Page 1

www.ruzgor.tj

№09 (009) 31 июли соли 2013

Бирав, зи таљрибаи рўзгор бањра бигир!

№ 09 (009), чоршанбе 31 июли соли 2013

сањ.6

www.ruzgor.tj info@ruzgor.tj

Њафтаномаи иљтимої-фарњангї

АЗ ДИДА БА ДИЛЊО РАХТИ САФАР БАРБАСТ

ЊАР КЇ ТАРСИД АЗ ЊАЌУ ТАЌВО ГУЗИД...

АЊМАД ЗОЊИР ВА САД ШОИР

Ман аз он тифлї ба синну сол берун омадам, вале њоло њам дар гирдоби афсонањояш мондаам. Зеро он фасонањо зебо буданд ва инсон зебоиро умре аз ёд наметавонад бубарад...

Як рукни муњими имон ба Худо ин парњезгорї ва таќвост. Дар ояи 26 сураи Аъроф Худованди бузург ба бандагонаш тавсия медињад: "Либос ва пўшиши таќво некутар аст".

Дар миёни беш аз сад шоире, ки Ањмад Зоњир дар сурудани таронањои хеш аз ашъори онњо истифода кардааст, њафт нафар шоираи машњури порсигў низ њастанд.

ИТТИЊОДИ НЕРУЊОИ ИСЛОЊТАЛАБ ТАЪСИС ЁФТ

сањ. 5

Дар дафтари марказии ЊНИТ мушовараи васеи намояндагони ањзоби сиёсии кишвар, љомеаи шањрвандї, хабарнигорони расонањои дохиливу хориљї ва бархе аз шахсиятњои маъруфи мамлакат баргузор гардид, ки дар он мавзўи ширкат дар интихоботи ќарибулвуќуи президентї мавриди бањсу мунозира ќарор гирифт.

«БАРОДАРОНИ МУСАЛМОН» ДАР ДУРОЊАИ ИНТИХОБ: БОШАД Ё НАБОШАД?

сањ.14

сањ.15

САИДАЊМАД МАЊМАДОВ: ТО ДАМЕ ЊАСТАМ, ТОЉИКРО КЎМАК МЕКУНАМ Воќеан, чандин маротиба маро кўшиши паррондан њам карда буданд. Он замон замони "рэкетї" буд, аммо њоло њамон "рэкетї"-ро ќонунї кардаанд. Манзурам инаст, ки баъзе аз "рэкет"-њо њозир раиси созмоне, њадди аќал раиси созмони бокс ё аз гўштин шудаанд. Яъне њамон кори ќаблиашонро ба дигар тарз идома дода истодаанд. Аммо ман ба касе сар нафаровардаам ва њар тољике ба ман мурољиат кардааст, кори ўро нотамом нагузоштаам…

сањ.8-9

сањ. 7

Бо гузашти њудудан як моњ аз табаддулоти низомї дар Миср ба назар мерасад њукумати низомии ин кишвар даст ба як амали нангини дигар: саркўбии вањшатбори “Бародарони мусалмон”, ин њаракати пуровозаи исломї мезанад. “Бародароне”, ки тўли ин як сол баъди пирўзї дар интихоботи демократї њокимияти ин кишвари пањновари исломиро ба даст гирифта буд, њамакнун дар маърази имтињони дигари таърих ќарор дорад.

"НАМЕХОЊАМ, КИ НИЯТИ ТАЊИЯИ МОНОСПЕКТАКЛРО БО ХУД БА ХОК БАРАМ" Дар дунё зуњуроти бисёр бади бахиливу нотавонбинї аст, аммо он тавре, ки дар байни мардуми мо, хосса дар байни ањли эљоди мо аст, фикр мекунам дар ягон мардуми дигар нест. Ман њам њазорњо њазор айб дорам, њазорон камбудиву нуќсон дорам, лекин ба як чиз шукр мекунам, ки ман њељ ваќт ба як њунарманде, ки воќеан вай арзанда аст, истеъдоду неруи бузург дорад, бахилї накардаам. info@ruzgor.tj ruzgor@hotmail.com

сањ.10-11

www.ruzgor.tj


2

Ахбори Тољикистон ва љањон

www.ruzgor.tj

№09 (009) 31 июли соли 2013

Сафари ќарибулвуќуъи Эмомалї Рањмон ба Маскав

Терминали нави Душанбе бо намозхона ифтитоњ мешавад

Эмомалї Рањмон, Президенти Љумњурии Тољикистон ќарор аст якуми августи соли равон ба шањри Маскави Федератсияи Русия сафар кунад. Дар ин бора охири њафтаи гузашта хабаргузорињо истинодан сомонаи расмии Кремл хабар дода буданд. Гуфта мешавад, ки ду љониб баъди як тамоси телефонї ба ин натиља расидаанд. Манбаъи ёдшуда гуфтааст, ки ду љониб дар гуфтугўи телефонї љузъиёти масоили баррасишаванда дар ин мулоќотро мавриди сўњбат ќарор додаанд. Маврид ба ёдоварист, ки охирин мулоќоти ду сарвар охири моњи май дар шањри Бешкеки Љумњурии Ќирѓизистон баргузор шуда буд ва мањз баъди њамин дидор Эмомалї Рањмон изњори умед карда буд, ки созишномањои бањсбарагези имзошуда дар љараёни сафари расмии Путин ба Душанбе дар моњи октябри соли гузашта мавриди амал ќарор хоњанд гирифт. Аммо коршиносони мањаллї бар ин назаранд, ки сафари Эмомалї Рањмон ба Маскав иртиботи мус-

таќим ба интихоботи президентї дар кишвар дорад, ки ќарор аст моњи ноябри соли љорї баргузоро шавад. То ин замон Эмомалї Рањмон расман аз ширкаташ дар интихобот эълони омодагї накардааст ва ягона шахсе, ки чун номзади мустаќил расман аз ширкаташ хабар дод, Рањматилло Зойиров, раиси њизби Сотсиал-демократии Тољикистон мебошад. Сафари Эмомалї Рањмон, ки ќабл аз интихоботи президентї дар Тољикистон сурат хоњад гирифт, бино ба гуфтаи коршиносони масоили сиёсї, ба гумони ѓолиб сафари муњим барои сиёсати Тољикистон хоњад буд. «Рўзгор»

Чопи Ќуръони Маљид бо мусоидати Сафорати Эрон Чопхонаи "Пайванд", мансуб ба Пажуњишгоњи фарњанги форсї-тољикии Сафорати Эрон дар Тољикистон маљмўаеро бо номи "Ќуръоннома" интишор додааст, ки пораи охири Ќуръони Каримро бо тарљумаи манзум дар бар мегирад. Сафири Љумњурии Эрон дар Тољикистон Алиасѓари Шеърдўст ба он сарсухан навиштааст ва гуфтааст, ки "мардуми Тољикистон барои омўхтани илмњои Илоњї эњсоси ташнагии тањсинбарангез дошта, њамеша дар пайи фарогирии њарчи бештари Ќуръон ва маънињои он њастанд. Бинобар ин тарљумаи манзуми Ќуръони маљид барои тољикон метавонад бисёр љолиб ва мавриди истифода бошад". Аввалин бор аст, ки тарљумаи манзуми Ќуръони Карим дар ин шакл интишор меёбад. Теъдоди нашри аввали он 2 њазор нусха эълон шудааст ва гуфта мешавад, ки он бо њуруфи арабиву срилик интишор ёфтааст. «Рўзгор»

Сохтмони аввалин терминали замонавї дар фурудгоњи шањри Душанбе то поёни соли 2014 ба анљом мерасад ва он бо 20 миллион еврои фурудгоњ ва 19 миллион еврои Фаронса бунёд мегардад. Дар ин бора рўзи панљшанбеи гузашта Одил Бобоев, муњандиси терминали нав дар сўњбат бо хабарнигорон иттилоъ дод. Ба гуфтаи манбаъ терминал утоќи махсуси ибодат, хонаи модару кўдак, љой барои маъюбон ва лифтњои махсуси хидмат ба маъюбон хоњад дошт. Одил Бобоев њамчунин гуфт, ки њоло 25 нафар мутахассисони фаронсавї ва 110 нафар сохтмончиёни тољикистонї дар он саргарми коранд. Терминал имкон хоњад дошт дар як сол ба 1,5 миллион нафар мусофирон хизмат расонад. Маврид ба ёдоварист, ки сохтмони терминали нав аз љониби ширкат машњури фаронсавии "Винчи Конструксён Гран Проже" сурат мегирад. "Винчи Конструксён Гран Проже" Ширкати фаронсавии "Винси Конст-

руксион Гран Проже" (Vinci) яке аз пешсафони љањонї дар сохтмон ба шумор меравад. Гурўњ муддати беш аз 100 сол ба инљониб фаъолият мекунад ва персонали кории он 183 њазор нафар буда, дар 100 кишвари олам ба корњои лоињакашї, сохтмон, маблаѓгузорї ва идораи лоињањо дар самтњои инфраструктураи наќлиёт, бунёди биноњои истифода љамъиятї ва хусусї, ободонии ќаламрави шањрњо, системаи таъмини ањолї бо об ва энержї, шабакањои муњандисї ва ѓайра машѓул аст. Ширкат дорои сармояи бештар аз 37 миллиард евро мебошад, ки дар гардиш аст. «Рўзгор»

Кумитаи занон теъдоди бонувони муњољирро њудудан 82 њазор нафар эълон кард Сумангул Таѓоева, раиси Кумитаи занони Тољикистон ахиран эълон кард, ки ба нињоди зертобеаш на танњо занон, балки мардон њам мурољиат мекунанд ва шикояти аксари онњо ба мољароњои оилавї ихтисос дорад.

Лоињаи пантуркистї дар Осиёи Марказноком шудаст Нашрияи туркии Radikal аз нокомии лоињаи пантуркистї дар кишварњои Осиёи Марказї навиштааст ва муаллифи тањлил мегўяд бо вуљуди он ки баъди фурупошии Иттињоди Шўравї шароитњои мусоиди татбиќи он фароњам омада буд, ба Туркия муяссар нагардид, ки ба љамоњири Осиёи Марказї наздик шавад, чун дар миён њамоно Русия буд. Сумангул Таѓоева, ки рўзи панљшанбеи њафтаи гузашта дар як нишасти хабарї дар њузури хабарнигорон сўњбат мекард, гуфт, ки зарфи шаш моњи охири соли љорї 152 нафар хаттї ва 199 нафар шифоњї мурољиат намудаанд, ки аз инњо 14 нафарашон мардон мебошанд. Аз мардон яке аз болои хушдооманаш шиква дорад, ки фишор меорад ва ба њаёти оилавии ў дахолат мекунад, дигаре аз њамсараш шиква дорад, ки ўро латукўб кардааст ва ѓайра. Зарфи ин шаш моњ ба Кумитаи занон 47 нафар дар масоили њуќуќї шикоят кардаанд, 32 нафарро мушкилоти молї водор кардааст дари ин нињодро бикўбанд, 31 нафарро таќсимоти ноадолатонаи хона

www.ruzgor.tj

ба шикоят водор кардааст, шаш тани дигар омадаанд, то аз никоњи бекоршудаи худ шиква кунанд, 13 нафар мушкилоти додгоњї доранд, 7 нафар барои дарёфти љои кор ва ду тани дигарро вазъи саломатї водор кардааст ба ин кумита мурољиат намоянд. Ин соњибмаќоми Кумитаи занон гуфтааст, ки дар шашмоњаи аввал аз 551 њазору 209 муњољири мењнатии ба ќайд гирифташуда, 81 њазору 737 нафарашонро занон ташкил додаанд. Бино ба гуфтаи ў муњољирони корї дар хориљи мамлакат дар ќиёс ба як соли пеш 30 њазор афзудаанд ва 38 бонуи тољик дар ѓарибї љони худро аз додааст. «Рўзгор»

e mail: info@ruzgor.tj

ruzgor@mail.ru

Ин барномањо шомили масоили иќтисодї, фарњангї ва сиёсї буданд. Ба навиштаи ин муаллиф имрўз Туркия дар ин ќитъа аз хоки Сайёра на танњо аз Русия, балки аз ИМА, Британияи Кабир, Олмон, Фаронса, Чин ва Љопон низ ќафо мемонад. Пантуркизм барномаи тарњрезишуда аз љониби миллигароёни турк мебошад, ки њадаф дорад ѓояи умумии фарњанг ва забони туркиро дар кишварњои минтаќа талќин кунад. Ин љунбиш асосан дар нимаи дуюми асри 19 шакл гирифт. Аммо гуфта мешавад, ки ин њаракати миллигаро асосан аз туркони Ќрим ва соњили Волга оѓоз шудааст, ки мехостанд худро бо туркони усмонї бар зидди русњо пайванд дињанд. Баъдтар ин ѓоя ба Туркия кўчид ва таќрибан ба як барномаи умумидавлатї табдил шуд. «Рўзгор»


www.ruzgor.tj

"Рўзгор" ва хонанда

С

№09 (009) 31 июли соли 2013

3

БО ТАФАККУРИ КУЊНА ЧЇ ГУНА МЕТАВОН МЕЊМОНРО ПАЗИРОЇ КАРД? алом хонандањои гиромї. Бо гузашти њафтаи дигар сањифаи "Рўзгор" ва хонанда"-ро боз мекунем, то бубинем, ки ин њафта кї бароямон чї навиштааст. Нахуст аз зангњои телефонї мехоњем шурўъ кунем. Масъуди Мухтор, як хонандаи мо аз Восеъ дар тамоси телефонї гуфт, ки бори аввал њафтаномаро хондааст. Аз матлаби интишорёфта ба маќолаи Абдуллоњи Рањнамо "Толибон ва паштунњо: он сўи дигари масъала" бештар таваљљўњ кардааст. Вай мегўяд эрод-ку надорад, вале ќабул карда наметавонад, ки Толибон як нерўи мўњташаме бошанд, ки дар оянда сиёсати Афѓонистонро дигаргун созанд.

Њарчанд баъди марги Масъуд ва Раббонї заъфи нерўњои эътилофи шимол ва бахусус тољикон дар Афѓонистон эњсосшаванда аст. Аммо мутаассифона, њам Толибон ва њам эътилофоти дигар ва бахусус тољикон чењрањои мондагори сиёсї надоранд. Танњо аз устод Атои мазорї њарф зада мешавад, ки тољики ѓаюру љавонмард аст. Шояд чунин бошад, чун парвардаи мактаби љињоди Масъуди шањид аст. Вале њамвазни Раббонї ва њамон Ањмадшоњи Масъуд марди сиёсї нест. Зайнура, аз шањри Душанбе ба маќолаи "Туркия дар остонаи интихобот ва њамапурсї" эрод гирифт, ки мо зиёда Эрдуѓонро ба талош ба мансаб муттањам кардаем. Ба андешаи хонум Зайнура

Раљаб Тайип Эрдуѓон намунаи бењтарини исломи муборизро мутобиќ ба як љомеаи демократи њам ѓарбгаро ва њам шарќї мехоњад ба намоиш гузорад. Аммо ин хонандаи мо низ бар ин назар аст, ки шояд ќисмати талхе исломиёни Туркияро насиб гардад, чун Ѓарб кўшиш дорад баъди ошкор кардани ќуввањои созанда дар мамолики исломї тадриљан роњњои саркўбии онњоро низ љўяд ва далели ин барканории Мурсии мисрї бо дасти мардуме, ки соле пеш барояш овоз дода буданд ва тазоњуроти густардаи мардуми Туркия бо бањонаи боѓи Ѓозї буд, ки ба хушунат анљом гирифт.

Боќї сўњбатњои телефонии мо бо хонандагони њафтанома сўњбатњои маъмулї буданд, ки зикрашонро љоиз намедонем. Танњо аз Шокири Азизулло ёд мекунем, ки пешнињод дошт сањифаи пурсишњои њафта њамешагї бошад. Ба гуфтаи ў дигар нашрияњо њар афта як пурсише доранд, вале "Рўзгор" на њамеша. Ва инак, матолиби дигари ин бахш: “МУЊАББАТ” –РО САЙФИДДИНОВ ЌАБУЛ ДОРАД Дар шумораи шашуми “Рўзгор” номаи хонанда Инъом Шодиев бо номи “Њусни љањоноро” “Муњаббат” шуд: Сайфиддинов ќабул дорад?” чоп шуда буд. Су-

хан сари намоишномаи нави театри академї-драмавии ба номи Лоњутї “Муњаббат” мерафт, ки њоло тањия мешавад ва ќарор аст дар фурсатњои наздик нахустнамоиши он низ баргузор шавад. Спектакл аз рўи асари “Њусни љањоноро” – Шарифиддин Сайфиддинов омода шудааст ва чун он 40 сол пеш навишта шуда буд, Муњаммадљон Шодиев, коргардони асар мегуфт номи онро ба “Муњаббат” табдил ва навад дар сади асарро низ вобаста ба замон таѓйир додаанд. Муалифи нома суол мегузошт: агар коргардонњо навад дар сади асарро дигар карда бошанд, пас чї гуна метавон онро моли

Шарофиддин Сайфиддинов номид? Боз ин дар њолест, ки номи онро низ бадал кардаанд. Метавон итминон дод, ки муаллиф ба ин таѓйироту иловањо розї бошад ва ќабул дорад, ки зањмати дигаронро моли худ донад”? Хабарнигори “Рўзгор” барои дарёфти посух ба саволи хонанда бо устод Шарофиддин Сайфиддинов мулоќот кард ва атрофи ин савол ва пањлуњои дигари намоишнома бо ў сўњбате анљом дод, ки дар шуморањои ояндаи њафтанома интишор хоњад шуд. Аммо нуктае, ки чун посух ба саволи хонандаи худ мегўем, он аст, ки муаллиф сад дар сад аз таѓйироту иловањо ба намоишнома розист, њатто ба таѓйири номи он

низ. Зеро ин њама бо маслињати њамдигар сурат гирифтааст. Шарофиддин Сайфиддинов зимнан ба Тўрахон Ањмадхонов барои ибтикор ва пуштибониаш изњори миннатдорї намуд ва дар сўњбат дар бораи таърихи баъзе таронањои бастакор сухан рафтааст, ки тавре гуфтем дар шуморањои оянда мутолиа хоњед кард. АЗ СЎЊБАТИ БОНУИ ШОИРА ЛАТОФАТ КЕНЉАЕВА ХУШАМ ОМАД Бањси китобу хонанда ба як бањси њамешагї табдил шудааст. Воќеъан њам агар ба дўконњои китоб сар халонед ва хоњед китоб

ruzgor@hotmail.com

харед, аз нархи дандоншикани китоб холї берун меоед. Маоши ман њатто 600 сомонї њам нест, вале як китоб 50-60 сомонї арзиш дорад. Пас мани “китобдўст” чї бояд кунам: бо ин пул меваву сабзавот барои зиндагии кўдаконам харам ё китоб? Аммо ин бонуи њунар роњњои арзон кардани китобро пешнињод кардааст. Чаро нашриётњои мо тўли ин солњо ин корро карда наметавонанд? Зарфи ин дањ соли охир Латофат Кенљаева зиёда аз як миллион адад китоб интишор додааст. Ањсан мехонам. Дар њаќиќат ман китобњои “Истиќбол”–ро дидаам, ки њам зебову њам арзонанд. Њоло ду номгў китобашон дар хонаи мо њаст, ки хеле олї ороиш ёфтаанд. Ва боз ман ба ѓайрату њиммати мардонаи ин зан ќоилам, ки бо пули ќарз ва њатто бо гарав мондани хонаи истиќоматиаш барои миллат китоб чоп мекунад. Мардон Салимзода, ноњияи Бохтар ШОИРА ЛАТОФАТРО ОШИЌИ КИТОБ ДАРЁФТАМ Ба гумонам шоира Латофат Кенљаева бо ин мусоњибааш ба дањони њамаи онњое, ки даъво доранд китоб хонанда надорад ва ё чопи китоб зараровар аст, зад. Ба ин хулоса омадам, ки инсон агар бо садоќат ба њар кор даст занад, муваффаќ мешавад. Бону Латофатро ошиќи китоб ёфтам, танњо шахси ошиќ аз мушкилот наметарсад ва барои расидан ба њадаф аз њар имкон истифода мекунад. Шоира роњи осони расидан ба њадафи нињої, арзон кардани бозори китобро пешнињод мекунад. Вай мегўяд давлат бо додани ќарзи бефоиз онњоро дастгирї кунад, дар он сурат вай метавонад ба њадде китобро чоп кунад, ки аз пастии нарх нодортарин инсон соњиби китоб шавад. “Агар њукумат, сармоядорони тољик дар ин роњ ба мо ёрии моддї расонанд, мо метавонем шумораи китобњоро ба маротиб афзуда, нархи як китобро ба 50 дирам расонем. Ва њамчунин дар ин сурат ба кўдакони нодору маъюб ва бепарастор ин китобњоро бепул њадя намоем...” Орзуи фантастикї, аммо амалишаванда. Барои ман не, барои Латофат Кенљаева, ки таљриба кардааст ва медонад. Ман бошам

info@ruzgor.tj

аз ќарз меларзам ва љуръати ин корро надорам... Гулчењра, донишљў аз Душанбе АДВОКАТИ ТОЉИК ОВОЗ НАДОРАД Маќолаи “Адвокатњо бояд аз як гиребон сар бароранд...” –ро хонда, ба ин хулоса расидам, ки вакилони мудофиа дар кишвари мо аслан овоз надоранд. Зарфи 10 соли охир надидаам ва нашунидаам, ки адвокат тавониста бошад шахсеро бо исботи бегуноњї аз зали суд рањо карда бошад. Ба назари ман онњо њамеша маѓлубанд, чун мебинем, ки ба муњлати пурсидаи прокурор суд њатман посухи мусбат медињад ё дусе сол кам мекунад ё изофа. Аммо боз њам инро на бо кўшиши адвокат, балки бо солоњдиди худ анљм медињад. Судњо мекўшанд наќши адвокатњоро хира бинанад, аз ин рў њукмњо бо хости худи онњо эълон мешаванд. Албатта, ин андешаи шахсии ман. Меърољиддин, њуќуќшинос БО ТАФАККУРИ КУЊНА ЧЇ ГУНА МЕТАВОН МЕЊМОНРО ПАЗИРОЇ КАРД? Аз пурсиши “Љањонгардонро чї гуна бояд шефтаи Тољикистон кард” посухи Ќурбони Собир писандам омад. Кўтоњ, пурмаънї ва таъсирбахш. Ман худ борњо сафари хориљ кардаам ва медонам, ки дар чашми оламиён хортар аз мо касе нест. Фурудгоњи мо дар аввалин даќиќаи фуруд омадани мењмон дилбазан аст. Аз њамин фурудгоњ чењраи шањр ва симои миллату давлат дида мешавад. Тасаввуроти аввалинро мењмон аз муносибати кормандони фурудгоњ мегирад. Сўњбатњои дилхарош, даѓал, суханони бемантиќ, ифтихороти пуч як сањнаест, ки ба гумонам то берун рафтани мењмон аз кишвар ўро њамроњї мекунад. Њоло бинои фурудгоњ симояшро дигар мекунад ва терминали нави онро фаронсавињо месозанд. Аммо дар терминали нави бо меъёрњои байналмилалї сохташуда бо тафаккури куњна ворид шудани кормандони фурудгоњ чизеро таѓйир намедињад. Мо бояд аввал аз милисаи дарбон то ходими оддї онњоро омўзем ва баъд вориди салонњои терминали нав кунем. Наргис, шањри Душанбе

www.ruzgor.tj


4

№09 (009) 31 июли соли 2013

Иќтисод дар рўзгор

www.ruzgor.tj

АНДОЗСУПОРАНДАГОН ТО КАЙ АРОБАИ ВАЗОРАТИ КИШОВАРЗИРО МЕКАШАНД? Дар Тољикистон, яке аз нињодњое, ки самараи фаъолияташ назаррас несту аз њисоби буљет маблаѓгузорї мешавад ва бори зиёдатї бар гардани андозсупорандањо арзёбї мешавад, Вазорати кишоварзї мебошад. Ќаблан Шодї Шабдолов, вакили парлумони Тољикистон ва яке аз тањлилгарони масоили иќтисодї барои мукаммалияту мањсулнокии идораи давлатї дар кишвар ќисме аз вазоратњоро лоиќи ихтисор ва бори зиёдатї ба дўши буљет гуфта буд: «Харољоти вазоратњо аз њисоби буљет аст. Њатмї нест, ки дар Тољикистон миќдори мављудаи вазоратњо фаъолият намоянд. Дар Љопон ба њамон ќадар бузургиаш њамагї 11 вазорат аст. Дар мо ба 14 адад мерасанд». Ба гуфтаи Шабдолов ба истиснои вазоратњои калидї, аз

кон дорад, сохтори барќи тољик ба корпоратсия табдил ёбад. Аз буљети давлатї равона намудани маблаѓ ба ин сохтор њољат намемонад. Дуюм сохтор, ки имкони созмони корпоратсияро дорад, ин агросаноатї аст. Айни њол ба ин бахш аз њисоби буљет маблаѓ равона мешавад». Дар њамин њол масъулини Вазорати кишоварзии Тољикистон њам эътироф мекунанд, ки замоне расидааст, ки идораи бахши кишоварзї дар кишвар бояд њар чї зудтар таљдид шавад. Аммо онњо нияти аз души буљет гирифтани ва-

ќабили корњои хориљї, мудофиа, корњои дохилї ва чандтои дигар боќимондаро имкон дорад ба шакли корпоратсия гузаронем: «Корпоратсия ин яъне харољоташ аз њисоби буљет нест. Худаш сарфу дахлашро мебинад, масъалаи кадрњоро њал мекунад, даромад мегирад ва њатман, ки ба буљет маблаѓ ворид менамояд». Шабдолов таъкид намуда буд, ки дар Тољикистон ду сохторе мављуданд, ки онњоро метавон осон ба корпоратсия табдил дод: «Им-

зорат ба дасти худ гирифтани дахлу харљи ин нињодро надоранд. Суюнхон Рустамов, муовини якуми вазири кишоварзї, зимни нишастї хабарї дар Душанбе иброз дошт, ки ислоњоти идоракунии вазорат аз соли 2012 то 2016-ро дар бар мегирад ва дар назар аст, ки дар пайи ислоњоти ин соња вазорат аз як нињоди назораткунанда, ба маслињатдињанда барои рушди хољагињои дењќонї табдил хоњад ёфт. Номбурда ќайд намуд, ки агар

АВВАЛИН МАЊСУЛОТИ "ЊАЛОЛ"-И ТОЉИКИСТОНРО БА БОЗОР МЕБАРОРАНД "Тољикстандарт" мегўяд, њамаи он мањсулоте, ки то њол зери тамѓаи "њалол" дар бозорњои Тољикистон фурўхта мешуданд, њуљљати тасдиќкунанда надоранд ва танњо охири моњи июл ва аввали моњи август аввалин мањсулоти аслии "њалол"-и истењсоли Тољикистон ба бозорњо бароварда хоњанд шуд. Ибодулло Ќурбонов, муовини аввали раиси "Тољикстандарт" мегўяд, ахиран дар кишвар стандарти "њалол" тањия гардид ва аллакай 14 корхонаи ватанї барои гирифтани он дархост пешнињод намуда, аз охирњои моњи равон ба истењсоли мањсулот зери ин тамѓа оѓоз хоњанд кард. Ќаблан Бахтиёр Шукуров, раиси агентии "Тољикстандарт", аз натиљаи санљишњояш дар бозорњои кишвар гуфт: "Дар маѓозањои Тољикистон бисёри мањсулоте, ки зери тамѓаи "њалол" фурўхта мешаванд, дар асл "њалол" нестанд." Вай аз натиљаи тафтишоташон дар корхонањои истењсолии кишвар иттилоъ дод, ки тавлидкунандагон аз талаботи стандарти "њалол" бехабаранд: "Ваќте корхонањои истењсоли њасибу дигар мањсулотро тафтиш намудем, муайян шуд, худи масъулини корхона аз стандарти "њалол" бехабаранд". Ин буд, ки масъулини "Тољикстандарт" мегўянд, барои пешгирї аз фиреби истеъмолкунандагон дар кишвар стандарти "њалол" тањия намудаанд. Стандарти тољикии "њалол" дар паи омўзиши таљрибаи кишварњои дигари мусулмоннишин ва мувофиќа бо Вазорати тандурустї, Кумитаи дин, Шўрои уламо ва Хадамоти байторї омода гардидааст. Дар мавриди назорати риояи стандарти "њалол", ки њанўз аз замони забњи чорво то охир талаботи худро дорад, масъулини "Тољикстандарт" мегўянд, ки ходимони дин аз Кумитаи дину Шўрои уламо ба сифати нозир љалб хоњанд шуд. Шамс Исмоилов фурўшандаи мањсулоти хўрокворї дар шањри Душанбе мегўяд бисёри муштариёнаш зимни хариди мањсулоти гўштии истењсоли хориљї аксаран суол мекунанд, ки оё њалол аст: "Харидорони њасибњои тољикї он ќадар намепурсанд, медонанд, ки њалол аст. Аммо агар мањсулоти истењсоли Русия ва Ќазоќистон бошад бисёрињо суол мекунанд, ки оё њалол аст? Ман њам алњамдулилоњ мусулмонам ва ба маѓозаам мањсулоти њалолро меорам". Дар бозори озуќавории Тољикистон мањсулоте, ки аз нигоњи дини Ислом њалол нестанд, кам вомехуранд. Аз љумла гўшти хук бо вуљуди он, ки миёни мардуми славянии муќими Тољикистон мухлисони зиёд дорад, дар бозорњои кишвар таќрибан нест. Екатерина як сокини рустабори шањри Душанбе шикоят дорад, ки бархилофи солњои пешин айни њол њатто дар пойтахти Тољикистон дарёфти гўшти хук ѓайриимкон шудаст. Чанд корхонаи хукпарварии ноњияњои атрофи шањри Душанбе фаъолиятро ќатъ намудаанд. Рањим Комилов, тањлилгари масоили иќтисодї, тањия ва роњандозии стандарти "њалол" - ро дар Тољикистон ќобили дастгирї гуфт, дар сурате агар аз љониби масъулин ба сифати бањонаи љадид барои тафтишоти ѓайринавбатии корхонањои истењсолї ва кандани маблаѓ аз соњибкорон истифода нашавад: "Хуб мешавад агар соњибкороне, ки зери тамѓаи "њалол" мањсулот тавлид мекунанд, тамоми талаботу меъёрњои онро донанду риоя кунанд. То њозир дар Тољикистон њама метавонистанд тамѓаи "њалол" зада, мањсулот тавлид намоянд. Ин аз як тараф фиреби мардум, фиреби истеъмолкунанда буд. Акнун, ки тамѓаи "њалол" пайдо шуд, маљбур мешаванд, бо назардошти тамоми талаботњои ин тамѓа молро истењсол намоянд".

www.ruzgor.tj

e mail: info@ruzgor.tj

ин ислоњот дар солњои наздик анљом наёбад, ба рушди соњаи кишоварзї халал мерасонад: «Чунки ислоњоти замин дар кишвар ба анљом расонида шудааст ва дар љумњурии мо якчанд намуди хољагидорї пайдо шудааст. Дар натиља њоло 120 њазор хољагии дењќонї ба ќайд гирифта шудааст. Талаботи хољагињои дењќонї нисбат ба хољагидорї низ дигар шудааст ва аз ин лињоз гузаронидани идоракунии ислоњоти кишоварзї яке аз масъалањои рўзмарра мебошад.» Ба ќавли Суюнхон Рустамов тибќи ин ислоњот вазифаи Вазорати кишоварзї додани маслињатњо ба хољагињои дењќонї мешавад. Ў шарњ дод, ки маслињатдињї асосан дар сатњи љамоатњо амалї мешавад: “Айни њол роњбарони хољагињои дењќонї аз соњаи кишоварзї дур буда, аксарияташон намояндагони соњањои тандурустиву маориф мебошанд. Вазорати кишоварзї дар сатњи миллї њамчун маќомоти иљрокунанда мебошад. Дар сатњи вилоятњо сарраёсатњои кишоварзї, дар сатњи шањру ноњияњо раёсатњои кишоварзї аст, ки мутаассифона маблаѓгузории ин се маќомот, ки њар сеяш зертобеи вазоратанд, аз 3 сатњи буљетї сурат мегирад. Яъне вазорат аз буљети љумњуриявї, сарраёсатњои вилоятї аз буљети вилоятњо ва раёсатњо аз буљети шањру ноњия маблаѓгузорї мешаванд, ки тибќи ислоњот дар ин самт низ таѓйриот ба миён меояд». Муовини якуми вазири кишоварзї илова намуд, ки тибќи ислоњоти нави идоракунї бояд идоракунии вертикалї љорї шавад ва маблаѓгузории њар яки онњо мутамарказ бояд шаванд ва аз буљети љумњуривї маблаѓузорї хоњанд шуд. Суюнхон Рустамов мегўяд, соли равон ду лоињаи ќарор аз љониби вазорат барои баррасї ба њукумат пешнињод шудааст, ки тибќи ќарори якум 4 ташкилоти зертобеи вазорат якљоя шуда, аз ин як корхона дар самти зотпарварї таъсис дода мешавад ва њамчунин 2 корхонаи воњиди давлатии зертобеи вазорат барои бесамаранокияшон барњам дода мешавад.

ИСТЕЊСОЛИ ТИЛЛОРО КАЙ БА 3 ТОННА МЕРАСОНДА БОШЕМ? Гул Шералї, вазири энергетика ва саноати кишвар њанўз дар соли 2011 гуфта буд, ки истењсоли тиллоро ба 3 тонна мерасонад. Аммо он сол дар кишвар њамагї 2 тоннаю 241 киллограм тилло тавлид гардид. Он замон, вазири саноат дар иљро нашудани нишондоди эълонкардааш вазорати молияро муттањам кард, ки гўиё дар корхонаи зертобеаш "Тиллои тољик" корро хуб ба роњ намонду наќшаро иљро накард. Тибќи наќша дар корхонаи "Тиллои тољик" бояд 500 киллограм тилло истењсол мешудааст, аммо дар паи ташкили сусти кор дар корхона њамагї 319 киллограм тилло истењсол гардидааст. Дар соли 2012-ум њам истењсоли тилло дар Тољикистон ба 3 тоннаи эълонкардаи вазири энергетика ва саноат нарасид. Соли 2012-ум дар Тољикистон 2,4 њазор кило тилло истихрољ шуда буд, ки аз нишондоди соли 2011 њамагї 160,8 кило бештар буд. Таљрибаи ду соли пеш барои масъулини Вазорати энергетика ва саноати Тољикистон, ки аз уњдаи иљрои наќшањои эълонна-

ruzgor@mail.ru

мудаашон набаромаданд, сабаќ шудааст, ки имсол намояндагони ин нињод аз эълони дурнамои тавлиди тилло дар кишвар худдорї мекунанд. Пулод Муњиддинов, муовини аввали вазири энергетика ва саноати Тољикистон дар нишасти ахири матбуотї эълон накард, ки дар соли 2013 дар кишвар чї ќадар тилло истењсол хоњад шуд. Аммо аз натиљањои нимсолаи аввал ба гумон аст, ки имсол њам истењсоли тилло ба 3 тонна расонда шавад. Аз љумла Вазорати энергетика ва саноати Тољикистон мегўяд, дар нимсолаи аввали соли равон 994 кило тилло ва 855,5 кило нуќра истењсол шудааст, ки нисбат ба њамин давраи соли гузашта мувофиќан 134 ва 40 кило бештар мебошад. Калонтарин сармоягузори хориљии бахши тиллокории Тољикистон ширкати чинии Zijin Mining

арзёбї мегардад, ки 75 фойизи сањмияњои калонтарин корхонаи тиллокории кишвар, - "Зарафшон" ба он тааллуќ дорад. Дар маљмўъ тибќи иттилои расмї дар кишвар аллакай 8 корхонаи тавлиди тилло, фаъолият мекунанд. Дар мавриди он, ки тиллои истењсоли Тољикистон куљо мешавад, масъулини вазорати энергетика изњор медоранд, ки њамасола моњи октябр ба њукумат мактуб мекунем ва њаљми эњтиёљоти Вазорати молия ва Бонки миллиро маълум месозем. Баъди пурра ќонеъ намудани талаботи онњо, мо иљозат медињем, ки тиллои кишвар ба хориља содир шавад. Њамасола таќрибан 60 дар сади тиллои Тољикистон барои ќонеъ намудани талаботи дохилї ва 40 дар садаш ба хориља содир мешавад. Маводи ин сањифаро махсус барои "Рўзгор" Алишер Зарифї тањия кардааст


www.ruzgor.tj

Таљрибаи рўзгор

№09 (009) 31 июли соли 2013

5

ИТТИЊОДИ НЕРУЊОИ ИСЛОЊТАЛАБ ТАЪСИС ЁФТ

Д

ар дафтари марказии ЊНИТ мушовараи васеи намояндагони ањзоби сиёсии кишвар, љомеаи шањрвандї, хабарнигорони расонањои дохиливу хориљї ва бархе аз шахсиятњои маъруфи мамлакат баргузор гардид, ки дар он мавзўи ширкат дар интихоботи ќарибулвуќуи президентї мавриди бањсу мунозира ќарор гирифт. Рањбарони ањзоби сиёсї, аз љумла Муњиддин Кабирї, раиси ЊНИТ, Рањматилло Зоиров, раиси Њизби сотсиал-демократи Тољикистон, Мирњусейн Назриев, раиси расман аз сўи маќомоти давлатї эътирофнашудаи Њизби Сотсиалисти Тољикистон, Њикматуллоњ Саидиён, раиси Њизби сабтиномнашудаи Вањдат, Табаралї Зиёев, яке аз роњбарони Њизби Демократии Тољикистон ва дигар сиёсатмадорону тањлилгарони масоили сиёсї, ки дар ин мушовара њузур доштанд, атрофи масъалаи зери парчами нињоди ягона бо номзади ягона дар интихоботи президентї ширкат кардан фикру андешањои мухталифи хешро иброз доштанд.

Дар натиљаи бањсу муњокимаронињои давомдор ширкаткунандагони ин мушовара ба хулосае омаданд, ки аз ин ба баъд тањти унвони Иттињоди неруњои ислоњотталаб барои интихоботи демократї дар як нињоди муштарак фаъолиятњои пешазинтихоботии хешро њамоњанг сохта дар оянда бо номзади ягона ба интихоботи президентї мераванд. Ќобили зикр аст, ки Табаралї Зиёев, яке аз роњбарони ЊДТ, иброз дошт, ки Њизби Демократии Тољикистон ба ин Иттињод ворид шудан ва ё нашудани хешро каме андактар баъди гирифтани фикру андешаи роњбарони њизб дар мањалњо эълон хоњад кард. Дар ин њамоиш то андозае атрофи барномаи пешазинтихоботии ин Иттињод, ки аз сўи Рањматило Зоиров ироа гардид, ибрози назар шуд. Аз љумла гуфта шуд, ки дар сурати пирўзии номзади ин Иттињод дар интихоботи президентї пеш аз њама баъзе аз ваколатњои Президенти кишвар дар байни дигар нињодњои давлатї таќсим карда мешавад. Вай гуфт: «Раиси љумњурии кунунии Тољикистон салоњияти (ихтиёроти) мутлаќе дорад. Салоњияти ў бояд байни сарвари давлат, раиси њукумати иљроия, яъне нахуствазир ва порлумон таќсим карда шавад. Мо хоњони

он њастем, ки рањбари давлат ва сарвари њукумати иљроия ду маќоми алоњида бошанд ва ќисме аз ихтиёроти раисљумњур ба порлумон дода шавад.» Муњиддин Кабирї, рањбари Њизби нањзати исломии Тољикистон, ки низ дар ин маврид андешаронї дошт, гуфт, ки «дар сурати пирўз шудани номзади ягонаи онњо дар интихобот раиси љумњури оянда барои як давраи гузариш интихоб мешавад. Агарчи ќонуни асосї салоњияти раёсати њафтсоларо медињад, вале бояд ин номзад ба љомеъа ва нерўњои ислоњталаб таъањњуд бидињад, ки дар як давраи чањорсола барномаи муштараки моро иљро мекунад ва шароитро барои интихоботи демукротики дигари президентї омода месозад.» Тасмим гирифта шуд, ки љаласањои мушовараи васеи Иттињоди неруњои ислоњталаб барои интихоботи демократї (ИНИИД) моње ду бор баргузор шаванд. Аз ин ба баъд дар назди ИНИИД Маркази тањлилї ва иттилоотие фаъолият хоњад кард, ки масъулияти рањбарии онро ба дўши муовини Раиси ЊНИТ Мањмадалї Њаит вогузор намуданд. Маркази мазкур вазифаи иртибот бо расонањои хабарии дохиливу хориљиро низ иљро хоњад кард. «Рўзгор»

МАСОИЛИ ТАНЗИМИ ЖУРНАЛИСТИКАИ СИЁСИИ ТОЉИКИСТОНИ МУСТАЌИЛ

«Масоили танзими журналистикаи сиёсии Тољикистони мустаќил» чунин ном дошт мизи гирде, ки рўзи 25-уми июли соли 2013 дар Маркази тадќиќоти стратегии назди Президенти Љумњурии Тољикистон бо ибтикор ва дастгирии Бунёди Фридрих Эберт, Гуруњњои расонаии «Азия-Плюс» ва «Медиа консалтинг» баргузор гардид. Раљаби Мирзо, рањбари Маркази тањлилии «Бозтоб» доир ба таърихи зуњури журналистикаи сиёсї дар Тољикистон, пањлуњои мухталифи он дар замони шўравї ва баъди ба истиќлолияти давлатї расидан, мушкилоти он дар марњилаи кунунї суханронии љолибе кард. Ба аќидаи ў журналистикаи сиёсї дар Тољикистон њанўз ба дараљаи он мафњуме, ки дар бархе аз кишварњои пешрафтаи ѓарбу шарќ шинохта мешавад, нарасидааст, вале дар њоли рушд аст. Асоси пешрафти ин соњаи журналистикаро ў асосан дар таѓйири муносибат ба тайёр кардани кадрњо дар нињодњои омўзишии ин соња медонад. Рашид Абдуллоњ Ѓанї, коршиноси масоили сиёсї бар ин назар аст, ки журналистика аз пайдоишаш шурўъ карда, худ падидаи сиёсист. Сухани журналист, ки аз тариќи рўзнома, маљалла, радио ва телевизи-

он ба њазорњо, дањњо њазор нафар муштариён нигаронида шудааст, њамеша ба онњо нуќтаи назареро талќин мекунад ва аќидаеро эљод менамояд, ки албатта ин сиёсат аст. Ба аќидаи профессор Иброњим Усмонов журналистика ин институти эљодиву сиёсї њаст. Журналист дар айни ваќт њам эљодкор аст ва њам сиёсатмадор аст. Бархе ба журналист њамчун ба репортер бањо медињанд, ки ин хато њаст, меафзояд Иброњим Усмонов. Журналисте њаст, ки репортёр њаст, журналисте њаст, ки шорењ аст. Ба журналистикаи сиёсї дуввумї тааллуќ дорад. Оне, ки шарњ медињад ва аќида дорад, он ба журналистикаи сиёсї тааллуќ дорад. Ба назари Иброњим Усмонов дар њамин шабу рўз дар Тољикистон журналистикаи сиёсї вуљуд надорад, агарчи ањзоби сиёсї фаъолият мекунад ва бархе аз онњо матбуоти худро доранд.

ruzgor@hotmail.com

Дар њамин њол дар ин њамоиш инчунин нуќтаи назаре ироа шуд, ки тибќи он дар марњилаи кунунї бархе аз расонањои хусусї масоили иттилоотї ва тиљоратиро бар масоили сиёсї тарљењ додаанд. Барои мисол Нуралї Давлат, тањлилгар ва коршиноси масоили сиёсї иброз дошт, ки «то соли 2005 дар Тољикистон њељ кадоме аз аз соњибони гурўњњои матбуотї љуръат намекарданд, ки бигўянд матбуот ин тиљорат аст. Вале баъди он ки тањти унвони «Матбуот тиљорат аст» САЊА дар Тољикистон семинаре гузаронд, аксарияти медиамагнатњо тиљоратро авлотар аз сиёсат донистанд ва ин љињати масъаларо барои худ муњимтар ёфтанд. Имрўз ба аќидаи бархе аз магнатњои матбуотї манфиатњои тиљоратї назар ба манфиатњои сиёсї дар љои аввал меистанд, меафзояд Нуралї Давлат. «Рўзгор»

info@ruzgor.tj

www.ruzgor.tj


6

№09 (009) 31 июли соли 2013

Розњои зиндагї

www.ruzgor.tj

гардад. Почокалон бидуни шак ин сифатњоро дошт. Абдурауф Тураќулов, духтури собиќадор ва яке аз шахсиятњои дар илми тибб маъруф, ки бо марњум ошноии бештар дошт, ба он ишора мекунад, ки Почокалон замоне, ки тиљорат дар љомеаи Шўравии ваќт љиноят дониста мешуд, ба ин кор машѓул буд. Ва ў аллакай њамон солњо дар Русияву љамоњири Ќафќоз бо пайдо кардани дўстони зиёд дар пешаи интихоб кардаи хеш муваффаќ буд. Аммо баъди фурўпошии Иттињоди Шўравї ва оѓози љанги њамватанї дар Тољикистон вай бо истифода аз нуфузаш дар Русия ва пойтахти кишварњои дигари пасошўравї дар пайдо кардани љои кор барои садњо њамватани овора сањм гирифтааст. ХУБ, КИ БУД, ДАР БАДИЊО ЊАМ ХУБИРО МЕДИД Почокалон аз зумраи касоне буд, ки бо вуљуди мањбубият доштанаш дар хориљ аз кишвар њатто замоне њам барои зиндагии бо карру фар дар диёри бегона талош накардааст. Вай мерафт ва муддате пас ба дењаи азизаш бармегашт. Ў Басмандаро беш аз њар чизи дигар дўст медошт, ин дења барояш

хоккей беш аз њар мухлиси дигар маълумот дошт, аз сафардидањояш наќлњои аљоиб мекард, ки барои њамдењагон мароќовар буд. Гузашта аз ин сўњбати ширадор, пурмазмун ва орї аз њар гуна њавобландиву такаббур дошт. Абдурауф Тураќулов аз эътиќоди Почокалон ба Худову Расул (с) њарф зад ва гуфт вай пайрави ростини Имоми Аъзам (р), парњ-

сиятњое чун зшони Тураљон ва хонадони поки ў дошт, панду андарзи бобои эшон дар мавриди тиљорату ањду паймон умре дар хислати ў нишаст ва то охирин лањазоти њаёташ дар равиши савдо хиёнату нољавонмардиро ба худ роњ надод. Аммо мекўшид фиреби касеро њам нахўрад, дар талоши молаш њам мубориза мебурд, аммо љавонмардона ва бо њамон виќо-

Агар марди солење намешуд, куљо дар ин моњи шариф сафари охират мекард? Аммо Почокалон на аз он мардоне буд, ки гуфтугў дар атрофаш афсона бошад. Њарчї имрўз мегўянду мешунаванд, сухани њаќест, ки замони барњаёт буданаш аз дигарон мешунидем. Ва яке аз ин сифатњо, ки ўро мањбуби халќу ба Худо ќарин гардонида буд, покї дар рафтору садоќат ба амал ва вафо ба паймон буд. езгор ва поксиришт буд. Шояд њамин сифатњо буданд, ки Худованд дар як моње, ки оташи дўзахро барои бандагони мухлисаш њаром кардааст, ба сўи худ хонд. Асќарбек Усмонов, ки низ Почокалонро аз наздик мешинохт, мањбубияти ўро дар саводу донишаш медонад. Марњум тањсилкардаи њељ мактаби олї набуд,

ре, ки њар марди кўњистонї дорад, талош мекард њаќро биёбад, њарчанд ки барои ин лозим меомад аз сарвати њалолаш бахшеро масраф кунад. Љасуру тавоно буд, тарс аз махлуќ надошт. Наќл мекунанд, ки боре дар Новосибирск дар набуданаш як нафар аз вилояти Тирмизи Узбакистон бародарашро фиреб карда, бо пули як

АЗ ДИДА БА ДИЛЊО РАХТИ САФАР БАРБАСТ А з осмони ситоразори хотироти кўдакии ман боз суроби касе канда шуд. Бо гузашти солњо ман њамаро аз назар ѓоиб мебинам ва њоло онеро њам, ки мегуфтам тимсоли як инсони зебопараст аст, майдони афсонањои тифлии манро тарк кард. Акнун замоне, ки ба дења меравам, аз он тахайюлоти рангини кўдакї ўро суроѓ намекунам, чун медонам, ки ќатори дањњо шахсони шариф, ки ёдашонро пос медорам, ў низ акнун ба дили хок рафт. Вале наметавонам чењраи гармашро аз ёд бубарам. Ў њамоно дар тасавуроти тифлонаи ман њузур хоњад дошт. Вай њамоно дар кўчањои он замон дар зимистон пурбарфу дар бањорон пурлойи дења болову поён мешуд. Бо сару либосе, ки орзу мекардам баъдан чунин бояд пўшам, бо нишасту хезе, ки мегуфтам ин гуна бояд биншинаму бихезам, бо сўњбатњое, ки мегуфтам ин гуна бояд сўњбат кунам. Чун њамаи бачањои њамсолам ман њам таќлидро меписандидам. Ва агар онњо аз наворњои кино барои худ ќањрамон мебофтанд, ман аз фазои њамин дења њам инсонњоеро медонистам, ки метавонистам мисли онњо бошам. Аммо бо гузашти солњо дидам, ки на он шудаму на ин. Худованд њар инсонро бо сарнавишти худ меофарад ва касе бо касе монанд нахоњад буд, чунон ки барги як дарахт монанд ба барги дигар нест. Ман аз он тифлї ба синну сол берун омадам, вале њоло њам дар гирдоби афсонањояш мондаам. Зеро он фасонањо зебо буданд ва инсон зебоиро умре аз ёд наметавонад бубарад. Ва Почокалоне, ки њамакнун тарки замину замон кард, як пора аз хотироти тифлии маро њам бо худ бибурд. Гарчанде кўшида будам њамнишинаш бошам, вале насиб набуд. Ў роњи дигар дошту ман роњи дигар...

ПОК ЗИСТУ ПОК РАФТ Ба сари турбатам оеду зи ман ёд кунед, Ба дили хок равонам, ба дуо шод кунед Субњи рўзи 10 уми июл, ки сокинони кишвар дуюмин рўзи моњи мубораки Рамазонро оѓоз мекарданд, хабари фавти ў барќосо пањн гардид. Ва њанўз аз тулўъи офтоби гарми тобистон соате њам нагузашта, садњо тан аз дуру наздик ба падрудаш омаданд. Дењаи Басманда шояд як дањсола ба ин љониб ин гуна маросими серодами љанозаро надида буд. Ва њайрати хурду бузург аз он буд, ки мењмонони зиёде аз дењоти атроф ва навоњии њамсояву шањри Хуљанд меомаданду меомаданд. Мисли он буд, ки пушти дар буданд ва хабари фавти ўро баробар бо сокинони дења шуниданд. Ва он рўз Почокалон, бузургмарди ин дењаи пуровоза ба хок супурда шуд. Дар аввалин рўзњои дањаи рањмати моњи шарифи Рамазон ба рањмати Њаќ пайваст. Миёни мардум ин гуфтугў њоким аст, ки афроди шоистаи даргоњи Илоњї дар моњи Рама-

www.ruzgor.tj

зон даъвати Худояшонро ба љон мепазиранд ва ошиќонаву муштоќона ба дидори Дўст мешитобанд. Онњо баъди ин рењлати зебо аз худ афсонањо миёни мардум боќї мегузоранд, касеро ёрои он нахоњад буд, ки дар бораи марњум сухани бад гўяд. Зеро агар марди солење намешуд, куљо дар ин моњи шариф сафари охират мекард? Аммо Почокалон на аз он мардоне буд, ки гуфтугў дар атрофаш афсона бошад. Њарчї имрўз мегўянду мешунаванд, сухани њаќест, ки замони барњаёт буданаш аз дигарон мешунидем. Ва яке аз ин сифатњо, ки ўро мањбуби халќу ба Худо ќарин гардонида буд, покї дар рафтору садоќат ба амал ва вафо ба паймон буд. Инњо чанд сифатеанд, ки мўъминон бояд дошта бошанд, вале мардони ин замон на њамеша ба ањду паймон ва ростиву дурустї пойбанданд. Хоса он ки Почокалон марди тиљорат буд ва ин пешаи суннатї покии беш аз њадди интизор мехоњад, то якаш ду шавад, то молу сарваташ баракат дошта бошад, то номаш ба некиву накукорї вирди забонњо

e mail: info@ruzgor.tj

ќадру манзалати шањрњои бузургро дошт ва њамин муњаббату њамин дилбастагї буд, ки вафоташ њам дар хонаи бобої ва дар ињотаи фарзандону пайвандон иттифоќ уфтод. Вай ин мењри ватанро ба фарзандонаш омўхт ва нагузошт, ки онњо ба дења бегона бошанд ва замони зиндагї ба њар кадомашон хонањои арзишмандеро аз хишти пухта бунёд кард, ки дар зебогї ва назаррабої аз аксари хонањои сокинони дења фарќ мекард. Почокалон марде буд, ки бо тамоми њастияш зебогиро дўст медошт, њамеша либосњои наву озода мепўшид ва бо як чењраи зиёимонанд њамеша бо салобате, ки бўи хоксорї мекард, ќадам мезад. Ва дар њаќиќат хоксору фурутан буд, аз сўњбаташ кас лаззат мебурд, њамнишинї бо нодонро намеписандид, миёни касоне менишаст, ки мисли худаш сўњбаторову соњибхирад бошанд. Вай марде буд, ки дар баробари дар маъракањо зоњир шуданаш њар гурўњ новобаста ба синну солашон мехостанд соњибони маърака ўро ба утоќи онњо њидоят кунанд. Зеро сўњбати ширин дошт, дар њар мавзўъ, њатто дар бораи футболу

ruzgor@mail.ru

вале чун дунёдидаву дунёгашта буд, њарфу суханаш бори маъно мекашид. Аз сифатњои хуби марњум ин хомўшиву камгапии ў буд. Мекўшид зиёдтар гўш кунад ва камтар њарф занад. Ва шояд аз он њам буд, ки мавзўъи сўњбатњо дар дењот хеле мањдуданд ва ўро наметавонистанд ќаноат бахшанд, аз ин рў хомўширо мепазируфт. Асќарбек мегўяд, Почокалон одат надошт халќеву миллатеро паст занад. Љањонгардї барояш ин тафаккурро эњдо карда буд, ки аз миёни миллатњои гуногун танњо хубињоро бинад ва талќин мекард, ки миллатњо наметавонанд бад бошанд, балки миёни як миллат хубу бад дар канори њаманд. Аз ин рў наметавон бо он ки як гурљї ё ќазоќ хислати манфї дорад, њаммиллатони ўро бад гуфт. САРАТОН ЉИГАРАШРО АБГОР КАРД, ВАЛЕ НОЛИШАШРО КАСЕ НАШУНИД

Ду-се моњи охир ранљи беморї кашид, тани ранљураш лањзае аз тобу таб оромї надошт. Модараш холаи Мукаррама, ки њамакнун бањори 97-умини умрашро пушти сар мекунад, бо сўзу гудоз аз ў чун аз як марди собире ёд меоварад, ки аз дарду ранљ хастагии худро ошкор намекард. Вай мегуфт: “Ба дард тобовар буд бачањакам, дар зиндагї шукргузор. Ба њамин дарди шадид, ки Худованд барояш дода буд ва њама медонистанд, ки хеле вазнин аст, ягон бор шикоят накард, “уф” нагуфт”. Марњум саратони љигар дошт ва ављи он ба гуфтаи табибон мудњиштар аз чордард барои занони обистан аст. Аммо вай сабр кард, азобашро фуру бурд, забони шиква накушод. Оре, Почокалон наметавонист баъди нишастухез дар сўњбатњои суфиёнаи њазрати эшони Тўраљон (р) ба дард тобовар набошад. Вай ин пири тариќатро басо дўст медошту њамеша роњи дурударозро тай мекард ва дар њар куљо суроѓашро меёфт, ба дидораш худро мерасонд, то бањрае аз сўњбатњояш бардошта бошад. Сабре, ки дар дард дошт, аз бардошти сўњбатњои ин пири порсо буд. Яъне, вай дар баробари он ки љавонмарди ќавлу амал буд, боз њамнишинї бо шах-

мошин ангур фирор мекунад. Почокалон баъди шунидани ин пули як мошини дигар ангурро масраф мекунад ва он ќаллобро аз Тирмиз ба Новосибирск бармегардонад ва бо рўёнидани зарари расонидааш тиљораташро пок мекунад. КАСЕ АГАР БА СУХАНАШ ЭЪТИНО НАМЕКАРД, НАМЕРАНЉИД Алибердї Ќурбонов, як тани дигар аз њамдењагон аз таърихи ба дења омадани пешгузаштагони Почокалон наќли аљибе мекунад. Вай мегўяд, то љое шунида будам, бобокалони марњум замоне аз Истаравшан ба Басманда ё тиљорат меояд ё мењмонї. Вале обу њавои он писандаш меуфтад ва ба ин дења дил мебандад. Ба гуфтаи одамон вай гўё бемории зиќи нафас доштааст ва њар боре меомадаст худро аз дарду ранљ озод меёфтааст. Баъдан бо тавсияи дўстонаш дар дења хонадор мешавад ва дигар аз Басманда ба Истаравшан намеравад. Мањз бобокалонаш муњаббат ба ватан, поки дар равиши тиљоратро ба Почокалон мерос мондааст. Нозимљон, бародари хурдии Почокалон мегўяд хислати баргузидаи ў он буд, ки агар касе ба суханаш эътино намекард, намеранљид. Њамеша мекўшид ба бечорагон дасти мадад дароз кунад. Хусусан, дар мулки ѓарибї кўшидааст ба дањњо њамватани муњољир ва мўњтољ ёрї расонад.

РЕЊЛАТ БАЪДИ ЧИЛ СОЛИ ИЗДИВОЉ Акнун ў њам аз аз мо рафт. Рўзи љаноза бародараш ба ёд овард, ки њудудан чил сол пеш, 10 июли соли 1974 вай издивољ карда буд. Чил сол пеш дар ин рўз дар ин дења суруру шодї буд. Аммо расо чил сол баъд ва боз дар њамин рўзи 10-уми июл ин дења шоњиди мотами ўст. Мо ўро ба роњи охират гусел мекунем. Аз ин издивољ вай 5 писар ёфт, ки њоло њар кадом бо роњи падар рафтаанд ва соњиби номи худанд. Э кош номбардори падар бошанд: дар шуљоат, покї, иффат, таќво ва муњаббат ба њамватанону њаммиллатон... Бобољони Шафеъ, “Рўзгор”


www.ruzgor.tj

Абарќудратњо ва љањони ислом

№09 (009) 31 июли соли 2013

7

«Бародарони мусалмон» дар дуроњаи интихоб:

бошад ё набошад? Б

о гузашти њудудан як моњ аз табаддулоти низомї дар Миср ба назар мерасад њукумати низомии ин кишвар даст ба як амали нангини дигар: саркўбии вањшатбори “Бародарони мусалмон”, ин њаракати пуровозаи исломї мезанад. “Бародароне”, ки тўли ин як сол баъди пирўзї дар интихоботи демократї њокимияти ин кишвари пањновари исломиро ба даст гирифта буд, њамакнун дар маърази имтињони дигари таърих ќарор дорад. Тазоњуроти осоиштаи рўзи љумъаи гузашта, ки аз љониби њукумати низомї тирборон шуд, њудудан 100 кушта дод ва садњо тани дигар захмї гаштанд. Як сањнаи мудњиши хунин пеши чашми сокинони ин кишвар њувайдо мегардад.

шарњ либералњо њам аз Вашингтон гумонбар буданд ва ба Кохи Сафед бовар надоштанд. “Ваќте хонум Петтерсон кўшиш мекард бо њукумати Мурсї кор кунад ва манфиатњои ИМА-ро дар миён мегузошт, мухолифони либералї бар ин назар буданд, ки Вашингтон дар њаќиќат Мурсї ва «Бародарони мусалмон»-ро љонибдорї мекунад. Аммо чун ИМА рўйдоди охирро табаддулоти њарбї эълон накард, љонибдорони «Бародарони мусалмон» ба хулоса омаданд, ки Амрико аз иќдоми артиш пуштибонї намуд”,-менависад муаллиф. ШАБОЊАТЊО БА АЛЉАЗОИРУ ТУРКИЯ Инак, табаддулот сурат гирифт ва дигар баъид аст, ки Муњаммад Мурсї ба ќуд-

Таснифи Бобољони Шафеъ Њукумати низомї дигар тањаммули гирдињамоињои осоиштаро њам надорад, вай роњи дигар, тарс андохтан дар ќалби љонибдорони «Бародарони мусалмон»ро пеш гирифтааст. Љомеаи демократии љањонї њам шармандавор ин амалњои мудњишро тамошо мекунад. Амрикои демократї то њол мавзеъгирї накардааст, њатто намояндагонаш сарењан эълон доштанд, ки Вашингтон њозир нест ин рўйдодро табаддулот хонад. Дар Ѓарб хуб медонанад, ки исломиён бо интихоби озоду демократї ба ќудрат расиданд, вале имрўз, ки њукуматашонро вожгун мебинанд, забони эътироз надоранд. Зеро онњо наметавонанд тањаммул кунанд, ки Ислом ќудрати минтаќа бошад. Онњо намехоњад бо исломиён, ки њатман аз арзишњои башарї њарф хоњанд зад, сари мизи гуфтушунид барои ояндаи минтаќа биншинанд. Барои онњо њамон шайхњои араб басандаанд, ки парвои сиёсати ѓализи сањюнистмаобон надоранд. Муњим он аст, ки сари ќудрат бошанд, кишварашон ѓорат шавад, вале онњо бошанд. Амрико шояд аз рафтани Муборак, ки он замон истиќбол карда буд, пушаймон аст ва анун мехоњад Мубораки дигарро сари ќудрат нишонад. Њукумати низомї аллакай собит кард, ки исроилипараст аст, хадамоти љосусии ин кишвар дар сарнагунии Мурсї даст доштанд ва њоло низомиёни мисрї љавобан ба ин накукории давлати яњудї “Њамос”-и Фаластинро зери фишори равонї ќарор додаанд, наќбњои раванда ба навори Ѓаззаро валангор сохтанд, ки њамон маводи озуќаворї, ки аз ин тариќ ба ин минтаќаи дар муњосирамонда ворид мешуд, наравад. АМРИКО МЕГЎЯД СИЁСАТАШ ДАР ЌИБОЛИ МИСР ДУРУСТ АСТ Энн-Мари Слотер, собиќ директори Шўъбаи тарњрезињои стратегии Депаратменти давлатии ИМА, њоло профессори сиёсатшиносї ва муносибатњои байналмилалї дар донишгоњи Пристони штати Ню-Љерї дар тањлили фарогир аз вазъи имрўзаи Миср ва хомўши Амрикову муттањидонаш менависад ва мегўяд ин сиёсатњо олудагињои зиёде доранд, ки њарчанд тањлил мекунї ба умќаш намерасї. Аммо њоло вазъ ба гунаест, ки наметавон мавзеъгирии ояндаи Вашингтонро сарењан ба риштаи тањлил кашид. Вай аз љумла менависад: “Њаракати «Бародарони мусалмон» ва мухолифони либералии Миср аз ИМА ва бахусус сафири ин кишвар дар Ќоњира Энн Паттерсон, вазири корњои хориљї Љон Керрї ва љонишини вай Уилям Берс, ки ахиран аз пойтахти ин кишвар дидан карда буд, шадидан интиќод мекунанд. Вале Амрико мегўяд сиёсаташ дар ќиболи Миср дуруст аст”. Ба аќидаи муаллиф «ИМА њар кори мумкинро анљом медињад, то дар Миср на ки кадом њизби људогона, балки аз консеп-

сияи либералї-демократї, ки роњандозии интихоботи озод ва одилона, барќарор намудани режими идории мўњтарамро пуштибонї кунад. Аммо барои он ки инро дар амал татбиќ намояд, бояд ба Исроил ва Арабистони Саудї зарба занад. Энн-Мари Слотер мегўяд “љавононе, ки дар Миср дувуним сол пеш инќилоб карданд, ба ИМА ба назари шубња менигаранд ва сабаби ин басо оддист. Вашингтон муддати сї соли охир аз режими Њуснї Муборак пуштибонї мекард. Аз нуќтаи назари ИМА Барак Обама басо зуд аз Муборак рў гардонд ва аз мардум тарафдорї кард. Вале дар кўчањои Ќоњира чунин ба назар намерасид. Соли 2012, ваќте узви «Бародарони мусалмон» Муњаммад Мурсї президент интихоб гардид, аксари сокинони Миср гумон мекарданд, ки Амрико зоњиран ўро пуштибонї намуд, зеро онњо њатто тасаввур њам намекарданд, ки ИМА ба натиљаи интихоботро, ки хоњиши онро надошт, бипазирад. Њамзамон бо ин аз назари муаллифи

рат баргардад. Яќинан, ўро муддати дурудароз њабс мекунанд ва бо ин васила бо саркўбии њизбаш як диктатори нимањарбиву нимадемократиро, ки боз њам аз љониби Ѓарб пуштибонї хоњад шуд, рўи кор меоранд. Аммо саволи матрањ ин аст, ки ИМА ва дигар кишварњои манфиатдоре, ки аз ањзоби либералї њоло пуштибонї карданд, чї бояд кунанд? Посухи ин савол метавонад ба сиёсати ояндаи Миср ва њамаи давлатњои минтаќа таъсир расонад. Энн-Мари Слотер менависад, ки њамчуноне бисёре аз шорењон ќайд мекунанд, аз нуќтаи назари исломиён барканории Мурсї шабоњатњои зиёде ба рўйдодњои соли 1992 Алљазоир дорад. Он замон њарбиёни он кишвар бо пуштибонии ИМА њукумати ќонунан рўи кор омадаи исломиёнро сарнагун карданд. Њамин гуна њодиса соли 1997 дар Туркия рух дода буд, ки низомиён њукумати исломгарои дар асоси интихоботи озоду демократї рўи кор омадаро маљбур ба истеъфо карда буданд. Вале нуктаи боз њам рушантар ба

ruzgor@hotmail.com

наќши Амрико дар минтаќа ишорат мекунад. Аз соли 2006 ба баъд давлати Амрико даст аз пуштибонии «демократияи арабї» бардошт, чун дид, ки њамин демократия дар Фаластин «Њамос»-ро пирўз намуд. Агар барои исломиён чун пештара интихоб миёни интихобот ва тирандозї гузошта шавад, онњо њамон тирзаниро мепазиранд. Дар маљмўъ дахолати њарбї дар сиёсат бо њар сабабе њам набошад, равандњои демократї ва назорати давлатиро заъиф мекунад”. Аммо нуктаи дигар он аст, ки дар Миср “Бародарони мусалмон” аз мањбубияти хоса бархўрдор аст ва љонибдоронаш камтар аз тарафторони либералњо нестанд. Оморњо шањодат медињанд, ки бар зидди њукумати Мурсї њудудан 17 миллион сокинони Миср ќиём карданд ва бештари онњо одамони оддї буданд, ки аз тариќи матбуот даъват шуда буданд. Мурсї ва њизби ў ягон нишоне аз муросо ва муколамаву гузашт надоданд, то тазоњуркунандагон ором гиранд. Њатто дар охирин лањзањо мушоњида мешуд, ки Мурсї нерўњои вафодор ба худро даъват ба майдон кард ва бо сохтани баррикада ба як хунрезии пешгўинашаванда омодагї гирифт. Ва њадаф боќї мондан дар сари ќудрат буд. ТАБАДДУЛОТ Ё НА? Энн-Мари Слотер бар ин назар аст, ки акнун ИМА-ро лозим меояд корро аз он оѓоз кунанд, ки рўйдодњои баъди 30 июни Мисрро табаддулот эълон кунад, вале на табаддулоти њарбї, зеро бар асари табаддулоти њарбї њукумати амалкунанда пурра ба њукумати низомї иваз карда мешавад, вале дар Миср чунин нашуд. Ва шояд агар то ним соли дигар интихобот баргузор шавад, табаддулоти комили њарбї рух надињад. Аз ин рў ИМА сарењан бояд эълон кунад, ки ба њарбиёни Миср то санаи мушаххасе кўмак намерасонад ва шарт бояд он бошад, ки онњо ба баргузории интихоботи озоду демократї бо ширкати њамаи њизбњо мусоидат кунанд. Вале ин ќарор њам ба муносибати Амрикову Миср ва њам Амрикову Исроил дахл дорад, зеро як сабаби кўмаки Вашингтон ба њарбиёни Миср риояи муоњадаи сулњ миёни Исроил ва ин кишвар мебошад. Њатто давлати яњудии нигарон аз ќудрати исломиён муддати чандин рўз аст, ки ба њарбиёни Миср њамкорї мекунад, то исломгароёнро дар нимљазирањои Синай пайдо ва ба дасти онњо биспорад. Вале аз сўи дигар, менависад муаллиф, Амрико ва кишварњои њампаймонаш ба њарбиёни Миср бо њар васила бояд фањмонанд, ки даст аз боздошту шиканљаи «Бародарони мусалмон» бардоранд. Ва басо мантиќї мебуд агар «Бародарон» њизби ошкор боќї мемонд, на ки даст ба пинњонкорї мезад. Интихоботи Миср њељ ваќт озод ва адолатнок нахоњад буд, агар табъизу фишор болои ањзоб идома ёбад. Муаллифи маќола диќќати хонандагонашро ба нуктаи муњими дигар љалб мекунад. Барои он ки фишори њарбиён бар «Бародарони мусалмон» боздошта шавад, ба кўмаки Арабистони Саудї ва Аморати Муттањидаи Араб ниёз њаст, зеро мањз ин ду кишвар баъди сарнагунии Мурсї 8 миллиард доллар ба Миср ваъдаи кўмак карданд ва њадаф он аст, ки «Бародарон» комилан нобуд ва аз байн бурда шавад. Албатта, ин гуна тадбирњо на њамеша корсозанд ва зиёда аз якчанд моњ наметавонанд идома кунанд. Аз ин рў тўли чанд моњи оянда ва умуман баъди интихобот њукумати навро лозим меояд, ки барои ба њам овардани гурўњњои мухталиф љињати бунёди Мисри орому осуда ва дур аз террору ѓасбу куштор корњои зиёдеро анљом дињад. Ва таъкид мекунад, ки ба њошия рондани «Бародарони мусалмон» бо дастони худ идома бахшидан ба ноамнии бештар дар кишвар аст, на чизи дигар.

info@ruzgor.tj

www.ruzgor.tj


8

Аз рўзгори муњољирин

www.ruzgor.tj

№09 (009) 31 июли соли 2013

буданд. Агарчи њоло њам ќонун фаъолияти шањрвандони Тољикистонро дар соњаи савдо мамнуъ донистааст, њастанд баъзе тољиконе, ки бо омода намудани баъзе асноду њуљљоту мадрак ба савдо машѓул њастанд. Вале солњои аввал кулли шањрвандони Тољикистон ба корњои сањрої машѓул буданд. Бинобар ин ба кишоварзї машѓул шудам ва 200-300 нафар тољикистонї омода, дар заминњои мо кор мекарданд. Ба ибораи дигар сабаби аслии ба кишоварзї рў овардани мо таъмин намудани шањрвандони Тољикистон бо љойи кор буд. Зеро солњои аввал 400-500 њазор шањрванди Тољикистон бинобар он ки шароит надоштанд, то мустаќим ба шањрњои дигари Русия ба кор раванд, аввал ба Волгоград омада, ба кишоварзї машѓул мешуданду баъди ба даст овардани маблаѓе ба дигар шањрњои ин кишвар сафар мекарданд. -Чун Шумо аз фаъолияти муњољирин тољик дар ин вилоят ёдовар шудед, наќлњои дигарон ёдам омаданд, ки дар суњбатњо мегуфтанд: солњои ќаблї, ки ба ќавле замони "рэкет"-њо буд, пуштибони тољикон дар Волгоград танњо Саидањмад Мањмадов мањсуб мешуд. Ў дар баъзе маворид њатто љонашро ба хатар мегузошт… -Бале. Шуруъ аз соли 1995 то 2005 нињоди муваззаф ба муњољират дар Русия вуљуд надошт. Яъне, дар солњои аввали истиќлолият ба даст овардани давлатњои собиќ шўравї Хадамоти федеролии муњољирати Русия созмон дода нашуда буд. Аммо баъд аз он ки муњољирати ѓайриќонуниву мардикорї зиёд шуд, Њукумати

САИДАЊМАД МАЊМАДОВ:

риќонунї кор мефармуданд; ягон маќомоти давлатї аз болои ин амал тафтишот намебурд. Алъон риояи ќонун љиддитар шудааст, њол он ки дар солњои аввал маблаѓи муњољирини тољикро танњо бо љангу љанљол гирифтан имконпазир буд. Баъзе нафароне аз мардуми мо, ки аввалин бор ба Русия меомаданд, ба њама бовар мекарданд ва фиреб мехўрданд. Аз ин сабаб тољикони зиёди љињати њалли мушкилоташон ба ман мурољиат мекарданд. Тавре гуфтед, воќеан, чандин маротиба маро кўшиши паррондан њам карда буданд. Он замон замони "рэкетї" буд, аммо њоло њамон "рэкетї"-ро ќонунї кардаанд. Манзурам ин аст, ки баъзе аз "рэкет"-њо њозир раиси созмоне, њадди аќал раиси созмони бокс ё аз гўштин шудаанд. Яъне, њамон кори ќаблиашонро ба дигар тарз идома дода истодаанд. Аммо ман ба касе сар нафаровардаам ва њар тољике ба ман мурољиат кардааст, кори ўро нотамом нагузоштаам… Рўзњое буданд, ки маро тарсониданд, вале аз роњ нагаштам. Афроде аз маќомот, дигар корхонањо, "рэкет"-њо низ буданд, ки на танњо маро тарсониданд, балки пешнињодњое низ карданд, ки бо ќабул кардани пешнињодњо ва итоат кардан ба онњо ман соњиби пулу мол мешудам. Аммо њамвора суханам чунин буд: "барои шумо пул њам љамъ нахоњам кард ва шуморо низ тарафдорї намекунам. То даме њастам, тољикро кўмак мекунам". -Ваќте сухан аз боби "рэкет"-њо ва муборизаи Шумо бо онњо барои гирифтани њаќќи муњољирин рафт, Шумо то љое

ТО ДАМЕ ЊАСТАМ, ТОЉИКРО Ч

анде пеш журналисти шинохта Талабшоњи Салом сафаре дошт ба кишвари Русия. Ќабл аз оѓози ин сафар њафтаномаи "Рўзгор" аз ў хоњиш намуд, ки як силсила матолиберо аз њаёти муњољирини мењнатии дар ин кишварбуда барои нашрияи мо омода намояд. Талабшоњ лутфан дархости моро пазируфт. Тўли беш аз дуњафтаина сафари хеш Талабшоњ дар ин росто корњоеро низ анљом додааст ва инак баъди бозгашт ба Ватан нияти вафо кардан ба ањди хешро дорад. Нахустин маводи ў мусоњибаест бо сарвари Љамъияти Тољикони вилояти Волгоград Саидањмад Мањмадов.

Талабшоњи Салом, махсус барои «Рўзгор» Чун сафаре ба Федератсия Русия доштем, ба ибораи халќї, сари як ќадам мусоњибае оростем атрофи фаъолиятњои ў дар Волгоград, вазъи муњољирини корї ва умуман, Љамъияти тољикон дар ин вилоят, ки кунун пеши хонанда матрањ аст. - Муњтарам Саидањмад Мањмадов, лутфан бигўед, ки Шумо њамчун муњољир чаро Волгоградро ихтиёр намудед? - Њанўз соли 1989 њамчун сардори лагери истироњатї-мењгатї њамроњи 320 нафар хонандаи мактаби њамагонї ба Волгогард омада, тўли ду моњ - моњњои июл ва август дар ин љо кор кардам. Он замонњо, ки совхозњои калон фаъолият мекарданд, барои талабањо њам лагер ташкил мекардему њам онњо бо чидани помидор фоида ба даст меовардем. Ин амал, ки аз тарафи ташкилоти комсомоли љумњурї роњандозї мешуд, то љое маро ба вазъи кор дар Волгоград ошно карда буд. -Соли 1993, ваќте ки Шумо ба вилояти Волгоград њиљрат намудед, дар солњои аввали муњољирї чї шуѓлеро интихоб намудед? -Замоне ки омадем, як корхонаи хурди кооперативї ифтитоњ намудем, ки се-чањор маѓозаи сабзавотфурўширо ба њам муттањид мекард ва аз њамин кори мо шуруъ шуд. -Чанд сол ин кори Шумо идома ёфт ва минбаъд чї гуна фаъолияти Шумо доман густард? -Як - якуним сол бо шевае ки гуфтам, кори мо идома пайдо кард, баъдан, ба

www.ruzgor.tj

кори кишоварзї гузашта, айни њол њам њамчун соњибкори инфиродї дар соњаи мазкур фаъолият карда истодаем. Бояд илова намоям, ки шуруъ аз аввали соли фаъолият то њозир шањрвандони Љумњурии Тољикистон бо риояи тамоми меъёрњои ќонунгузории ду кишвар, Тољикистон ва Федератсия Русия омада, њамроњи мо фаъолият менамоянд. Њамзамон дар заминаи корхонаи аввалї корхонаи сохтмонии дигареро низ боз намуда, њамчун иљроишгар фаъолият менамоям, ки дар сохтори мазкур њам тољикон фаъолият мекунанд. Соли 1996 зери унвони "Конгресс" фаъолияти корхонаи љамъиятиеро ба роњ мондам, вале соли 2000-ум корхонаи мазкур бадал ба Љамъияти тољикони вилояти Волгоград шуд. -Бар мањзи кадом авомил Љамъияти тољикони вилояти Волгоград ба вуљуд омад? -Аввалин сабаби ба вуљуд омадани љамъият бурузи мушкилоти тољикони муњољир дар солњои аввали фаъолияти мо дар шањри Волгоград буд. Дар чунин њол, мо, як гурўњ тољикон, таќрибан 30-40 нафар, ки феълан кулли ин афрод шањрвандони Федератсияи Русия њастанд, ба фикри ташкили љамъияте уфтодем ва нињоят муваффаќ гаштем, то тавониста бошем, ки мадади амалии хешро ба њамватанон расонем. -Камод омилњо боис шуданд, то Шумо аз соњаи савдо ё кооператив, ки то љое ба касби Шумо алоќаманд буд, ба соњаи кишоварзї рў биёред? -Шуруъ аз соли 1994 таќрибан то солњои 2010-ум бештари шањрвандони Тољикистон дар Волгоград ба кишоварзї машѓул

e mail: info@ruzgor.tj

Русия маљбур шуд, ки Хадамоти федералии муњољиратро созмон дињад. Бояд гуфт, дар солњои аввали муњољират аксари муњољирини Волгоград шањрвандони Тољикистон буданд. Шањрвандони дигар мамолик, аз љумла Ўзбакистон, њатто 10 фисади муњољиринро њам ташкил намекарданд, њол он ки тўли 10-15 соли аввали пош хўрдани Иттињоди Шўравї шањрвандони Тољикистон зиёд дар ин љо буданд. Ёд дорам, он солњо ваќте ќатораи Тољикистон меомад, на пулису масъулини Хадамоти муњољират, балки афроде пайдо шуда буданд, ки мардуми тољикро боздошта, ба кордињандањо мефурўхтанд. Он замон, ки муќаррароти ќавонин сахт гирифта намешуданд, бештар мардумро фиреб мекарданд, њаќќ-ул-зањмати эшонро намедоданд. Њамзамон надонистани забони русї, соњиби ихтисос набудани муњољирин онњоро пешорўи мушкилот ќарор медод. Бардошти ман чунин аст, ки баъди љанги шањрвандї дар Тољикистон ва оѓози муњољират насле ба воя расида, ба муњољират рў овард, ки тўли 5-6 соли љанг дарс намехонд. Масалан, онњое, ки дар даврони љанг 12-13-сола буданд, баъди хатми мактаб ба

В

оќеан, чандин маротиба маро кўшиши паррондан њам карда буданд. Он замон замони "рэкетї" буд, аммо њоло њамон "рэкетї"-ро ќонунї кардаанд. Манзурам инаст, ки баъзе аз "рэкет"-њо њозир раиси созмоне, њадди аќал раиси созмони бокс ё аз гўштин шудаанд. Яъне њамон кори ќаблиашонро ба дигар тарз идома дода истодаанд. Аммо ман ба касе сар нафаровардаам ва њар тољике ба ман мурољиат кардааст, кори ўро нотамом нагузоштаам…

Русия омаданд. Ин идда аксаран бесавод буданд. Бо вуљуди ин дар Русия пуштибоне низ надоштанд. Бинобар ин ба мушкилоти зиёде дучор мешуданд, њатто љойи истиќомат намеёфтанд. Ин дар њоле буд, ки тавре дар боло гуфтам, тољикон ба кишоварзї шуѓл меварзиданд. Илова бар ин корфармоён гуногунмиллат буданд. Яъне, гуфтанї њастам, ки то соли 2000-ум корфаромоёне дар соњоти мухталиф, аз љумла савдо ва кишоварзї бисёр буданд, бинобар ин тољикон њанўз дар вокзал боздошт шуда, ба дигар кас фурўхта мешуданду онњоро ѓай-

ruzgor@mail.ru

шевањои њифозати худро аз тољикон номбар намудед. Иловатан гуфтед, њамон "рэкет"-њо кунун амалашонро ба дигар тарз, бо ташкили љамъиятњои варзишї ё дигар нињод идома дода истодаанд. Пас, Шумо низ, ки Љамъияти тољикони Волгоградро созмон додаед, метавонем гўем, ки шеваи њифозататон аз њуќуќи муњољирин низ таѓйир хўрда? -Бале, бо вуљуди он ки 15 сол шуд, тарљумонї низ мекунам. Љамъияти мо 5-6 нафар њуќуќшинос дорад. Ин њама, албатта, барои њимояи њамватанон аст. Агар мушкилоти ѓайриќонуние сари муњољирони корї ояд, њатман њуќуќшиносони мо барои њалли он мешитобанд. Њуќуќшиносони мо дар чандин мурофиањои судї њамчун вакили дифоъ аз љониби љамъият иштирок карда, бегуноњии чандин њамватанро, ки гумонбар дониста мешуданд, собит намудаанд. Ин корњо, албатта, аз љониби љамъият иљро шудаанд. Худи ман низ, ки баъдан, дар њамин Русия маълумоти олии њуќуќї гирифтам, њамчун њуќуќшинос, тарљумон ва њимоягари љамъиятї дар бисёре аз маворид аз тољикон дифоъ мекунам. Масалан, миёни кормандони пулис ва Хадамоти муњољи-

рат буданд гурўњњое, ки амалњои ѓайриќонунї мекарданд ва ман ин камбудии онњоро ифшо намуда, дар ВАО-и вилоятї љињати ин гуна амалњои ѓайриќонунии масъулини маќомот баромад намудам. Феълан, аъзои мушовараи Хадамоти федеролии муњољират дар вилоят њам њастам. Илова бар ин 10 сол боз Кумита оид ба миллатњо ва казакњо (Комитет по национальности и казачество) амал мекунад, ки узви бюрои ин созмон низ мебошам. Њоло созмони мазкур ба Вазорат оид ба миллатњо ва казакњо бадал шуд. То имрўз


Аз рўзгори муњољирин шуъбаи ин нињод дар тобеияти маъмурияти вилоятї амал мекунад. Њар як чорабинии фарњангию сиёсї, аз љумла њар як интихоботеро, ки дар Тољикистон баргузор мегардад, мо бо њамкорї ба кумитаи мазкур дар Волгоград онро доир мекунем. - Таљриба нишон додааст, ки бисёр ваќт муњољирони тољик ба дасти касоне меафтанд, ки онњоро кор фармуда, баъдан, њаќќ-ул-зањаматашонро намедињанд. Оё дар Волгоград њам чунин њолатњо њастанд?

Њастанд бачањое, ки фањмишу дониш ва рафтори хуб доранду эътибори тољикро баланд мебардоранд, вале тољикони дигаре њастанд, ки баръакси ин гуфтањоянд. -Бале, њоло низ њастанд чунин њолатњо, вале хеле кам воќеъ мешаванд. Дањ-дувоздањ сол пеш то 40 њазор тољик ба ин шањр ба кор меомад ва чун кори онњо, ки мавсимї буд, аксарияти эшон

www.ruzgor.tj

№09 (009) 31 июли соли 2013

9

яке аз онњо бригардир мешавад. Њамон як нафаре, ки бригадир мешавад, бар ивази як маротибае, ки бо кордињанда нишаста, ќањва менўшад, нуњ нафар њамватани дигарашро фиреб мекунад. Бо чунин афрод бисёр вомехўрдам, бинобар ин маро бад медиданд. Вале ман чунин касонро оварда, њаматараф љарима мекардам. Хуллас, нуњ нафаре, ки фиреб мехўрданд, дар давоми як соли кориашон бо нуњ нафари дигар шинос мешуданд. Ин нуњ нафар ба Тољикистон мерафтанду нуњ нафари дигарро меоварданд ва ин љо дањ нафар бригадири тољик пайдо мешуд. Барои чї ин љо тољик зиёд шуд? Агар соли якум 1000 кас меомад, соли дуввум шумораи онњо ба 8-10 њазор расид. Ва он нуњ нафар бо нуњ русу арманї ва ѓайра кофе нўшида, љўра мешуду соли дигар, мавсими кор нуњ нафари дигарро меоварданд, то 100 доллар зиёдтар фоида бинад. Мо њамзамон дунболи њамаи онњо гашта наметавонистем, аммо баъзењо, ки мавриди фиреб ќарор мегирифтанд, мурољиат мекарданд, ба мо мурољиат мекарданд. Баъдан, мо дар пайи љустуљўи фиребгар мешудем. Ман 40 адад фита сабт дар ин маврид дорам. Талабшоњ Холиќов, журналисти тољик дар ин бора китоб навиштааст. Талабшоњ Холиќов ваќте љињати омода кардани мавод омад, мо барои ў мошину дигар васоил, њамчунин њуќуќшинос људо намуда, бо дархости мо аз љониби маъмурияти шањр, бахши вилоятии ХФМ масъулин муваззаф шуданд, то мизи гирде ташкил намоем, њамчунин ба Талабшоњ

КЎМАК МЕКУНАМ МУАРРИФИНОМА Саидањмад Мањмадов соли 1965 дар љамоати дењоти Туѓаланги собиќ ноњияи Колхозобод, Љалолиддин Румии њозира ба дунё омада, соли 1982 мактаби тањсилоти умумии раќами 6-и ноњияро хатм намудааст. Солњои 1983-1989 донишљўи факултаи муњосибии Донишгоњи давлатии Тољикистон ба номи В. И. Ленин буд ва донишгоњро бо касби иќтисодчї дар соњаи саноат ба итмом расонд. Мавсуф баъди хатми донишгоњ тўли ду сол, солњои 1984-1986 дар Љумњурии Ќазоќистон дар сафи Нерўњои мусаллањи ИЉШС адои хидмат намуда, ба Ватан баргаштааст. Баъд аз адои хидмати њарбї, соли 1989 њамчун корманди Иттифоќи коммунистии љавонон (Комсомол)-и ноњияи Колхозобод ба фаъолият пардохта, то соли 1991 дар симмати мудири шуъбаи ташкилии ин созмони њизбї кор кардааст. Соли 1991 бошад, дар назди Комсомол Маркази љавонон (Комсомольский молодёжный центр) созмон меёбад, ки сарварии он ба зиммаи Саидањмад Мањмадов вогузор мегардад. С. Мањмадов то соли 1992 сарварии маркази зикршударо уњда кард. Соли 1992 бошад, воќеоти хуношоми кишвар буруз намуданд, ки раванду оќибати он ба касе пўшида нест. Бад-ин хотир мусоњиби мо низ дар ќатори чандин њазор шањрванди кишвар соли 1993 Тољикистонро ба ќасди Русия тарк карда, шањри Волгогради Русия нишеман ихтиёр кард. Феълан, раисии Љамъияти тољикони Волгоградро ба зимма дошта, хољагии дењќонї низ дорад.

зимистон ба Ватан бармегаштанд. Агар аз ин теъдод 1-1,5 њазор њуљљат дуруст намуда, шањрванд мешуданд, боќї, њама ба Ватан бармегаштанд. Шуруъ аз солњои аввал то њозир 3,5-4 њазор нафар шањрвандии Русияро мањз дар Волгоград пайдо кардаанд. Дигар тарафи масъала он буд, ки аз њамон 40 њазоре, ки ин љо фаъолият мекарданд, танњо 10 дар садаш ќонунї будубошу фаъолият менамуданду халос. Аз ин 10 дар сад танњо ќисме босавод буданд ва барои њамин фиреб намехўрданд. Ќисми дигар ба мо мурољиат мекарданд, ки њуљљати онњоро тибќи талаботи ќонунгузорї, дуруст мекардем, шартномањо ташкил медодем, то онњо гирифтори фиреб нашаванд. 90 дар сади дигар бидуни њуљљату риояи ќонунгузорї фаъолият менамуданд ва аз ин миќдор 70 дар сади онњо фиреб мехўрданд, зеро ба сухан бовар мекарданд. Дар ин росто оддитарин масъала ин аст, ки ваќте 10 нафар тољик ин љо меоянд,

Холиќов имконият фароњам оварда шуд, то тўли ду-се моњ дар сањро бо тољикон њамсуњбат гашта, аз њолу ањвол, макони зист, маводи ѓизоии онњо мутталеъ шавад. Њозир бошад, тољикон дар Волгоград каманд. Агар пештар 40 њазор буданд, њоло 400-500 нафар мондаанд. -Хуб, агар гўем, ки ба ќавле "кидат" кам шудааст, боз чї мушкилоти дигаре метавонанд муњољирин тољики муќими Волгоградро дунбол намоянду онњо ба Шумо мурољеъ шаванд? -Њоло аниќ дар ёдам нест, аммо мушкилот њанўз њам њастанд. - Мебинам, ки ифтихорномањои Шумо аз љониби њукумати вилояту дигар нињодњо кам нестанд, аммо ба њар њол, пурсиданиям, ки њамкории љамъияти Шумо бо њукумати вилоят чї гуна аст? -Њамкории бо њукумат дар сатњи хеле хуб ќарор дорад. -Масъулин нисбат ба муњољирини кории тољик ва Љамъияти тољикон чї на-

зару муносибат доранд? -Дар умум муносибати масъулин ба Љамъияти тољикон хуб аст. Махсусан, дар сатњи боло. Вале њастанд баъзе масъулин дар сатњи поинтар, ки љамъияти моро он ќадар дўст намедоранд, зеро њама мушкилињоро рўйирост мегўем. Бар замми ин баъзе масъалањое њастанд, ки масъулин онњоро ба таври сунъї месозанд, то мурољиати муњољирин зиёдтар шавад, барои омода намудани њуљљатњояш маблаѓ дињад. Масалан, додани патенту иљозатномаи кориро гирем. Дар ин рабт соле ќабл ба Думаи Волгоград маърўза тайёр карда, њамчун раиси Љамъияти тољикони Волгоград пешнињод кардам, ки додани патенту иљозатномаи кориро дар шуъбањои хадамот дар навоњї ба роњ монанд. Њол он ки то њол се њуљљати асосї - иљозатномаи корї, патент ва њуљљати зисти муваќќатиро танњо аз ХФМ-и вилоятї метавон дастрас кард. Њатто ин масъаларо тавассути "Волгог-

ruzgor@hotmail.com

радская правда" низ гуфтам, ки ин пешнињоди маро љамъиятњои дигар миллатњо низ дастгирї карданд. Масъаларо ба њадде тунд гузоштем, ва њатто гуфтем: агар мушкил кабуди корманд бошад, омодаем, моњонаи ўро аз њисоби худ дињем, то халќи муњољир азият накашад. Чунки вилояти Волгоград навоњие дорад, ки 500600 км дур аз марказ воќеъ шудаанд ва аз он љо ба марказ омадани муњољирин масрафи зиёд талаб менамояд. Корфармоњо бошанд, ин њама харољотро аз њисоби муњољирин мепўшонанд. Ахиран, ќисман пешнињоди моро ќабул карданд: њуљљатњои муњољиринро барои гирифтани патенту иљозатномаи корї дар навоњї ќабул мекунанд, аммо њуљљатњои лозимиро ба онњо танњо дар маркази вилоят медињанд. Дар чунин њол, саргардонии муњољирин ба назар мерасад. Саргардонї, ки бошад, масраф низ њаст. Барои њамин дирўз, ваќте ХФМ рафтам (зеро яке аз шиносњоям занг зада гуфт, ки 4 рўз боз аз соати 8 то 18 дар назди ХФМ њамроњи зављааш навбат мепоянд, аммо наметавонанд њуљљати заруриро бигиранд, бинобар ин ба ХФМ рафта будам), муносибати пулисро ѓайри ќобили ќабул дарёфтам. Кормандони ХФМ, шояд аз хастагї бошад, ки дод мезананд… Ахиран, назди сардори ХФМ-и вилоятї даромадам, ки дар натиљаи занг задани ў дар тўли дањ даќиќа 4 нафар (ду нафари дигар баъдтар пайдо шуд) њуљљоти лозимиро дастрас карданд. -Дар боло танњо аз мушкилоти иљтимоии муњољирин гуфтем. Вале фарњанги худи муњољиринро чї гуна ташрењ медињед? -Албатта, фарњанги тољик, мусалмон аз фарњанги русњо, ки соњиби фарњангу дини дигар њастанд, фарќ дорад. Њастанд бачањое, ки фањмишу дониш ва рафтори хуб доранду эътибори тољикро баланд мебардоранд, вале тољикони дигаре њастанд, ки баръакси ин гуфтањоянд. -Барои муњољири тољике, ки аз ин ба баъд ба Волгоград омаданист, чї маслињат медињед? -Маслињати ман ин аст, ки аввалан, бояд њуљљатњояшонро дуруст намоянд. Дуввум, аз эњтиёт кор гирифта, тамоми шартномањояшонро хаттї ва дар доираи ќонун бубанданд. Њол он ки баъзењо танњо шартномаи лафзї доранд. Дар чунин њол, њаќќуз-зањмати эшонро танњо ба воситаи зўрї гирифта мешаваду халос. -Ташаккур барои суњбати самимї.

info@ruzgor.tj

www.ruzgor.tj


10

Театр ва рўзгор

www.ruzgor.tj

№09 (009) 31 июли соли 2013

Ортиќи Ќодир:

паси сар кардед бароятон чї гуна мавсим буд? -Мавсими гузашта мавсими хубу бобарор буд. Нахуст ин ки дар ин мавсим ман дар як намоиши љолибу дидании театр"Чархи гардон"-и Давлати Убайдулло яке аз наќшњои асосиро бозидам ва ин намоиш дар фестивали љумњуриявии "Парасту2013" сазовори љойи аввал шуд. Ѓайр аз ин, ман дар тўли мавсим ќариб дар њамаи намоишњои репертуари љорї наќш доштам ва пайваста намоишњои мо рўйи сањна буд, чун намоиши "Аёдат"и Њикмат Рањмат, ки ман дар он наќши устод Турсунзодаро бозї мекунам, намоиши "Раъду барќ", ки ман дар он љо наќши Пиверро бозї кардам, намоиши "Ориёї"… Пеш аз анљоми мавсим мо бо фољеаи "Раъду барќ" сафари њунарї доштем ба вилояти Суѓд. Бисёр сафари хотирмон њам буд. Худи Шумо њам медонед, ки имрўз бисёрињо ба он андешаанд, ки тамошобини мо ба чизњои сабук шавќу та-

сањо бештар таъсиргузор аст? -Бале, ин анъанаи нек солиёни дароз дар театр вуљуд дошт. Мо ба кадом ноњия ё вилояте, ки мерафтем, котибони њизбии вилоят ё ноњияњо масъул буданд, ки њунармандонро истиќбол гиранду онњоро ба ин ё он хољагї ё корхонањо сафарбар намоянд. Дар марказ њам ин як наќша буд ва

Б

-Шумо имрўз аз зумраи маъруфтарин њунармандони мо њастед, ки садову симояшро мардум дўст доранд. Чаро чанд соли охир Шуморо дар синамо намебинем? -Мо имрўз синамо надорем. Шумо ба ман мувофиќ њастед? Бале, ман њам гумон дорам сатњи синамои мо хеле поён аст… Дастгоњњои муќ-

аъзан мо дар як њолатњои дудилагиву ноумедї гирифтор мешудем, ки шояд моњияти театр аз байн рафта, ки мардум бештар ба чизњои сабук, ба гуруњњои эстрадї, ки кори онњо аз лињози маънавиву эстетикї ягон чизи баланд надорад, таваљљуњ мекунанд. Руњафтода мешудем, ки муњити театрї дар Тољикистон нест. Лекин ваќте, ки мо бо ин фољеа ба сафар баромадем ва дидем, ки тамошобинон баъд аз намоиш як вокунишњои аљибе нишон медоданд, мо гуфтем ба њар сурат њанўз театр моњияти худашро гум накардааст.

њизб фармон медоду ин наќшаро бояд, ки корхонањо, масъулини шањру ноњияњо иљро мекарданд ва њисобот медоданд, ки тўли сол корхона чанд намоиши театрї тамошо кардааст ва кињо бачањояшоно ба театр бурдаанд. Мо њунармандон чун имкони техникї бештар буд, њамеша ба са-

тадири синамої, ки дар кишвар буд, аксар хароб ва ё ба яѓмо рафтанд. Имрўз бо дастгоњњои телевизион видеофилмњо мегиранд. Баъдан, ман ба чанд сенарияе, ки шинос шудам, рости гап бисёр хориам омад. Чун хеле омиёнаву дар сатњи хеле паст буд. Ман барои бозї кардан дар ин

"НАМЕХОЊАМ, КИ НИЯТИ Њ унармандон ва дастандаркорони театри тољик имрўзњо чун дигар њампешагони худ дар тамоми дунё дар рухсатии мењнатї ба сар мебаранд. Ортиќи Ќодир, Њунарманди Мардумии Тољикистон низ имрўзњо дар яке аз дармонгоњњои кишвар ба табобат ва истироњат машѓул аст. Вале бо вуљуди ин розї шуд, ки дар суњбате ба суолњои и хабарнигори њафтаномаи "Рўзгор" лутфан посух гўяд:

-Пас аз анљоми мавсими театрї имрўзњо рухсатии худро дар куљо ва чї гуна мегузаронед? -Як шохаи санъати актёрї тасаввур кардан аст ва мо њам пеш аз ба рухсатї баромадан дар тасаввури худ гўё рухсатиямонро дар Ќриму Сочиву Италия ё Фаронса мегузаронем. Аммо тасаввур дигару олами воќеї дигар. Хуллас, њоло рухсатии худро дар дармонгоњи физиологии шањри Хуљанд ба номи Абдусаттор Нурматов мегузаронем, то сињатии бархе аз узвњои хешро барќарор намоем. Ин њам бо лутфи вазорати тандурустии кишвар, хосса дўсти арљмандам, муовини вазир Соњибназар Рањмонов даст дод, ки аз эшон миннатдорам. Бо ќаноатмандї ва азри сипос гўям, ки дар инљо њам сардухтури беморхона ва њайати пизишкону њамширањо бо самимият дар пайи дармонбахшии мо њастанд. Мо инљо дар оѓўши мењру муњаббату самимият ќарор дорем. -Худо кунад, ки њамеша мардуми мо ба њунармандон њамин гуна бо лутфу марњамат бошанд. Аммо, шумо соле ќабл, дар вохўрї бо њайати њунармандони турк, бозигарони филми "Њомиён" чандин бор бо таъкид ин масали халќиро зикр карда будед, ки "Оби дари хона тира аст". Манзуратон аз гуфтани ин суханњо чї буд? Шумо он љо чиро дар назар доштед? Ќадр нашудани њунармандоне, ки дар дубляжи "Њомиён" иштирок доштан ё дар маљмуъ…. -Њам ину њам он. Мо он имкониятњои фаннии наворбардории филмро, ки дар Туркия њаст, надорем ва агар ин гуна имкон дар кишвари мо бошад, актёрони мо аз актёрони турк на танњо њељ камї надоранд, балки бартарї њам доранд. Лекин ин чиз њам буд, ки бархе бинандањо гуфтанд, ки њарчанд мо туркиро мефањмем, аммо аз тамошои филми "Њомиён" бо забони туркї њељ лаззат набурдем. Филм тавассути дубляжи мо машњур шуд, вале агар мушоњида карда бошед, мардуми мо нисбат ба бегонањо њассосанд, бо онњо дигар хел муносибат мекунанд. Ба њар њол шукр мекунем, ки дар кишвари мо њам њастанд нафароне, ки ба ањли њунар эњтироми хосса доранд. -Устод, ин мавсими театрї, ки Шумо

www.ruzgor.tj

ваљљуњ дорад, лекин ин сафари мо маълум кард, ки мардум асари хубу љиддиро бештар дўст медоранд. Тамошобинон аз толор бо ашк, бо таассуроти амиќ берун мерафтанд, ки ин барои мо таъсирбахш буд. Баъзан мо дар як њолатњои дудилагиву ноумедї гирифтор мешудем, ки шояд моњияти театр аз байн рафта, ки мардум бештар ба чизњои сабук, ба гуруњњои эстрадї, ки кори онњо аз лињози маънавиву эстетикї ягон чизи баланд надорад, таваљљуњ мекунанд. Руњафтода мешудем, ки муњити театрї дар Тољикистон нест. Лекин ваќте, ки мо бо ин фољеа ба сафар баромадем ва дидем, ки тамошобинон баъд аз намоиш як вокунишњои аљибе нишон медоданд, мо гуфтем ба њар сурат њанўз театр моњияти худашро гум накардааст. -Пас барои љалби њарчї бештари тамошобин ба театрњои мо њамин гуна гастрол ё худ сафарњои њунарї ба манотиќи гуногуни кишвар ё ташкилоту муасси-

e mail: info@ruzgor.tj

ТАЌВО ДАР МОЊИ РАМАЗОН

фар мебаромадем. Алоќаи театр бо мардум њељ ваќт канда набуд. Солњои шасту њафтодум баъзе намоишњои театри Лоњутї аншлаг мешуду бештари мардум дар нахустнамоишњо беруни дар мемонданд. Баъди нооромињои солњои навадуми кишвар як холигии фарњангї ба вуљуд омад ва њамон арзишњо аз байн рафтанд. Ин анъанањоро дубора бояд эњё кард ва

гуна филмњо розї нашудам ва чанд тан аз онњое, ки имрўз бо синамо сарукор доранд, аз ман ранљиданд ва дигар ба ман мурољиат њам намекунанд. -Муносибати Шумо бо њамкасбонатон чї гуна аст? Ман њамеша хари худамро аз лой худам баровардаам. Бисёр фишорњову пешпо доданњо дидаам ва ба давоми фаъоли-

барои ин аз љониби Њукумат њам мусоидат карда шавад. -Бояд барои рушди театр худи давлат њам сањмгузор бошад? -Њатман, чунки дар тамоми дунё њамеша давлат пуштибони театр буд. Хусусан, дар замони мо театр бе дастгирї њељ наметавонад рушд кунад. Аммо як чизи дигарро набояд фаромўш кард, ки дар бисёр мамлакатњои пешрафта, њатто дар Фаронса театри махсуси дарборї буд, ё имрўз дар Ќазоќистон оркестри президентї вуљуд дорад, ки эљодиёташон бисёр дар сатњи баланд аст. Онњо њамеша пайи сайќал додани њунари худашон њастанд, на аз пайи ташвињои рўзгор. Њозир дар мо агар њунарманд ќисман ба фаъолияти эљодии худаш машѓул бошад, ќисмати асосии андешањои вай дар мавриди пешбурди рўзгораш аст. Аслан њунарманд бояд аз тамоми ташвишњои зиндагї фориѓ бошад, баъд ба љое хоњад расид.

ят ба хулосае омадам, ки: Айбе набувад зи бухл бадтар, Наздики акобири њунарвар… Воќеан, дар дунё зуњуроти бисёр бади бахиливу нотавонбинї аст, аммо он тавре, ки дар байни мардуми мо, хосса дар байни ањли эљоди мо аст, фикр мекунам дар ягон мардуми дигар нест. Ман њам њазорњо њазор айб дорам, њазорон камбудиву нуќсон дорам, лекин ба як чиз шукр мекунам, ки ман њељ ваќт ба як њунарманде, ки воќеан вай арзанда аст, истеъдоду неруи бузург дорад, бахилї накардаам. Баръакс аз дастовардњои эљодии њамкасбонам њамеша чун кўдак завќ бурдаам. Як нафар наќши наверо бозї кунад, ман бомуњаббат рафта табрикаш мекунам, дар ѓайбаш њам аз ў суханони нек мегўям. Гоњо эњсос мекунам, ки аз ин дигарњо нороњат мешаванд. Барои чї мо њунари худро ќадр накунем? Дигарон аз пашша фил месозанд, мо чаро баръакс, нисбати њамдигар бадгўї кунем?

ruzgor@mail.ru


Театр ва рўзгор Чаро мо ин хел бошем? Чаро бузургонамонро эътироф накунем ? Ман дар ин росто на танњо ба ањли эљод, балки ба тамоми мардуми тољик гуфтани њастам, ки: Бурун кун кинањо аз синаи хеш, Ки дуди хона аз равзан бурун бењ. -Устод, Шумо гуфтед, ки ман аз бозёфтњои њунарии њамкасбонам бисёр хурсанд мешаваму ба завќ меоям. Гумон мекунам ин нишонаи њунарманди комилу дили соф доштан аст. Аммо, мехостам як чизи дигарро аз Шумо бипурсам, ки масалан барои хонандаи мо ошкор гуфта метавонед дар чанд соли охир аз бозёфтњои кадом њунармандон ё коргардонњои мо ба завќ омадаед? -Албатта, маро дастовардњои Барзу Абдураззоќов чї дар Тољикистон ва чї хориљ хурсанд мекунад. Аловиддин Абдуллоев аз театри Ќурѓонтеппа њунари бисёр баланд дорад ва яке аз бењтарин њаљвнигорон аст, ки дар худаш аслан њунарро гиромї медорад. Ќурбони Собир, Хуршед Мустафоев, Раљаб Њусейнов ва бисёр њунармандонеро метавон номбар кард, ки дастовардњои бисёр баланди њунарї доранд. Тўли солњои охир театри тољик чандин бор дар фестивалњои байналмиллалї иштирок кард. Дар театри маъруфи "Ањорун" њанўз

www.ruzgor.tj

сабабњои аслии паст шудани завќи мо ин аз њамон солњои пурдањшат, ки холигии маънавї њам дар пай дошт, сарчашма мегирад. Дар ин росто сатњи мактабу маориф хеле паст рафт. Ба суоли рўзноманигорон дар мавриди истиќлолият ва арзишњои истиќлолият ман борњо ба таъкид гуфтаам, ки агар таваљљуњамон ба мактабу маориф ва муаллим самимї набошад, мо ба љое намерасем ва дар бораи кадом истиќлол бояд гўем? Ва чун гирди сохтмони Роѓун бисёр њамњамањо пайдо шуд, ман гуфта будам, ки масъалаи аз Роѓун њам муњимтар барои мо масъалаи мактабу маориф аст. Њамон рўзе, ки муаллим маљбур шуд, ки ба бача бигўяд, ки ту "пули моњ"-а биёр, аз њамон рўз хор шуд. Бояд мо ба ин роњ намедодем. Бояд ќадри мактабу маорифро њамеша гиромї медоштем. Дар ин сурат завќу одобу фарњанги мардуми мо тарбия меёфт. Имрўз бисёр љавонњои мо, насли "гумшуда"-и мо, ки худ модар ё падар шуданд, худашон муњтољи тарбия њастанд. Дигар завќашон паст асту чизи баландро ќабул карда наметавонанд. Њаминњо сурудњои кўчагиро ќабул мекунанд, дар њоле ки дар ин гуна сурудњо тањќиру дашном, паст задании шаъни зан-модар ва бисёр номаъќулињои дигар њаст. Дар замони Шўравї

батта, ин сиёсат њам њаст. Дискоклубњо, клубњои шабона инњо њама њуљуми идеологияи Ѓарб ба хотири вайрон кардани фарњангу одобу маънавиёти мо аст. Инро мо нодида мегирем, аммо ин наќшаи ќавии тарњрезишуда аст. Билохира, ин њуљумњо метавонад арзишњои волои фарњангиву

М

№09 (009) 31 июли соли 2013

11

гарої њам аз паст будани завќ ва фарњангамон реша мегирад. Боз мегўям, ки барои аз байн бурдани њамаи ин пеш аз њама ќадри муаллим ва ќадри мураббии боѓчаро баланд бардорем. -Шумо овози хуб дореду шеърро то ба хонанда расонида метавонед, пас чаро

аро дастовардњои Барзу Абдураззоќов чї дар Тољикистон ва чї хориљ хурсанд мекунад. Аловиддин Абдуллоев аз театри Ќурѓонтеппа њунари бисёр баланд дорад ва яке аз бењтарин њаљвнигорон аст, ки дар худаш аслан њунарро гиромї медорад. Ќурбони Собир, Хуршед Мустафоев, Раљаб Њусейнов ва бисёр њунармандонеро метавон номбар кард, ки дастовардњои бисёр баланди њунарї доранд. Тўли солњои охир театри тољик чандин бор дар фестивалњои байналмиллалї иштирок кард.

миллии моро нобуд кунад. Ваќте мо кўдак будем, дар кўча дашномеро ба забон меовардем, њамон замон калонсолон вокуниш нишон дода, моро мањкум мекарданд. Имрўз дар рўйи њавлї кўдакон модарњояшонро дашном медињанду касе ба онњо ањамият намедињад, яъне ин чизи муќар-

бо тањияи моноспектакле тамоми пањлуњои ин њунаратонро пешорўйи бинанда боз намекунед? -Ин савол бори аввал домангири ман нест, ин савол њамеша дар зењни худи ман њам њаст. Борњо њам кўшиш кардаам, ки њамин корро кунам, аммо кадом як зару-

ТАЊИЯИ МОНОСПЕКТАКЛРО БО ХУД БА ХОК БАРАМ" њам таъсири њунару истеъдоди нотакрори Фаррухи Ќосим дида мешавад ва Сабоњатхон ин пайрањаро идома медињад. Бо вуљуди њамаи ин инсон ин чизњоро мушоњида карда, хаста мешавад, ки муњити мо муњити театрї нест, мардуми бештар ба њамон њунарњои кўчагиву рањзанї таваљљуњ доранд. Боз агар бархе ситорањои "гумном" консерте гузорад, бо маблаѓњои калон чипта дастрас мекунанд, аммо чиптаи намоишњои театри академикї барои калонсолон 10 сомонї аст. Дар њоле, ки барои тањияи як намоиш чї ќадар зањмату чї ќадар нерў сарф мешавад, вале мардум баъзан дар канор мемонанд. Борњо ба ањли худи эљод, шоиру нависандагон, рўзноманигорон даъватномањо медињї, ки ба намоиш оянд, аммо… Охир театр барои њамагон нест, театр љойи хосон аст, ба театр бояд зиёиёни пешќадам биёянд. Баъзан аз телевизион

Д

ар дунё зуњуроти бисёр бади бахиливу нотавонбинї аст, аммо он тавре, ки дар байни мардуми мо, хосса дар байни ањли эљоди мо аст, фикр мекунам дар ягон мардуми дигар нест. Ман њам њазорњо њазор айб дорам, њазорон камбудиву нуќсон дорам, лекин ба як чиз шукр мекунам, ки ман њељ ваќт ба як њунарманде, ки воќеан вай арзанда аст, истеъдоду неруи бузург дорад, бахилї накардаам. Баръакс аз дастовардњои эљодии њамкасбонам њамеша чун кўдак завќ бурдаам. Як нафар наќши наверо бозї кунад, ман бомуњаббат рафта табрикаш мекунам, дар ѓайбаш њам аз ў суханони нек мегўям.

журналистон ба ман занг зада мегўянд, ки мо мехоњем бо шумо дар бораи театр суњбат кунем. Ман мепурсам, ки охирон намоиши тамошокардаи шумо кадом аст, љавоб медињад, ки ман намоишеро надидаам. Ман њайрон мешавам, ки ў чї гуна бо ман дар бораи театр суњбат мекунад? -Шумо гуфтед мардуми мо дигар ба санъатњои кўчагї таваљљуњ дораду њунари ситорањои "гумном"-ро меписандад. Сабаби паст рафтани завќи мардум дар чї бошад ва барои боло бурдани завќи онњо чї бояд кард? -Боз њам решаи онро дар фољеањое, ки солњои навадуми асри гузашта ба сари миллати мо бориданд, биљўем. Воќеан, яке аз

ин гуна сурудњо њатто ба клубњои дења роњ намеёфтанд. Имрўз ин гуна сурудњо то минбарњои баланд роњ ёфтанд, то радиову телевизионњои мо роњ ёфтанд. Ин албатта завќи љавононро мекоњонад. -Аммо замон замони глобализатсия ё худ љањонишавї аст… -Албатта, пеши роњи интернету ин гуна чизњоро гирифта намешавад, лекин ба њар сурат ба фарњанги асил арљи дигарро бояд ќоил буд. Як файласуфи иронї, ки дар Амрико зиндаги мекард, мутаассифона номаш аз хотирам рафтааст, намудњои нави санъатро "њашара" унвон кард, яъне Майкл Љексону дигаронро "њашара", яъне вирус хонда гуфт, ки онњо зуд сироят мекунанд. Ал-

рарї шудааст. Ваќте ин бетарафињоро мебинам, дилам хун мешавад. Воќеан, хеле фарњангамон паст аст. Ваќте инро нодида мегирем, ин нишонаи бад аст. -Чї бояд кард? Чї гуна фарњангамонро боло барем? -Љомеаи мо ба як инќилоби фарњангї ниёз дорад ва дар ин росто бе амру фармонњои Њукумат ягон кори муассир кардан имкон надорад. Наќшањои онро бояд Њукумат тањия кунад. Он гунае, ки дар Чин Инќилоби фарњангї эълон дошта буданду ба њадаф расиданд, бояд мо њам њамин гуна иќдомро руйи даст бигирем. Њам давлат ва њам љомеа бояд ба ин кор таваљљуњ намоянд. Боз мардуми одат кардааст, ки дар њама кор аввал Њукумат тасмим бигирад. Ман мехоњам махсус ќонуни давлат ќабул шавад барои мубориза бар зидди мањалгарої. Бадтарин зишттарин зуњуроте, ки имрўз ба пештарфи миллати мо хала ворид мекунад, ин мањалгароист. Мањал-

ruzgor@hotmail.com

рият, кадом як душвории зиндагї садди роњ шудааст. Ман намехоњам, ки ин ниятро бо худ ба хок барам. -Дигар тамошобин интизор бошад, ки ахиран аз љониби Ортиќи Ќодир моноспектакле њам тањия ва рўйи сањна меояд? -Ё насиб -Суоли одатии рўзноманигорон: боз чї наќшањои эљодї доред? -Наќшањои мо бештар ба худамон вобаста набуда, вобастаи роњбарияти эљодии театр аст. Мо дар Китобхонаи миллї чанд намоиш, аз љумла "Шоме бо Њофиз" бо иштироки яке аз шашмаќомсароёни боистеъдоди мо Хуршед Иброњимов ва намоишњои дигаре бахшида ба бузургдошти Низомиву Рўдакї тањия карда будем. Њамчунин дар масири њамкорињо бо Китобхонаи миллї наќшањои зиёд дорам, пешакї гуфтан намехоњам, аммо талош меварзам, ки онњо амалї гарданд. -Ташаккур барои суњбат…

info@ruzgor.tj

www.ruzgor.tj


12

Б

№09 (009) 31 июли соли 2013

Аз рўзгори орифон

www.ruzgor.tj

а гуфтаи эшони Саидкабир, ки ба шоњидони ќатли эшони Султон ва бародараш истинод меорад, њамон рўзи куштори эшонњо дар дењаи Ёзѓанд яке аз сарбозони Салимпошо ваќти талаву торољ кардану ба яѓмо бурдани моликияти эшонњо мехоњад, ки ба аспи эшони Султон савор шавад ва онро моли худ кунад. Ба назди асп омада "акнун султони ту манам" гуфта мехоњад, ки даст болои пушти асп гузорад. Дар њамин њолат асп чунон шаттае ба фуки он шаккок мезанад, ки косахонаи сараш аз гарданаш чанд метр дур мепарад.

ЌИССАЊО АЗ РЎЗГОРИ (Аввалаш дар шморањои гузашта)

Султони Њамад, «Рўзгор» Дигар касе аз одамони Салимпошо ва Махсуми Фузайл љуръат намекунад, ки ба аспи эшони Султон наздик шавад. Он рўз хонаву дари тамоми эшонњоро одамони Махсуми Фузайл талаву торољ карданд. Тамоми ашёи хонаро бо худ бурданд. Њатто офтобањои тањораткуниро низ ѓанимат гуфта бо худ бурданд. Љасади мубораки эшонњоро аз тарси Махсуми Фузайл се рўз ба хок намесупоранд. Онњоро дар ташнови хонаи Ёр ном шахсе, ки њанўз њам зиндааст, пинњон мекунанд. Баъди се рўз дар њамон Дењи Калон он ду шањиди роњи Њаќро билохира ба хок месупоранд. Эшони Шорањматуллоњро баъди як рўзи дар зиндон нигоњ доштан гўё ба сабаби наёфтани далеле, ки гунањкор буданашро исбот кунанд, Махсуми Фузайл љавоб додааст. Баъди шаш ё нўњ моњ падари эшонњои маќтул, шайхи Шањобиддини Валї ба хоби эшони Сайидљалолиддин, бародари хурдии эшонњо медарояд ва мегўяд: "писаронамро ба назди худат биёр". Эшони Сайидљалолиддин дар Ёзѓанд гов кушта, бо сўфињо машварат мекунад ва розигии онњоро гирифта бо сабаби вайрон будани купрўки Тавилдара аз пули Чироѓ гузашта ба Дењи Калон меоянд. Дар он љо њам барзаговеро кушта ба мардум нон медињанд ва ќабри эшонњоро мекушоянд. Аљибаш дар он будааст, ки ба љуз аз мўйи дароз дигар дар тану чењрањои эшонњо ягон таѓйироте дида нашудааст. Онњо одамони навакак бахобрафтаро мемонданд. Ваќте онњоро аз гўр мегиранду барои ба Ёзѓанд бурдан омода месозанд, аз баданашон мисли шањидони аъло хун мечакад. Баъдан онњоро бурда дар Ёзѓанд ба хок месупоранд. Боре барои дидани њамон мавзее, ки эшонњо аввалин бор ба хок супурда шуда буданд, яъне ба Дењи Калон, рафтем, - мегўяд эшони Саидкабир. Ба мо ќабри эшонњоро нишон дода гуфтанд, ки дар љои онњо ду нафар ихлосмандонашонро, ки дар ноњияи Панљ зиндагї карда васият намуда будаанд, ки баъди маргашон онњоро дар гўрњои холишудаи эшонњо гўронанд, ба хок супоридаанд. Шояд ки ба шарофат ва шафоати онњо азоби пурсиши гўр барояшон камтар шавад,- гуфтаанд дар шарњи васияти худ онњо. *** Низомиддин, навасаи Абдулњайи Муљахарфї дар сўњбат бо нависандаи ин сатрњо иброз дошт, ки ба гуфтаи падараш домулло Муњаммадикром бобояш Абдулњайи Муљахарфї аз марги эшони Султон, ки писари пир, дўст ва њамсабаќаш буд, сахт андўњгин шуда дар сўги ў як манзумае њам

www.ruzgor.tj

*** Баъди ба ќатл расондани эшонњо Махсуми Фузайл бо њамроњии Салимпошшо ба Кўлоб мераванд. Дар Кўлоб Салимпошшо ташаббусро ба даст гирифта беки Кўлоб Ашўрбекро шахсан ба дасти худаш ба ќатл мерасонад. Самеъпошо дар байни мардум шахсан сари Ашўрбекро аз тан људо месозад. Фузайл ин манзараро дида дарк мекунад, ки чи хатои бузурге аз ў гузаштааст. Ў эњсос мекунад, ки агар љонашро халос накунад, Салимпошшо рўзе бо ў низ чунин рафтор хоњад кард. Ва бо бањонае ба Њоит омада, дар он љо муддате ором меистад. Салимпошшо бошад бо лашкари боќимондаи Фузайл ва Ашўрбек ба Душанбе њуљум мекунад ва дар љанги зидди Артиши Сурх ши-

ЭШОНИ СУЛТОН... Муњаммадикром – писари Абдулњайи Муљахарфї, 18.07.2013

навишта будааст. Аз ин хусус баъзе порчањои шеърие, ки дар вараќњои алоњида то ба замони мо омада расидаанд, далолат мекунанд. Мутаассифона, он манзума дар шакли пуррааш то њанўз дастраси пайвандони Муљахарфї нашудааст. Вале дар њамин чанд мисраъ назме, ки аз он манзума боќї мондааст, маълум аст, ки дар њамон давра љавру зулми мардум аз сўи силоњдорон ба ављи аъло расида будааст. Шоир таъкид мекунад, ки ѓайр аз эшони Султон дигар аз тамоми фармондењону силоњдорон аз мусулмониву эмондории худ фаромўш карданду љавру зулмро ба роњ монданд: …Ба љуз эшони Султон, марди диндор, Сипоњињо зи эмон сохта ор… Арўси мулкро бешўй диданд, Тариќи кофарї бар худ гузиданд… Аз мисраъњои баъдї чунин бармеояд, ки зулмро болои мардуми бегуноњи мусалмон асосан мусаллањони худї, ба хусус одамони Махсуми Фузайл, раво медидаанд: … Чу љавр аз њад гузашт эшони Султон, Дилаш бањри мусалмонон парешон, Хате аз худ фиристода ба Махдум, Ки лозим нест ахзи моли мардум. Љолиб он аст, ки Абдулњайи Муљахарфї Салимпошоро, ки аз Афѓонистон бо фармони амир Олимхон ба љои Анварпошшо фиристода шуда буд ва дар бай-

e mail: info@ruzgor.tj

Б

Сайидљалолиддин, ки таќрибан 22-24 сол дошт, тасмим мегирад, ки тавассути Кўлоб ба Афѓонистон гузашта равад. Ў њамроњи худ 14 муридашро гирифта озими дењаи Чаќќони Ховалинг мешавад, то бо хешу табор худоњофизї карда ба Афѓонистон биравад. Дар ин байн ба гўши Махсуми Фузайл ва Салимпошшо, ки баъди ќатли эшони Султон ва эшони Сулаймон ба Кўлоб рафта буданд, овоза мерасад, ки бародари хурдии эшонњои маќтул ба ќасди ќасосгирї озими Кўлоб шудааст. Аз ин рў дар масири њаракати ў дар чанд љо камин мегузоранд то эшони Саидљалолиддин ва муридонашро дастгир намоянд. Дар лањзаи охир муридони эшони Сайидљалолиддин аз маќсади Фузайл Махсум огоњ шуда, бо одамони Фузайл ва Салимпошшо ба љанг медароянд. Дар ин љанг ба љуз Сайидљалолиддин њамаи 14 муриди ў ба шањодат мерасанд. Вале пеш аз љоми шањодат нўш кардани онњо чил нафар љангљўи Фузайл ва Салимпошшоро ба ќатл мерасонанд. Худи Сайидљалолиддин баъди љон ба саломат бурдан дар кўњњо рањгум мезанад ва маљбур мешавад, ки ба водї фарояд. Дар водї боз њам ба дасти сарбозони Фузайл ва Салимпошшо, ки аз њисоби казакњои рус будаанд, меафтад. Онњо мехоњанд ўро ба назди Фузайл бубаранд, вале эшони Сайидљалолиддин бо онњо дар набард мешавад. Дар ваќти љанг казакњои рус бо шамшер чанд зарбае ба сари ў мезананд. Гумон мекунанд, ки баъди ин зарбањо љонаш баромадааст. Шаб ба Фузайл ин њодисаро наќл мекунанд. Фузайл чун аз бародари эшонњои марњум будани шахси бо казакњо љангкарда ѓофил мешавад, казакњоро сарзаниш мекунад, ки чаро зинда ва ё мурдаашонро бо худ наёварданд. Казакњо мегўянд чун шаб торик аст, фардо љасадро хоњанд овард. Вале Сайидљалолиддин бо хости Худо ба њуш омада худро бо як азоб ба лаби дарёчае мерасонад. Аз ќазо дар њамин лањзањо аз назди ў марди харсаворе мегузарад. Он харсавор эшони Сайидљалолиддинро мешиносад. Ў як тан аз муридони падари эшон дар њамин минтаќа будааст. Он мард,

аъди ба ќатл расондани эшонњо Махсуми Фузайл бо њамроњии Салимпошшо ба Кўлоб мераванд. Дар Кўлоб Салимпошшо ташаббусро ба даст гирифта беки Кўлоб Ашўрбекро шахсан ба дасти худаш ба ќатл мерасонад. Салимпошо дар байни мардум шахсан сари Ашўрбекро аз тан људо месозад. Фузайл ин манзараро дида дарк мекунад, ки чи хатои бузурге аз ў гузаштааст. Ў эњсос мекунад, ки агар љонашро халос накунад, Салимпошшо рўзе бо ў низ чунин рафтор хоњад кард. Ва бо бањонае ба Њоит омада дар он љо муддате ором меистад.

ни мардум инчунин бо номи Самипошо ва Самеъ низ маълум буд, фитнагар номида, сабаби ба ќатл расидани эшони Султонро дар фитнагарии њамин шахс донистааст. Суханњои бадтарин, аз ќабили бадњолу мурдор, бебасорату бетањоратро дар њаќќаш раво медорад: Ба макру фитнаи як бебасорат, Ки Сомеъ ном дошт он бетањорат. Ба њилла рафта ин бадњоли мурдор, Кашид он хушлиќоро зуд дар дор. Абдулњайи Муљахарфї рўирост мегўяд, ки эшони Султонро аввал бо фитна бадном карданд ва сипас ба ќатл расониданд. Ў эшони Султонро дар шеъри худ њамчун љавонмарди накўрўй ва дар роњи шариат собитќадам тавсиф мекунад: Ки Султонхољаро бадном карданд, Шароби фитнаро дар љом карданд. Дареѓ аз он љавонмарди накўрўй, Ба роњи шаръ собит он Худољўй.

ruzgor@mail.ru

каст мехўрад. Баъдан маљбур мешавад, ки ба Афѓонистон гурезад. Дар Афѓонистон чун мефањманд, ки ў дар куштани эшони Султон ва бародараш эшони Сулаймон даст дорад, касе ба ў нигоњ намекунад. Ў чанд муддат мисли девонањо дар кўчањои Кобул амир Олимхонро дашном дода мегардад. Сипас, ба ватанаш Анталияи Туркия меравад. Дар он љо низ аз кирдорњои ношоистаи ў бохабар будаанд. Ўро њатто ба шањр даромадан намемонанд. Ў мехоњад ќочоќї вориди шањр шавад, ки њадафи тири посбонњо ќарор мегирад ва саг барин дар ватани худаш кушта мешавад. ЉАНГИ ЭШОНИ САЙИДЉАЛОЛИДДИН БО МАХСУМИ ФУЗАЙЛ Баъди ба шањодат расондани эшони Султону эшони Сулаймон бародари хурдии онњо эшони

ки шахси куњансолу донишманд ва сўфї будааст, эшони Сайидљалолиддинро боэњтиёт ба хар бор карда аз дарёча гузаронида ба хонааш мебарад. Ў мекўшад, ки аз паси худ осоре боќї нагузорад, то баъдан ўро ба воситаи он пайдо накунанд. Дар хонааш ў аспхонае доштааст, ки дар кунљи он як кулї (зарфи лойии калони љавгирї) дар чуќурие гузошта шуда будааст. Суфї аввал захмњои эшони Сайидљалолиддинро ба диќќат шуста малњам молида ба ў хўроки гарм дода сипас наздикињои субњ ўро даруни кулї гузошта болои кулиро мањкам карда, аз болояш саргини аспро партофта, аспро дар болои он мебандад. Субњ Махсуми Фузайл одамонашро барои овардани љасади эшони Сайидљалолиддин мефиристад. (давом дорад)


Дин ва рўзгор

www.ruzgor.tj

№09 (009) 31 июли соли 2013

13

иборањои наздик ба ин њадис аз Ибни Аббос ривоят намудааст, ки ин оят дар бораи солхўрдагон ва амсоли онњо нозил шудааст: "Ва бар касе рўза гирифтан тоќатфарсост, каффорае аст ва он додани хўрок ба як нафари бенавост ва њар кас ба майли худ бештар некї кунад, пас он барои ту бењтар аст" (Сураи "Баќара", ояти 184). Яъне, њар кас бештар аз таъоми як мискин фидя пардохт кунад, бењтар аст. Бинобар ин, занону мардони пиру куњансол ва бемороне, ки умеди бењбудии онњо набошад, њамагї метавонанд рўзаи моњи шарифи Рамазонро бихўранд ва дар ивази њар рўз таъоми як мискину бечораро пардохт намояд. Рољеъ ба саволи дуввум, ки оё зани њомилае, ки њангоми рўза гирифтан бими мурдани љанини худро дошта бошад, метавонад, ки рўзаи фарзиро надорад? Дар љавоб мегўям, ки оре метавонад рўзаро надорад, балки њар гоњ дар гирифтани рўза марги бача дар назари ў ќатъї бошад ва бо як духтури мўъмин ва њозиќ ба ў чунин њўшдоре дода бошад, ба хотири наљоти кўдак ифтор кардани рўза бар вай вољиб мегардад. Дар ин иртибот Худованди мутаол дар Ќуръони карим мефармояд:

ЊУКМИ САЊАРХЎРЇ БАРОИ РЎЗАДОРОН

Д

ар ду шумораи гузашта посухњои донишманди маъруфи олами Ислом Юсуф Ќарзовиро дар масоили бањсбарангези оѓозу анљоми моњи шарифи Рамазон, идњои фитр ва Ќурбон аз рўи илми њайат ва нуљум интишор дода будем. Ва њоло ба идомаи сўњбат бо ин фаќењи бузург мепардозем, то посухњое ба муњимтарин саволњои рамазонии худ дарёбем. Ёдовар мешавем, ки Юсуф Ќарзовї аз љумлаи камтарин донишмандони муосири ањли суннат аст, ки фатвоњояш аз љониби њама донишмандони мазњаб ќобили ќабул уфтодааст.

Тањияи Ќиёмиддин Сатторї (Аввалаш дар шмораи гузашта)

Савол: Дар бораи њукми сањархўрї чї мефармоед? Оё сањархўрї шарти аслии рўза аст ё не? Љавоб: Сањар хўрдан шарти рўза гирифтан нест, балки як суннат аст. Паёмбар (с) онро анљом медоданд ва ба он дастур додаанд ва фармудаанд: "Барои хўрдани сањарї бархезед, ки дар сањарї хўрдан баракат аст". (Бухорї ва Муслим ба ривояти Анас) Бинобар ин, сањарї хўрдан ва њамчунин таъхир андохтани он, то тулўъи субњи содиќ суннат аст, зеро боиси таќвияти мусалмонони рўзадор, кам шудани машаќќати рўзадорї мегардад ва муддати замони гуруснагї ва ташнагиро коњиш хоњад дод ва аз он љо, ки осонгирї мавриди таваљљуњи дини Ислом мебошад, аз ин рў, дини мубини Ислом ибодатро бар мардум осон гирифта ва онњоро ба сўйи осонсозии он ташвиќу тарѓиб кардааст. Аз љумлаи њамин осонгирињои дини Ислом зудтар ифтор кардан ва дертар сањарї хўрдан аст. Пас барои мусалмонони рўзадор мустањаб аст, ки њангоми сањар аз хоб хезад ва андаке ѓизо ба унвони сањарї њарчанд як хурмо бошад, бихўрад ё як љуръа об бинўшад, ба хотири ин ки ба суннати Расули акрам (с) амал намуда бошад. Дар сањархўрї фоидаи маънавии дигаре низ дорад, ки њамон бедории ќабл аз дамидани субњ аст. Дар он соати сањар Худованди мутаол рањмати худро бар бандагонаш мутаљаллї менамояд, дуоњоро иљобат мекунад ва истиѓфоркунандагонро мавриди маѓфират ва бахшиш ќарор медињад ва амалњои солењро мепазирад. Албатта, миёни касоне, ки ваќти сањарро ба зикр гуфтан ва тиловати Ќуръон сипарї мекунанд, бо касоне, ки ин соатро дар хоб ва бехабарї ба сар мебаранд, фарќи зиёд аст.

САЊАРХЎРЇ ЊАНГОМИ АЗОНИ СУБЊ Суол: Њар гоњ инсон беихтиёр монанди ин ки дар хоб монда бошад ва сањарї хўрданаш ба таъхир афтад ва ба њангоми азони субњ њамчунон ба сањархўрї машѓул бошад, оё лозим аст, ки бо шунидани азони субњ фавран аз хўрдану ошомидан даст бикашад ё ин ки то поёни азон метавонад ба хўрдану ошомидан идома бидињад? Љавоб: Агар инсон ба таври ќатъї бидонад, ки азони субњ мувофиќ ба таќвими мањаллии шањре, ки дар он љо рўза мегирад, дар ваќти муќарраршуда садо додаст, вољиб аст њангоми шунидани азон дарњол аз хўрдану ошомиданро ќатъ гардонад ва агар дар дањонаш ѓизое бошад, бояд ки онро берун андозад, то рўзааш сањењу дуруст бошад. Аммо агар бидонад, ки азон чанд даќиќа ќабл аз дамидани субњи содиќ гуфта мешавад ё дастакам дар бораи соат ва ваќти азон дар шакку шубња бошад, метавонад то замоне, ки дамидани субњи содиќ яќин пайдо накардааст, бихўрад ва биошомад. Имрўза ташхиси феълии замони дамидани субњ бо вуљуди љадвали соати даќиќи ифтор ва сањар, ки њељ хонае аз он холї нест, бисёр осон мебошад. Марде ба Ибни Аббос (р) гуфт: "Ман њангоми сањарихўрї њар гоњ ки ба шакку шубња меафтам, имсок менамоям". Ибни Аббос (р) гуфт: "Замоне ки шакку шубњаи ту ба яќин табдил нашудааст, бихўр ва бинўш". Имом Ањмад (р) гуфтааст: - "Инсон то замоне, ки ба яќин надонад, ки субњи содиќ надамидааст, метавонад ба хўрдан ва ошомидан идома бидињад". Шайх Нурї мефармояд: "Шогирдони Имом Шофеъї иттифоќи назар доранд, ки бар ин ки инсоне, ки нисбат ба дамидани субњ дар шакку шубња бошад, метавонад бихўрад, ба хотири ин ки Худованди мутаол хўрдан ва ошомиданро дар шаб то интињои он, яъне то замони дамидани субњи содиќ мубоњ донистааст ва касе, ки дар шакку

шубња бошад, дамидани субњ барои ў ќатъї нашудааст. Худованди мутаол мефармояд: "Пас њам акнун (дар шабњои моњи Рамазон метавонед) бо њамсаратон њамхобї кунед ва ончиро Худо барои шумо муќаррар дошта, талаб кунед ва бихўред ва бинўшед, то риштаи сафеди бомдод аз риштаи сиёњи шаб бар шумо намудор шавад" (Сураи "Баќара", ояти 178) Аз ин љо барои мо равшан мешавад, ки бозистодан аз хўрдану ошомидан муддате пеш аз азони субњ барои њамеша фоќиди далел аз Ќуръон ва суннат мебошад ва навъе аз ифрот дар дин ба шумор меояд ва бо мустањаб будани таъхири сањарихўрї, ки суннати Паёмбар (с) аст, мунофот дорад. Валлоњу аълам. Суол: Оё шахсони пиру солхўрда метавонанд рўзаи моњи шарифи Рамазонро нагиранд? Дар ин сурат чї чизе онњоро вољиб мегардад? Оё зани њомила ба хотири тарс аз марги љанин метавонад рўзаи фарзиро нагирад? Дар ин сурат чї чизе бар ў вољиб мегардад? Оё истеъмоли атр ва маводи хушбўй дар моњи Рамазон љоиз аст? Љавоб: Посухи суоли аввал ин аст, ки барои марду зани пиру солхўрда, ки гирифтани рўза барои онњо машаќќат ва сахтии бисёре ба бор оварад, рўза нагирифтанашон љоиз аст. Њамчунин барои бемороне, ки умед ба бењбудї надоранд ва бемороне, ки бемории онњо кўњна ва давомнок бошад

"Фарзандони худро макушед" (Сураи "Анъом", ояти 151, сураи "Исро", ояти 31). Љони чунин кўдаке њам муњтарам аст ва набояд њељ зан ва марде дар нигоњдории ў сањлангорї намоянд, то аз миён биравад. Њамчунин њар гоњ занони њомила ва ширдењ аз бобати гирифтани рўза тарси аз миён рафтани худашонро дошта бошанд, назари бештари уламои исломї бар ин аст, ки онњо метавонанд рўза нагиранд ва фаќат ќазои рўза бар онњо вољиб мешавад ва ин ду гурўњ дар ин ду њолат монанди ашхоси бемор мебошад. Бо ин тафовут, ки њар гоњ занони њомила ва ширдењ њангоми рўза гирифтан бими аз даст рафтани љанин ё кўдаки худро дошта бошанд, уламои исломї пас аз он ки ба иљмоъ хўрдани рўзаро љоиз шуморидаанд, ихтилофи назар доранд, дар ин ки оё дар чунин њолате барои онњо ќазои рўза вољиб аст ё фидя, яъне дар муќобили њар рўз таъоми як мискин ё њар ду бо њам бар ў вољиб мегарданд. Ибни Умар ва Ибни Аббос ба ин аќидаанд, ки ба ин ки фаќат бояд фидя бидињанд, аммо аксар уламо ва фуќањо љонибдори ќазои рўза њастанд ва баъзе дигар ба љо овардани ќазои рўза ва таъоми мискин њардуро ба онњо вољиб донистаанд. Ба назари ман зане, ки пушти сари њам њомилагї ва ширдињї ваќтњои ўро машѓул сохтааст, ба тавре ки фурсате барои ќазои рўза надорад. Ин ба он маъност, ки

Оё зани њомилае, ки њангоми рўза гирифтан бими мурдани љанини худро дошта бошад, метавонад, ки рўзаи фарзиро надорад? Дар љавоб мегўям, ки оре метавонад рўзаро надорад, балки њар гоњ дар гирифтани рўза марги бача дар назари ў ќатъї бошад ва бо як духтури мўъмин ва њозиќ ба ў чунин њўшдоре дода бошад, ба хотири наљоти кўдак ифтор кардани рўза бар вай вољиб мегардад. Дар ин иртибот Худованди мутаол дар Ќуръони карим мефармояд: "Фарзандони худро макушед" (Сураи "Анъом", ояти 151, сураи "Исро", ояти 31). ва духтурон аз табобати онњо нотавон бошанд ё аз беморињои муолиљанашаванда бошад, рўза надоштани онњо љоиз мебошад. Дар њамаи ин мавридњои ёдшуда барои хўрдани њар рўзи моњи мубораки Рамазон пардохти каффора ба миќдори хўроки як нафар мискину камбаѓал бар онњо вољиб гардад ва ин амал навъе рухсат ва осонгирї аз љониби Худованди мутаол ба шумор меояд, чунонки мефармояд: "Худо барои шумо осонї мехоњад ва барои шумо душворї намехоњад" (Сураи "Баќара", ояти 185). Ва боз мефармояд: "Ва дар дин ба шумо сахтї ќарор надодааст" (Сураи "Њаљ", ояти 78). Ибни Аббос (р) мегўяд: "Ба инсони пир ва куњансол иљозат дода шудааст дар моњи Рамазон нагирад, вале ба хотири њар рўзи Рамазон як фаќири камбаѓалро бипардозад ва ќазои рўза вољиб нест". Имом Бухорї бо

ruzgor@hotmail.com

як сол њомила аст ва соли баъд ширдењ ва њамин тавр пушти сари њам як сол њомила ва як сол ширдењ мебошад. Дар ин сурат, фаќат фидяи рўза бар ў вољиб мегардад. Агар чунин занеро мукаллаф ба ќазои рўзањое, ки ба хотири њомилагї ва ширдињї хўрдааст, бинамоем, вай бояд чанд соли дароз рўза бигирад, ки ин кор тавъам бо сахтї ва машаќќат аст ва Худованди мутаол сахтї ва душвориро барои бандагонаш раво намедорад. Дар мавриди саволи сеюм, ки рољеъ ба истифодаи атр ва маводи хушбўй дар моњи шарифи Рамазон буд, бояд бигўям, ки истифода ва истеъмоли њама гуна хушбўйї љоиз аст ва њељ кас истифодаи атр ва маводи хушбўйро ботилкунандаи рўза ва дар моњи Рамазон онњоро њаром надонистаанд. Валлоњу аълам. (Идома дорад)

info@ruzgor.tj

www.ruzgor.tj


14

№09 (009) 31 июли соли 2013

Дин ва рўзгор

www.ruzgor.tj

ЊАР КЇ ТАРСИД АЗ ЊАЌУ ТАЌВО ГУЗИД... Я

ва "Эй ањли имон, муттаќї ба ша Худотарс бошед ва њаме Ху То до њаќќу савоб сухан гўед. и худ аъмоли шуморо ба лутф оњони гун аз ислоњ фармояд ва шумо даргузарад …" Ањзоб, Ќуръони Маљид, сураи 70-71 и њо оя

к рукни муњими имон ба Худо ин парњезгорї ва таќвост. Дар ояи 26 сураи Аъроф Худованди бузург ба бандагонаш тавсия медињад: "Либос ва пўшиши таќво некутар аст". "Таќво" дар асл аз моддаи "виќоя" ба маънии нигањдорї ё хештандорї аст. Ва таќво ќарор додани рўњ аст дар як пўшиши њифозатї дар баробари хатарњо ва гоњо таќворо ба хавф тафсир кардаанд. Хавф сабаби таќво мешавад ва дар урфи шаръ таќво ба маънои хештандорї дар баробари гуноњон аст. Ва "камоли таќво" он аст, ки аз чизњои шубњаовар низ худдорї карда шавад. Домулло Саъдиддини Рустам дар маќолае таќворо як нерўи назорати дарунии инсон мехонад, ки ўро дар баробари туѓёни шањватњо њифз мекунад. Ва боз менависад: "Агар вуљуди инсонро ба мошине монанд кунем, пас дар ин мошин таќво наќши тормузи нерумандеро бозї мекунад, ки инсонро дар бероња шудан њифз ва аз тезравињои хатарнок бозмедорад. Њазрати Алї (к) таќворо ташбењ ба маркабе кардааст, ки соњибаш бар он савор аст ва лаљомаш дар дасти ўст ва ин маркаб то дохили бињишт соњибашро пеш мебарад".

Таќво ин худ бар асари тарс аз Худо ба вуљуд меояд. Инсон њар амалеро, ки ба хайр далолат мекунад, бояд танњо ба хотири Худо анљом дињад ва худдорї аз амали шарр танњо дар сурати тарс аз Худо амри воќеъ мешавад. Ваќте аз њазрати Абўбакри Сиддиќ (р) пурсиданд, ки "таќво чист?" эшон онро ба њолати касе ташбењ кардаанд, ки аз як сарзамини пур аз хор гузар мекунад ва кўшиш менамояд пойро љойе бигзорад, ки мабодо нўги хоре дар пояш бинишинад ва ё доманашро бигирад. Њазрати Абубакр (р) ба суолкунанда рўй оварданд ва гуфтанд: Агар аз гуноњон чунин эњтиёт кунем, ин таќвост. Яъне, њаќиќати таќво эњтиёт аз содир кардани гуноњи кўчаку бузург аст. ТАЌВОИ ПАЁМБАРОН Дар ањодиси набавї далолат ба тарс аз Худо (љ) ва таќво пеша намудан зиёд вомехўрад ва аз мазмуни он фармудањо чунин бардошт мешавад, ки парњезу таќво ин ањди бандаи солењ бо Худои худ аст. Њадиси Пай?амбарон (ъ) чашмаи тозаест, ки бо оби мусаффои худ ба дарёи нури њикмати Илоњї мерезад ва он дарёро нуронитару серобтар мекунад. Расулони Худо бо вуљуди он ки соњибони вањй буданд ва њамеша дар умури зиндагонии шахсї ва равиши давлатдорї ва даъвату иршод аз Худованд дастур мегирифтанд, боз њам худро ољизтарини ољизон медонистанд ва пайваста аз Офаридгор њидояту таќво талаб мекарданд. Чунончї, Ибни Масъуд (р) мегўяд "Расули Худо (с) ин дуоро њамеша вирди забон доштаанд: "Эй Худо ман аз ту њидоят, таќво ва покдоманї ва исти?нои нафсї талаб дорам." (Ба ривояти Муслим) Рўзгори анбиё (ъ) худ омурзанда барои на танњо муттаќиён, балки барои њамаи бандагони солењ аст. Аксари ањодис дарбаргирандаи

www.ruzgor.tj

бахше аз њаёти анбиёст, ки ё кардаанд ва ё дар посух ба пурсише фармудаанд. Дар њадисе аз Анас (р) ривоят аст, ки њазрати Расул (с) дар роњ хурмоеро ёфт пас гуфт: "Агар наметарсидам, ки ин хурмо аз закот аст, онро мехўрдам." Дар шарњи ин њадис муфассирин мегўянд "…агар инсон дар чизе шаку тардид кунад бояд аз иљрои он худдорї намояд ва ин тарк кардан барояш бењтар аст." Ба њамин маъно дар њадиси дигаре бино ба ривояти Тирмизї, ки боз њам "Риёзуссолињин" меоварад, аз Имом Њасан ибни Алї (к) ривоят шудааст, ки аз њазрати Расул (с) њифз кардам, ки гуфт: "Бигзор он чизеро, ки туро ба шак меандозад ва иќдом кун ба чизе, ки туро ба шак намеандозад." Яъне, инсони мўъмин бояд њамеша бикўшад аз миёни шакку гумону тардид онеро, ки ба таќво наздик бошад интихоб намояд ва ё аз чизе ки шак дорад, дурї љўяд ва парњез кунанд. Њадиси зерро, ки Абу Зариф ибни Њотами Тойї (р) ривоят кардааст, низ метавон ба њамин маънї донист. Бино ба ривояти ў Расул (с) мефармуд: "Агар касе ба чизе савганд бихўрад ва сипас бубинад, ки таќво дар ѓайри он аст ва ё ѓайри он ба таќво наздиктар аст, пас ба чизе, ки дар он таќво аст, амал кунад." Ин њадис гувоњи он аст, ки таќво муќаддамтар аз ќасамест, ки иљрои он инсонро ба шакку тардид мебарад ва ё зери бори гуноњи тозае меафканад. Дар хабар аст, ки Худованди љањониён ба Пайѓамбараш њазрати Довуд (ъ) бо як ширинии хоси Худо ва лањни басо дилљўи каломи Илоњї ва бо мењре, ки танњо Офаридгор метавонад нисбат ба офаридањои худ дошта бошад, мурољиат мекунад ва мегўяд: "Эй Довуд (ъ) агар онњо, ки ба ман пушт кардаанд медонистанд, ки ман чї гуна интизории ононро мекашам ва чї ќадар муштоќи

e mail: info@ruzgor.tj

тарки нофармонии онњо њастам, аз шиддати шавќ мемурданд ва аъзои баданашон аз ишќ ба ман аз якдигар мегусалид. ТАЌВОИ СОЛЕЊОН ВА ТАЌВОИ ОРИФОН Шайх Саъдї алайњиррањма таќворо ду навъ медонад: яке таќвои солењон ва дигар таќвои орифон. Ва дар шарњи ин ду мефармояд: "Ваќте ки солењонро шайтон амали нописандида дар назар биёрояд ва нафс ва табиат моили он кунад, андеша кунанд аз рўзи ќиёмат ва њисоб, ки арсаи арзи аввалину охирин бошад… Аммо баёни таќвои орифон он ки агар … гўшаи хотири эшон ба амале нокарданї илтифот кунад на аз азоби рўзи ќиёмат тарсанд, балки дар он њолашон аз Худои азза ва љалла шарм ояд, ки воќиф аст ва раво набошад дар назари бузургон афъоли ќабењ." Ё ба ќавли орифи Рай Юсуфи Њусайн "Суфиён ќавмеанд донанд, ки Худо эшонро мебинад, пас эшон шарм доранд аз назари Њаќ." Ва таќво аз назари ањли тариќат шарти асосии расидан ба маъшуќи лоязол аст. Чунончї, аз њазрати имом Абуњанифа (р) ри-

ruzgor@mail.ru

воят кунанд, ки дар бозор мегузашт миќдори нохуне гил бар љомаи ў чакид. Ба лаби даљла рафт ва мешуст. Гуфтанд: Эй имом, ту миќдори муайян наљосат бар љома рухсат медињї ва ин ќадар гилро мешўї? Гуфт: Оре, он фатво аст ва ин таќво аст. Шайх Саъдї, ки худ низ аз пўяндагони ин роњу равиш ва пешвоёни сайри сулук дониста мешавад, дар идомаи тањќиќот сари масоили рафтор ва гуфтори соликони роњи тариќат таќвои солењонро чунин сифат мекунад: Гадоён бинї андар рўзи мањшар, Ба тахту мулк њамчун подшоњон. Чунон нуронї аз фарри ибодат, Ки гўї офтобанду моњон. Ту худ чун аз хиљолат сар барорї, Ки бар дўшат бувад бори гуноњон. Агар донї, ки бад кардиву бад рафт, Биё пеш аз уќубат узрхоњон. Шайх Аттор аз султони тариќат Љунайди Ба?додї (р) ривоят кунад, ки гуфт: "Сї сол бар дари дил нишастам ба посбонї ва дилро нигоњ доштам то 10 сол дили ман маро нигањ дошт. Акнун бист сол аст, ки ман на аз дил хабар дорам ва на аз ман дил хабар дорад."

Фузайли Аёз (р) гўяд: њар кї аз Худой битарсад љумла чизњо аз ў битарсад ва њар кї аз Худой натарсад аз љумла чизњо битарсад. Мавлонои Мавлавии Балхї дар шарњи њайбате, ки мулоќоти расули Рум бо њазрати Умар (р) дар дилаш меафтад, мегўяд: Њар кї тарсид аз Њаќу таќво гузид, Тарсид аз вай љину инсу њар кї дид. Бале, таќво ва парњез чизест аз ин чизњо, ки гуфта шуд бештар ва боз њам муќаддамтар. Таќво растагорќ аст, аз хеш буридану ба он зоти ягона пайвастан, тарки лаззатњои шањвонию нафсонї кардан. Аз мунољотњои њазрати Мусои Калим (ъ) ёд мешавад, ки мегуфт: Худоё роњ ба сўи ту чун аст? Нидо меомад аз Рабби олам, ки ё Мусо аз хеш бурун о, ки бар мо расидї. Чуноне шоир гуфта: Азизи ман, ба њар њолат, ки њастї, Хилофи нафси кофар кун, ки растї (идома дорад)


Аз рўзгори нобиѓањо

www.ruzgor.tj

№09 (009) 31 июли соли 2013

15

(Аввалаш дар шморањои гузашта)

АЊМАД ЗОЊИР ВА ФУРЎЃИ ФАРРУХЗОД Дар миёни беш аз сад шоире, ки Ањмад Зоњир дар сурудани таронањои хеш аз ашъори онњо истифода кардааст, њафт нафар шоираи машњури порсигў низ њастанд. Шоирае, ки дар ин байн беш аз дигарон мавриди таваљљуњ ва алоќаи завќи волои Ањмад Зоњири нотакрор гардидааст, ин шоираи маъруфи Эрон Фурўѓи Фаррухзод мебошад. Албатта ин бесабаб нест. Таќдири Ањмад Зоњир дар зиндагї аз бисёр љињат ба ќисмати Фурўѓи Фаррухзод њамсон будааст. Кофист ба ёд биёрем, ки Ањмад Зоњир дар зиндагии хонаводагиаш чандон муваффаќ набудааст. Султони Њамад, «Рўзгор»

Ў айнан мисли Фурўѓ баъди панљ–шаш соли зиндагонии якљоя бо зављаи аввалаш хонум Нољия, ки хеле дўсташ медошт, аз њам бо талаби ў људо мешаванд ва ќонун ихтиёри ягона фарзанди љигарбандаш Ришодро ба дасти хонумаш медињад. Албатта шеърњои дар ин марњилаи мушкили њаёт гуфтаи Фурўѓи Фаррухзод љавобгўи эњсосоти њамондавараинаи Ањмад Зоњир буданд. Фурўѓи Фаррухзод дар мазмун ва мундариљаи шеъри форсї тозагињои вижаеро ворид кард. Махсусан, њамчун зан ба шеър либоси занона пўшонд. Ањмад Зоњир низ ба мусиќии форсї-дарї тољикї насими тоза овард. Бо он мањорату истеъдоди худододие, ки дошт, мусиќии шарќро бо мусиќи ѓарб ба њам омезиш дод ва ќобили ќабули њарду љониб кард. Ва њарду њам, њам Фурўѓи Фаррухзод ва њам Ањмад Зоњир, дар синни каме беш аз сисолагї ин дунёи фониро дар натиљаи як марги муфољо падруд гуфтанд. Ањмад Зоњир аз эљодиёти Фурўѓи Фаррухзод 9 шеъри зерини ўро њамчун тарона дар барномањои консертии худ истифода кардааст: 1.Агар, ай осмон, хоњам, ки як рўз 2.Аз пеши ман бирав, ки дилозорам. 3.Аз тангнои мањбаси торикї. 4.Ин чї ишќест, ки дар дил дорам. 5.Ин шеърро барои ту мегўям. 6.Марги ман рўзе фаро хоњад расид. 7.Меравам хаставу афсурдаву зор. 8. Рафтам, маро бибахш ва магў ў вафо надошт 9.Туро афсуни чашмонам.

АЊМАД ЗОЊИР ВА САД ШОИР Фурўѓи Фаррухзод шоираи номдор ва навандеши муосири Эрон дар дар яке аз рўзњои сарди зимистони соли 1934 дар мањалаи Амирободи Тењрон ба дунё омадааст. Падараш Муњаммад Фаррухзод ба унвони як афсар дар артиши Ризошоњ пањлавї хизмат мекард. Модараш Батул Вазиритабор зани соддадилу хушбоваре буд, ки дар гузаштањо мезист ва пайравї аз суннатњо мекард. Дар ин оила њафт фарзанд ба воя мерасид, чањор писар ва се духтар. Фурўѓ чањорумин фарзанди хонадон буд. Фурўѓ шашсола буд, ки ба мактаб рафт. Дар баробари хатми мактаби мутавассита ў њунари хайётї ва наќќоширо низ дар њунаристони «Бонувон» аз худ намуд. Дар синни 16-солагї бар хилофи хоњиши волидайн бо Парвиз Шопур ном њунарпеша ва ањли ќалам, ки 15 сол аз ў бузургтар буд, издивољ кард. Њамагї таќрибан панљ сол онњо бо њам зиндагонї карданд. Дар соли 1955 оилаи онњо аз њам пошид. Аз ин издивољ Комёр ном писаре ба дунё омад, ки баъди људої ќонун ихтиёри ўро ба падараш вомегузорад. Фурўѓ аз ин хеле мутаассир мегардад. «Шеъре барои ту» аз маљмўъаи «Исён»-ро барои писараш Комёр суруда: Ин шеърро барои ту мегўям, Дар як ѓуруби ташнаи тобистон.

Дар нимањои ин рањи шумоѓоз, Дар куњнагўри ин ѓами бепоён. Фурўѓи Фаррухзод аз давраи нављавонї ба сурудани шеър пардохт. Дар њафтдањсолагї нахустин маљмўъаи ашъори худро ба номи «Асир» ва бо муќаддимаи Шуљоъуддини Шифоъ чоп ва мунташир кард. Дар соли 1955 маљмўъаи «Асир»-ро бо таѓйироти куллї ба чопи дуввум расонд. Як сол баъд маљмўъаи «Девор»-ро мунташир сохт, ки бо интиќодњои сахт мувољењ шуд. Дар соли 1957 маљмуаи «Исён»-ро ки дорои ёздањ шеър буд мунташир сохт. Сипас, ба синамо рўй овард ва ба Англия рафт. Дар соњаи тањияи филмњо тањсил кард. Дар соли 1960 дар филми «Хостгорї» барои муассисаи филми Канада ба коргардонии Иброњим Гулистон бозї кард ва сипас дар филмњои дигаре њамчун «Чаро дарё тўфонї шуд?» навиштаи Содиќ Чўбак, ба унвони бозигари наќши аввали зани филм бозї кард. Ќабл аз интишори охирин маљмўъаи шеъраш «Таваллуде дигар» ба дунболи як бањсе бо Иброњим Гулистон бо хўрдани доруи бисёр даст ба худкушї мезанад. Вале ўро дар бемористони «Албурз» аз марги иљборї наљот медињанд. Фурўѓи Фаррухзод дар соли 1957 бо

интишори «Таваллуде дигар» таваллуди дигар ёфт ва номаш ба унвони бузургтарин шоири зани навпардоз дар арсаи шеъру адаби форсї сабт гардид. Фурўѓ ба забонњои итолиёї, олмонї ва фаронсавї дар њади ниёз ошної дошт, вале англисиро ба хубї медонист. Ў намоишномаи «Жаннаи муќаддас»-и Бернард Шоу, «Саёњатнома»-и Њенри Миллер аз англисї ба форсї тарљума кардааст. «Имон биёварем ба оѓози фасли сард» унвони манзумае њаст, ки њамроњи чанд шеъри дигар дар маљмўаи пас аз вафоти ў мунташир шуд. Фурўѓи Фаррухзод дар соати чањору ними рўзи душанбе 14-уми марти 1966 ба њангоми бозгашт аз сањнаи филмбардорї дар дар як садамаи автомобилї дар яке аз хиёбонњои Тењрон ба њалокат мерасад. Рўзи баъд дар соати 11 чилу панљ даќиќа рўзи чоршанбеи 16-и март дар ќабристони «Зањируддавла»-и Шамирони Тењрон ба хок супурда мешавад. Дар маросими видои ў адибони маъруфи Эрон Ањмад Шомлу, Мањдї Ахавони Солис, Сиёвуши Касрої, Њушанг Ибтињољ Соя, Содиќи Чўбак, доктор Ѓуломњусайн Саъидї, Абулќосим Анљўи Шерозї ва дигарон ширкат доштанд. (Идома дорад)

ДАРУ ТИРЕЗАЊОИ ПЛАСТИКЇ

АЗ МАСОЛЕЊИ БАЛАНДСИФАТИ ТУРКЇ

СИФАТИ АЪЛО, НАРХИ ДАСТРАС, МУЊЛАТИ КЎТОЊ

ruzgor@hotmail.com

info@ruzgor.tj

www.ruzgor.tj


16

№09 (009) 31 июли соли 2013

МУАССИС: ТАШКИЛОТИ w ЉАМЪИЯТИИ w w . r u z g o r«РЎЗГОР» .tj

Рангинкамон

www.ruzgor.tj

Рўзнома дар Вазорати Фарњанги Љумњурии Тољикистон тањти раќами 0216/рз, аз дувоздањуми декабри соли 2012 сабти ном шудааст.

e mail: info@ruzgor.tj

Сармуњаррир: Султони ЊАМАД Веростор: Љањонгири СУЛТОН

ruzgor@mail.ru

* Аксу дастхатњо ба муаллифонашон баргардонида намешавад. * Ба дурустии далелу арќоме, ки дар номањои расида ва эълону рекламањо истифода шудаанд, муаллифонашон масъулият доранд. * Њангоми истифода ва иќтибосњои људогона аз матолиби «Рўзгор» истинод ба манбаъ њатмист.

Суроѓаи мо: шањри Душанбе, кўч. Бухоро 13 Телефон: (907) 91-59-34 Нашрия дар чопхонаи «Мушфиќї» ба табъ расидааст. Теъдоди нашр: 1000 нусха.

Рузгор №09 31.07.13  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you