Issuu on Google+

'Sรกch


(b M ĩịc lục Lời giới th iệ u .................................................................... 9 Câu chuyện: Tinh yêu là một ngụy b iệ n ..................20 Suy luận gièm pha (Ad h o m in e m )............................ 32 Lợi dụng quyền lực (Verecundiam, argum entum a d ) ............................. 38 Ngụy biện cảm tính (Verecundiam, argumentum a d )............................. 44 Lập luận cái m ớ i........................................................... 50 Điệp nguyên luận (Petitio p rin cip ii)...........................55 Ngụy biện bát khả tri (Ignorantiam, argumentucn a d ) ................................61 Khái quát hoá vội vã (Secundum squid) ................ 67 Ngụy biện kẻ cờ b ạ c ....................................................73 Ngụy biện nhàn quả (Post hoc ergo propter hoc) ...80 Ngụy biện chủ quan.....................................................85 Lý luận tuột d ố c ............................................................ 91

Haisait Sách Cá Ngựa - 7 -

96


^£.ờỉ ẹiới thiệu “1 ôi CÓ tỉlể cãi ỉliắng mọi cliủ đề trước mọi (lối tliủ . M ọi người biết điều dó và cố dá tôi ra kliỏi n h ữ n g l)ữa tiệc. T Inrcmg tliì để tỏ ra tôn trọ n g , họ cliẳng tlièm mời tôi đến n lũm g bữa tiệc d ó .” - Dave B arry -

Q

f Biết vé tranh luận để làm gì? Tranh luận là chủ để yêu thích được các triết

gia H y Lạp cổ đại nghiên cứu từ rất xa xưa. Ngày nay, những cuộc tranh luận diẻn ra khắp nơi, dưới m ọi hình thức. T ừ việc bạn và bạn bè m ình “bàn bạc” xem nên đi xem phim gì đến những cuộc tranh luận chiến lược diẻn ra trong phòng kín của các nguyên thủ quốc gia. C h ú n g ta tranh luận nhiéu đến nối coi nó auá hình thrírtnơ và không có

Sách Cá Ngựa -9-


Alpha Booki biên soạn

Nói đèn tranh luận chúng ta thường nghĩ tới hoạt động có hai chủ thể người tham gia (chẳng hạn như tranh cãi m iệng hay bút chiến trèn báo chí) mà tôi tạm gọi là tranh luận trực tiếp. Tuy nhiên, trong thực tẻ còn rát nhiều tranh luận mang tính gián tiếp, nghĩa là không có sự tham gia của hai chủ thể. Chẳng hạn như, bạn đọc m ột thông tin quảng cáo trèn báo Tuổi Trẻ với nội dung: “Nước lau nhà Clan tiêu diệt tát cà vi trùng vì được hiệp hội những ng^íời ghét vi trùng chứng nhận.” Bản thân thông điệp đó là m ột kết luận: vi được hiộp hội những người ghét vi trùng công nhận, do đó nước lau nhà Clan tiêu diệt tẩt cả vi trùng. Ngay lập tức bạn sẻ có những ý kiến đồng tình hoặc phản đối cho với phát biếu trên. Khi không đống tình, trong đáu bạn bật ra những lý lẽ phản biện sản sàng đáp trả lại hãng sản xuất nước lau nhà Clan. Theo thóng kè, trung binh mỗi người Mỹ tiếp xúc với hơn 5.000 thông điệp quảng cáo mỗi ngày, rất nhiểu trong số dó là những phát biếu vế sản phẩm (tôi không có só liệu của Việt Nam. Chác chắn là ít hơn nhưng cũng không phải quá

ít}- Sách Cá Ngựa ócơhội -10-


N h ữ n g T r ỏ N g ụ y Bi ê n B i ế n Sai T h à n h T rái

tranh luận với những chủ thẻ’ vô hình. Đó là chưa kế đ ến nhữ ng tranh luận trự c tiếp liên tục diẻn ra từ lúc chúng ta chào buói sáng đến khi leo lèn giường đi ngủ vào ban đèm .

Vậy tranh luận là gì? Ai cũng có m ộ t tập hợp nlìửng quan điểm rièng vé thẻ’ giới hay gọi cách khác là thế giới quan. Thế giới quan bao gốm tát cả những quan điếm vé cuộc sống, công việc, xả hội, con người, vv... Mỏi người có m ột th ế giới quan khác nhau. Nó được hình thành trên cơ sở những thông tin chúng ta thu thập được, thông tin đã qua bộ lọc xừ lý và những định kiến cá nhân của mỗi người. Vì mang trong mình những th ế giới quan khác nhau, mỗi chúng ta sẽ dưa ra những kết luận khác nhau cho cùng một ván để. C húng ta rát tin tưởng thê giới quan của m ình (củng tự tin với nhửng kết luận m ình đưa ra) và luòn có gắng chứng m inh tính đúng đán của nó trong hầu hết các trường hợp. D o vậy, trừ khi bạn sở hữu m ột quyển lực nào đó có khả năng ép buộc mọi người xung quanh đóng tình với quan điếm cá nhân cna mình, còn khône. cái thẻ eiới quan đúng đắnđ

Sách Cá Ngựa gqu» -11 -


tranh luận. Quan điếm chung của cuốn sách này là những kết luận khác nhau chính là nguổn gốc của tranh ỉuận (khi đọc những dòng này chắc hẳn sẽ có bạn không đồng tình với kết luận cùa tôi. Và khi bạn không đóng tình với tôi nghĩa là trong đáu bạn đả có một kết luận khác cho phát biếu “các kết luận khác nhau chính là nguón góc của tranh luận” mà tôi vừa nèu ra ở trên.) Chúng ta đả hiểu m ột cách đơn giản căn nguyên của tranh luận. Tuy nhiên, tranh luận chưa phải là điếm dừng ở đây. Đ ế tranh luận, chúng ta cán những công cụ hỗ trợ. ỉ lau nhà Clan diệt mọi vỉ trùng

Vì cản nguyên của tranh luận là các kết luận khác nhau, và không ai trong chúng ta dẻ dàng nghe theo kết luận của người khác nén chúng ta bát đầu đưa ra những lý lẽ phản bác ý kiến của đổi phương cũng như tìm cách củng có tính vững vàng cho kết luận của mình. Những lý lẽ đó được gọi là lập luận. Chẳng hạn, tôi là m ột tay chuyèn bán các phần mẽn

én Sớch Có Ngựa -12-


N h ử n g T r ò X g ụ y Bi ề n Biễ n Sai T h à n h T rai

m ột còng ty nào dó, tôi luôn quả quyết rằng sản phám của Sapasa là tố t nhất trên thị trường vì được 500 d o an h nghiệp hàng đáu Việt Nam tin dùng. Lý lẽ ở đây là: vì 500 doanh nghiệp hàng đáu Việt N am tin d ùng nên sản phẩm của Sapasa là tố t n h ất trên thị trường. Lập luận (k h ô n g phải “lặp" luận) phải bao góm hai p h ần cơ bản — tiến đé và kết luận. Bên cạnh đó, m ộ t lập luận “đ ú n g ” còn phải tuân thù chặt chẽ hai nguyên tắc sau: a.

T ién đé phải đúng

b.

Suy luận phải đản dẳt từ tiền dế đến kết luận m ộ t cách có căn cứ

Với n h ữ n g lập luận đáp ứng đủ hai nguyên tấc trên , ch ú n g ta gọi chúng là nhữ ng lập luận hợ p lý. Với n h ữ n g lập luận chi tuán th eo suy luận đ ú n g m à tiền để sai, chúng ta tín h những lập lu ận này vào n h ó m lặp luận có căn cứ nhưng kh ô n g hợ p lý. M ộ t lập luận hợp lý sẽ tương tự nh ư ví dụ dưới dấy: N hững người chãm chi nhiéu khả nàng thành công

hDơt Sách Cá Ngựa -13-


guụ bien la một lap luan mang loi sug luán khtén no trd nén vo can cu haụ khong hop lụ. Ngụụ bếon đuoc tao ra mot cach co chu q nhám gianh thâng lợi báng mọi gia bã nhung ke that the ttodi cai cun cung nhu bơi chung ta "vủ tinh không nhan ra mot haq vai lap luan nao đo cua minh khong co can cu. rong cuon sach naq, tac gia giup chung ta nhan dien 36 ngụụ bien thuong gap nhat trong cuoc song, gồm: UM luan giem pha

:

ỡ dụng quqén lưc

I ịi

gụụ s< bien cam tinh ap luan cai mơi

iep nguqén luan 2 UM biện bat khá tri

- va rât nhiôu ngựg bien thu vị khac nua


AB118: Những Trò Ngụy Biện - Biến Sai Thành Trái