Page 1

ROVISIE 5

OP WEG NAAR EEN SCHONE DUURZAME LEEFOMGEVING

DE EERSTE STAPPEN GEZET


1

ROVISIE 5

OP WEG NAAR EEN SCHONE DUURZAME LEEFOMGEVING

VOORWOORD In 2010 gingen we samen met de aangesloten gemeenten in gesprek over een nieuwe toekomstvisie van ROVA. Vele inspirerende gesprekken hebben we hierover gevoerd. Een grote stap hebben we gezet tijdens het druk bezochte gemeentelijke duurzaamheidsdebat in september 2010 in Zwolle. De centrale vraag was op welke wijze ROVA zich zou moeten ontwikkelen om optimaal de gemeenten te kunnen blijven ondersteunen in het streven naar een duurzame leefomgeving. Het antwoord vanuit gemeenten: zet in op de synergie tussen de werkvelden duurzame energie, beheer openbare ruimte en huishoudelijk afvalbeheer. Vanuit dit beginpunt gingen we aan het werk en in de daaropvolgende maanden werden de contouren van het nieuwe ROVA langzaamaan zichtbaar. We wisten dat we op weg naar een nieuwe brede gemeentelijke organisatie veel uitdagingen tegen zouden komen. Wat we echter concreet konden verwachten was onduidelijk. Een organisatie met zo’n sterke synergie tussen de drie werkvelden bestond simpelweg nog niet. Het voordeel van dit pionierswerk is dat we ervaring opdoen met onze nieuwe werkvelden en innovatieve stappen zetten in ons oude werkveld, de afvalinzameling. Ervaring die we inzetten ten behoeve van de aangesloten gemeenten. In de vorige uitgaven van Rovisie heeft u kunnen lezen hoe we stap voor stap vanuit een visie toewerken naar het nieuwe ROVA. Steeds meer concrete projecten worden ontwikkeld. Niet voor niets is het thema van dit nummer ‘De eerste stappen gezet’. Op alle drie de taakvelden zijn we nu actief. Ook zitten er nog allerlei projecten in de pijplijn, die de komende maanden concreet worden. Voldoende materiaal dus om u ook dit jaar door middel van Rovisie bij te praten over de actuele ontwikkelingen. Ik wens u veel inspiratie en leesplezier! Hans Groenhuis Algemeen directeur

INHOUD MEERWAARDE UIT AFVAL

2

DUURZAAM GENIETEN

3

BEHEER OPENBARE RUIMTE IN WINTERSWIJK

4

ROVA neemt Wezo Groen en afdeling Uitvoering gemeente Zwolle over

5

WORKSHOP: NIEUWE ENERGIE UIT LANDSCHAPSBEHEER

5

NVRD congres ‘Schoongewoon’ groot succes

6

KORT NIEUWS: • GRONDSTOFFENMONITOR: INKIJK IN HET SUCCES VAN HET GRONDSTOFFENBELEID • RESULTATEN 2011 • NADRUK OP HERBRUIKBARE MATERIALEN

7


DE EERSTE STAPPEN GEZET

2

Meerwaarde uit afval In augustus 2011 presenteerde staatssecretaris Atsma zijn langverwachte afvalbrief. De opgave is helder. We moeten met elkaar nog beter afval gaan scheiden zodat het hergebruikpercentage in 2015 kan zijn gestegen van 80% naar 83%. Voor huishoudelijk afval wordt gestreefd naar een verhoging van de recycling met zo’n 1 tot 1,5 miljoen ton. Hoewel we al lang weten dat er in het huishoudelijk restafval nog volop herbruikbare grondstoffen aanwezig zijn, is dit toch een ambitieuze opgave. Belangrijke taakstellingen liggen er op het gebied van gft-afval, verpakkingen, oud papier en karton, grof huishoudelijk restafval, textiel en op elektrische en elektronische apparatuur. Deze ambities sluiten aan op de eerder door ons en onze gemeenten gepresenteerde ambitie voor een duurzame, afvalloze samenleving. Maar om deze te realiseren zijn ingrijpende beleidswijzigingen nodig. Hiervoor moet in gemeenteland het roer om en moeten we gaan denken en handelen vanuit grondstoffen in plaats van afval. ROVA heeft hiervoor een visie ontwikkeld die onder de noemer ‘omgekeerd inzamelen’ borg moet staan voor een sterke toename van de hergebruikpercentages. Bij de inrichting van dat nieuwe beleid speelt het landelijke verpakkingenbeleid een belangrijke rol.

70

Nieuw verpakkingen akkoord Sinds 2009 wordt in Nederland kunststof verpakkingsmateriaal van huishoudens gescheiden ingezameld. Dit is een uitwerking van het Europese verpakkingenbeleid waardoor wij in de sporen treden van onze buurlanden die hierin al voorop gingen. Het verpakkingenbeleid is gebaseerd op een systeem van producentenverantwoordelijkheid. De gedachte is simpel. Producenten zijn verantwoordelijk voor de samenstelling en hoeveelheid verpakkingen die zij op de markt brengen en worden hierdoor uitgedaagd minder milieubelastende en minder kilo’s verpakkingen te gebruiken. Het bedrijfsleven is verantwoordelijk voor de inzameling en het hergebruik en kunnen afspraken maken met gemeenten voor de inzameling bij huishoudens. Deze afspraken zijn vastgelegd in een Raamakkoord dat tussen bedrijfsleven, gemeenten en ministerie is gemaakt. In de eerste jaren zijn goede resultaten behaald, hoewel de verschillen in Nederland erg groot zijn. Waar de best scorende gemeenten circa 40 kilo verpakkingen per jaar per gezin inzamelen, komt het gemiddelde in Nederland niet boven de 15 kilo per huishouden. Met haar systeem van omgekeerd inzamelen ziet ROVA echter kans om de gescheiden inzameling van verpakkingen sterk te verbeteren tot wel 60 kilo per aansluiting.

Respons Landelijk gemiddelde

60

Respons in ROVA Gemeenten zonder diftar

50 40

Respons in ROVA Gemeenten met diftar

30 20

Respons bij omgekeerd inzamelen

10 0

Gescheiden ingezamelde kunststof verpakkingen in kg/aansluiting

Op 31 december 2012 loopt de huidige raamovereenkomst voor verpakkingen af. Al meer dan een jaar praten bedrijfsleven, ministerie en gemeenten (via VNG) met elkaar over de evaluatie van het lopende akkoord en de afspraken voor de periode na 2012. In februari werden de contouren van een nieuw verpakkingenakkoord bekend. Deze leidden tot veel discussie in gemeenten en in de Tweede Kamer. Een van de onderdelen betrof


3

ROVISIE 5

OP WEG NAAR EEN SCHONE DUURZAME LEEFOMGEVING

namelijk het afschaffen van statiegeld. Het bedrijfsleven en het ministerie willen de inzameling van grote PET flessen integreren in het huidige inzamelsysteem voor kunststof verpakkingen (Plastic Heroes). Gemeenten en milieuorganisaties wijzen op het grote succes en draagvlak van het statiegeld systeem en vrezen voor een teruggang in hergebruik en een toename van zwerfafval. In de Tweede Kamer lijkt een meerderheid onder voorwaarden te willen instemmen met het afschaffen van statiegeld maar de discussie is nog niet beslecht. Aan de onderhandelingstafel zullen bedrijfsleven, ministerie en VNG verder met elkaar in gesprek

moeten om heldere afspraken te maken over het verpakkingenbeleid voor de komende 10 jaren. Naast de discussie over statiegeld, gaat het daarbij ook om de hoogte van de vergoedingen voor gemeenten, de inzameling van andere verpakkingsmaterialen als drankenkartons en blik en de inzet van het bedrijfsleven om verpakkingen milieuvriendelijker te maken. Deze afspraken zullen vervolgens vertaald worden naar het beleid van omgekeerd inzamelen wat volledig voorbereid is op het nieuwe verpakkingenbeleid.

Duurzaam Genieten

Duurzame energie is één van de werkvelden van ROVA. De bekendste vormen van duurzame energie zijn windenergie, zonne-energie, energie uit biomassa, energie uit water en bodemenergie. Door stimulering van duurzame energie wil ROVA mede invulling geven aan de maatschappelijke duurzaamheidsdoelstellingen van de aangesloten gemeenten, te weten 20% reductie van CO2 uitstoot en 20% duurzame energie in 2020. Zonnestroom, opgewekt door zonnepanelen, is duurzame ‘groene’ stroom die financieel gezien al goed kan concurreren met reguliere ‘grijze’ stroom. Daarbij zijn zonnepanelen relatief eenvoudig te plaatsen, wat de toegankelijkheid voor burgers en bedrijven nog groter maakt. Financieel aantrekkelijk voor inwoners Samen met de gemeenten Dalfsen, Staphorst en Zwartewaterland is een project gestart om burgers te enthousiasmeren zonnepanelen te plaatsen. Door gezamenlijke inkoop van de zonnepanelen is een zeer scherpe inkoopprijs voor de burgers gerealiseerd. Om het financieel nog aantrekkelijker te maken, wordt meegedaan aan een provinciale stimuleringsregeling voor duurzame energie. De inwoners van de drie gemeenten werden door middel van opvallende advertenties in de lokale media en tijdens inloopavonden opgeroepen om mee te doen.

‘Duurzaam genieten’ een groot succes Ruim 300 burgers en bedrijven vroegen in totaal voor bijna 1,5 miljoen wattpiek aan zonnepanelen aan, met een totale investeringswaarde van ruim 3 miljoen euro. De aanvragen zijn geclusterd in vier subsidieaanvragen voor de provincie Overijssel, met een totale waarde van zo’n € 370.000. Uiterlijk eind juni verwachten we uitsluitsel van de provincie over het al dan niet toekennen van de subsidie. Al met al is deze actie een groot succes. ROVA overweegt daarom om ook in andere aangesloten gemeenten zonne-energie op deze wijze voor de inwoners toegankelijk te maken. Hoe deze stimulering vormgegeven kan worden, wordt momenteel onderzocht en uitgewerkt. We houden u hiervan op de hoogte. Op www.rova.nl/duurzaamgenieten staat meer informatie over de actie duurzaam genieten.


DE EERSTE STAPPEN GEZET

4

Beheer openbare ruimte in Winterswijk Heldere afspraken als basis voor een goede samenwerking Bezuinigen, maar mét behoud van kwaliteit en een goede dienstverlening aan de klant. Dat is momenteel hét vraagstuk waar iedere gemeente aan werkt. Veel gemeenten kiezen hierbij voor een meer regievoerende rol. De gemeente Winterswijk ging die uitdaging met ROVA aan en met succes! Voor ROVA betekende dit een verbreding van haar taakveld, van afval en reiniging naar integraal beheer van de openbare ruimte. “Ook in de gemeente Winterswijk streven we naar een kleinere en meer slagvaardige ambtelijke organisatie,” vertelt Michel Scholten, manager Ruimte van de gemeente Winterswijk. “Daarom hebben we de buitendienst geheel overgedragen aan ROVA, dus inclusief alle medewerkers, materialen en machines. Na een voorbereidingsperiode van ruim een jaar, ging de buitendienst met ingang van 1 januari 2011 over naar ROVA.

DIENSTVERLENINGSOVEREENKOMST MET HELDERE AFSPRAKEN “Om de buitendienst aan ROVA te kunnen overdragen, moest eerst helder zijn wat je als partners precies van elkaar verwacht. “Wat versta je onder wegenbeheer bijvoorbeeld? Hoe vaak wil je dat er geveegd wordt? Welk serviceniveau en welke kwaliteit wil je zien in de buitenruimte? Hoe ga je om met meldingen? Daarover lag nog weinig tot niets vast,” aldus Scholten. “De eerste stap was het in kaart brengen om welke mensen en welke werkzaamheden het eigenlijk ging. Ook de materialen en middelen werden geïnventariseerd. Vervolgens werd een dienstverleningsovereenkomst opgesteld, waarin heldere afspraken staan over hoe we als opdrachtgever en opdrachtnemer met elkaar willen samenwerken. Met dit als basis, kon ROVA vervolgens aan de slag gaan.


5

ROVISIE 5

OP WEG NAAR EEN SCHONE DUURZAME LEEFOMGEVING

WERKEN OP BASIS VAN MODERNE BESTEKKEN EN MET GEDEGEN TOEZICHT In Winterswijk was het gedetailleerd inzichtelijk maken van de samenhang tussen kwaliteit en geld en gezamenlijk een goede dienstverleningsovereenkomst opstellen van essentieel belang. ROVA investeert hierbij in het optimaliseren van de uitvoeringsorganisatie en het begeleiden van de nieuwe medewerkers om planmatiger te werken. Daarnaast werkt ROVA op basis van moderne bestekken en met gedegen toezicht op derden. Het werkvoorzieningsschap, maar ook enkele commerciële aannemers, voeren werk voor ROVA uit in de gemeente Winterswijk.

TEVREDEN Ruim een jaar na de overdracht van de buitendienst naar ROVA, kijkt de gemeente Winterswijk tevreden terug op het traject. “ROVA heeft vanaf het begin de insteek gekozen om het samen met ons op te pakken. Dat heeft ons veel vertrouwen gegeven”, aldus Scholten. Ook de wijze waarop het personeel is meegenomen in de overgang kan op waardering rekenen. “Het werk in de openbare ruimte wordt professioneel uitgevoerd door mensen die hun werk met plezier doen. Dat is heel wat waard!”

Wezo Groen en afdeling Uitvoering gemeente Zwolle ondergebracht bij ROVA Eind mei nam de gemeente Zwolle het besluit om de groenafdeling van de lokale sociale werkvoorziening Wezo en haar eigen afdeling Uitvoering onder te brengen bij ROVA. Aanleiding voor deze stap is het streven van de gemeente om duurzamer te werken en de kosten voor het beheer van de openbare ruimte te verlagen. Door deze ontwikkeling is ROVA ook in de gemeente Zwolle verantwoordelijk voor de organisatie en de uitvoering van het beheer van de openbare ruimte. Het voordeel: alle uitvoerende werkzaamheden in de openbare ruimte van de gemeente zijn nu ondergebracht in één organisatie. De gemeente houdt echter de regie over het groen- en

serviceonderhoud. Ook het servicepunt, waar inwoners meldingen voor de openbare ruimte kunnen doen, blijft bij de gemeente. Op 1 juli 2012 vindt de daadwerkelijke overgang van de circa 260 medewerkers plaats. Zwolle is daarmee de tweede gemeente die de uitvoering van het beheer van de openbare ruimte bij ROVA onderbrengt. In januari 2011 zette de gemeente Winterswijk als eerste gemeente in het werkgebied van ROVA deze stap. Op pagina 4 leest u meer over de ervaringen in Winterswijk.

KORT NIEUWS Workshop: Nieuwe energie uit landschapsbeheer Om de maatschappelijke doelstelling van 20% duurzame energie in 2020 te kunnen behalen, is inzet van biomassa onmisbaar. Samen met Landschap Overijssel, Groene en Blauwe Diensten Overijssel en Stichting Particuliere Landschapsdiensten IJsseldelta organiseerde ROVA op maandag 16 april jongstleden een workshop over biomassa voor de Overijsselse ROVA-gemeenten gemeenten. Het doel: het ontwikkelen van een gemeenschappelijke visie over hoe biomassa maximaal maatschappelijk en financieel rendementen kan opleveren.

Nadat verschillende sprekers hun visie op de biomassaketen hadden gegeven, gingen de deelnemers van de workshop aan de hand van een aantal stellingen met elkaar in gesprek. De conclusie was dat een goede regie op de totale keten van biomassa een belangrijke rol speelt het duurzaam inzetten ervan. Afgesproken werd om op korte termijn een vervolg aan de workshop te geven. In de volgende Rovisie gaan we dieper in op het duurzaam inzetten van biomassa .


DE EERSTE STAPPEN GEZET

6

Congres ‘Schoongewoon’ groot succes Op donderdag 24 mei jongstleden werd in het Overijsselse Dalfsen het jaarlijkse NVRD congres gehouden. Dit jaar werd het congres onder de noemer ‘Schoongewoon’ georganiseerd door ROVA en Twente Milieu. Zo’n 350 bezoekers genoten tijdens het congres van een keur aan inspirerende sprekers. Verbinden van 3 thema’s: afval, beheer openbare ruimte en duurzaamheid. Het congres 2012 kreeg een nieuwe impuls. Naast afvalbeheer en reiniging was er aandacht voor beheer openbare ruimte en duurzame energie, waarbij sociale duurzaamheid en burgerparticipatie belangrijke aspecten waren. Het congres sprak daardoor een brede doelgroep aan. Niet alleen mensen uit de afvalbranche werden uitgenodigd; ook spelers op het gebied van openbare ruimte waaronder woningcorporaties, waterschappen en sociale werkplaatsen waren van de partij. Inspirerende sprekers: Maurice de Hond, Thomas Rau, Joop Atsma en Jan Terlouw ROVA en Twente Milieu hebben er alles aan gedaan om een gevarieerd programma samen te stellen. We hebben goed gezocht naar sprekers die de bezoekers op een leuke, boeiende, en innemende wijze konden inspireren. De presentaties moesten ook een duidelijke relatie met elkaar hebben en moesten zijn doorspekt met een sterke vertaling naar de praktijk. Dit resulteerde in een zeer interessant scala aan sprekers. De burgemeester van Dalfsen, Han Noten verzorgde

een deel van de congresopening. Vervolgens hield Jan Terlouw een bezielend betoog over duurzaamheid en Thomas Rau vertelde op aanstekelijke wijze over de inrichting van de openbare ruimte anno 2012. Landelijke opiniepeiler Maurice de Hond gaf zijn kritische visie op het afvalbeleid en had een stevige boodschap voor de politiek en de beleidsmakers. Ter voorbereiding op het congres hield hij op ons verzoek een onderzoek waarin kennis en houding van de Nederlander is getoetst met betrekking tot afval scheiden. Op www.rova.nl vindt u een uitgebreide samenvatting van het onderzoek. Daarnaast gaf Staatsecretaris Atsma zijn visie op de rol van gemeenten. Hij ging hierover ook in discussie met enkele aanwezigen in de zaal. Trending Topic! Dat het congres inspireerde en verbond bleek ook uit het feit dat het Trending Topic op Twitter is geweest op de congresdag. Duizenden tweets zijn door het land verstuurd op #schoongewoon. Dank! Wij kijken erg tevreden en met enige trots terug op het prachtige 3 daagse congres en namens de organisatie wil ik ook alle bezoekers hartelijk danken voor de positieve bijdrage! Erik van Cuyk, Communicatie ROVA


7

ROVISIE 5

OP WEG NAAR EEN SCHONE DUURZAME LEEFOMGEVING

Verbinden van 3 thema’s:

afval, beheer openbare ruimte en duurzaamheid. Grondstoffenmonitor: inkijk in het succes van het grondstoffenbeleid Jaarlijks biedt ROVA aan de aangesloten gemeenten de afvalmonitor aan. Dit is een document waarin de resultaten van het afvalbeheer van het voorgaande jaar worden gerapporteerd. Hoever is de gemeente met het behalen van (landelijke) afvaldoelstellingen? Hoe doet ze het ten opzichte van andere vergelijkbare gemeenten (in Nederland)? Is de gemeente koploper, middenmoot of is er een trendbreuk nodig?

Steeds meer verschuift de nadruk van afval naar de herbruikbare materialen die als nieuwe grondstoffen kunnen worden ingezet. Met name door de invoering van Omgekeerd Inzamelen in steeds meer gemeenten, wijzigt de samenstelling van het afval de komende jaren ingrijpend.

Resultaten 2011 In 2011 werd er in de ROVA gemeenten in totaal 335.000 ton aan grondstoffen ingezameld, waarvan 146.000 ton aan restafval. Met name in de herbruikbare materialen is een toename van de hoeveelheden zichtbaar. Gemiddeld is 52% van het ingezamelde materiaal gescheiden aangeleverd, waardoor het kon worden hergebruikt. Nadruk op herbruikbare materialen De afvalmonitor is van oudsher voor gemeenten hét middel om het succes van het afvalbeleid af te meten. Vanuit de filosofie van ‘afval naar grondstof’ spreekt het voor zich dat ook de afvalmonitor een nieuwe functie heeft gekregen. Die van grondstoffenmonitor.

UITGAVE Deze nieuwsbrief is een periodieke uitgave van ROVA, de afvaladvies-, regie- en verwijderingsorganisatie van 19 gemeenten en 2 regio’s in Midden- en Oost-Nederland. Samen met haar aandeelhouders levert ROVA een bijdrage aan een schone en duurzame samenleving. PRODUCTIE EN REDACTIE ROVA GRAFISCHE VORMGEVING Beeldenstorm marketing en communicatie, Veenendaal DRUKWERK Grafiteam, Veenendaal CONTACTGEGEVENS NV ROVA Holding Postbus 200 8000 AE Zwolle

deze nieuwsbrief is gedrukt op gerycycled papier

Accountmanager Hemmo Hagedooren overhandigt de grondstoffenmonitor 2011 aan wethouder Erik Dannenberg van de gemeente Zwolle

ROVA en social media Het aantal gebruikers van social media blijft groeien. ROVA gaat daar in mee. Onder andere door de Afvalwijzer-app in te zetten. Met deze app kunnen inwoners eenvoudig hun inzameldata bekijken. Ook is ROVA actief op Twitter. Wil u ook op de hoogte blijven van de ontwikkelingen bij ROVA en actueel nieuws? Volg ons dan via @ROVA.

Rovisie juni 2012  

Rovisie juni 2012