Issuu on Google+

ijkpunt

december 2013 I jaargang 1 I No 3

Ve r k e e r s ve i l i g h e i d i n G e l d e r l a n d

Prijsvraag, doe mee en Win! Wat is uw favoriete fietslocatie in Gelderland? Laat het ons weten en maak kans op het boek ‘Ventoux’ van Volkskrant columnist, tv-sidekick en auteur Bert Wagendorp. Lees meer op pagina 16 >>>

Appen op de fiets? Liever niet!

Guido van Woerkom (ANWB): ‘veiligere e-bikes en bredere wegen’

ROVGmakelaar: verkeersveiligheid rondom scholen

Drukte op de dijken in Rivierenland

Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Gelderland Platform en Kenniscentrum


Voorwoord > 3 | Verlichte fietsen en brede wegen > 4-5 | Kort door de bocht > 6 | Appen op de fiets? Liever niet! > 6-7 Eerste hulp bij verkeerslessen > 8-9 | ROVGmakelaar > 10-11 | Veilig op de fiets in Gelderland > 12-13

inhoud

Drukte op de dijken > 14 | Op straat, daar maak je het mee! > 15 | Wat heb jij met verkeer? > 16

4

Verlichte fietsen en brede wegen

2

Appen op de fiets? Liever niet!

Eerste hulp bij verkeerslessen

8

Veilig op de fiets in Gelderland ROVG足makelaar

Drukte op de dijken

14

6

10

12-13


Voorwoord

Eén bovenregionale aanpak, met een herkenbare lokale invulling Dit is voorlopig de laatste uitgave van Kijkpunt in de huidige vorm. Vanaf 2014 gaat het ROVG namelijk nauw samenwerken met de Overijsselse collega’s van het ROVO. Volgend jaar werken we nauw samen met onze noordelijke buren vanuit één Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Oost-Nederland. De contouren van deze nieuwe organisatie krijgen achter de schermen al vorm. Begin volgend jaar vertellen we u hier meer over en maken we duidelijk waar het ‘ROVON’ (werktitel) voor staat en wat we mét elkaar - dus ook met ú - willen bereiken.

Groter groeien, maar toch herkenbaar blijven: het kan!

uitvinden. En daarnaast leren we van

slotte dit jaar voor de tweede keer op

elkaars inzichten en brede ervaring.

rij verkozen tot fietsprovincie van het

Gaat er veel veranderen door de nauwe

De jarenlang opgebouwde kennis en

jaar en samen met de provincie Zuid-

samenwerking van ROVG en ROVO?

inzichten op het gebied van effectieve

Holland beheren wij het langste pro-

aangepast en geactualiseerd tot een

Ja en nee. De schaal waarop we gaan

gedragsbeïnvloeding, wat toch de kern

vinciale wegennet. Bovendien zijn de

uitgebreid en interactief educatieme-

opereren is groter. Vanaf 2014 is dat

is van onze activiteiten en werkzaam-

wegen in Oost Nederland dé levensader

dium (zie pagina 8 en 9). En het is hele-

‘Landsdeel Oost’. De samenwerking met

heden, kan nu binnen één ROVON vol-

tussen de Rotterdamse haven en het

maal prettig om te zien dat ook school-

onze regionale en lokale netwerkpart-

ledig tot bloei komen. Maar het belang-

Duitse (en verderop: het Oost-Europese)

besturen zelf een actievere rol gaan

ners blijft echter net zo intensief en per-

rijkste doel is én blijft: Oost-Nederland

industriegebied!

soonlijk als die nu is. Organisaties zoals

kan nog veiliger!

Veilig Verkeer Nederland en de ANWB

Onderwijs: jong geleerd is… jong gedaan!

zijn over onze samenwerking met u,

In dit nummer besteden we extra aan-

ROVO in 2014.

Oost-Nederland, en dat geldt ook voor

Visie van de ANWB op verkeersveiligheid

netwerkpartners als de Politie en het

De ANWB is de grootste vereniging van

dacht aan diverse onderwijsonderwer-

werken op dit moment al vanuit regio

Openbaar Ministerie.

spelen in verkeerseducatie (pagina 15). Kortom, alle reden om optimistisch te onze partners en de collega’s van het

Samen bereiken we meer, véél meer!

Nederland én een belangrijke netwerk-

pen. Vanaf de jongste verkeersdeelne-

partner. Directeur en voorzitter Guido

mers tot en met jonge automobilisten.

Het vergroten van onze slagkracht

van Woerkom benadrukt in dit num-

Actief aandacht besteden aan verkeers-

mer het belang van verdergaande en

veiligheid betaalt zich bij deze doel-

Voorzitter ROVG

Uiteindelijk heeft de nauwe samen-

nog intensievere samenwerking tussen

groepen bijna altijd terug. Deze extra

werking van de twee ROV’s één cen-

organisaties als VVN, de Fietsersbond

aandacht vertaalt zich in alerter en

traal doel: het verlagen van het aantal

en het ROVON. Verder geeft hij zijn

gewenster verkeersgedrag. Naast de

- www.rovg.nl - www.rovo.nl - www.verkeerseducatieloket.nl

verkeersongevallen.

kunnen

mening over het toenemende belang

rol van de meester, juf of leerkracht is

we sneller resultaatgerichte afspra-

van fietsveiligheid en de veiligheid van

de betrokkenheid van ouders cruciaal

ken maken. Bovendien voorkomen we

provinciale wegen. Zaken die ons erg

bij verkeerseducatie. Daarom hebben

dat we op twee plekken hetzelfde wiel

aan het hart gaan! Gelderland is ten-

wij ons verkeerseducatieloket helemaal

Samen

Conny Bieze

www.facebook.com/GelderlandVeilig www.facebook.com/ROVGelderland www.twitter.com/ROVGelderland

3


interview

Verlichte fietsen en

brede wegen

4

Guido van Woerkom is het boegbeeld van de ANWB. Sinds 1999 staat hij aan het hoofd van deze ledenorganisatie en treedt hij actief in de publiciteit. Volgens Van Woerkom moet er op het gebied van verkeersveiligheid nog veel gebeuren in Nederland. De ledenvereniging wil het aantal verkeersongevallen onder automobilisten en fietsers de komende jaren fors terugdringen.

Bij het onderwerp fietsveiligheid denkt

gaan, waardoor de gemiddelde snelheid

de mogelijkheid om het zwaartepunt

de gemiddelde weggebruiker niet als

op de paden toeneemt. En ten derde is

van de fiets te verlagen. De fiets wordt

eerste aan de ANWB. Toch is de ANWB

er de oudere fietser die langer blijft fiet-

dan namelijk veel stabieler.”

steeds actiever op dit terrein. De pech-

sen. Het snelheidsverschil op de fietspa-

hulp voor fietsers is hiervan een spre-

den zorgt nu té vaak voor valpartijen.

kend voorbeeld. Van Woerkom legt uit waar deze verhoogde aandacht van-

daan komt.

“Ouderen zijn inderdaad veel kwets-

“De professionalisering van de fietsbranche vraagt om een hulpverlening die daar bij past. Vroeger liet je een kapotte fiets aan de lantaarnpaal staan.

“Vanaf 1999 is het aanbod van fietsen

baarder in het verkeer. We moeten

Dat doe je niet met een e-bike van 1.800

flink gestegen. Hierdoor is het fietsland-

echter accepteren dat zij langer mobiel

euro. Zo’n fiets kan meegenomen wor-

schap in Nederland drastisch veran-

blijven. Het is juist aan te moedigen dat

den door onze Wegenwacht, maar deze

derd. Een goed voorbeeld hiervan is de

ouderen vaker en langer op de fiets stap-

kan hem ook ter plekke repareren. En

bakfiets. De grootte van deze fiets geeft

pen. Bovendien gebeuren veel ongeluk-

onze Wegenwacht draait zijn hand niet

directe problemen op het fietspad. Een

ken juist met lage snelheden. In plaats

om voor het plakken van een fietsband.”

tweede aandachtspunt is het feit dat

van het begrenzen van de snelheid

steeds meer fietsers op de sportieve toer

spreek ik vaak met fietsfabrikanten over

Guido van Woerkom

Is het fietsverkeer veranderd sinds 1999?

Ouderen op elektrische fietsen zorgen voor de meeste valpartijen. Moeten deze e-bikes misschien begrensd worden?

Waarom heeft de ANWB een Wegenwacht voor fietsers in het leven geroepen?


Doet de ANWB ook wat aan defecte fietsverlichting?

Wat is het belangrijkste speerpunt van de ANWB voor 2014?

“Vorig jaar ontvingen 500 basisscholen

“Wij vinden dat de provinciale wegen aan-

een zogenaamde Lightwise toolkit ter

gepakt moeten worden. Wij hebben 8.500

waarde van 150 euro. Met deze toolkits

kilometer provinciaal asfalt geanalyseerd

kunnen basisscholen zelf aan de gang met

aan de hand van de EuroRAP methode.

het aanpakken van onder andere defecte

Concreet zijn we met een meetwagen

fietsverlichting. Het pakket bestaat uit

door het land getrokken en hebben ster-

een professionele gereedschapskoffer en

ren toegekend aan de wegen. Vijf sterren

een checklist, waarmee scholen kunnen

is het hoogst haalbare. De meeste wegen

controleren of een fiets verkeersveilig is.

scoren echter onder de maat met twee sterren. Het merendeel van de provinciale

Komt de ANWB daarmee niet in het vaarwater van de andere verkeersveiligheidsinstanties?

wegen is namelijk te smal en moet breder gemaakt worden.”

verkeersveiligheid, laten we dat voorop

Tast je daarmee niet het landelijke karakter aan?

stellen. Bovendien denk ik niet in termen

“Je hoort mij niet zeggen dat de provin-

van concurrentie. Wij willen juist nog

ciale wegen op snelwegen moeten gaan

meer gaan samenwerken met al onze

lijken. Wij zijn tevreden met drie sterren.

partners.”

Wat inhoudt dat de wegen ongeveer drie

“De ANWB houdt zich al 130 jaar bezig met

meter twintig breed moeten worden.

‘Wij willen nog meer gaan samenwerken met al onze partners’

Hoe verhoudt de ANWB zich dan tot andere verkeersveiligheidsinstanties?

Maar soms is het ook al genoeg wanneer

“Wat ik echt wil benadrukken, is dat we niet uit zijn op een onderlinge strijd. Dat zou

Is de EuroRAP methode ook nuttig voor fietsveiligheid?

alleen maar ten koste gaan van de verkeers-

“Op dit moment is er een werkgroep

veiligheid. Iedere organisatie heeft zijn

bezig om deze vraag te beantwoorden.

de bermen extra worden verhard.”

eigen doelgroep als ik het zo mag zeggen.

Misschien gaan we in 2014 ook een derge-

De Fietsersbond komt vooral in actie voor

lijk onderzoek uitvoeren voor de fietspa-

de woon-en-werk-fietser, terwijl de ANWB

den in Nederland.”

zich veel meer bezighoudt met de recreatieve fietser. De ROV’s en Veilig Verkeer

Lees het artikel van de ANWB over provinciale

Nederland richten zich vooral op jongere

wegen. Ga naar anwb.nl en voer in het zoek-

fietsers, terwijl wij ons op fietsers van alle

veld in: veiligheid provinciale wegen.

leeftijden willen richten.”

www.anwbexplorers.nl/verkeer/lightwise/ www.blijfveiligmobiel.nl/

5


Jorit Smits

Appen op de fiets?

Liever niet!

Je smartphone bedienen terwijl je fietst, is levensgevaarlijk. Dat blijkt uit onderzoek van Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV). Op 4 september 2013 presenteerde SWOV het rapport ‘Gebruik van mobiele apparatuur door fietsende jongeren’. Maar hoe is het telefoongebruik op

Stimuleer gewenst gedrag Het onderzoek van Jorit laat zien dat de meeste jongeren zich wel bewust zijn

van de gevaren van smartphonegebruik

de fiets aan te pakken? Die vraag stellen we aan gedragspsycholoog Jorit Smits en aan Ernst Koelman,

op de fiets: “Jongeren schatten de risico’s

persvoorlichter bij het Landelijk Parket Team Verkeer.

over het algemeen heel goed in. Maar dat weerhoudt ze er niet van om toch de telefoon op te nemen tijdens het fietsen.

6

Jorit Smits deed onderzoek naar smart-

smartphone in je hand. Het is een auto-

niet. Omdat het om een automatische

Bellende mensen denken namelijk de

phonegebruik op de fiets tijdens zijn

matische reflex. Je denkt er niet over na.

reflex gaat, moet je die afleren. Daarvoor

gevaren zelf in de hand te hebben door

stage bij het ROVG. Volgens Jorit is

“De onbewuste drang om op te nemen

gebruikten we een zogenaamd Signal

beter op te letten.” Dat blijkt ook uit het

smartphonegebruik op de fiets voor-

of te reageren staat het rationele denken

Stop Treatment. Op die manier komt er

onderzoek van SWOV. Wat wél werkt, is

al een gevolg van ons automatische

in de weg”, stelt Jorit. “En zo gaat opne-

ruimte vrij voor reflectie.” De Signal Stop

het gewenste gedrag stimuleren. Jorit:

gedrag. Iedereen herkent het: je hoort

men of reageren vóór nadenken over

Treatment van Jorit kreeg vorm in een

“Laat concreet zien hoe je veilig fietst met

een belletje of je voelt een trilling in je

verkeersveiligheid.”

game. In het computerspel leren mensen

een mobiel apparaat. Zeg dus niet: stop

op een leuke manier om bij een belsignaal

mobiel gebruik op de fiets, maar ‘gebruik

Gamen voor reflectie

niet direct de telefoon op te pakken. Een

je mobiel bij het stoplicht’!”

Hoe ga je smartphonegebruik op de fiets

soort conditioneren dus. Begin volgend

nu tegen? Jorit: “Melden dat telefoon-

jaar wordt het spel verspreid via de diver-

Lees het volledige rapport van SWOV:

gebruik op de fiets gevaarlijk is, werkt

se partners en relaties van het ROVG.

www.swov.nl/rapport/R-2013-12.pdf

broekzak en voor je het weet, heb je je

Kort COLUMN

door de bocht

stuk leuker. Je kunt al die techniek wordt fietsen een Lang leve de smartphone! Met gesproken routeben navigatie-apps. Met 3D, met inmiddels al kiezen uit tientalle .... Schitterend. En unten, of dwars door het bos, geleiding, op basis van knoopp te kijken om te n. Hoef je niet meer om je heen onderweg kun je je ‘POI’ aanzette Daarmee kun je melkende u de app ‘Bordje weg’ al? weten wat er staat. Ideaal. En weg is. Hoe kom je erop. den dat een knooppuntbordje

het stuur houop het stuur. Kan ik één hand aan Ik heb ook een praktische houder versturen. Ik ben al media checken en berichtjes den en toch onderweg m’n soci . Was ik net een n zat ik laatst bijna tegen een auto helemaal in mijn element. Allee te bellen, zeg! Wel die chauffeur achter zijn stuur whatsappje aan het sturen; zat acht bij de weg. aand k toch niet helemaal zijn handsfree, maar hij had natuurlij r op letten! Daar moet de politie echt bete Wandelaar


‘Niet verboden, wel onverstandig’ Ernst Koelman is persvoorlichter bij het Landelijk Parket Team Verkeer. Namens het Openbaar Ministerie is hij betrokken bij de campagne ‘Aandacht op de weg’, die in september 2013 van start ging.

7

Hoe kijkt het OM aan tegen smartphonegebruik op de fiets?

Op de campagnepagina ‘daarkunje-

Eigen verantwoordelijkheid

meethuiskomen.nl’ staat dat smart-

Uit de publicatie van SWOV blijkt dat

phonegebruik bij één op de tien fietson-

veel mensen denken dat als bellend fiet-

Ernst Koelman

gevallen met letsel een rol speelt. “Toch

sen niet verboden wordt, het ook niet

maak ik me zelf ook wel eens schuldig

gevaarlijk is. Koelman is voorstander

delijkheid.” Het is echter niet zo, dat

aan bellen op de fiets”, bekent Koelman.

van een ontmoedigingsbeleid. Maar

bellen nooit beboet wordt. Koelman:

het ook kan. Dat werkt vaak beter dan

“Uiteraard alleen op rustige wegen. Het

een verbod ligt volgens hem minder

“We kunnen fietsers wel aanpakken als

dreigen met een boete.” In de campagne

is niet verboden, maar in veel gevallen

voor de hand: “We besteden onze capa-

zij al bellend gevaar of zelfs een ongeluk

‘Aandacht op de weg’ staat deze positie-

wel onverstandig. Ik maak dagelijks

citeit liever aan het smartphonege-

veroorzaken. Er moet dan wel sluitend

ve benadering bij de beïnvloeding van fietsers centraal.

Koelman: “De campagne laat zien hoe

deel uit van het fietsverkeer en zie te

bruik in de auto. Als je als automobilist

bewijs zijn dat de fietser bezig was met

vaak dat mensen ook op gevaarlijke

afgeleid bent, breng je ook anderen in

zijn telefoon.”

kruispunten gewoon met een smart-

gevaar. Op de fiets is dat minder het

phone bezig zijn. Daarom richten we

geval. Daarom vinden wij dat fietsers

Een positieve benadering

ons in de campagne ‘Aandacht op de

zelf moeten inschatten of bellen op de

Het OM is, net als SWOV en Jorit Smits,

de weg’? www.daarkunjemeethuiskomen.nl/

weg’ nu ook op de fietser.”

fiets kan. Het is een eigen verantwoor-

voorstander van een positieve aanpak.

aandacht

Meer weten over de campagne ‘aandacht op


8

Eerste hulp

bij verkeerslessen Het Verkeerseducatieloket is hÊt instrument om verkeerseducatie verder te ontwikkelen. Dit jaar heeft het ROVG het loket volledig geactualiseerd. Handig voor leerkrachten. Maar ook voor ouders van jonge kinderen of pubers. Op verkeerseducatieloket. nl staan voor elke leeftijd specifieke lesprogramma’s.


Verkeerseducatieloket

is

Nul tot vier jaar | De verkeerskalender

een digitale ontmoetingsplaats

Voor de allerkleinsten onder ons is het drukke verkeer in Nederland best span-

voor iedereen die te maken

nend. Hoe leer je nou om te gaan met die spannende situaties? De felgekleurde

krijgt

verkeerseducatie.

vertelplaten in de verkeerskalender vertellen iedere maand een actueel verhaal

Leerkrachten en ouders vinden

over een herkenbare verkeerssituatie. Daarnaast bevat de verkeerskalender

er verschillende mogelijkheden

handige tips voor leerkrachten om de verkeerslessen nog leuker te maken.

met

0 tot 4 jaar

Het

Kinderen van nul tot vier jaar hebben moeite met het inschatten van snelheid en afstand.

om op een leuke en effectieve manier verkeerslessen te geven.

Vier tot twaalf jaar | ANWB Streetwise

vroeg mogelijk te betrekken bij

Kinderen doen op jonge leeftijd vaak nog te weinig ervaring op in het ver-

het verkeer. Daarom zijn er al

keer. Daarom heeft de ANWB het lesprogramma Streetwise ontwikkeld, voor

projecten voor peuters van nul

de gehele basisschool. Met speciaal ontworpen onderdelen als elektro- en

to vier jaar.

opblaasauto’s, stoplichten en zebrapaden, wordt de praktijk nagebootst. “Het succes van het programma blijkt uit de enthousiaste reacties van scholen en

Kinderen vanaf vier jaar spelen

4 tot 7 jaar

Het is raadzaam kinderen zo

Of wilt u zelf informatie delen over

Hoe ga je om met groepsdruk? Stap je bij iemand achterop die gedronken

verkeerseducatie? Praat dan mee op het

heeft? En hoe herken je een gevaarlijke verkeerssituatie? Dat zijn vragen die

forum van het Verkeerseducatieloket!

aansluiten bij het programma Power of Control. Dit lesprogramma, speciaal

www.verkeerseducatieloket.nl/?item=forum

ontwikkeld voor de middelbare school, leert kinderen steviger in hun schoenen

8 tot 12 jaar

Twaalf tot zestien jaar | Power of Control

aandacht. Daardoor hebben ze tijdens het spelen vaak geen aandacht voor wat er om hen heen gebeurt.

gemeentes”, zegt Guido van Woerkom, directeur van de ANWB.

Heeft u een vraag over verkeerseducatie?

vaak op straat. Ze hebben echter moeite met het verdelen van

te staan. “Op de middelbare school worden kinderen geconfronteerd met aller-

Kinderen krijgen in deze leeftijdsfase gevoel voor wat goed en wat slecht is. Daarom zijn verkeersregels in deze fase extra belangrijk! Het verkeersexamen wordt dan ook afgenomen bij kinderen uit deze leeftijdscategorie.

lei nieuwe prikkels”, vertelt Jessica van Hees, beleidsmedewerker bij het ROVG. controle te houden. Dat speelt ook in het verkeer. In Power of Control leren we Interactieve kaarten op verkeerseducatieloket.nl geven duidelijk aan waar in Gelderland allemaal verkeersprojecten worden uitgevoerd

scholieren hoe ze zich kunnen opstellen in gevaarlijke of vervelende situaties.”

Geen educatie zonder interactie Het Verkeerseducatieloket is een interactief platform. Op verkeerseducatieloket.nl staat een forum waar ouders, docenten en verkeersprofessionals met

12 tot 16 jaar

“Bovendien vinden veel puberende jongeren het lastig om hun emoties onder Vanaf een jaar of twaalf, wanneer kinderen naar de middelbare school gaan, begint groepsdruk een grotere rol te spelen.

elkaar in gesprek kunnen gaan. Op die manier verbindt het ROVG mensen met mensen en mensen met kennis. Naast het forum zijn er verschillende interactieve verkeerseducatiekaarten te vinden. Daarop is te zien waar in de provincie Gelderland (verkeers)projecten worden uitgevoerd. Gemeenten kunnen hiermee eenvoudig zien welke projecten op welke school worden uitgevoerd en scholen kunnen eenvoudig ervaringen delen.

Voor alle bovenstaande kenmerken zijn leeftijdsspecifieke educa-

Vaardigheden kinderen

tieprogramma’s ontwikkeld. Ga

Kinderen ontwikkelen zich razendsnel. Daarom heeft het ROVG per educatie-

nu naar verkeerseducatieloket.

doelgroep een aantal specifieke vaardigheden op een rij gezet.

nl en bekijk wat het ROVG voor u kan betekenen.

9


Vanaf 2012 vervult verkeerspsycholoog Maria Kuiken de functie van rovgmakelaar voor het ROVG en haar netwerkpartners.

De rovgmakelaar Bij vragen over verkeer en gedrag verbindt de ROVGmakelaar mensen met mensen én mensen met kennis. Om samen tot slimme oplossingen te komen. Op www.rovgmakelaar.nl schrijft de makelaar een blog over haar ervaringen. In deze rubriek beschrijven we elke keer een concrete casus.

Verkeersveiligheid rondom scholen 10

Maandagochtend. Het weekend is voorbij; Nederland maakt zich op voor een nieuwe werkweek. Veel mensen stappen de auto in, op weg naar het werk. Rondom de Nederlandse basisscholen is het een drukte van belang. Ouders zetten hun kroost af en rijden snel door.

De casus in vier vragen 1

Wat was er aan de hand? Vier basisscholen in de gemeente Bronckhorst fuseren tot één nieuwe basisschool. De nieuwe

2

Welke partijen zijn erbij betrokken? Een provinciale weg is eigendom van de provincie. De gemeente mag daar niet zomaar

En vanuit alle hoeken komen scholieren aange-

basisschool ligt aan de Wolfersveenweg; de locatie

een aanpassing aan doen. Maar gemeente, school en

fietst. Al dan niet vergezeld door hun ouders.

van één van de vier voormalige scholen. Door de fusie

ouders zijn wel gebaat bij veilige aanfietsroutes. De

reizen er nu echter aanzienlijk meer kinderen naar de

betrokken partijen richtten daarom twee werkgroe-

Dit scenario speelt zich ook af in de landelijke

Wolfersveenweg. Een groot deel daarvan komt per fiets.

pen op; één voor de infrastructuur en één voor ver-

gebieden van Gelderland. Maar daar fietsen de

De school ligt op ongeveer 400 meter van het kruispunt

keerseducatie. De ROVGmakelaar werd erbij gehaald

leerlingen vaak kilometers ver. En soms ligt een

met de N315, een belangrijke provinciale weg tussen

voor een second opinion.

school naast of in de buurt van een provinci-

Doetinchem, Ruurlo en Neede. Dagelijks passeren daar

ale weg. Daar is het druk en wordt hard gere-

zo’n 4.700 motorvoertuigen met een snelheid tussen

3

Hoe was de analyse van de makelaar?

den. En oversteekplaatsen voor de fietsers zijn

de 80 en 90 kilometer per uur. De weg is recht en heeft

slecht zichtbaar voor de aanrijdende automo-

een landelijk karakter. De oversteek, waar veel leerlin-

Iedere situatie vraagt om maatwerk. De

bilisten. Gevaarlijke situaties dus, die dringend

gen gebruik van maken, valt niet op. De ROVGmakelaar

len voor de casus in Bronckhorst. Kan er bijvoorbeeld

om een oplossing vragen!

vroeg zich af welke haalbare maatregelen er zijn om de

nog gesleuteld worden aan de infrastructuur? En hoe

verkeersveiligheid van de schoolkinderen te verbeteren.

kan het gedrag van automobilisten en jonge fietsers

ROVGmakelaar zocht naar haalbare maatrege-


“Jonge kinderen hebben moeite met het inschatten van snelheid en zijn snel afgeleid.”

het beste beïnvloed worden? Vanwege de complexiteit

kende kinderen en hun ouders, kan veel opleve-

van het probleem organiseerde de ROVGmakelaar een

ren. Kinderen moeten zich bewust worden van het

expertsessie. Deskundigen en wetenschappers uit het

gevaar en concrete handelingsmogelijkheden aan-

hele land deelden hun kennis en er werden een aantal

gereikt krijgen. Fietsers denken bijvoorbeeld dat ze

concrete maatregelen benoemd:

goed zichtbaar zijn, maar zijn dat vaak niet.

• Om de waarneming van automobilisten bij de oversteek te verbeteren en de snelheid te verminderen,

Ondanks de gepresenteerde maatregelen, concludeer-

zijn de volgende maatregelen effectief:

den de experts dat de oversteek in Bronckhorst nooit

- Gebruik knipperlichten langs de weg.

100 procent veilig wordt. Jonge kinderen hebben moei-

- Maak de weg visueel smaller, bijvoorbeeld met

te met het inschatten van snelheid en zijn snel afge-

markeringen. - Gebruik contrast. In een landelijke omgeving valt bijvoorbeeld de kleur rood erg op. - Gebruik markering op het kruisingsvlak én ruim ervoor. In 2-3 seconden legt een auto 150 meter af. Geef de trigger waarmee je aandacht trekt dus precies op

11 Druk verkeer op de Ruurloseweg

leid. Daarom is het voor jonge kinderen raadzaam om over te steken onder begeleiding van een volwassene.

4

Hoe is het nu? De expertsessie heeft waardevolle adviezen opgeleverd. Het op maat gemaakte educatie-

het juiste moment. Teveel triggers werken averechts.

programma is in de eerste schoolmaanden uitgevoerd.

• Oversteken op deze locatie is een moeilijke taak voor

De gemeente gaat het zichtbelemmerend groen weg-

een jonge fietser. Zoek naar mogelijkheden om de

halen. En de provincie neemt binnenkort een beslissing

oversteektaak gemakkelijker te maken. Bijvoorbeeld

over de verdere maatregelen die ze hier gaat toepassen.

door het zichtbelemmerend groen langs de weg te verwijderen en het voorrangsbord op een andere plek te zetten. • Een op maat gemaakt verkeerseducatieprogramma dat inzet op gedragsbeïnvloeding van de overste-

Wilt u het complete advies van de experts lezen? Bezoek dan de blog van de ROVGmakelaar op www.rovgmakelaar.nl.

De plaats waar de fietsers oversteken


Robert Hijman

Veilig op de fiets in Gelderland De modelaanpak fietsveiligheid ligt sinds de zomervakantie bij alle gemeentes op de deurmat. Robert Hijman, beleidsmedewerker bij het ministerie van Infrastructuur en milieu, en Hans van der Veen, verkeerskundige bij de gemeente Harderwijk, vertellen over het ontstaan en de uitwerking van de modelaanpak.

Samenwerken bespaart geld en tijd

samenwerkingsproject in het kader

van de beleidsimpuls verkeersveiligheid. Samen met zijn collega Kate de

Voor de modelaanpak heeft het minis-

uit? Hans van der Veen, verkeerskun-

Jager, VNG, Fietsberaad en organisatie-

terie gebruik gemaakt van de expertise

dige bij de gemeente Harderwijk, geeft

adviesbureau Twynstra Gudde heeft hij

van de Nederlandse gemeenten. Robert

een voorbeeld uit zijn gemeente. “Op

de modelaanpak fietsveiligheid opge-

Hijman vindt dat heel logisch: “Het

de

steld. Deze modelaanpak is een reactie

Rijk houdt zich als het om verkeer gaat

overlast van te hard rijdende auto’s

op het toenemende aantal fietsonge-

uiteraard bezig met de rijkswegen. Daar

en gevaarlijk inhaalgedrag. In plaats

vallen in Nederland. Om deze terug te

wordt niet gefietst. Het meeste fietsver-

van een doorgetrokken streep, dat het

dringen, heeft de VNG medio 2012 met

keer bevindt zich op wegen die worden

gevaarlijke gedrag alleen maar aanwak-

de minister afgesproken dat gemeen-

onderhouden door gemeenten.” De

kerde, hebben wij gekozen voor een

Robert Hijman is projectcoördinator

12

van

verkeersveiligheid

Zuiderzeestraatweg

er

concreet

hadden

wij

ten uiterlijk eind 2013 een lokale aan-

modelaanpak is daardoor in essentie

klinkerlint. Dat is een klinkerstrook in

pak opstellen. De modelaanpak biedt

een collectief product. Robert Hijman

het midden van de weg. Hierdoor werd

gemeenten daarvoor een praktische

benadrukt dat de modelaanpak voor-

de weg niet alleen smaller en veiliger,

leidraad.

al integraal opgepakt moet worden.

maar refereert hij nu ook aan de oude

“Fietsen heeft niet alleen invloed op

Zuiderzeestraatweg. Op deze manier

Tips van Rober t Hijman

veiligheid, maar ook op het milieu, de

combineerden wij veiligheid, recreatie,

gezondheid en op het toerisme in een

historie en landschap in één project.”

-  Pak de modelaan pak erbij. Kijk hoe je in korte tijd een startnotit ie ku nt maken. -  Lees de no-reg ret maatregele n en best practices in de modelaanpak. Hi ermee boek je snelle winst. -  Ga met het ROVG in gesprek voor advies over samenwerki ngsverbanden.

gemeente. Een overkoepelende aanpak is effectiever en bespaart ook nog eens geld en tijd!”

Weerstand tegen de modelaanpak Binnen sommige gemeenten is er weer-

Hoe combineer je beleidsterreinen?

stand tegen de modelaanpak. Hans van der Veen snapt die geluiden wel. Hij legt

Natuurlijk wil iedereen werken aan

uit waar die weerstand volgens hem

een integrale aanpak. Samenwerken

vandaan komt. “De modelaanpak lag

brengt ons verder. Maar hoe ziet zo’n

tijdens de zomervakantie op de deur-


Tips van Hans van der Veen

en ga met j buurgemeenten Kijk vooral af bi -  k! elkaar in gespre ol zijn. fietspaaltjes zinv Kijk in hoeverre -  . hts een barrière Vaak zijn ze slec ct met 13 echt niet dire Je hoeft eind 20 -  men. Kijk idsnotitie te ko een complete bele kunt aanpassingen door wel of je snelle voeren.

mat. En nu lijkt het alsof iedereen eind

lokale voorbeelden gepresenteerd.” Om

2013 met een nieuw fietsveiligheidsbe-

de eerste stap makkelijker te maken

leid moet komen. Dat is gewoonweg

voor gemeenten, heeft Twynstra Gudde

niet haalbaar. Maar het verhaal is geluk-

op verzoek van het ministerie een aan-

kig helemaal niet zo zwart-wit. Er zijn

tal regionale modelaanpak bijeenkom-

namelijk gemeenten, zoals Harderwijk,

sten georganiseerd. Op 31 oktober dit

die nu al veel elementen uit de mode-

jaar vond deze in Gelderland plaats.

laanpak hebben overgenomen.”

“Mensen stimuleren elkaar op zo’n bij-

13

eenkomst”, stelt Hijman. “Zodra de mensen met elkaar in gesprek raken

Ook Robert Hijman reageert op de

over de eigen ervaringen en initiatie-

vraag of de deadline van de lokale aan-

ven, komen projecten pas écht van de

pak voor gemeenten niet te krap is.

grond.”

“Diverse gemeenten zijn al voortvarend aan de slag met fietsveiligheid. Van overige gemeenten wordt verwacht dat ze

Digitale tool modelaanpak:

dit jaar de aanpak bepalen. Dat hoeft

www.fietsberaad.nl/veiligfietsen

dan nog geen volledig uitgewerkt plan

Zelf wat doen aan verkeersveiligheid?

te zijn. Op het Nationaal Fietscongres

Meld onveilige situaties op het meldpunt

op 21 november 2013 hebben we goede

veilig verkeer! www.meldpuntveiligverkeer.nl.

Hans van der Veen

Eerste stappen en successen


Drukte Drukte Drukte Drukte Drukte op de dijken Drukte Drukte De Regio Rivierenland staat bekend om zijn rivieren, polders en dijken. Door dit kenmerkende landschap

heeft deze regio haar eigen speerpunten voor verkeersveiligheid. Het meest sprekende voorbeeld is natuur-

14

lijk de dijk. Wij spraken met Miek Blom, beleidsadviseur mobiliteit bij de Regio Rivierenland over motorrijders en dijkrecreanten.

den op de dijk. Hierop valt te lezen:

“Stop overlast, snelheid en lawaai. Wilt u hier met plezier blijven rijden? Rij dan niet met groepen en pas uw snelheid en geluid aan.” Naast deze borden zijn er ook snelheidsdisplays geplaatst

De Regio Rivierenland is een samenwer-

voor de regio, maar zorgt ook voor

toriseerd verkeer op de dijk. Miek Blom

op een aantal dijken om hardrijders

kingsverband van tien Gelderse gemeen-

overlast en onveilige verkeerssituaties.

legt uit dat andere maatregelen de voor-

te ontmoedigen. Bovendien stuurt de

ten in de Betuwe en Bommelerwaard.

“Door de verscheidenheid aan wegge-

keur genieten. “Het weren van gemoto-

regio ieder jaar in samenwerking met

Het gebied wordt doorkruist door maar

bruikers op de dijk en door het grote

riseerd verkeer op de dijk is zeer kost-

de Nederlandse Motorrijdersvereniging

liefst vijf belangrijke rivieren. De Waal,

snelheidsverschil is het oppassen gebla-

baar en daar is op dit moment geen geld

(KNMV) een nieuwsbrief naar al haar

Maas, Rijn, Lek en de Linge vormen het

zen,” legt Miek Blom uit. Motorrijders

voor. Bovendien willen we graag dat

leden. Er is nog geen onderzoek gedaan

landschap van Regio Rivierenland. Miek

vallen het meest op in deze verkeers-

iedere verkeersdeelnemer kan genie-

naar het effect van deze middelen.

Blom helpt de gemeenten met het ont-

stromen. De dijk is voor hen een para-

ten van het rivierenlandschap. Daarom

“Daarvoor is het nog te vroeg”, zegt Miek

wikkelen van een specifiek verkeersbe-

dijs van overzichtelijke bochten. Leuk

proberen we de overlast te verminderen

Blom. Het is dus nog even wachten op

leid voor dit rivierenlandschap.

voor de motorrijder, maar erg onplezie-

met een bewustwordingscampagne, en

de concrete cijfers. De boodschap is

rig voor het oude echtpaar dat -lopend

gerichte handhaving door de politie en

echter duidelijk: iedereen moet kunnen

of op de fiets- de berm in wordt gedrukt.

communicatie hierover.”

genieten van het rivierenlandschap.

Recreatie op de dijk Elke zomer stroomt Regio Rivierenland over van recreanten die een tochtje over

Afsluiten is geen optie

Het alternatief

Voor meer informatie over de programma’s

de dijk willen maken. Dit toerisme is

Een dijkafsluiting is het meest defini-

De bewustwordingscampagne bestaat

van Regio Rivierenland kijk op

een belangrijke bron van inkomsten

tieve antwoord op overlast van gemo-

onder andere uit het plaatsen van bor-

www.regiorivierenland.nl.


Om verantwoorde en weerbare verkeersdeelnemers te worden, moeten kinderen het goede voorbeeld krijgen. Van ouders, maar ook van scholen. Het ministerie van OC&W bepaalt dat basisscholen verkeerseducatie moeten aanbieden: minimaal een halfuur per week per klas. Verkeerskundige Arwin de Hoog: “De theorielessen lukken vaak wel, maar veel leerkrachten weten niet hoe ze invulling moeten geven aan de praktijklessen.” Arwin is eigenaar van Verkeer Studio. Met zijn bedrijf

seducatielessen aan leerkrachten. Arwin: “In de

coördineert en begeleidt hij actieprogramma’s voor

eerste workshop worden de leerkrachten bewust

gemeenten en provincies. Zo coördineert hij al sinds

gemaakt van het belang van goede verkeerseduca-

2008 praktische verkeerslessen voor basisschoolleer-

tie. In de tweede workshop gaan de leerkrachten

krachten in verschillende gemeenten in Zuid-Holland.

met de kinderen aan de slag; buiten, op het school-

In Gelderland bestaan deze verkeerslessen nog niet.

plein. De laatste bijeenkomst is een evaluatie en

Het ROVG schakelde Arwin daarom in voor een proef op

gaat in op de vraag hoe leerkrachten de praktische

zeven Gelderse basisscholen in de Regio Rivierenland.

verkeerslessen permanent kunnen implementeren in hun onderwijssysteem.”

Korte lijntjes De basisscholen waar de proef loopt, vallen onder

Buiten oefenen

één schoolbestuur. Bestuursvoorzitter Heb Huibers

De workshops zijn een echte eyeopener voor de leer-

(voorzitter bestuur Christelijk Primair Onderwijs

krachten. “Vooral het oefenen met de leerlingen is

Betuwe & Bommelerwaard in Tiel): “Het programma

heel nuttig”, zegt Arwin. “Leerkrachten moeten een

van Arwin leek mij de moeite waard. Want verkeers-

keer gezien hebben hoe ze een praktijkles kunnen

borden leren is één ding, praktijkervaring is min-

organiseren en welke onderwerpen en vaardighe-

stens zo belangrijk. Van de elf scholen binnen het

den ze moeten behandelen. Niet ieder schoolplein

bestuur wilden er zeven meedoen. Dat is bijzonder,

is hetzelfde. Als de mogelijkheden beperkt zijn, is

want de jaarplannen stonden allemaal al zo goed als

het goed om te zien hoe je kunt improviseren. Met

vast. Gelukkig heb ik korte lijntjes met de directies

onze workshops blijven we zo dicht mogelijk bij de

en kon ik ze enthousiasmeren. Als de gemeente het

realiteit. Op een parcours oefenen we bijvoorbeeld

programma had aangeboden, was het er misschien

het stoppen bij een stopbord. Maar leerlingen leg-

niet doorheen gekomen.”

gen het parcours ook een keer bellend af. Zo maken

De verkeersjuf

belerend vingertje te wijzen.”

we ze bewust van reële gevaren, zonder met een De verkeerslessen bestaan uit drie workshops, verzorgd door Tineke Doedens. Met haar bedrijf

Voor meer verkeerseducatieprojecten gaat u naar

Verkeersjuf geeft ze regelmatig praktische verkeer-

www.verkeerseducatieloket.nl/.

15


Wat heb jij met verkeer? In elke editie van (K)ijkpunt vragen wij een bekende Gelderlander naar persoonlijke ervaringen en belevenissen in het verkeer.

Gelderland rijd, heb ik daar veel minder

zijn bijna on-Nederlands. Je hebt hier

last van. Hier rijden mensen veel rusti-

een heerlijke beschutting en er zijn veel

ger op de grote wegen. Toch zie je ook

stukken waar je maar weinig fietsers

in Gelderland dat er op de binnenwe-

tegenkomt. Dat is natuurlijk niet overal

gen en dijken plotseling keihard wordt

het geval. In de Achterhoek kom je veel

gereden. Een dijk lijkt hier in Gelderland

oudere fietsers tegen. Als je dan een keer

soms een veredeld racecircuit. Dat is

waarschuwt dat je links langs komt rij-

wel eens vervelend als je daar in de volle

den, kijken ze verschrikt naar links en

wind met je fiets overheen slingert.”

rijden tegelijkertijd aan die kant van

Bert in het kort

het fietspad af. Maar dat neemt niet

Bert Wagendorp werd geboren in het Gelderse Groenlo en studeerde Taal- en Letterkunde aan

Is het verkeer in Gelderland anders dan elders?

voermiddel is voor ouderen. Mijn moe-

de rijksuniversiteit van Groningen. Als sportverslaggever versloeg hij maar liefst zes keer de

“In Gelderland rijdt men over het algemeen

der heeft bijvoorbeeld een elektrische

Tour de France. Tegenwoordig is hij columnist voor de Volkskrant. Zijn column verschijnt elke

behoorlijk rustig. Het is hier allemaal wat

fiets. Dat is soms wel even wennen als

dinsdag, donderdag en zaterdag in de krant. Daarnaast is hij bekend van zijn romans De pro-

minder gehaast. Nu wordt al die snelheid

die vervolgens in je achterwiel zit. Maar

loog, De dubbele schaar en natuurlijk zijn laatste werk Ventoux over vriendschap, liefde en het

natuurlijk wel weer ingehaald op de bin-

met doorfietsen is niks mis. Ook niet

nenwegen. Dat zorgt te vaak voor onge-

als je wat ouder bent.”

wielrennen. Zelf beklom hij vorig jaar met zijn racefiets de beruchte Mount Ventoux.

Bert in het verkeer 16

Zit je veel in het verkeer en hoe reis je meestal?

weg dat de fiets een fantastisch ver-

lukken met dodelijke gevolgen. Vooral op de smalle wegen met veel bomen is er veel

V.S. gehaald. In Michigan, waar ik heb

risico. Positief zijn natuurlijk alle mooie

Prijsvraag, doe mee en Win!

gewoond, mocht je maximaal 55 mijl

fietsvoorzieningen in Gelderland. Het

In deze editie van Kijkpunt

per uur rijden. Dat is dus omgerekend

landschap is echt voor de fiets gemaakt.

verloten we twee exem-

ongeveer 90 kilometer per uur. Een

Laatst fietste ik van Doetinchem naar

plaren van Ventoux, de

“Als sportjournalist zat ik veel in het

vreemd contrast met Nederland, omdat

Laag-Keppel. Dat stuk is een echte aanra-

nieuwste roman van Bert

verkeer,

de V.S. vele malen groter is.”

der. En bovendien echt Gelders landschap!”

Wagendorp. Stuur een foto

huis. Wanneer ik in het verkeer zit, pak

Wat is je grootste ergernis in het verkeer?

tie in Gelderland door naar

maar

nu

ik

voornamelijk

columns schrijf, werk ik veel vanuit

van uw favoriete fietsloca-

ik toch vooral de auto. Fietsen doe ik

“Ik vind het irritant dat mensen hier zo

recreatief, als ik een lekker stuk door de

gehaast zijn. Vooral in het westen. Als je

2013 is het jaar van de Fietser. Wat vind jij van de fietsmogelijkheden in Gelderland?

Veluwe ga fietsen bijvoorbeeld.”

daar niet doorrijdt, krijg je een middel-

“Gelderland is voor mij een fietspara-

ontvangen beide een

vinger gepresenteerd. Als ik dan richting

dijs. De meeste stukken van de Veluwe

exemplaar van Ventoux.

rovg@gelderland.nl. De twee leukste inzendingen

Wat voor type verkeersdeelnemer ben je? “Ik ben geen sportieve autorijder zoals men dat noemt. Voorheen werd ik regelmatig geflitst omdat ik ergens weer een paar kilometer te hard reed. Vandaar dat ik tegenwoordig altijd mijn cruise control aan heb staan. Dat is natuurlijk echt iets Amerikaans; daar weten de mensen zich prima aan de snelheid te houden. Zelf heb ik mijn rijbewijs in de

Colofon (K)ijkpunt is een uitgave van ROVG. Hoofdredactie Teksten en eindredactie Ontwerp en opmaak Fotografie Druk

Berry van Houten Tekstschrijvers.nl BV Puntwee Visuele communicatie VVB foto Rikken Print

Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Gelderland Eusebiusplein 1A, 6811 HE Arnhem Postbus 9090, 6800 GX Arnhem Telefoon: 026 - 359 9840 Fax: 026 - 359 8208 E-mail: rovg@gelderland.nl www.rovg.nl


Kijkpunt relatiemagazine rovg gelderland nummer 3 december 2013