Issuu on Google+

Hector M alot

KHÔNG GỈA I

1

.


1.

^

lànẹ/

Tôi là m ột đứa trẻ ngưòi ta n h ặ t được. Tuy vậy, cho đến năm lên tá m , tôi v ẫ n tưởng tôi có mẹ cũn g như mọi đứa trẻ k h ác, vì mỗi khi tôi khóc th ì luôn luôn có m ột người đàn bà dịu dàn g ôm tôi vào lòng, âu yếm ru tôi, k h iế n cho nước m ắt tôi ngừng chảy. Mỗi khi tôi lên giường ngủ, cũn g có m ột người đàn b à đên hôn tôi. Và khi gió r é t th á n g chạp tr á t những bông tu y ế t vào cử a kín h trắng xóa, bà ấy vừa ấp ủ ch â n tôi tron g đôi b àn tay trìu m ên của bà, vừa h át cho tôi nghe m ột b à i h á t m à giờ đây tôi vẩn còn nhớ điệu và lõm bõm v ài lời ca. Khi tôi ch ăn con bò sữ a ở ven đường đầy cỏ, hoặc ỏ những đám cây hoang, lá dại m à gặp m ột tr ậ n m ưa dông b ấ t ngờ đô xuống, thì bà chạy đến đón tôi, b ắ t tôi núp tron g ch iế c váy len củ a b à và túm váy lên che đầu, ch e vai cho tôi cẩn th ậ n . Mỗi khi tôi có ch u yện gây gổ vối b ạn bè th ì b à dỗ tôi, bảo tô i kể cho bà nghe những nỗi bực bội c h ấ t ch ứ a tron g lòng và hầu như lúc nào b à cũng tìm được n h ữ ng lời th ích hợp để a n ủi, hoặc tỏ ra đồng tình với tôi. Qua những việc ấy, và bao n h iêu việc k h á c n ũ a, từ giọng nói, cách nhìn, c á i vuốt ve cho đến những lời trá c h m ắng ôn tồn, tôi yên trí bà là m ẹ tôi.

Sóch Có Ngựa


HECTOR MALOT Tôi được b iết bà không phải là mẹ đẻ, m à chỉ là m ẹ nuôi, như th ế này đấy. Làng tôi gọi là làng C havanon. Nói cho đúng, th ì đó là cái làng ở đấy tôi lớn lên, tô i sông thời thơ ấu chứ tôi làm gì có quê hương, có nơi chôn rau c ắ t rốn, cùng như tôi không có ch a mẹ gì cả. Làn g C havanon là m ột trong những làn g nghèo n àn n h ấ t ò m iền T ru n g nước Pháp. K hông p h ải nghèo vì dân làn g ch â y lười, m à c h ín h vì nó ỏ vào m ột vùng đ ấ t đ ai c ằ n cỗi. Đ ấ t m ặ t r ấ t m ỏng, m uôn mùa m àng tố t, p h ải có p h ân , vôi, m à n h ữ ng thứ n ày tro n g vùng quá hiếm . V ì th ế , người ta th ấ y ít n h ũ n g cá n h đồng trồ n g tr ọ t mà n h an n h ản nhữ ng đám cỏ hôi cây d ại. H ết n h ữ ng đám ấy thì là địa h ạ t củ a n h ữ ng lăn g d ơ 1. T rê n các lăn gdơ cao ấy, gió lạnh thổi r á t làm tá p cà n h ữ ng lùm cây th ư a th ớ t, c à n h n h á n h vặn vẹo qu ay cuồng. M uốn th ây cây cốì xan h tốt thì phải ròi bỏ cao nguyên, xuống các thung lũng cạnh sông, ở đây có những cây dẻ cao to và những cây sổi v ạ m VÖ. Cái nhà tôi sông những năm đầu cùa tuổi thơ ấu , dựng trong m ột thung lũng như th ế, trên bờ con suôi nước ch ảy siế t đô vào m ột phụ lưu của sông Loire. Cho đến năm lên tám , tôi chư a hể th ấy đàn ông tron g nhà, tuy m á tôi không phải là góa bụa. Chồng bà vốn là thợ đá đi làm ă n ò P aris như phần đông những người thợ k h ác tron g vùng. Từ ngày tôi b ắ t đầu hiểu b iế t sự việc chung qu anh m ình th ì tôi chưa th ấy ông ta về làng lần nào. T h ỉn h th oản g có b ạn bè về quê, ông ta mới n h ắn tin về: “Này, bác B a rb e rin , b ác giai vẫn được m ạnh khỏe đấy! B á c ấy nhờ tôi tin cho b ác b iế t là công việc làm ăn k h á lắm và b ác ấy gửi cho bác s ố tiền này đây. B á c đếm đi chứ!” I. I.ẳ n g d a . p h iê n ảm lừ " la n d e s ” : v ù n g đ ổ n g lầy h o a n g vu ớ m iề n T â y N a m nước P háp - N .D .

Sóch Có Ngựa


K IIỒ N G GIA ĐÌNH Chỉ có th ế thôi. C hừng ấy tin tức, m á B a rb e rin cũ n g cho là đủ rồi: ông chồng m ạnh khỏe; ông làm ra tiề n , kiếm ăn được, còn gì nữa? Đừng tưởng ông B a rb e rin ở P a ris lâ u t h ế là vì có điểu b ấ t hòa với vợ. K hông h ề có ch u yện như th ế. Ô ng t a ở lạ i P a ris là do công việc làm à n b ắ t buộc, t h ế th ô i. L ú c già, ông sẽ trở v ề ở với vợ. Với số' tiền dàn h dụm được, đến c á i n g ày tu ổi g ià sức yếu, vợ chồng không lo lâm vào cản h cơ h àn . Một chiều th á n g mười m ột, có m ột người lạ m ặ t dừng lạ i trưốc cổng vườn n h à. T ôi đan g bẻ củ i ch à ỏ bậc cử a. Người ấy k h ôn g mở cổng mà chỉ n g h ển h đầu ngó vào, n h ìn tôi m à hỏi có p h ải n h à bà Barberin ở đây không. Tôi mòi ông ta vào n h à . ô n g ta đẩy cử a, làm cho sợi dây buộc kêu cót két, rồi bước ch ậm r ã i qu a sâ n . Tôi chưa bao giờ th â y ai lấm bùn bô b ế t như ông này. N hững mảng bùn, m ảng còn ướt, m ảng đã khô, t r á t kh ắp người ông từ đầu tới chân. C hỉ n h ìn cũ n g đủ b iế t ông ta đã đi r ấ t lâ u trê n những con dường lầ y lội. N ghe tiế n g ch ú n g tôi, m á B a r b e r in ch ạy ra. Khi kh ách bước qu a b ậc cử a th ì m á củ n g vừa c h ạ y tới, h ai người gặp m ặt n h au . K h ách nói: - Tôi đem tin từ P a ris về đày! Đó là những lồi giản dị, ta i ch ú n g tô i ng h e đã qu en. N hưng mà giọng nói lầ n n ày k h ô n g giống như m ọi b ậ n , k h ô n g giông như những ngưòi k h ách nói: “B á c giai b ìn h y ên . C ông việc làm ă n tố t”. Má B arb erin chập h ai ta y vào n h au , kêu : - Ổi trò i ơi! C h ắc có ta i họa gì xảy đ ến cho ôn g Jé r ô m e n h à tôi rồi! - Vâng, quả có th ế. N hưng b à cũn g kh ông nên qu á h ố t hoảng! Ông nhà bị thương, đú ng đấy, n h ư ng ông ấy kh ông c h ế t. Có điều chắc là sẽ bị què. H iện giờ ông ấ y còn n ằm ở b ện h v iện . T ô i nằm giường bên cạnh , n ên n h â n tiệ n tôi vể quê, ông ấy nhờ tôi t ạ t qua đưa tin cho bà b iế t. T ô i kh ông dừng lạ i đây lâu , vì còn p h ải đi ba dặm đường nữa, m à trờ i th ì sắp tô i đến nơi rồi.

Sách Cá Ngựa


HECTOR MALOT M á B a rb e rin m uôn b iết tường tậ n hơn n ên mòi k h ách ở lại ăn cơm tôì. M á nói đường xấu lắm và người ta đồn ở tron g rừng có sói, gi cho b ằn g để sán g m ai hãy đi. K h ách ngồi vào bên cạ n h bếp lò, vừa ăn vừa kể cho ch ú n g tôi nghe ta i n ạn xảy ra như th ế nào: ông B a rb e rin bị m ột giàn giáo đổ xuống đè su ý t bẹp người. Người chủ th ầ u viện lẽ ông ta không có nhiệm vụ gì p h ải đứng chỗ ấy, nên không tr ả cho ông một khoản bồi thường nào cả. Ố ng k h á ch nói: - T h ậ t không m ay cho ông B a rb e rin . tội nghiệp ông ấy. T h ật không m ay! Có nhữ ng tê n láu cá, n h ân cơ hội tương tự lạ i vớ được m ột khoản thự c lợi đồng n iê n 1. C òn ông n h à th ì ch ẩn g được gì sất! Ong khách vừa hơ đôi ông quần cứng cộp bùn khô, vừa luôn mồm n h ắc đi nhắc lạ i m ây tiến g “th ậ t không may’’ vối m ột vẻ thương cảm chân th àn h . Sự x u ý t xoa củ a ông chứng tỏ ông sẵn lòng chịu tà n tậ t để vớ m ột món thực lợi. Ô ng k ế t th ú c câ u chuyện: - Tuy th ế, tôi cũng khuyên ông nh à cứ đệ đơn kiện lão chủ thầu. - K iện tụ n g th ì tố n kém c h ế t đi! - Tốn đấy, nhưng được kiện th ì cũn g bõ chứ! M á B a rb e rin muốn đi P a ris, nhưng chu yện đó đâu có p h ải dễ: đường sá xa xôi và tấ n kém quá. S á n g sóm hôm sau m á con tôi xuống dưới làn g tìm ch a xứ để hỏi ý kiên. C ha xứ ch ư a m uốn để cho m á đi, trước kh i b iế t c h ắ c đi như th ê có giúp ích gì cho chồng không. C ha v iết th ư cho ông giáo sĩ ở b ện h viện nơi ông B a rb e rin đương nằm điểu trị. V à i ngày sau, có th ư tr ả lòi nói rằ n g m á B a rb e rin kh ông cần đi, ch ỉ cầ n gửi m ột s ố tiể n lên P a n s để cho chồng k iện ngưòi ch ủ th ầ u . 1. T iề n lời thu h àn g năm do g ử i m ộ t s ố v ố n ờ n g á n h àn g , hay m u a p h iếu q u ố c trái tro n g x ã h ộ i tư sàn . Đ â y m uôn nổi d en k h o ả n tiên lãi h àn g nâm d o m ó n tiề n bồ i th ư ờ n g g ử i ngân hàn g đ cm lại - N .D .

Sách Cá Ngựa


K H Ô N G GIA ĐÌNH Ngày th án g trôi qua. T h ỉn h th o ản g lạ i có th ư gửi về, th ư nào cũng thúc giục gửi th êm tiề n lên. B ử c th ư cuối cùn g th ú c b ách hơn cả, nhắn rằn g nếu h ế t tiề n th ì bán con bò sữ a đi m à gửi. Những ai đã sô n g ò n ông th ô n cù n g với bà con n ông d ân đều hiểu nỗi đau kh ổ h ã i h ù n g ch ứ a tron g m ấy tiế n g : b á n -c o n -b ò sữa. Đôi với n h à sin h v ậ t học, con bò là m ột con v ậ t th u ộc loài nhai lại. Dưới con m ắ t củ a k h á ch du n g oạn , nó là con v ậ t làm cho phong cả n h tả n g th êm vẻ đẹp kh i tr ê n th ả m cỏ x a n h , nó ngẩng cái mõm đen n h á n h đẫm hơi sương củ a nó lên . Với trẻ em thành th ị, nó là nguồn cu n g cấp cà p h ê sữ a và pho m á t đ án h kem. Nhưng đối vói người nông d ân , nó còn quý b áu hơn n h iều . Dù cho nghèo x á c nghèo xơ, dù gia đ ìn h con c á i có đông đến đâu, có m ột con bò sử a tro n g ch u ồn g cũ n g k h ôn g sợ đói. C hỉ có một cái thừng h ay m ột sợi d ây q u ấn trê n sừ ng th ô i cũ n g đủ đê cho một em bé c h ă n d ắ t nó ă n dọc cá c con đường phủ đ ầy cỏ, ỏ nhũng nơi không th u ộc về ai. V à th ê là ch iể u đến, c ả n h à có bơ nấu xúp, có sữ a để ă n vói k h o a i tây. Bô' m ẹ, con c á i, lớn n h ỏ đểu sống nhờ vào con bò sữ a. Cũng nhờ có con bò sủ a m à m á con tôi sống đầy đù đến nỗi tôi hầu như không c ầ n ăn th ịt. K hông những nó là vú nuôi của chúng tôi, nó còn là b ầu b ạ n , là chỗ th â n tìn h . T hật vậy, đừng tường bò là m ột con v ậ t ngu ngốc. T r á i lạ i, nó rất thông m inh, nó có n h ữ ng đức tín h m à nếu b iế t c á ch rè n lu yện thì còn phát triể n n h iều . C hú ng tôi vỗ vể nó, nói ch u yện với nó và nó hiểu ch ú n g tôi. V ê p h ần nó, với đôi m ắ t to, trò n , h iền dịu, nó biết cách làm cho ch ú n g tôi h iểu nó m uôn gì, nó cảm th ấ y th ế nào. Nói tóm lạ i, ch ú n g tô i r ấ t yêu thư ơng nó và nó cũn g yêu thương chúng tôi. Ấy th ế mà phải lìa bỏ nó đấy! V ì rằ n g chỉ có c á ch “b án con bò sữa đi” thì mới làm cho ông B a rb e rin th ỏa dạ. Một bác lái tới n h à ch ú n g tôi. B á c ta xem x é t con R o u sse tte rất kỹ, sò n ắn nó m ải, vừ a sò vừa lắc đầu ra vẻ kh ông ưng ý. B ác

Sóch Có Ngựa


HECTOR MALOT ta nhắc đi n h ắc lại h àn g tră m lần rằn g con bò không vừa ý bác ta ch ú t nào. B á c chê là bò nh à nghèo, khó b án lạ i lắm . K hông có sữa, bơ lạ i r ấ t kém ch ấ t. C hê nh ún ch án , rú t cục b ác củn g đồng ý m ua, nhưng bảo m ua là vì lòng tố t, m uốn giúp m á B a rb e rin thôi, và cũng vi th ấy m á là người tru n g hậu. Tội nghiệp con R o u ssette. H ình như nó hiểu cả n ên nó n h ấ t định không ch ịu ra khỏi chuồng và kêu rông lên. B á c lá i đưa chiếc roi da qu ấn ở cổ b ác cho tô i và bảo: - N ày chú bé, luồn ra phía sa u m à đuổi nó ra . - Ấy chớ, cái đó không dược. M á B a rb e rin nói th ê rồi cầ m lấ y c h iế c dây d ắ t và dịu dàn g dỗ nó: “N ào cô g ái, đi đây, đi đây n ào !”. T h ế là con R o u s s e tte nghe th eo k h ôn g cưõng lạ i nữ a. R a tới đưòng, b á c lá i cộ t nó vào sau xe. Nó đ àn h p h ả i bước líu r íu th eo con ngự a. C hú ng tôi trở vào n h à rồ i, n h ư n g m ã i m ột lú c lâ u v ẫ n còn n g h e th ấy tiế n g nó rông. T h ế là ch ẳn g còn sữa, ch ẳn g còn bơ nữa. B u ổ i sán g m ột m ẩu b án h mì suông, buổi ch iều kh oai tây chấm muôi. B á n con R o u sse tte được ít hôm th ì tới ng ày th ứ B a ngả m ặn sau tu ầ n c h a y 1. N ăm trước, n h â n dịp n ày m á B a r b e r in đ ã th ế t tôi m ột bữa b án h kẹp và b án h rá n ra trò . T ôi ă n n h iề u , rấ t nh iều, k h iến m á h ế t sức vui th ích . N hư ng m à hồi đó còn con R o u ssette nên còn sữ a để n h ào bột v à có bơ đê rá n . B â y giờ không còn con R o u sse tte th ì cũ n g ch ẳ n g có sữ a, ch ẳ n g có bơ, ch ẳn g có ngày th ứ B a ngả m ặn nữa rồi! T ôi buồn rầu n g h ĩ bụng th ế. Nhưng m á B a rb e rin đã dàn h cho tôi m ột sự b ấ t ngờ. Xưa nay m á vốn không qu en vay mượn, n h ư ng lầ n n ày m á củ n g cô vay cùa bà h àn g xóm n ày m ột ch én sữ a, củ a b à k ia m ột m iếng 1. I.ễ M ard i G ra s hay “T h ử B a b c o ,r, th e o đ ạo G ia tô , trư ớ c n g àv lễ P h ụ c sin h , k h o án g đầu tháng tư d ư ơ ng lịch , tín đ ồ phải ản than h đ ạm . k h ô n g c ó ch ắ t b é o . tirơn g tự n h ư ngư ời P hật g iá o ân ch a y - N .D .

Sách Cớ Ngựa


K H Ô N G G IA ĐÌNH bơ. Vì th ế, đến trư a tôi v ề n h à th ì th ấ y m á đ an g tr ú t b ộ t vào m ột cái nồi đ ất lớn. - ơ này, b ột mì! Tôi vừa nói th ế , vừa lạ i g ầ n m á. M á m ỉm cười tr ả lời: - Phải rồi, đúng là b ột m ì đây, R ém i ạ! B ộ t m ì tr ắ n g h ảo h ạn g . Này con xem , m ùi thơm phức! Tôi không có g an hỏi m á lấ y b ột ra làm gì. C h ín h vì tôi nóng lòng muôn b iết qu á n ên tôi lạ i c à n g k h ôn g dám hỏi! v ả lạ i tôi đã định giả vò như k h ôn g b iế t hôm n ay là ng ày th ứ B a ă n m ặn để khỏi tùi lòng m á. M á n h ìn tôi, hỏi: - Người ta dùng b ột m ì là m gì nào? - Làm b án h mì. - Còn làm gì nữ a? - Khuấy cháo. - Rồi còn làm gì nữ a? - Chà! Con k h ôn g b iết. - Có, con b iế t đấy. N hư ng con là m ột đứa tr ẻ n g oan , n ê n con không nói ra đấy thôi. Con b iế t hôm n ay là n g ày th ứ B a ă n m ặn , tức là ngày b á n h kẹp , b á n h rá n . N hưng con th ấ y n h à k h ôn g có sữa, có bơ nên con k h ô n g nỡ n h ắ c đến, có p h ải kh ông, con? - ỏ i, má ơi! - M á đã đoán trư ó c nên m á xoay xở để cho n g ày th ứ B a ăn mặn của con kh ông đến nỗi x á m n g ất. N ày con n h ìn vào tro n g c á i thùng gỗ k ia m à xem . Tôi n h an h n h ả u mỏ n ắp th ù n g lê n th ì qu ả th ấ y n ào bơ, nào sữa, nào trứ n g, có c ả b a q u ả tá o nữ a. M á nói: - Đ ưa trứ n g đ ây ch o m á. T ro n g lú c m á đập trứ n g , co n gọt táo đi. Tôi c ắ t tá o r a từ n g k h o a n h . M á đập trứ n g v ào b ộ t v à đ án h lên, th ���n h th o ả n g la i đổ v ào m ộ t th ìa s ữ a . K h i b ộ t đã q u ấ y đ ểu ,

Sóch Có Ngựa


HECTOR MALOT m á B a r b e r in van c á i nói lé n tr e n tro nóng. T h e là c h í con dcfi den c h ié u th ó i, vi d en b ü a to i ch ú n g tô i m ói á n b á n h kep va b án h rá n . T h ú th â t, c á i ngày hóm dó, toi thá'y nó d ài lám sao và dà dói ba lâ n toi ch ay tói n h ác ch ié c k h á n phu tre n nói bot dê dôm thú. M á bao: - Con làm th e lan h bot m â t, roi nó kh ông d ây m en tô t dâu! N hüng bot dây râ 't tô t. T rê n m à t bot, có nh ü n g bong bông phông lên , vd lô chô. T ù cái nói b ot lên m en a y toa ra m ot mùi trù n g và sü a ngon là n h . M á bào: - Con bè cho m á m ot md cù i vun. P h à i dot lü a cho düdm, dùng có khôi. Rói m á th à p nen lên: - Con cho th êm cù i vào lô di. Tôi làm ngay không ddi nói h a i lân , và ngay sau dó, m ot ngon lü a cao boc ch á y tron g lô, á n h sá n g ch âp chdn toa ra k h à p bep. M á B a rb e rin lây c á i ch âo treo d tüdng d â t lên lô. - D üa bd dây cho má! M á lâ y m üi dao xén m ot eue bd b àn g qu â ho dào cho vào châo. Bd ch áy ra , reo xèo xèo. Ô i! C ái m ùi thdm là m rô dài, c á i mùi thdm vi dâ vàng lâu ngày n ên cà n g k ich th ich m iên g luôi ta ! Ôi! K h ù c n h a c vui vè cù a ch âo bd liu riu tí tá c h trê n lô! T ô i chàm chu th eo dôi b a n n h a c à'y, n h ü n g v i n ng he n h u ô ngoài s â n có tie n g ch â n ngUdi. Ai den ám ch ú n g tô i vào gid này nh î? H àn la i m ot bà h à n g xôm sa n g x in lü a dây. T ôi kh ông th èm chu ÿ, vi m á B a rb e rin vù a vue m uôi vào tron g nói d át, m úc dó vào long ch ào m çt m è b ot trà n g tin h . Q uâ không ph ài lúe nghï vd vân ch u yên k h âc! N hüng ch in h vào lúe b ay gid th i có tie n g gây lach cach trê n bâc cüa, rói cá n h cü a th in h lin h md toan g. K hông ngoánh có ra, m á B a rb e rin hôi:

Sóch Có Ngi/a


K H Ô N G G IA ĐÌNH - Ai đấy? Một người đàn ông bước vào. Dưới á n h lửa chiếu tá p vào người ông ta, tôi th ấy ông m ặc áo blu trắ n g , ta y cầm cái gậy lón. Ô ng nói, giọng cục cằ n : - ở đây người ta tiệ c tù n g đấy à? X in cứ tự n h iên . Má B arb erin vội vàn g đ ặt ch ảo xuống đ ả't kêu lên : - Chao, tròi ơi! Ô ng Jé r ô m e đây ư? Rồi má cầm tay tôi, đ ẩy tôi ra trước m ặ t người đó. Ô n g ta vẫn đứng ở bậc cửa. M á nói: - B a con đây!

Sóch Có Ngựa


Thuở xa xa lám. giửa lòng nước Pháp thế ký XIX cố một câu chuyện... Câu chuyện vé cậu bé bát hạnh Rémỉ lang bạt trên dậm trường thién lý, dán thân giữa tát cá nhừng bán cùng đối khố vầ những xa hoa lộng láy. Cộu thỉếu niên nhò tuói đa đi qua biết bao mién quẻ- tháy biết bao cánh đời. mỏi bước chân đéu in dáu ấn của nhừng câu chuyện kỳ lạ, có lúc hoan hi mừng vui. có khi thẻ lương đau đớn nhưng luỏn lấp lánh tinh người. Cuộc hằnh trinh của Rémi với doằn xiếc khi, chố. với những người thợ mố, với cậu bé hàt rong người Ý đưa người đọc trái nghiệm mọi cung bậc cám xúc: thích thủ, bát ngờ. hól hộp. thương tâm, thậm chí cá tuyệt vong vằ dạy cho ta - nhừng người chưa, đang, hay đâ trướng thành * những bái học thám thìa vé ý chí, nghi lực và lao động chân chính...

Bằn vé "Không gia đinh" không cán bất cứ lời binh luận hoa mỳ nào khác chi gói gọn trong hai từ: Kinh điển!

Sách Có Ngựa


DT142: Không Gia Đình (TB 2014) - Hector Malot