Page 1

I KWARTAŁ 2011

Tartacznictwo w liczbach ISSN 1506-445X

s. 19

WszystkoKrótko

o cenach info, tabele, wykresy

s. 10

RYNEK DRZEWNY PISMO POLSKIEJ IZBY GOSPODARCZEJ PRZEMYSŁU DRZEWNEGO 3/2011 w w w. p r z e m y s l d r z e w n y. p l

Zmiany w przepisach regulujących handel drewnem okrągłym

Zmiany w przepisach regulujących handel drewnem okrągłym

Rozmowy trwają

Zmian nie ma RD 2/2011

RYNEK DRZEWNY

1


Spis treści W aktualnym wydaniu Rynku Drzewnego postaraliśmy się nieco zmienić naszą dotychczasową formułę prezentowania danych statystycznych opisujących rynek drzewny w  Polsce i  za granicą. Chcemy, aby była ona bardziej przejrzysta, przyjazna i  przez to czytelniejsza. Temu służy także korekta naszych działów tematycznych oraz wprowadzenie nowych rubryk. Tę linię zmian zamierzamy w kolejnych wydaniach RD utrzymać. Liczymy na przychylne przyjęcie tych modyfikacji przez naszych dotychczasowych Czytelników i na zachęcenie nowych do lektury naszego kwartalnika. Jeśli chodzi o sprawy bieżące to wciąż aktualnym pozostaje temat reformy systemu sprzedaży drewna. Niestety, ze wszystkich naszych zgłoszonych Generalnej Dyrekcji LP propozycji zmian, które miały poprawić bieżącą sytuację na rynku, bardzo niewiele doczekało się realizacji. A  przecież zaproponowana została przez Izbę prosta metoda wprowadzenia legalnych i szybkich reform przez krótki dopisek do Statutu LP ! Bliżej ten temat opisujemy w artykule „Rozmowy trwają. Zmian nie ma”. Na pewno jednak będziemy dalej próbować i wykorzystywać wszystkie swoje możliwości aby w końcu coś się zmieniło w systemie sprzedaży drewna. Tak jak jest do tej pory, dłużej już nie może być.

treści

s. 19

ISSN 1506-445X

Spis

I KWARTAŁ 2011

Tartacznictwo w liczbach

WszystkoKrótko

o cenach info, tabele, wykresy

s. 10

RYNEK DRZEWNY PISMO POLSKIEJ IZBY GOSPODARCZEJ PRZEMYSŁU DRZEWNEGO

3/2011

w w w. p r z e m y s l d r z e w n y. p l

Zmiany w przepisach regulujących handel drewnem okrągłym

Zmiany w przepisach regulujących handel drewnem okrągłym

Rozmowy trwają

Zmian nie ma RD 2/2011

RYNEK DRZEWNY

1

Warto też zauważyć, że został opublikowany coroczny Raport o stanie lasów w  Polsce 2011 sporządzony przez Lasy Państwowe. Raport dotyczy wszystkich lasów - nie tylko tych zarządzanych przez LP. Polecam zapoznanie się z  jego omówieniem, gdyż lektura tego materiału pozwala na kilka ciekawych spostrzeżeń. Zwłaszcza rozważyć należy, czy zasoby polskich lasów są prawidłowo wykorzystywane ? Zachęcam także do zapoznania się z tekstem dr hab. inż. Sławomira Krzoska, który jest omówieniem artykułu z gazety Holz-Zentralblatt autorstwa dr Christopha Hartebrodt, dr Yvonne Brodechtovej i Yvonne Chtioui – aktualnych lub byłych pracowników Leśnego Instytutu Badawczego Badenii Wirtembergii we Freiburgu – „Długoterminowe umowy zakupu drewna – opcja czy fikcja?” Warto bliżej poznać ten temat i  wyciągnąć odpowiednie wnioski – ważne zwłaszcza dla Polski, bo jesteśmy jedynym krajem w UE, w którym takie umowy uznawane są przez sprzedawcę drewna za niezgodne z prawem.

Bogdan Czemko

Dyrektor Biura Izby

Z ŻYCIA BRANŻY

3 Rekordowe ceny drewna w Polsce (HOLZ JOURNAL 2011/19) ...........................s. 3 Rozmowy trwają. Zmian nie ma. .....................................................................s. 4 Obrazy z polskich lasów ................................................................................s. 7 Drewno znów podrożało (Rzeczpospolita z 13.07.2011 r.) .................................s.

WSZYSTKO O CENACH

ROZMOWY TRWAJĄ

ZMIAN NIE MA s. 4

10 Z zagranicy – ceny drewna i wyrobów ..............................................s. 13 Informacje o krajowym rynku drzewnym – ceny drewna i wyrobów ...s.

RYNKI – WSKAŹNIKI I TENDENCJE

19 Handel zagraniczny drewnem i wyrobami z drewna w 2010 roku . .....s. 25 Przegląd zagranicznej prasy branżowej ............................................s. 29 Tartacznictwo w liczbach – I kwartał 2011 roku ................................s.

Umowy wieloletnie na zakup drewna w Niemczech . .........................s.

RYNEK DRZEWNY

pigpd@drewno.pl Redakcja www.pol-wood-chamber.drewno.pl PIGPD,ul. Winiarska 1, 60-654 Poznań www.przemysldrzewny.pl tel. +48 61 822 47 52 Biuletyn Polskiej Izby Gospodarczej fax +48 61 849 24 68 Przemysłu Drzewnego Partner wydawniczy IN PLUS publishing house Wydawca Redaguje zespół: Polska Izba Gospodarcza Przemysłu Drzewnego ul. Jana Kochanowskiego 7, 60-845 Poznań Bogdan Czemko – redaktor naczelny ul. Winiarska 1, 60-654 Poznań tel./fax 61 842 31 66 pigpd@drewno.pl tel. +48 61 822 47 52 www.inplus-media.pl Elżbieta Dobra – z-ca. red. naczelnego fax +48 61 849 24 68 Sławomir Erkiert

Zdjęcia archiwum, okładka: Messe München, INTERFOREST

30

DTP Studio Wizualizacji GRAPHit Druk Poli Druk Poznań

Reklama tel./fax (61) 842 31 66 kom. 509/10 55 76 reklama@inplus-media.pl

Redakcja nie zwraca tekstów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo ich redagowania oraz skracania. Nie odpowiadamy za treść zamieszczonych ogłoszeń i reklam. Przedruki są dozwolone po wcześniejszym uzyskaniu pisemnej zgody wydawcy.

2

RYNEK DRZEWNY

RD 2/2011


Z życia branży Poniższe wykresy pochodzą z artykułu pt. „Polen: Nadelstammholz mit Rekordpreisen” (Rekordowe ceny drewna iglastego w Polsce), opublikowanego w nr 19/2011 biuletynu Holz Journal. Polska: ceny drewna tartacznego

Polska: ceny drewna przemysłowego (papierówka)

red.

„Rzeczpospolita” 13.07.2011

RD 3/2011

RYNEK DRZEWNY

3


Z życia branży

Rozmowy trwają. Zmian nie ma. W poprzednim Rynku Drzewnym skończyliśmy opisywać nasze zmagania aby zreformować system sprzedaży drewna (artykuł „Zmienić system sprzedaży drewna”) na piśmie podsumowującym majowe, drugie tegoroczne spotkanie PIGPD z Dyrektorem Generalnym LP Marianem Piganem. Ze wszystkich naszych zgłoszonych wówczas propozycji, które miały poprawić bieżącą sytuację na rynku (jeszcze bez rewolucji), bardzo niewiele doczekało się realizacji. Praktycznie tylko zgoda LP na wcześniejszy odbiór drewna z  II półrocza jeszcze w końcu pierwszego półrocza (gdy komuś skończył się już zakontraktowany surowiec) miała praktyczne znaczenie – może nawet była kluczowa dla wielu firm. Nadal nie jest jednak ujawniana bieżąca podaż drewna, nie jest zlikwidowana dogrywka na e-drewnie (choć tu są pewne wątpliwości), nie jest automatycznie widoczna podczas licytacji cena całej partii drewna wynikająca z licytowanej ceny WC01. W sprawach idących dalej – nie ma żadnych działań ze strony LP aby proporcje pomiędzy przetargami ograniczonymi i  otwartymi zmienić przynajmniej na takie jak już były (70/30% a jeszcze lepiej – 90/10%), nie znamy obiecanych wyników symulacji zmian jakie spowodowało by ustalenie, że tzw. historia zakupów dotyczy nie ostatniego roku, lecz średniej z 5 lat. Za to cały czas słyszymy, że LP nic nie mogą zrobić bez zgody UOKiK a ten nie zgodzi się na zwiększenie ograniczeń w dostępie do rynku, obojętnie – jest kryzys czy go nie ma. Trzeba więc zmienić prawo – najpierw ustawę o lasach, potem wydać rozporządzenie ministra środowiska. Warto zauważyć, że tu LP mówią o rozwiązaniu prawnym od już 4 lat zgłaszanym przez Izbę. Ale dziś ta droga stała się już za długa – przecież do wyborów nic się tu zrobić nie da, po wyborach trzeba będzie ponownie przekonywać do tych rozwiązań nowy rząd, a proces legislacyjny od rozpoczęcia do zakończenie potrwa pewnie z  2 lata. I  może naszym oponentom o  ten czas właśnie chodzi – im dłużej trwa obecny system, tym więcej upadnie dzisiejszych firm zwalniając miejsce na rynku, które z  radością zajmie wielka energetyka, tartaczna albo płytowa konkurencja niemiecka lub austriacka, kolejny zakład IKEI… A  LP jeszcze chwilę będą miały wysokie ceny drewna, bajeczne zyski i  pieniądze na świetne pensje i wysokie nagrody. Izba poszła więc dalej – nasza kolejna analiza prawa ujawniła nową możliwość szybkiej zmiany zasad sprzedaży drewna przez prostą zmianę w Statucie LP. To Statut bowiem nadaje dyrektorowi generalnemu uprawnienie do ustalania zasad sprzedaży drewna, a on sam nadany jest Lasom przez Ministra Środowiska – zwykłym za-

4

rządzeniem ! Wystarczy więc dopisać, jakie warunki mają spełniać zasady ustalane dalej (tak jak dotąd) przez dyrektora generalnego LP i gotowe. Co ważne – zapisy Statutu wynikają z  ustawy, są logicznym rozwinięciem jej sformułowań, więc UOKiK nie może ich kwestionować. Nawiasem mówiąc, przy okazji okazało się, że zarządzenie nadające statut LP nigdy i nigdzie nie było formalnie opublikowane, choć od 2000r. istnieje taki obowiązek ustawowy ! Nasz wniosek o zastosowanie takiego rozwiązania otrzymał w  pierwszym rzędzie Minister Środowiska Andrzej Kraszewski, ale też Dyrektor Generalny LP oraz Premier Donald Tusk. To ostatnie pismo załączamy, bo wg naszej wiedzy Premier jest już nieźle zorientowany, że istnieje nie rozwiązany i coraz bardziej zapalny problem ze sprzedażą drewna przez LP. Jego poparcie miałoby tu kluczowe znaczenie. Rozwiązanie o  którym mowa, spotkało się z  pozytywną reakcją Dyrektora M. Pigana, widoczną podczas narady Lasów i  przedstawicieli wszystkich branż przemysłu drzewnego, która odbyła się w Margoninie w dn. 22 lipca. Dyrektor już na wstępie stwierdził, że „spotykamy się w gronie osób które są świadome konieczności zmian w  systemie sprzedaży drewna i mają na to pomysły”. Dodał również, że LP mają świadomość, iż pomysły na przejęcie ich finansów przez budżet mogą wrócić, a  wówczas minister finansów na pewno poprze całkowicie wolnorynkową sprzedaż drewna. To z  kolei oznacza, że przemysł drzewny w  ciągu 3-4 lat „wykrwawi się”, a  rynkiem zacznie sterować kilka wielkich, niekoniecznie polskich firm. Trzeba więc zaproponować konkretne rozwiązania – ale w  obszarze prawa. Tu pojawia się zgłoszona przez Izbę ciekawa propozycja szybkich zmian wprowadzonych drogą zmiany Statutu LP i to należy poważnie rozważyć. M. Pigan stwierdził też, że rozumie i popiera stanowisko przemysłu, iż główną formą sprzedaży mają być umowy długoterminowe. Tych nie da się jednak wprowadzić bez zmian prawa – a więc ponownie – bez zmiany Statutu lub ustawy o  lasach. Ostateczne rozwiązania muszą być więc oparte o  zapisy ustawowe.

RYNEK DRZEWNY

Przedstawiciele PIGPD przedstawili swoją koncepcję zmian w Statucie LP, a  obecni przedstawiciele przemysłu masowo ją poparli. Nie było natomiast zaskoczeniem, że o  wiele bardziej sceptyczni byli obecni leśnicy. Niemniej naradę w  Margoninie opuściliśmy w  poczuciu, że wspólnie z  leśnikami pracujemy nad potrzebnymi wszystkim rozwiązaniami. Zmiany, o których mowa są przede wszystkim w gestii Ministra Środowiska i to z nim na początku sierpnia odbył spotkanie w tej sprawie Prezydent Izby Sławomir Wrochna. Reakcja ministra również była pozytywna – rozumie i zna sytuację przemysłu, widzi konieczność pilnych zmian. Propozycję Izby skieruje do Biura Prawnego. I na tym etapie jesteśmy w momencie pisania niniejszego tekstu. Oczywiście nie wspominamy w  nim o  trwających właściwie bez przerwy naszych bieżących działaniach lobbingowych – o  pismach do ministerstw, roboczych spotkaniach, częstych ostatnio kontaktach z DGLP. Pracujemy stale, lecz równocześnie czas szybko upływa i przetargi na 2012r. są coraz bliżej. Sytuacja zaopatrzeniowa naszego przemysłu jest tymczasem coraz bardziej nieciekawa i  Izba ma tego świadomość. Wiemy też, że obecny okres – przed wyborami, mobilizuje polityków a właśnie w ich rękach spoczywa możliwość podjęcia potrzebnych nam decyzji. Jakich ? Tych, które umożliwią Lasom Państwowym, albo jeśli trzeba – wymuszą kilka konkretnych posunięć. Po pierwsze – znaczne uzupełnienie tegorocznej podaży drewna i to drogą przetargu ograniczonego – to ma być drewno dla polskich tartaków, a  nie dla energetyki i handlarzy. Po drugie – zmianę zasad sprzedaży na 2012 r. przede wszystkim przez zwiększenie udziału puli na przetargi ograniczone do 80-90% i  przeznaczenie jej dla tradycyjnych odbiorców mających co najmniej 5-letnią historię zakupów. Możemy przyjąć do wiadomości stanowisko Dyrektora Generalnego LP, że wprowadzenie umów długoterminowych to dopiero kolejny krok, ale z  tymi pierwszymi czekać nie można. Jeśli nasze racje podane w  dziesiątkach pism nie trafią do polityków i nie spowodują tych zmian, to co nam wtedy pozostaje? Nawet nie chcemy myśleć o nowym scenariuszu, wierzymy wciąż w  dobrą wolę wielu ludzi na wysokich stanowiskach mocno zaangażowanych w pomoc naszemu przemysłowi. Gdyby jednak wszystko poszło źle, to pamiętajmy, że Izba nie ma środków aby wykupić powierzchnie na bilbordach, strony RD 3/2011


Z życia branży w gazetach lub czas w telewizji aby tą drogą powiedzieć społeczeństwu „nasz rząd ignoruje poważny problem gospodarczy, wspiera nieuczciwą konkurencję, pozwala niszczyć polskie zakłady, posyła ludzi na bruk”. Ale jeszcze przed wyborami, jeśli tak jak dotąd nikt nie zrobi nic, jeśli znów skończy się tylko na gadaniu - możemy i będziemy musieli informację taką, właści-

wie udokumentowaną, posłać do wszystkich 8 tysięcy klientów Lasów Państwowych i kogo się da w  całym przemyśle drzewnym. Pracownicy tych zakładów to 260 tys. ludzi – z rodzinami stanowią pewnie z milion wyborców. To możemy zrobić tanim kosztem – umożliwia to Internet. Oni sami na pewno wyciągną z takiej informacji własne wnioski.

A pamiętając, że jak dotąd do konkretnych rozmów z rządem doszło tylko raz – dzięki manifestacji przemysłu drzewnego na Alejach Ujazdowskich w  lipcu 2008 – może od tego należy zacząć rozmowy z nowym rządem ? Oby nie było to potrzebne, czego i sobie i Państwu życzę.

Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Nawiązując do wielokrotnie kierowanych w imieniu polskiego przemysłu drzewnego pism i  wystąpień na ręce Pana Premiera, jako organizacja reprezentująca przedsiębiorców, wnosimy o  Pana osobistą interwencję aby nakłonić państwową jednostkę organizacyjną PGL Lasy Państwowe oraz nadzorującego je Ministra Środowiska do niezwłocznej zmiany zasad i  ustalonych jednostronnie przez PGL LP reguł handlu drewnem okrągłym w naszym kraju. Dzięki tym – rzekomo wolnorynkowym zasadom, dochodzi obecnie do stopniowego wyniszczania polskiego przemysłu drzewnego, coraz bardziej masowej likwidacji miejsc pracy i  utraty potencjalnych dochodów budżetu państwa. Mamy nadzieję, że o znaczeniu tej sprawy dla polskiej gospodarki przekonają Pana Premiera następujące fakty: 1. Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe jest praktycznie jedynym dysponentem zasobów drewna okrągłego w  kraju (choć nie jest jego właścicielem – tym jest Skarb Państwa), Sprzedawane jest ok. 33 mln m3 tego surowca, podczas gdy z  lasów innych form własności pochodzi go tylko 1,2 mln m3. Wartość drewna sprzedanego przez same LP to corocznie ok. 6 mld zł 2. W  Polsce odbiorcami drewna jest ok 8600 podmiotów i osób fizycznych, lecz trzon przemysłu drzewnego stanowi ok. 700 firm, kupujących 90% jego ilości. Aż 66% odbiorców to raczej rzemiosło niż przemysł oraz osoby fizyczne kupujące detaliczne ilości, lecz w obrębie tej grupy istnieje rozbudowana „szara strefa” produkcyjna działająca dzięki nie rejestrowaniu produkcji i obrotu, nie wystawianiu faktur, oparta o  nie rejestrowane zatrudnienie. 3. Roczna wartość produkcji całej branży drzewnej bez mebli to wg GUS ok. 46 mld zł, a  z  meblami – 73 mld zł. Oznacza to, że już przy produkcji najprostszych wyrobów z drewna wartość produktów stanowi prawie 8-krotność wartości surowca sprzedawanego prze LP, a  biorąc pod uwagę meble – nawet 12-krotność. Sam podatek VAT od tej produkcji wynosi więc aż 17 mld zł rocznie. 4. Udział “branży drzewnej” w całości pro-

dukcji sprzedanej polskiego przemysłu to 6%, a z meblami – aż 9,6%. Przemysł drzewny stanowi więc jeden z  najbardziej kluczowych segmentów gospodarki kraju. 5. C  ały przemysł drzewny (z meblarskim) zatrudnia 262 tys. ludzi. Jeszcze 3 lata temu GUS podawał znacznie wyższą cyfrę – ok. 300 tys. osób. Spadek tego zatrudnienia jest zapewne jednym ze skutków zgłaszanych Panu Premierowi problemów z  zaopatrzeniem w  drewno. Warto dodać, że każde dodatkowe 1000 m3 drewna okrągłego trafiające do polskiego przemysłu dałoby w łańcuchu produkcyjnym ok. 5 nowych miejsc pracy 6. M  ożliwości przerobowe polskiego przemysłu związane z  przetwarzaniem drewna okrągłego nie są wykorzystane co najmniej w 40%, a jedyną przyczyną tego stanu jest niedostateczne zaopatrzenie firm w surowiec z lasów. Deficyt ten wg szacunków wynosi ok. 4-5 mln m3 rocznie 7. P  olski rynek drewna penetrowany jest obecnie przez nowe grupy odbiorców, dysponujących nad tradycyjnymi odbiorcami określoną, antykonkurencyjną przewagą, wykorzystywaną do przejmowania tego rynku. Chodzi tu głównie o  przewagę skali jaką mają zbudowane blisko zachodnich granic Polski kombinaty, pozwalające im na stosowanie presji cenowej której nie wytrzymują mniejsze polskie firmy, oraz o zakupy drewna przez tzw. dużą energetykę, która korzysta z dotacji do produkcji z  drewna energii odnawialnej, więc również może oferować za nie ceny zawyżone w stosunku do jego faktycznej wartości. Te antykonkurencyjne i antygospodarcze działania umożliwia i wspiera system przetargów który jest jedyną formą sprzedaży drewna okrągłego stosowaną – pod hasłami wolnego rynku ( ! ) – przez Lasy Państwowe. O  efektach tej „chorej” polityki sprzedaży najlepiej świadczy fakt, że import drewna z Polski do Niemiec w ciągu 3 lat wzrósł o 900% i to przy rosnących brakach na polskim rynku . 8. C  eny drewna na przetargach w Polsce osiągnęły w  II połowie 2011 r. poziom o ok. 30% przekraczający ceny porównywalnego drewna w  reszcie Europy. Ich wysokość, widoczna na zakończonych przetargach otwartych na II półrocze, osiągnęła 319 zł/m3 dla pod-

stawowego drewna – tartacznego sosnowego, co oznacza skok w stosunku do średnich cen z 2009 r. o 173%! Takich wzrostów polski przemysł, pozbawiony szans na tańsze drewno z innych źródeł wobec monopolu LP, po prostu nie wytrzyma. Cena ta została zawyżona zarówno przez ww. antykonkurencyjne zdarzenia jak również przez zwiększająca się spekulację tym surowcem (również możliwą tylko dzięki systemowi przetargów), przy dominującej niepewności zdobycia dostatecznej ilości drewna przez polskich przedsiębiorców (obrazowo można powiedzieć, że nie da się planować produkcji i rozwoju kupując podstawowy surowiec na czymś w  rodzaju Allegro). Nie da się tego wzrostu zrównoważyć wzrostem cen wyrobów, bo już nie akceptuje go rynek. W  efekcie polskie przedsiębiorstwa w  szybkim tempie tracą swoją konkurencyjność i rynki zbytu na rzecz europejskich konkurentów. 9. System sprzedaży drewna oparty o  przetargi, zastosowany w  Polsce przez PGL LP, nie ma odpowiednika ani w Europie ani w świecie. Wszędzie – za wyjątkiem Polski – podstawową formą sprzedaży drewna są negocjacje i umowy zawierane na dowolne okresy czasu. W ten sposób chronione są utrwalone związki pomiędzy tradycyjnymi dostawcami i odbiorcami, a tym samym – chroniony jest – bez szczególnych regulacji prawnych – lokalny, krajowy rynek i  gospodarka. Jedynie polskie Lasy Państwowe, zapewne dlatego, że jako monopol nie mają konkurencji w dostawach drewna, zdecydowały się na zerwanie takich gospodarczych więzów i  pełne otwarcie znacznej części rynku polskiego drewna dla wszystkich chętnych. W  ten sposób dochodzi do wspierania ościennych gospodarek przez danie im łatwego dostępu do deficytowego surowca i  równocześnie niszczenia własnej. 10. Należy zaznaczyć, że wbrew intencjom głoszonym przez jego twórców, przetargowy system sprzedaży nie jest odporny na zdarzenia korupcyjne i inne patologie, co potwierdzają fakty ujawnione m.in. w ogólnopolskiej prasie. Zawiera on również nieusuwalne wady prawne, gdyż część wstawianego do sprzedaży drewna ma tylko orientacyjnie określoną strukturę jakości, a po kupieniu takich partii, przedmiotem dostawy jest drewno inne

RD 3/2011

RYNEK DRZEWNY

Bogdan Czemko Biuro PIGD

5


Z życia branży – o strukturze wynikającej z przypadkowego układu lub wygody dostawcy. Jest to naruszenie zasad organizacji przetargów, ujętych w kodeksie cywilnym. Nic więc dziwnego, że polski przemysł drzewny osiąga obecnie rentowność dwukrotnie niższą niż przeciętnie cały przemysł przetwórczy. Ilość rejestrowanych upadłości w tej branży łącznie z meblarską jest w  ostatnim roku najwyższa spośród wszystkich badanych, a firm balansujących na krawędzi bankructwa jest wielokrotnie więcej. Chwilowym beneficjentem obecnej sytuacji są, dzięki wysokim cenom drewna, Lasy Państwowe, ale przegranym - jest polska gospodarka. Panie Premierze ! Istnieją mechanizmy i  prawne rozwiązania które można i  należy zastosować, aby tą złą sytuację zmienić – zarówno doraźnie jak i w sposób trwały Negocjacje jakie prowadził w  tej sprawie jeszcze w  roku 2009 Minister Michał Boni początkowo dawały nadzieję na rozwiązanie problemu. Jednak nie skończyły się one powodzeniem i  niestety nie są dziś kontynuowane. Jednak my wielokrotnie wskazywaliśmy w wielu pismach do Pana Premiera, do Prezydenta RP, do ministrów właściwych ds. gospodarki i środowiska, do posłów i senatorów, co i jak należy zrobić. Są wśród naszych propozycji rozwiązania możliwe do wprowadzenia „od zaraz”. Potrzebna jest tu tylko dobra wola przedstawicieli kierowanego przez Pana rządu, a zwłaszcza – Ministra Środowiska oraz Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych. Prowadzimy z  nimi rozmowy, lecz bez wsparcia Pana Premiera – Pana osobistej interwencji aby rozwiązania te rzeczywiście wykorzystać od zaraz – nie możemy liczyć na sukces tak szybki, jak tego wymaga sytuacja gospodarcza. Rozwiązanie o  którym mowa jest proste i  nie wymaga zmian ustawowych, choć możliwe, że zmiana ustawy o  lasach to właściwa droga dojścia do trwałych zmian. Lecz równocześnie jest ona zbyt długa abyśmy, zwłaszcza przy braku zdecydowanego poparcia rządu dla szybkiej ścieżki legislacyjnej, mogli czekać na jej zakończenie. Wnioskujemy więc o  zmianę przez Ministra Środowiska Zarządzenia nr 50 z  dn. 18 maja 1994 r. wydanego przez Ministra Ochrony Środowiska Lasów Państwowych i  Leśnictwa, nadającego Statut Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe. Zmiana o  której mowa, dotyczy nadanych tym Statutem uprawnień Dyrektora Generalnego LP do ustalania zasad sprzedaży drewna i  wprowadza do niego następujący zapis określający ramowe warunki prowadzenia tej sprzedaży: „W § 8 dodaje się ust. 1a/ o brzmieniu:

6

1a/. Z  asady sprzedaży drewna przez Lasy Państwowe, o których mowa w  § 8 ust. 1 p. 5), Dyrektor Generalny ustala w sposób gwarantujący krajowym zakładom prowadzącym jego przerób, długookresową stabilność zaopatrzenia, w tym w szczególności przez: - zawieranie wieloletnich umów na dostawy drewna z  tradycyjnymi odbiorcami, - prowadzenie sprzedaży odpowiedniej części drewna dla tradycyjnych odbiorców w  trybie przetargu ograniczonego, przy zachowaniu zasady, iż 20% dostępnej w danym roku puli drewna, w podziale na sortymenty, sprzedawane jest w trybie przetargów otwartych i jawnych.” Uzasadnienie: 1. U  prawnienia Dyrektora Generalnego LP do ustalania zasad sprzedaży drewna wynikają wprost z  zapisu w  §8 ust. 1 p. 5 statutu PGL LP. Statut ten został nadany przez Ministra właściwego ds. środowiska, który w tym samym Statucie jest wskazany (§4) jako ten, przed którym odpowiada DG LP. Do nadania tego Statutu uprawnia ministra art. 44 ustawy o  lasach. Statut nadany jest – co ważne – nie rozporządzeniem, lecz zarządzeniem Ministra O.Ś.Z.N. i  L. nr 50 z  18 maja 1994 r. To oznacza, że Minister Środowiska może jego zapisy łatwo zmienić, praktycznie z  dnia na dzień – bez obowiązku przeprowadzenia konsultacji społecznych i uzgodnień międzyresortowych tak, jak miałoby to miejsce w  wypadku rozporządzenia. Nie ma przeszkód, aby w  ten właśnie sposób uściślić i  ukierunkować zasady sprzedaży drewna, nakładając na DG LP obowiązek zastosowania określonych rozwiązań. Szczegółowe mechanizmy sprzedaży ustali DG LP tak jak dotąd, drogą swego wewnętrznego zarządzenia. 2. P  odstawą prawną nadania statutu Lasom Państwowym jest art. 44 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (dalej ustawa), w brzmieniu: Art. 44. „Minister właściwy do spraw środowiska, w  drodze zarządzenia, nadaje statut Lasom Państwowym, określając w nim w  szczególności zasady i  tryb działania oraz organy wewnętrzne, mając na uwadze stworzenie optymalnych warunków organizacyjnych do prawidłowej realizacji zadań przez Lasy Państwowe.” Statut ma więc za zadanie stworzenie optymalnych warunków organizacyjnych do prawidłowej realizacji zadań przez Lasy Państwowe. Stosownie do art.  1 ustawy „  Ustawa określa zasady zachowania, ochrony i  powiększania zasobów leśnych oraz zasady gospodarki leśnej w  powiązaniu z  innymi elementami środowiska i  z  gospodarką narodową.” Uszczegółowienie co do związku gospodarki

RYNEK DRZEWNY

leśnej i gospodarki narodowej wynika z art. 7. Ust 1 Ustawy w brzmieniu: „Art. 7 ust 1.  Trwale zrównoważoną gospodarkę leśną prowadzi się według planu urządzenia lasu lub uproszczonego planu urządzenia lasu, z  uwzględnieniem w  szczególności następujących celów: (…) 5) produkcji, na zasadzie racjonalnej gospodarki, drewna oraz surowców i produktów ubocznego użytkowania lasu.” Z  powyższego wynika obowiązek zawarcia w  Statucie warunków organizacyjnych i  merytorycznych do realizacji przez Lasy Państwowe zadania polegającego na zachowaniu, ochronie i  powiększaniu zasobów leśnych oraz zasady gospodarki leśnej w  powiązaniu z  innymi elementami środowiska i  z  gospodarką narodową. Z  powyższego sformułowania wynika prawo i  obowiązek właściwego organu do umieszczenia w  Statucie proponowanych zmian. 3. Proponowana zmiana nie narusza obowiązującego prawodawstwa krajowego jak i  wspólnotowego, w  szczególności zasad dotyczących konkurencji, w tym ustawy o  ochronie konkurencji i  konsumentów między innymi ze względu na treść art. 3 ust. 1 przywołanej wyżej ustawy. Zwracamy się do Pana Premiera o  pomoc i  osobistą interwencję, aby zaproponowane wyżej rozwiązanie niezwłocznie wdrożyć – bezwzględnie przed rozpoczęciem sprzedaży drewna na I półrocze 2012 r. Bez tego kroku proces stopniowego upadku polskiego przemysłu drzewnego nie będzie zatrzymany. Będziemy zobowiązani za potraktowanie naszego wystąpienia z powagą, na którą liczy wiele tysięcy pracodawców działających w tym przemyśle i wielokrotnie więcej ich pracowników. Liczymy również na wskazanie nam możliwości bezpośredniego spotkania z  Panem Premierem, co pozwoliłoby na dokładniejszą prezentację konkretnych propozycji zmian i  na pełniejsze przedstawienie sytuacji w jakiej się znajdujemy. Uważamy, iż jest ona na tyle poważna, iż czas na podjęcie zdecydowanych kroków jest już bardzo ograniczony. Z poważaniem (-) Sławomir Wrochna Prezydent PIGPD

Zał.: - pismo PIGPD znak IG- 60/07/2011 z dn. 11.07.2011r. do Ministra Środowiska

RD 3/2011


Z życia branży

OBRAZY Z POLSKICH LASÓW Jak co roku, tak i obecnie został opublikowany sporządzony przez Lasy Państwowe RAPORT O STANIE LASÓW W POLSCE 2010. Wszystkich lasów – nie tylko tych zarządzanych przez LP. Jego lektura pozwala na co najmniej kilka ciekawych spostrzeżeń, pozwalających w jakimś stopniu na stworzenie obrazu polskich zasobów drewna. Ogólny obraz polskich lasów Zacznijmy od tego, iż powierzchnia lasów Polski na dzień 31.12.2010r. wynosiła 9,3 mln ha. Wielkość ta zalicza Polskę do grupy krajów o  największej powierzchni lasów (po Francji, Niemczech i Ukrainie) w regionie.

Ta informacja sama w sobie nie wnosi więc wiele nowości, ale ciekawe jak to wygląda na tle innych krajów ? Otóż porównanie udziału lasów publicznych w ogólnej powierzchni lasów w grupie państw wybranych do analizy wykazuje zróż-

strzennie. Wbrew powszechnym opiniom największy wcale nie jest na południu kraju lecz w województwie mazowieckim – 43,7% ogólnej powierzchni lasów województwa (353,4 tys. ha), a  dopiero następnie w małopolskim – 43,4% (188,3 tys. ha) i lubelskim – 40,3% (232,4 tys. ha). Województwami o  najniższym udziale lasów prywatnych są: lubuskie – 1,4% (9,6 tys. ha), zachodniopomorskie – 1,9% (15,1 tys. ha) i dolnośląskie – 2,8% (16,4 tys. ha), a  więc tereny zwane niegdyś „Ziemiami Odzyskanymi”

A więc lasów w wartościach bezwzględnych mamy dużo. Już jednak porównanie powierzchni leśnej przypadającej na jednego mieszkańca z  ogólną powierzchnią lądową lokuje nas znacznie gorzej. Powierzchnia leśna przypadająca na jednego mieszkańca Polski (0,24 ha) jest bowiem jedną z  niższych w regionie. Wyraźnie wyższe wielkości występują przede wszystkim w  krajach o niższym zaludnieniu; lesistość tych krajów jest większa od przeciętnej. Chodzi tu głównie o Skandynawię. Polskie lasy zaliczają się za to do czołówki europejskiej pod względem zasobności. Średnia dla Polski w statystykach FRA 2010 wynosi 219 m3/ha i  jest prawie dwukrotnie większa od przeciętnej dla całej Europy (111 m3/ha, bez Federacji Rosyjskiej – 156 m3/ha). W strukturze własnościowej lasów w Polsce dominują lasy publiczne – 81,5%, w  tym lasy pozostające w  zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – 77,5%. Struktura ta w  całym okresie powojennym zmieniła się w  niewielkim stopniu. W  porównaniu z  rokiem 1995 o  1,4% wzrósł udział lasów własności prywatnej i  adekwatnie o  tyle samo zmalał udział lasów własności publicznej. W  obrębie własności publicznej wzrost udziału powierzchni lasów parków narodowych z 1,9% w  1995 r. do 2,0% w  roku 2010 był spowodowany głównie utworzeniem w tym okresie czterech nowych parków.

Rys. 2 Udział lasów publicznych w ogólnej powierzchni lasów (FRA 2010)

nicowanie tej wielkości. Wyraźnie daje się tu wyodrębnić trzy grupy krajów: Wspólnotę Niepodległych Państw (WNP), gdzie blisko 100% lasów jest własnością państwa, kraje nordyckie wraz z Francją, gdzie zdecydowana większość lasów znajduje się w  rękach prywatnych, oraz pozostałe kraje o zróżnicowanej strukturze własności z przeważającym udziałem lasów publicznych. Warto zauważyć, że Polsce udział lasów własności prywatnej jest zróżnicowany prze-

Spójrzmy najpierw, jakie drzewa u nas rosną. Poza obszarem górskim, gdzie w  składzie gatunkowym dominują świerk (zachód) oraz świerk z  bukiem (wschód), i  kilkoma mniejszymi obszarami o zróżnicowanej strukturze gatunkowej, w  większości kraju przeważają drzewostany z sosną jako gatunkiem panującym. Gatunki iglaste dominują na 70,8% powierzchni lasów Polski, spośród których właśnie sosna znalazła w Polsce najkorzystniejsze warunki klimatyczne oraz siedliskowe w  swoim eurazjatyckim zasięgu, dzięki czemu zdołała wytworzyć wiele cennych ekotypów (np. sosna taborska lub augustowska). Zajmuje ona 60,4% powierzchni lasów wszystkich form własności, 62,2% powierzchni w PGL LP i 57,7% w lasach prywatnych. W  wiekowej strukturze lasu dominują drzewostany III i IV klasy wieku (a więc od 40 do 80 lat), występujące odpowiednio na 27,1% i  18,3% powierzchni. III klasa wieku (4060 lat) dominuje w  lasach wszystkich form

Rys.1 Struktura własności lasów w Polsce (GUS)

RD 3/2011

Co rośnie w naszych lasach

RYNEK DRZEWNY

7


Z życia branży własności, a w lasach prywatnych jej udział wynosi prawie 40%. Drzewostany najstarsze – powyżej 100 lat zajmują w PGL Lasy Państwowe 11,4% powierzchni, a w lasach prywatnych – 2,1%. Co ważne zwłaszcza dla przemysłu tartacznego, wskaźnikami zmian struktury wiekowej drzewostanów jest stały wzrost udziału drzewostanów w  wieku powyżej 80 lat, z  ok. 0,9 mln ha w  1945 r. do ok. 1,89 mln ha w latach 2006–2010 (bez KO, KDO). Przeciętny wiek drzewostanów wg WISL (w  latach 2006–2010) w  lasach wszystkich form własności wynosi 56 lat (w Lasach Państwowych – 57 lat, a  w  lasach prywatnych – 46 lat). Wydawałoby się, że w  RAPORCIE łatwo będzie znaleźć dane o  całkowitej wielkości zasobów drewna w  polskich lasach. Okazuje się jednak, że nie jest to takie proste. Otóż wg zakończonej w  2009r. przez Biuro Urządzania Lasów i Geodezji Leśnej ogromnej pracy będącej próbą kompleksowego podsumowania stanu lasów w kraju – Wielkoobszarowej Inwentaryzacji Stanu Lasów (WISL) – zasoby drzewne wszystkich form własności w okresie 2006–2010 osiągnęły 2336 mln m3 grubizny brutto, z  czego na Lasy Państwowe przypada 1865 mln m3, a na lasy prywatne – 355 mln m3. Ale według ostatniej aktualizacji, sporządzonej na dzień 1.01.2010 r., zasoby drzewne w lasach zarządzanych przez PGL LP osiągnęły 1748 mln m3 grubizny brutto, a  więc aż o  25% mniej niż wyliczono w WIST !. Co więcej, według oficjalnych – ale starych danych (trudno tu chyba mówić o aktualizacji przedstawiając stan na dzień 1.01.1999 r.), zasoby drzewne w  lasach prywatnych i  gminnych wynosiły 188,6 mln m3 grubizny brutto, a więc o 47% mniej, niż cyfra podana w WISL ! To poważne rozbieżności. Więc co jest prawdą ? W  tym kontekście budzą sporo wątpliwości również inne dane z RAPORTU. W dalszej części RAPORT podaje informacje o  strukturze drzewostanów odniesionej do ich miąższości. Na drzewostany stosunkowo młode – III i  IV klasy wieku przypada 50,6% zasobów drzewnych w  Lasach Państwowych i  prawie 70% w  lasach prywatnych. Miąższość drzewostanów powyżej 100 lat (wraz z KO, KDO i BP) wynosi natomiast 17,7% w PGL LP i tylko 3,1% w lasach prywatnych.

sach zarządzanych przez PGL LP 264 m3/ ha – a więc nie tak wiele więcej! To chyba oznacza, że gospodarka w tych pierwszych wcale nie jest taka zła, jak się o  niej mówi. W  kolejnych danych na ten temat jednak znów pojawia się sprzeczność, bo według aktualizacji stanu powierzchni leśnej i  zasobów drzewnych w  Lasach Państwowych na dzień 1.01.2010 r., przeciętna zasobność drzewostanów w lasach zarządzanych przez PGL LP była już nieco niższa i  wynosiła 250 m3/ha, natomiast w  lasach prywatnych i gminnych – tylko 119 m3/ha, ale znów według stanu na 1.01.1999 r. , czyli sprzed 12 lat. Trudno to ocenić, ale sądzę, że wyniki WISL są tu bardziej wiarygodne, a  przynajmniej spójne czasowo. Główny produkt lasu – drewno A  teraz sprawa dla odbiorców drewna najważniejsza: jak zasobami lasu gospodaruje się w Polsce. W  roku 2010 pozyskano w  Polsce 33 568 tys. m3 grubizny drewna netto, z czego w  lasach prywatnych – 1243 tys. m3, a  w  parkach narodowych – 201 tys. m3. Województwami, w  których pozyskano najwięcej drewna, były: zachodniopomorskie (3640 tys. m3 grubizny), warmińsko-mazurskie (3309 tys. m3) oraz dolnośląskie (2949 tys. m3). Najmniejsze pozyskanie odnotowano w województwach: świętokrzyskim (1050 tys. m3 grubizny), łódzkim (1111 tys. m3 grubizny) i  opolskim (1188 tys. m3 grubizny), (dane GUS). W  PGL Lasy Państwowe pozyskano w  2010 r. 31 882 tys. m3 grubizny netto. Brutto surowca drzewnego było 33 769 tys. m3 , tj. ok. 100,2% orientacyjnego etatu miąższościowego cięć. Z  tego w  ramach cięć rębnych 15 261 tys. m3 (93,3% etatu), natomiast w cięciach przedrębnych – 16 621 tys. m3 (107,5% etatu). Miąższość zrealizowana w ramach porządkowania stanu sanitarnego lasu, wynikająca z pozyskania posuszu, zło-

mów i wywrotów powstałych w  procesach naturalnych oraz na skutek oddziaływania wiatrów, gradacji szkodliwych owadów, zakłóceń stosunków wodnych, zanieczyszczeń powietrza oraz anomalii pogodowych, wyniosła w 2010 r. 5686 tys. m3, co stanowiło 17,8% całości pozyskania grubizny i  było nieznacznie wyższe niż w  roku poprzednim (17,2%). Na rozmiar użytkowania przygodnego w 2010 r. złożyło się przede wszystkim usuwanie szkód spowodowanych okiścią, powodziami i  huraganowymi wiatrami. Największe szkody z  tego powodu wystąpiły w Polsce południowo-zachodniej i południowej (RDLP Katowice – 1045 tys. m3, RDLP Wrocław – 939 tys. m3, RDLP Krosno – 378 tys. m3). Do zdarzeń o  charakterze klęskowym w 2010 r. należy zaliczyć przede wszystkim styczniową silną okiść śniegową i lodową, która wystąpiła w północno-wschodniej części RDLP Katowice na powierzchni 27,8 tys. ha. Efektem tego zjawiska atmosferycznego były szkody oszacowane na ponad 1,6 mln m3 zniszczonego surowca drzewnego (wywroty i  złomy). Powyższy udział miąższościowy użytków przygodnych w ogólnym rozmiarze użytkowania był znacznie niższy od średniej z  ostatnich 20 lat, wynoszącej 24,8%. W  okresie tym największe ilościowo szkody przypadły na lata 2002 i 2007, odpowiednio – 10,4 mln m3 i 11,9 mln m3, i były spowodowane głównie usuwaniem posuszu kornikowego w  lasach Beskidu Śląskiego i  Żywieckiego oraz huraganowymi wiatrami (Puszcza Piska). Porównania wieloletnie wskazują, że w  Lasach Państwowych w  okresie ostatnich 20 lat (1991– 2010) w  użytkowaniu rębnym możliwości etatowe zostały wykorzystane w 90,1%, natomiast wykonanie użytkowania przedrębnego (w  wymiarze miąższościowym), wyniosło 115,8%. Zatrzymajmy się na chwilę przy tych informacjach, bo mają one dla rynku drewna wielkie znaczenie.

Co ciekawe, lasy prywatne charakteryzują się większym udziałem miąższościowym gatunków liściastych w porównaniu ze strukturą zasobów w PGL LP Warto tu przypomnieć, że o  stanie lasów prywatnych wiele razy w przeszłości pisano źle – że są poddane rabunkowej wycince, że są w złym stanie sanitarnym itd. Tymczasem, według wyników WISL, przeciętna zasobność drzewostanów w odniesieniu do powierzchni leśnej ogółem w lasach prywatnych i gminnych to 220 m3/ha, a w la-

8

Tabela: Etatowe możliwości i wykonanie pozyskania drewna w PGL Lasy Państwowe, w latach 1991–2010, w tys. m3 grubizny netto

RYNEK DRZEWNY

RD 3/2011


Z życia branży Otóż wynika z nich, że nie wykorzystywano w okresie 20 lat średnio 10% możliwości użytkowania rębnego. To oznacza, że w tym czasie, tylko z  tego powodu, pozostało i  zgromadziło się w  lesie ok. 23 mln m3 drewna które pierwotnie przeznaczone było do pozyskania w  ramach etatu. Co ważne – chodzi tu o  prawie wyłącznie o drewno wielkowymiarowe. W samym 2010 r. pozostało go 1,1 mln m3 – a przecież rynek drewna poszukuje i ta ilość zostałaby wchłonięta bez problemów. Dlaczego więc ktoś podtrzymuje tak nieracjonalne i  nierynkowe zasady ustalania etatu dla cięć rębnych ? W czyim to jest interesie ? Chyba tylko leśników, gdyż mają mniej roboty z pozyskaniem, ale wcale nie mniej pieniędzy, bo braki na rynku nakręcają wysokie ceny drewna. Natomiast trudno uwierzyć, że służy to samym lasom, bo pozostawianie na pniu coraz większej ilości drzewostanów starych tylko pogarsza produktywność powierzchni leśnych, gdyż tam już masa drewna nie przyrasta a  jakość drewna gwałtownie spada. Pogarsza się też stan sanitarny lasów, zwiększa się wydzielanie się posuszu a  w  skrajnych przypadkach dochodzi masowego zamierania starych drzewostanów o wymiarach klęski – tak jak dzieje się to obecnie w  całych Beskidach. Z  obecnych zasad wyliczania etatów może jednak być zadowolony przemysł celulozowy i  płytowy, gdyż surowca dla nich w  ramach cięć przedrębnych pozyskuje się więcej niż się planuje – średnio prawie o 16%, czyli o ok. 1,9 mln m3 każdego roku. Trochę dziwne to planowanie, w  którym od 20 lat nikt nie próbuje skorygować corocznie powtarzającego się błędu w  wyliczaniu masy do pozyskania – nawet jeśli wyliczanie to jest tylko „orientacyjne”. Oczywiście to drewno trzeba pozyskać – lecz czemu kosztem nieplanowanego zwiększania ilości pozyskanej w  ramach cięć przedrębnych corocznie zmniejsza się racjonalnie zaplanowane pozyskanie w  ramach cięć rębnych? Czy nie można tych etatów rozdzielić, wyliczać je i rozliczać osobno ? Tym prostym zabiegiem skierowane by było na rynek dodatkowo przeszło 1 mln m3 drewna wielkowymiarowego każdego roku. Następna bulwersująca sprawa, to ilość pozyskania przygodnego, czyli wycinanego posuszu, złomów i wywrotów. Przeciętnie w ciągu 20 lat było tego 25,5% całości pozyskania a w roku 2010 – 17,8% ( odpowiednio ok. 6,2 mln m3 i  5,7 mln m3). Co ważne – cała ta ilość jest wliczana do etatu rocznego – a to oznacza, że spora część drewna zaplanowanego na początku każdego roku do pozyskania – pozyskana nie jest, bo w zamian wycina się posusz. Oczywiście drewno z klęsk lub zamierające należy usuwać – ale znowu – czemu kosztem tych koniecznych zabiegów zmniejsza się każdego roku normalne pozyskanie o  całą wyciętą w ich ramach ilość drewna? Czemu co roku powtarza się sytuacja, gdy wycina się coś nieplanowanego („przygodnego”) a  rezyRD 3/2011

gnuje w tak znacznym stopniu z  planowej eksploatacji lasu? Na pniu pozostają więc dojrzałe drzewostany, które stoją, deprecjonują się, zamierają – i  są wycinane pewnie dopiero w  ramach użytkowania przygodnego, gdy wywrócą się lub uschną. I  „kółko się zamyka”. Zwracam uwagę, że mówimy o  poważnych ilościach drewna – o  ok. 6 mln m3 rocznie. Przez 20 lat zbiera się więc tą drogą gigantyczna ilość nie eksploatowanych zasobów surowca drzewnego – 120 mln m3! Czy polską gospodarkę stać na takie marnotrawstwo, zwłaszcza teraz, gdy równocześnie mamy i  kryzys gospodarczy i deficyt drewna okrągłego na rynku? Omówienie spraw dotyczących poziomu eksploatacji lasów należy uzupełnić informacją, że w Polsce etat cięć stanowi wielkość odpowiadającą 55% rocznego przyrostu zasobów leśnych. RAPORT podkreśla, że „wskaźnik ten nie może być interpretowany bezkrytycznie, bo obecne jego wartości wynikają w  dużym stopniu ze struktury wiekowej lasów, charakteryzujących się znacznym udziałem drzewostanów o dużym przyroście i  stosunkowo niskim użytkowaniu. Wraz

Rys.3 Udział pozyskania drewna w rocznym przyroście (SoEF 2007)

z upływem czasu sytuacja ta może się zmienić i  wskaźnik ten ulegnie zwiększeniu, co z kolei nie powinno być utożsamiane z prowadzeniem eksploatacyjnej gospodarki leśnej”. Można jeszcze wskazać, że podobnie jak w Polsce, w większości państw regionu pozyskuje się ponad 50% przyrostu. Wyjątek wśród przedstawionych stanowią Włochy (26%) oraz Niemcy (40%). Na drugim biegunie są kraje takie jak Szwecja, Szwajcaria, Czechy i Słowacja, pozyskujące ok. 80% przyrostu. I jeszcze jedno zaskoczenie: RAPORT podaje precyzyjnie (tab. 11), że pozyskanie drewna w  przeliczeniu na 1 ha (grubizny netto) w  lasach pod zarządem LP wyniosło 4,51 m3 (co dało ok. 31,9 mln m3) a w lasach prywatnych – tylko 0,74 m3 (co dało zaledwie ok. 1.2 mln m3) ! Skąd tak niskie pozyskanie

RYNEK DRZEWNY

w lasach prywatnych, skoro – jak podano wyżej – w ramach inwentaryzacji wykonanej świeżo przez BULiGL, ich zasobność niewiele odbiega od zasobności lasów w gestii LP ? A pozyskanie jest 6 razy niższe ? Gdzie ta rabunkowa gospodarka o  którą przez lata oskarżano prywatnych właścicieli ? Albo – co ważniejsze – gdzie jest to drewno z  ich lasów, którego powinno chyba być nie 1,2 mln m3, ale może nawet 6 mln m3 ? Podsumowanie Stare przysłowie mówi, że punkt widzenia zależy od punktu siedzenia i nie inaczej jest w  tym przypadku. Na omówiony RAPORT patrzymy okiem przedsiębiorców – ale też obywateli. Jako obywatele możemy być zadowoleni iż np. rośnie powierzchnia lasów, poważnie traktuje się ich socjalne funkcje, zwiększa się ich bioróżnorodność, albo że ograniczeniu ulega ilość pożarów. Jako przedsiębiorcy zauważamy szereg niepokojących (delikatnie to określając) zjawisk, nad którymi trudno nam przejść do porządku. Dlaczego tak rozbieżne dane dotyczą lasów prywatnych ? Czy to oznacza, że

* dane z roku 2000

nie ma nad nimi skutecznego nadzoru a na rynek (oczywiście – ten czarny) może trafiać znaczna ilość nieewidencjonowanego drewna ? Dlaczego od 20 lat funkcjonują przepisy powodujące, że nie wykorzystuje się etatów cięć rębnych lub zastępuje je pozyskaniem posuszu? Dlaczego tak dużo mamy w  Polsce nieprodukcyjnych starych drzewostanów i czemu się ich intensywniej nie eksploatuje? I  na koniec: dlaczego tych problemów zupełnie nie zauważa Sejm a  zwłaszcza Sejmowa Komisja Ochrony Środowiska, która RAPORT O STANIE LASÓW corocznie przynajmniej teoretycznie analizuje i akceptuje? bcz

W opracowaniu wykorzystano obszerne fragmenty RAPORTU O STANIE LASÓW W POLSCE 2010 opublikowanego na stronie www.lasy.gov.pl

9


Wszystko o cenach

Informacje o Krajowym

Rynku Drzewnym

Krajowe i eksportowe ceny tarcicy oraz wyrobów z drewna w CZERWCU 2011 r. W poniższych tabelach przedstawiamy Państwu przykładowe ceny tarcicy i innych wyrobów z rynku krajowego i eksportu. Prezentowane dane pochodzą z konkretnych transakcji, jakie zawarły ankietowane przedsiębiorstwa. Jeśli nie jest zaznaczone inaczej, są to ceny loco zakład bez VAT. Przykładowe ceny wyrobów sprzedawanych na rynku krajowym Nazwa wyrobu

Opis

Cena

Uwagi

płyty klejone

8-12%, szlif. 120, kl.I

3200 zł/m³

grubość 18

okleina

sosna 1,2 mm, 10%, kl. I

6,50 zł/m²

płyty klejone

8-10%, kl. IV

1030 zł/m³

palety i elementy palet

579 zł/m³

płyty klejone

8-10%, kl. III

1060 zł/m³

graniaki klejone

kl.I

1620 zł/m³

drewno kominkowe

<20%, kl. I, suszone

294 zł/m³

Przykładowe ceny wyrobów eksportowych

Przykładowe ceny wyrobów ogrodowych

Nazwa wyrobu

Opis

Cena

Kraj przeznaczenia

Nazwa wyrobu

Opis

Cena

Kraj przeznaczenia

drewno kominkowe

suszone, 20%, kl. I

294 pln/m3

DE,DK,FR,NOR

sztacheta

90*20

3 zł/mb.

PL

płyty klejone

buk, 8-10%, miniwczepy, B/C

760€/m³

D

łuk ogrodowy

1 m³

2,270 zł

PL

dąb, 8-10%, miniwczepy, A/B

5400 pln/m3

płot M-20

1800*1800 mm

14,8 €/szt.

D

płot M-21

1800*1800 mm

17,3 €/szt.

D

sosna, 8-10%, miniwczepy, A/B

1980 pln/m3

paliki

Ø 9-14, 2,5-3,0

120 €/m³

UE

carport

304*510 cm

120 €/kpl.

D

płyty klejone płyty klejone

EU EU

Ceny tarcicy na rynku krajowym Średnia cena 1m3 tarcicy iglastej w II kwartale 2011 wynosiła

638 PLN w rozrzucie od 539 do 980 PLN dla różnych przedsiębiorstw TARCICA IGLASTA Ceny tarcicy iglastej ogólnego przeznaczenia obrzynanej, PLN/m3; 30.06.2011 r. Grubość [mm]

25

32

50

łaty

krawędziaki

Klasa jakości

I

II

III

I

II

III

I

II

III

I

II

I

II

Średnia cena PLN/m3

965

700

507

995

768

631

1068

825

643

810

689

787

670

118

127

121

119

118

120

114

Dynamika zmian cen Dynamika 30.06.2011 /30.06.2010

10

117

120

119

111

121

118

RYNEK DRZEWNY

RD 3/2011


Wszystko o cenach TARCICA LIŚCIASTA Średnie ceny tarcicy dębowej nieobrzynanej PLN/m3; 30.06.2011 Grubość [mm]

25

38

63

Klasa jakości

I

II

III

I

II

III

I

II

III

Średnia kraj.

2033

1537

770

2025

1600

865

2135

1635

950

145

116

140

147

129

Dynamika zmian cen Dynamika 30.06.2011/30.06.2010

134

138

112

137

Ceny tarcicy dębowej grubość 25 mm w porównaniu z poprzednim kwartałem w klasie I pozostały bez zmian, w klasie II wzrosły o 1 %, w klasie III spadły o 1 %. Grubość [mm] Klasa jakości Średnia cena PLN/m3 Dynamika 30.06.2011/30.06.2010

I 960

25 II 773

III 443

108

115

106

Ceny tarcicy bukowej nieobrzynanej PLN/m3; 30.06.2011 38 I II 990 815 Dynamika zmian cen 111

119

III 475

I 990

63 II 800

III 470

99

110

114

95

Ceny tarcicy bukowej grubość 25 mm w porównaniu z poprzednim kwartałem wzrosły w klasie I o 3%, w klasie II wzrosły o 4%, a w klasie III spadły o 8%.

WYBRANE WYROBY

Ceny materiałów podłogowych i boazerii PLN/m2; 30.06.2011 deska podł. strug.

boazeria igl.>2m

klasa jakości

I

II

I

średnia cena PLN/m2.

46

39

28

deszczułka posadzk. Db

deszczułka posadzk. Bk

II

I

II

III

I

II

III

27

94

90

68

85

79

73

134

105

115

127

118

Dynamika zmian cen Dynamika 30.06.2011/30.06.2010

112

102

116

129

117

Inne informacje produkcyjne i ekonomiczne – II kwartał 2011 Ceny pozostałych wyrobów

MAX

MIN

więźba dachowa (PLN/m3)

965

630

zrębki defibracyjne (PLN/m3)

170

110

trociny (PLN/mp)

40

22

RD 3/2011

Dane produkcyjne i ekonomiczne

średnia

Koszt wytworzenia 1m3 t-cy igl. [PLN] w tym: • koszt surowca z dow. [%] • koszt robocizny + ZUS [%] • koszt energii i paliw [%] Wykorzystanie zdolności produkcyjnych [%] Koszty suszenia t-cy igl. [PLN/m3] Koszty suszenia t-cy liść. [PLN/m3] Koszt dowozu surowca [PLN/m3]

564

RYNEK DRZEWNY

68 18 9 67 108 227 30

11


Wszystko o cenach CENY SUROWCA TARTACZNEGO Z KOŃCA CZERWCA 2011 R. Ceny drewna tartacznego sosnowego WCO1 przekazane przez przedsiębiorstwa przemysłu drzewnego (nie są to ceny średnie):

Średnie ceny zakupu poszczególnych asortymentów drewna na koniec czerwca 2011 r.

Ceny drewna tartacznego sosnowego WCO1, bez VAT

Ceny drewna tartacznego, PLN/m3; 30.06.2011

PLN/m3 czerwiec 2011

średni % zmian czerwiec 2011 do czerwiec 2010

Gatunek drewna

sosna

buk

dąb

świerk

brzoza

olcha

średnia kraj.

262

240

435

251

194

232

Białystok

155-290

143

MAX

335

289

559

279

194

250

Gdańsk

220-244

131

MIN

215

198

371

224

194

214

Katowice

191-308

139

Kraków

223-225

129

Krosno

150-258

119

114

126

141

Lublin

157-280

143

Łódź

190-273

139

Olsztyn

170-288

137

Piła

213-262

137

Poznań

170-287

141

Radom

158-290

146

Szczecin

194-295

135

Szczecinek

198-287

127

Toruń

184-249

114

Warszawa

170-280

139

Wrocław

196-300

145

Zielona Góra

175-250

131

RDLP

Dynamika zmian cen % Zmian 30.06.2011/ 30.06.2010

134

119

114

Średnie ceny zakupu wybranych sortymentów drewna, PLN/m3; 30.06.2011

Gatunek drewna

WCO1

WCO2

WCO3

WA03

sosna

231

266

300

454

buk

199

244

294

650

dąb

268

392

536

1089

świerk

224

260

296

405

Mapa przedstawia przykładowe ceny drewna tartacznego WCO1 z uwzględnieniem podziału na Regionalne Dyrekcje Lasów Państwowych.

Średni udział drewna klasy WCO dla sosny wynosił 80%, w rozrzucie od 40 do 95%. Najmniejszy udział klasy WCO

zanotowano dla drewna dębowego – 59% (50-68%). Średnia cena sosnowego drewna tartacznego w I kwartale 2011 wynosiła

262 PLN/m3 w rozrzucie od 215 do 335 PLN Biuro PIGPD

12

RYNEK DRZEWNY

RD 3/2011


Wszystko o cenach

Z zagranicy DREWNO OKRĄGŁE

ŚREDNIE CENY DREWNA W AUSTRII CZERWIEC 2011

w przeliczeniu na PLN,(drewno w korze, ceny dla ładunków ciężarowych, przy drodze leśnej, bez VAT, średnie ważone z ilości hurtowych i detalicznych)

Dłużyce świerk/jodła, PLN/m3 *) Miesiąc 06.2011 Dynamika %: 06.2011/06.2010

kl. B 1b 319.4 116.9

kl. B 2b 398.8 113.3

kl. B 3a 401.6 112.5

kl. B Media 2b 398.4 111.7

Kłody świerk/jodła, PLN/m3 *) Miesiąc 06.2011 Dynamika %: 06.2011/06.2010

kl. B 1b 308.9 110.7

kl. B 2b 394.3 112.6

kl. B 3a 400.6 110.4

kl. B Media 2b 390.2 111.9

Kłody sosnowe i bukowe, PLN/m3 *) Miesiąc 06.2011 Dynamika %: 06.2011/06.2010

Kłody sosnowe kl. B 2a+ 283.0 112.4

Kłody bukowe kl. B 3 313.3 101.1

Papierówka, PLN/m3 *) Miesiąc 06.2011 Dynamika %: 06.2011/06.2010

Świerk/jodła 157.4 122.6

Sosna 169.0 131.0

Buk, długa 190.5 123.2

*) Ceny przeliczono z €, po kursie 1€ = 4,1913 PLN (według tabeli średnich kursów NBP z dnia 19.08.2011r.) **) Dynamikę 06.2011/06.2010 wyliczono na podstawie cen w € na podstawie Statistik Austria oprac. E.D.

CENY DREWNA W STYRII (AUSTRIA) – CZERWIEC 2011

Średnie ceny regionalne i okręgowe (z landów) koordynowane pomiędzy branżami DREWNO TARTACZNE OKRĄGŁE Z drogi utwardzonej, dla ciężarówek, na następujące sortymenty wg sortowania austriackiego (ÖHU) z korą (FMO) lub bez kory (FOO), miara przeliczeniowa bez kory Świerk/jodła Klasa jakości B, częściowo również partie z 10-15% udziałem C, od 20 cm w górę, „media” obecnie (niegdyś 2b) Styria Wsch. 84 do 94 euro/m3 Styria Zach. 85 do 95 euro/m3 Klasa jakości C, MD od 20 cm wzwyż 66 do 86 euro/m3 Kłody brunatne (Braunbloche), MD od 20 cm wzwyż, Cx 57 do 66 euro/m3 Kłody cienkie, 14 cm wierzchołek, MD do 19 cm 64 do 69 euro/m3 Modrzew

Klasa jakości AB, 2 a 60 do 85 euro/m3 Klasa jakości B, 2 b+ 90 do 115 euro/m3 DREWNO PRZEMYSŁOWE Z drogi utwardzonej, dla ciężarówek, lub z tartaku, z korą (FMO) albo bez kory (FOO), miara przeliczeniowa bez kory, CK od 7 cm wzwyż, sprzedaż dla użytkowników, przemysłu lub handlu Papierówka (IS) Świerk/jodła 45,00 euro/m3 Papierówka (IF) Świerk/jodła 37,50 euro/m3 Sosna 38,00 euro/m3 Modrzew 37,50 euro/m3 Zaprezentowane ceny są cenami średnimi lub zakresami cen, bez podatku obrotowego; bazują one na meldunkach cenowych z zakładów gospodarki leśnej i drzewnej, i obejmują ilość drewna okrągłego 116.737 m3. Ceny te mogą wahać się w poszczególnych częściach landu w górę lub w dół w zależności od ilości i jakości drewna oraz od warunków transportu. Źródło: www.proholz.at

red

PRZYKŁADOWE CENY DREWNA OKRĄGŁEGO W NIEMCZECH – LIPIEC 2011 BAWARIA

Cena€/m3

Świerk BC 2b

95-98

Sosna BC 2b Papierówka

NADRENIA-PÓŁNOCNA WESTFALIA Świerk BC 1a

61-64

Świerk BC 1b

79-82

73-77

Świerk BC 2a

90-92

36

Świerk BC 2b

97-99

Sosna BC 1b

57-58

Sosna BC 2b

72-73

TURYNGIA Świerk BC 2b

RD 3/2011

95-96,50

na podstawie HJ , lipiec 2011

RYNEK DRZEWNY

E.D.

13


Wszystko o cenach

ŚREDNIE CENY DREWNA W SZWECJI w przeliczeniu na PLN, ceny bez VAT, przy drodze leśnej, bez kory

Kłody tartaczne, sosna, PLN/m3 *) Szwecja Północna

Szwecja Środkowa

Szwecja Południowa

II kw.2011

Kwartał

231.8

235.5

251.8

Dynamika %: II kw.2011 / II kw.2010 **)

105.4

105.9

107.1

Kłody tartaczne, świerk, PLN/m3 *) Szwecja Północna

Szwecja Środkowa

Szwecja Południowa

II kw.2011

Kwartał

206.0

232.7

258.2

Dynamika %: II kw.2011 / II kw.2010 **)

104.4

109.9

106.6

Papierówka sosnowa, PLN/m3 *) Szwecja Północna

Szwecja Środkowa

Szwecja Południowa

II kw.2011

Kwartał

145.2

145.6

159.2

Dynamika %: II kw.2011 / II kw.2010 **)

113.1

108.1

113.6

Papierówka świerkowa, PLN/m3 *) Szwecja Północna

Szwecja Środkowa

Szwecja Południowa

II kw.2011

Kwartał

152.0

152.4

158.8

Dynamika %: II kw.2011 / II kw.2010 **)

110.6

108.4

109.4

Papierówka brzozowa, PLN/m3 *) Szwecja Północna

Szwecja Środkowa

Szwecja Południowa

II kw.2011

Kwartał

143.8

146.5

156.5

Dynamika %: II kw.2011 / II kw.2010 **)

109.7

110.6

114.6

*) Ceny przeliczono z SEK, po kursie 1 SEK = 0,4537 PLN (według tabeli średnich kursów NBP z dnia 19.08.2011r.) **) Dynamikę II kw.2011/II kw.2010 wyliczono na podstawie cen w SEK źródło: www.skogsstyrelsen.se

14

oprac. E.D.

RYNEK DRZEWNY

RD 3/2011


Wszystko o cenach

CZECHY – ŚREDNIE CENY DREWNA OKRĄGŁEGO (w przeliczeniu na PLN)

Sortyment

II kw. 2011 PLN/m3 *)

Dynamika %: II kw.2011 / II kw.2010 **)

świerk II kl. jakości

494.8

123

świerk kl III.A/B

343.0

112

dąb II kl. jakości

1139.8

118

Kłody świerkowe V kl.jakości

184.2

141

Kłody sosnowe V kl.jakości

164.1

123

Kłody dębowe V kl.jakości

164.3

110

Kłody bukowe V kl.jakości

178.4

111

*) Ceny przeliczono z CZK, po kursie 1 CZK (korona czeska) = 0,1715 PLN (według tabeli średnich kursów NBP z dnia 19.08.2011r.) **) Dynamikę II kw.2011/II kw.2010 wyliczono na podstawie cen w CZK Źródło: www.czso.cz

SŁOWACJA – ŚREDNIE CENY DREWNA OKRĄGŁEGO (w przeliczeniu na PLN)

Sortyment

II kw. 2011 PLN/m3 *)

Dynamika %: II kw.2011 / II kw.2010 **)

Kłody świerkowe, kl.3 A

304.8

113.3

Kłody sosnowe, kl.3 A

274.3

117.7

Kłody świerkowe, kl.3 B

268.7

119.8

Kłody sosnowe, kl.3 B

244.5

117.6

Kłody dębowe, kl.3 A

560.9

102.2

Kłody bukowe, kl.3 A

280.4

102.6

Kłody dębowe, kl.3 B

427.8

97.7

Kłody bukowe, kl.3 B

219.5

101.5

*) C  eny przeliczono z €, po kursie 1€ = 4,1913 PLN (według tabeli średnich kursów NBP z dnia 19.08.2011r.) **) Dynamikę II kw.2011/II kw.2010 wyliczono na podstawie cen w € Źródło: statistics.sk

ESTONIA – ŚREDNIE CENY SUROWCA (surowiec z lasów państwowych)

PLN/m3 bez VAT ( bez kory, przy drodze leśnej) *) Miesiąc

Kłody sosnowe

Kłody świerkowe

Kłody świerkowe, sr.<18 cm

07.2011

243.1

228.4

216.0

Dynamika %: 07.2011/07.2010**)

101.5

104.2

109.1

*) Ceny przeliczono z €, po kursie 1 € = 4,1913 PLN (według tabeli średnich kursów NBP z dnia 19.08.2011r.) **) Dynamikę 07.2011/07.2010 wyliczono na podstawie cen w €

RD 3/2011

RYNEK DRZEWNY

15


Wszystko o cenach

LITWA – ŚREDNIE CENY SUROWCA (drewno z lasów państwowych)

PLN/m3 bez VAT (bez kory, przy drodze leśnej) *) Miesiąc

Kłody tartaczne, sosna

Kłody tartaczne, świerk

06.2011

203.9

224.6

Dynamika %: 06.2011/06.2010 **)

117.5

114.9

*) C  eny przeliczono z LTL, po kursie 1 LTL(lit litewski) = 1,2138 PLN (według tabeli średnich kursów NBP z dnia 19.08.2011r.) **) Dynamikę 06.2011 / 06.2010 wyliczono na podstawie cen w LTL

FINLANDIA – ŚREDNIE CENY SUROWCA TARTACZNEGO

PLN/m3 bez VAT ( bez kory, przy drodze leśnej) *) Miesiąc

Kłody tartaczne, sosna

Kłody tartaczne, świerk

07.2011

254.0

265.6

Dynamika %: 07.2011/07.2010**)

100.7

106.1

*) C  eny przeliczono z €, po kursie 1€ = 4,1913 PLN (według tabeli średnich kursów NBP z dnia 19.08.2011r.) **) Dynamikę 07.2011 / 07.2010 wyliczono na podstawie cen w € Oprac. E.D. Na podstawie: Metinfo, sierpień 2011

CENY WYROBÓW PRZYKŁADOWE CENY WYROBÓW Z DREWNA DLA RYNKU HURTOWEGO W AUSTRII Przedstawione notowania pochodzą z raportów austriackich firm zajmujących się handlem hurtowym wyrobami z drewna. Ceny dla krajowego rynku hurtowego w EURO (bez VAT). Parytet przewozowy Wiedeń; wilgotność załadowczo-sucha; płatność w terminie 30 dni. Standardowe długości 4 do 6 m, dopuszcza się zawartość do 10% długości 3 i 3,5 m. Odchylenia od wymienionych warunków dostaw i n/wym. sortymentów (wg klasyfikacji ŐHU) będą skutkować zmianą cen.

Opis

j.m.

03.08.2011 (EURO) min

max

TARCICA IGLASTA: Świerk / jodła Wyroby szerokie (tarcica stolarska) klasy 0-IIIa, Obrzynane, 23 mm wzwyż

m3

236

246

Łaty, klasa I/II

m3

215

217

Tarcica budowlana, grub. znormalizowane, klasa III/IV, 8 cm wzwyż, 3 i 3,50 m

m3

138

143

Tarcica budowlana, grub. znormalizowane, klasa III/IV, 8-16 cm, tylko 4 m

m

151

157

Tarcica budowlana, szeroka, klasa III/IV, 28 mm, 3-6 m

m

156

164

m

85

95

Tarcica krótka/króciaki, 18 mm wzwyż, 8 cm wzwyż,

16

3

3

1-2,75 m

3

RYNEK DRZEWNY

RD 3/2011


Wszystko o cenach Opis

j.m.

03.08.2011 (EURO) min

max

Tarcica boczna bezsęczna

m3

305

322

Tarcica szeroka nieobrzynana, klasa I/II, luzem

m3

230

235

Tarcica podłogowa/podłogówka, pryzmowana, 18-22 mm

m3

229

239

Tarcica podłogowa/podłogówka, pryzmowana, 23-30 mm

m3

235

245

Krawędziaki/kantówka, klasa I/III

m3

203

209

Tarcica budowlana, wąska, klasa III/IV

m3

149

155

Zrębki (so/mo/św/jo) bez kory, załadunek spod piły

m.p.

16,5

16,7

Zrębki (św/jo) z korą, załadunek spod piły

m.p.

11,5

12,5

Zrębki (so/mo) z korą, załadunek spod piły

m.p.

13

16

Trociny, załadunek spod piły

m3

12,9

13,5

m.p.

42,6

52,5

WYROBY TARTACZNE UBOCZNE:

DREWNO OPAŁOWE: Drewno opałowe twarde/liściaste, buk dł. 1 m, z drogi leśnej

Źródło: Wiener Börse AG

R.G.

REKLAMA

OPONY

PRZESUWY

PALECIAKI

BATERIE ŁAŃCUCHY

Magazyny firmowe mieszczą się w siedzibie firmy w Kostrzynie

Przesyłki krajowe realizuje firma DHL

www.mechanika-service.com tel. 95 752 9270 KOSTRZYN nad Odra, ul. Gen. T. Kutrzeby 6 ,

RD 3/2011

REALIZUJEMY ZAMÓWIENIA W TERMINIE DO RYNEK DRZEWNY

24 H

17


Wszystko o cenach

PRZYKŁADOWE CENY WYBRANYCH WYROBÓW OGRODOWYCH NA RYNKU NIEMIECKIM (€/szt, z Mwst 19%) Nazwa / opis wyrobu*

sierpień 2011

Płot pełny , z łukiem wklęsłym (kratka), 180x180-165

102.95

Płot pełny , z łukiem wypukłym (kratka), 180x180-194

104.95

Płot pełny prosty, 180x180

74.95

Płot pełny prosty, z łukiem wypukłym, 180x180-194

84.95

Kratka diagonalna 180x90

61.95

Deska tarasowa ryflowana, modrzew, 26x142mm, €/mb

4.30

Deska tarasowa ryflowana, bangkirai, 25x145mm, €/mb

6.49

*świerk, ramiaki – 42x68mm, lamele 9x95mm, listewki 10x30mm

wg: Składy Handlowe Holz-Zentrum Mesem

1€=4,1913 PLN, według tabeli średnich kursów NBP z dnia 19.08.2011r.

PRZYKŁADOWE CENY DREWNA OKRĄGŁEGO I TARCICY NA RYNKU CHIŃSKIM – SIERPIEŃ 2011 Surowiec

Cena CNY/m3

Sosna 6 m, średn. 24 - 28 cm (Shandong)

1750

Modrzew 6 m, śr. 24-28 cm (Shandong)

1800

Merbau 6 m, śr. <79 cm (Guangzou)

PRZYKŁADOWE CENY DREWNA OKRĄGŁEGO I TARCICY Z AFRYKI, GHANA – LIPIEC 2011 Surowiec

Cena USD/m3

Wawa – kłody, śr. do 80 cm

140-150

Wawa – kłody, śr. powyżej 80 cm

157-170

Ceiba – kłody, śr. do 80 cm

115-124

Ceiba – kłody, śr. powyżej 80 cm

128-143

Makore – kłody oklein., kl. A, śr. do 80 cm

128-135

Makore – kłody oklein , kl. A, śr. powyżej 80 cm

140-166

Sapele – kłody, śr. do 80 cm, kl. A

145-155

Sapele – kłody, śr. powyżej 80 cm, kl. A

160-185

3500-4000

Sosna koreańska 4 m, średn. 38 cm i więcej (Hebei)

1800

Sosna mongolska 6 m, średn. 30 cm i więcej (Hebei)

1750

Wyroby tarte

Cena CNY/m3

Tarcica 50-60 mm, dł. 4m, sosna mongolska (Hebei)

1700

Tarcica 100 mm, dł. 4m, sosna mongolska (Hebei)

1750

Tarcica bukowa, suszona, kl. A (Shanghai)

5600-5700

Tarcica dąb czerw. ameryk., 50 mm (Shanghai)

6500-7000 Tarcica na eksport

Na podstawie: Globalwood, sierpień 2011 1 CNY (Yuan chiński) = 0,4581 PLN (według tabeli średnich kursów NBP z dnia 19.08.2011r.)

PRZYKŁADOWE CENY TARCICY NA RYNKU AMERYKAŃSKIM – SIERPIEŃ 2011 Asortyment

Cena USD/1000bdft*

Tarcica sucha, 2x4, różne długości, kl.2 i wyższa, św, so, jo

218

Tarcica sucha, 2x6, różne długości, kl.2 i wyższa św, so, jo

254

Tarcica sucha, 2x10, różne długości, kl.2 i wyższa św, so, jo

280

Tarcica mokra, 2x4, kl. standard i wyższa, daglezja

245

Tarcica mokra, 2x10, kl. standard i wyższa, daglezja

290

Cena (FOB) €/m3

Ceiba, wym. 25-100x150, dług. od 2,4m, sezon.

215

Ceiba, wym. 25-100x150, dług. od 2,4m, sucha

269

Dahoma, wym. 25-100x150, dług. od 2,4m, sezon.

320

Dahoma, wym. 25-100x150, dług. od 2,4m, sucha

385

Makore, wym. 25-100x150, dług. od 2,4m, sezon.

530

Makore, wym. 25-100x150, dług. od 2,4m, sucha

585

Sapele, wym. 25-100x150, dług. od 2,4m, sezon.

545

Sapele, wym. 25-100x150, dług. od 2,4m, sucha

615

Na podstawie: Globalwood, sierpień 2011 * bdft - stopa deskowa, 1 bdft = 0,00165 m3 wg: Madisonsreport, sierpień 2011 1 USD = 2,9270 PLN (według tabeli średnich kursów NBP z dnia 19.08.2011r.)

Kursy walut według tabeli średnich kursów NBP z dnia 19.08.2011r.: 1USD = 2,9270 PLN, 1€ = 4,1913 PLN

Oprac. E.D.

18

RYNEK DRZEWNY

RD 3/2011


Rynki – wskaźniki i tendencje

TARTACZNICTWO W LICZBACH I KWARTAŁ 2011 ROKU Najważniejsze fakty Pozyskanie drewna w 2010 roku W związku z opublikowaniem przez GUS „Małego Rocznika Statystycznego” za 2010 rok w tab. 1 zacytowano pochodzące z tego wydawnictwa informacje o pozyskaniu drewna w minionym roku. Tab.1. Pozyskanie drewna według sortymentów, 2006-2010 (w tys.m3) Sortyment

2006

Ogółem Grubizna, z tego: grubizna iglasta, w tym drewno: wielkowymiarowe, z czego: ogólnego przeznaczenia specjalne średniowymiarowe dłużycowe średniowymiarowe do przerobu przemysłowego opałowe grubizna liściasta, w tym drewno: wielkowymiarowe, z czego: ogólnego przeznaczenia specjalne średniowymiarowe do przerobu przemysłowego opałowe Drewno małowymiarowe (•), z czego: do przerobu przemysłowego opałowe Karpina (•)

32.384 30.228 22.326 10.445 10.379 66 681 10.120 1.080 7.902 2.697 2.464 233 4.004 1.201 2.156 820 1.336 0,1 Uwagi: (•) wyłącznie w lasach publicznych

2007

2008

35.935 34.146 26.375 12.934 12.871 63 685 11.525 1.231 7.771 2.837 2.600 237 3.809 1.125 1.789 671 1.118 0,1

34.273 32.407 24.544 11.517 11.449 68 654 11.100 1.273 7.863 2.621 2.405 216 3.978 1.264 1.866 600 1.266 0,1

2009 34.629 32.701 24.529 11.057 10.978 79 523 11.570 1.379 8.172 2.547 2.351 196 4.238 1.387 1.928 540 1.388 0,2

2010 ilość

2009=100

35.467 33.568 25.579 11.691 * * * 11.982 1.364 7.989 2.629 * * 4.008 1.352 * * * *

102,4 102,7 104,3 105,7 * * * 103,6 98,9 97,8 103,2 * * 94,6 97,5 * * * *

Źródło: GUS, obliczenia własne (wskaźniki dynamiki)

Jak wynika z tego zestawienia, w minionym roku odnotowano stosunkowo znaczny – o 5,7% – wzrost pozyskania drewna wielkowymiarowego iglastego (praktycznie równoznacznego z drewnem tartacznym); pozyskanie wielkowymiarowego drewna liściastego (z którego ok. 92% przypada na drewno tartaczne) wzrosło o 3,2% w stosunku do roku poprzedniego. Warto zauważyć, że rzeczywisty wynik pozyskania wielkowymiarowego drewna iglastego jest zauważalnie wyższy od szacunków, prezentowanych przez Ministerstwo Środowiska na sesję Komitetu Drzewnego Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ (w  październiku 2010 roku), w których oceniano ubiegłoroczne pozyskanie tego sortymentu na 11,5 mln m3 – ; mniejsze od oczekiwań (2,7 mln m3 – ) okazało się natomiast pozyskanie wielkowymiarowego drewna liściastego. Oszacowanie rzeczywistej produkcji tarcicy Przytoczone w tab. 1 wielkości pozyskania drewna zostały wykorzystane do aktualizacji oszacowań realistycznej wielkości produkcji tarcicy w I kwartale 2010 roku, służącej jako podstawa wyliczenia wskaźnika wzrostu tejże wielkości w I kwartale roku bieżącego (tab. 2). Do oszacowania odpowiednich wielkości tegorocznych wykorzystano natomiast nadal prognozy na 2011 rok, pochodzące ze wspomnianego wyżej materiału Ministerstwa Środowiska. Tab. 2. Produkcja tarcicy, I kwartał 2011 – szacunki Szacunkowa wielkość produkcji Produkt

I kwartał 2010 – wersja zaktualizowana*

I kwartał 2011**

ilość (w tys. m3 )

ilość (w tys. m3 )

I kw. 2010=100***

Tarcica ogółem

2.045

2.070

101,2

w tym: tarcica iglasta

1.690

1.705

100,9

355

365

102,8

tarcica liściasta

Uwagi: *zaktualizowane oszacowanie za I kwartał 2010 roku, dokonane na podstawie danych skorygowanych przez GUS (w zakresie obejmującym pozyskanie drewna i handel zagraniczny) **wyniki oszacowania, dokonanego na podstawie szacunków pozyskania surowca tartacznego w 2011 roku, zaprezentowanych w materiale Ministerstwa Środowiska na sesji Komitetu Drzewnego EKG w październiku 2010 roku *** do porównania przyjęto zaktualizowane oszacowanie za I kwartał 2010 roku Źródło: szacunki własne na podstawie danych GUS i materiałów Komitetu Drzewnego Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ

Należy przypomnieć, że wobec braku danych za poszczególne kwartały do oszacowania wielkości pozyskania w I kwartale autor przyjmuje ¼ wielkości pozyskania rocznego. W wyliczeniach uwzględnia się ponadto saldo handlu zagranicznego drewnem wielkowymiarowym, a także historyczne wskaźniki uzysku tarcicy (na poziomie średnich z lat 2001-2005) oraz założenie, że 5% surowca RD 3/2011

RYNEK DRZEWNY

19


Rynki – wskaźniki i tendencje tartacznego iglastego i 10% liściastego nie jest przecierane na tarcicę. Niskie wskaźniki wzrostu prawdopodobnej rzeczywistej wielkości produkcji tarcicy iglastej w analizowanym okresie wynikają zapewne z niedoszacowania rozmiarów pozyskania surowca w 2011 roku; w przypadku tarcicy liściastej z kolei założono zapewne (w prognozach Ministerstwa Środowiska) wielkość pozyskania zawyżoną w stosunku do roku 2010. Produkcja według oficjalnych danych GUS Jak podano w poprzednim wydaniu „Rynku Drzewnego”, produkcja tarcicy ogółem w dużych podmiotach gospodarczych w I kwartale bieżącego roku była o 9,3% wyższa porównaniu z analogicznym okresem roku 2010. Wzrost produkcji wystąpił przy tym jedynie w przypadku tarcicy iglastej (o 12,2%), natomiast produkcja tarcicy liściastej wykazała znaczny spadek – o 9,7% w stosunku do roku ubiegłego (tab. 3). Tab. 3. Produkcja wyrobów drzewnych, I kwartał i I półrocze 2011, podmioty duże (o zatrudnieniu powyżej 49 osób) Produkt / jednostka miary

I kwartał 2011

Tarcica łącznie (tys. m3) w tym: tarcica iglasta (tys. m3) tarcica liściasta (tys. m3) Okleiny (tys. m2) Płyty parkietowe (tys. m2) w tym: płyty parkietowe do podłóg mozaikowych (tys. m2) płyty parkietowe z drewna pozostałe, w tym laminaty (tys. m2)

I półrocze 2011

ilość

I kwartał 2010=100

ilość

I półrocze 2010=100

627 557 70 7.729 11.156 330 10.826

109,3 112,2 90,3 89,1 132,5 92,1 134,9

1.313 1.175 137 15.055 22.627 689 21.938

110,2 112,5 94,2 86,5 123,7 94,1 125,0

Źródło: GUS

Najnowsze dane GUS wskazują na pewną poprawę statystyki za I półrocze bieżącego roku w  odniesieniu zwłaszcza do tarcicy liściastej, tj. zmniejszenie skali spadku jej produkcji do 5,8% w relacji do I półrocza minionego roku. Analizując sytuację w  dłuższej perspektywie czasowej można zauważyć, że rozmiary produkcji tarcicy iglastej w  II kwartale bieżącego roku były zdecydowanie wyższe od odpowiednich wielkości z lat 2006 i 2008-2010, a nieznacznie tylko odbiegały od poziomu z roku 2007 (wykres 1).

Graficzna ilustracja kształtowania się rozmiarów produkcji tarcicy liściastej w dużych podmiotach gospodarczych wskazuje natomiast na postępujący regres: wielkość za II kwartał 2011 roku jest najniższa wśród odpowiednich danych począwszy od 2006 roku (wykres 2).

Źródło: GUS

Produkcja sprzedana Wartość produkcji sprzedanej wyrobów tartacznych dużych podmiotów gospodarczych w I  kwartale 2011 roku była (w  cenach stałych z 2005 roku) o 11,4% wyższa niż w roku poprzednim (tab. 4). Tab. 4. Produkcja sprzedana działu „produkcja drewna i wyrobów z drewna”, I kwartał 2011 roku, podmioty duże (o zatrudnieniu powyżej 49 osób) Grupa / dział produkcji Ogółem produkcja wyrobów z drewna, korka, słomy i wikliny w tym: produkcja wyrobów tartacznych produkcja wyrobów z drewna, korka, słomy i wikliny

2010 wartość (mln zł) *

I kwartał 2010 =100 **

4.025,3 599,8 3.425,5

106,8 111,4 106,0

Uwagi: * wartość – w cenach bieżących, ** wskaźniki dynamik – w cenach stałych (jako ceny stałe przyjęto średnie ceny bieżące 2005 r.)

20

RYNEK DRZEWNY

Źródło: GUS

RD 3/2011


Rynki – wskaźniki i tendencje Warto odnotować, że z porównania wartości w  cenach bieżących (przyjmując za podstawę odpowiednią wartość podaną przez GUS przed rokiem dla I kwartału 2010 roku) dla produkcji sprzedanej wyrobów tartacznych wynika wskaźnik wzrostu na poziomie 15,7%; znacznie wyższe od podanych w tab. 4 wskaźników (w cenach stałych) są w tym przypadku odpowiednie indeksy dla produkcji pozostałych wyrobów (z drewna, korka etc.) – 13,2%, a tym samym dla całego działu – 13,6%. Branża tartaczna w kategorii „produkcja sprzedana” na tle ogólnokrajowym prezentuje się tym razem pozytywnie; wartość produkcji sprzedanej dla dużych podmiotów gospodarczych w skali całego polskiego przemysłu była w I kwartale 2011 roku (w cenach stałych) o 7,9%, a w sektorze przetwórstwa przemysłowego o 9,1% wyższa niż przed rokiem. Rentowność obrotu Wskaźniki rentowności obrotu w dużych podmiotach gospodarczych branży tartacznej kształtowały się w I kwartale 2011 roku na poziomie: brutto – 3,7%, netto – 3,1% (wykresy 3 i 4) i były zdecydowanie lepsze od notowanych przed rokiem, a także od średnich za cały miniony rok.

Źródło: GUS

Jednocześnie nie sposób nie zauważyć, że różnica pomiędzy indeksami dla tartacznictwa i pozostałych branż działu produkcji drzewnej uległa pogłębieniu w porównaniu ze średnimi dla całego minionego roku. Podobnie wygląda sytuacja w  zestawieniu z  danymi ogólnokrajowymi: o  ile wskaźniki rentowności dla całego działu produkcji drzewnej (brutto 5,7%, netto 5,0%) prezentują się relatywnie korzystnie na tle całego przemysłu (brutto 7,7%, netto 6,3%), a zwłaszcza sektora przetwórstwa przemysłowego (odpowiednio: 5,5% i 4,6%), o tyle branża tartaczna pozostaje wyraźnie w tyle pod tym względem. Zatrudnienie Przeciętne zatrudnienie w dużych podmiotach branży tartacznej w I kwartale 2011 roku kształtowało się na poziomie 14,8 tys. osób, o 9,6% powyżej poziomu z analogicznego okresu roku poprzedniego (tab. 5). Tab. 5. Przeciętne zatrudnienie w produkcji drewna i wyrobów drzewnych, I kwartał 2011, podmioty duże (o zatrudnieniu powyżej 49 osób) Grupa / dział produkcji Ogółem produkcja wyrobów z drewna, korka, słomy i wikliny w tym: produkcja wyrobów tartacznych, impregnacja drewna produkcja wyrobów z drewna, korka, słomy i wikliny

ilość (tys. osób)

2010=100

58,8 14,8 44,0

99,0 109,6 95,9

Źródło: GUS

W pozostałych branżach przemysłu drzewnego odnotowano w analizowanym okresie istotne ograniczenie przeciętnego zatrudnienia – o 4,1%. Jeszcze głębsza redukcja zatrudnienia – o 7,7% – miała miejsce w skali całego polskiego przemysłu, przy czym nie dotyczyła ona sektora przetwórstwa przemysłowego, w którym nastąpiło nieznaczne zwiększenie przeciętnego zatrudnienia w dużych podmiotach gospodarczych – o 2,3%. Na tym tle tartacznictwo prezentuje się w analizowanym okresie jako wyjątkowo aktywny pracodawca. Handel zagraniczny Porównanie obrotów handlu zagranicznego w I kwartale 2011 roku z odpowiednimi wielkościami sprzed roku (tab. 6 i 7) wykazuje generalnie znaczny spadek eksportu (z jedynym wyjątkiem – przemysłowego surowca drzewnego liściastego), a z drugiej strony – wzrost (w przypadku niemal całego asortymentu drewna przemysłowego oraz tarcicy) bądź stosunkowo nieznaczne w większości przypadków obniżenie importu. Warto odnotować, że wskaźniki dynamiki zmian wartości eksportu i importu wyrażone w złotych nieznacznie odbiegają tym razem od odpowiednich indeksów liczonych dla wartości w  euro i  dolarach, jako że średnioważony kurs euro w  I  kwartale 2011 roku RD 3/2011

RYNEK DRZEWNY

21


Rynki – wskaźniki i tendencje (3,9483 PLN/EUR) był jedynie o 1,1% niższy od odpowiedniej średniej za I kwartał 2010 roku (3,9924 PLN/EUR), a w przypadku dolara USA obydwa kursy były niemal identyczne (2,8877 PLN/USD w I kwartale 2011 i 2,8841 PLN/USD w I kwartale 2010). Eksport Tab. 6. Eksport drewna i wyrobów z drewna, I kwartał 2011 Produkt

I kwartał 2010 (dane ostateczne) ilość

Drewno opałowe ogółem Drewno surowe ogółem w tym: drewno surowe z wyłączeniem malowanego, bejcowanego itp. z tego: kłody iglaste pozostałe drewno iglaste kłody dębowe I bukowe pozostałe drewno liściaste Tarcica i półfabrykaty ogółem w tym: iglaste liściaste (gat. strefy umiarkowanej) Okleiny i obłogi Opakowania z drewna Materiały podłogowe łącznie

jedn. miary m3 m3 m3 m3 m3 m3 m3 m3 m3 m3 1000 m2 m3 m3

I kwartał 2011

wartość

ilość

wartość

ilość

tys. PLN

jedn. miary

ilość

tys. PLN

173.862,9 394.930,6 385.151,6 123.970,8 235.280,8 15.271,4 10.628,6 122.403,6 101.341,2 20.170,4 5.082,0 332.505,0 32.348,0

57.337,3 84.329,4 76.705,5 25.884,8 41.554,8 2.462,8 1.727,0 122.282,3 77.342,2 42.452,2 31.237,7 199.805,3 159.879,4

m3 m3 m3 m3 m3 m3 m3 m3 m3 m3 1000 m2 m3 m3

128.040,0 337.736,0 329.871,9 98.888,9 191.116,9 25.047,5 14.828,6 111.417,7 90.989,3 19.741,4 2.651,9 245.668,0 31.766,4

47.088,5 85.193,5 78.835,0 25.561,6 35.597,0 5.665,2 12.011,1 110.392,7 66.078,6 42.695,4 17.928,0 167.951,7 172.459,5

Uwaga: • wielkości podane w rubryce “ilość” uzyskano poprzez przeliczenie masy (w tonach) na odpowiednie jednostki ilości, przy zastosowaniu standardowych przeliczników UNECE/FAO oraz oszacowań własnych autora (w przypadku opakowań z drewna i materiałów podłogowych) • dane za I kwartał 2010 roku uzyskano z rocznego zbioru danych za rok 2010; odbiegają one od wielkości, podanych przed rokiem dla I kwartału 2010 roku („Rynek Drzewny” Nr 3/2010), stanowiąc ich korektę Źródło: GUS, CAAC, obliczenia własne (w tym konwersja masy na ilość)

Fizyczne rozmiary eksportu drewna opałowego w I kwartale bieżącego roku były o ok. 27%, a wartość tych dostaw o prawie 18% niższa niż w analogicznym okresie roku 2010. O ok. 20% zmniejszył się wolumen wysyłek przemysłowego surowca drzewnego iglastego; wartość eksportu obniżyła się o blisko 10%. Wskaźniki spadku rozmiarów wywozu były zbliżone w przypadku kłód iglastych (przy czym wartość ich eksportu obniżyła się tylko o nieco ponad 1%) i papierówki (przy zmniejszeniu wartości o ponad 14%). Jak wspomniano wyżej, eksport przemysłowego surowca liściastego stanowił wyjątek od powszechnej tendencji spadkowej: wolumen dostaw zwiększył się o ok. 50%, a wartość była niemal dwukrotnie wyższa niż przed rokiem. Statystyka tych obrotów wykazuje przy tym, że wywóz kłód dębowych i bukowych wzrósł o prawie 60%, lecz jego wartość obniżyła się o niemal 25%, natomiast rozmiary eksportu pozostałych asortymentów zwiększyły się o ok. 40%, lecz ich wartość wzrosła aż siedmiokrotnie. O ok. 11% mniejsze niż przed rokiem były w I kwartale bieżącego roku rozmiary eksportu tarcicy iglastej, zaś ich wartość uległa obniżeniu o prawie 15%. Nieznaczny spadek, o ok. 2%, miał miejsce w wywozie tarcicy liściastej, przy minimalnym (o 0,6%) wzroście wartości dostaw. Najgłębszy z kolei spadek odnotowano w eksporcie oklein – ilościowo o ok. 48%, wartościowo o blisko 43%. Podobnie jak w przypadku tarcicy liściastej, wolumen eksportu materiałów podłogowych zmniejszył się o ok. 2%, zaś wartość tych dostaw wzrosła o prawie 8% w stosunku do poziomu sprzed roku. Znaczny spadek miał miejsce w eksporcie opakowań z drewna – ilościowo o ok. 26%, wartościowo o niemal 16%. Import Tab. 7. Import drewna i wyrobów z drewna, I kwartał 2011 Produkt

I kwartał 2010 (dane ostateczne) ilość

Drewno opałowe ogółem Drewno surowe ogółem w tym: drewno surowe z wyłączeniem malowanego, bejcowanego itp. z tego: kłody iglaste pozostałe drewno iglaste kłody dębowe I bukowe pozostałe drewno liściaste Tarcica i półfabrykaty ogółem w tym: iglaste liściaste (gat. strefy umiarkowanej) Okleiny i obłogi Opakowania z drewna Materiały podłogowe łącznie

jedn. miary m3 m3 m3 m3 m3 m3 m3 m3 m3 m3 1000 m2 m3 m3

I kwartał 2011

wartość

ilość

wartość

ilość

tys. PLN

jedn. miary

ilość

tys. PLN

105.619,9 794.455,0 794.454,0 16.657,5 274.802,6 27.078,4 475.915,5 160.872,8 109.230,8 51.642,0 7.812,1 37.190,2 9.180,0

15.562,8 91.050,8 91.040,1 3.041,2 29.864,3 9.407,6 48.726,9 146.912,2 81.307,7 50.980,0 47.414,3 32.082,7 37.200,6

m3 m3 m3 m3 m3 m3 m3 m3 m3 m3 1000 m2 m3 m3

97.957,0 893.904,7 893.855,8 20.801,4 305.437,4 22.011,0 545.606,0 176.290,0 119.738,3 52.863,4 7.735,2 36.405,7 7.067,6

18.763,3 121.837,5 121.627,0 4.659,5 43.816,7 7.767,4 65.383,6 166.109,2 94.232,5 55.972,5 40.910,9 36.465,0 32.485,9

Uwaga: • wielkości podane w rubryce “ilość” uzyskano poprzez przeliczenie masy (w tonach) na odpowiednie jednostki ilości, przy zastosowaniu standardowych przeliczników UNECE/FAO oraz oszacowań własnych autora (w przypadku opakowań z drewna i materiałów podłogowych) • dane za I kwartał 2010 roku uzyskano z rocznego zbioru danych za rok 2010; odbiegają one od wielkości, podanych przed rokiem dla I kwartału 2010 roku („Rynek Drzewny” Nr 3/2010), stanowiąc ich korektę Źródło: GUS, CAAC, obliczenia własne (w tym konwersja masy na ilość)

Wolumen przywozu drewna opałowego w I kwartale bieżącego roku uległ zmniejszeniu o ok. 6% w stosunku do poziomu sprzed roku, natomiast wartość tych dostaw wzrosła o blisko 21%.

22

RYNEK DRZEWNY

RD 3/2011


Rynki – wskaźniki i tendencje Łączna wartość eksportu pozycji wymienionych w tab. 6 była w  I  kwartale 2011 roku niższa od wartości ubiegłorocznych: w złotych o 8%, w euro o 5,2%. Globalna wartość polskiego eksportu wykazała w tymże okresie wzrost w stosunku do poziomu sprzed roku: w złotych – o 8,8%, w euro – o 22,6%. Regres w wywozie drewna i wyrobów z drewna stanowi więc zjawisko nietypowe na tle ogólnokrajowego wzrostu eksportu. W imporcie drewna i wyrobów z drewna, ujętych w tab. 7, odnotowano wzrost wartości: w złotych – o 12,7%, w euro – o 16%. Wartość przywozu w skali kraju wzrosła w analizowanym okresie: w  złotych o  17,7%, w  euro o  21,4%. Dynamika wzrostu importu branży drzewnej pozostaje więc na poziomie poniżej przeciętnej krajowej. Saldo obrotów z zagranicą drewnem i wyrobami z drewna (jak w tab. 6 i 7) pozostało w I kwartale 2011 roku tradycyjnie dodatnie i wyniosło blisko 181 mln złotych (co jednak oznaczało poważne zmniejszenie w porównaniu z blisko 280 mln zł w I kwartale roku 2010). Obroty całego polskiego handlu zagranicznego w  I  kwartale 2011 roku zamknęły się deficytem w  wysokości prawie 12,4 mld zł (w analogicznym okresie roku minionego to ujemne saldo sięgało 11,6 mld zł).

O ok. 12% ilościowo i  ponad 47% wartościowo większe niż przed rokiem były zakupy przemysłowego surowca drzewnego iglastego. Import kłód dębowych i bukowych zwiększył się o ok. 25% (wartościowo o ponad 53%), zaś przywóz papierówki – o ok. 11% (wartościowo o prawie 47%). Podobną skalę wzrostu, o  ok. 13%, odnotowano w  imporcie przemysłowego surowca drzewnego liściastego; wartość dostaw wzrosła o niemal 27%. Obniżeniu o ok. 19% (wartościowo o  ponad 17%) uległy przy tym dostawy kłód dębowych i  bukowych, a  cały przyrost miał przy tym miejsce w  przypadku pozostałych asortymentów – o  blisko 15% ilościowo i ponad 34% wartościowo. Import tarcicy iglastej był o  ok. 10% większy, a  jego wartość wzrosła o niemal 16% w porównaniu z poziomem z analogicznego okresu minionego roku. Mniejsze wskaźniki wzrostu – ok. 2% w przypadku ilości i blisko 10% wartości – odnotowano w imporcie tarcicy liściastej. Minimalnie, o ok. 1%, mniejsze niż przed rokiem były w analizowanym okresie rozmiary przywozu oklein i obłogów; wartość tych dostaw obniżyła się o prawie 14%. Największy wskaźnik spadku – ok. 23% (wartościowo o blisko 13%) – wystąpił w przywozie materiałów podłogowych. Nieznacznie, o ok. 2%, niższe niż w odpowiednim okresie minionego roku były rozmiary importu opakowań z drewna, przy czym wartość tych dostaw wykazała wzrost o prawie 14%. Strukturę geograficzną eksportu i  importu wybranych pozycji ilustrują wykresy 5-16. Zbigniew Morgoś

Wykresy 5-16. Struktura geograficzna handlu zagranicznego drewnem i wyrobami z drewna w I kwartale 2011 roku

RD 3/2011

RYNEK DRZEWNY

23


Rynki – wskaźniki i tendencje

24

RYNEK DRZEWNY

RD 3/2011


Rynki – wskaźniki i tendencje

HANDEL ZAGRANICZNY DREWNEM I WYROBAMI Z DREWNA W 2010 ROKU W 2010 ROKU Najważniejsze fakty Oficjalne dane statystyczne o obrotach handlu zagranicznego drewnem i wyrobami z drewna w 2010 roku, zestawione z odpowiednimi wielkościami za rok poprzedni, potwierdzają wcześniejsze informacje o znacznym ożywieniu zarówno eksportu, jak i importu w minionym roku w stosunku do roku poprzedniego. W przypadku eksportu (tab. 1) wolumen wywozu we wszystkich przypadkach był większy niż przed rokiem; wyższa była też wartość dostaw (z jedynym wyjątkiem – oklein i obłogów). Wzrost ilości i wartości zaobserwowano także w ubiegłorocznych dostawach z zagranicy w przypadku zdecydowanej większości pozycji, ujętych w tab. 2, jednak ze znaczącymi wyjątkami, które stanowiły: import kłód iglastych oraz dębowych i bukowych, a także materiałów podłogowych (obniżenie wartości przywozu odnotowano również w imporcie oklein i obłogów). Wypada przypomnieć, że istotny wpływ na dynamikę wartości obrotów (oraz naturalnie na poziom przychodów eksporterów i wydatków importerów) miało kształtowanie się kursów walut: średnioważony kurs euro za 2010 rok (3,9946 PLN/EUR) był o 7,7% niższy od odpowiedniego za rok 2009 (4,3273 PLN/EUR), a w przypadku dolara USA różnica ta była jeszcze większa – obniżka o 9,7% (odpowiednio: 3,0157 PLN/USD za 2010 rok wobec 3,1162 PLN/USD za rok poprzedni). Rozmiary ubiegłorocznego ożywienia handlu wybranymi asortymentami warto ocenić w  dłuższej perspektywie czasowej, jak na wykresach 1-4. Słupki ilustrujące wolumen eksportu i importu (wykres 1) wyraźnie uwidoczniają, że w roku 2010 osiągnięte zostały rekordowe rozmiary obrotów, w obydwu kierunkach, przemysłowym surowcem drzewnym.

Wykres 2 wykazuje, że:

Źródło: GUS, CAAC

eksport tarcicy iglastej w 2010 roku przełamał, być może, tendencję spadkową notowaną od 2008 roku, jednak nadal pozostał na poziomie zauważalnie niższym niż w latach 2004-2007, rozmiary importu w minionym roku, pomimo wzrostu w stosunku do roku 2009, były znacznie niższe niż w rekordowym roku 2008; ujemne od 2008 roku saldo wymiany z zagranicą uległo istotnemu zmniejszeniu w porównaniu z poziomem z lat 2008-2009. Jak wykazuje wykres 3, zarówno eksport, jak i import tarcicy liściastej w 2010 roku pomimo wzrostu w stosunku do roku 2009 pozostał na poziomie najniższym w porównaniu z wielkościami z lat 2004-2008. Interesującym zjawiskiem w handlu zagranicznym okleinami i obłogami (wykres 4) jest fakt, że począwszy od 2007 roku mamy do czynienia z systematycznym corocznym spadkiem wartości obrotów zarówno w eksporcie, jak i w imporcie, pomimo okresowego wzrostu bądź stabilizacji wolumenu obrotów (jak w 2010 roku w relacji do roku poprzedniego).

RD 3/2011

RYNEK DRZEWNY

25


Rynki – wskaźniki i tendencje

Źródło: GUS, CAAC

Eksport Tab. 1. Eksport drewna i wyrobów z drewna, 2009-2010 Produkt

2009 (dane ostateczne) ilość

2010 (dane ostateczne)

wartość

ilość

wartość

jedn. miary

ilość

tys. PLN

jedn. miary

ilość

tys. PLN

Drewno opałowe ogółem

m3

706.995,8

238.472,0

m3

785.092,3

260.857,9

Drewno surowe ogółem

m

1.031.683,0

253.744,2

m

1.813.704,0

466.883,7

w tym: drewno surowe z wyłączeniem malowanego, bejcowanego itp.

3

m

990.544,1

217.333,7

3

m

1.767.567,7

428.421,0

m3

463.486,6

102.721,3

m3

722.885,2

172.015,6

pozostałe drewno iglaste

3

m

452.091,3

101.105,6

3

m

891.499,0

200.297,0

kłody dębowe I bukowe

m3

53.013,1

8.051,8

m3

86.540,5

21.986,8

pozostałe drewno liściaste

3

m

21.953,1

Tarcica i półfabrykaty ogółem

m3

417.083,3

w tym: iglaste

m3 m3

z tego: kłody iglaste

liściaste (gat. strefy umiarkowanej) Okleiny i obłogi

3

1000 m

3

5.455,0

3

m

66.643,1

34.121,7

439.982,2

m3

509.093,3

534.512,6

341.216,7

271.680,7

m3

415.421,4

316.906,9

74.437,6

160.507,4

m3

89.621,0

205.342,3

17.590,0

134.545,7

1000 m

18.352,1

114.776,0

Opakowania z drewna

m3

1.316.655,0

862.018,1

m3

1.451.742,4

912.022,5

Materiały podłogowe łącznie

m

137.973,6

676.495,1

m

146.070,1

711.994,5

2

3

2

3

Uwaga: • wielkości podane w rubryce “ilość” uzyskano poprzez przeliczenie masy (w tonach) na odpowiednie jednostki ilości, przy zastosowaniu standardowych przeliczników UNECE/FAO oraz oszacowań własnych autora (w przypadku opakowań z drewna i materiałów podłogowych) Źródło: GUS, CAAC, obliczenia własne (w tym konwersja masy na ilość)

Wolumen wywozu drewna opałowego w 2010 roku zwiększył się o ok. 15%, a wartość tego eksportu o ponad 9% w stosunku do roku poprzedniego. Zdecydowanie wyższe wskaźniki wzrostu odnotowano w eksporcie przemysłowego surowca drzewnego iglastego: dla ilości – ok. 76%, a wartości – blisko 83%. W nieco mniejszym od tej przeciętnej skali zwiększył się wywóz kłód iglastych – ilościowo o ok. 56%, wartościowo o prawie 68%, natomiast eksport papierówki był niemal dwukrotnie (ilościowo i wartościowo) wyższy niż przed rokiem. Dwukrotnie wyższe niż w 2009 roku były także w roku 2010 fizyczne rozmiary wywozu przemysłowego surowca drzewnego liściastego, zaś jego wartość wykazała ponad czterokrotny wzrost. Podobnie jak w przypadku drewna iglastego, niższy wskaźnik dynamiki wzrostu notowano w eksporcie kłód (dębowych i bukowych) – o ok. 63% (lecz dla wartości – wzrost 2,7-krotny); ponad trzykrotnie (a wartościowo aż 6,3-krotnie) w stosunku do roku ubiegłego zwiększył się natomiast eksport pozostałych asortymentów. O ok. 22% większy niż przed rokiem był eksport tarcicy iglastej; jego wartość wzrosła o blisko 17% (w euro – o ponad 26%). Podobny, około 20-procentowy, wskaźnik wzrostu odnotowano w eksporcie tarcicy liściastej, przy wyższym (niemal 28%) indeksie wzrostu wartości. Wolumen dostaw eksportowych oklein i obłogów był w minionym roku o ok. 4% większy niż przed rokiem, lecz ich wartość wykazała spadek o prawie 15% (w euro o niespełna 8%). Eksport materiałów podłogowych zwiększył się o ok. 6% ilościowo i ponad 5% wartościowo. Wzrost wolumenu – o ok. 10% – i wartości wysyłek (o prawie 6%) wystąpił także w eksporcie opakowań z drewna.

26

RYNEK DRZEWNY

RD 3/2011


Rynki – wskaźniki i tendencje Import Przywóz drewna opałowego w 2010 roku wzrósł o ok. 34% (wartościowo o blisko 23%) w relacji do roku 2009. Jeszcze wyższe wskaźnik wzrostu, ok. 40% dla wolumenu i  ponad 44% dla wartości, odnotowano w  imporcie przemysłowego surowca drzewnego iglastego, przy czym: wzrost – o ok. 47% ilościowy i o 59% wartościowy – nastąpił wyłącznie w przywozie papierówki, natomiast import kłód iglastych zmniejszył się o ok. 5% (wartościowo o prawie 13%). Tab. 2. Import drewna i wyrobów z drewna, 2009-2010 Produkt

2009 (dane ostateczne) ilość

2010 (dane ostateczne)

wartość

jedn. miary

ilość

Drewno opałowe ogółem

m3

380.302,0

Drewno surowe ogółem

m3

w tym: drewno surowe z wyłączeniem malowanego, bejcowanego itp.

wartość

jedn. miary

ilość

66.080,9

m3

524.367,8

81.033,0

2.087.703,0

265.196,9

m3

2.837.295,5

372.621,4

m3

2.087.664,2

265.117,8

m3

2.837.176,4

372.344,8

m3

108.724,2

21.304,3

m3

103.048,2

18.548,1

pozostałe drewno iglaste

m3

665.049,7

81.672,1

m3

979.596,5

129.828,2

kłody dębowe I bukowe

m3

85.039,4

33.946,8

m3

81.020,3

27.366,1

pozostałe drewno liściaste

m3

1.228.850,9

128.194,5

m3

1.673.511,4

196.602,3

Tarcica i półfabrykaty ogółem

m3

652.144,4

655.408,9

m3

715.437,1

685.312,6

w tym: iglaste

m3

457.430,6

386.045,2

m3

495.434,9

405.086,8

m3

173.675,4

201.197,8

m3

199.453,1

202.647,4

1000 m2

32.724,1

206.830,9

1000 m2

32.743,6

193.142,2

Opakowania z drewna

m3

159.129,7

144.631,5

m3

168.262,4

146.440,8

Materiały podłogowe łącznie

m3

43.563,7

164.341,5

m3

41.881,3

175.556,1

z tego: kłody iglaste

liściaste (gat. strefy umiarkowanej) Okleiny i obłogi

tys. PLN

ilość

tys. PLN

Uwaga: • wielkości podane w rubryce “ilość” uzyskano poprzez przeliczenie masy (w tonach) na odpowiednie jednostki ilości, przy zastosowaniu standardowych przeliczników UNECE/FAO oraz oszacowań własnych autora (w przypadku opakowań z drewna i materiałów podłogowych) Źródło: GUS, CAAC, obliczenia własne (w tym konwersja masy na ilość)

Podsumowanie wartości eksportu pozycji, umieszczonych w tab. 1, wykazuje jej wzrost w 2010 roku o 15,3%, a w euro o 24,3% w stosunku do roku 2009. Ogólna wartość polskiego eksportu wzrosła w minionym roku o 13,7%, w euro – o 22,6%. Na tym tle branża drzewna prezentuje się więc zdecydowanie pozytywnie. Łączna wartość importu ujętego w tab. 2 była w 2010 roku o 10,3% (w euro o 19,2%) wyższa niż przed rokiem. Dla całego polskiego przywozu odpowiednie indeksy wyniosły: 15,7% dla wartości w złotych i 24,8% w euro. Branża drzewna była więc w minionym roku bardziej niż większość dziedzin gospodarki oszczędna w wydatkach importowych. Dodatnie saldo obrotów handlowych branży z zagranicą wzrosło z blisko 1,1 miliarda złotych w 2009 roku do ponad 1,3 miliarda zł w 2010 roku. W skali ogólnokrajowej deficyt handlu zagranicznego wzrósł z 39,9 mld zł w 2009 roku do blisko 55,2 mld w roku ubiegłym.

Podobnie ukształtowały się wskaźniki dla przemysłowego surowca drzewnego liściastego: przy wzroście ogólnego wolumenu przywozu o ok. 33% (i wartości o prawie 41%) mamy do czynienia ze zmniejszeniem dostaw kłód dębowych i bukowych o  ok. 5% (wartościowo o  ponad 19%), a  z  drugiej strony ze znacznym zwiększeniem importu pozostałych asortymentów – o ok. 36% (wartościowo o ponad 53%). Import tarcicy iglastej wzrósł o  ok. 8%, a  jego wartość była o prawie 5% wyższa w porównaniu z rokiem poprzednim. O  ok. 15% zwiększyły się rozmiary przywozu tarcicy liściastej; wartość tych dostaw wykazała tylko nieznaczny (o 0,7%) wzrost w stosunku do poziomu sprzed roku. Wolumen importu oklein i obłogów pozostał w minionym roku praktycznie bez zmian, lecz jego wartość obniżyła się o blisko 7% w stosunku do roku poprzedniego. W przywozie materiałów podłogowych zaobserwowano zmniejszenie fizycznych rozmiarów dostaw o  ok. 4%, przy wzroście wartości o prawie 7%. Import opakowań z drewna zwiększył się w 2010 roku o ok. 6% ilościowo i nieco ponad 1% wartościowo. Na wykresach 5-16 przedstawiono strukturę geograficzną ubiegłorocznego handlu zagranicznego wybranymi asortymentami. Zbigniew Morgoś

RD 3/2011

RYNEK DRZEWNY

27


Rynki – wskaźniki i tendencje Struktura geograficzna handlu zagranicznego drewnem i wyrobami z drewna w 2010 roku

28

RYNEK DRZEWNY

RD 3/2011


Źródło (wykresy 5-16): CAAC, obliczenia własne

Rynki – wskaźniki i tendencje

Przegląd zagranicznej prasy branżowej Niemcy

Niemcy

Finlandia

Dobry początek roku 2011 dla przemysłu opakowań drewnianych.

Producenci parkietu optymistycznie spoglądają w przyszłość.

Pierwszy kwartał dla niemieckiego przemysłu palet był ponadprzeciętnie dobry. Oczekiwania dla branży były na poziomie około 10% wzrostu produkcji na rok 2011. Wszystko to dzięki stabilnemu popytowi zagranicznemu i rosnącemu popytowi krajowemu. Wprawdzie ryzyko może nadejść ze strony rynków finansowych oraz wysokiego zadłużenia ważniejszych państw przemysłowych. Także wzrost cen tarcicy może mieć wpływ na sytuację. (HZ nr 18/2011)

Zużycie parkietu w Niemczech ponownie wyższe. Produkcja parkietu w Niemczech po pięciu następujących po sobie i charakteryzujących się tendencją wzrostową kwartałach weszła w 2011 rok na lekkim minusie, gdyż za 1-szy kwartał 2011 wynik był o prawie 3% niższy. Jednak VDP (Zrzeszenie Niemieckiego Przemysłu Parkietów) z optymizmem patrzy w  pozostałą część roku. (HZ nr 19/2011)

Dane dotyczą 1-go kwartału 2011 w stosunku do roku ubiegłego. Natomiast produkcja papieru i kartonu tylko o 7% większa. Produkcja tarcicy w omawianym kwartale o 1% przekroczyła dane analogicznego okresu roku ubiegłego. Produkcja celulozy wyniosła w  pierwszych 3 miesiącach br 1,7 mln ton. Fińscy producenci narzekają na skąpą podaż drewna okrągłego oraz na rosnące ceny surowca okrągłego we wszystkich sortymentach. (HZ nr 20/2011)

USA

Austria/Rosja

Niemcy Znak „EN-plus” coraz bardziej zdobywa rynek.

W połowie kwietnia br w Ulm na spotkaniu generalnym systemu certyfikacji „EN-plus” poinformowano, że w ciągu tylko ośmiu m-cy od wprowadzenia systemu - 60% niemieckiej produkcji peletów już posiada ten certyfikat. Obecnie co trzecie gospodarstwo domowe opalane peletami otrzymuje produkty z  certyfikatem wprowadzonym w  sierpniu 2010 roku. Przewiduje się, że w bieżącym roku w Niemczech w małych instalacjach do spalania udział ten powinien wzrosnąć do ponad 50%. (HZ nr 18/2011)

RD 3/2011

Produkcja sklejki większa o 20%.

Eksport tarcicy liściastej o 18% większy niż przed rokiem.

Egger przejmuje zakład rosyjskiego producenta płyt wiórowych.

Rynkowy udział eksportu do Chin wyniósł 39%. Dane dotyczą 1-go kwartału 2011 roku. W państwach Unii Europejskiej dostawy z  USA osiągnęły 104 000 m3 czyli jest to wynik niemal na poziomie ubiegłego roku. Do Niemiec sprowadzono z USA 13 000 m3 drewna tj. o 6% więcej niż w pierwszym kwartale 2010 roku. Chiny znalazły się przed Kanadą (udział 21%). Natomiast 43% całego eksportu tarcicy liściastej skierowano do państw azjatyckich

Austriacki producent tworzyw drzewnych Egger podpisał w maju br umowę na przejęcie rosyjskiej wytwórni płyt wiórowych w miejscowości Gagarin. Cenę zakupu przemilcza się. Tym samym Austriacy realizują swój zamiar budowy kolejnej inwestycji w Rosji. Do przedsiębiorstwa w Gagarin należy obok produkcji wynoszącej 500 000 m3 surowych wiórów i  20  000 m3 produkcji uszlachetnionej, również 80 000 ha lasu. Zakład dysponuje jedną prasą ciągłą i  trzema prasami krótko-taktowymi. Około 50% drewna pochodzi z własnego zakładu leśnego. Produkcja w pierwszym rzędzie przewidziana jest na rosyjski rynek. (HZ nr 21/2010)

(HZ nr 20/2011)

RYNEK DRZEWNY

29


Rynki – wskaźniki i tendencje Austria Branża drzewna i koleje próbują uporać się z problemem transportu drewna.

W minionych latach ogromne ilości drewna w Austrii transportowano koleją, jednak – wg opinii Austriackich Kolei - część tych transportów nie pokrywała związanych z tym kosztów. Obecnie powstała platforma robocza „Drewno-Koleje-Logistyka” złożona z przedstawicieli drzewnictwa i transportu w  celu uregulowania problemu transportu drewna koleją. Jej zadaniem będzie wspólne stworzenie przedsięwzięć regulujących przedmiotowy problem. (HZ nr 22/2011) Niemcy Wyraźnie wyższe ceny na dłużyce i drewno przemysłowe.

Ceny producentów surowca drzewnego z lasów państwowych były w marcu tego roku prawie o 22% wyższe niż przed rokiem. Tendencja ta utrzymuje się nadal. Ceny na dłużyce i kłody wzrosły w marcu 2011 o niemal 20% wobec cen sprzed roku. Dotyczyło to zwłaszcza drewna świerkowego i  sosny. Jeszcze bardziej wzrosły ceny drewna przemysłowego z lasu – ponad 27%, w czym udział miały ceny na drewno sosnowe (niemal o  34%). Natomiast index cen na produkty drzewne do wytwarzania energii wzrósł w marcu 2011 o prawie 20% wobec analogicznego okresu poprzedniego roku. (HZ nt 22/2011) USA Mniejszy import tarcicy iglastej.

W pierwszych czterech miesiącach 2011 roku USA sprowadziły niecałe 7 mln m3 tarcicy igla-

stej, tj. o 5% mniej niż w  tym samym okresie roku ubiegłego. Miały na to wpływ mniejsze o 5% importy z Kanady. Jednak relatywnie większe okazały się importy z  Niemiec i  Szwecji państw zajmujących kolejno 4-te i 6-te miejsce w rankingu importerów USA dla tarcicy iglastej. Drugie i trzecie miejsca zajmują Chile i Nowa Zelandia, a 5-te Brazylia. (HZ nr 24/2011) Niemcy/Austria Słabszy niemiecki eksport iglastego surowca drzewnego do Austrii.

Wartość ta jest o ponad 5% mniejsza niż w analogicznym okresie roku ubiegłego i wyniosła za 1-szy kwartał tego roku 450 000 m3. (HZ nr 24/2011) Niemcy/Argentyna Argentyna ubiega się o inwestycje w Niemczech.

Źródła surowcowe drewna i korzystne warunki ramowe stwarzają możliwości dla inwestorów w  tym kraju. W  pierwszej połowie czerwca br odbyły się w  Hamburgu i  Stuttgarcie seminaria „Inwestycje w  Argentynie są opłacalne!” oraz wycieczki terenowe zorganizowane przez organizacje argentyńskie i  lokalne niemieckie izby handlowe. Imprezy odwiedziło ponad 100 niemieckich firm w  obu wymienionych miastach. Celem było wsparcie inwestycji niemieckich przedsiębiorstw w  Argentynie i  wzmocnienie relacji gospodarczo-biznesowych pomiędzy obiema krajami. W  pierwszej kolejności chodzi o  inwestycje bezpośrednie i  transfer niemieckiej wiedzy i technologii w Argentynie, w wyniku

czego obaj partnerzy odnieśliby korzyści. Chodzi m.in. o budowę zakładów energetycznych na biopaliwo drzewne oraz produkcję peletów z odpadów w zakładach drzewnych. Argentyna dysponuje sporymi źródłami surowca drzewnego. (HZ nr 28/2011) Niemcy Nowość z „Ligna”: obrzynarka dwustronna z jednoosobową obsługą.

Producent z południowego Tyrolu/Blumau Resch&3 zaprezentował nową obrzynarkę dwustronną dla małych zakładów. Zasada jak w pile taśmowej lub w  obrzynarce jednotarczowej. Obrzynany materiał tarty pozostaje na stole, a oba agregaty poruszają się tam i z powrotem. Tym samym urządzenie zabiera mniej miejsca. Dodatkowo umieszczono dwie rolki dociskowe przed i za brzeszczotem tarczowym, które dociskają deskę i ją unieruchamiają. W innych typach obrzynarek dwustronnych zdarza się, że deska zostaje przesunięta przez piły tarczowe i wyglądem może przypominać banan. Przy obrzynaniu nową obrzynarką dwustronną „DB 5200-65” deski obrzynane są dokładnie równolegle i prosto. Obrabiarka wymaga jednoosobowej obsługi, drugi pracownik (odbierający) nie jest potrzebny. Posuw jest automatyczny. Pył spod piły jest odwirowywany do skrzynki umieszczonej z tyłu, która jest automatycznie opróżniana. Ustawianie desek odbywa się za pomocą lasera. Na pulpicie sterowniczym można nastawić stały wymiar. (HZ nr 28/2011) red

UMOWY WIELOLETNIE NA ZAKUP DREWNA W NIEMCZECH W numerze 17 gazety Holz-Zentralblatt ukazał się obszerny artykuł autorstwa dr Christopha Hartebrodt, dr Yvonne Brodechtova i Yvonne Chtioui – aktualnych lub byłych współpracowników Leśnego Instytutu Badawczego Badenii Wirtembergii we Freiburgu, pod tytułem: „Długoterminowe umowy zakupu drewna – opcja czy fikcja” (tytuł w oryginale: Langfristkaufverträge – Option oder Fiktion ?). Artykuł jest raportem z  badań przeprowadzonych przez autorów, które miały dać odpowiedź na następujące pytania: • jakie miejsce zajmują umowy długoterminowe na zakup drewna w niemieckim systemie gospodarczym i jakie doświadczenia w tym zakresie zebrały do dnia dzisiejszego obie strony, czyli sprzedający i kupujący ? • jakie długoterminowe umowy sprzedaży drewna i  ich klauzule egzystują dziś w  przemyśle drzewnym w Niemczech ? • jakie sformułowania prowadzą do korzyści z kooperacji i  jak może być sprawiedliwie podzielone ryzyko między obie strony ? • jakie sformułowania lub klauzule umowy czynią ryzyko, wynikające z niepewności rozwoju sytuacji na rynku w przyszłości, widocznym i w ostatecznym efekcie możliwym do opanowania ? We wstępie autorzy stwierdzają, że reguły i zasady handlu drewnem w Niemczech, podobnie jak i każdej innej dziedzinie życia podlegają stałym zmianom. Na skutek koncentracji przemysłu tartacznego i  drzewnego, jak również przekształceń organizacyjnych po stronie du-

30

żych dostawców drewna, wspomniane zmiany w ostatnich dziesięcioleciach następują z  coraz większą prędkością. W związku z dużą dynamiką zmian coraz większego znaczenia nabiera ciągłość dostaw drewna dla przemysłu i ciągłość odbioru drewna dla jego producentów. W celu zapewnienia tej, ważnej dla obu stron ciągłości, w końcu lat 90 zaczęto podpisywać umowy zakupu drewna obowiązujące przez kilka lat. W  celu zobrazowania wspomnianej dynamiki zmian autorzy artykułu podają na przykład, że zużycie drewna w Niemczech w latach 2003 – 2007 wzrosło o 44%. Duży udział w tym wzroście miał też przemysł tartaczny. Poza rozwijającym się dynamicznie tartacznictwem (budowa tartaków gigantów), nastąpił też gwałtowny wzrost popytu na drewno energetyczne. W podanym okresie zużycie drewna kominkowego (na ogrzewanie domów) wzrosło o 86%, a zużycie drewna w urządzeniach do produkcji energii o mocy powyżej 1 MW wzrosło o 60%. W 2007 roku 20% pozyskanego w Niemczech drewna zostało przeznaczone na cele energetyczne. Autorzy stwierdzają, że przed nimi nikt nie prowadził metodycznych badań, których przedmiotem byłyby

RYNEK DRZEWNY

długoterminowe umowy zakupu drewna w Niemczech. Dlatego postanowili przeprowadzić takie badania, stawiając sobie za cel odpowiedź na postawione na wstępie cztery pytania. Badania, prowadzone na terenie całych Niemiec, przeprowadzono w  dwóch etapach. W pierwszym etapie analizowano funkcjonujące umowy wraz z  należącą do nich dokumentacją. Analizę prowadzono metodą jakościowej analizy zawartości, z  wykorzystaniem specjalistycznego programu „MaxQDA2”. W drugim etapie przeprowadzano wśród partnerów rynkowych tematycznie ukierunkowane ankiety w formie pisemnej. Otrzymane teksty również poddano analizie metodą jakościowej analizy zawartości, W  badaniach, po stronie odbiorców drewna, wzięło udział 40 firm tartacznych o rocznej produkcji powyżej 10000m3 na rok, a po stronie producentów drewna 13 przedstawicieli państwowych przedsiębiorstw leśnych, 11 przedstawicieli prywatnych przedsiębiorstw leśnych o powierzchni lasów powyżej 8000 ha każdy oraz 4 reprezentantów zrzeszeń przedsiębiorstw leśnych o powierzchni leśnej powyżej 6000 ha każde. W analizie uwzględniono 29 umów długoterminowych, które zostały udostępnione badaczom przez państwowe przedsiębiorstwa leśne oraz stowarzyszenia przedsiębiorstw leśnych. Poniżej przedstawiono najważniejsze stwierdzenia, uwagi i wnioski wynikające, zdaniem badaczy, z przeprowadzonych badań.

RD 3/2011


Rynki – wskaźniki i tendencje 1. Zawartość długoterminowej umowy zakupu drewna. W drodze analizy dokumentów w umowach wyróżnić można było 7 zakresów tematycznych: ogólna definicja celu podpisania umowy, uzgodnienia dotyczące ceny, zabezpieczenia i  formy płatności, klauzula wycofania się z umowy, szczegóły umowy, pomiar i sortowanie, pozostałe regulacje. Przeciętna długość trwania umowy długoterminowej to 4 lata, przy czym, mimo iż wyraźnie pytano w ankiecie o  umowy długoterminowe, niektórzy przysyłali umowy zawierane na okres około jednego roku. Świadczy to o  tym, jak szerokim pojęciem jest sformułowanie: umowa długoterminowa. Stosunkowo rzadko w ogólnych warunkach umowy znajdowały się klauzule definiujące zgodnie z prawem warunki wycofania się z umowy albo prawa do zakończenia umowy. Szczegółowa analiza odpowiednich klauzul wykazała, ze w analizowanych umowach klauzula wycofania się z umowy zawierała tylko jeden powód, który to umożliwiał, a  mianowicie brak porozumienia co do ceny drewna. W 80% udostępnionych do badań umów uregulowany był przypadek klęski. Inne ważne aspekty, jak niedostarczenie zakontraktowanej ilości drewna, czy też zmiany koniunktury na rynku nie były zawierane w umowach jako podstawa do rozwiązania umowy. Brak takich zapisów został określony przez badaczy jako bardzo istotne luki w  analizowanych umowach. Mimo takich braków, przeważająca większość analizowanych umów umożliwiała wycofanie się z  umowy przed ustalonym terminem jej zakończenia. Czas trwania umowy określany przy jej podpisaniu trudno utożsamiać z faktycznym czasem trwania tej umowy. Faktyczny czas trwania umowy zależał najczęściej od wzajemnej zgody obu partnerów. Tylko w jednej z analizowanych umów określono cenę, która miała obowiązywać w okresie dłuższym niż rok. W  większości analizowanych przypadków cena była ustalana na kwartał lub na pól roku. W około połowie przypadków gdzie ceny są okresowo renegocjowane, odbywa się to na bazie „wolnych” rokowań. W innych umowach umieszczono klauzule według których rokowania dotyczące nowych cen opierają się o „czynniki zewnętrzne” takie jak: wskaźniki rynku produktów leśnych, tarcicy i wyrobów z drewna, ale również ceny paliw i wzrost wynagrodzeń. Są również umowy z klauzulą dopasowania do sytuacji rynkowej. W takich umowach cena jest ustalana na bazie cen z innych umów albo przeciętnych dochodów ze sprzedaży drewna z innych regionów. Ustalenia dotyczące terminów płatności, konsekwencji opóźnień i kary za niedostarczenie ustalonej ilości są zawarte w umowach i opierają się na ogólnych warunkach handlu i płatności. Na podstawie analizy udostępnionych umów stwierdzono, że ilości dostaw i ceny są szczegółowo uregulowane, natomiast regulacje dotyczące dodatkowych ilości lub zmniejszenia ilości dostaw spotykane są w umowach stosunkowo rzadko. Szczegółowym regulacjom podlegają aspekty techniczne takie jak sposób sortowania drewna. 2. Długoterminowe umowy zakupu drewna z punktu widzenia państwowych przedsiębiorstw leśnych. W  opisywanych badaniach udział wzięło 13 państwowych przedsiębiorstw leśnych pochodzących ze wszystkich krajów związkowych Niemiec. Po analizie wykrystalizowały się trzy grupy przedsiębiorstw. RD 3/2011

Pierwsza grupa całkowicie odrzucała długoterminowe związki (definiowane jako umowy z czasem obowiązywania dłuższym niż rok). Grupa składała się z 6 przedsiębiorstw. Ich niechęć do takich umów wynikała z  doświadczeń z  przeszłości. Druga grupa o  podobnej liczebności (5 przedsiębiorstw) wykazywała gotowość do podpisania umów długoterminowych, ale trudno było wskazać w  tej grupie przedsiębiorstwa, które umowy długoterminowe chciałyby wprowadzić jako strategiczną formę sprzedaży. Umowy długoterminowe były wskazywane jako jedna z możliwości. Dwa przedsiębiorstwa z  tej grupy chciałyby ograniczyć umowy długoterminowe tyko do drewna na cele energetyczne. Pozostałe przedsiębiorstwa były zwolennikami umów długoterminowych. Z analizy wynika również stwierdzenie, ze umowy długoterminowe są bardzo zróżnicowane. Nie istnieje jedna standardowa umowa długoterminowa funkcjonująca wśród państwowych przedsiębiorstw leśnych. Przeciwnicy umów długoterminowych wskazywali na trudności uwzględnienia w umowie zmieniającej się sytuacji rynkowej w dłuższym okresie czasu. Zwolennicy umów długoterminowych wskazywali na pewność planowania przy wykorzystywaniu takiego instrumentu sprzedaży, przy czym nawet w tej grupie faktycznie przeważały umowy roczne z okresowymi renegocjacjami cen.

tartaku, w celu uwzględnienia tego czynnika, firmy tartaczne biorące udział w badaniach zostały podzielone ze względu na wielkość na kilka grup. Firmy najmniejsze – produkujące do 50000 m3 tarcicy, następnie firmy produkujące od 50000 do 100000 m3 tarcicy, kolejna grupa to tartaki produkujące od 100000 do 250000 m3 tarcicy i ostatnia grupa, tartaki o produkcji powyżej 250000 m3 tarcicy na rok. Na marginesie głównego tematu badań szybko wyszło na jaw, że tartaki o produkcji poniżej 100000 m3 bardzo rzadko kupują drewno w państwowych przedsiębiorstwach leśnych, podczas gdy dla większych tartaków jest bardzo ważne źródło zakupu surowca.

3. Długoterminowe umowy zakupu drewna z punktu widzenia prywatnych

W grupie tartaków o produkcji od 100000 do 250000 m3 ocena umów długoterminowych jest bardzo zróżnicowana. Umowy takie są częściowo akceptowane jako element składowy strategii zakupu drewna, a częściowo odrzucane. Umowy roczne są wskazywane najczęściej jako najlepsze.

przedsiębiorstw leśnych i zrzeszeń przedsiębiorstw leśnych. Spośród 15 firm z tej grupy przedsiębiorstw leśnych można było wyodrębnić również trzy grupy, różniące się podejściem do długoterminowych umów zakupu drewna. Największa grupa przedsiębiorstw zasadniczo odrzucała długoterminowe umowy zakupu drewna. Druga grupa licząca ok. 25% przedsiębiorstw była również przeciwna umowom długoterminowym, ale przedsiębiorstwa te widziały możliwość podpisania takich umów w zakresie drewna przemysłowego. Grupa sceptyków odrzucała tę formę sprzedaży przede wszystkim z powodu niepewności rozwoju sytuacji na rynku. Firmy te chciały zachować możliwość elastycznego reagowania na zmieniającą się sytuację na rynku. Przedsiębiorstwa z tej grupy opowiadały się raczej za długoterminową kooperacją w ramach której podpisywane by były umowy na okres do jednego roku. Dla tych przedsiębiorstw umowy długoterminowe kojarzyły się nawet z częściowo z zagrożeniem dla takiej długoterminowej kooperacji. Druga grupa przedsiębiorstw, widząca możliwość podpisywania umów długoterminowych na dostawę drewna przemysłowego wskazywała na przejrzystą (niezbyt dużą i  dobrze znaną) liczbę klientów z  tego segmentu rynku. Jednak również te przedsiębiorstwa podkreślały konieczność zapisów umożliwiających okresowe dopasowywanie cen do warunków na rynku. W przypadku drewna okrągłego i na cele energetyczne firmy te opowiadały się za umowami z czasem trwania do jednego roku i z możliwością okresowego negocjowania cen. 4. Długoterminowe umowy zakupu drewna z punktu widzenia przemysłu tartacznego

W grupie tartaków do 50000 m3 , podobnie jak w przypadku prywatnych przedsiębiorstw leśnych jawnie artykułowane było dążenie do zachowania maksymalnie dużej elastyczności. Największe znaczenie mają tu ustne roczne rozmowy. Zainteresowanie długoterminowymi umowami zakupu było wykazywane tylko w  aspekcie spekulacyjnym, wtedy gdy oczekiwano długotrwałego wzrostu cen. Zakup drewna w grupie tartaków o produkcji od 50000 do 100000 m3 jest wyraźnie zdominowany przez umowy roczne z  kwartalnymi negocjacjami nowych cen. Odrzucenie umów długoterminowych jest w tej grupie najbardziej wyraźne.

Po przekroczeniu wielkości produkcji 250000 m3 umowy długoterminowe uzyskują oceny pozytywne. Zróżnicowanie ocen widoczne w grypie poprzedniej zanika. Również te zakłady podkreślają konieczność istnienia możliwości elastycznego reagowania na sytuację rynkową w ramach umów długoterminowych. Tartaki tej wielkości wykluczają możliwość funkcjonowania umowy długoterminowej ze sztywno określonymi w  umowie regułami. Istotna zaleta umów długoterminowych dla dużych tartaków to zabezpieczenie dostaw surowca. Jest to dla nich strategicznie ważny instrument zabezpieczenia dostaw surowca. Do chwili obecnej najczęściej spotykane okresy czasu objęte umowami długoterminowymi to 3 do 5 lat. Tartaki tej grupy oczekują nawet dłuższych terminów, w których cena nie ulegnie zmianie. Jako optimum z punktu widzenia tej grupy tartaków jest kombinacja: określona bazowa ilość drewna po stałych cenach i dodatkowe ilości – po cenach rynkowych. Również w tej grupie zauważalna jest jednak konieczność nawiązywania do cen rynkowych (przy pomocy różnych instrumentów) przy ustalaniu stałych cen. W artykule zaprezentowano wykres z którego wynika, że im krótszy jest czas umowy tym więcej jest w umowie elementów ściśle określonych „na sztywno”. Jeżeli czas umowy sięga 1 roku i  więcej pojawiają się w umowie elastyczne klauzule, które umożliwiają dopasowanie umowy do zmieniających się warunków rynkowych. Opracował na podstawie oryginału Dr hab. inż. Sławomir Krzosek

Ponieważ ocena długoterminowych umów zakupu drewna jest w istotny sposób zależna od wielkości

RYNEK DRZEWNY

31


Rynek

32

RYNEK DRZEWNY

RD 2/2011

RYNEK DRZEWNY 3/2011  

Branżowy kwartalnik Polskiej Izby Gospodarczej Przemysłu Drzewnego

Advertisement