Page 1

AFBAKENEN

ORGANISEREN

A N A LY S E R E N

CONCLU DER EN

Breng in kaart welke (gemeenschaps-)

Maak er van in begin een ‘WIJ’ ipv.

Toets scenario’s op haalbaarheid en betaalbaarheid.

Er is al draagvlak bij de bewoners, houd dit vast

gebouwen vrij komen voor een nieuwe invulling.

een ‘wij-zij verhaal’ van.

via bestaande structuren en raden.

Vertaal het geheel in een mijlpalenplan

Vorm een beeld van de huidige bewoners.

Gebruik de sterkte van partners, stakeholders en

waarin het traject voor de komende 5 jaar

Blijf communiceren , informatie terugkoppelen

externen bij het uittekenen van het procesverloop.

heel concreet wordt beschreven.

en prikkelen.

Zoek uit welke behoeften er zijn voor ruimtelijk

gebruik, nu én in de toekomst.

Ga op zoek naar een juiste participatiemethodiek.

Win tijdig expertise in.

Leg contacten met potentiële partners

Lijn af welke locaties meegenomen worden

Beschrijf in een gunning duidelijk de verwachtingen

in het traject.

maar laat ruimte voor eigen inbreng.

O P M A A K VA N EEN LEEFBAARHEIDSS T R AT E G I E

om acties te realiseren.

DRAAGVLAK & MEDE-EIGENAARSCHAP CREËREN Wil je snel gaan, ga dan alleen; wil je ver gaan, ga dan samen!

Werk stap voor stap.

Bezoek gebouwen en sites en toets

Maak afspraken met elkaar en

Praat over de mogelijkheden

Zet acties om in quick-wins en

Uitgebreide inspraak vraagt veel tijd.

mogelijkheden aan de realiteit.

benoem de verschillende rollen,

en bedenk samen scenario’s.

voer ze meteen uit.

zodat engagementen worden

Niet alle acties kosten veel geld

Baken de ruimte voor

Laat je verrassen door experts

opgenomen.

Durf dromen en loslaten

of zijn moeilijk te realiseren.

participatie duidelijk af.

met hun kijk op architectuur,

om innovatieve ideeën kansen

open ruimte, mobiliteit,...

Steek energie in mensen

te geven.

Eerste acties kunnen

Wees van in begin duidelijk over de

zodat inwoners van een dorp

meteen bijdragen aan het verhogen

verwachtingen, de aanpak en timing.

Haal inspiratie uit voorbeelden

ook echte ambassadeurs worden.

Gebruik een dorpsmaquette

van de sfeer, veiligheid of

uit de regio, andere landen of culturen.

om nieuwe situaties meteen

verhogen van economische activiteit.

Deel zoveel mogelijk cijfermateriaal

Betrek lokale verenigingen en

zichtbaar te maken.

en gegevens. Dit kan prikkelen en

organisaties.

INSPRAAKTRAJECT DIT IS HET TRAJECT

stof zijn tot gesprek.

DAT GELOPEN WORDT MET DE BEWONERS

WERVEN & INFORMEREN

Rurant poster dorpenbouwers.indd 1

VERKENNEN & INSPIREREN

ORGANISEREN & ACTIVEREN

BEDENKEN & ONTWIKKELEN

REALISEREN

14/04/16 09:16


Gerealiseerd door RURANT vzw met de steun van de Provincie Antwerpen (Dienst Landbouw en Plattelandsbeleid)

1

2

3

DORPSPLATTEGROND

DROOMSESSIE

VERTALING OP MAAT

Een blik op de plattegrond van een dorp leert ons veel over de kwaliteit van het leven ter plaatse. Heel wat plattelandsgemeenten worden momenteel geconfronteerd met leegstand, krimpende dienstverlening en slechte verbindingen. Deze kernen kennen weinig economische activiteit en woningen zijn vaak onaangepast aan specifieke doelgroepen. Een integrale aanpak, met inspraak van de plaatselijke bevolking, kan als tegengewicht fungeren in de aanpak van dalende leefbaarheid.

In de werksessies tijdens het inspraaktraject ga je in dialoog met de bewoners. Verzamel naast feiten en cijfers over het dorp ook visiedocumenten en relevant kaartmateriaal. Ga op zoek naar dorps-eigen informatie om een juist beeld te krijgen van de locatie van de handelaars in het dorp, belangrijke plaatsen, activiteiten of gevoelige thema’s. Breng alle belanghebbenden in kaart en betrek ze in gans het proces. Zo worden er verschillende ideeën bij elkaar gebracht en dat kan alleen maar resulteren in een rijker resultaat.

De vertaling van cijfers en input uit de inspraaksessies monden uit in een ruimtelijke behoefteanalyse. De plaatselijke behoeftes worden vertaald naar mogelijke herbestemmingen of invullingen van gebouwen en/of sites in de dorpskern en worden uitgetekend in een aantal scenario’s. Er is nu ook een zicht op de grootste probleem- en verbeterpunten en de sterktes en zwaktes van het dorp. Door de doelgroepen (inwoners, stakeholders en beleid) worden keuzes gemaakt die allen (gedeeltelijk) bijdragen tot de mogelijkheden en een toekomstbeeld van het dorp.

De opmaak van een integraal dorpsbestemmingsplan verlangt een specifiek traject met oog voor lokale gedragenheid, timing en betrekken van de nodige expertise. Multifunctioneel gebruik van ruimte, nieuwe en slimme combinaties van functies en een gedeelde verantwoordelijkheid vormen de basis voor toekomstige keuzes.

De verzamelde informatie vormt de basis voor de ruimtelijke behoefteanalyse waarbij inspraak door de bewoners van zeer groot belang is. Het organiseren van zo’n uitgebreide inspraak door de inwoners van een dorp vraagt veel tijd. Vaak is het al voldoende om een kleine groep bijeen te krijgen die mee is met het ganse traject en die hun mede-inwoners kunnen informeren.

Het is cruciaal om in een eerste fase een goede verkenning van het dorp te doorlopen. Elk dorp heeft immers een eigen sfeer en specifieke noden. Een ‘foto’ nemen van de huidige bevolkingstoestand kan de algemene noden van de inwoners helpen in kaart te brengen. Bij aanvang van het proces is het ook nuttig om een duidelijke afbakening te maken van de ruimtelijke én maatschappelijke context waarbinnen je wil werken. Dit zorgt ervoor dat er geen verkeerde verwachtingen worden gecreëerd. Goede afspraken maken goede vrienden.

Aan het begin van het traject bezorg je voldoende informatie over de aanleiding, opzet en timing van het traject, over de verwachtingen en de mogelijkheden tot inspraak. Voor elke bijeenkomst wordt een gepaste werkvorm gekozen. Postkaarten, luchtfoto’s en kaartmateriaal zijn eenvoudige en toegankelijke hulpmiddelen die deelnemers helpen bij het uitbrengen van hun noden en wensen.

Een praktische handleiding voor lokale besturen

Samenwerken aan een integraal dorpsbestemmingsplan

DORPenBOUWERS

Loop intern bij de gemeentelijke diensten ook een traject zodat er geen misverstanden kunnen ontstaan. Doe je beroep op expertise van derden geef dan duidelijk aan wat je verwacht van het resultaat maar laat kandidaten toe zelf processen voor te stellen. Hou in het begin geen rekening met mogelijke belemmeringen. De vertaling van dromen naar realiseerbare plannen volgt later.

Dankzij dit traject en met hulp van externen worden antwoorden gezocht op vragen over principes (bv. innovatieve oplossingen, aantal parkeerplaatsen,… ), over eigendommen (nieuwe publiek-private samenwerkingen, erfpacht,…), over combinatie van functies (bv. workhubs,…) en over financiën (bv. wat kunnen verenigingen inbrengen, wat kan de gemeente doen, wat kunnen derden doen, waar zijn mogelijkheden voor pps-structuren?). Als iedere partner bereid is om informatie te delen en informele standpunten in te nemen worden opties en scenario’s helderder. Hierdoor kan er concreet gewerkt worden aan een ‘Ruimtelijke behoefte analyse voor het dorp’ waarin de verschillende belangen zoveel mogelijk met elkaar worden verbonden.

Een bezoek aan sleutelplaatsen in het dorp kan mensen inspireren. Door te werken met een maquette van het dorp (gebouwen verplaatsen, laten verdwijnen, nieuwe functies toebedelen) komen verschillende scenario’s voor de ogen van de deelnemers tot leven. Zo creëer je meer ideale situaties waarbij meteen zichtbaar wordt waar de voordelen liggen of waar nieuwe gevaren schuilen. Vaak biedt de inbreng van externen een verrassende, nieuwe kijk op het dorp en biedt het eyeopeners voor open ruimte, architectuur, mobiliteit, … Op deze manier evolueren we naar een situatie waar we met z’n allen van dromen.

MIJN DORP, MOOI DORP! Wie droomt er niet van levendige landelijke dorpen? Iedereen op het platteland houdt van een mooi dorpscentrum en een gezellige dorpssfeer, een omgeving waar het goed wonen en vertoeven is. Naast een sterk verenigingsleven en een lokaal aanbod van winkels en horeca is er ook de behoefte aan dienstverlenende functies, aangeboden door derden of door de gemeente. Aan gebouwen en lokalen is er meestal geen gebrek. De invulling, het gebruik en onderhoud van deze plaatsen laat vaak te wensen over en kost daardoor handenvol geld. Door het centraliseren van diensten in het centrum van de gemeente komen gebouwen in deelgemeenten leeg te staan. Dit leidt tot dorpsverschraling die de leefbaarheid van het (deel)dorp zeker niet ten goede komt.

4

5

6

De afstand tot voorzieningen wordt groter en de bereikbaarheid ervan voor zwakkeren vormt een probleem. Wat rest is een slaapdorp met een vergrijzende bevolking en vaak weinig betaalbare woningen voor jongeren. Dit strookt niet met het beeld dat wij voor ogen hebben, hoog tijd dus om daar iets aan te doen! De leefbaarheid van het dorp is een zaak van iedereen: zowel inwoners als beleid. Door een integrale en innovatieve aanpak kunnen ze samen een traject opzetten voor de toekomst van hun dorp.

NAAR EEN GEDRAGEN TOEKOMSTVISIE

INZOOMEN OP INSPRAAK

INSPRAAKMULTIPLICATOR

Het einddossier vanuit de behoefteanalyse wordt daarna onderworpen aan een ‘ontwerp- en haalbaarheidsstudie’. Hierin vertaalt men de voorgestelde behoeftes en scenario’s in haalbare voorstellen. Soms kunnen alternatieven worden voorgesteld met het oog op een realistisch en betaalbaar totaalplan voor het dorp. Dit levert een mijlpalenplan op waarin een traject voor de komende 5 jaar beschreven wordt met vooral juridische en ruimtelijke invalshoeken.

Om de inspraak niet te beperken tot een momentopname is het belangrijk om het draagvlak vast te houden zodat er een permanente vorm van overleg tussen bestuur en bewoners ontstaat. Hiervoor kan optimaal gebruik gemaakt worden van reeds bestaande structuren en blijft er altijd ruimte voor terugkoppeling en evaluatie.

Dat het kan bewijst het project ‘Meerle, ons dorp!’ dat RURANT, i.s.m. Innovatiesteunpunt, voor de stad Hoogstraten heeft begeleid. We presenteren u graag een beknopt relaas van dit traject, aangevuld met concrete tips. Laat u inspireren om de stap te zetten naar een haalbaar dorpsbestemmingsplan.

Maar al te vaak heeft een bestuur angst voor participatie en inspraak. Tal van nadelen worden op de voorgrond geschoven zoals de verwachting van nodeloze vertragingen en een onhaalbaar, zelfs niet uitvoerbaar ideaal-of droombeeld. Angst omdat het nieuw is en niemand binnen de gemeente er echt mee vertrouwd is. De uitkomst en voordelen zijn onzeker en de verwachtingen hoog. Er wordt daarom makkelijk vastgehouden aan datgene wat men kent. Toch is een inspraaktraject zeker haalbaar en realistisch.

Vanuit beide studies wordt aangegeven hoe en op welke manier acties gerealiseerd kunnen worden op korte, middellange en lange termijn. Zo wordt ook duidelijk waar de prioriteiten liggen en wat de rol is van zowel beleid, bewoners als stakeholders. Meteen liggen alle ingrediënten voor een gedragen toekomstvisie op tafel en is het integraal dorpsbestemmingsplan geboren.

RURANT staat klaar met advies wanneer je in je eigen stad of gemeente aan de slag wilt en kan je op verzoek tijdens het hele traject begeleiden.

Dit onderbouwd en integraal bestemmingsplan maakt toekomstige keuzes en het realiseren ervan gemakkelijker omdat:

RURANT VZW Hooibeeksedijk 1 B-2440 GEEL

T 0032 14 85 27 07 E info@rurant.be W www.rurant.be

Volg RURANT ook op facebook

Rurant poster dorpenbouwers.indd 2

- er vanuit de inspraakfase draagvlak werd gecreëerd bij de bewoners. - er ook al een financiële weerspiegeling van de keuzes is opgesteld. - er een voorstel op tafel ligt dat voldoende informatie bevat om naar stakeholders en potentiële partners te stappen.

3000 We kunnen in het inspraaktraject 3 fases onderscheiden: Voorbereidingsfase - Relevante informatie verzamelen en dorp leren kennen - Ruimtelijke behoefte-analyse

300 30

Inspraakfase -

Organiseren infovergadering Juiste methodiek om inwoners te betrekken Organisatie gerichte werksessies Communicatie en terugkoppelmomenten uitwerken Prikkelen en inspireren Opzet proefproject (Quick-win)

Verzelfstandigingsfase - Stakeholders blijven prikkelen om bepaalde onderdelen van de dorpsbestemming te trekken, te ondersteunen of te promoten. - Coproductie bestemmingsplan beleid-bewoners

30 inwoners denken mee Tijdens de werksessies creëren inwoners scenario’s voor een nieuw dorp. 300 inwoners volgen het traject Op infostands en via facebook worden inwoners op de hoogte gebracht over het traject en de stand van zaken. 3000 inwoners genieten mee Er zal jaren gewerkt worden aan een nieuw dorp. Alle inwoners genieten van deze vernieuwing.

14/04/16 09:16

RURANT - DORPenBOUWERS  

‘DORPenBOUWERS’ is een praktische handleiding voor lokale overheden om via een inspraaktraject te komen tot een integraal dorps-bestemmingsp...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you