Issuu on Google+

ijkpunt

Juni 2013 I jaargang 1 I No 2

Ve r k e e r s ve i l i g h e i d i n G e l d e r l a n d

Burgerparticipatie is co-creatie Niet schelden maar melden!

Crowdsourcing: 16 miljoen verkeersdeskundigen

Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Gelderland Platform en Kenniscentrum

ROVGmakelaar


inhoud Wie heeft voorrang bij tweerichtingsverkeer?

2

Fietsparadijs Noord-Veluwe

4

8 ROVGmakelaar

Regionale ongevallencijfers

Kanjer op de fiets!

10

13 Crowdsourcing: 16 miljoen verkeersdeskundigen

14

6-7

Voorwoord

3

Wie heeft voorrang bij tweerichtingsverkeer?

4-5

Kort door de bocht

6

Kanjer op de fiets!

6-7

Fietsparadijs Noord-Veluwe

8-9

ROVGmakelaar

10-11

Burgerparticipatie is co-creatie

12

Regionale ongevallencijfers

13

Crowdsourcing: 16 miljoen verkeersdeskundigen 14 Niet schelden maar melden!

15

Wat heb jij met verkeer?

16


‘Maak mensen meer betrokken, dan nemen ze ook meer verantwoordelijkheid!’

Voorwoord Als netwerkorganisatie willen wij het onderwerp ‘verkeersveiligheid’ zo dicht mogelijk bij de mensen en bedrijven neerleggen. Niet met het opgeheven vingertje, maar via samenwerking. Veel mensen vinden dat er sprake is van een kloof tussen de burger en de overheid. Daardoor staat de autoriteit van allerlei instituties (politieke partijen, kerken, vakbonden, banken, de overheid) onder druk. Iedereen kan tegenwoordig heel gemakkelijk zijn mening geven, bijvoorbeeld via sociale media. Dit kan ingezet worden om overheid en burger dichter bij elkaar te brengen. Natuurlijk levert dit niet altijd wat op, maar als het wat oplevert is het vaak verfrissend en creatief. In dit nummer besteden we extra aandacht aan de rol van bewoners en ande-

3

re betrokkenen bij maatschappelijke thema’s, zoals verkeers(veiligheids)problemen. Burgerparticipatie, mits goed georganiseerd, kan onverwachte en verrassende inzichten bieden en bovendien véél opleveren.

Twee weten meer dan één; laat staan tienduidend!

Haegen (I&M). Dit meldpunt, dat op 14 mei 2013 is gelanceerd,

Samenwerken, dat doen we in ROVG-verband dit jaar exact 25

geeft weggebruikers de mogelijkheid om onveilige situaties

jaar. Met veel netwerkpartners is de samenwerking structureel

te melden. Wanneer een fietser een hinderlijk obstakel tegen-

en intensief, met andere partijen weer losser en vrijblijvender.

komt, kan hij/zij hiervan melding maken via de interactieve

- www.battleofconcepts.nl

Een voorbeeld van dat laatste is onze samenwerking met het

smartphone app (vóór het melden wel eerst afstappen, natuur-

- http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/

crowdsourcing-platform Battle of Concepts. We hebben stu-

lijk!). Dit sluit aan bij de beleidsimpuls die inzet op betaalbare

brochures/2012/11/12/beleidsimpuls-verkeersveiligheid.html

denten uit uiteenlopende studierichtingen gevraagd om idee-

én snel door te voeren verbeteringen. Helemaal passend bij

(brochure ‘Beleidsimpuls verkeersveiligheid’ van minister Schultz

ën aan te dragen die ervoor zorgen dat een automobilist niet

deze tijd! Meer weten over de werking van het meldpunt? Lees

onder invloed gaat rijden. Benieuwd naar de uitkomsten? Lees

dan verder op pagina 15.

van Haegen (ministerie van I&M, november 2012) - www.meldpuntveiligverkeer.nl

de uitslag op pagina 14. Ik wens u veel inspiratie!

Samenwerken aan verkeersveiligheid Het Meldpunt Veilig Verkeer van VVN komt voort uit de

Conny Bieze

Beleidsimpuls Verkeersveiligheid van minister Schultz van

Voorzitter ROVG

www.facebook.com/GelderlandVeilig www.facebook.com/ROVGelderland www.twitter.com/ROVGelderland


interview

Wie heeft voorrang bij tweerichtingsverkeer? Burgerparticipatie: heet hangijzer of een zegen? De meningen van

Mensen kunnen prima aangeven hoe zij

het lost weinig op. Neem bijvoorbeeld

gemeenten, provincies en overheden lopen sterk uiteen. Hoe betrek

een verkeerssituatie ervaren. Op basis

informatiebijeenkomsten. Mensen die

daarvan kan een verkeerskundige een

naar zulke bijeenkomsten komen, zijn

beslissing nemen. De burger partici-

bijna altijd tegen. Tegenstanders leren

peert, maar hakt geen knopen door. Dat

elkaar dus beter kennen. Op die manier

is de taak van deskundigen.”

creëer je zelf een verzetsbeweging.

je de burger bij je plannen? En wat zijn de voor- en nadelen van een bepaalde aanpak? Conradine de Reus en Christine Swankhuisen weten er alles van. Op de bijeenkomst over burgerparticipatie van het ROVG gaven ze beiden een presentatie.

4

Conradine en Christine kennen de prak-

je eventueel meer participatie wilt.

Conradine de Reus is oprichter en eigenaar van Todo 2.0. Met haar bedrijf

tijk van burgerparticipatie. En die is

Burgerparticipatie is lang niet altijd

helpt ze overheden bij het beheren en inrichten van openbare ruimten. Volgens

complex. Want wie neemt het initiatief

wenselijk. Informeer de burgers daar-

Conradine moet de overheid zich meer terugtrekken en duidelijke kaders stellen

en wie participeert? Initieert de over-

over. En als burgers niet betrokken zijn,

voor haar inwoners.

heid en participeert de burger, of is het

laat dan een expert het beleid duidelijk

precies andersom?

uitleggen. Op die manier kun je ver-

Christine Swankhuisen is medeoprichter van strategisch adviesbureau Tabula

wachtingen beter sturen.” Conradine

Rasa. Ze is gespecialiseerd in gedragswetenschappen en zet die kennis in om

haakt daarop in: “Houd er rekening mee

overheden te helpen met communicatievraagstukken. Verantwoordelijkheid

dat burgers geen klanten zijn. Je creëert

nemen is volgens Christine de kern van burgerparticipatie.

‘Het is beter om persoonlijk klachten te behandelen.’

onrealistische verwachtingen door de burgers op een voetstuk te plaatsen.

Voorkom onrealistische verwachtingen

Overheden kunnen nooit aan alle wen-

Wat niet werkt

Bovendien zijn deze bijeenkomsten niet

sen voldoen.”

Overheidscommunicatie is nog te vaak

echt democratisch. Veel mensen durven

geënt op massacommunicatie, aldus

hun mond niet open te doen, vooral als

Burgerparticipatie wil niet zeggen dat de burger het beleid bepaalt. “Mensen

Wat wel werkt

Christine. En grootschalige burgerbijeen-

er al een negatieve toon is gezet. Het is

moeten echter wel het gevoel heb-

Om tot goede oplossingen te komen,

komsten leiden over het algemeen tot

beter om burgers afzonderlijk te spreken.

ben dat ze serieus worden genomen”,

is volgens Christine een nauwe samen-

meer verzet. “De manier van communi-

Dan krijg je een veel genuanceerder beeld

stelt Christine. “Als overheid bepaal

werking met deskundigen noodza-

ceren moet anders”, stelt ze. “De overheid

van wat er leeft. Organiseer bijvoorbeeld

je de richting. Houd die scherp, en

kelijk: “Bij verkeersproblematiek kan

wil zoveel mogelijk mensen tegelijkertijd

een informatiemarkt waar je mensen

inventariseer bij welke onderwerpen

de burger een belangrijke rol spelen.

informeren. Dat is kostenefficiënt maar

persoonlijk te woord staat.”


Tweerichtingsverkeer Volgens Conradine is burgerparticipatie tweerichtingsverkeer. Aan de ene kant moet de overheid gemaakte plannen toetsen bij de burger. Maar aan de andere kant moet de burger meer verantwoordelijkheid nemen. De overheid kan dan een stapje terug doen. En een burger die minder afhankelijk is van de overheid, neemt volgens Conradine vanzelfsprekend ook meer verantwoor-

5

delijkheid. Bijvoorbeeld in het verkeer. Conradine: “De infrastructuur is door de jaren heen sterk verbeterd. Veel verkeersonveilige situaties worden veroorzaakt door menselijk gedrag. De infrastructuur aanpassen helpt daarbij niet meer. De verantwoordelijkheid ligt dan dus bij de weggebruiker.” Christine is het daar niet helemaal mee eens: “Verkeersveiligheid heb je niet helemaal zelf in de hand – de slogan van de verkeersveiligheidscampagnes ten spijt. Je wordt namelijk beïnvloed door gedrag van anderen en de omge-

Conradine de Reus (links) en Christine Swankhuisen.

Klachten van burgers: hoe ga je ermee om? Drie tips van Conradine: - Benadruk de verschillende rollen van de burger en de overheid. - Laat ieder de verantwoordelijkheid nemen die past bij die rol. - Ontwikkel als overheid expertise en breng die goed over.

Website Conradine de Reus: www.todo2levendestad.nl

ving. Dat gebeurt automatisch. Het is

Drie tips van Christine:

dus de vraag hoe je dit automatische

- Reageer persoonlijk en snel.

gedrag kunt beïnvloeden. Eerst komt

- Laat merken dat je de klacht serieus neemt.

Voor praktijkvoorbeelden van burgerparticipatie, ga naar het dossier

gedragsverandering, daarna volgt pas

- Laat zien dat je werkt aan een oplossing en laat de uiteindelijke oplossing

burgerparticipatie van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten:

de verantwoordelijkheid.”

ook zien.

Website Christine Swankhuisen: www.tabularasa.nl

www.vng.nl/onderwerpenindex/bestuur/burgerparticipatie.


Kanjer op de fiets! Strakke broekjes, gespierde benen, tourtochten, bike expo’s en MTB-

Kort

clinics. Je zag het allemaal op 15 en 16 juni tijdens het Papendal Bike Event. Als klap op de vuurpijl werd de UCI BMX Supercross verreden:

6

COLUMN

door de bocht

één van de vier wereldbekerwedstrijden voor BMX’ers. En er was nog meer: leerlingen van tien Gelderse scholen kregen fietstrainingen en BMX-clinics.

Er waait een nieuwe wind in bestuurdersland. Ineens moeten u en ik betrok-

Laurens van Waardenburg van Sport-

Voordat de leerlingen naar Papendal

sport”, verklaart Laurens. “De jeugd heeft

ken

besluitvorming.

centrum Papendal was betrokken bij

kwamen, kregen ze fietslessen op school.

de toekomst! Dus die moeten we er zo

inspreekavonden,

de organisatie van het Bike Event. “Om

“Met al deze activiteiten proberen we de

vroeg mogelijk bij betrekken. Daarbij is

co-creatie, ... je zou haast denken dat ze

wat meer ruchtbaarheid aan het eve-

jeugd te enthousiasmeren voor de fiets-

samenwerking de sleutel tot succes!”

het serieus menen. Maar u en ik weten

nement te geven, besloten we een side-

wel beter. Neem nu het fietspad voor

event te organiseren voor de Gelderse

mijn deur. Als buurt mochten wij mee-

jeugd. Daarvoor werkten we samen met

praten over de kleur van het wegdek.

de provincie. Die verwees ons door naar

Leuk, zou je denken. Maar nu is het pad

de Gelderse Sport Federatie (GSF). En

opgeleverd en wat denk je?

omdat fietsen meer is dan alleen sport,

worden

bij

de

Burgerparticipatie,

werd ook het ROVG erbij betrokken. De kleur is mooi. Maar nu heeft iemand

Verkeersveiligheid speelt een grote rol

bedacht

onderbreken.

bij het fietsen. Die samenwerking leid-

Tweehonderd meter terug moeten de

het

pad

te

de tot het project ‘Kanjer op de Fiets’.”

fietsers oversteken en pal voor mijn

De kick-off van de trainingen werd op

huis weer terug naar deze zijde. Dacht u

22 mei verzorgd door bronzen medaille

dat ook maar één fietser dat doet? Geen

winnares Laura Smulders.

mens. Hele hordes schoolkinderen denderen hier nu rechtdoor en dwars over

Promotie van de sport

het trottoir. Dat had ik ze vooraf kun-

Op 14 juni, één dag voor het Bike Event,

nen vertellen. Maar daar vroegen ze niet

kwamen 500 leerlingen van de tien deel-

naar...

nemende scholen naar Papendal. Daar kregen ze BMX-lessen en konden ze de

Wandelaar

wereldtop aan het werk zien tijdens de laatste training voor de wedstrijd.


‘Door scholen aan sportverenigingen te koppelen, houden wij Gelderland in beweging.’

Jongeren hebben de toekomst Nederland fietst veel. Veiligheid is daarom een belangrijk issue. Tijdens het Jaar van de Fietser wil het ROVG nog meer aandacht voor fietsveiligheid onder jongeren. Het project ‘Kanjer op de Fiets’ sluit hier naadloos op aan. Jurjen: “De fietstrainingen zijn voor leerlingen van groep zes, zeven en acht. De perfecte doelgroep. Deze leerlingen worden zelfstandig en gaan zelf op de fiets naar school. Bovendien maken veel kinderen in deze levensfase een keuze voor een

7

sport. Zo vangen we dus twee vliegen in één klap: veiligheid én beweging!” Tijdens de fietstrainingen was er veel

Gelderland in beweging

aandacht voor (verkeers)veiligheid. De

Sportcentrum Papendal werkte samen

uitdaging van de fietssport ontdekten

met de Gelderse Sport Federatie (GSF),

de leerlingen op 14 juni bij Sportcentrum

een ondersteuner voor sport en bewe-

Papendal. Jurjen: “Ons uiteindelijk doel

gen in Gelderland. “Door bijvoorbeeld

is jongeren zó enthousiast te maken,

scholen te koppelen aan sportvereni-

dat ze lid worden van een fietsvereni-

gingen, houden wij Gelderland in bewe-

ging. Wij onderhouden de contacten en

belovend BMX-talent maar kreeg onvol-

zelfvertrouwen te geven in het fiet-

ging”, vertelt Jurjen Engelsman van de

koppelen geïnteresseerde jongeren uit-

doende begeleiding. De begeleiding die

sen. Daarbij proberen we ze meteen

GSF. “Voor dit project benaderden wij

eindelijk aan de verenigingen.”

ik miste, probeer ik nu wél aan de jeugd

te enthousiasmeren om meer te gaan

te geven. Daarmee wil ik ze interesse-

bewegen. Een win-winsituatie dus!”

scholen en fietsverenigingen. Daarbij

Van links naar rechts: Laurens Dingen, Laura Smulders (midden), Ron van Mierlo.

werkten we nauw samen met het

De juiste leermeesters

ren voor de BMX-sport. BMX’en begint

ROVG. Sport en veiligheid sluiten zeker

Laurens Dingen, zelf ooit veelbelovend

natuurlijk met fietsbehendigheid. En

Het verkeerseducatie loket van het ROVG:

in de fietssport goed op elkaar aan. Het

BMX’er, is een van de fietsdocenten.

daar zit weer de link met veiligheid:

www.verkeerseducatieloket.nl

ROVG leverde via de Fietsersbond de

Daarvoor volgde hij een opleiding bij

als je behendig bent op je fiets, ben je

fietsdocenten voor het project ‘Kanjer

de Fietsersbond. Maar praktijkervaring

zelfverzekerder in het verkeer. Tijdens

Website van fietsdocent Laurens Dingen:

op de Fiets’.”

heeft hij ook genoeg: “Ik was een veel-

de training proberen we kinderen meer

www.bmxplayground.nl


Fietsparadijs Noord-Veluwe Jan Langevoord werkt bij de Regio Noord-Veluwe en de gemeente Harderwijk aan het verkeers- en vervoersbeleid. Wij spraken hem over de verkeersveiligheid en het fietsbeleid in zijn regio.

8

Regio Noord-Veluwe

trische fiets”, legt Jan Langevoord uit.

verkeer en vervoer bij de gemeente

Regio Noord-Veluwe is één van de mooi-

Daarom organiseren de gemeenten in

Harderwijk. Net als in alle andere

ste stukjes van Gelderland. Deze regio

de Regio Noord-Veluwe in samenwer-

gemeentes staat het thema participa-

staat bekend om zijn uitgestrekte vlak-

king met het ROVG en de Fietsersbond

tie hoog op de lijst in Harderwijk. “In

tes en fijnmazige stadscentra. Regio

speciale fietscursussen voor ouderen.

Harderwijk bestaan verschillende wijk-

Noord-Veluwe adviseert de provincie

De fietscursussen vormen slechts een

platformen waar burgers en profes-

Gelderland over zaken die deze regio

klein deel van alle activiteiten die de

sionals met elkaar in gesprek kunnen

aangaan.

Regio samen met het ROVG uitvoert.

gaan over onder andere verkeersveiligheid. Een mooi voorbeeld is wijkplat-

‘We moeten nu zorgen voor een nog veiliger fietsklimaat door meer educatie en participatie, ROVG is daarin een belangrijke partner.’

form Frankrijk. Op veertien juni organiseerden ze een verkeersdag waarbij de wijkagent met basisschoolleerlingen in gesprek is gegaan over verkeer en snelheid. De leerlingen konden ter plekke

snelheidscontroles

uitvoeren

met een echt laserpistool. Wij vinden participatie erg belangrijk voor het

Verkeerveiligheid

Het ROVG subsidieert 75 procent van

bevorderen

De Veluwe is een echt fietsgebied, dus

alle

Verkeersonveilige situaties hebben veel-

Fietsstad Harderwijk

logischerwijs wordt er veel aandacht

Regio Noord-Veluwe.

al te maken met gedrag; interactie en

Omdat Harderwijk een compacte stad

educatie zijn daarom belangrijk. Vooral

is, gaan veel mensen met de fiets naar

verkeersveiligheidsprojecten

in

besteed aan fietsveiligheid. “De laat-

van

verkeersveiligheid.

Meer participatie = meer veiligheid

op jongere leeftijd. Verkeersgewoontes

hun werk. Het woon- werkverkeer

van het aantal eenzijdige ongevallen

zijn op latere leeftijd namelijk veel lasti-

fietst maximaal zes kilometer; van het

onder ouderen. Dat heeft voor een deel

Behalve adviseur voor de Regio Noord-

ger te beïnvloeden.”

bedrijventerrein aan de ene kant tot

te maken met het gebruik van de elek-

Veluwe is Jan Langevoord ook adviseur

ste jaren is er sprake van een toename

aan de verst gelegen nieuwbouwwijk.


9

Bovendien komen er elk jaar duizenden

extra vrijliggende fietspaden bijgeko-

Meer weten over Regio Noord-Veluwe en

toeristen om te genieten van de fiets-

men. Waar we nu voor moeten zorgen is

Harderwijk?

routes in en rondom Harderwijk. “We

een nog veiliger fietsklimaat. Dat moet

kijk op www.regionoordveluwe.nl of

willen ons in het Jaar van de Fietser nog

vooral gedaan worden door meer educa-

download de beleef Harderwijk app.

verder ontwikkelen als een fietsstad.

tie en participatie. Het ROVG is daarin

Goede infrastructuur hebben we wel in

een van onze belangrijkste partners.�

Harderwijk. De afgelopen jaren zijn er


Vanaf 2012 vervult verkeerspsycholoog Maria Kuiken de functie van rovgmakelaar voor het ROVG en haar netwerkpartners.

De rovgmakelaar Bij vragen over verkeer en gedrag verbindt de ROVGmakelaar mensen met mensen en mensen met kennis. Om samen tot slimme oplossingen te komen. Op www.rovgmakelaar.nl schrijft de makelaar een blog over haar

dorp mooier te maken moeten de weg en

ervaringen. In deze rubriek beschrijft ze elke keer een concrete casus.

de omgeving elkaar versterken.

Een weg is meer dan een lap asfalt

Welke partijen zijn erbij betrokken? De nieuwe traverse in Zeddam is multifunctioneel. De weg heeft niet alleen een verkeersfunctie, maar is onderdeel van de

Gaan veiligheid en doorstroming in het

tuur en de cultuurhistorie spelen daarin

in negatieve zin: ze passen niet in de

omgeving. Het ontwerpen en inrichten

verkeer samen met een mooie omge-

een belangrijke rol.

omgeving. Natuurlijk Sturen probeert

van de weg is daardoor niet alleen een

met een minimum aan fysieke verkeers-

taak voor verkeerskundigen. Juist door

ving? En met winkelen, wonen en ver-

10

blijven? Jazeker! Natuurlijk Sturen is

Traditionele verkeerstechnische maat-

technische maatregelen het gedrag van

gebruik te maken van kennis uit verschil-

een ontwerpwijze, waarbij een ver-

regelen roepen steeds vaker frustraties

verkeersdeelnemers positief te veran-

lende disciplines, ontstaan creatieve

keerstechnisch ontwerp mede wordt

op. Dat zorgt soms zelfs voor agressief

deren. Hoe? Door gebruik te maken van

oplossingen. Bovendien gaat het om de

‘gestuurd’ door gedragsbeïnvloeding uit

weggedrag, bijvoorbeeld bij drempels

gebiedseigen kenmerken, zoals bebou-

inrichting van openbare ruimte. De pro-

de gedragswetenschappelijke hoek. Het

en wegversmallingen. Bovendien vallen

wing, begroeiing of juist open plekken.

jectleider betrok daarom ook een land-

landschap, de stedenbouw, de architec-

de standaardmaatregelen erg op. Vaak

En dat komt niet alleen het verkeer ten

schapsarchitect bij het project. Die keek

goede, ook de omgeving wordt een stuk

eerst naar de omgeving en daarna pas

aantrekkelijker!

naar de weg. Ook werd er goed geluisterd naar de wensen van de bewoners en de

De casus in vier vragen

weggebruikers. Via de lokale bewonersen ondernemersvereniging leverden de bewoners een grote bijdrage aan het uit-

Wat was er aan de hand?

eindelijke ontwerp.

Onderhoud aan de riolering betekent een deze gelegenheid steeds vaker aan om de

Hoe was de analyse van de ROVGmakelaar?

straat aan te passen aan de eisen van deze

Een ontwerpproces waarbij bewoners en

tijd. Zo ook de gemeente Montferland.

lokale ondernemers nauw betrokken zijn,

Daar werd begin 2012 het startsein gege-

is uniek. De makelaar volgde de pioniers

ven voor de reconstructie van de traverse

in Zeddam daarom op de voet. Ze keek

in Zeddam. Het uitgangspunt: om het

onder andere naar de verkeersveiligheid

opengebroken straat. Gemeenten grijpen

Foto’s: WardoMedia


van de nieuwe weg. En ze documenteerde het proces met foto’s en interviews met betrokkenen. Kennis gaat daardoor niet verloren, maar kan opnieuw gebruikt worden. Deze kennis kan de makelaar in de toekomst koppelen aan gemeenten met een vergelijkbaar plan.

Hoe is het nu? De reconstructie is goed verlopen en het resultaat mag er zijn. Projectleider van de gemeente Montferland Gijs Flink: “De bewoners van Zeddam hebben een

11

belangrijke rol gespeeld in het proces. Het ging tenslotte over hun dorp. Tijdens het proces waren er soms spanningen tussen de burgers en de gemeente. De grootste uitdaging was om daarmee om te gaan. Dat is goed gelukt. Het succes is mede te verklaren door de openheid in de communicatie. Je moet burgers niet semi-serieus nemen, maar écht luisteren. Dat gebeurde, en er ontstond een plan op maat. Historische waarden, uitzichtpunten en verblijfsmogelijkheden zijn in het straatbeeld verweven. Zo’n plan is goed uit te leggen aan de bewoners.” Begin juli 2013 werd de traverse feestelijk geopend. Meer weten over het werk van de rovgmakelaar? Volg haar blog op www.rovgmakelaar.nl.

‘Historische waarden, uitzichtpunten en verblijfsmogelijkheden zijn in het straatbeeld verweven.’


Burgerparticipatie is co-creatie Hoe laat je burgers meedenken over beslissingen die je neemt als (lokale) overheid? Bijvoorbeeld over verkeersveiligheid? Op de Bijeenkomst Burgerparticipatie, georganiseerd door het ROVG, leerden beleidsmedewerkers, verkeersprofessionals en politiemedewerkers er alles over. Vanuit heel Gelderland kwamen ze op donderdag 13 juni naar het provinciehuis in Arnhem. Gerard Kern van het ROVG opent de bij-

neemt volgens Conradine vanzelfspre-

elkaar in gesprek over burgerparticipa-

eenkomst met een citaat uit de dikke

kend ook meer verantwoordelijkheid.

tie. Ieder groepje noteerde steekwoor-

Van Dale: “Burger: inwoner van een stad

12

den. Aan het einde van de sessie toonde

als zodanig met alle daaraan verbon-

Verantwoordelijkheid nemen

den rechten.” Vreemd, vindt Gerard. De

De

burger heeft namelijk wettelijk gezien

Christine, medeoprichter van strate-

ook plichten. Hoe je de burger daar

gisch adviesbureau Tabula Rasa. Ze is

het beste op kunt aanspreken, vertel-

gespecialiseerd in gedragswetenschap-

De praktijk

den Conradine de Reus en Christine

pen en zet die kennis in om overheden

De workshop was meteen een goed

Swankhuisen

te helpen met communicatievraagstuk-

praktijkvoorbeeld

ken. Verantwoordelijkheid nemen is

Conradine: “Veel gemeenten weten niet

De burger is geen klant

volgens Christine de kern van burger-

hoe ze een informatie- of brainstorm-

Conradine is eigenaar van Todo 2.0. Met

participatie. Met de juiste middelen

sessie met burgers moeten inrichten.

haar bedrijf helpt ze overheden met

kun je de burger bewust maken van zijn

Laat burgers en professionals in kleine

participatieprojecten, voornamelijk bij

(wan)gedrag. Door die bewustwording

groepen met elkaar communiceren en

het inrichten van openbare ruimten.

gaan mensen hun verantwoordelijk-

bespreek de resultaten vervolgens klas-

De strekking van haar verhaal: de over-

heid nemen. Ongewenst gedrag buig

sikaal. Op die manier bereik je een grote

heid moet kaders stellen voor participa-

je op die manier om in gewenst gedrag,

groep mensen, maar voorkom je een

tie. Daarna moet de overheid een stap

aldus Christine.

monoloog.”

tweede

presentatie

was

Conradine de resultaten op een groot van

terug doen en meer overlaten aan de inwoners. De overheid is immers geen

Meer dan de som der delen

BV, betoogt Conradine. En burgers zijn

Na de lezingen kwamen de deelne-

gebruikers, geen klanten. Een burger die

mers zelf in actie. Tijdens de workshop

minder afhankelijk is van de overheid

gingen ze aan verschillende tafels met

scherm. De deelnemers zijn het eens: burgerparticipatie bereik je samen.

voor

gemeenten.


Aantal Gelderse verkeersdoden in 2012 licht gestegen Op 24 april jl. maakte minister Schultz van Haegen (I&M) de ongevalscijfers over 2012 bekend. In het Nederlandse verkeer vielen vorig jaar 650 doden, een lichte afname ten opzichte van 2011, toen dit aantal nog 661 bedroeg. Het aantal verkeersdoden in Gelderland vertoonde een lichte stijging: van 85 in 2011 naar 98 in 2012.

Meerjarige ontwikkeling gunstig

lijke slachtoffers in het Gelderse verkeer.

Ernstig verkeersgewonden

bijna 40 procent 60 jaar of ouder is.

Op basis van bovenstaande cijfers kan

Sinds 2009 ligt dit aantal onder de 100,

Behalve de bijna 100 verkeersdoden die

Waarschijnlijk speelt daarbij de ver-

niet de conclusie worden getrokken

zo’n 40-50 procent lager dan in 2000.

jaarlijks in Gelderland zijn te betreu-

grijzing en de opkomst van de e-bike

dat het met de verkeersveiligheid in

De stijging in 2012 is echter wel iets om

ren, raken er ook ieder jaar nog eens

een rol. Voor het ROVG in elk geval alle

Gelderland slechter gaat dan landelijk.

alert op te zijn. Is dit het gevolg van sta-

ruim 2.500 mensen ernstig gewond.

aanleiding om extra aandacht te vra-

Het blijven momentopnames. Wanneer

tistische fluctuatie, of is er sprake van

Bovendien groeit deze categorie ver-

gen voor deze doelgroep en 2013 uit te

de cijfers over een langere periode wor-

een trendbreuk en is aan de daling van

keersslachtoffers. De aantallen liggen

roepen tot het ‘Jaar van de Fietser’. We

den bekeken (zie grafiek) dan blijkt dat

de afgelopen jaren een eind gekomen?

de laatste jaren zo’n 20 tot 30 procent

organiseren dit jaar (en de komende

het aantal verkeersdoden in Gelderland

De cijfers van de komende jaren moeten

hoger dan in 2000 (bron: SWOV).

jaren) onder andere fietstrainingen

zich sinds 2000 vrij gunstig heeft ont-

hier antwoord op geven.

voor e-bikers en extra trainingen voor

Fietsers

wikkeld. In 2000 vielen er nog 169 dode-

Bij nadere analyse van zowel de cijfers

Jaarcijfers verkeersdoden 2012

van de verkeersdoden als die van de ernstig verkeersgewonden blijkt met

Aantal verkeersdoden in Gelderland (bron: CBS)

169

name het aantal slachtoffers onder

140

fietsers zich ongunstig te ontwikkelen.

148 131

122

116

131

116

Onder de verkeersdoden is het aandeel

124 97

84

85

98

fietsers inmiddels gestegen tot bijna 30 procent. Bij de ernstig verkeersgewonden is dit nog extremer: bijna 60 procent van de ernstig verkeersgewonden is een fietser. Opvallend is dat daarvan

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

ouderen.

13


Aangenaam: de Bob duo-wup! De supergrote Bob duo-wup (zie foto) is dit jaar speciaal voor het ROVG ontwikkeld. We zetten haar in tijdens de Gelderse Bob-campagne: bij interventies op diverse zomerfestivals en in sportkantines.

Crowdsourcing: 16 miljoen verkeersdeskundigen 14

Andere invalshoeken, frisse blikken en een nieuwe kijk. Crowdsourcing – het ‘publiek’ gebruiken voor het

dat hij die avond echt niet meer rijdt.

opdoen van ideeën – is helemaal van deze tijd. Via Battle of Concepts, een website voor crowdsourcing,

Gerard: “Een simpel, maar creatief en

zette het ROVG een prijsvraag uit: hoe kan de sociale omgeving voorkomen dat een automobilist onder

leuk idee! Natuurlijk kan de automobilist

invloed gaat rijden? Prijzengeld: 1.000 euro.

het stropje dezelfde avond zelf doorbreken. Maar het idee prikkelt wel de eigen verantwoordelijkheid.”

Alcohol is hèt genotmiddel in Nederland.

crowdsourcing: het grootste deel van het

Er zijn miljoenen gebruikers. Helaas com-

publiek denkt niet vanuit onze wereld.

Crowdsourcing de toekomst?

bineren nog steeds veel mensen alcohol-

Dat levert creatieve oplossingen op.”

Dit was de tweede keer dat het ROVG

gebruik met autorijden. Jaarlijks vallen er

Het sleutelstropje in de praktijk

een prijsvraag uitschreef via Battle of

daardoor zo’n 3.000 ernstig gewonden en

En de winnaar is…

Concepts. “Wellicht dat we dit jaar nog

130 doden in het verkeer.

Het sleutelstropje! Dat is een mini-tie-

één of twee prijsvragen plaatsen”, zegt

wrap die de sociale omgeving kan gebrui-

Gerard. “Het levert ons écht wat op. Soms

Bestuurder: “Nee, ik ga niet meer rijden.”

De menigte als bron van wijsheid

ken om automobilisten vóór het drinken

een grote stap in de goede richting, en

Vriend: “Dat zei je de vorige keer ook…”

Om dat probleem aan te pakken, sprak het

al te behoeden om onder invloed te gaan

soms misschien wel een concrete oplos-

ROVG ‘het publiek’ aan. Via de website van

rijden. Tijdens een feestje bijvoorbeeld,

sing, waar wij niet eerder aan dachten!”

Battle of Concepts kwamen 60 ideeën bin-

krijgt een automobilist een sleutelstropje

nen. Van studenten en young professio-

om zijn sleutel als hij drinkt. De sleutel

Meer weten over Battle of Concepts?

nals. “De meesten hadden niets met ver-

past daardoor niet meer in het slot. Met

Kijk dan op www.battleofconcepts.nl

keersveiligheid te maken”, vertelt Gerard

het sleutelstropje kan een automobi-

Kern van het ROVG. “Dat is het leuke van

list aan zijn sociale omgeving bewijzen

Vriend: “Je moet nog rijden vanavond hè?”

Bestuurder: “Dit keer weet ik het zeker.” Vriend: “Bewijs ‘t dan!” (reikt een sleutelstropje aan) Bestuurder: “Kijk!” (brengt het stropje aan) Vriend: “Laat ’s zien.” (trekt het stropje aan ter controle)


Het ROVG is veel bezig met burgerparticipatie, Veilig Verkeer Nederland is daarin een belangrijke partner. Op veertien mei 2013 werd het Meldpunt Veilig Verkeer gelanceerd. In dit meldpunt worden burgers betrokken bij het oplossen van onveilige situaties. Insteek van het nieuwe platform: omwonenden kennen dat ene gevaarlijke kruispunt het beste.

Niet schelden maar melden! Hoe werkt het?

andere melders en professionals kan ik

Via de website www.meldpuntveilig-

dan op zoek naar een oplossing” Jenno

verkeer.nl en de mobiele applicatie

Kootstra legt uit dat met een oplossing

kunnen mensen zich aanmelden bij het

niet per definitie een infrastructurele

meldpunt. Met één klik op de interac-

aanpassing wordt bedoeld. “Het gaat er

tieve kaart geven ze aan waar de ver-

uiteindelijk om dat de verkeersdeelne-

keersveiligheid in het geding is. Maar

mer zich bewust wordt van zijn omge-

het gaat verder. Het meldpunt is niet

ving. Daarin zit de echte oplossing.”

bedoeld als een klachtenlijn. Melders worden gevraagd om een kort rapport

Het succes van het meldpunt

te schrijven van de onveilige situatie.

Sinds de lancering van het meldpunt

Bovendien maken ze een persoonlijk

op veertien mei zijn er in Gelderland

profiel aan op de website, zodat ze

maar liefst 53 onveilige verkeerssitua-

betrokken kunnen worden bij de uitein-

ties gemeld. In de provincie Gelderland

delijke oplossing.

alleen zijn er zestien digitale buurttafels actief. Uit de cijfers blijkt dat er

De verkeersdeelnemer aan zet!

een sterke behoefte is vanuit de burger

Het is belangrijk dat burgers meer

om zijn of haar stem te laten horen.

verantwoordelijkheid nemen in het

Verkeersveiligheid raakt ons allemaal

verkeer, legt Jenno Kootstra, landelijk

en moeten we dan ook samen oplossen.

projectleider van het meldpunt, uit. Burgers kunnen samen met professionals aan een digitale buurttafel plaats-

Wil jij ook een melding maken?

nemen. “Wanneer ik een melding zou

Download nu gratis de Meldpunt Veilig

maken in Amersfoort, kan ik meteen

Verkeer app in de itunes of android store.

op de kaart zien of er op die plek meer

Of bezoek de website op

meldingen zijn gemaakt. Samen met

www.meldpuntveiligverkeer.nl.

15


Wat heb jij met verkeer? Jacqueline Cramer in het kort

In elke editie van (K)ijkpunt vragen wij een bekende Gelderlander naar persoonlijke ervaringen en belevenissen in het verkeer.

16

Jacqueline Cramer studeerde biologie aan de

tegen de elektrische fiets heb. Ik begrijp

vervoer betreft nog beter voor elkaar. Op

Universiteit van Amsterdam. In 1987 promoveerde

best dat mensen die de Zevenheuvelenweg

veel plekken in het centrum kun je heel

ze in de natuurwetenschappen. Ze zette zich in

in Nijmegen moeten trotseren zo’n fiets

moeilijk komen met de auto. En als je er

voor duurzaamheid en milieu als hoogleraar en

aanschaffen. Maar ik geef de voorkeur aan

wel kunt komen, word je er zo uitgefietst.

de gewone fiets; lekker gezond!”

De fiets is gewoon een stuk sneller. Daar

in het bedrijfsleven. In 2007 werd ze minister van VROM voor de Partij van de Arbeid in het KabinetBalkenende IV. Nu is ze directeur van het USI (Utrecht Sustainability Institute) en houdt zich

kunnen ze in de Gelderse steden nog wel

Wat is uw grootste ergernis in het verkeer?

wat van leren. Maar ondanks dat vind ik Gelderland heerlijk! Het is fantastisch om

“Ik vind het vervelend als auto’s onnodig

door de Veluwe en al het andere Gelderse

bezig met duurzame innovatie. Jacqueline Cramer

door het centrum van een stad als Arnhem

natuurschoon te fietsen. Als ik dan hoor

woont sinds kort in Amsterdam, maar daarvoor

rijden. Het liefst zie ik de stadscentra vol-

over die mooie fietsverbinding die er komt

heeft ze 22 jaar in Gelderland gewoond.

ledig autoluw. Dat zou een hoop lucht-

tussen Arnhem en Nijmegen, mis ik het

moeten uiteindelijk een structurele oplos-

vervuiling en ergernis schelen. In Arnhem

Gelderse verkeer wel weer.”

sing vinden voor de uitstoot van fijnstof.

Jacqueline Cramer en verkeer

hebben ze een deel van de binnenstad

Het scheelt heel veel als meer mensen de

Zit u veel in het verkeer en hoe reist u meestal?

aan erger is dat ze die delen ook fietsvrij hebben gemaakt! Je moet in de buitenring

2013 is het jaar van de Fietser. Wat vindt u van de fietsmogelijkheden in Gelderland?

“Ik heb geen auto en heb die ook niet

van Arnhem-Centrum toch gewoon kun-

“Fietsen in Gelderland is fantastisch. Ik rijd

nodig. Ik heb altijd dichtbij het station

nen fietsen?”

graag langs de Rijn en over de Veluwe. Nu

Lekker een stuk fietsen in Gelderland?

ik niet meer in Arnhem woon, pak ik een

Gebruik dan de wep-app Gelders Fietsnet

autovrij gemaakt. Maar waar ik me dan

gewoond, dus ik kan makkelijk met de bus

auto laten staan en gaan fietsen. Het Jaar van de Fietser lijkt me een mooi aanknopingspunt om daarmee te beginnen.”

Is het verkeer in Gelderland anders dan elders?

OV-fiets op Arnhem Centraal. Al die mooie

van de provincie Gelderland en Het Gelders

OV-fiets. Dat vind ik echt een geweldig ini-

fietsknooppunten zijn ook heel fijn. Wat

Fietsnetwerk. Deze is gratis te gebruiken

tiatief. In Nederland heb je eigenlijk prak-

“Ik woon sinds kort in Amsterdam. Daar

nu belangrijk is, is dat de fietser niet ver-

op elke computer, tablet en smartphone

tisch nooit een auto nodig!”

hebben ze het wat fietsen en openbaar

bannen wordt uit de binnensteden. We

via www.geldersfietsnet.nl.

of de trein. Op het station pak ik vaak een

Wat voor type verkeersdeelnemer bent u? “Dat hangt af van de machinist of buschauffeur die mij vervoert. De ene keer rijd ik rustig en beheerst, maar soms kan ik ook flink doorrijden. Dat laatste doe ik overigens ook graag zelf, op mijn racefiets. Hard rijden is pas echt leuk als het je eigen werk is. Dat wil niet zeggen dat ik iets

Colofon (K)ijkpunt is een uitgave van ROVG. Hoofdredactie Teksten en eindredactie Ontwerp en opmaak Fotografie Druk

Berry van Houten Tekstschrijvers.nl BV Puntwee Visuele communicatie VVB foto Rikken Print

Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Gelderland Eusebiusplein 1A, 6811 HE Arnhem Postbus 9090, 6800 GX Arnhem Telefoon: 026 - 359 9840 Fax: 026 - 359 8208 E-mail: rovg@gelderland.nl www.rovg.nl


Kijkpunt relatiemagazine rovg gelderland nummer 2 juni 2013