Page 1

OPRUIMING 50%

Sa!

alle monturen afgeprijsd !

Hoofdstraat 40 Gorredijk www.kontrastbrilmode.nl

kijkt anders

Woensdag 9 januari 2019

Jaargang 6 Nummer 2

www.sa24.nl

DE WERELD ROND PAGINA 19

DE SKÂNS

OERROCK 2019

WOONGROEP DE LICHTE

NIEUWE DIRECTEUR

GROTE NAMEN

SAMEN APART

Atty Ekema uit Siegerswoude is sinds 1 januari de nieuwe directeur van De Skâns in Gorredijk. Zij volgt Harry Koning op. Ekema was eerder drie jaar actief als beheerder van mfc De Wier in Ureterp. Het voorlopig ontwerp van de mfa, inclusief De Skâns, is klaar en wordt binnenkort aan het dorp gepresenteerd.

Dit jaar keren grote namen terug op het jaarlijkse Oerrockfestival in Ureterp: Guus Meeuwis, Golden Earring en VanVelzen. Er zijn dit jaar ook weer Oerrockdebutanten: Waylon en Kraantje Pappie. Het drukbezochte festival beleeft dit jaar de 20e editie (30 en 31 mei en 1 juni). De voorverkoop start vandaag (woensdag).

Zeg ‘woongroep’ en je denkt onwillekeurig aan zorg. Het kan ook anders. Aan de Bremerwei in het buitengebied van Bakkeveen huist De Lichte. Een groep gelijkgestemden die doelbewust de gemeenschappelijkheid heeft opgezocht. “Wij vinden bij elkaar het vroegere buurgevoel.”

PAGINA 3

PAGINA 11

PAGINA 20

Ik zoek een.. VRIJSTAANDE WONING Locatie: In zuid(oost) Friesland / ten zuiden van de A7. Woonwensen: Ik zoek een vrijstaande woning (met garage) en ruimte rondom in een rustige landelijke omgeving. Wat achterstallig onderhoud is geen bezwaar. Prijsklasse: tot € 375.000 WWW.SIERDMOLL.NL WWW.SIERDMOLL.NL Badweg 30, GORREDIJK Tel. 0513 - 46 01 01


Familieberichten overleden

Mei djip respekt foar de wize wêrop at sy mei har siikwêzen omgien is en fôchten hat om by ús te bliuwen, moatte wy no dochs ôfskie nimme fan myn leave frou, ús leave soarchsume mem en ús grutske beppe

Op 7 januari is overleden onze buurvrouw

Jannie de Haan-Bosma

Wij wensen Wybren en familie veel sterkte toe.

* It Hearrenfean, 31 jannewaris 1946 † Lúkswâld, 7 jannewaris 2019 Wat sille wy har misse

Jannie de Haan

Wiebren Hanke en Cor Benny en Fardau Arjen Jan en Alice Sterre en Jorwin Arwin iikka

Grietje Pool

Buurtvereniging ‘it Twaspan’ Luxwoude

De buorren fan de Swynswei Nij Beets

Nei in tiid fan ôfnimmende sûnens is ferstoarn ús bêste sweager en omke

Geheel onverwachts is overleden onze beste buurvrouw

Jasper Visser 50 jier

Hastich is ferstoarn ús buorfrou

Grietje Pool-de Vries

Wy winskje Anneke, bern en bernsbern in protte sterkte ta mei dit grutte ferlies. De Gordyk: Apeldoorn: Akkrum:

Gjalt en Wytske Laddus en Jeltsje Feije en IJmkje en omkesizzers

30 desimber 2018

Wij wensen de familie veel sterkte toe. Fam. Van der Mark Fam. Veenstra Fam. Hielkema Gina van der Heijde Nij Beets, 4 januari 2019

De Weech 34, 8405 GN Lúkswâld Jim binne wolkom om mei ús ôfskie te nimmen fan Jannie op freed 11 jannewaris om 14.00 oere yn de NH tsjerke oan ’t Hou yn Langsweagen, kondolearjen fan 13.30 oere ôf. Oanslutend bringe wy har dêr te hôf.

Familieberichten in Sa!

Wa’t gjin roukaart krigen hat, kin dizze advertinsje as útnoeging beskôgje.

Daarom bieden wij ook de mogelijkheid tot het

Sa! wil graag dicht bij haar lezers staan. plaatsen van familieberichten. Neem voor de mogelijkheden contact op met Arend Waninge (arend@sa24.nl) of 06 - 5247 1013

OPEN DAG 23 JANUARI

Voor groep 8 van 13:15 - 15:30 Voor groep 8 en ouders van 19:00 - 21:00

Kijk op bhs.frl voor meer informaae


Sa!

9 januari 2019

3

www.sa24.nl

VOORLOPIG ONTWERP NIEUWE MFA IS VASTGESTELD

Atty Ekema nieuwe directeur De Skâns Atty Ekema uit Siegerswoude is sinds 1 januari de nieuwe directeur van De Skâns in Gorredijk. Zij volgt Harry Koning op. Ekema was eerder drie jaar actief als beheerder van mfc De Wier in Ureterp. AREND WANINGE GORREDIJK “Atty

komt uit Opsterland en heeft de nodige ervaring. We zijn blij dat zij deze functie wil vervullen”, vertelt Aarjen Jonker, voorzitter van de Raad van Toezicht van De Skâns. De benoeming is in eerste instantie tijdelijk. “We gaan kijken of het aan beide kanten bevalt en wachten ook de verdere ontwikkelingen rond de mfa af. Daarna kijken we

verder.” Volgens Jonker staat de Raad van Toezicht nog steeds achter de plannen voor de verplaatsing van De Skâns naar een nieuwe mfa bij de BHS. “We hebben het voorlopig ontwerp gezien en dat ziet er fantastisch uit. We willen van De Skâns iets maken voor Gorredijk en heel Opsterland. We wachten nu eerst de verdere ontwikkelingen af. Het terugdraaien van de plannen is bij ons nog niet op tafel geweest.”

Atty Ekema zelf is blij met haar nieuwe functie. “It is in útdaging. Der stiet by De Skâns hiel wat op stapel. Wy sille sjen. It is in tydlike funksje, mar sûnder einddatum. Yn De Wier soe ik doetiids in healjier bliuwe, it binne der trije wurden.”

Voorlopig ontwerp

De plannen voor de mfa gaan een volgende fase in. Het college van B en W heeft eind december het voorlopig ontwerp voor het gebouw goedgekeurd. Dit plan is ook al besproken met de gebruikersgroep van De Skâns en de klankbordgroep. Op 22 januari volgt een bijeenkomst met de gemeenteraad en daarna volgt een inloopbijeenkomst voor andere geïnteresseerden. Alle opmerkingen tijdens deze overleggen worden meegenomen in het definitieve ontwerp. Bij de presentatie van het definitieve ontwerp wordt ook duidelijk wat de extra kosten voor het project zullen zijn. Dat er meerkosten zijn heeft het college van B en W al aangekondigd. De prijzen in de bouwmarkt zijn aangetrokken en Opsterland heeft grote ambities op het terrein van duurzaamheid. De nieuwe basisschool De Treffer, onderdeel van het plan, wordt gebouwd volgens de ENG-norm: EnergieNeutraal Gebouw. Bovendien wil Opsterland de norm Frisse Scholen B hanteren. Naast een laag energiegebruik betekent dit veel aan-

Atty Ekema FOTO: SIETSE DE BOER

dacht voor het binnenklimaat op de school. Al die ambities kosten extra geld. De presentatie van het definitieve plan is voor het voorjaar aangekondigd.

Op koers

In een brief naar de gemeenteraad schrijft het college van B en W dat het project voor de bouw van De Treffer op koers ligt om eind 2020 de nieuwe school op te leveren. Ook schrijft het college dat in de nieuwe Skâns alle functies van de huidige Skâns terugkomen, met uitzondering van de sport: ‘Alle huidige gebruikersgroepen kunnen in de nieuwe Skâns terecht, de huiskamer van Gorredijk.’ De Burgemeester Harmsma School is zich op dit moment aan het herbezin-

nen over de plannen. De invulling van de aangepaste plannen voor de BHS volgen later.

Eerder op agenda

De raadsfracties van BAS Opsterland en GroenLinks-OpsterLanders zijn niet tevreden met de informatievoorziening van het college op dit moment. Zij hebben begin deze week een verzoek ingediend om al in februari over het dossier te praten in een openbare orienterende raadsvergadering, waar burgers en organisaties ook de kans krijgen om in te spreken.

Gastzangers gezocht voor passieproject WIJNJEWOUDE Christelijk gemengd koor Looft den Heer Wijnjewoude nodigt gastzangers uit voor de passiecantate ‘Lam Gods’ van Johan Bredewout, op tekst van Hans de Ruiter. Dit wordt het derde passieproject van Looft den Heer, waarbij het basiskoor versterking krijgt van tientallen enthousiaste gastzangers die gedurende twee maanden wekelijks repeteren. In de week voor Pasen staan drie uitvoeringen gepland (13, 14, 17 april) in Zuidoost-Friesland. De repetities beginnen op

20 februari op woensdagavond (19.30 tot 21.45 uur) in Wijnjewoude. De cantate ‘Lam Gods’ is het passiedeel van het oratorium ‘Van Liefde Ongekend’. De koorpartijen zijn eenvoudig en worden afgewisseld met tekstlezingen en samenzang. Er is begeleiding door piano en orgel. Het project staat onder leiding van Annejaap Soldaat. Geïnteresseerden kunnen zich uiterlijk 1 februari melden bij Wieke Haarsma via w.haarsma47@ gmail.com of 06-2146 2014.

tichter by myn wurk”, zegt Marcus die inmiddels als lasser bij 'it kannefabryk’ werkte. In die tijd werden daar de traditionele melkbussen gemaakt. Marcus maakte het veranderingsproces mee van melkbus naar rvs-tanks voor onder andere bier en melk. Hij bleef bij het bedrijf, inmiddels DEJONG hot

water tanks, tot zijn pensioen op zestigjarige leeftijd. Pietsje werkte na haar trouwen als gezinshulp, verzorgde haar vader en hielp haar schoonouders.

Het klikte tussen de kinderwagens GORREDIJK Marcus (83) en Pietsje Lammie (81) de Graaf-Brandsma vierden dinsdag hun zestigjarig huwelijksfeest. Ze leerden elkaar kennen bij kinderwagenfabrikant Koelstra in Gorredijk waar ze beiden werkten. Pietsje was naaister van kappen, Marcus was lasser.

wurk!” Later werkte ze bij de bakker in Drachten en in hotel Akkerman te Gorredijk, van waaruit het stel ook trouwde. Geen grote bruiloft. Marcus: “We hienen krekt in húske kocht op ‘e Tynje, dat we hienen net folle jild foar in feest.” In de krappe naoorlogse huizenmarkt prees het stel zich

gelukkig met de woning. “We kochten it hús foar 1.200 gûne. Yn dy tiid krigest hast gjin kâns om in húske te hieren.”

Marcus werd geboren aan de Tsjerkewyk in Hemrik en verhuisde op driejarige leeftijd naar de Mandewyk. “Heit wie lytsboer mei kij, bargen en piken. Hy sei altyd: in bealchfol wurk en altyd earmoed.” Geld om te studeren was er dan ook niet voor Marcus. Na zes klassen lagere school moest hij als veertienjarige aan het werk. De wieg van Pietsje stond in Langezwaag, drie jaar later verhuisde ze naar Gorredijk. Ook het gezin Brandsma had het niet breed. “En mem ferstoar doe’t ik sân jier wie.” Pietsje maakte bij Koelstra mooie patronen in de kinderwagenkappen. “Prachtich

Marcus en Pietsje Lammie de Graaf, zestig jaar getrouwd. FOTO: SIETSE DE BOER

Na vijf jaar Tijnje verhuisden ze naar een pasgebouwde huurwoning aan de Loaijersstrjitte in Gorredijk. “We woenen graach wat grutter en wat

Ze kregen één dochter. Dochter en schoonzoon zijn reislustig. Pietsje onderhoudt dan contact via moderne middelen als smartphone en pc. Ook ging het echtpaar twee keer mee op reis: naar Londen en Duitsland. Drie jaar geleden verhuisden ze naar een nieuwbouwappartement aan het Hofland omdat hun oude huis, waar ze ook de eerste bewoners waren, op nominatie voor afbraak stond. Al jaren gaan ze samen naar koersbal in De Skâns. “Dêr sjogge we altyd nei út”, zegt Marcus. Hij leest graag en rijdt in de auto naar bestemmingen in de buurt. Ook Pietsje leest graag, breidt en puzzelt veel en doet graag een spelletje op de computer. Hun huwelijksdag vierden ze met een familie-etentje.


STEUNZOLEN

POORTH ORTHOPEDIE Hoofdstraat 3, 8401 BT Gorredijk Afspraak maken: 0513 - 85 33 02 of via www.poorth-orthopedie.nl info@poorth-orthopedie.nl

OPSLAGRUIMTE NODIG? Bent u tijdelijk opslagruimte nodig voor uw inboedel of goederen? Huur nu een opslagunit van 15m3 of 10m3 bij OPSLAG WIJNJETERP -Lage huurkosten -Dagelijks opzegbaar -Bewaakte en schone opslag Voor vrijblijvende informatie: opslagwijnjeterp@gmail.com of Tel: 0655794376 Compagnonsfeart 53, 9241 HJ Wijnjewoude

Sale

New Year

Voor alle zorgverzekeraarsm dus ook De Friesland

HAPPY

Goede voornemens? Maak snel een afspraak!

Partij 1-persoons matrassen 90 x 200 cm

Enkele PODE modellen

50%

25% korting

Korting

(zolang de voorraad strekt)

Enkele Boxsprings elektrisch verstelbaar.

Bankstellen

20-40% korting

van 2.795,voor

Enkele kasten

1.495,van 2995,voor

10-50% korting

van 3.450,voor

1.995,-

Enkele eethoeken

15-35% korting

1.995,-

20 tot 50%

KORTING op de wintercollectie Langewal 48, Gorredijk / Merk 24, Workum www.woudaschoenen.nl

CBW erkend

Meer dan 35 jaar ervaring

Ophaal service

Op afspraak

Advies op maat

Inmeet service

Montage service

Volop parkeer gelegenheid

Swynswei 2D 9245 HE Nij Beets 0512 - 461448

www.wooncentrumsvdberg.nl info@wooncentrumsvdberg.nl /wooncentrumsvdberg

OPENINGSTIJDEN: Ma. gesloten Di. - do. 08.30 - 18.00 uur Vrij. 08.30 - 21.00 uur Zat. 09.00 - 17.00 uur

N-idee.nl

Winteropruiming


Sa!

9 januari 2019

5

www.sa24.nl

NIEUWJAARSRECEPTIE GEMEENTE OPSTERLAND

Het was weer gezellig De receptietijgers kunnen zich deze eerste werkweek van het nieuwe jaar weer volop uitleven met allerlei nieuwjaarsrecepties. Het college van B en W van de gemeente Opsterland stond maandagavond in de rij om de wensen in ontvangst te nemen en uit te delen. AREND WANINGE BEETSTERZWAAG

Het was weer een bont gezelschap dat zich verzamelde in de geheel ontruimde raadzaal van het gemeentehuis. Vertegenwoordigers van allerlei organisaties, raadsleden en een enkele ‘losse’ burger waren van de partij op de nieuwjaarsreceptie. Voor het eerst in jaren waren we weer 's avonds welkom in plaats van aan het einde van de middag. En dat geeft mogelijkheden. Op een parkeerplek voor het gemeentehuis was er protest van, hoe kan het ook anders, de actiegroep ‘Dizze Skâns moat bliuwe’. Zij hadden hun inmiddels bekende aanhangwagen meegenomen naar de hoofdplaats. Er werd binnen natuurlijk volop gesproken over hoe het nu verder moet met dit project. Het duurt raadsleden Johan Sieswerda en Klaas de Boer te lang. Zij

hebben net voor de receptie een verzoek uitgedaan om er in februari in de raad al over te spreken.

Snelheid

Hoofdactievoerder Luit Beenen had ook nog andere belangen te verdedigen. Hij raakte druk 'yn petear' met buurtagenten over de snelheid van het verkeer bij hem voor de deur aan de Stationsweg. “Ik gean wolris yn in blauwe broek op de stoepe stean en dan set ik bytiden ek noch in KLM-pet op dy’t ik lizzen ha.” Het helpt allemaal niet veel. Maar consequent handhaven zit er ook niet in, maken de agenten hem duidelijk. Cultuurlady Martine Mees was, net als altijd, alweer volop actief om het cultuurprogramma van Beetsterzwaag in de komende maanden onder de aandacht te brengen. Het begint zondag al met het

Heleen Verhage (rechts) kreeg symbolisch bloemen voor alle vrijwilligers die afgelopen jaar bij LF2018 waren betrokken.

Een volle raadzaal tijdens de nieuwjaarsreceptie. FOTO'S: SIETSE DE BOER.

nieuwe kunstinitiatief Art Beetsterzwaag. “Ik heb geruchten gehoord dat er een schilderij met een waarde van anderhalve ton te zien is.”

Plan Aldi

In een hoek van de raadzaal hebben Pieter Bijlsma van Albert Heijn Gorredijk en Tjeerd Douma van Aldi een onderonsje. Het zal vast over de plannen van de Aldi in de Hoofdstraat zijn gegaan. Douma vertelt later blij te zijn met de voortgang. “Der sit no echt gong yn. Wy hâlde de druk derop. It soe moai wêze at oan it ein fan it jier de fergunningen rûn binne.” Jeroen van Balen van Van Wijnen Gorredijk loopt ook met een grote glimlach rond. Hij zal later op de avond met uw verslaggever als een van de laatsten het gemeentehuis verlaten. Het concept Fijn Wo-

nen van Van Wijnen is een succes en hoe mooi is het dan dat de burgemeester in haar toespraak ook nog eens roept dat het in Opsterland fijn wonen is. Jaloers is uw verslaggever niet. Even later verschijnt tijdens de toespraak ook een cover van Sa! in beeld. Het jaar begint goed. Nu we het toch over de krant hebben. Raadslid Jan van Dalen uit Bakkeveen maakt zich zorgen over de bezorging in eigen dorp. Een vervelend probleem. In de Sa!-regio zijn op dit moment twee hardnekkige vacatures voor bezorgers, allebeide in Bakkeveen. Van Dalen, ook beheerder van bakkeveen.nl, plaatst de digitale krant iedere week op de site. Waarvoor dank. Hij beijvert zich ook bij wethouder Libbe de Vries om mensen zonder werk in te schakelen. “Mar dat sjit noch net bot op.”

Jolanda Brouwer van Plaatselijk Belang Ureterp heeft nog wel een actueel probleempje uit eigen dorp: het openbaar vervoer. Lijnen sluiten niet goed op elkaar aan, bussen zijn overbezet. Binnenkort meer hierover.

Afvalrace

Wethouder Rob Jonkman heeft weer heel andere problemen. Hij wil maar wat graag af van overtollige kilo’s. Daarin treft hij in uw verslaggever een lotgenoot. Lezers herinneren hem regelmatig aan een eerdere afvalrace die in een column in de krant werd verslagen. Wethouder en journalist broeden op plannen om hier een passend vervolg aan te geven. De lekkere hapjes en de borrels van Het Witte Huis hebben ze in ieder geval op deze receptie aan zich voorbij laten gaan.

Van Selm: aandacht voor landbouw In haar nieuwjaarstoespraak keek burgemeester Ellen van Selm maandagavond alvast vooruit naar 2021. Dat jaar is door NBTC Holland Marketing uitgeroepen tot themajaar ‘Ode aan het Nederlandse landschap’. “Ik zou graag willen dat Opsterland als herkenbaar onderdeel van het aantrekkelijke platteland meedoet aan dat themajaar. Met onze vitale en leefbare dorpen, een zelfbewuste agrarische sector en een landschap met noodzakelijke biodiversiteit.” Van Selm roemde haar eigen gemeente als een prachtige plattelandsgemeente met zestien vitale dorpen, met in het buitengebied een belangrijke rol voor de boeren. “Zij

bepalen voor een groot deel het landschap. En Opsterland heeft 420 agrarische bedrijven. Het is heel goed dat er de laatste tijd meer aandacht komt voor het boerenbedrijf en de agrarische sector. Veel agrarische ondernemers liggen regelmatig wakker vanwege zorgen om de toekomst van hun bedrijf. Aan de andere kant blijkt uit onderzoek dat meer dan tweederde van de Friezen trots is op onze Friese boeren. De Friese landbouw heeft een sterke gunfactor onder de meerderheid van de Friezen.” Van Selm zei het belangrijk te vinden om als grote plattelandsgemeente de juiste verbindingen te maken. “Zodat wij een toekomst-

bestendige agrarische sector hebben waarin productie van ons voedsel, de zorg om onze leefomgeving, biodiversiteit én behoud van ons landschap in goede balans zijn."

Ook stipte de burgemeester de drie belangrijke thema’s aan waarop het vorig jaar begonnen college inzet: leef-

Minder inwoners

Opsterland begon het nieuwe jaar met 29.707 inwoners, iets minder dan een jaar geleden. Het sterftecijfer lag hoger dan het geboortecijfer. Maar volgens Van Selm hebben zich afgelopen jaar meer mensen in Opsterland gevestigd dan er vertrokken. “Het aantal banen groeit ook weer en in Opsterland zijn de bijstandsuitkeringen met 8 procent gedaald en het aantal WW-uitkeringen met 29 procent.”

De burgemeester aan het woord.

baarheid, duurzaamheid en inclusieve dorpen.


GELDIG IN WEEK 02

ZONDAG 6 T/M ZATERDAG 12 JANUARI 2019

Milner Kaas

Alle varianten, combineren mogelijk 2 stuks** Bijv. Milner Kaas 30+ plakken jong belegen, 2 pakken à 175 gram

5.54

 2.77

1+1

GRATIS

Korenlanders Rond brood

Wit, tarwe of volkoren, combineren mogelijk 2 hele broden

4.30 2.15

• Boomstammetjes

Blauwe bessen Emmer 500 gram

7.70

 3.85

50% KORTING

Pak 4 stuks

• Kipfiletblokjes Pak 300 gram

• Groenteburgers Pak 4 stuks

• Kalkoenschnitzels Naturel, pak 2 stuks Combineren mogelijk

1+1

GRATIS KIES & MIX

10.47 - 13.23 3 pakken

7

49 .

1 Optimel Drink

Alle pakken à 1 liter, uit de koeling, combineren mogelijk 2 pakken** Bijv. Optimel Drink framboos, 2 pakken à 1 liter

2.58

 1.29

De actieprijzen variëren van 1.29 - 1.43

Chocomel of Fristi

Alle pakken à 1 liter Per pak Bijv. Chocomel vol, pak 1 liter

1.56

 0.78

De actieprijzen variëren van 0.71 - 0.87

1+1

GRATIS

50% KORTING

Honig Maaltijdof bakmix

Alle varianten, combineren mogelijk 2 pakken** Bijv. Honig Mix voor macaroni & spaghetti, 2 pakken à 41 gram

2.52

 1.26

De actieprijzen variëren van 0.77 - 2.05

1+1

GRATIS

14.79 - 16.29

9.

Per krat

Amstel of Brand Krat 24 flesjes à 30 cl

02/19

49

Aanbiedingen zijn niet bestemd voor wederverkopers en/of grootverbruikers. Prijswijzigingen en/of zetfouten voorbehouden.

Om al onze klanten te laten profiteren van onze scherpe aanbiedingen, geldt er een maximum van 5 aanbiedingen per klant (tenzij anders vermeld). *De ‘NERGENS GOEDKOPER’ garantie geldt ten opzichte van alle supermarkten in dezelfde vestigingsplaats als jouw PLUS; kijk voor overige voorwaarden op plus.nl/nergensgoedkoper. **Voor 1+1 gratis geldt: per combinatie kan de prijs verschillen. Je krijgt 50% korting op de totaalprijs. Aanbiedingen zijn niet bestemd voor wederverkopers en/of grootverbruikers.

Wil je per mail op de hoogte blijven van de laatste aanbiedingen bij PLUS? Meld je dan nu aan via plus.nl

Openingstijden:ma ma.-do. 8.00 - 20.00 | vrij. 8.00 21.00 | za. 8.00 - 20.00 | zo. 8.00 - 20.00 Openingstijden: - di - wo 8.00 - 20.00 | do - vr -8.00 - 21.00 | za 8.00 - 20.00 | zo 10.00 - 18.00

Berkenbosch | Molenlaan 8 | 9244XX EA|Beetsterzwaag T: 0512-381232 1 | XXXX Plusstad | T:| 0523 65 63 93 | (Naam) | Plusweg

plus.nl


Gemeentehuis Hoofdstraat 82, 9244 CR Beetsterzwaag Postbus 10.000, 9244 ZP Beetsterzwaag T (0512) 386 222 - E gemeente@opsterland.nl Twitter @opsterland Facebook facebook.nl/opsterland WhatsApp 06 12 64 51 55

Wo. 9 januari 2019

Mededelingen van de gemeente

Openingstijden Publiekscentrum ma. t/m vrij. 09.00 – 12.30 uur do. 17.00 – 20.00 uur ’s middags kunt u alleen op afspraak terecht

Openbare raadsbijeenkomst en –vergadering op maandag 14 januari De gemeenteraad vergadert op maandag 14 januari 2019 vanaf 19.30 uur in de raadszaal van het gemeentehuis. In het eerste deel (oriënterende bijeenkomst) kunt u als burger meepraten. In het aansluitende tweede deel (de raadsvergadering) debatteert de raad en worden besluiten genomen. Onderwerpen oriënterende bijeenkomst • Aanvraag investeringskrediet kunstgrasveld t.b.v. voetbalvereniging RWF, sportcomplex Boskdobbe 2 te Frieschepalen • Privatisering sportgebouw voetbalvereniging Rood Wit Frieschepalen • Ontwerp verklaring van geen bedenkingen voor herinrichting van het terrein van de voormalige melkfabriek in het buurtschap Klein Groningen • Verklaring van geen bedenkingen voor het vestigen van een zorginstelling en het realiseren van twee zorgunits op het perceel Domela Nieuwenhuisweg 92 in Nij Beets • Subsidieplafonds 2019 Wilt u over deze onderwerpen meepraten? Geef dit uiterlijk maandag 14 januari 2019, 12.00 uur door aan de griffie, telefoon (0512) 386 299 of e-mail griffie@opsterland.nl. Onderwerpen raadsvergadering Naast de reguliere agendapunten komen de volgende onderwerpen aan bod: • Aanvraag investeringskrediet kunstgrasveld t.b.v. voetbalvereniging RWF, sportcomplex Boskdobbe 2 te Frieschepalen • Privatisering sportgebouw voetbalvereniging Rood Wit Frieschepalen • Ontwerp verklaring van geen bedenkingen voor herinrichting van het terrein van de voormalige melkfabriek in het buurtschap Klein Groningen • Verklaring van geen bedenkingen voor het vestigen van een zorginstelling en het realiseren van twee zorgunits op het perceel Domela Nieuwenhuisweg 92 in Nij Beets • Subsidieplafonds 2019 Voor meer informatie, o.a. over het opvragen van de stukken en live uitzending, belt u met griffie via (0512) 386 299 of kijkt u op www.opsterland.nl/gemeenteraad. Enkele dagen na de raadsvergadering vindt u hier de concept-besluitenlijst.

Bekendmakingen Bakkeveen Melding activiteitenbesluit - bouwen werktuigenberging, Mandefjild 19 - aanpassen hoofdgebouw, Duerswâldmer Wei 19

Telefonische bereikbaarheid ma. t/m do. 09.00 – 17.00 uur vrij. 09.00 – 13.30 uur Gebiedsteam Opsterland Beetsterzwaag, Hoofdstraat 82 (gemeentehuis) ma. t/m vr. 09.00 – 12.30 uur Gorredijk, Schansburg 1 (bibliotheek) ma. 14.30 – 16.30 uur Ureterp, Lijteplein 9 (bibliotheek) wo. 14.30 – 16.30 uur T (0512) 386 222 – E gebiedsteam@opsterland.nl

Beetsterzwaag Aangevraagde omgevingsvergunning - verbouwen woonboerderij, Kerkepad West 7

Lippenhuizen Aangevraagde omgevingsvergunning - nieuwbouw mantelzorgwoning, De Buorren 140

Terwispel Melding activiteitenbesluit - wijzigen van identificatie van Texaco naar Esso, De Wâlden 12

Aangifteformulieren toeristenbelasting verstuurd Alle logiesverstrekkers, bij ons bekend, hebben onlangs een aangifteformulier toeristenbelasting ontvangen. De omzet die u heeft gehad over het belastingjaar 2018 vult u hierop in. Op basis van de aangifte wordt er in mei 2019 een aanslag toeristenbelasting opgelegd. Een nieuwe logiesverstrekker (ook verhuur via Airbnb) heeft een aanmeldingsplicht, welke is opgenomen in de ‘Verordening toeristenbelasting’. Informatie over de toeristenbelasting vindt u op www.opsterland.nl. Voldoet u aan de eisen en heeft u geen aangifteformulier toeristenbelasting ontvangen? Neem dan contact met ons op.

Kijk voor meer informatie op www.opsterland.nl

Première Frisicana II Gurbe Douwstra , Piter Wilkens, Marcel Smit

WWW.SKANS.NL 0513 - 46 86 00

Marjolein Meijers Van Berini tot Solex

Marjolein Meijers kent u nog als Annie van de Berini’s, met Jan Rot als An & Jan en solo met muzikanten in het programma ‘Solex’. Al die tijd werd haar muziek steevast onthaald met lovende kritieken. Hoog tijd voor een overzicht. In ‘Van Berini tot Solex’ leidt Marjolein het publiek door haar muzikale leven, samen met de muzikanten Walter en Onno Kuipers. Het drietal brengt de allermooiste oude, maar ook gloednieuwe liedjes. Afwisselend spetterend en ingetogen, vrolijk en stemmig, goed gearrangeerd en mooi van eenvoud. En zoals we van Marjolein gewend zijn, wordt alles gelardeerd met smeuïge verhalen, ontroerende achtergronden en een vette lach. Te zien in De Skâns op zaterdag 12 januari (20.15 uur). Entree: 14 euro (incl. consumptie); 12 euro voor leden ’t Nut (incl. consumptie).

Na het succes van de gezamenlijke liedjesvoorstelling ‘Frisicana’ zijn Piter Wilkens, Marcel Smit en Gurbe Douwstra opnieuw in hun persoonlijke muzikale archieven gedoken. Met ‘Frisicana II’, brengen zij een geheel nieuwe voorstelling. Er is een selectie gemaakt van de mooiste liedjes uit het eigen repertoire van Douwstra, Smit en Wilkens, aangevuld met werk van artiesten die hen hebben geïnspireerd. Zoals liedjes van Woody Guthrie, Hank Williams, Elvis Presley en Sam Cooke. Het programma bevat derhalve een mooie Friestalige en Engelstalige mix. Piter, Marcel en Gurbe begeleiden elkaar op gitaar, banjo, mandoline en bas en zingen afwisselend solo en meerstemmig. De première van dit programma is op zaterdag 19 januari (20.15 uur) in De Skâns. Entree: 16 euro (incl. consumptie).


OOK SCHOENEN

Alle, alle wintermode %

50-70

KORTING M.u.v. Marc Cain, nieuwe- en standaard collectie.

Ruim 35.000 artikelen van alle modemerken nu tegen de allerlaagste prijzen! Bij Steenwijk Schoenen 50% korting. Ook tijdens de SALE kun je genieten van een gratis kop koffie of thee.

BIJ DE HEEREN VAN RINSMA

STAPEL KORTING TOT 40% Met uitzondering van de nieuwe- en standaard collectie.

10 Days | Alix the label | Amsterdams Blauw | Anna van Toor | Arma | Barbour | Baum und Pferdgarten | Boss | Bugatti | Butcher of Blue | Calvin Klein | Cambio | Cast Iron | Catwalk Junkie | Cavallaro | Claudia Strater | Creenstone | Daily Paper | Denham | Diesel | Drykorn | Dutch Dandies | Essentiel | Eton | Expresso | Fabienne Chapot | G-Star | Gant | Giacomo | Goosecraft | Kultivate | Kyra en Ko | Levi's | Liu Jo | Loavies | Lyle & Scott | MA.STRUM | Maison Scotch | Marc Cain | Maria Tailor | Masons | Matinique | mbyM | Mos Mosh | NA-KD | Napapijri | New Zealand Auckland | Nümph | Paul & Shark | Penn en Ink | Ralph Lauren | Repeat | Samsoe & Samsoe | Sandwich | Save the Duck | Scotch & Soda | State of Art | Studio Anneloes | Summum | Superdry | Ted Baker | Tommy Hilfiger | Vanguard | Vanilia | Woolrich | Yaya

RINSMA MODEPLEIN | Lijnbaan 7 & 10 | Gorredijk | rinsmamodeplein.nl


Sa!

9 januari 2019

9

www.sa24.nl

BIJZONDERE RESULTATEN IN EERSTE EDITIE

Project UpGreat krijgt vervolg Jezelf een boost geven. Dat is de bedoeling van het project UpGreat. Na een succesvolle eerste editie in 2018 komt er vanaf 27 februari een vervolg. “Het blijkt een succesvol laagdrempelig concept, met bijzondere resultaten.” AREND WANINGE GORREDIJK “Wij

hebben in de eerste editie van UpGreat voor niemand een probleem opgelost”, vertelt Kiki de Jong, een van de initiatiefneemsters van Buuf&Buuf. “Maar we hebben deelnemers wel het vertrouwen en gereedschap gegeven om zelf problemen aan te pakken en hierin vol te houden.” UpGreat is bedoeld om te voorkomen dat mensen vastlopen. Volgens Buuf&Buuf ervaren mensen in vier gebieden stress: gezondheid (mentaal en fysiek), werk, relaties en financiën. “Als het bij een van de vier niet goed gaat, heeft dat ook effect op de andere gebieden”, is de overtuiging van Nynke Landman, de andere Buuf. UpGreat wil deelnemers leren met deze stress om te gaan, te reguleren en weg te halen. Het is volgens beide dames absoluut geen groepstherapie.

Zelfbewuster

Van de dertig geïnteresseerden op de openingsavond in april vorig jaar, maakten twaalf de serie van tien avonden vol. Met indrukwekkende resulta-

ten. Twee deelnemers durfden ontslag te nemen en een nieuwe baan te nemen. “Zij wilden dat al doen, maar durfden de stap niet te zetten. UpGreat maakte hen zelfbewuster.” Een andere deelnemer zat in de schuldsanering en kwam tijdens het proces uit de slachtofferrol. “Hij heeft belangrijke stappen richting werk gezet.” Weer een ander deed iets aan een langslepende burenruzie. Het project redde ook een relatie. “Een van de twee deed mee en veranderde zodanig dat de ander zei: met die nieuwe 'jij' wil ik wel verder. De andere partner doet nu mee aan de tweede serie.” Ook besloot iemand een eigen bedrijf te starten en tilde een bestaande ondernemer zijn bedrijf naar een hoger plan. De eerste versie van UpGreat richtte zich op inwoners uit Gorredijk. Alles wat tijdens de avonden over tafel gaat is vertrouwelijk, maar deelnemers komen elkaar in de supermarkt tegen. Nynke: “Je denkt dat dit ongemakkelijk is, maar deelnemers haalden hier juist kracht uit. Het leidt tot verbinding. Mensen waar-

Buuf Nynke en Buuf Kiki. FOTO: PETER DE JONG

van je het niet dacht, blijken ook weleens een probleem te hebben. Je investeert in waardering voor elkaar.”

Tien avonden

De tweede UpGreat staat open voor inwoners uit heel Opsterland. Op woensdagavond 27 februari is de eerste bijeenkomst in De Skâns. “Wij hopen

Dagbesteding zonder indicatie is succes BEETSTERZWAAG De gemeente Opsterland startte in 2017 samen met ZuidOostZorg een pilot waarbij deelname aan dagbesteding mogelijk is zonder indicatie. Uit de eerste evaluatie blijkt dat de pilot een succes is en daadwerkelijk de drempel voor dagbesteding heeft verlaagd. Het aantal deelnemers is gestegen, terwijl Opsterland door een andere manier van zorg inkopen niet meer geld kwijt is. “Boppedat sjogge wy no dat der in mear gevarieerde groep minsken nei de deiopfang komt”, vertelt wethouder Libbe de Vries.

Verhaal en activiteiten

Doel van de dagbesteding is om ouderen langer thuis te laten wonen. De deelnemers krijgen een zinvolle daginvulling met structuur en ritme, bedoeld om eenzaamheid tegen te gaan en mantelzorgers te ondersteunen. Na de koffie krijgt iedereen de mogelijkheid zijn of haar verhaal te doen en worden er allerlei activiteiten ondernomen.

De proef loopt op drie locaties: De Miente (Gorredijk), De Lijte (Ureterp) en Boekehiem (Beetsterzwaag). De deelnemers zijn vaak niet meer in staat om zelfstandig deel te nemen aan andere activiteiten in bijvoorbeeld buurtcentra of bij verenigingen. Velen van hen hebben een vorm van dementie. De medewerkers van ZuidOostZorg vinden dat ze nu meer vrijheid hebben om dagbesteding in te vullen en zelf afspraken te maken met bezoekers. Deze vorm van dagopvang helpt ook om vroegtijdig te kunnen signaleren dat er mogelijk extra zorg nodig is. De Vries: “Dat is goed foar de minsken, mar ek goed om de kosten yn de hân te hâlden.”

Uitbreiding

Het aantal beschikbare plekken is beperkt, dat heeft soms al tot wachtlijsten geleid in Gorredijk en Beetsterzwaag. In Gorredijk wordt gekeken naar uitbreiding van het aantal dagdelen en het aantal groepen. In Ureterp is het aantal deel-

nemers juist gedaald, doordat deelnemers vaak al meer zorg nodig hadden en daardoor binnen korte tijd naar een woonzorgcentrum/verpleeghuis verhuisden. Daarmee is de laagdrempelige mogelijkheid om zelfredzaamheid te stimuleren eigenlijk overgeslagen, concluderen medewerkers.

Toenemende zorgvraag

De betrokkenen concluderen ook dat de zorgvraag van de deelnemers toeneemt. Dat vraagt veel van de medewerkers en de vrijwilligers. Zij constateren dat familie soms te weinig doet met de signalen die de medewerkers afgeven, waardoor de ouderen te lang op de groep blijven. Daar ondervinden andere deelnemers ook de gevolgen van. Een ander probleem is de financiering van het vervoer naar de dagbesteding. Opsterland en ZuidOostZorg willen graag verder met de dagopvang zonder indicatie en zoeken daarbij ook aansluiting bij andere organisaties.

dat we met 25 tot 30 man het hele traject ingaan.” Het project bestaat uit tien bijeenkomsten, eens per twee weken. Deelnemen kost 2,95 euro per avond. “Wij leveren geen kanten-klare oplossingen, maar een mindset om zelf problemen aan te pakken. Mensen overschatten wat ze in een dag kunnen, maar onderschat-

ten wat ze in een half jaar kunnen.” Woningcorporatie Elkien ondersteunt het project omdat het positief bijdraagt aan leefbaarheid in de buurt. Nelleke Hulshof: “Zitten mensen goed in hun vel, dan stralen ze dat uit naar de omgeving.” Aanmelden kan via info@buufenbuuf.nl.

Wijnjewoude wil supermarkt graag terug WIJNJEWOUDE Inwoners van Wijnjewoude zien nog steeds toekomst voor een supermarkt in het eigen dorp. De voormalige supermarkt ging in juli vorig jaar in vlammen op, in september werd duidelijk dat de betrokken partijen de supermarkt niet weer opnieuw op wilden bouwen. Al voor de brand was een werkgroep actief om de toekomst van een supermarkt in het dorp veilig te stellen. De werkgroep stuurde in november een enquête rond om in kaart te brengen wat het dorp verwacht van een supermarkt, wat er nodig is en wat men eventueel kan doen voor een supermarkt. Van de 826 verstuurde enquêtes kwamen er 446 ingevuld weer terug.

Meer betalen

Van de respondenten vindt 85 procent het belangrijk tot heel belangrijk dat de supermarkt terugkeert in Wijnjewoude. Op de vraag welke boodschappen men dan in de supermarkt

zou halen, reageerde circa 15 procent met 'alle boodschappen', ruim 60 procent met 'een deel van de boodschappen' en circa 30 procent 'de vergeten boodschappen'. Circa 80 procent van de ondervraagden is bereid om voor de levensmiddelen in de lokale supermarkt ook iets meer te betalen. Iets minder dan de helft van de ondervraagden wil via crowdfunding meehelpen de herstart van een supermarkt te financieren.

Gemis

Met de uitkomst van de enquête blijft de werkgroep optimistisch. “Dit is geen eenvoudige klus, maar we hopen binnen niet al te lange tijd met concrete zaken te kunnen komen. Het is duidelijk dat de supermarkt door veel inwoners erg wordt gemist. Vanwege de contacten en de levendigheid die het brengt, de levensmiddelen natuurlijk en het PostNLservicepunt.”


Wij zi jn v er h u i s d

U bent welkom op ons nieuwe adres Hoofdstraat 2 8401 BZ Gorredijk Hoofdstraat 2 - Gorredijk - Tel. 0513-856716 - www.sikkeboonstra.nl

€ 9.750

Personenbus 8 persoons

Audi A3 Type

Bouwjaar Kilometerstand Inrichting Versnellingsbak Brandstof

€ 28.750

Bestelbus 3 persoons / 10 m3

Sportback 1.6 TDI Attraction Advance NAVI / CRUISE EN CLIMATCONTR. 2013 188.602 km Hatchback Automaat Diesel

DS D3 Type

Cabrio 1.2 PureTech So Chic LIMETED EDITION 1955.NAVI/ CLIMA Bouwjaar 2015 Kilometerstand 35.480 km Inrichting Cabriolet Verkoop reparatie van alle VersnellingsbakenHandgeschakeld Brandstof Benzine

€ 6.950

Bakwagen met laadklep 3 persoons / 20 m3

Audi Q5 Type

Bouwjaar Kilometerstand Inrichting Versnellingsbak Brandstof

2.0 TFSI quattro Pro Line NAVI /224PK/NED.AUTO/SOUNDSYSTEEM/20inch velgen/ S-line/ 2014 91.788 km SUV Handgeschakeld Benzine

Industrieweg € 14.9502 - 9363 TB Marum € 0594 641264 info@linkerverhuur.nl

€ 29.250

BMW 4 Serie

Citroën C3

Bouwjaar Kilometerstand Inrichting Versnellingsbak Brandstof

Bouwjaar Kilometerstand Inrichting Versnellingsbak Brandstof

Type

Coupé 435d xDrive High Executive schuifdak/Leder Bomvol! 2014 169.466 km Coupé Automaat Diesel

10.950

Type

€ 14.950

1.0 VTi Attraction AIRCO/CV/ ELEKTR.RAMEN/5d 2013 87.312 km Hatchback Handgeschakeld Benzine

€ 14.950

www.linkerverhuur.nl

Ford C-MAX Type

Bouwjaar Kilometerstand Inrichting Versnellingsbak merken auto’s Brandstof

1.0 Edition Plus NAVI / CRUISE EN CLIMATCONTR./TREKHAAK 2014 146.228 km MPV Handgeschakeld en bedrijfsbussen Benzine

Kia Sportage Type

Bouwjaar Kilometerstand Inrichting Versnellingsbak Brandstof

1.7 CRDI X-ecutive Plus Pack NAVI / CRUISE EN CLIMATCONTR/CAMERA 2012 99.584 km SUV Handgeschakeld Diesel

Mercedes-Benz B-Klasse Type

Bouwjaar Kilometerstand Inrichting Versnellingsbak Brandstof

180 CDI Lease Edition 4U3 NAVI / CRUISE EN CLIMATCONTR. 2014 134.901 km MPV Handgeschakeld Diesel

Voor ons overige aanbod: www.autobedrijflinker.nl

Industrieweg 2 - 9363 TB Marum 0594 641264 info@autobedrijflinker.nl

www.autobedrijflinker.nl


Sa!

9 januari 2019

11

www.sa24.nl

BREDE EN VEELZIJDIGE LINE-UP 20E EDITIE OERROCK

Guus Meeuwis en Golden Earring terug op Oerrock Dit jaar keren grote namen terug op het jaarlijkse Oerrockfestival in Ureterp: Guus Meeuwis, Golden Earring en VanVelzen. Er zijn dit jaar ook weer Oerrockdebutanten: Waylon en Kraantje Pappie. Het drukbezochte festival beleeft dit jaar de 20e editie (30 en 31 mei en 1 juni).

Bestuurslid Jorryt Taekema typeert de line-up voor de komende editie van Oerrock als breed, veelzijdig en herkenbaar. “Voor ieder wat wils, van jong tot oud. Op Hemelvaartsdag opent Golden Earring het festival en later op de avond staat de momenteel razendpopulaire hiphopartiest Kraantje Pappie op het podium. Andere grote namen op de openingsdag zijn Guus Meeuwis, Waylon, Jett Rebel, Miss Montreal en VanVelzen. Naast de gevestigde orde krijgt nieuw talent als bijvoorbeeld Fais, bekend van de samenwerking met Afrojack en Nona, de Nederlandse Amy Winehouse, de kans zich op Oerrock te presenteren.

URETERP

Vrijdag later

Op donderdag zijn er verder optredens van Luminize, Navarone, Voltage, Jick Munro and The Amazing Laserbeams en de feestband The Dirty Daddies. Het programma voor de traditionele gratis vrijdagavond wordt later bekend, als de kaartverkoop is afgerond. “Maar we garanderen een li-

ne-up die de moeite waard is”, belooft voorzitter Sietze Boonstra. Op de zaterdag zijn de podia traditiegetrouw voor de Guus Meeuwis.

'NIEUW ELAN MET KRAANTJE PAPPIE EN WAYLON' tributebands: The Beatles (The Cavern Beatles), Pink (Just Pink), Rolling Stones (The Stones), Bruce Springsteen (Tim Akkerman), Muse (Musest), Red Hot Chili Peppers (Funky Monks), ABBA (Abba Fever) en Amy Winehouse. Jorryt Taekema is verantwoordelijk voor de programmering. Hij is tevreden. “Naast oude bekenden hebben we met Kraantje Pappie en Waylon ook nieuw elan. Die variatie is onze kracht.”

Grotere podia

Zoals ieder jaar voert Oerrock ook dit jaar een aantal veranderingen door. Het derde

GORREDIJK Eijer Producties start met musicalles voor volwassenen. Bedoeld voor iedereen die wil toneelspelen, zingen en dansen. Eijer Producties heeft jarenlang ervaring met het geven van musicalles (DZT, dans, zang en toneel) aan kinderen en jongeren in en rondom Gorredijk. Naar aanleiding van iepenloftspul ‘De Klok moat Werom!’ kwam

Voorverkoop

HEMRIK

De online voorverkoop is woensdagochtend vroeg begonnen. Toegangskaarten kosten 38,75 euro (donderdag en zaterdag). De toegang op vrijdag is gratis. oerrock.nl

Gezocht: Adviesraad Sociaal Domein BEETSTERZWAAG De Adviesraad Sociaal Domein Opsterland is in mei 2018 geïnstalleerd en zet zich in om op basis van ervaringen van de inwoners van Opsterland het college van B en W te adviseren over het gevolgde en te volgen beleid in het sociaal domein. Een gemeente heeft vele ver-

antwoordelijkheden in het sociaal domein: (jeugd)zorg, werk & inkomen, wonen en welzijn. De Adviesraad Sociaal Domein (ASD) adviseert het college van B en W door gevraagd en ongevraagd advies te geven. De Adviesraad vergadert iedere maand op donderdagavond in De Buorskip

Musicalles volwassenen

podium wordt veel groter, zodat artiesten en publiek meer ruimte krijgen. Dit podium is volledig voor young and upcoming bands. Taekema: “Talenten van wie we de komende jaren veel verwachten. Om zoveel mogelijk bands de kans te geven te spelen, worden settijden en pauzes ingekort.” De populaire Cosy Corner krijgt een open podium. Het ‘feestcafé ‘ dreigde aan het eigen succes ten onder te gaan, omdat er te veel mensen in een te kleine tent wilden. De toeschouwerscapaciteit blijft 11.000 bezoekers per avond.

in Beetsterzwaag. Het werk vraagt ongeveer 16 uur per maand. Voor de inzet is een vrijwilligersvergoeding beschikbaar. Geïnteresseerden kunnen contact opnemen met voorzitter Trees Flapper: 06-5349 2920.

de vraag of Eijer Producties ook met DZT voor volwassenen kon starten. De lessen zijn op woensdagavond van 20.30 tot 21.30 uur en worden gegeven in de dans- en theaterstudio aan de Wetterwille 10P in Gorredijk. De eerste twee proeflessen zijn gratis. Wel graag aanmelden via info@ eijerproducties.nl.

Loopgroep Sparjebird In de Sa! van vorige week stond er een artikel over de kerstloop van de Loopgroep Sparjebird. Bij de lezer kan de indruk zijn ontstaan dat bij deze groep wekelijks

alleen senioren hardlopen. De loopgroep kent echter ook genoeg dertigers en veertigers onder haar leden, meldt de organisatie in een mail aan de redactie.

Oproep: Solistenconcours BEETSTERZWAAG Op zaterdag 9 februari organiseert de Stichting Federatie van Opsterlands Muziekonderwijs (FOM) weer het jaarlijkse solistenconcours, ditmaal in de Ontmoetingskerk in Beetsterzwaag. Individuele hafabra-blazers en slagwerkers en kleine ensembles kunnen zich hier presenteren aan een deskundige jury. Vanuit dit regionale concours kunnen

de deelnemers doorstromen naar het provinciale en landelijk concours (Prinses Christina Concours). Het regionale concours is laagdrempelig en staat open voor jeugd uit Opsterland en Oost- en Weststellingwerf. Aanmelden kan nog tot 15 januari via fomopsterland@gmail.com. Meer informatie via 06 – 5388 3965.

Nieuwe Kunstbeurs in Beetsterzwaag BEETSTERZWAAG Onder de naam Art Beetsterzwaag start Projectruimte-Hoofdstraat 17 een nieuw initiatief: een kunstbeurs. Het is een kleinschalige beurs waar zeven toonaangevende galeries en kunsthandelaren een selectie van hun aanbod laten zien. Rond de beurs zijn er in de projectruimte presentaties rond de bekende Friese kunstenaar

Gerrit Benner en twee spilfiguren uit de Nul-beweging: Jan Henderikse en Henk Peeters. Daarnaast zijn er ‘lezingen op zondag’ met persoonlijkheden uit de kunstwereld. De initiatiefnemer wil met Art Beetsterzwaag voortborduren op de culturele rol die Beetsterzwaag regionaal en landelijk vervult. Projectruimte-Hoofdstraat 17 is gevestigd in het

voormalige Opsterlandse gemeentehuis. De officiele aftrap van Art Beetsterzwaag is zondag 13 januari. De twee weekenden daarna is het publiek welkom. Art Beetsterzwaag is geopend in de weekenden 18 t/m 20 en 25 t/m 27 januari, dagelijks van 13.00-19.00 uur. projectruimte-hoofdstraat17.nl


Voor iedere twintig ingeleverde kaarten per vereniging schenkt Plus Berkenbosch de vereniging een bal.


Sa!

9 januari 2019

13

www.sa24.nl

DE TABAKSPOT VAN EDWIN TUININGA UIT GORREDIJK

Het schoolmeisje met de lei Moet hij echt kiezen? “Se binne allegear bysûnder, oars hie ik se net sammele”, zegt Edwin Tuininga over zijn verzameling tabakspotten. “No dan dizze mar. Mei dy klompkes en dat skelkje koe it wol in Frysk famke út it fean wêze.” WIM BRAS GORREDIJK

De tabakspot verbeeldt een schoolmeisje dat met een ernstige frons op het gezichtje over haar lei gebogen zit. Wie goed kijkt, ontwaart nog vaag het gekriebel van een rekensom op het krijtbord. Het gekromde bovenlijfje vormt de deksel van de pot, daaronder de bewaarholte voor de tabak. Het nog puntgave aardewerk stamt uit de tijd van de veenafgravingen, zo eind negentiende eeuw, vertelt Tuininga. “Mar it komt net hjirwei. It is makke yn Bohemen, yn it fabryk fan Bernard Bloch. Dat wie doe in hiele grutte produsint fan diggelguod yn Europa.”

de bevolking, weet Tuininga. “Eltse pot fertelt in ferhaaltsje. Dat fyn ik der sels ek sa moai oan.” In de Tweede Wereldoorlog maakten de nazi’s een eind aan de productie door de succesvolle aardewerkfabriek te confisqueren. Tuininga vermoedt vanwege de joodse afkomst van de eigenaren. Welbeschouwd komt de collectie tabakspotten weer voort

uit zijn verzamelwoede voor stenen pijpen. Die bewaart hij in de andere vitrinekast: kleine kleipijpjes uit de zeventiende eeuw, geglazuurde Oranjepijpen, reservistenpijpen, propagandapijpen, manchetpijpen. Tuininga heeft inmiddels het hele scala op de plank. “Tabak wie djoer yn de santjinde ieu, letter waard it goedkeaper. Pipesmoken rekke doe yn de moade.” En dat ging verder dan enkel het genot, aldus de kenner. Afbeeldingen op pijpen gaven een politieke voorkeur aan, of herdachten grootse gebeurtenissen als oorlogen, plagen of feestelijke intochten. “Pipen skriuwe de skiednis fan de 18e en de 19e ieu.”

De kiem van Tuininga’s verzameldrift ligt in zijn jeugdjaren, hij was een jaar of zes toen kameraadje Lammert hem zijn verzameling scherven liet zien. “Ik wie daliks ferkocht.” Vanaf dat moment struinden de jongens samen ieder vrij uur door de weilanden langs de Opsterlandse Compagnonsvaart. “Op plakken wêr’t no Loevestein leit. Der koest net sa maklik komme, mar de pake fan Lammert, molkrider Dijkstra oan it Easterein, hie in roeiboatsje en dêrmei gongen wy de feart ôf om fierder it lân yn te gean. Pipekoppen, potscherven: wy namen fan alles mei nei hûs.“ Het gewroet in de modder hield pas op toen de puberteit aanbrak en de kameraden ontdekten dat er naast pijpenkoppen ook andere zaken interessant konden zijn. Meisjes bijvoorbeeld. Rond zijn dertigste, bij een zolderopruiming, kwam Tuininga de dozen met de schatten uit zijn jeugd weer tegen. “Yntusken wie der ynternet. Ik ha doe ris ûtsocht wat wy eins fûn hienen.” De hernieuwde kennismaking rakelde ook de verzamelzucht weer op. En nu, vijftien jaar later, speurt hij nog steeds. “Net mear yn de modder, mar op beurzen en op websides fan oare samlers. Sa bin ik ek myn skoallefamke tsjinkommen.”

Gebruikskunst

De populariteit van de Bloch-tabakspotten had te maken met de levendige voorstellingen van herkenbare figuren uit die tijd: een herderin, de dronkenlap, een jager, de winkelier in goeden doen. Burgerlijke gebruikskunst, door de opkomende industrialisatie in massaproductie betaalbaar voor brede lagen van

Wroeten

Edwin Tuininga.

Museum van de Gewone Man

Iedereen heeft wel een voorwerp met een bijzonder verhaal, een voorwerp dat je nooit zou willen missen. Dat kan van alles zijn, en dat geldt zowel voor het voorwerp als voor het verhaal. Sa! wil graag een serie maken over deze voorwerpen en deze verhalen. Dus heeft u een mooi verhaal over de herkomst van een voorwerp, het verhaal achter een voorwerp of een voorwerp met een bijzondere herinnering of geschiedenis? Laat het ons dan weten. U kunt mailen naar redactie@sa24.nl of bellen met 06 - 5247 1013. Dan zorgen wij ervoor dat we uw verhaal mooi optekenen en een plekje geven in ons Museum van de Gewone Man.

Rode Kruis Opsterland opgeheven BEETSTERZWAAG Organisatorische veranderingen bij het landelijke Rode Kruis betekenen het einde voor de afdeling Opsterland. Volgens voorzitter Henk Modderman mogen afdelingen zich alleen nog maar bezighouden met noodhulp (EHBO) en zelfredzaamheid. “De EHBO is hier anders georganiseerd en landelijk kunnen

ze ons niet duidelijk maken wat ze onder activiteiten rond zelfredzaamheid verstaan.” De afdeling Opsterland van het Rode Kruis bestond sinds 1953. Vrijwilligers organiseerden activiteiten voor ouderen en mensen met een beperking. Met onder andere handwerkgroepen, bingomiddagen, gezellige middagen,

jaarlijkse bootreisjes op de Friese meren, vakanties op de Henry Dunant, bezoeken aan mensen die aan huis gebonden zijn en in Beetsterzwaag was er een telefooncirkel. “In Opsterland waren 30 tot 40 vrijwilligers namens het Rode Kruis actief, sommigen al tientallen jaren. Het is voor hen jammer dat die band wordt

doorgesneden.” De plaatselijke afdelingen zijn allemaal opgeheven, wel worden vanuit Leeuwarden activiteiten georganiseerd. Het opheffen van de afdeling Opsterland betekent niet dat alle activiteiten stoppen. “Er is alleen geen geldstroom meer vanuit het Rode Kruis. Via het Platform Vrijwillige Thuishulp proberen

De pc-tips van Kees

COLUMN GESCHIEDENIS WEBBROWSER

we nu alternatieve geldbronnen aan te boren. De activiteiten moeten nu zelfstandig verder of elders onderdak zoeken.” De actieve handwerkgroep in Bakkeveen gaat bijvoorbeeld verder onder eigen beheer. De opbrengsten gaan voortaan naar een project in Nepal.

B

ij het surfen op internet houdt de webbrowser bij waar u bent geweest en welke websites u heeft bekeken. Zo ontstaat er in het geheugen van de computer een geschiedenis van alles wat er bezocht is op het internet. Dat heeft als voordeel dat het laden van eerder bezochte pagina’s sneller gaat. Maar soms is het minstens net zo handig dat u de geschiedenis van een webbrowser simpel kunt wissen. Er zijn drie belangrijke redenen waarom de computer de browsergeschiedenis bijhoudt. Hierdoor is er direct inzicht in wat reeds is bezocht en wat niet. De tweede reden is het sneller laden en weergeven

van eerder bezochte sites en de derde reden is dat er door de gegevens te bewaren voor het opnieuw laden van eerder bezochte pagina’s minder dataverkeer nodig is. De computer houdt ook bij welke zoekopdrachten u hebt gebruikt. Wanneer u nog een keer hetzelfde zoekt, hoeft u daarom maar een deel van de zoekopdracht in te typen. Daarna verschijnt de complete zoekopdracht volledig in beeld. Door bovenstaande redenen kan het handig zijn dat een webbrowser de geschiedenis bijhoudt, maar het is niet altijd wenselijk. Als de computer bijvoorbeeld door meerdere

personen wordt gebruikt, dan kan iedereen de browsergeschiedenis makkelijk inzien. Dus ziet iedereen wat de andere gebruikers op internet doen. Dit is een goede reden om elke gebruiker een eigen account te geven. Het is trouwens een klein kunstje de geschiedenis die de webbrowser heeft opgebouwd, te wissen. Door de toetsen CTRL + H in te drukken kun je snel de geschiedenis bekijken en vervolgens wissen. Kees Sikkens

BINNENWEI 105, HEMRIK • WWW.PCHEMRIK.NL • INFO@PCHEMRIK.NL • TELEFOON 0852 22 08 28


Sa!

Sa!

9 januari 2019

puzzel j k t a n d e& r s WIN Doek imee 1

2

11 15

3

4

5

6

12

8

16

17

19 23

25

27

29

33

30

34

38 43

40

44

48

46

53

55

56

69

54 57

60

61

65

66

70

62

68

71

72

77

82

83

78

79

84

85

93

96

98

99

101

104

102

105

109

106

110

113

111

114 120

115

117 123

126

127

129

132

130

133

108

112

122 125

128

107

116

121

124

91

94

97

100

81 87

90 92

95

80 86

89

119

73 75

76

103

63

67

74

88

47

50

52

64

36 41

45

49

51

31 35

39

42

134

131 135

136

137

138

139

© www.puzzelpro.nl 109

7

139

58

Veel lezers zetten zich aan de uitgebreide kerstpuzzel in de laatste Sa! van vorig jaar. De juiste oplossing was: De tijd vliegt, vlieg mee. Willem Vlietstra uit Lippenhuizen was een van de goede inzenders. Hij wint hiermee twee kaarten voor ‘Evita, de musical’ op 29 januari in De Lawei in Drachten.

26

28

59

En de prijswinnaar is…. 14

22

24

37

10

18

21

32

9

Onderhoudsbeurt pc/laptop excl. onderdelen bij PC Hemrik

13

20

58

7

14

www.sa24.nl

11

91

125

39

106

61

84

127

118

Breng letters uit de puzzel over nummer. Horizontaal: 1 lacune 6 tapkast 12 grote dure auto 13 voormalig Perzië 15 snoep 18 deel v.e. plant 20 Bijbelse priester 21 tegenspraak 23 pl. in Flevoland 24 honingbij 25 tegenzin 26 gein 27 ik 28 Duitse omroep 29 zandheuvel 31 binnenkort 32 rondhout 33 Franse kaassoort 34 moment 36 lage rivierstand 37 knorrig 40 verdieping 42 graanafval 43 Russische vorst 46 deel v.e. opera 48 raar 49 volledig dronken 50 ongedierte 51 berggeel 52 Braziliaanse dans 54 bakmengsel 55 mountainbike 56 boomloze zone 58 hekeldicht 61 uit elkaar 64 jongstleden 65 huidverdikking 67 schuilhokje 68 Generale Staf 69 pl. in de Betuwe 71 kleine onderbroek 72 verhaallijn 74 Internet Protocol 75 kippenproduct 76 medische foto 78 boos 80 Limburgse klei 82 Technische Hogeschool 83 Ierland 85 indianentent 87 moeder 88 Europese hoofdstad 90 imiteren 92 achterkant v.d. hals 94 haarversteviger 95 gedeelte 97 frame 99 naar meisje 100 gebouw in Amsterdam 101 kloosterzuster 102 breigaren 103 spoorstaaf 105 deurraampje 107 Japanse rijstwijn 109 gewrichtsaandoening 111 longkwaal 113 voormiddag 114 computerschijf 116 gebreid kledingstuk 117 zomerpeil 119 roem 121 bevel 122 moerasvogel 123 nieuw (in samenst.) 124 binnenste van beenderen 125 bomen veredelen 127 gepelde gerst 128 pl. in Gelderland 129 moeskruid 131 Engels

naar de hokjes met hetzelfde telwoord 132 kamhagedis 134 benadelen 136 deel v.e. open haard 137 deel v.e. camera 138 deel v.e. dier 139 schakelbord. Verticaal: 2 poolbewoner 3 iedere persoon 4 snoekachtige vis 5 geweldpleger 7 aansteller 8 kleine schroefboor 9 aanhanger 10 griezel 11 mooiprater 14 appelsoort 16 sierlijk 17 peillood 18 riv. in Parijs 19 van dezelfde soort 22 te weten 28 woonboot 30 Europeaan 33 familielid 35 naaigerei 38 dringend 39 venster 41 delfplaats 42 lief meisje 44 morsdoekje 45 openbare functie 47 jaloezie 52 loopstok 53 Antilliaans eiland 55 vlaktemaat 57 hooghartige houding 59 vanzelfsprekend 60 een weinig 62 bedieningsloon 63 zelfzucht 66 graansoort 67 halfedelsteen 70 pl. in België 73 pausennaam 76 deel v.e. bloem 77 ontkenning 78 inham 79 avondeten 80 abonnee 81 strafmaatregel 84 riv. in Oostenrijk 86 deel v.e. geweer 89 ruzie 91 scheepsborrel 93 vaartuig 94 verlegenheid 96 helling van een dijk 98 donkere kamer 99 snack met ham en kaas 104 schamel bezit 105 kwaadspreker 106 vogelspin 108 legerplaats 110 verkeerd 112 onnozel mens 113 pl. in Overijssel 115 vuurmond 116 ontwikkelingslijn 118 machtig 120 oorlogsschip 123 Europese vrouw 126 overdreven 129 deftig feest 130 pl. in Limburg 133 Amerika (afk.) 135 een zeker iemand.

Het inzenden van de juiste oplossing van het kruiswoordraadsel van deze week kan een onderhoudsbeurt van uw laptop/pc (excl. onderdelen) bij PC Hemrik opleveren. Inzenden van de oplossing kan naar puzzel@sa24.nl of Sa! Media, Wetterwille 2, 8401 GB Gorredijk. Uiterlijk 16 januari. Vermeld ook W2, uw adres en telefoonnummer (voor het bellen van prijswinnaar).


Sa!

9 januari 2019

Eigentijdse pianomuziek Piterkerk

De gelouterde pianisten Joram Feitsma en Pieter de Graaf spelen op zondag 13 januari (14.30 uur) hun eigentijdse pianomuziek in de Piterkerk. Ze speelden in het hele land met succes op festivals en podia hun neoklassieke composities, die doen denken aan de werken van Ludovico Einaudi. Pieter de Graaf speelde in het orkest van Colin Benders en componeerde muziek voor dansgezelschap Conny Janssen Danst. De uit Grou afkomstige Joram Feitsma opent het voorprogramma met eigen werk van het album ‘Under’. Rode draad is het minimalistisch karakter. Entree: 10 euro (incl. consumptie). piterkerklippenhuizen.nl LIPPENHUIZEN

15

www.sa24.nl

Open podium

Na twee succesvolle edities vorig jaar organiseert Platform Open Podium ook komend jaar een aantal Open Podia in De Buorskip. De eerste editie is op zondag 10 februari (16.00-19.00 uur) waar (aankomende) muzikanten/artiesten de gelegenheid krijgen om hun kunsten te vertonen. Het doel is om podiumervaring te bieden of een try-out te presenteren en daarmee het dorp een gezellige middag te bezorgen. De organisatie zoekt (semi-akoestische) muzikanten/artiesten, een zanginstallatie is aanwezig. Aanmelden kan voor vrijdag 18 januari bij Piet Zwerver: p.zwerver2@telfort.nl of 06-4544 8238. Entree: gratis. BEETSTERZWAAG

AGENDA DO 10 JAN

20:00 UUR | URETERP Lezing over Friese adel St Piter 20:00 UUR | BEETSTERZWAAG Lezing Harry van der Raad Ronald McDonald Hoeve

Familieconcert over ‘het weer’

Ars Musica organiseert op zaterdag 12 januari (15.00 uur) een familieconcert in de Witte Kerk. Alle muziekstukken gaan over regen, wind en storm. Het concert wordt gebracht door professionals en docenten uit de regio. Tegelijkertijd is het een concert voor de jarige spelers Paul van der Voort (blokfluit) en Anne Vos-van Dijk (cello). Violist Boris Visser versterkt het duo. Tijdens het concert schuiven meerdere spelers bij verschillende stukken aan. Het gevarieerde programma gaat van de veertiende eeuw langs Vivaldi naar jazzy en moderne muziek. Entree: gratis.

HEMRIK

Nieuwjaarsconcert Euterpe

BEETSTERZWAAG Muziekvereniging Euterpe geeft op zondag 13 januari (16.00 uur) een nieuwjaarsconcert in De Buorskip. Een mix van verschillende soorten muziek komt voorbij. Entree: gratis.

Lezing over Friese adel

Adel-deskundige Bearn Bilker komt op donderdag 10 januari (20.00 uur) naar de St. Piter. Friesland kende van oudsher vele adellijke families. Hoe is het de Friese adel in de loop der eeuwen vergaan? Aan de hand van enkele families schetst Bilker een beeld, van de hoogtijdagen tot nu. De bijeenkomst is in het kader van ‘St Piter staat open voor iedereen’. Entree: 5 euro.

URETERP

Tijd Voor Een Goed Gesprek

Dokter Pieter Astro en zijn vrouw Edithe organiseren elke derde dinsdag (20.00 uur), zolang de ‘r’ in de maand is, een Tijd Voor Een Goed Gesprek aan de Hegedyk 35. Tijdens de bijeenkomsten, dus ook op 15 januari, wordt gepraat over essentiële levensvragen. Streven naar gezondheid heeft alleen zin als je weet waarvoor je het doet. Dit weten lijkt vanzelfsprekend, maar is dat steeds minder doordat dominee en pastoor steeds meer uit beeld raken en de huisarts vaak de enige is bij wie mensen met levensvragen terechtkunnen. Pieter en Edithe willen deze leemte vullen. Opgeven kan via info@dokterastro.nl of 0513-528 888. Deelname: een vrijwillige bijdrage. LUXWOUDE

JOBBEGEA Toanielferieniging It Heideblomke spilet dit toanielseizoen it stik ‘Gewoan te gek’ fan Ton Davids. It wurdt spile troch eigen leden ûnder rezjy fan Tine Bijstra. It stik spilet him ôf yn de húskeamer van Huize van Speykstraat, wêr’t fjouwer eks-psychiatryske pasjinten wenje. De sosjoterapeute moat har helpe harren plakje yn ‘e normale maatskippij wer te finen. Se docht faak goed har bêst, mar de bewenners lykje noch net echt op ‘normale’ minsken. Dêrom komt de wethâlder mar in kear om it spul troch it gat te sjen. De útfierings binne op saterdei 19 en 26 jannewaris (20.00 oere) yn kafee De Alde Slûs. Plakbesprekke kin fia toanielferienigingheideblomke@gmail.com of 0516-462 979.

COLOFON

ADVERTENTIEVERKOOP

Arend Waninge 06 – 52 47 10 13 redactie@sa24.nl

Jan Wagt jan@sa24.nl 06 – 19 81 05 93

REDACTIE

Kopij aanleveren voor maandag 12.00 uur. Sa! kijkt graag anders. Het vroeg melden van evenementen, jubilea, bedrijvennieuws etc. geeft de grootste kans op extra aandacht.

Ate Eijer ate@sa24.nl 06 – 52 24 98 55

advertenties@sa24.nl Advertenties aanleveren voor vrijdag 17.00 uur

OPMAAK

Evert Wilstra Kreaasje

20:15 UUR | GORREDIJK Marjolein Meijers De Skâns

ZO 13 JAN

14:00 UUR | BAKKEVEEN Wintersalon Galerie Natoer 14:30 UUR | LIPPENHUIZEN Eigentijds pianoconcert Piterkerk 16:00 UUR | BEETSTERZWAAG Nieuwjaarsconcert Euterpe De Buorskip

14:00 UUR | JUBBEGA Duo Dubbel Accoord Café De Alde Slûs 20:00 UUR | HEMRIK Lezing over W.F. Hermans Witte Kerk

HEMRIK

It Heideblomke: Gewoan te gek

15:00 UUR | HEMRIK Familieconcert Ars Musica Witte Kerk

WO 16 JAN

W.F. Hermans, woede en Wilders

Op woensdag 16 januari (20.00 uur) houdt voormalig docent Moderne Letterkunde Wilbert Smulders in de Witte Kerk een lezing onder de titel ‘W.F. Hermans, een polemist bij uitstek’. Hij belicht deze avond de verhouding van Hermans tot de naoorlogse Nederlandse cultuur en de actualiteit van zijn ‘boze’ personages. Er is ook aandacht voor de roman ‘Ik heb altijd gelijk”. Reserveren via wittekerkhemrik.nl is noodzakelijk. Entree: 6 euro (incl. consumptie).

ZA 12 JAN

Dubbel Accoord bij Ouderensoos

In verband met ziekte van orkest Smart verzorgt Duo Dubbel Accoord op woensdag 16 januari (14.00 uur) een gezellige middag bij de ouderensoos Jubbega/Hoornsterzwaag. Het duo met oud-Jubbegaster Jan Blaauw en Suzy Wagenaar uit Hallum verzorgde in 2017 bij de soos al eens een geweldige middag met accordeonmuziek en bekende liedjes. Iedereen vanaf 55 jaar is welkom in café De Alde Slûs.

JUBBEGA

Wintersalon Bakkeveen

BAKKEVEEN Galerie Natoer opent zondag 13 januari (14.00 uur) de expositie Wintersalon met werk van alumni van de Klassieke Academie Groningen. De tien exposanten hebben zich laten inspireren door Bakkeveen en haar omgeving. De tentoonstelling wordt op eigen wijze geopend door exposant Peter Tholen. Galerie Natoer is elke zondag (13.00-17.00 uur) geopend. galerienatoer.frl


Kwaliteit van leven is van leven Kwaliteit Kwaliteit van leven op eigen kracht naar beter is is beter op eigen kracht naar op eigen kracht naar bet

Open huis Pelletkachels, houtkachels, Zorg met Aandacht en Compassie 3 november Zaterdag Zorg met Aandacht en Compassie zonnepanelen, robotmaaiers te zetten?

9-17 uur

★ ★ ★ ★ ★

op naar zelfredzaamheid Zorg metzelfredzaamheid Aandacht en Compassie verbeteren vermogen opzelfhelend naar ★ persoonlijke benadering zelfhelend vermogen ★ verbeteren benadering op naar zelfredzaamheid naar duurzame gezondheid ★ persoonlijke naar duurzame gezondheid ★ aanvulling op reguliere zorg vermogen ★ verbeteren zelfhelend aanvulling op reguliere zorg ★ ★ persoonlijke benadering Door onder★andere : naar duurzame gezondheid Door onder andere : ★ aanvulling op reguliere zorg / huisartsgeneeskunde ★ algemene algemene / huisartsgeneeskunde ★ ★ leefstijlgeneeskunde Door onder andere : ★ leefstijlgeneeskunde ★ natuurgeneeskunde ★ natuurgeneeskunde ★ homeopathie algemene / huisartsgeneeskunde ★ homeopathie ★ bioresonantietherapie bioresonantietherapie ★ ★ leefstijlgeneeskunde begeleiding ★ psychosociale begeleiding ★ psychosociale natuurgeneeskunde ★ coachingcoaching ★ motivating ★ motivating homeopathie ★ bioresonantietherapie ★ Daar waar van hetzelfde de Daar waar★ meer vanmeer hetzelfde de psychosociale begeleiding oplossing niet is. oplossing niet motivating coaching ★ is.

info@dokterastro.nl E-mail:E-mail: info@dokterastro.nl

Drs. Pieter Astro

Drs. PieterARTS Astro Website: www.dokterastro.nl voor algemene integrale geneeskunde Daar waar meer &van hetzelfde de Website: www.dokterastro.nl ARTS voor algemene & integrale geneeskunde Praktijk voor niet BioEnergetische Geneeskunde is. Praktijk vooroplossing BioEnergetische Geneeskunde Hegedijk 35

P.W. Janssenweg 24 Jubbega

P.W. Janssenweg 24 Jubbega

Hegedijk 358405 GS Luxwoude info@dokterast “Er is nogE-mail: zoveel mogelijk” E-mail: info@dokterastro.nl 8405 GS Luxwoude 0513-528888 ( op werkdagen 9 12 uur ) “Er is nog zoveel mogelijk” Drs. Pieter Astro Website:Website: www.dokterastro.nl 0513-528888 ( opvoor werkdagen - 12 uur ) geneeskunde www.dokteras ARTS algemene9 & integrale Praktijk voor BioEnergetische Geneeskunde Hegedijk 35 “Er is nog 8405 GS Luxwoude “Er is nog zoveel mo 0513-528888 ( op werkdagen 9 - 12 uur ) zoveel mogelijk”

Heb jij zin in een gezellige zondagmiddag met Hollandsche muziek en ouderwetse stamppot? Kom dan zondag 27 januari vanaf 16.00 uur naar Pier’s Hiem • Boerenkoolstamppot

• Rookworst

• Mosterd

• Hutspot

• Speklapjes

• Picalilly

• Zuurkoolstamppot

• Uitgebakken spekjes

• Hete bliksem

• Augurk

Reserveren

18,75 P.P.

is gewenst.

RESTAURANT

P

Z AA L

H

Openingstijden

Donderdag van 17.00 tot 20.30 uur

Tot en met woensdag 9 januari gesloten

Vrijdag van 17.00 tot 20.30 uur

Maandag tot en met woensdag geopend voor

Zaterdag van 16.00 tot 21.00 uur

gezelschappen vanaf 10 personen

Zondag van 12.00 tot 20.30 uur


Sa!

9 januari 2019

17

www.sa24.nl

WERELDFIETSER HARRY VAN DER RAAD:

‘Op de fiets kom je de pure mens tegen’

ter

Beter van niet. En anders heel rustig aan, zegt zijn cardioloog. Maar van niet-fietsen wordt Harry van der Raad uit Beetsterzwaag ongelukkig. Sinds het laatste consult heeft hij er alweer 100.000 kilometer op zitten. “Fietsen is leven.” TEKST: WIM BRAS FOTO'S: HARRY VAN DER RAAD EN SIETSE DE BOER (COVER)

BEETSTERZWAAG Zijn mooiste fietservaring van de afgelopen vijftig jaar? Tja, daar vraag je wat. Dan toch de oversteek over het grote zoutmeer van Bolivia. Anderhalve dag fietsen in het niets, met alleen de wazige contour van de vulkaan in de verte als richtpunt. Een haast Bijbelse ervaring. “Alsof je in de hitte door sneeuw ploetert, onvergetelijk. De extreme momenten blijven ”tro.nl je bij.” En het minste dat hij op de fiets stro.nl heeft meegemaakt? Die keer in zijn eentje halverwege de berg, midden in de kale ruigte van de Pyreneeën. Zware rukwinden kondigen naderend onweer aan, ternauwernood weet hij nog net zijn tentje op te zetten. “Ik ben nog nooit zo bang geweest. De hele nacht onvoorstelbare klappen en bakken regen. Ik verwachtte elk ogenblik een blikseminslag, of anders met tent en al van de helling te spoelen.”

ogelijk”

Uitgetekend

Maar hij is er dus nog, 69 jaar en nog lang niet uitgefietst. “Fietsen is vrijheid, avontuur, het gevoel je eigen lot in handen te hebben.” Als de financiën het zouden toelaten vertrok hij morgen nog op wereldreis. De route heeft hij in zijn hoofd al uitgetekend: eerst naar de Middellandse Zee, dan dwars door Afrika naar Kaapstad, oversteken naar Argentinië, omhoog door de Andes en de Rocky Mountains, via Alaska naar Azië… Vanwege gezin en werk kwam het er nooit van. En welbeschouwd fietste hij de wereld al rond, zij het dan in delen. Enkele ontbrekende stukken

Vorig jaar tijdens een bushcamp op IJsland.

staan in 2020 op het program: een tocht dwars door Mongolië en, als hij het geld bij elkaar krijgt, datzelfde jaar Parijs-Dakar.

Vaantje

Het is niet de Touroverwinning van Jan Janssen die Harry van der Raad in 1968 aan het fietsen brengt. Het is een overbuurman. “Die begon wielertochtjes naar Den Haag en Alphen aan den Rijn te organiseren. Kreeg je na afloop een vaantje. Nou, dat vond ik wat.” Harry groeit op in Vogelenzang, in de jaren vijftig een tuinderdorp dat in dienst staat van omliggende villadorpen als Aerdenhout en Bloemendaal. “Ook binnen Vogelenzang zelf had je afgebakende sociale scheidslijnen. De middenstand maakte de dienst uit. Mijn vader was landarbeider, dus ons gezin stond onderaan de maatschappelijke ladder.” Harry is de jongste in het katholieke gezin van negen. Een bleu, angstig mannetje, lang niet zo sterk of

handig als zijn broers. Thuis voelt als een warm nest, daarbuiten een koude wereld. “Ik had een minderwaardigheidscomplex, naar mijn idee kon ik niks. Gelukkig zorgde mijn moeder er nog voor dat ik naar de ulo mocht.” De lage zelfdunk verdwijnt op de fiets. Van zijn snelheid moet Harry het niet hebben, maar doortrappen kan hij eindeloos volhouden. Al een half jaar na de eerste kennismaking met de toerfiets doet hij mee aan Amsterdam-Maastricht-Amsterdam. Zeshonderd kilometer in één ruk, meer dan een etmaal lang fietsen. “Ik ontdekte wat mijn lichaam kon en ik kwam in aanraking met het leven buiten het benauwde dorp. De wereld ging letterlijk voor mij open.” Daarna is het elk weekend raak. Als verpleegkundige in de psychiatrie houdt Harry tijdens nachtdiensten wielerdagboeken bij. Hij beschrijft wat hij onderweg meemaakt, de mensen die hij tegenkomt, wat dat met hem persoonlijk doet. “Ik leerde voor mezelf op te komen. Maar leerde ook om te durven iets aan te gaan zonder de afloop te kennen.” Hij zorgt ervoor dat hij een van de vijf Hollanders is die in 1971 mee mogen doen aan Brussel-Beiroet, drie weken non-stop fietsen met etappes van zo’n 250 kilometer. De organisatie is chaotisch, sanitaire voorzieningen zijn volstrekt ontoereikend, het eten is beroerd, maar Harry geniet. Deze monstertocht gaat later de boeken in als de moeder van de meerdaagse fietsevenementen. “Vooraf had ik geen idee of ik er geld of tijd voor had. Maar in mijn enthousiasme kreeg ik iedereen op mijn werk mee.”

Andes Trail

Op de zoutvlakte in Bolivia.

Ook dat is een ontdekking: hij kan mensen warm krijgen voor ideeën. Het verlegen jongetje van weleer schudt Harry daarmee definitief van zich af. Het zelfvertrouwen dat hij op de fiets opdeed, zet hem aan tot verdere studie. Uit-

Lezing Ronald McDonald Hoeve Als hij niet fietst zet Harry van der Raad zich in voor de Ronald McDonald Hoeve in Beetsterzwaag. Donderdag 10 januari (20.00 uur) houdt hij er een lezing over zijn fietsbelevenissen. De entree (7,50 euro) gaat naar het wielerteam dat deelneemt aan de sponsorwielertocht van het Ronald McDonald Kinderfonds. harryvanderraad.nl eindelijk schopt hij het tot opleidingsmanager van een grote mbo-zorgopleiding. De grote tochten komen op een laag pitje als hij een gezin krijgt. “Mijn ex-vrouw was sowieso niet zo gecharmeerd van mijn fietsmanie.” Voordat de kinderen komen, weet hij haar nog wel over te halen voor de Coast to Coast-tocht van drie maanden dwars door de USA. Maar hun huwelijk houdt uiteindelijk geen stand. Als Harry vervolgens op het werk bemerkt dat zijn houdbaarheid onder druk staat, neemt hij een rigoureus besluit. “Ik was een peoplemanager, die zijn mensen de vrijheid gaf. Maar de tijdgeest verlangde een matrixmanager, iemand die strakke protocollen hanteert. Ik heb toen zelf mijn vervroegde afscheid aangekondigd door te zeggen dat ik graag de Andes Trail wilde fietsen.” Door zijn hart te volgen, beleeft hij de mooiste ervaring in zijn leven. Zijn oudste broer schiet de fietsreis voor. Harry betaalt hem later terug als hij zijn huis verkoopt om dichter in de buurt van Fryda te wonen, zijn vriendin uit Gorredijk die hij door internetdating heeft leren kennen. Fryda begrijpt zijn passie. “Ik leef sober om te kunnen kiezen voor mijn dromen. Op de fiets kom je de pure mens en de ware wereld tegen.”


Sa!

9 januari 2019

18

www.sa24.nl

BUURGEVOEL IN WOONGROEP DE LICHTE

Apart maar met elkaar Zeg ‘woongroep’ en je denkt onwillekeurig aan de zorg. Een woonvorm voor behoeftige ouderen of voor mensen met een verstandelijke beperking. Het kan ook anders. Aan de Bremerwei in het buitengebied van Bakkeveen huist De Lichte. Een groep gelijkgestemden die doelbewust de gemeenschappelijkheid heeft opgezocht. “Wij vinden bij elkaar het vroegere buurgevoel.”

'WIJ VINDEN BIJ ELKAAR HET VROEGERE BUURGEVOEL'

TEKST: WIM BRAS FOTO’S: MARIJE GEERTSMA

BAKKEVEEN De grote boerderij op nummer 16 bestaat uit twee wooneenheden, even verder aan de Bremerwei op nummer 12 heeft De Lichte nog eens twee wooneenheden en een derde in aanbouw. Momenteel telt de groep zes bewoners: vijf volwassenen en een kind. Tot voor kort maakten ook Anneke en haar vijf kinderen deel uit van de woongemeenschap, maar het gezin is onlangs verhuisd naar een andere woongroep onder de rook van Leeuwarden. Een praktische keuze, aldus Anneke. “Ik ben muzikant en theatermaker en zit nu dichter op mijn werk. Maar de kinderen missen De Lichte wel, ze hadden hier alle vrijheid.” Al was het af en toe een wilde boel, de overblijvers missen op hun beurt weer de reuring die de ‘Stampertjes’ van Anneke met zich meebrachten. “Aan de andere kant horen we nu weer wat vaker de stilte.” Rond de keukentafel van nummer 16 zitten behalve Anneke ook Agaath, Bolk en Ad om te vertellen hoe het er in de woongroep aan toe gaat. De andere bewoners zijn buiten de deur aan het werk en naar school.

'Frommes'

gens mij zijn we dat intussen een beetje kwijtgeraakt.”

Tovenaar

Met in de winter het ijs op de dekens bedacht Agaath dat het huis een AGA-fornuis nodig had. Op weg naar een adresje ergens in Engeland nam ze een lifter mee: Bolk, boerenzoon uit Minnesota op rondreis door Europa. “Zeg maar gerust politiek vluchteling. Het waren de Reaganjaren, weet je.” Bolk kwam met de AGA mee naar de Bremerwei. In de loop van de jaren knapte het stel de boerderij op. “Met zijn praktische zin weet Bolk voor elk probleem een oplossing en hij is een tovenaar met leidingen en elektriciteit. Ikzelf mag graag timmeren”, zegt Agaath. Naast hun reguliere werk en te midden van de nooit eindigende bouwerij voedden ze hun twee dochters Enti en Elea op. Die kijken met warmte terug op hun Pippi Langkousjeugd, vertelt Bolk. “We hebben geprobeerd een normaal gezin te zijn en dat is aardig gelukt.” Toen de kinderen hun vleugels uitsloegen werd het stil.

Duurzaam samenleven

“Hoe nu verder, zeiden we tegen elkaar. Dit is een bewerkelijk huis, hoe gaat dat over pakweg vijftien jaar?” Bolk en Agaath hadden aan de Bremerwei ondervonden wat mienskip betekent. Niet alleen door de plattelandslessen van Piek, maar ook met buren die spontaan hulp aanboden als er pannen op het dak moesten worden gelegd. Dat belangeloos soort nabuurschap leek in deze tijd van haast en het najagen van individuele behoeften verdwenen. Zo rees de gedachte om op het erf een vorm van groepswonen te organiseren, waarbij de deelnemers vanzelfsprekend beroep op elkaar konden doen. Maar wel zonder sociale druk, ieder moest de vrijheid hebben om zich achter de eigen voordeur terug te trekken. “Geen club van gelijkdenkers, maar mensen die duurzaam wilden samenleven en af en toe een spontane maaltijd met elkaar wilden delen.” Hun voornemen kreeg handen en voeten toen in 2010 aan Agaath een erfenis toeviel, juist op het moment dat

Het verhaal van De Lichte begint bij Agaath, bekend van natuurvereniging Geaflecht en voormalig raadslid van GroenLinks-OpsterLanders. Destijds bioloog met een eigen adviesbureau in Leiden kocht ze in 1977 de krakkemikkige boerderij in het dal van het Koningsdiep. “Net op het nippertje, anders had de gemeente het pand onbewoonbaar verklaard en waren de monumentale lindebomen op het erf gekapt.” Eerst nog pendelend tussen twee werelden verkoos ze algauw de natuur en de stilte van Bakkeveen boven het comfort van Leiden. De eerste vijf jaar woonde ze in haar eentje in de bouwval. Het duurde niet lang of de 87-jarige Piek uit het dorp kwam poolshoogte nemen. “Piek zei: Ik ha heard dat hjir yn de Lichte in frommes wennet dy’t sels oan har hûs bout.” Of Agaath manvolk ontving op de afgelegen plek. “Zeker, dat merk je toch zelf, antwoordde ik. Daar moest Piek om lachen. Hij heeft me geitenmelken, moestuinieren en wecken geleerd.” De aanduiding ‘de Lichte’ nestelde zich in het achterhoofd van Agaath, net als de directheid waarmee de oude man op haar was afgestapt. “Ik ervoer dat niet als bemoeienis of sociale controle, maar als oprechte belangstelling. Vol-

Agaath.

Anneke.

nummer 12 te koop kwam. “Een gouden kans om de start te maken met enige schaalgrootte.” Bolk en zij waren nog bezig om het woonhuis op te delen in twee appartementen toen Ad zich al meldde. Of hij niet een weekje mocht komen proefwonen. “Ik was me aan het oriënteren op een nieuwe levensfase. Mijn ex-vrouw en ik hadden besloten om elk onze eigen weg te gaan en ik zocht een plek voor mezelf. Ik heb geen behoefte aan luxe, ik wil juist eenvoudig en sober leven, dicht bij de natuur.” Die ene week werden er twee en vervolgens is Ad nooit meer weggegaan. Het klikte, met Agaath en Bolk deelt hij de interesse voor duurzaamheid en klimaat. “Alle drie zijn we niet echt activist, net als de andere twee heb ik een hekel aan dogmatisch gedram.”

Havermout

Met enige reserve kwam ook Anneke kennismaken. “Ik woonde op dat moment in Weidum naast een buurman die ik niet vertrouwde in de omgang met mijn kinderen. Verhuizen had dus prioriteit. Maar ik zocht ook intellectu-


Sa!

ele aanspraak, als alleenstaande moeder kan je daar bij tijden naar snakken.” Haar aanvankelijke beduchtheid voor rechtlijnige wereldverbeteraars liet Anneke al snel varen toen Agaath aangaf dat ze meestal haar havermout even snel in de magnetron opwarmde. Pas bij het tweede bezoek durfde Anneke te vertellen dat ze vijf kinderen meebracht. Dan moest het gezin maar niet naast kluizenaar Ad wonen, meenden Bolk en Agaath. “We hebben de schommels van zolder gehaald en in de bomen gehangen. Het was wel een

9 januari 2019

invasie, maar het werd hier ook weer een levendige boel.”

Lichte toon

“Ad kan geweldig moestuinieren en ik hou van koken, dus we zaten hier regelmatig aan lange tafels te eten. Reuzegezellig. En op verjaardagen en feesten maakten we met zijn allen muziek”, vertelt Anneke. Oppas vinden was nooit een probleem, Bolk en Agaath konden de honden weer bij haar kwijt. Tijdens de soms diepgaande gesprekken en hevige discussies

19

www.sa24.nl

op de gemeenschappelijke avonden wisten Anneke of Bolk altijd weer de lichte toon te vinden waardoor de anderen konden lachen om de eigen ernst. Niet alle bewoners van De Lichte vonden echter zo makkelijk hun draai. Bewoonster Gerda voelde zich aangetrokken tot de aandacht voor duurzaamheid op De Lichte, maar kon uiteindelijk niet tegen de stilte van platteland en vluchtte terug naar de stad. Tineke had grootse plannen om het erf om te vormen tot een landschapstuin, maar droop teleurgesteld af toen

de anderen niet echt warm liepen voor haar ideeën.

Afspraken

“Niemand vertrok ooit met ruzie, maar net als in een gezin loopt het groepsleven hier ook niet altijd op rolletjes”, aldus Agaath. Dat geldt zeker ook voor haarzelf. Omdat ze op papier eigenaar is van de woonhuizen en de anderen huur afdragen, wordt ze soms tegen haar zin in de rol gedrukt van huisbaas. “Dat maakt het gecompliceerd. Ik moet me dan plaatsvervangend boos maken terwijl we dat eigenlijk als collectief zouden moeten doen.” Bij Ad kan ze op begrip voor haar positie rekenen. “Praktische zaken kun je regelen, elkaar vertrouwen doe je met gevoel. Wil je met elkaar samenleven op de manier zoals wij dat doen dan luidt de enige regel: hou je aan de afspraken.” Het model van De Lichte zou volgens Agaath een antwoord kunnen zijn op het groeiende probleem van de leegstaande boerenerven en op de eisen van de overheid dat we meer voor onszelf moeten zorgen. Inmiddels hebben de bewoners met elkaar een fonds opgezet waaruit ze toekomstige investeringen in duurzaamheid willen betalen. Uitbreiding van het arsenaal aan zonnepanelen, een warmtepomp en de aanschaf van een gezamenlijke elektrische auto liggen in het verschiet. Agaath en Bolk denken erover om op termijn te verhuizen naar het nog af te bouwen appartement naast Ad op nummer 12. Bolk: “Wij worden wat ouder en kunnen wel met wat minder ruimte toe, zo komt er weer plek voor jonge aanwas. Gemengd wonen, jong en oud door elkaar, blijft de doelstelling.”

Ad.

Bolk.


gekoeld Hak potten 330-370 gram Alpro en stazakken

AH komkommer AH Runderbraadworst 2 en 4 stuks

VarkensgehaktUnox soep in zak enAHKnorr soepmixen en gepaneerde schnitzels

2e gratis

2ee gratis

2e gratis

Alle varianten*, combineren mogelijk Bijv. plantaardige variatie op yoghurt blauwe bosbescombineren 2 bekers à 500 gram Alle varianten, mogelijk van voor sperziebonen 2 potten Bijv. 3.60 gebroken *M.u.v. Lekkervan gezond smeren à 340 gram 1.96 voor

1. 0.

80 98

Deactieprijzen actieprijzenvariëren variërenvan van1.12-2.46 0.92-3.07 De

1. 2.

02 98

Combineren mogelijk Bijv. 4 stuks 2 schalen Los, 2 stuks van 2.04 voor van 5.96 voor

De actieprijzen variëren van 2.21-2.98

Alle varianten, combineren mogelijk Bijv. gepaneerde varkensschitzel Unox Hollandse erwtensoep 2 schalen 2 stuks van5.32 5.14 voor voor zakken àà 570 ml van

2.

57 66

De actieprijzen actieprijzen variëren variëren van van 2.06-3.29 0.92-3.07 De

rijst Alle Royal ClubLassie en Rivella

Spa TouchAlle Of literflessen Berberana

Crystal Clear en AH Rundergehakt 500Sourcy gram

2e gratis

2=1 2e gratis

22e gratis stuks

1.

10 83

Alle varianten,mogelijk combineren mogelijk Combineren Bijv. toverrijst 2 pakken Rivella original 2 flessen à 400 gram van 2.20 voor 1.5 liter van 3.66-1.83

Spanje Combineren mogelijk Alle combineren mogelijk Bijv. varianten, Red Dragon Tempranillo Bijv. Lemon 2 flessen van 11.98 2.24 voor 2 flessen à 0.75 liter van voor

Deactieprijzen actieprijzenvariëren variërenvan van1.08-2.87 0.62-2.46 De

Alle varianten*, combineren mogelijk Bijv. Crystal Clear lemon 2 flessen à 1.5 liter van 2.40 voor *M.u.v. Sourcy 2 schalen van Vitaminwater 6.98 voor

De Deactieprijzen actieprijzenvariëren variërenvan van5.99-9.49 1.12-4.72

Robijn enCoca-Cola Omo grootverpakkingen 1.5 literflessen en Vanish

1. 5.

20 00

De actieprijzen variëren van 0.51-1.70

Amstel, Jupiler of Warsteiner Heineken of Brand pils

Ariel pods en en Biotex Lenor Alle Robijn + GRATIS VERZAMELALBUM T.W.V. € 1.49

42felessen gratis

2e gratis

€ 6,- KORTING

6. 14.

19 29

Alle varianten, combineren mogelijk Alle varianten, combineren Bijv. Robijn klein & krachtig mogelijk 4 losse flessen of per à4-pack stralend wit 2 flessen 42 van 7.60-8.60van voor wasbeurten 28.58 voor

1. 5.

12 99

Krat 24 flesjes à 0.3 liter of Krat 24 24 flesjes flesjes 0.3 liter krat àà 0.25 liter van Bestel van 16.79 voor 14.79-14.99 voor direct op

De actieprijzen actieprijzen variëren variëren van van 8.38-10.18 1.99-22.99 De

10. 9.

79 99

Combineren mogelijk Bijv. varianten, Robijn klein & krachtigmogelijk color Alle combineren 2 flessen à 21 wasbeurten Bijv. Ariel 3-in-1 pods color & style 15.98à voor 2van dozen 14 dozen van 13.98 voor

7. 6.

99

Deactieprijzen actieprijzenvariëren variërenvan van2.99 0.99-21.99 De - 19.99 De actieprijzen variëren van 1.89-19.99

De actieprijzen variëren van 0.36-18.17

Bezorgd thuis of in de winkel

Acties geldig van woensdag 2 t/m zondag 20 januari 2019

KUMALA COLOMBARDCHARDONNAY

JOHNNIE WALKER JOHNNIERED WALKER LABEL RED LABEL Medium & granig Medium & granig Blend, 1 liter Blend, 1 liter

6.99

3.99

VALDIVIESO MERLOT, CHARDONNAY OF SAUVIGNON BLANC

1+1 GRATIS gall.nl

4.0 sterren

7.49

3.62 4. 11.

MIXEN MAG 39

Wodka, 1 liter

GRANT’S GRANT’S Medium & granig Medium granig Blend,&1 liter Blend, 1 liter

CAPTAIN MORGAN CAPTAIN MORGAN SPICED GOLD SPICED GOLD Bruine Rum, 70 cl

HARTEVELT JongeHARTEVELT Jenever, 1 liter

Jonge Jenever, 1 liter

Bruine Rum, 70 cl

Tot 50% korting. OP=OP

DIEGO DE ALMAGRO VALDEPENAS OF BEACON HILL SAUVIGNON BLANC

4.29 1 liter 15.49

SMIRNOFF SMIRNOFF VODKA VODKA Wodka, 1 liter

49

* gezondheidsproduct; lees vóór het kopen de informatie op de verpakking

ARROGANT FROG SINGLE VINEYARD CABERNET SAUVIGNON, SAUVIGNON BLANC OF PINOT GRIGIO

Alle Dagravit, Roter en Optimax* Combineren mogelijk. Prijsvoorbeeld Roter Vitamine C bruistabletten 20 stuks gall.nl

De Grote Hamersma

De Grote Hamersma

8

8

4.0

m.u.v. geneesmiddelen, Roter Uva Ursi, sterren Cystiberry, Cysticare en blaas

4. 2 stuks

9.76

88 9.99

5.99

je voordeel 4.88

24.99 24.99

18.4918.49

99 21. 21.99

99 99 99 99 17.17. 14. 14.99 15. 15.99

bestel gemakkelijk bestel gemakkelijk en snel op en snel opgall.nl gall.nl

Nu ook op:

Nu ook op:

99 16. 99 16.

99 14.9914.

99 9. 99 99 99 9. 9. 9.

Profile for Sa! Media

02 - 2019  

02 - 2019  

Profile for sa24media
Advertisement