Page 1


ß‚ •¢∑§ ◊¥

22

16

¹fc´fe IZY ÀfWXfSXZ A¶f dQ»»fe RY°fWX! ---04

⁄UÊÒ‡ÊŸË Œ‡Ê¸Ÿ jk"Vªh; eq[;èkkjk dk fgUnh ekfld if=kdk o"kZ % 11] vad % 12] i`"B % 48 ewY;% 10 #i;s] ebZ 2012 izèkku laiknd n`f"V laiknd lekpkj laiknd ijkeZ'k laiknd dk;Zdkjh laiknd lykgdkj laiknd

% % % % % %

jktuSfrd laiknd

%

lg&lekpkj laiknd lgk;d laiknd

% %

mi laiknd

%

eq[; lykgdkj eq[; laoknnkrk

% %

lq'khy JhokLro MkW- fjiqlwnu JhokLro lw;ZHkku flag ^lw;Z* ia- ujsUnz 'kekZ jfo izdk'k ehuk JhokLro] es?kuk JhokLro fodkl panz >k] vfer jkBksj vdhy vgen lalkj pan diwj] mes'k dqekj flUgk lR; izdk'k lDlsuk /kuUt; dqekj f=kikBh dquky 'kekZ l- vtqZu flag vjfoUn JhokLro

laikndh;----------------------------------------------------------------------------------------------------------------02 D;k fcgkj fuekZrk dks Hkwykdj fcgkj 'krkCnh o"kZ eukuk lkFkZd\-----------------------------------------03 ek;k ugha] vf[kys'k gSa czãk fo".kq egs'k--------------------------------------------------------------------------06 ek;k ds nfyr ij vf[kys'k ds Mksj-s -------------------------------------------------------------------------------09 ;wih esa ikVhZ dks dSls iquthZfor djsxa s jkgqy----------------------------------------------------------------------10 dkaxl sz ds gkFk ls f[kld jgk 'kgjh oksV--------------------------------------------------------------------------12 m-iz- esa vc 'kqYd&izfriwfrZ ?kksVkyk--------------------------------------------------------------------------------14 dkaxl sz gh eqf'dy esa rks ljdkj dks mckjs dkSu\----------------------------------------------------------------16 Hkktik dk lkaLd`frd caxk:okn-----------------------------------------------------------------------------------18 vkj,l,l ds ykM+ys xMdjh vc gks x, ijk,------------------------------------------------------------------20 la?k dj ldrk gS Hkktik ij fu;a=k.k-----------------------------------------------------------------------------21 fo/kk;d cudj mek Hkkjrh lar"q V ugh--------------------------------------------------------------------------23 jk"Vªifr us lkoZtfud miØeksa dks iqjLdkj fn;s-----------------------------------------------------------------24 cjdjkj gS nfyrksa ls HksnHkko dk pyu--------------------------------------------------------------------------26 laln ds gaxkes---------------------------------------------------------------------------------------------------------28 pgqea [q kh fodkl dh e'kky gS jkgqy xka/kh fczxMs -----------------------------------------------------------------29 jsy iqjLdkj lekjksg dk vk;kstu---------------------------------------------------------------------------------30 Hkkjr&bZjku lEca/k rksMu+ s dh dksf'k'k----------------------------------------------------------------------------32 viuk fxjscka Hkh ns[ksa ckck jkenso--------------------------------------------------------------------------------34 dpjs ls ÅtkZ----------------------------------------------------------------------------------------------------------36 y?kq iufctyh ifj;kstukvksa ls ÅtkZ-----------------------------------------------------------------------------38 vc Nk;sxk ^^tknwxj vej** dk tknw----------------------------------------------------------------------------39 feykoVh nw/k dk c<+rk lkezkT;-----------------------------------------------------------------------------------40 egkfouk'k ds eqgkus ij igqpa k jgk i;kZoj.k izn"w k.k-------------------------------------------------------------42 izkphu Hkkjr ds Lekjd&mn;fxfj [kaMfxfj----------------------------------------------------------------------44 Hkkjrh; gLrf'kYi dk u;s cktkjksa esa fu;kZr--------------------------------------------------------------------46

web site e-mail

izdkf'kr ys[kksa ds ys[kdksa dh jk; ls laiknd dk lger gksuk vko';d ugha gSA fdUrq Nis ys[kksa ij vxj fdlh dks vkifÙk gks rks og viuh izfrfØ;k gesa fy[kdj Hkst nsAa feyus ij lg"kZ Nki nh tk,xhA if=kdk ds lac/ a esa fdlh Hkh izdkj ds erHksn ,oa fookn vkfn dk fuiVkjk dsoy fnYyh U;k;ky; esa gh fd;k tk;sxkaA if=kdk ds lHkh voSrfud gSaA laiknd

Lokeh] izdk'kd] eqnzd ,oa laiknd lq'khy JhokLro }kjk dSfEczt fiazfVx oDlZ ch&85 ukjk;.kk baMfLVª;y ,fj;k Qst&2] ubZ fnYyh ls eqfnzr rFkk ts ,l- lsBh fctusl lsaVj&4@1] Mhch- xqIrk jksM] igkM+xat] fnYyh &55 ls izdkf'krA

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

lykgdkj MkW- bUnw flUgk] MkW- f'konkl ik.Ms;] MkW- dfork oekZ] MkW- vt; flag] ,l-,l- yky] yyhr cLlh] tkSyh vady] MkW- lwjt e`nqy] jktk rkywdnkj] fot; 'kekZ] l- ljnkjk flag

dkuwuh lykgdkj vfuy dqekj JhokLro l- n'kZu flag fodkl panz >k

% vf/koDrk] mPpre U;k;ky; % vf/koDrk] mPpre U;k;ky; % vf/koDrk& rhl gtkjh o jksg.kh U;k;ky;

C;wjks izeq[k ¼fnYyh½ mi C;wjks izeq[k ¼fnYYkh½ C;wjks izeq[k ¼xqtjkr½ C;wjks izeq[k ¼gfj;k.kk½ mi C;wjks izeq[k ¼gfj;k.kk½ C;wjks izeq[k ¼fcgkj½ C;wjks izeq[k ¼eqt¶Qjiqj½ C;wjks izeq[k ¼mRrj izns'k½ C;wjks izeq[k ¼mUuko½

% % % % % % % % %

laoknnkrk@fctus'k dkjiksjsV gsM dk;kZy; laokn izfrfuf/k

jtuh'k oekZ pUnzeksgu JhokLro fouksn dqekj JhokLro fojsUnz efyd gjfoUnz dqekj fot;'kadj dqekj fnus'k feJk uhfru JhokLro Jh d`".k flag % eykbdk fejkaMk % v:.k dqekj >k

laokn izfrfuf/k ¼fnYYkh½ vfuy prqoZsnh] l- gjthr flag] Mk- nso vkuan flag] d`fr 'kekZ] fiadh csnh] fefFkys'k dqekj] tlaor lksudj gseyrk izlkj izca/kd % uhrh'oj dqekj tu laidZ vf/kdkjh % ,-ds- vk;kZ xzkfQDl % ftrsUnz flag pkSgku

iathd`r dk;kZy;% 4@1] izFke ry] Mh-ch- xqIrk jksM] ts-,l- lsBh fctusl lasVj] igkM+xat] ubZ fnYyh&55 : www.roshanidarshan.com : roshani_darshan@rediffmail.com roshanidarshan@gmail.com

Qksu u- % 09868037225] 09555690108

1


laikndh;

’ËÃ vÆ ‚Ê‹ ∑‘§ ÷ËÃ⁄U xÆÆÆ flª¸ Á∑§◊Ë ¡¥ª‹Ù¥ ∑§Ê ‚»§ÊÿÊ „Ù øÈ∑§Ê „Ò– ÿÁŒ ÿ„Ë ⁄UÝÃÊ⁄U ¡Ê⁄UË ⁄U„Ë ÃÙ vÆÆ ‚Ê‹Ù¥ ◊¥ ŒÙ ÁÄÊ߸ ÉÊŸ ¡¥ª‹ ŸC „Ù ¡Ê∞¥ª– ß‚∑‘§ ¬„‹ ‚¥ÿQ È § ⁄UÊC˝ ‚¥ÉÊ Ÿ ©¬ª˝„ ∑‘§ ◊Êäÿ◊ ‚ ŒÈÁŸÿÊ ÷⁄U ∑‘§ ¡¥ª‹Ù¥ ∑‘§ ¿ÊÿÊÁøòÊ ‹∑§⁄U ∞∑§ Á⁄U¬Ù≈U¸ ÃÒÿÊ⁄U ∑§Ë ÕË, Á¡‚◊¥ ‚⁄U∑§Ê⁄UË ŒÊflÙ¥ ∑§Ù ¬Í⁄UË Ã⁄U„ ¤ÊÈ∆‹ÊÃ „È∞ ŒÊflÊ Á∑§ÿÊ ÕÊ Á∑§ Œ‡Ê ◊¥ ∑‘§fl‹ •Ê∆ ¬˝ÁÇÊà ÷Í÷ʪ flŸÊë¿ÊÁŒÃ ⁄U„ ªÿÊ „Ò–

2

§fMX°ff ²fSX°fe IYf AfUSX¯f

¬ÎâflË ¬⁄U ∑§‹.∑§‹ ’„ÃË ŸÁŒÿÊ¥∞ ◊Ê≈UË ∑§Ë ‚Ù¥œË ◊„∑§, Áfl‡ÊÊ‹ ◊„ʂʪ⁄U, ™§¥ø-™§¥ø ¬fl¸Ã, ìÃ ⁄UÁªSÃÊŸ ‚÷Ë ¡ËflŸ ∑‘§ •‚¥Åÿ M§¬Ù¥ ∑§Ù •¬Ÿ ◊¥ ‚◊Ê∞ „È∞ „Ò¥– flÊSÃfl ◊¥ •ãÿ ª˝„Ù¥ ∑§Ë •¬ˇÊÊ ¬ÎâflË ¬⁄U ©¬ÁSÕà ¡ËflŸ ß‚∑§Ë •ŸÙπË ‚¥⁄UøŸÊ∞ ‚Íÿ¸ ‚ ŒÍ⁄UË ∞fl¥ •ãÿ ÷ıÁÃ∑§ ∑§Ê⁄UáÊÙ¥ ∑‘§ ∑§Ê⁄UáÊ ‚¥÷fl „Ù ¬ÊÿÊ „Ò– ß‚Á‹∞ „◊¥ ¬ÎâflË ¬⁄U ◊ı¡ÍŒ ¡ËflŸ ∑‘§ ÁflÁ÷ÛÊ M§¬Ù¥ ∑§Ê ‚ê◊ÊŸ •ı⁄U ‚È⁄UˇÊÊ ∑§⁄UŸË øÊÁ„∞– ¬⁄U¥ÃÈ Á¬¿‹ ∑§È¿ Œ„Ê߸ÿÙ¥ ∑‘§ Œı⁄UÊŸ ◊ÊŸflËÿ ªÁÃÁflÁœÿÙ¥ ∞fl¥ •ılÙÁª∑§ R§Ê¥Áà ∑‘§ ∑§Ê⁄UáÊ ¬ÎâflË ∑§Ê •ÁSÃàfl ‚¥∑§≈U ◊¥ ¬«∏ÃÊ ¡Ê ⁄U„Ê „Ò– ÁŒ‡ÊÊ„ËŸ Áfl∑§Ê‚ ∑‘§ ø‹Ã ߥ‚ÊŸÙ¥ Ÿ ¬˝Ê∑§ÎÁÃ∑§ ‚¥‚ÊœŸÙ¥ ∑§Ê •¥œÊœÈ¥œ ŒÙ„Ÿ Á∑§ÿÊ „Ò– ¬Á⁄UáÊÊ◊SflM§¬ •Ê¡ „flÊ∞ ¬ÊŸË •ı⁄U Á◊^Ë •àÿÁœ∑§ ¬˝ŒÍÁ·Ã „Ù øÈ∑‘§ „Ò¥– ß‚ ¬˝ŒÍ·áÊ ∑‘§ ∑§Ê⁄UáÊ ∑§„Ë¥ ‹Êß‹Ê¡ ª¥÷Ë⁄U ’Ë◊ÊÁ⁄UÿÊ¥ »Ò§‹ ⁄U„Ë „Ò¥ ÃÙ ∑§„Ë¥ »‚‹Ù¥ ∑§Ë ¬ÒŒÊflÊ⁄U ¬˝÷ÊÁflà „Ù ⁄U„Ë „Ò– ∑§Ùÿ‹Ê∞ ¬≈˛Ù‹∞ ∑‘§⁄UÙÁ‚Ÿ ¡Ò‚ ¡Ëflʇ◊ ߸¥œŸÙ¥ ∑‘§ Œ„Ÿ ‚ flÊÃÊfl⁄UáÊ ◊¥ ∞‚Ë ªÒ‚Ù¥ ∑§Ë ◊ÊòÊÊ ’…∏ ⁄U„Ë „Ò Á¡‚‚ ¬ÎâflË ∑‘§ •ı‚à Ãʬ◊ÊŸ ◊¥ ß¡Ê»Ê „Ù ⁄U„Ê „Ò ÿÊŸË Ç‹Ù’‹ flÊÁ◊¥¸ª ∑§Ë ‚◊SÿÊ ©à¬ÛÊ „ÙÃË ¡Ê ⁄U„Ë „Ò– ¡Ù •ãÿ ¡ËflÙ¥ ∑‘§ ‚ÊÕ.‚ÊÕ ◊ÊŸfl ∑‘§ •ÁSÃàfl ∑‘§ Á‹∞ ÷Ë πÃ⁄UÊ ©à¬ÛÊ ∑§⁄U ⁄U„Ê „Ò– ⁄UÊC˛ ∑§Ë •ÁmÃËÿ fl •≈UÍ≈U ¬˝Ê∑§ÎÁÃ∑§ ‚¥¬ŒÊ •ı⁄U •ÊÁŒ◊ ¡ÊÁÃÿÙ¥ ∑§Ë Á¡¡ËÁfl·Ê ∑‘§ ¬˝◊Èπ ‚ÊœŸ ⁄U„ ¡¥ª‹ ‚◊Íø ÷Ê⁄Uà ◊¥ Ã¡Ë ‚ ‹È# „Ù ⁄U„ „Ò¥– Œ‡Ê ∑§Ê flŸ Áfl÷ʪ •’ Ã∑§ ÿ„ ŒÊflÊ ∑§⁄UÃÊ ⁄U„Ê ÕÊ Á∑§ ÷Ê⁄Uà ∑‘§ ∑§È‹ ÷Í-÷ʪ ◊¥ v~ ¬˝ÁÇÊà ¡¥ª‹ „Ò–¥ ‹Á∑§Ÿ „Ê‹ „Ë ◊¥ ÷Ê⁄UÃËÿ flŸ ‚flˇ¸ ÊáÊ Ÿ πÈ‹Ê‚Ê Á∑§ÿÊ „Ò Á∑§ ’ËÃ vÆ ‚Ê‹ ∑‘§ ÷ËÃ⁄U xÆÆÆ flª¸ Á∑§◊Ë ¡¥ª‹Ù¥ ∑§Ê ‚»§ÊÿÊ „Ù øÈ∑§Ê „Ò– ÿÁŒ ÿ„Ë ⁄UÝÃÊ⁄U ¡Ê⁄UË ⁄U„Ë ÃÙ vÆÆ ‚Ê‹Ù¥ ◊¥ ŒÙ ÁÄÊ߸ ÉÊŸ ¡¥ª‹ ŸC „Ù ¡Ê∞¥ª– ß‚∑‘§ ¬„‹ ‚¥ÿQÈ § ⁄UÊC˛ ‚¥ÉÊ Ÿ ©¬ª˝„ ∑‘§ ◊Êäÿ◊ ‚ ŒÈÁŸÿÊ ÷⁄U ∑‘§ ¡¥ª‹Ù¥ ∑‘§ ¿ÊÿÊÁøòÊ ‹∑§⁄U ∞∑§ Á⁄U¬Ù≈U¸ ÃÒÿÊ⁄U ∑§Ë ÕË, Á¡‚◊¥ ‚⁄U∑§Ê⁄UË ŒÊflÙ¥ ∑§Ù ¬Í⁄UË Ã⁄U„ ¤ÊÈ∆‹ÊÃ „È∞ ŒÊflÊ Á∑§ÿÊ ÕÊ Á∑§ Œ‡Ê ◊¥ ∑‘§fl‹ •Ê∆ ¬˝ÁÇÊà ÷Í-÷ʪ flŸÊë¿ÊÁŒÃ ⁄U„ ªÿÊ „Ò– ß‚ Á⁄U¬Ù≈U¸ ∑‘§ ◊ÈÃÊÁ’∑§, ‹ª÷ª xw~Æ ‹Êπ „ÄU≈Uÿ ⁄U ◊¥ »Ò§‹ ÷Í-ˇÊòÊ ◊¥ v~}~ Ã∑§ v~.z ÷Í-÷ʪ ◊¥ ¡¥ª‹ Õ, Á¡Ÿ∑§Ë ∑§≈UÊ߸ vz ‹Êπ „ÄU≈Uÿ⁄U ¬˝Áà fl·¸ ∑§Ë Œ⁄U ‚ ¡Ê⁄UË ⁄U„Ë, ŸÃˡß ÿ flŸ ÉÊ≈U∑§⁄U ∑‘§fl‹ •Ê∆ »§Ë‚ŒË ’ÃÊ∞ ª∞ Õ– flŸÙ¥ ∑§Ê •Ê¥∑§‹Ÿ Œ‚ ‚Ê‹ ¬„‹ ∑§Ë ªß¸ Á⁄U¬Ù≈U¸ ◊¥ Œ‡ÊÊ∞ ª∞ •Ê¥∑§«∏Ù¥ ∑‘§ ÃÈ‹ŸÊà◊∑§ •äÿÿŸ ‚ „ÙÃÊ „Ò– Œ‚ ‚Ê‹ ¬„‹ Œ‡Ê ◊¥ ∑§È‹ |.}x ∑§⁄UÙ«∏ „ÄU≈Uÿ⁄U ˇÊòÊ ◊¥ flŸ Õ ¡Ù •’ ÉÊ≈U∑§⁄U wy »§Ë‚ŒË ‡Ê· ’ø „Ò¥– ߟ∑§Ê ÁflŸÊ‡Ê Áfl∑§Ê‚ ∑‘§ ’„ÊŸ •ılÙÁª∑§Ë∑§⁄UáÊ ∑§Ë ÷¥≈U ø…∏ ªÿÊ– ß‚ Á⁄U¬Ù≈U¸ ∑‘§ •ŸÈ‚Ê⁄U ’ËÃ ŒÙ ‚Ê‹ ∑‘§ ÷ËÃ⁄U „Ë x{| flª¸ Á∑§◊Ë flŸ ˇÊòÊ ŸC „Ù ªÿÊ– ß‚∑‘§ ø‹Ã Œ‡Ê ∑‘§ ∑§È‹ ˇÊòÊ»§‹ ◊¥ ¡¥ª‹ •ı⁄U ¬«∏Ù¥ ∑§Ë ◊ı¡ÍŒªË ÉÊ≈U∑§⁄U wx.}v »§Ë‚ŒË ⁄U„ ªß¸ „Ò, ¡Ù xx »§Ë‚ŒË „ÙŸË øÊÁ„∞ ÕË– ß‚ ÁSÕÁà Ÿ ¡¥ª‹ ‚ ¡È«∏ wÆ ∑§⁄UÙ«∏ ‹ÙªÙ¥ ∑§Ë •Ê¡ËÁfl∑§Ê ¬⁄U ‚¥∑§≈U ∑‘§ ’ÊŒ‹ ª„⁄UÊ ÁŒ∞ „Ò¥– •ÊœÈÁŸ∑§ •ı⁄U •ılÙÁª∑§ Áfl∑§Ê‚ ∑‘§ ø‹Ã ¬„‹ ÷Ë ∑§⁄UË’ y ∑§⁄UÙ«∏ flŸflÊÁ‚ÿÙ¥ ∑§Ù ÁflSÕÊÁ¬Ã Á∑§ÿÊ ¡Ê∑§⁄U ©ã„¥ ÷ªflÊŸ ÷⁄UÙ‚ ¿Ù«∏ ÁŒÿÊ „Ò– ∞‚Ê Ÿ„Ë¥ „Ò Á∑§ flŸ ∑‘§fl‹ „◊Ê⁄U Œ‡Ê ◊¥ „Ë ŸC „Ù ⁄U„ „Ò¥ ? ŒÈÁŸÿÊ ÷⁄U ◊¥ Ã¡Ë ’…∏ ⁄U„Ë •Ê’ÊŒË ∑‘§ Œ’Êfl •ı⁄U ◊ŸÈcÿ mÊ⁄UÊ flŸ ‚¥¬ŒÊ ‚ íÿÊŒÊ ‚ íÿÊŒÊ œŸ ∑§◊ÊŸ ∑§Ë ‹Ê‹‚Ê ∑‘§ ∑§Ê⁄UáÊ ¬Í⁄UË ŒÈÁŸÿÊ ◊¥ ¡¥ª‹Ù¥ ∑§Ê ŒÊÿ⁄UÊ Á‚∑§È«∏ÃÊ ¡Ê ⁄U„Ê „Ò– Á¬¿‹ Œ‚ ‚Ê‹Ù¥ ∑‘§ ÷ËÃ⁄U flŸ ÁflŸÊ‡Ê ◊¥ Ã¡Ë •Ê߸ „Ò– ’˝Ê¡Ë‹ ◊¥ v| „¡Ê⁄U, êÿÊŸ◊Ê⁄U ◊¥ } „¡Ê⁄U, ߥ«ÙŸÁ‡ÊÿÊ ◊¥ vw „¡Ê⁄U, ◊ÁÄU‚∑§Ù ◊¥ | „¡Ê⁄U, ∑§Ù‹¥Á’ÿÊ ◊¥ { „¡Ê⁄U ¬Ê¥ø ‚ı, Õ߸‹Òá« ◊¥ { „¡Ê⁄U, ¡Ò⁄U ◊¥ y „¡Ê⁄U •ı⁄U ÷Ê⁄Uà ◊¥ ÷Ë y „¡Ê⁄U ¬˝Áà flª¸ Á∑§◊Ë ∑‘§ Á„‚Ê’ ‚ flŸÙ¥ ∑§Ê ÁflŸÊ‡Ê „Ù ⁄U„Ê „Ò– ÿÊŸË ∞∑§ ‚Ê‹ ◊¥ w ‹Êπ y „¡Ê⁄U, ◊‚‹Ÿ v|Æ ‹Êπ „ÄU≈Uÿ⁄U ∑§Ë ⁄UÃÊ⁄U ‚ flŸ ‹È# „Ù ⁄U„ „Ò¥– ÿÁŒ ¡¥ª‹Ù¥ ∑‘§ ÁflŸÊ‡Ê ∑§Ê Á‚‹Á‚‹Ê ÿ„Ë ⁄U„Ê ÃÙ ¡¥ª‹Ù¥ ∑§Ê y ‚ } ¬˝ÁÇÊà ˇÊòÊ ‚Ÿ˜ wÆvz Ã∑§ Áfl‹È# „Ù ¡Ê∞ªÊ •ı⁄U wÆyÆ Ã∑§ v| ‚ xz ¬˝ÁÇÊà Ã∑§ ÉÊŸ flŸ Á◊≈U ¡Ê∞¥ª– wÆyÆ Ã∑§ ßÃŸË Áfl∑§⁄UÊ‹ ÁSÕÁà ‚Ê◊Ÿ •Ê ¡Ê∞ªË Á∑§ wÆ ‚ |z ŒÈ‹¸÷ ¬˝¡ÊÁÃÿÊ¥ ¬˝ÁÃÁŒŸ ŸC „ÙŸ ‹ª¥ªË– •ÊŸ flÊ‹ vz ‚Ê‹Ù¥ ∑‘§ ÷ËÃ⁄U flŸS¬ÁÃÿÙ¥ ∑§Ë vz ¬˝ÁÇÊà ¬˝¡ÊÁÃÿÊ¥ Áfl‹È# „Ù ¡Ê∞¥ªË– flŸÙ¥ ∑‘§ ß‚ ◊„ÊÁflŸÊ‡Ê ∑§Ê ‚’‚ íÿÊŒÊ πÊÁ◊ÿÊ¡Ê „◊Ê⁄U Œ‡Ê ∑§Ù ©∆ÊŸÊ „٪ʖ ÄUÿÙ¥Á∑§ ¡Òfl ÁflÁflœÃÊ ∑§Ë ŒÎÁC ‚ ‚’‚ íÿÊŒÊ ÷Ê⁄Uà ‚¥¬ÛÊ Œ‡Ê „Ò– ∞‚Ê ß‚Á‹∞ „Ò ÄUÿÙ¥Á∑§ ÷Ê⁄Uà ∑§Ë ¡‹flÊÿÈ ◊¥ ÁflÁflœÃÊ „Ò •ı⁄U ÷ıªÙÁ‹∑§ ’ŸÊfl≈U ◊¥ ÷Ë Á÷ÛÊÃÊ „Ò– ∑§⁄UË’ xw~Æ ‹Êπ „ÄU≈Uÿ⁄U ˇÊòÊ ◊¥ »Ò§‹ „◊Ê⁄U Œ‡Ê ◊¥ ∞∑§ ‹Êπ „ÄU≈Uÿ⁄U ˇÊòÊ ◊¥ ‡ÊËË fl Ã⁄U‹ ¡‹flÊÿÈ flÊ‹Ê Á„◊Ê‹ÿ ∑§Ê ÷Íπá« „Ò– ŒÍ‚⁄UË Ã⁄U»§ ⁄UÊ¡SÕÊŸ •ı⁄U ªÈ¡⁄UÊà ∑‘§ ⁄UÁªSÃÊŸ „Ò¥– ¡„Ê¥ ∑‘§fl‹ wÆ ‚¥≈UË◊Ë≈U⁄U ∞∑§ ‚Ê‹ ◊¥ •ı‚à fl·Ê¸ „ÙÃË „Ò– ß‚∑‘§ ∆Ë∑§ Áfl¬⁄UËà •‚◊ ∑‘§ ∑§È¿ ∞‚ ÷Í-÷ʪ „Ò¥, ¡„Ê¥ fl·Ê¸ ∑§Ê flÊÁ·¸∑§ •ı‚à vvÆÆ ‚¥◊Ë „Ò– ‹ª÷ª |zÆÆ Á∑§◊Ë ‹¥’ „◊Ê⁄U ‚◊ÈŒ˝ Ã≈U „Ò¥, ¡„Ê¥ ‚◊ÈŒ˝Ë ¡Ëfl •ı⁄U flŸS¬ÁÃÿÙ¥ ∑§Ê •ŸÍ∆Ê ÷á«Ê⁄U „Ò– jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012


ÄÿÊ Á’„UÊ⁄U ÁŸ◊ʸÃÊ ∑§Ê èÊÈ‹Ê∑§⁄U Á’„UÊ⁄U ‡ÊÃÊéŒË flcʸ ◊ŸÊŸÊ ‚Êâʸ∑§? — •Ê⁄U.∑§.Á‚ã„UÊ

Œ‡Ê ∑§ ¡ÊŸ-◊ÊŸ ‚◊Ê¡‚flË, •Ê◊ •ÊŒ◊Ë ∑§ ¡◊ËŸË Áfl∑§Ê‚ ∑§ ¬È⁄UÊäÊÊ ∞fl¢ Á’„UÊ⁄U ∑§Ë Ÿ¢’⁄U ∞∑§ ∑¢§¬ŸË ∞‚•Ê߸∞‚ Á‚ÄÿÊÁ⁄U≈UË ª˝È¬ ∑§ ‚¢SâÊʬ∑§ üÊË. •Ê⁄U. ∑§ Á‚ã„UÊ „UÊÁ‹ÿÊ flcÊÊZ ◊¥ •¬ŸË ‚Ê◊ÊÁ¡∑§-äÊÊÁ◊¸∑§ ªÁÃÁflÁäÊÿÊ¥ ∑§ ø‹Ã ∑§Ê»§Ë ‹Ê∑§Á¬˝ÿ „UÈ∞ „UÒ¥– Á’„UÊ⁄U ∑§Ë ‚⁄U¡◊Ë¥ ¬⁄U ¡ã◊ üÊË •Ê⁄U. ∑§. Á‚ã„UÊ ∑§Ë ∑¢§¬ŸË Á‚»¸§ Á’„UÊ⁄U ◊¥ Ÿ„UË¥ ’ÁÀ∑§ ‚¢¬Íáʸ èÊÊ⁄Uà ∞fl¢ •ÊCÔU˛Á‹ÿÊ Ã∑§ ÅÊÊ‚ •„UÁ◊ÿà ⁄UÅÊÃË „UÒ– ∑§ß¸ ◊„Uàfl¬Íáʸ ◊ÈgÊ¥ ¬⁄U ©UŸ‚ „UÈ߸ ’ÊÃøËà ∑§Ê ‡ÊÊ錬ÊÁcÊà ∑§⁄U ⁄U„U „UÒ¥ flÁ⁄UD ¬òÊ∑§Ê⁄U ‚Íÿ¸èÊÊŸ Á‚¢„U ‚Íÿ¸ ∞fl¢ ‚ȇÊË‹ üÊËflÊSÃfl– ¬˝‡Ÿ—- Á’„UÊ⁄U ⁄UÊÖÿ ∑§ ‚ÊÒ flcʸ ¬Í⁄U „UÊ øÈ∑§ „UÒ¥ •ÊÒ⁄U ¬˝Œ‡Ê ‚⁄U∑§Ê⁄U us ß‚§’«U∏ SÃ⁄U ¬⁄U ◊ŸÊÿÊ– •Ê¬∑§Ê ∑Ò§‚Ê ‹ªÊ •ÊÒ⁄U ÄÿÊ ∑§„UŸÊ øÊ„U¥ª? ©UûÊ⁄U—- ‚ÊÒ flcÊÊZ ◊¢ Á’„UÊ⁄U Ÿ ’„UÈà ¬˝ªÁà ∑§Ë „UÒ– ¬øÊ‚ ∑§ Œ‡Ê∑§ ‚ v~{| Ã∑§ (∑§Ê¢ª˝‚ ‡ÊÊ‚Ÿ ◊¥) Á’„UÊ⁄U ‚’‚ ‚ȇÊÊÁ‚Ã, ‚ÈÁfl∑§Á‚à •ÊÒ⁄U ‚È‚¢S∑Χà ◊ÊŸÊ ¡ÊÃÊ ⁄U„UÊ– ‡ÊÊÿŒ ß‚Á‹∞ èÊË ÄÿÊ¥Á∑§ ÿ„UÊ¢ ÅÊÁŸ¡ ¬˝øÈ⁄UÃÊ ∑§ ‚ÊâÊ-‚ÊâÊ •ŸÈflÊ¢Á‡Êà ÃÊÒ⁄U ¬⁄U ◊äÊÊ ∑§Ê ¬ÊÿÊ ¡ÊŸÊ ∞∑§ ‡ÊÈèÊ ‚¢∑§Ã „UÒ– Á∑§ãÃÈ v~{| ‚ wÆÆz Ã∑§ ∞‚Ê ŒÊÒ⁄U •ÊÿÊ Á∑§ Á’„UÊ⁄U ◊¥ Áfl∑§Ê‚ ∑§Ë ⁄UçÃÊ⁄U Á’À∑ȧ‹ âÊ◊ ‚Ë ªß¸– ◊Ò¥ Á’„UÊ⁄U ∑§Ë ◊ÊÒ¡ŒÍ Ê ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑§Ê ‚ÊÒ flcʸ ¬Í⁄U „UÊŸ ¬⁄U „UÁŒ¸∑§ ’äÊÊ߸ ŒÃ „UÈ∞ •àÿ¢Ã ¬Ë«U∏Ê ŒÈÅÊ ∑§ ‚ÊâÊ ∑§„UŸÊ øÊ„ÃUÊ „UÍ°, Á∑§ ‚⁄U∑§Ê⁄U Ÿ Á’„UÊ⁄U ÁŸ◊ʸÃÊ «UÊÚ. ‚ÁëøŒÊŸ¢Œ Á‚ã„UÊ ∑§Ê èÊÈ‹Ê ÁŒÿÊ „UÒ Á¡ã„UÊ¥Ÿ ‚¢ÁfläÊÊŸ ÁŸ◊ʸáÊ ∑§Ê èÊË ∑§Êÿ¸ Á∑§ÿÊ– ß‚∑§ ’¡Êÿ •Ê¡ «UÊÚ. Á‚Uã„UÊ ∑§ „UË ‚∑˝§≈U⁄UË ⁄U„U «UÊÚ. ’Ë.•Ê⁄U. •¥’«U∑§⁄U ∑§Ê ‚¢ÁfläÊÊŸ ÁŸ◊ʸÃÊ ∑§„UÊ ¡ÊŸ ‹ªÊ– «UÊÚ. Á‚ã„Ê ∑§Ë ÃÁ’ÿà •¢Ã ∑§ ÁŒŸÊ¥ ◊¥ ¡’ ÖÿÊŒÊ Á’ª«U∏Ÿ ‹ªË âÊË Ã’ ‚¢ÁfläÊÊŸ ‚èÊÊ ∑§ øÿ⁄U◊ÒŸ «UÊÚ. ⁄UÊ¡ãŒ˝ ¬˝‚ÊŒ ’ŸÊ∞ ª∞, «UÊÚ. •¢’«U∑§⁄U ∑§Ê «U˛ÊÁç≈U¢ª ‚’-∑§◊≈UË ∑§Ê ∑§ŸflŸ⁄U ’ŸÊÿÊ ªÿÊ– ∞‚ «UÊÚ. ‚Áëëʌʟ¢Œ Á‚ã„UÊ ∑§ ¬ÒÃÎ∑§ ªÊ¢fl ◊È⁄UÊ⁄U ◊¥ ∞∑§ ‚◊Ê⁄UÊ„U Ã∑§ Ÿ„UË¥ Á∑§ÿÊ ªÿÊ– ÃÊ ÄÿÊ Á’„UÊ⁄U ÁŸ◊ʸÃÊ ∑§Ê èÊÈ‹Ê∑§⁄U Á’„UÊ⁄U ‡ÊÊÃÊéŒË flcʸ ◊ŸÊŸÊ ‚Êâʸ∑§ „UÊªÊ– ¬˝‡Ÿ—-•¬ŸË ∑¢§¬ŸË ∑§Ë Áfl∑§Ê‚ÿÊòÊÊ ¬⁄U ∑ȧ¿ ¬˝∑§Ê‡Ê «UÊ‹¥ª? ©UûÊ⁄U—- ◊Ò¥ ∞∑§ ‚Ê◊Êãÿ üÊ˝◊¡ËflË ¬òÊ∑§Ê⁄U âÊÊ •ÊÒ⁄U ¡.¬Ë. •Ê¢ŒÊ‹Ÿ ‚ èÊË ¡È«∏UÊ âÊÊ– Á∑§ãÃÈ ◊ÊÁ‹∑§Ê¥ Ÿ ÿ„U ∑§„UÃ „UÈ∞ ŸÊÒ∑§⁄UË ‚ ÁŸ∑§Ê‹

ÁŒÿÊ Á∑§ÿÊ ÃÈ◊ Á‹ÅÊÃ ’„UÈà •ë¿Ê „UÊ Á∑§ãÃÈ ’„UÈà ÃËÅÊ Á‹ÅÊÃ „UÊ– •ª‹ ÁŒŸ ¡.¬Ë. ‚ ◊È‹Ê∑§Êà „UÈ߸ •ÊÒ⁄U ◊È¢’߸ ◊¥ äÊ◊¸flË⁄U èÊÊ⁄UÃË ‚ ’Êà „UÈ߸, ’È‹ÊÿÊ èÊË ©Uã„UÊ¥Ÿ Á∑§ãÃÈ ¬≈UŸÊ ¿Ê«U∏∑§⁄U ◊È¢’߸ ¡ÊŸÊ ∆Ë∑§ Ÿ„UË¥ ‹ªÊ Á»§⁄U ¡.¬Ë. ∑§Ë ¬˝⁄UáÊÊ ‚ ’ʢNjʌ‡Ê ÁflSâÊʬÁà ∑§ ∑§Êÿ¸ ◊¥ ‹ª ªÿÊ– Á»§⁄U ß‚Ë ‚flÊ ÿÊòÊÊ ‚ ‡ÊÈM§ „UÈ߸ ◊⁄UË Áfl∑§Ê‚ ÿÊòÊÊ •ÊÒ⁄U wxÆ L§¬ÿ ∑§Ë ŸÊÒ∑§⁄UË ¿Í≈UË, fl„UË¥ •Ê¡ xÆÆ ∑§⁄UÊ«U∏ ∑§Ë ∑¢§¬ŸË ∑§Ê ‚¢øÊ‹Ÿ ∑§⁄U ⁄U„UÊ „UÍ¢– ¬˝‡Ÿ—- •Ê¬∑§Ë ∑§Êÿ¸‡ÊÒ‹Ë ∑§ ∑§ãŒ˝ Á’ãŒÈ ¬⁄U Á∑§‚ Ã⁄U„U ∑§ ‹Êª •Êà „UÒ¥? ©UûÊ⁄U—- ◊⁄UÊ ¬Í⁄UÊ »§Ê∑§‚ •ÊÒ⁄U ¬Í⁄U Á∑˝§ÿÊ∑§‹Ê¬ •Ê◊ •ÊŒ◊Ë ∑§ ¡ËflŸ ‚ ¡È«U∏ „U–¥Ò ª⁄UË’Ë ⁄UÅ ÊÊ ‚ ŸËø ¡ËflŸ-ÿʬŸ ∑§⁄UŸ flÊ‹ ‹ÊªÊÊ¥ ∑§Ê ©U∆ŸÊ-’Ò∆ŸÊ, ø‹ŸÊ Á»§⁄UŸÊ ‚ ‹∑§⁄U ‚◊Ê¡ ∑§ Á‹∞ ©U¬ÿÊªË ÁflÁèÊ㟠Á∑˝§ÿÊ∑§‹Ê¬Ê¥ ◊¥ ¬˝Á‡ÊÁˇÊà ∑§⁄U∑§ SÃ⁄UËÿ ¡ËflŸ ‡ÊÒ‹Ë ‚ ¡Ê«U∏ŸÊ ◊⁄UÊ ◊∑§‚Œ „UÒ– ß‚Ë ∑§Êÿ¸‡ÊÒ‹Ë ¬⁄U •Ê¡ {zÆÆÆ fl∑¸§⁄UÊ¥ ∑§Ë ∑¢§¬ŸË ∑§Êÿ¸⁄Uà „UÒ •ÊÒ⁄U „U◊Ê⁄UË ∑¢§¬ŸË Á’„UÊ⁄U ◊¢ ‚flʸÁäÊ∑§ ߟ∑§◊ ≈UÒÄ‚, ‚Áfl¸‚ ≈UÒÄ‚, ߸∞‚•Ê߸ ∑§Ê¢≈U˛Ëéÿ͇ʟ •ÊÒ⁄U ¬˝ËflË«Uã≈U »¢§«U ∑§Ê¢≈U˛Ëéÿ͇ʟ ŒŸ flÊ‹Ë ∑¢§¬ŸË „UÒ¥– ¬˝‡Ÿ—- ◊ÊÒ¡ÍŒÊ ∑§ãŒ˝ fl Á’„UÊ⁄U ‚⁄U∑§Ê⁄UÊ¥ ‚ Á∑§ÃŸÊ ‚¢ÃÈCÔU „UÒ¥? •Ê◊ •ÊŒ◊Ë ∑§Ë ’„UÃ⁄UË „UÃÈ •Ê¬∑§ Á∑˝§ÿÊ ∑§‹Ê¬Ê¥ ◊¥ ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑§Ê ÿÊªŒÊŸ Á◊‹Ê ÿÊ Ÿ„UË¥? ©UûÊ⁄U—- „U◊¥ Ÿ ÃÊ ‚⁄U∑§Ê⁄UÊ¥ ‚ ‚„UÿÊª øÊÁ„U∞ •ÊÒ⁄U Ÿ ‚„UÿÊª ∑§Ë •¬ˇÊÊ „UÒ– Ã∑§⁄UË’Ÿ ¬Ê¢ø ‹ÊÅÊ ‹ÊªÊ¥ ∑§Ê èÊ⁄UáÊ-¬ÊcÊáÊ •ÊÒ⁄ ¡ËflŸ ÿʬŸ ◊⁄U ¬˝ÿÊ‚Ê¥ ‚ „UÊ ⁄U„UÊ „UÒ, ÿ„UË ◊⁄U ‚¢ÃÊcÊ ∑§Ê ÁflcÊÿ „UÒ–– ¬˝‡Ÿ—- •Ê¬∑§Ë ∑¢§¬ŸË ∑§Ê ÁflSÃÊ⁄U ÄÿÊ „U?Ò ©UûÊ⁄U—- „U◊Ê⁄UË ∑¢§¬ŸË Œ‡Ê ∑§ {ÆÆ ‚ •ÁäÊ∑§ Á¡‹Ê¥ ◊¥ •ÊÒ⁄U èÊÊ⁄Uà ∑§ •‹ÊflÊ •ÊCÔU˛Á‹ÿÊ ◊¥ èÊË ∑§Ê◊ ∑§⁄U ⁄U„UË „UÒ– ¬˝ ‡ Ÿ—- ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ ∞fl¢ äÊÊÁ◊¸ ∑ § Á∑˝§ÿÊ∑§‹Ê¬Ê¥ ◊¥ •Ê¬∑§Ë •ÁèÊL§Áø „UÊÁ‹ÿÊ flcÊÊZ ◊¥ ∑§Ê»§Ë ’…U∏U-ëÊ…U∏U∑§⁄U ÁŒÅÊÊÿË ¬«U∏Ë „UÒ– •ÊÁŒ ÁøòʪÈåà ◊¢ÁŒ⁄U ∑§ ÁŸ◊ʸáÊ ∑§Ê ∑§Êÿ¸ •ÊÒ⁄U ß‚‚ ¡È«U∏ •Ÿ∑§ SâÊ‹Ê¥ fl èʪflÊŸ ÁøòʪÈåà ∑§Ë ¬Í¡Ê ¬hÁà ∑§ ¬˝øÊ⁄U-¬˝‚Ê⁄U ∑§ ¬Ë¿ ÄÿÊ ¬˝⁄UáÊÊ „UÒ? jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

©UûÊ⁄U—- èʪflÊŸ ÁøòʪÈåà ’˝rÊÔÊ ∑§Ë ∑§ÊÿÊ ‚ ©Uà¬ãŸ •flÃÊ⁄U „UÒ¥ Á¡ã„U¥ ’˝rÊÔÊ ∑§Ê Ä‹ÊŸ èÊË ∑§„UÊ ¡Ê ‚∑§ÃÊ „UÒ– fl SÊèÊË ∑§ ¡ËflŸ ∑§Ë ÉÊ≈UŸÊ•Ê¥ ∑§Ê, ¬Ê¬-¬Èáÿ ∑§Ê ‹ÅÊÊ¡ÊÅÊÊ ∑§⁄UÃ „UÒ¥, •Ã— „U⁄U∑§ ¬…U∏U-Á‹ÅÊ ∑§ •Ê⁄UÊäÿ „UÒ¥– ÿ„U ‚¢ÿÊª „UÒ Á∑§ ∑§Ê◊SâÊ ¡ÊÁà ©UŸ∑§ ’Ê⁄U„U ¬ÈòÊÊ¥ ◊¢ ‚ ∞∑§ „UÒ¥ •ÊÒ⁄U Œ‡Ê ∑§ ÁflÁèÊããÊ ˇÊòÊÊ¥ ◊¥ ÁflÁèÊããÊ ŸÊ◊Ê¥ ‚ ¡ÊŸË ¡ÊÃË „UÒ– ¬≈UŸÊ ∑§ •ÊÁŒ ÁøòʪÈåà ◊¢ÁŒ⁄U ∑§ ÁŸ◊ʸáÊ ∞fl¢ Á¡áÊÊ¸hÊ⁄U ∑§Ê ◊Ê◊‹Ê ¬ÊÒ⁄UÊÁáÊ∑§ SâÊ‹Ê¥ ¡ËáÊÊ¸hÊ⁄U ‚ ‚¢’¢ÁäÊà „UÒ, Á¡‚ ’ÊŒ‡ÊÊ„U •∑§’⁄U ∑§ fl¡Ë⁄U ÅÊ¡ÊŸÊ ⁄UÊflÊ ≈UÊ« U⁄U◊‹ Ÿ ’ŸflÊÿÊ âÊÊ– flø◊ÊŸ ÿ„U ◊¢ÁŒ⁄U ∑§Ê»§Ë ‚◊ÿ ‚ ¡Ëáʸ-‡ÊËáʸ •flSâÊÃÊ ◊¥ âÊÊ, fl„UÊ¢ SâÊÊÁ¬Ã ∑§Ê‹-∑§‚Ê≈U ¬àâÊ⁄U ∑§Ë ◊ÍÁø èÊË ªÊÿ’ „UÊ ªß¸ âÊË– ‚¢ÿÊªfl‡Ê ◊Ò¥ wÆÆ{ ◊¥ •ÊÁŒ ÁøòʪÈåà ◊¢ÁŒ⁄U ∑§◊≈UË ∑§Ê •äÿˇÊ ’ŸÊ •ÊÒ⁄U wÆÆ| fl„U ◊ÍÁø ª¢ªÊ ÁŸ∑§≈U ˇÊòÊ ‚ ¬ÈŸ— ¬˝∑§≈U „UÊ ªÿË– ◊Ò¥ Á’„UÊ⁄U ∑§ ◊ÊÒ¡ŒÍ Ê ◊ÈÅÿ◊¢òÊË ŸËÃË‡Ê ¡Ë ∑§Ê èÊË äÊãÿflÊŒ ∑§⁄UŸÊ øÊ„UÃÊ „U°Í ß‚ ∑§Êÿ¸ ◊¥ ◊ŒŒ ∑§ Á‹∞– ß‚ ◊¢ÁŒ⁄U ∑§ ¡ÊáÊʸh  Ê⁄U ∑§ ¬‡øÊà ¬Í⁄U Áfl‡fl ◊¥ Á’„UÊ⁄U ‚ê◊ÊŸ ’…U∏UªÊ– ß‚Ë Ã⁄U„U •◊ÎÂ⁄U, ∑§‡◊Ë⁄U, ©UÖ¡ÒŸ, ◊¢ª ‹Ê⁄U („UÁ⁄mÊ⁄U ∑§ ¬Ê‚) ¡ËáÊÊm¸ Ê⁄U ∑§Ë •Êfl‡∑§ÃÊ „U–Ò ß‚‚ Œ‡Ê ◊¥ èÊ˝CUÔÊøÊ⁄U ◊¢ ∑§◊Ë •Ê∞ªË– ß‚ Á∑§‚Ë ¡ÊÁêà ◊¥ Ÿ„UË¥ ŒÅÊŸÊ øÊÁ„U∞– ●●● 3


¹fc´fe IZY ÀfWXfSXZ A¶f dQ»»fe RY°fWX!

•¡ÿ ∑§È◊Ê⁄U Á¬ÃÊ ◊È‹Êÿ◊ Á‚¥„ ÿÊŒfl Ÿ ’≈U •Áπ‹‡Ê ∑§Ù ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑§Ê ÃÊ¡ ÁŒ‹Ê∑§⁄U •¬ŸÊ œ◊¸∑§◊¸ ¬Í⁄UÊ ∑§⁄U ÁŒÿÊ– •’ ’≈U •Áπ‹‡Ê ÿÊŒfl ∑§Ë ¬ÈòÊ œ◊¸ ÁŸ÷ÊŸ ∑§Ë ’Ê⁄UË „Ò– ‚◊Ê¡flÊŒË ¬Ê≈U˸ ∑‘§ Ã◊Ê◊ ŸÃÊ øÊ„Ã „Ò¥ Á∑§ fl·Ê¸ ‚ ¬˝œÊŸ◊¥òÊË ’ŸŸ ∑§Ê ‚¬ŸÊ Œπ ⁄U„ ©◊˝Œ⁄UÊ¡ ◊È‹Êÿ◊ ∑‘§ Á‹∞ ¬ÈòÊ •Áπ‹‡Ê ⁄UÊ„ ÁŸc∑§¥≈U∑§ ’ŸÊ∞¥– ß‚∑‘§ Á‹∞ ∆Ë∑§ flÒ‚ „Ë ÃÒÿÊÁ⁄UÿÊ¥ ‡ÊÈM§ ∑§Ë ¡Ê∞¥ ¡Ò‚Ë Á∑§ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ÁflœÊŸ ‚÷Ê øÈŸÊfl ∑‘§ Á‹∞ ◊È‹Êÿ◊ Á‚¥„ ÿÊŒfl Ÿ ∑§Ë ÕË¥– ◊È‹Êÿ◊ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑‘§ ‚„Ê⁄U ÁŒÀ‹Ë ◊¥ ‚◊Ê¡flÊŒË ¤Ê¥«Ê ™§¥øÊ ∑§⁄UŸÊ øÊ„Ã „Ò¥– ∑§Ê¥ª˝‚Ë ◊¥‚Í’Ù¥ ‚ ŒÍ⁄U ‚◊Ê¡flÊŒË ¬Ê≈U˸ ∑‘§ ⁄UÊC˛Ëÿ •äÿˇÊ •ı⁄U ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑‘§ ¬Ífl¸ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ◊È‹Êÿ◊ Á‚¥„ ÿÊŒfl ∑§Ù ‹ªÃÊ „Ò Á∑§ ⁄UÊíÿ ∑§Ë ‚◊Ê¡flÊŒË ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑‘§ ◊ÈÁπÿÊ •Áπ‹‡Ê Á‚¥„ ÿÊŒfl ∑‘§ ∑§Ê◊ ∑‘§ •ÊœÊ⁄U ¬⁄U fl„ ÁŒÑË »§Ã„ ∑§⁄U ‚∑§Ã „Ò¥– wÆvy ∑‘§ ‹Ù∑§‚÷Ê øÈŸÊfl ◊¥ ∑§Ê¥ª˝‚ ∑§Ê ŸÈ∑§‚ÊŸ Ãÿ „Ò– ’‚, ŒπŸÊ ÿ„ „Ò Á∑§ ß‚∑§Ê »§ÊÿŒÊ ∑§ıŸ ©∆Ê ¬Ê∞ªÊ– »§ÊÿŒÊ ©∆ÊŸ ∑‘§ Á‹∞ ÷Ê¡¬Ê ∑§Ë ’ÃÊ’Ë ÃÙ ∑§Ê»§Ë ‚◊ÿ ‚ ÁŒπÊ߸ Œ ⁄U„Ë „Ò, ‹Á∑§Ÿ ß‚∑‘§ •‹ÊflÊ ∑§ß¸ ⁄UÊíÿÙ¥ ∑‘§ ÃÊ∑§Ãfl⁄U ªÒ⁄U ∑§Ê¥ª˝‚Ë •ı⁄U ªÒ⁄U ÷Ê¡¬Ê߸ ÁŒÇª¡ ŸÃÊ•Ù¥ ◊¥ ◊È‹Êÿ◊ Á‚¥„ ÿÊŒfl, ‡Ê⁄UŒ 4

ÿÊŒfl, ‹Ê‹Í ÿÊŒfl, ◊ÊÿÊflÃË, ◊◊ÃÊ ’Ÿ¡Ë¸, ¡ÿ‹Á‹ÃÊ, ŸËÁÃ‡Ê ∑§È◊Ê⁄U, øãŒ˝’Ê’Í ŸÊÿ«Í ∑§Ë Ÿ¡⁄U¥ ÷Ë ∑‘§ãŒ˝ ∑§Ë ⁄UÊ¡ŸËÁà ¬⁄U Á≈U∑§Ë „Ò¥– ÿ„ ŸÃÊ øÈŸÊfl ∑§Ê ‚◊ÿ ∑§⁄UË’ •ÊÃ-•ÊÃ ∞∑§¡È≈U ÷Ë „Ù ‚∑§Ã „Ò¥ •ı⁄U ‚ûÊÊ ∑‘§ Á‹∞ øÈŸÊfl ∑‘§ ’ÊŒ ÷Ë ª∆¡Ù«∏ ∑§⁄UŸ ◊¥ ßã„¥ ¬⁄U„¡ Ÿ„Ë¥ „٪ʖ ’Í¥Œ’Í¥Œ ‚ ‚ʪ⁄U ÷⁄UŸ ∑§Ë ∑§ÙÁ‡Ê‡Ê ◊¥ ‹ª ©Äà ŸÃÊ•Ù¥ ∑§Ù ∑§Œ◊ ‚¥÷Ê‹ ∑§⁄U ⁄UπŸÊ ¬«∏ ⁄U„Ê „Ò– ‚’ ŒÍ‚⁄U ∑§Ù ¬¿Ê«∏ ∑§⁄U •Êª ÁŸ∑§‹ ¡ÊŸ ∑§Ê ‚¬ŸÊ ¬Ê‹ „Ò¥–

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

ÿ„ •ı⁄U ’Êà „Ò Á∑§ ⁄UÊíÿ •ı⁄U ∑‘§ãŒ˝ ∑§Ë ⁄UÊ¡ŸËÁà ◊¥ ∑§Ê»§Ë •¥Ã⁄U „Ò– ∑‘§ãŒ˝ ◊¥ ’‚¬Ê •ı⁄U ‚◊Ê¡flÊŒË ¬Ê≈U˸ ∑§Ê fl¡ÍŒ ∑§Ê¥ª˝‚ ∑‘§ ¬Ë¿ ø‹Ÿ flÊ‹Ë ¬Ê≈U˸ ∑‘§ M§¬ ◊¥ „Ë ¡ÊŸÊ ¡ÊÃÊ „Ò– ŒÙŸÙ¥ „Ë Œ‹ Á¬¿‹ ∑§ß¸ fl·Ù¥¸ ‚ ∑§Ê¥ª˝‚ ∑‘§ ‚ÊÕ ø‹ ⁄U„ „Ò¥– ∑‘§ãŒ˝ ◊¥ ∑§Ê¥ª˝‚ •ı⁄U ÷Ê⁄UÃËÿ ¡ŸÃÊ ¬Ê≈U˸ ŒÙ ’«∏Ë ÃÊ∑§Ã „Ò¥, Á¡Ÿ∑§Ë ¬∑§«∏ ¬Í⁄U Œ‡Ê ◊¥ „Ò– ∑§ß¸ ⁄UÊíÿÙ¥ ◊¥ ߟ Œ‹Ù¥ ∑§Ë ‚⁄U∑§Ê⁄U¥ „Ò¥– ∑‘§ãŒ˝ ∑§Ë ‚Ê⁄UË ⁄UÊ¡ŸËÁà ∑§Ê¥ª‚ ˝ -÷Ê¡¬Ê ∑‘§ ߌ¸-ÁªŒ¸ ÉÊÍ◊ÃË ⁄U„ÃË „Ò– „Ê‹Ê¥Á∑§ flÊ◊¬¥ÕË •ı⁄U Ã◊Ê◊ ˇÊòÊËÿ Œ‹Ù¥


∑§Ë ÷Ë ∑‘§ãŒ˝ ◊¥ •ë¿Ë πÊ‚Ë Œπ‹¥ŒÊ¡Ë „Ò ‹Á∑§Ÿ ÿ„ ‹Ùª ∑§È¿ ◊ı∑§Ù¥ ∑§Ù ¿Ù«∏∑§⁄U ∑§÷Ë ÷Ë ßŸ ŒÙŸÙ¥ Œ‹Ù¥ ∑‘§ Á‹∞ øÈŸıÃË Ÿ„Ë¥ ’Ÿ ¬Ê∞– ∑§È¿ ◊ı∑§Ù¥ ¬⁄U ÃË‚⁄UÊ ◊Ùøʸ π«∏Ê ÷Ë Á∑§ÿÊ ªÿÊ ÃÙ ß‚◊¥ ÁflEÊ‚ ∑§Ë ∑§◊Ë ‚Ê»§ Ÿ¡⁄U •Ê߸ •ı⁄U ◊ı∑§Ê¬⁄USÃË „ÊflË ⁄U„Ë– ‚¬Ê ¬˝◊Èπ ◊È‹Êÿ◊ Á‚¥„ ÿÊŒfl ∞∑§ ’Ê⁄U Á»§⁄U ªÒ⁄U ∑§Ê¥ª˝‚Ë •ı⁄U ªÒ⁄U ÷Ê¡¬Ê߸ ÃÊ∑§ÃÙ¥ ∑§Ù ∞∑§¡È≈U ∑§⁄U∑‘§ ∑‘§ãŒ˝ ∑§Ë ⁄UÊ¡ŸËÁà ◊¥ ©ëø SÕÊŸ ¬ÊŸÊ øÊ„Ã „Ò¥– fl„ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ‚ ßÃŸË ‚Ë≈U¥ ¡Ëà ‹ŸÊ øÊ„Ã „Ò¥ Á¡ÃŸË ∑§Ë •ãÿ ⁄UÊíÿÙ¥ ‚ ∑§Ù߸ ªÒ⁄U ∑§Ê¥ª˝‚Ë ÿÊ ÷Ê¡¬Ê߸ Ÿ ÁŸ∑§Ê‹ ¬Ê∞– ◊È‹Êÿ◊ ∑‘§ ∑§⁄UË’Ë ’ÃÊÃ „Ò¥ Á∑§ ŸÃÊ¡Ë Ÿ ∑§◊ ‚ ∑§◊ {Æ ‹Ù∑§‚÷Ê ‚Ë≈U¥ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ‚ ¡Ëß ∑§Ê ◊Ÿ ’ŸÊ ⁄UπÊ „Ò– •ª⁄U ∞‚Ê „Ù ªÿÊ ÿÊ Á»§⁄U ŒÙ-øÊ⁄U ‚Ë≈U¥ ∑§◊ ÷Ë ⁄U„Ë¥ ÃÙ ◊È‹Êÿ◊ ∑‘§ Á‹∞ ⁄UÊ„ •¬Ÿ •Ê¬ •Ê‚ÊŸ „Ù ¡Ê∞ªË– ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ◊¥ •Áπ‹‡Ê ∑‘§ •Ê÷Ê◊¥«‹ ◊¥ πÙÃ ¡Ê ⁄U„ ∑§Ê¥ª˝‚Ë-÷Ê¡¬Ê߸ •ı⁄U ⁄UÊ‹ÙŒ ∑‘§ ŸÃÊ•Ù¥ ∑§Ë ÃÊ∑§Ã ßÃŸË Ÿ„Ë¥ ‹ªÃË „Ò Á∑§ fl„ ‚◊Ê¡flÊŒË ¬Ê≈U˸ ∑‘§ Á‹∞ ∑§Ù߸ øÈŸıÃË ’Ÿ ¬Ê∞¥ª– ∞‚Ê ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ◊¥ ¬„‹Ë ’Ê⁄U „Ù ⁄U„Ê „Ò ¡’ ’‚¬Ê ŸÃÊ•Ù¥ ∑§Ù ¿Ù«∏ ‚÷Ë Œ‹Ù¥ ∑‘§ ŸÃÊ •Áπ‹‡Ê ∑§Ê ªÈáʪʟ ∑§⁄U ⁄U„ „Ò¥– ∑§Ê¥ª˝‚Ë ÷Ë •Áπ‹‡Ê ∑‘§ ø◊à∑§Ê⁄U ‚ Ÿ„Ë¥ ’ø ¬Ê ⁄U„ „Ò¥ Á¡Ÿ∑‘§ ÿÈfl⁄UÊ¡ ∑§Ù •Áπ‹‡Ê ∑§Ë ≈UË◊ Ÿ ◊È¥„ ÁŒπÊŸ ‹Êÿ∑§ ÷Ë Ÿ„Ë¥ ⁄UπÊ ÕÊ– ∞∑§ Ã⁄U»§ ‚◊Ê¡flÊŒË ¬Ê≈U˸ ∑‘§ ÿÈflÊ ŸÃÊ •ı⁄U ◊ÈÅÿ◊¥òÊË •Áπ‹‡Ê ÿÊŒfl Ÿß¸ ™§¥øÊ߸ÿÊ¥ „ÊÁ‚‹ ∑§⁄U ⁄U„ „Ò¥, fl„Ë¥ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ◊¥ ∑§Ê¥ª˝‚, ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ ‚◊ÊŸ ŸÃÎàfl ∑§Ê •÷Êfl πà◊ „ÙŸ ∑§Ê ŸÊ◊ „Ë Ÿ„Ë¥ ‹ ⁄U„Ê „Ò– ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ÷Ê¡¬Ê •Êª ŒπŸ ∑§Ë ’¡Ê∞ ¬Ë¿ Œπ ⁄U„Ë „Ò– ‚¥ª∆Ÿ ‚ ‹∑§⁄U ÁflœÊŸ ‚÷Ê Ã∑§ ◊¥ ©‚∑§Ê ŸÿÊ ŸÃÎàfl ¬Ífl¸flÃ˸ ŸÃÎàfl ‚

©◊˝Œ⁄UÊ¡ „Ò– ÁŸÁß ª«∑§⁄UË ∑‘§ •äÿˇÊ ’ŸŸ ∑‘§ ’ÊŒ ¬Ê≈U˸ ∑‘§ ÿÈflÊ ŸÃÊ•Ù¥ ◊¥ ¡ÊªË ©ê◊ËŒ ∑§Ë Á∑§⁄UáÊ Á»§⁄U ‚ ◊¥Œ ¬«∏ ªß¸ „Ò– ÷Ê¡¬Ê ∑§Ù ÿ„ ÷Ë Ÿ„Ë¥ ÁŒπÊ߸ Œ ⁄U„Ê „Ò Á∑§ ¬˝Œ‡Ê ∑§Ë ‚ûÊÊ ¬⁄U ∞∑§ ÿÈflÊ ø„⁄UÊ ’Ò∆Ê „È•Ê „Ò– ©‚∑§Ù ∑§Ù߸ ÿÈflÊ „Ë øÈŸıÃË Œ ‚∑§ÃÊ „Ò– ∑§Ê¥ª˝‚ ∑‘§ „Ê‹Êà ÷Ë ∑§È¿ •ë¿ Ÿ„Ë¥ „Ò¥– ∑§„Ÿ ∑§Ù ÃÙ ∑§Ê¥ª˝‚ ◊¥ Œ¡¸ŸÙ¥ ŸÃÊ „Ò¥ ‹Á∑§Ÿ ‚’ ⁄UÊ„È‹ ªÊ¥œË ∑‘§ ‚„Ë-ª‹Ã

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

‚÷Ë »Ò§‚‹Ù¥ ∑‘§ ‚Ê◊Ÿ Ÿ◊◊SÃ∑§ ⁄U„Ã „Ò¥– flÒ‚ ∑§Ê¥ª‚ ˝ Ë ÿ„ ◊ÊŸŸ ∑§Ù ÃÒÿÊ⁄U Ÿ„Ë¥ „Ò¥ Á∑§ ‚◊Ê¡flÊŒË ¬Ê≈U˸ ©‚‚ •‹ª ø‹∑§⁄U ÷Ë ∑§Ù߸ ⁄UÊSÃÊ ’ŸÊ ‚∑§ÃË „Ò– ß‚∑‘§ ¬Ë¿ ◊È‹Êÿ◊ ∑‘§ Áπ‹Ê»§ ø‹ ⁄U„Ê •Êÿ ‚ •Áœ∑§ ‚ê¬ÁûÊ ∑§Ê ◊Ê◊‹Ê „Ò– ∞∑§ ∑§Ê¥ª˝‚Ë Ÿ ŸÊ◊ Á¿¬ÊÃ „È∞ ∑§„Ê Á∑§ ‚ËÁŸÿ⁄U ŸÃÊ ¡Ë Ÿ ∑§Ê¥ª˝‚ ‚ Ÿ¡⁄U¥ ≈U…∏Ë¥ ∑§Ë ÃÙ ŸÃÊ¡Ë ∑§Ë •Êÿ ‚ •Áœ∑§ ‚ê¬ÁûÊ ∑§Ë »§Êß‹ ¡Ù •÷Ë ∑§ë¿¬ ªÁà ‚ ø‹ ⁄U„Ë „Ò ©‚ Ã¡Ë ‚ Œı«∏ÊŸ ◊¥ ¡⁄UÊ ÷Ë Œ⁄U Ÿ„Ë¥ ‹ªªË– ∑§Ê¥ª˝‚Ë ©ŒÊ„⁄UáÊ ŒÃ „È∞ ∑§„Ã „Ò¥ Á∑§ ¡’ ¡Ê»§⁄U ‡Ê⁄UË»§ ‚©ŒË •⁄U’ ◊¥ ⁄UÊ¡ŒÍà Õ, Ã’ ©Ÿ∑§Ù ªŸ¸fl⁄U ’ŸÊŸ ∑§Ë ’Êà ‚Ê◊Ÿ •Ê߸ ÕË, ‹Á∑§Ÿ •Êÿ ‚ •Áœ∑§ ‚ê¬ÁûÊ ◊Ê◊‹ ◊¥ »§¥‚ „ÙŸ ∑‘§ ∑§Ê⁄UáÊ fl„ ß‚ ∑§È‚˸ ¬⁄U Ÿ„Ë¥ ’Ò∆ ¬Ê∞ Õ, Á»§⁄U ¬Ë∞◊ ∑§Ë ∑§È‚˸ ¬⁄U ’Ò∆Ÿ ∑§Ë ‹Ê‹‚Ê ⁄UπŸ flÊ‹ ◊È‹Êÿ◊ ∑‘§ Á‹∞ ÁŸÿ◊ •‹ª ∑Ò§‚ „Ù ‚∑§Ã „Ò¥– ’Êà ’‚¬Ê ∑§Ë Á∑§ ¡Ê∞ ÃÙ ◊ÊÿÊflÃË ∑§Ê ÃʟʇÊÊ„Ë ⁄UflÒÿÊ ’‚¬Ê ∑‘§ Á‹∞ ◊È‚Ë’Ã ’ŸÊ „È•Ê „Ò– „Ê‹Êà ∞‚ „Ë ⁄U„ ÃÙ ’‚¬Ê ∑§Ù ‹Ù∑§‚÷Ê øÈŸÊfl ◊¥ •¬ŸË ◊ı¡ÍŒÊ ÃÊ∑§Ã ∑§Ù ’øÊŸÊ •Ê‚ÊŸ Ÿ„Ë¥ „٪ʖ flÒ‚ fl„ ŒÁ‹Ã flÙ≈UÙ¥ ∑§Ù ‚„¡Ÿ ◊¥ •Ê¡∑§‹ íÿÊŒÊ äÿÊŸ Œ ⁄U„Ë „Ò¥, ß‚∑‘§ •‹ÊflÊ ©ã„Ù¥Ÿ ™§¥øË ¡ÊÁà ∑‘§ ◊ÃŒÊÃÊ•Ù¥ ∑§Ù ‹È÷ÊŸ ∑‘§ Á‹∞ ’ŸÊ߸ ªß¸ ÷Ê߸øÊ⁄UÊ ∑§◊Á≈UÿÙ¥ ∑§Ù 5


÷Ë ‚ÁR§ÿ ∑§⁄U ÁŒÿÊ „Ò– ’‚¬Ê ∑§Ù ‹ªÃÊ „Ò Á∑§ Á¡‚ Ã⁄U„ ‚ •Áπ‹‡Ê ◊È‚‹◊ÊŸÙ¥ ∑§Ù ‹∑§⁄U Ÿ⁄U◊ ⁄UflÒÿÊ •¬ŸÊ∞ „È∞ „Ò¥ ©‚‚ •¬⁄U ∑§ÊS≈U Á„ãŒÈ•Ù¥ ◊¥ ŸÊ⁄UÊ¡ªË ’…∏ªË •ı⁄U fl„ ∞∑§ ’Ê⁄U Á»§⁄U ’‚¬Ê ∑§Ë Ã⁄U»§ M§π ∑§⁄U ‚∑§ÃÊ „Ò– ߟ ‚’ ’ÊÃÙ¥ ‚ ’Á»§∑˝§ ◊È‹Êÿ◊ ∑‘§ fl»§ÊŒÊ⁄UÙ¥ •ı⁄U •Áπ‹‡Ê ∑§Ë ≈UË◊ Ÿ ÁŒÀ‹Ë »§Ã„ ∑‘§ Á‹∞ ◊Ê„ı‹ •÷Ë ‚ ’ŸÊŸÊ ‡ÊÈM§ ∑§⁄U ÁŒÿÊ „Ò– Œ’Êfl ∑§Ë ⁄UÊ¡ŸËÁà ∑§Ë ¡Ê „Ë „Ò– ∑‘§ãŒ˝ ∑§Ù «⁄UÊ-œ◊∑§Ê∑§⁄U •Áπ‹‡Ê ‚⁄U∑§Ê⁄U fl„ ‚’ „ÊÁ‚‹ ∑§⁄U ‹ŸÊ øÊ„ÃË „Ò ¡Ù ’‚¬Ê ‚Ȭ˝Ë◊Ù •ı⁄U ÁŸflø◊ÊŸ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ◊ÊÿÊflÃË •¬ŸË „∑§«∏Ë ∑‘§ ∑§Ê⁄UáÊ Ÿ„Ë¥ „ÊÁ‚‹ ∑§⁄U ‚∑§Ë ÕË¥– Áfl∑§Ê‚ ÿÙ¡ŸÊ•Ù¥ ∑‘§ Á‹∞ ∑‘§ãŒ˝ ‚ •Áœ∑§ ‚ •Áœ∑§ ¬Ò‚Ê ¡È≈UÊŸ ∑§Ë ◊ÈÁ„◊ •Áπ‹‡Ê ‚⁄U∑§Ê⁄U ø‹Ê∞ „È∞ „Ò ÃÙ ⁄UÊ¡ŸÒÁÃ∑§ ◊ÙøÙ¥¸ ¬⁄U ◊È‹Êÿ◊ Á‚¥„ ÿÊŒfl ∑§Ê¥ª˝‚ ∑§Ë ¬⁄UˡÊÊ ‹ ⁄U„ „Ò¥– ‚◊Ê¡flÊŒË ¬Ê≈U˸ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡ Ê ◊¥ •¬ŸË ¬‚¥Œ ∑§Ê ⁄UÊíÿ¬Ê‹ ‹ÊŸÊ øÊ„ÃË „Ò, ÃÊÁ∑§ ©‚∑§Ù ∑§Ê◊ ∑§⁄UŸ ◊¥ •Ê‚ÊŸË ⁄U„– fl„Ë¥ ⁄UÊC˛¬Áà ∑‘§ øÈŸÊfl ∑‘§ Á‹∞ «ÊÚ. ∞¬Ë¡ •éŒÈ‹ ∑§‹Ê◊ ∑‘§ ŸÊ◊ ∑§Ê Á‡ÊªÍ»§Ê ¿Ù«∏∑§⁄U ©‚ ¬⁄U Œ’Êfl ’ŸÊ∞ „È∞ „Ò– «ÊÚ. ∑§‹Ê◊ ∑§Ê ŸÊ◊ •Êª ∑§⁄U∑‘§ ‚¬Ê ∞∑§ ‚ÊÕ ŒÙ ◊ÙøÙ¥¸ ¬⁄U ‹«∏Ê߸ ¡ËÃŸÊ øÊ„ÃË „Ò– ∞∑§ ÃÙ fl„ ◊È‚‹◊ÊŸÙ¥ ∑§Ù ¡ÃÊŸÊ øÊ„ÃË „Ò Á∑§ ©‚∑§Ê ¤ÊÈ∑§Êfl ◊È‚‹◊ÊŸÙ¥ ∑‘§ ¬˝Áà ∑§◊ Ÿ„Ë¥ „È•Ê „Ò, fl„Ë¥ ◊ÈÁS‹◊ ⁄UÊC˛¬Áà ∑§Ê ŸÊ◊ •Êª ∑§⁄U∑§‘ ‚¬Ê, ∑§Ê¥ª‚ ˝ ∑‘§ ŒÁ‹Ã ∑§Ê«¸ ∑§Ë ÷Ë „flÊ ÁŸ∑§Ê‹ŸÊ øÊ„ÃË „Ò– ’ÃÊÃ „Ò¥ Á∑§ ∑§Ê¥ª˝‚ Á∑§‚Ë ŒÁ‹Ã •ı⁄U ©‚◊¥ ÷Ë ŒÁ‹Ã ◊Á„‹Ê ŸòÊË ∑§Ù ⁄UÊC˛¬Áà ÷flŸ ÷¡ŸÊ øÊ„ÃË „Ò, ß‚‚ ∑§Ê¥ª‚ ˝ ∑§Ë ŒÁ‹ÃÙ¥ ◊¥ ¬∑§«∏ ◊¡’Íà „ÙªË, ‹Á∑§Ÿ ‚◊Ê¡flÊŒË ¬Ê≈U˸ ◊ÈÁS‹◊ ø„⁄U ∑§Ù •Êª ∑§⁄U∑‘§ •¬ŸÊ ª◊ å‹ÊŸ ∑§⁄U ⁄U„Ë „Ò– ‚¬Ê ¬˝◊Èπ ◊È‹Êÿ◊ Á‚¥„ ÿÊŒfl •¬Ÿ ∑§Êÿ¸∑§Ãʸ•Ù¥ ∑§Ù ‚◊¤ÊÊ ⁄U„ „Ò¥ Á∑§ ‹Ù∑§‚÷Ê øÈŸÊfl ◊¥ ßÃŸË ‚Ë≈U¥ ¡ËÃŸË „Ò¥ Á∑§ ∑‘§ãŒ˝ ◊¥ ∑§Ù߸ ÷Ë ¬Ê≈U˸ ‚◊Ê¡flÊŒË ¬Ê≈U˸ ∑‘§ Á’ŸÊ ‚⁄U∑§Ê⁄U Ÿ„Ë¥ ’ŸÊ ¬Ê∞– ‚¬Ê ∞∑§ ⁄UÊC˛Ëÿ ÃÊ∑§Ã ’Ÿ ªß¸ „Ò •ı⁄U ©‚ ⁄UÊC˛Ëÿ Áfl∑§À¬ ’ŸŸÊ „٪ʖ ◊È‹Êÿ◊ ¡ÊŸÃ „Ò¥ Á∑§ ©Ÿ∑§Ë ∑‘§ãŒ˝ ◊¥ ÄUÿÊ •„Á◊ÿà „Ò– fl„ ÁŒÀ‹Ë ∑§Ë ªgË ∑‘§ Á‹∞ •¬ŸË ⁄UÊ¡ŸÒÁÃ∑§ ∑§Ë◊à Sflÿ¥ Ãÿ ∑§⁄UŸÊ øÊ„Ã „Ò¥– ◊È‹Êÿ◊ ∑§Ê •Áœ∑§Ê¥‡Ê ‚◊ÿ ÁŒÀ‹Ë ∑‘§ ªÁ‹ÿÊ⁄UÙ¥ ◊¥ ’Ëà ⁄U„Ê „Ò– ◊È‹Êÿ◊ ∑‘§ Á‹∞ ‚’‚ πȇÊË ∑§Ë ’Êà ÿ„ „Ò Á∑§ •Áπ‹‡Ê ¡ŸÃÊ ∑‘§ ’Ëø Ã¡Ë ‚ SflË∑§Êÿ¸ „ÙÃ ¡Ê ⁄U„ „Ò¥– ÉÊÙ·áÊÊ ¬òÊ ∑‘§ flÊÿŒ fl„ ¡ÀŒ ‚ ¡ÀŒ ¬Í⁄U ∑§⁄U ‹Ÿ ∑‘§ Á‹∞ ©Ÿ∑§Ë ‚⁄U∑§Ê⁄U ‡ÊÊ‚Ÿ-¬˝‡ÊÊ‚Ÿ ¬⁄U ŒflÊ’ ’ŸÊ∞ „È∞ „Ò¥– •Áπ‹‡Ê Sflÿ¥ ÷Ë ∑§„Ã „Ò¥ Á∑§ ©Ÿ∑§Ë ‚⁄U∑§Ê⁄U Ÿß¸ ÿÙ¡ŸÊ∞¥ •ı⁄U ŸËÁÃÿÊ¥ ¬‡Ê ∑§⁄U ⁄U„Ë „Ò Á¡‚∑‘§ ŸÃË¡ •ª‹ ÃËŸ ◊„ËŸÙ¥ ◊¥ ÁŒπŸ ‹ª¥ª– ●●● 6

◊ÊÿÊ Ÿ„Ë¥, •Áπ‹‡Ê „Ò¢ ’˝rÊÔÊ ÁflcáÊÈ ◊„‡Ê

‡Ê· ŸÊ⁄UÊÿáÊ Á‚¥„ ∑§⁄UË’ «…∏ ◊„ËŸ ¬„‹ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ◊¥ Ÿß¸ ‚⁄U∑§Ê⁄U Ÿ ‡Ê¬Õ ‹Ë ÕË– ߟ ¬Ò¥ÃÊ‹Ë‚ ÁŒŸÙ¥ ◊¥ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ◊¥ ’„Èà ∑§È¿ ’Œ‹Ê „Ò, ‹Á∑§Ÿ •¡Ë’ ’Êà „Ò Á∑§ ©‚ ¬Á⁄UfløŸ ∑‘§ ’Ê⁄U ◊¥ ∑§È¿ ÷Ë Á‹πÊ Ÿ„Ë¥ ¡Ê ⁄U„Ê „Ò– ÁŒÑË ∑‘§ ‚ûÊÊ ∑‘§ ªÁ‹ÿÊ⁄UÙ¥ ◊¥ ¡„Ê¥ ∑§„Ë¥ ÷Ë ∞∑§Êœ ‹Ùª ÿ„ ∑§„Ã ¬Ê∞ ¡ÊÃ „Ò¥ Á∑§ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ◊¥ „Ê‹Êà ¬„‹ ‚ ’„Ã⁄U „Ò¥, ©ã„¥ »∏§ı⁄UŸ Ÿ∑§‹‹ ‹ªÊŸ ∑§Ë ∑§ÙÁ‡Ê‡Ê ∑§Ë ¡ÊÃË „Ò– ©ã„¥ «Ê¥≈U ÁŒÿÊ ¡ÊÃÊ „Ò Á∑§ ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑§Ë øʬ‹Í‚Ë ∑§⁄UŸ ∑§Ë ¡∏L§⁄Uà Ÿ„Ë¥ „Ò– ÿ„ ©¬Œ‡Ê ŒŸflÊ‹Ù¥ ◊¥ fl ‹Ùª ÷Ë ‡ÊÊÁ◊‹ „ÙÃ „Ò¥ ¡Ù ⁄UÊ„È‹ ªÊ¥œË ∑‘§ ŒÁ‹Ã ¬˝◊ ∑‘§ ’Ê⁄U ◊¥ ≈UÁ‹Áfl¡∏Ÿ ¬⁄U ⁄Uʪ Œ⁄U’Ê⁄UË ◊¥ ⁄UÊ„È‹ ⁄UÊ‚Ù ªÊÿÊ ∑§⁄UÃ Õ– ‹Á∑§Ÿ ∞‚ ‹ÙªÙ¥ ∑§Ù ‚◊¤ÊŸÊ øÊÁ„∞ Á∑§ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑‘§ ßÁÄʂ ◊¥ •Áπ‹‡Ê ÿÊŒfl fl„ ‚ÊÁ’à „ÙŸ ¡Ê ⁄U„ „Ò¥ ¡Ù •’ Ã∑§ ∑§Ù߸ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË Ÿ„Ë¥ „Ù ¬ÊÿÊ– «…∏ ◊„ËŸ ◊¥ ©ã„Ù¥Ÿ ß‚∑§Ë •Ê„≈U Œ ŒË „Ò– jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

ÁŒÀ‹Ë ◊¥ ∞∑§ •¡Ë’ ◊Ê„ı‹ ’Ÿ ⁄U„Ê „Ò Á∑§ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑§Ë ◊ı¡ÍŒÊ ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑‘§ Áπ‹Ê»§ ∑§È¿ Ÿ ∑§È¿ Á‹πŸÊ ¡∏M§⁄UË „Ò fl⁄UŸÊ ÁŸc¬ˇÊ ¬òÊ∑§Ê⁄U ∑‘§ M§¬ ◊¥ ¬„øÊŸ Ÿ„Ë¥ ’Ÿ ¬ÊÿªË– ÿ„Ê° ß‚ Áfl·ÿ ¬⁄U ’Êà Ÿ„Ë¥ ∑§Ë ¡ÊÿªË Á∑§ ⁄UÊ„È‹ ªÊ¥œË ∑§Ë ¿Ë¥∑§ ∑§Ù ÷Ë π’⁄U ’ŸÊ∑§⁄U •Á÷÷Íà „ÙŸ flÊ‹Ù¥ •ı⁄U •Áπ‹‡Ê ÿÊŒfl ∑‘§ ⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§ ÁŸáʸÿÙ¥ ∑§Ù ◊Ê◊Í‹Ë ’ÃÊŸ flÊ‹Ù¥ ∑§Ë ◊ÊŸÁ‚∑§ÃÊ ÄUÿÊ „Ò? •÷Ë «…∏ ◊„ËŸ ¬„‹ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑§Ë ¡ŸÃÊ Ÿ ß‚ ◊ÊŸÁ‚∑§ÃÊflÊ‹Ù¥ ∑§Ù ©Ÿ∑§Ë •ı∑§Êà ’ÃÊ ŒË ÕË •ı⁄U ⁄UÊ¡ŸËÁà ∑‘§ ¡ŸflÊŒË∑§⁄UáÊ ∑§Ë Á◊‚Ê‹ ¬‡Ê ∑§Ë ÕË– ÁŒÀ‹Ë ◊¥ ∞∑§ ∞‚Ê flª¸ „Ò ¡Ù ‹ªÊÃÊ⁄U ∑§ÙÁ‡Ê‡Ê ∑§⁄U ⁄U„Ê „Ò Á∑§ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑§Ë ◊ı¡ÍŒÊ ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑§Ù ⁄UÊíÿ ∑§Ë Á¬¿‹Ë ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑‘§ πÊ¥ø ‚ ’Ê„⁄U „Ë Ÿ •ÊŸ ÁŒÿÊ ¡Ê∞– ŒÙŸÙ¥ ‚⁄U∑§Ê⁄UÙ¥ ∑§Ë ÃÈ‹ŸÊ ∞‚ Á’ãŒÈ•Ù¥ ¬⁄U ∑§Ë ¡Ê∞ Á¡Ÿ¬⁄U «…∏ ◊„ËŸ ◊¥ ∑§Ù߸ ’Œ‹Êfl „Ù „Ë Ÿ„Ë¥ ‚∑§ÃÊ– ◊‚‹Ÿ •Áπ‹‡Ê ÿÊŒfl ∑‘§ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË


∑‘§ M§¬ ◊¥ ‡Ê¬Õ ‹Ÿ ∑‘§ ‚ÊÕ ‚ÊÕ „Ë ≈UÁ‹Áfl¡∏Ÿ øÒŸ‹Ù¥ ¬⁄U „Ê„Ê∑§Ê⁄U ◊ø ªÿÊ ÕÊ Á∑§ ⁄UÊíÿ ◊¥ •¬⁄UÊœ ’…∏ ⁄U„Ê „Ò– •’ ‚’ ∑§Ù ◊Ê‹Í◊ „Ò Á∑§ Á¡‚ ⁄UÊíÿ ◊¥ •¬⁄UÊœ •ı⁄U ⁄UÊ¡ŸËÁà ◊¥ øÙ‹Ë ŒÊ◊Ÿ ∑§Ê ‚ÊÕ „Ò fl„Ê¥ Á’¡‹Ë ∑‘§ ÁSflø •ÊÚŸ ÿÊ •ÊÚ»∏§ ∑§⁄UŸ ‚ •¬⁄UÊœ ¬⁄U ⁄UÙ∑§ Ÿ„Ë¥ ‹ª ¡ÊÿªË– ©Ÿ ◊ÈgÙ¥ ¬⁄U øøʸ „ÙŸ „Ë Ÿ„Ë¥ ŒË ¡Ê ⁄U„Ë „Ò ¡„Ê¥ ◊ıÁ‹∑§ ¬Á⁄UfløŸ „Ù ⁄U„ „Ò¥– ß‚∑‘§ ‚ÊÕ „Ë ∞∑§ •ı⁄U ∑§ÙÁ‡Ê‡Ê „Ù ⁄U„Ë „Ò Á∑§ •ª⁄U ∑§Ù߸ ¬òÊ∑§Ê⁄U •Áπ‹‡Ê ÿÊŒfl ∑§Ë ‚∑§Ê⁄UÊà◊∑§ ’ÊÃÙ¥ ∑§Ê ©Ñπ ∑§⁄UÃÊ „Ò ÃÙ ©‚ „«∏∑§Ê ∑§⁄U ÿ„ ’ÃÊ ÁŒÿÊ ¡Êÿ Á∑§ ÷Ê߸ •Áπ‹‡Ê ÿÊŒfl ∑§Ë ÃÊ⁄UË»∏§ ∑§⁄UÙª ÃÙ ¬òÊ∑§ÊÁ⁄UÃÊ ∑§Ë ∑§‚ı≈UË ¬⁄U π⁄U Ÿ„Ë¥ ©Ã⁄UÙª– ∞‚ ◊Ê„ı‹ ◊¥ ⁄UÊíÿ ◊¥ Á¬¿‹ yz ÁŒŸÙ¥ ∑§Ë ⁄UÊ¡ŸËÁà ∑§Ê ‚„Ë •Ê∑§‹Ÿ ∑§⁄UŸÊ ’„Èà ¬øËŒÊ ∑§Ê◊ „Ù ªÿÊ „Ò ‹Á∑§Ÿ •Ê∑§‹Ÿ „ÙŸÊ ¡∏M§⁄UË „Ò ÄUÿÙ¥Á∑§ ÁŒÀ‹Ë ◊¥ ’Ò∆ •∑§’⁄U ⁄UÙ« ÿÊ •‡ÊÙ∑§ ⁄UÙ« flÊ‹Ë ¬ÊÁ≈U¸ÿÙ¥ ∑‘§ ∑§Î¬Ê¬ÊòÊ ¬òÊ∑§Ê⁄UÙ¥ ∑‘§ ŸÊª¬Ê‡Ê ‚ ÃÙ ⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§ Áfl‡‹·áÊ ∑§Ù ’Ê„⁄U ‹ÊŸÊ „Ë ¬«∏ªÊ– ß‚ ∑§Ê◊ ∑§Ù ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞ ©Ÿ Ÿı¡flÊŸ ¬òÊ∑§Ê⁄UÙ¥ ∑§Ù ÷Ë •Êª ¤ÊÙ¥∑§ŸÊ ∆Ë∑§ Ÿ„Ë¥ „ÙªÊ ¡Ù •÷Ë ¬òÊ∑§ÊÁ⁄UÃÊ ◊¥ •¬ŸË ⁄UÙ¡∏Ë ⁄UÙ≈UË Ã‹Ê‡Ê ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞ ◊¡’Í⁄U „Ò¥ •ı⁄U ©Ÿ∑‘§ •π’Ê⁄U ◊¥ ‡ÊË·¸ ¬ŒÙ¥ ¬⁄U fl„Ë ‹Ùª Áfll◊ÊŸ „Ò¥ ¡Ù •¬ŸË ‚Ùø ∑§Ù „Ë ⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§ Áfl‡‹·áÊ ’ŸÊ ∑§⁄U ¬‡Ê ∑§⁄U ŒÃ „Ò¥– ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ‚⁄U∑§Ê⁄U •ı⁄U ©‚∑‘§ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ∑‘§ ∑§Ê◊ ∑§Ê¡ ∑§Ë ¡Ê¥ø ¬⁄Uπ ∑‘§ Á‹∞ Á∑§‚Ë ∞‚ Áfl‡‹·∑§ ∑§Ë ¡∏L§⁄Uà „Ò Á¡‚ ÁŒÀ‹Ë ∑‘§ ‚ûÊÊœË‡Ê ¬òÊ∑§Ê⁄U ◊¡’Í⁄U Ÿ ∑§⁄U ‚∑‘§¥ •ı⁄U Á¡‚ fl’ ¬Ù≈U¸‹ ∑§Ë flÒ∑§ÁÀ¬∑§ ◊ËÁ«ÿÊ ∑§Ë ŒÈÁŸÿÊ ◊¥ ‚⁄U ¬⁄U ∑§»∏§Ÿ ’Ê°œ ∑§⁄U ÉÊÍ◊ ⁄U„ Ÿı¡flÊŸ ¬òÊ∑§Ê⁄U, •¬ŸÊ ’¥ŒÊ ◊ÊŸÃ „Ù¥– flÒ∑§ÁÀ¬∑§ ◊ËÁ«ÿÊ ∑‘§ ©ã„Ë¥ ‚Í⁄U◊Ê•Ù¥ ∑§Ë ‚ÁŒë¿Ê ∑‘§ ¬ÊÕÿ ∑‘§ ‚ÊÕ ÿ„ Áfl‡‹·áÊ ∑§⁄UŸ ∑§Ë ∑§ÙÁ‡Ê‡Ê ∑§Ë ¡Ê ⁄U„Ë „Ò–

«…∏ ◊„ËŸ ¬„‹ ‚ûÊÊ ◊¥ •Ê߸ ‚⁄U∑§Ê⁄U Ÿ ’„Èà ∑§È¿ ’Œ‹Ÿ ∑§Ë ‡ÊÈL§•Êà ∑§Ë „Ò– ‚’‚ ◊„àfl¬Íáʸ ÃÙ ÿ„ Á∑§ ‹πŸ™§ ◊¥ ∞∑§ÊÁœ∑§Ê⁄UflÊŒË ‚ûÊÊ ∑§Ê ¬ÿʸÿ ’Ÿ øÈ∑‘§ ¬¥ø◊ Ë ∑‘§ •ÊÃ¥∑§ ∑§Ù ∑§◊ Á∑§ÿÊ „Ò– Á¬¿‹Ë ‚⁄U∑§Ê⁄U ◊¥ ‚’ ∑§È¿ ¬¥ø◊ Ë ‚ „Ë Ãÿ „ÙÃÊ ÕÊ •ı⁄U ©‚◊¥ Á∑§‚Ë ‚ ÷Ë ⁄UÊÿ ‚‹Ê„ Ÿ„Ë¥ ‹Ë ¡ÊÃË ÕË– ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ∑§Ê ‚ËœÊ ‚¥flÊŒ ∑‘§fl‹ ∞∑§ •»§‚⁄U ‚ ÕÊ •ı⁄U ©‚∑§Ù ÷Ë ∑‘§fl‹ „ÈÄU◊ ‚ÈŸÊÿÊ ¡ÊÃÊ ÕÊ– ©‚∑§Ë

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

«˜ÿÍ≈UË ÕË Á∑§ fl„ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ∑‘§ „ÈÄU◊ ∑§Ê ¬Ê‹Ÿ ∑§⁄UflÊ∞– ’ÃÊÃ „Ò¥ Á∑§ „ÈÄU◊ ∑§Ê ¬Ê‹Ÿ ∑§⁄UflÊŸ ∑‘§ øP§⁄U ◊¥ fl„ •»§‚⁄U Á¡‹Ù¥ ◊¥ ÃÒŸÊà •Ê߸∞∞‚ •ı⁄U •Ê߸¬Ë∞‚ •»§‚⁄UÙ¥ ∑§Ù ÷gË ÷gË ªÊÁ‹ÿÊ° ÷Ë ŒÃÊ ÕÊ– ¡’ ÿ„ ’Êà ¬ÃÊ ‹ªË ÃÙ ‚㟠⁄U„ ªÿÊ ÕÊ ÄUÿÙ¥Á∑§ •Ê߸∞∞‚ ÿÊ •Ê߸¬Ë∞‚ ◊¥ ÷Ã˸ „ÙŸÊ ∑§Ù߸ „¥‚Ë π‹ Ÿ„Ë¥ „Ò– flÒ‚ ÷Ë ßŸ ‚flÊ•Ù¥ ◊¥ •ÊÃ flÄà Ÿı¡flÊŸ ∑‘§fl‹ ‚¥ÁflœÊŸ ∑§Ù ‹ÊªÍ ∑§⁄UŸ ∑§Ë ‡Ê¬Õ ‹ÃÊ „Ò •ı⁄U ©‚∑‘§ •ŸÈ‚Ê⁄U „Ë ∑§Ê◊ ∑§⁄UŸ ∑§Ë ∑∏§‚◊ ∑‘§ ‚ÊÕ ‚⁄U∑§Ê⁄U ◊¥ ¬˝fl‡Ê ∑§⁄UÃÊ „Ò– ©‚ ªÊ‹Ë ŒŸ ∑§Ê „∑§ Á∑§‚Ë ∑§Ù Ÿ„Ë¥ „Ò– ‹Á∑§Ÿ ÿ„ ÷Ë ©ÃŸÊ „Ë ‚ø „Ò Á∑§ ©‚ •¬ŸË ªÁ⁄U◊Ê ∑§Ê ⁄UˇÊÊ πÈŒ „Ë ∑§⁄UŸË øÊÁ„∞– •ª⁄U ©‚Ÿ ªÊ‹Ë πÊ∑§⁄U ¬˝ÁÃ⁄UÙœ Ÿ„Ë¥ Á∑§ÿÊ ÃÙ fl„ ÷Ë •¬ŸË „Ê‹Ã ∑‘§ Á‹∞ Á¡ê◊flÊ⁄U „Ò– „Ù ‚∑§ÃÊ „Ò Á∑§ Á⁄U‡flà ∑§Ë Áª¡∏Ê ∑‘§ øP§⁄U ◊¥ fl„ »§¡Ë„à ¤Ê‹ ⁄U„Ê „Ù– ÄUÿÙ¥Á∑§ ©‚Ë ‹πŸ™§ ◊¥ ∞‚ ’„Èà ‚Ê⁄U •»§‚⁄U „Ò¥ ¡Ù •¬ŸË ªÁ⁄U◊Ê ∑‘§ ‚ÊÕ ⁄UÊíÿ ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑§Ë ‚flÊ ∑§⁄U ⁄U„ „Ò¥– Á∑§‚Ë ÷Ë ¬¥ø◊ Ë flÊ‹ ∑§Ë ’•Œ’Ë ∑‘§ ◊Ù„ÃÊ¡ Ÿ„Ë¥ „Ò– Á¬¿‹ «…∏ ◊„ËŸ ◊¥ ÿ„ ¬Á⁄UfløŸ •ÊÿÊ „Ò– •’ ∑§Ù߸ ÷Ë ∑§‹ÄU≈U⁄U ÿÊ ¬ÈÁ‹‚ ∑§#ÊŸ, ¬¥ø◊ Ë ∑‘§ Á∑§‚Ë •»§‚⁄U ∑§Ë ªÊ‹Ë Ÿ„Ë¥ πÊ ⁄U„Ê „Ò– ÿ„ ’«∏Ê ¬Á⁄UfløŸ „Ò– ß‚Ë ‚ ¡È«∏Ê „È•Ê ∞∑§ •ı⁄U ¬Á⁄UfløŸ ÷Ë ¬ÃÊ ø‹ ⁄U„Ê „Ò Á∑§ ≈˛Ê¥‚»§⁄U ¬ÙÁS≈U¥ª 7


∑§Ê œ¥œÊ ÷Ë ’¥Œ „Ù øÈ∑§Ê „Ò– Á¬¿‹ ¬Ê¥ø fl·ÙZ ∑‘§ Œı⁄UÊŸ Á¡Ÿ ‹ÙªÙ¥ Ÿ ÿÍ¬Ë ¬⁄U Ÿ¡∏⁄U ⁄UπÊ „Ò ©ã„¥ ◊Ê‹Í◊ „Ò Á∑§ Á∑§‚Ë ÷Ë ◊‹Ê߸ŒÊ⁄U ÃÒŸÊÃË ∑‘§ Á‹∞ Ãà∑§Ê‹ËŸ ¬¥ø◊ Ë ∑‘§ Á∑§‚Ë ∞¡¥≈U ∑‘§ ¬Ê‚ ⁄U∑∏§◊ ¬¥„ÈøÊ ∑§⁄U „Ë •»§‚⁄U øÒŸ ∑§Ë ‚Ê°‚ ‹ÃÊ ÕÊ– Á∑§‚Ë ÷Ë ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑§Ë ŸËÁÃÿÙ¥ ∑§Ù ‹ÊªÍ ∑§⁄UŸ ∑§Ê ∑§Ê◊ •»§‚⁄UÙ¥ ∑§Ê „Ë „ÙÃÊ „Ò– •ª⁄U fl „Ë ÉÊÍ‚ ∑§Ë Á¡∏¥ŒªË ¡Ë ⁄U„ „Ù¥ ÃÙ ¡ŸÁ„à ∑§Ê ∑§Ê◊ ∑§⁄U ¬ÊŸÊ ©Ÿ∑‘§ ’ÍÃ ∑§Ë ’Êà Ÿ„Ë¥ „Ò– •ª⁄U ∑§Ù߸ ‚⁄U∑§Ê⁄U •»§‚⁄UÙ¥ ∑§Ù ÷ÿ ◊ÈÄà ◊Ê„ı‹ ◊¥ ∑§Ê◊ ∑§⁄UŸ ∑§Ë ‚ÈÁflœÊ Œ ⁄U„Ë „Ò ÃÙ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑§Ë ‚◊∑§Ê‹ËŸ „Ê‹Êà ◊¥ ÿ„ ÷Ë •¬Ÿ •Ê¬ ◊¥ ’«∏Ë ©¬‹Áéœ „Ò– Á¬¿‹ «…∏ ◊„ËŸ ◊¥ ∞∑§ •ı⁄U ‚¥∑‘§Ã Á’∑§È‹ ‚Ê»∏§ Ÿ¡∏⁄U •Ê ⁄U„Ê „Ò– ¬¥ø◊ Ë ∑§Ê •ÊÃ¥∑§ πÃ◊ „ÙŸ ∑‘§ ‚ÊÕ „Ë ‹πŸ™§ ◊¥ ‚ûÊÊ ∑§Ê Áfl∑‘§¥Œ˝Ë∑§⁄UáÊ „Ù ⁄U„Ê „Ò– •’ Á∑§‚Ë ÷Ë Áfl÷ʪ ◊¥ „Ù ⁄U„Ë ª«∏’Á«∏ÿÙ¥ ∑‘§ Á‹∞ ‚ê’¥ÁœÃ ◊¥òÊË ∑§Ë •Ê‹ÙøŸÊ „Ù ⁄U„Ë „Ò– ß‚∑§Ê ◊Ë’ ÿ„ „Ò Á∑§ •’ ◊¥òÊË ‹Ùª •¬Ÿ Áfl÷ʪ٥ ∑§Ë »§Êß‹¥ ÁŸ¬≈UÊ ⁄U„ „Ò¥ •ı⁄U »Ò§‚‹ ‹ ⁄U„ „Ò¥– ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑‘§ ’Ê„⁄U flÊ‹Ù¥ ∑§Ù ÿ„ ’Êà •¡Ë’ ‹ª ‚∑§ÃË „Ò ‹Á∑§Ÿ ‚ëøÊ߸ ÿ„ „Ò Á∑§ ◊ÊÿÊflÃË ∑§Ë ‚⁄U∑§Ê⁄U ◊¥ „⁄U »Ò§‚‹Ê ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ∑‘§ ŒçUÃ⁄U ◊¥ „Ë „ÙÃÊ ÕÊ– Á∑§‚Ë ÷Ë ◊¥òÊË ∑§Ë •ı∑§Êà Ÿ„Ë¥ ÕË Á∑§ fl„ ∑§Ù߸ »Ò§‚‹Ê ‹ ‹– ◊¥ÁòÊÿÙ¥ ∑§Ù ©Ÿ∑‘§ Áfl÷ʪ ∑‘§ »Ò§‚‹ ∑§Ë ¡ÊŸ∑§Ê⁄UË Ã∑§ Ÿ„Ë¥ ŒË ¡ÊÃË ÕË– „Ê° ∑§È¿ ◊¥òÊË ¬¥ø◊ Ë Ã∑§ •¬ŸÊ ⁄U‚Íπ ’ŸÊÿ ⁄U„Ã Õ ÃÙ 8

©ã„¥ •¬Ÿ Áfl÷ʪ ∑‘§ »Ò§‚‹Ù¥ ∑‘§ ’Ê⁄U ◊¥ •π’Ê⁄UÙ¥ ◊¥ ¿¬Ÿ ∑‘§ ¬„‹ ¬ÃÊ ‹ª ¡ÊÃÊ ÕÊ– ◊ÊÿÊflÃË ∑‘§ ⁄UÊ¡ ◊¥ ¬¥ø◊ Ë ¬⁄U ¡Ù ’„Èà ‚Ê⁄U •»§‚⁄U ÃÒŸÊà Õ ©Ÿ ∑‘§ ’Ëø ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑‘§ Áfl÷ʪ ’Ê°≈U ÁŒ∞ ª∞ Õ •ı⁄U fl „Ë »Ò§‚‹ ‹Ã Õ– ◊¥òÊË ’øÊ⁄U ∑§Ù ÃÙ •π’Ê⁄UÙ¥ ∑‘§ ¡∏Á⁄Uÿ „Ë ¬ÃÊ ‹ªÃÊ ÕÊ ÿÊ •ª⁄U ©‚Ÿ •¬Ÿ Áfl÷ʪ ∑‘§ ¬˝◊Èπ ‚Áøfl ∑§Ë ∑§Î¬Ê •Á¡¸Ã ∑§⁄U ⁄UπË ÕË ÃÙ ©‚ •π’Ê⁄UÙ¥ ◊¥ ¡ÊŸ ∑‘§ ¬„‹ π’⁄U ∑§Ê ¬ÃÊ ‹ª ¡ÊÃÊ ÕÊ– •Ê¡ ÁSÕÁà Á’‹∑§È‹ •‹ª „Ò– „⁄U Áfl÷ʪ ∑§Ê ◊¥òÊË •¬Ÿ »Ò§‚‹ ‹ ⁄U„Ê „Ò ‹Á∑§Ÿ ß‚∑§Ê ◊Ë’ ÿ„ Á’‹∑§È‹ Ÿ„Ë¥ Á∑§ ◊ÈÅÿ ◊¥òÊË ∑‘§ •Áœ∑§Ê⁄U ◊¥ Á∑§‚Ë Ã⁄U„ ∑§Ë ∑§◊Ë •Ê߸ „Ò– Á¬¿‹ ¬¥Œ˝„ fl·ÙZ ◊¥ ¡Ù ÷Ë ◊ÈÅÿ◊¥òÊË •ÊÿÊ „Ò ©‚Ÿ ªıÃ◊ ’Èh Ÿª⁄U Á¡‹ ∑‘§ ŸÊÚ∞«Ê •ı⁄U ª˝≈U⁄U ŸÊÚ∞«Ê ∑§Ê πÍ’ •ÊÁÕ¸∑§ ŒÙ„Ÿ Á∑§ÿÊ „Ò– ◊ÊÿÊflÃË ∑‘§ ⁄UÊ¡ ◊¥ ÿ„ ∑§Ê◊ πÈŒ ◊ÊŸŸËÿ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ÿÊ ©Ÿ∑‘§ ÷Ê߸ ‚Ê„’ ∑§Ë ‚⁄U¬⁄USÃË ◊¥

„ÙÃÊ ÕÊ– ◊È‹Êÿ◊ Á‚¥„ ÿÊŒfl ∑‘§ ⁄UÊ¡ ◊¥ ÿ„ ∑§Ê◊ ©Ÿ∑‘§ ’„Èà ∑§⁄UË’Ë ŸÃÊ •ı⁄U ’Ê’Í ‚Ê„’ ∑‘§ ŸÊ◊ ‚ ÁflÅÿÊà ©Ÿ∑§Ë ¬Ê≈U˸ ∑‘§ ◊„Ê◊¥òÊË ¡Ë Á∑§ÿÊ ∑§⁄UÃ Õ– ’Ë¡¬Ë ∑‘§ ‚ûÊÊ ◊¥ ⁄U„Ÿ ¬⁄U ÃÙ ∑§ß¸ ∞‚ ∑‘§¥Œ˝ Õ ¡„Ê¥ ‚ ªıÃ◊’ÈhŸª⁄U Á¡‹ ∑§Ë •ÊÁÕ¸∑§ ÉÊ⁄UÊ’¥ŒË ∑§Ë ¡ÊÃË ÕË– •Áπ‹‡Ê ÿÊŒfl ∑§Ë ‚⁄U∑§Ê⁄U •ÊŸ ∑‘§ ‚ÊÕ „Ë ß‹Ê∑‘§ ◊¥ ∞∑§ •»§flÊ„ »Ò§‹ ªÿË Á∑§ •’ ªıÃ◊ ’Èh Ÿª⁄U Á¡‹ ∑§Ê ∑§Ê◊ ‚◊Ê¡flÊŒË ¬Ê≈U˸ ∑‘§ ◊„Ê◊¥òÊË, ¬˝Ù»∏§‚⁄U ⁄UÊ◊ ªÙ¬Ê‹ ÿÊŒfl Œπª¥– ÁŒÀ‹Ë ◊¥ ⁄U„∑§⁄U ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ÿÊ ‚◊Ê¡flÊŒË ¬Ê≈U˸ ∑§Ë ’Ë≈U ∑§fl⁄U ∑§⁄UŸ flÊ‹ ¬òÊ∑§Ê⁄UÙ¥ ∑§Ù ◊Ê‹Í◊ „Ò Á∑§ ⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§ ‡ÊéŒÊfl‹Ë ◊¥ ⁄UÊ◊ ªÙ¬Ê‹ ÿÊŒfl „ÙŸ ∑‘§ ÄUÿÊ ◊Ë’ „Ò– ‚’∑§Ù ◊Ê‹Í◊ „Ò Á∑§ fl ∑§÷Ë ÷Ë ∞∑§ ¬Ò‚ ∑§Ë „⁄UÊ»‘§⁄UË Ÿ„Ë¥ „ÙŸ Œª¥– ’„Èà ‹ÙªÙ¥ ∑§Ù ÿ„ ÷Ë ◊Ê‹Í◊ „Ò Á∑§ ¡’ ◊È‹Êÿ◊ Á‚¥„ ÿÊŒfl ∑‘§ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ⁄U„Ã ’Ê’Í ‚Ê„’ ∑§Ê ‹Í≈U ÿȪ ø‹ ⁄U„Ê ÕÊ ÃÙ ⁄UÊ◊ªÙ¬Ê‹ ÿÊŒfl øȬ ⁄U„Ã

Á¬¿‹ «…∏ ◊„ËŸ ◊¥ ∞∑§ •ı⁄U ‚¥∑‘§Ã Á’∑§È‹ ‚Ê»∏§ Ÿ¡∏⁄U •Ê ⁄U„Ê „Ò– ¬¥ø◊ Ë ∑§Ê •ÊÃ¥∑§ πÃ◊ „ÙŸ ∑‘§ ‚ÊÕ „Ë ‹πŸ™§ ◊¥ ‚ûÊÊ ∑§Ê Áfl∑‘§¥Œ˝Ë∑§⁄UáÊ „Ù ⁄U„Ê „Ò– •’ Á∑§‚Ë ÷Ë Áfl÷ʪ ◊¥ „Ù ⁄U„Ë ª«∏’Á«∏ÿÙ¥ ∑‘§ Á‹∞ ‚ê’¥ÁœÃ ◊¥òÊË ∑§Ë •Ê‹ÙøŸÊ „Ù ⁄U„Ë „Ò– ß‚∑§Ê ◊Ë’ ÿ„ „Ò Á∑§ •’ ◊¥òÊË ‹Ùª •¬Ÿ Áfl÷ʪ٥ ∑§Ë »§Êß‹¥ ÁŸ¬≈UÊ ⁄U„ „Ò¥ •ı⁄U »Ò§‚‹ ‹ ⁄U„ „Ò¥– ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑‘§ ’Ê„⁄U flÊ‹Ù¥ ∑§Ù ÿ„ ’Êà •¡Ë’ ‹ª ‚∑§ÃË „Ò ‹Á∑§Ÿ ‚ëøÊ߸ ÿ„ „Ò Á∑§ ◊ÊÿÊflÃË ∑§Ë ‚⁄U∑§Ê⁄U ◊¥ „⁄U »Ò§‚‹Ê ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ∑‘§ ŒçUÃ⁄U ◊¥ „Ë „ÙÃÊ ÕÊ– jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012


Õ ‹Á∑§Ÿ ∑§÷Ë ÷Ë ©‚ Ã¥òÊ ∑§Ù •¬Ÿ ∑§⁄UË’ Ÿ„Ë¥ •ÊŸ ÁŒÿÊ– ¡ÊŸ∑§Ê⁄U ’ÃÊÃ „Ò¥ Á∑§ ’Ê’Í ‚Ê„’ ∑§Ù ¬Ê≈U˸ ‚ ÁŸ∑§Ê‹Ÿ ∑§Ê ‚Åà »Ò§‚‹Ê ÷Ë ⁄UÊ◊ ªÙ¬Ê‹ ÿÊŒfl ∑§Ë ¬˝⁄UáÊÊ ‚ „Ë Á‹ÿÊ ªÿÊ ÕÊ– ¡Ù ÷Ë „Ù, ß‚ •»§flÊ„ ∑§Ê »§ÊÿŒÊ ÿ„ „Ù ⁄U„Ê „Ò Á∑§ ¬Áp◊Ë ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑‘§ ÷Í◊ÊÁ»§ÿÊ ∑‘§ ‹Ùª •Ê¡∑§‹ «⁄U „È∞ „Ò¥ •ı⁄U ©Ÿ∑§Ë ‚◊¤Ê ◊¥ Ÿ„Ë¥ •Ê ⁄U„Ê „Ò Á∑§ •Áπ‹‡Ê ÿÊŒfl ‚⁄U∑§Ê⁄U ◊¥ Á∑§‚ Ã⁄U„ ‚ ‹Í≈U Ã¥òÊ flÊ‹Ë ¬È⁄UÊŸË √ÿflSÕÊ ∑§Ù ∑§Êÿ◊ Á∑§ÿÊ ¡Ê∞– ‚’∑§Ù ◊Ê‹Í◊ „Ò Á∑§ ⁄UÊ◊ ªÙ¬Ê‹ ÿÊŒfl ß‚ π‹ ∑§Ù ∑§÷Ë Ÿ„Ë¥ „ÙŸ Œª¥– ¡∏ÊÁ„⁄U „Ò •¬ŸË ¿Áfl ∑§Ù ‚„Ë Ã⁄UË∑‘§ ‚ ¬‡Ê ∑§⁄UŸ ◊¥ •Áπ‹‡Ê ÿÊŒfl ∑§Ù ß‚ ÁSÕÁà ∑§Ê ÁŸÁ‡øà »§ÊÿŒÊ „٪ʖ •Áπ‹‡Ê ÿÊŒfl Ÿ ¡Ù Á¬¿‹ «…∏ ◊„ËŸ ◊¥ ‚’‚ •„◊ ∑§Ê◊ Á∑§ÿÊ „Ò fl„ ÿ„ „Ò Á∑§ ©ã„Ù¥Ÿ •Ê’ÊŒË ∑‘§ ‹Ù∑§ÃãòÊË∑§⁄UáÊ ∑§Ë ∑§ÙÁ‡Ê‡Ê ‡ÊÈM§ ∑§⁄U ŒË „Ò– ◊ÊÿÊflÃË ∑‘§ ⁄UÊ¡ ◊¥ ∞‚Ê ◊Ê„ı‹ ’ŸÊ ÁŒÿÊ ªÿÊ ÕÊ Á∑§ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË Ã∑§ ∑§Ù߸ ÷Ë Ÿ„Ë¥ ¬¥„Èø ‚∑§ÃÊ– •ª⁄U ∑§Ù߸ ©Ÿ‚ Á◊‹Ÿ ∑§Ë ∑§ÙÁ‡Ê‡Ê ∑§⁄UÃÊ ÃÙ ©‚ ÷ªÊ ÁŒÿÊ ¡ÊÃÊ ÕÊ– ◊ÈÅÿ◊¥òÊË •ı⁄U •Ê◊ •ÊŒ◊Ë ∑‘§ ’Ëø ’„Èà „Ë ÷Ê⁄UË Á«S∑§ŸÄU≈U ÕÊ– øÈŸÊflË Áfl‡‹·áÊÙ¥ ∑‘§ Œı⁄UÊŸ ÿ„ ’Êà ∑§ß¸ ’Ê⁄U øøʸ ◊¥ •Ê߸ ÷Ë Á∑§ ß‚Ë Á«S∑§ŸÄU≈U ∑‘§ ∑§Ê⁄UáÊ ◊ÊÿÊflÃË øÈŸÊfl „Ê⁄U ªÿË ÕË¥– „Ù ‚∑§ÃÊ ÿ„ ‚ø ÷Ë ‹Á∑§Ÿ ◊ÊÿÊflÃË ∑§Ë •Ê◊ •ÊŒ◊Ë ‚ ŒÍ⁄UË ’ŸÊ∞ ⁄UπŸ ∑§Ë ŸËÁà ∑‘§ ∑§Ê⁄UáÊ •Ê◊ •ÊŒ◊Ë ∑§Ë ‚ûÊÊ ‚ Á∑§‚Ë Ã⁄U„ ∑§Ë ÷ʪˌÊ⁄UË π∏à◊ „Ù ªÿË ÕË– •’ fl„ ‚’ ∑§È¿ ßÁÄʂ „Ò– •’ ◊„ËŸ ◊¥ ŒÙ ’Ê⁄U ◊ÈÅÿ◊¥òÊË •¬Ÿ ÉÊ⁄U ¬⁄U ◊‹Ê ‹ªÊ∑§⁄U ‹ÙªÙ¥ ‚ Á◊‹ª¥– ß‚∑§Ê »§ÊÿŒÊ ÿ„ „ÙªÊ Á∑§ Ÿı∑§⁄U‡ÊÊ„Ë ¬⁄U ⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§ ‚ûÊÊ ∑§Ë „Ÿ∑§ ’ŸË ⁄U„ªË •ı⁄U ‚⁄U∑§Ê⁄UË •»§‚⁄U ◊Ÿ◊ÊŸË Ÿ„Ë¥ ∑§⁄U ‚∑‘§ªÊ– ©‚∑§Ù ◊Ê‹Í◊ „Ò Á∑§ ¬ËÁ«∏à ߥ‚ÊŸ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ∑‘§ ¬Ê‚ ¬¥„Èø ¡Ê∞ªÊ •ı⁄U ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ∑§Ë ŸÊ⁄UÊ¡∏ªË ∑§Ê ÷ÊflÊÕ¸ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑‘§ ‚⁄U∑§Ê⁄UË •»§‚⁄UÙ¥ ‚ íÿÊŒÊ ∑§Ù߸ Ÿ„Ë¥ ‚◊¤Ê ‚∑§ÃÊ– ©ã„Ù¥Ÿ Á¬¿‹ ¬Ê¥ø fl·Ù¥¸ ◊¥ ©‚∑§Ù ’Ê∑§ÊÿŒÊ ¤Ê‹Ê „Ò– ¡∏ÊÁ„⁄U „Ò Á∑§ ⁄UÊíÿ ◊¥ ‡ÊÊ‚Ÿ ∑§Ê ‹Ù∑§Ã¥òÊË∑§⁄UáÊ ∞∑§ ’«∏Ë ‡ÊÈL§•Êà „Ò •ı⁄U ß‚∑‘§ ø‹Ã „Ë •¬⁄UÊœ ÷Ë π∏à◊ „Ùª¥ •ı⁄U ÷˝CÊøÊ⁄U ÷Ë π∏à◊ „٪ʖ Á¬¿‹ «…∏ ◊„ËŸ ∑‘§ ‚⁄U∑§Ê⁄UË »Ò§‚‹Ù¥ ¬⁄U Ÿ¡∏⁄U «Ê‹¥ ÃÙ ‚Ê»∏§ ‹ª ¡Ê∞ªÊ Á∑§ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑§Ë ‚⁄U∑§Ê⁄U Ÿ ß‚ ∑§Ê◊ ∑§Ù ∑§⁄UŸ ∑§Ê ‚¥∑§À¬ Á‹ÿÊ „Ò– ß‚Á‹∞ Á∑§‚Ë Á¡‹ ◊¥ „ÙŸ flÊ‹Ë •¬⁄UÊœ ∑§Ë ÉÊ≈UŸÊ ∑§Ù ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ∑§Ë •‚»§‹ÃÊ ∑‘§ M§¬ ◊¥ ¬‡Ê ∑§⁄UŸÊ ¡ÀŒ’Ê¡Ë „٪˖ ‹Ù∑§Ã¥òÊ ◊¥ ‹ÊÁ¡◊ „Ò Á∑§ •¬⁄UÊœ πà◊ ∑§⁄UŸ ∑§Ê ∞∑§ ‚¥SÕʪà …Ê¥øÊ ’ŸÊÿÊ ¡ÊÿÊ– •’ Ã∑§ ∑§Ë ¬˝ªÁà ‚ ÃÙ ÿ„Ë ‹ªÃÊ „Ò Á∑§ ◊ı¡ÍŒÊ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ©‚Ë …Ê°ø ∑§Ë Ã‹Ê‡Ê ◊¥ „Ò– ●●●

◊ÊÿÊ ∑‘§ ŒÁ‹Ã ¬⁄U •Áπ‹‡Ê ∑‘§ «Ù⁄U

©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑§Ë ‚◊Ê¡flÊŒË ¬Ê≈U˸ ∑§Ë ‚⁄U∑§Ê⁄U Ÿ ¬Ífl¸ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ◊ÊÿÊflÃË ∑§Ù ⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§ M§¬ ‚ ∑§◊¡∏Ù⁄U ∑§⁄UŸ ∑§Ë ⁄UáÊŸËÁà ¬⁄U ∑§Ê◊ ∑§⁄UŸÊ ‡ÊÈM§ ∑§⁄U ÁŒÿÊ „Ò– ⁄UÊíÿ ∑§Ë Á¬¿«∏Ë ¡ÊÁÃÿÙ¥ ∑‘§ ∞∑§ flª¸ ∑§Ù •ŸÈ‚ÍÁøà ¡ÊÁÃÿÙ¥ ∑§Ë ‚ÍøË ◊¥ «Ê‹Ÿ ∑§Ë ÿÙ¡ŸÊ ¬⁄U ∑§Ê◊ ‡ÊÈM§ „Ù ªÿÊ „Ò– •ª⁄U ∞‚Ê „Ù ªÿÊ ÃÙ •ŸÈ‚ÍÁøà ¡ÊÁÃÿÙ¥ ∑‘§ Á‹∞ ‚⁄U∑§Ê⁄UË Ÿı∑§Á⁄UÿÙ¥, ÁflœÊÁÿ∑§Ê •ı⁄U ¬¥øÊÿÃÙ¥ ◊¥ Á⁄U¡∏fl¸ ‚Ë≈UÙ¥ ◊¥ Á„S‚Ê ’¥≈UÊŸ ⁄UÊíÿ ∑§Ë •Áà Á¬¿«∏Ë ¡ÊÁÃÿÙ¥ ∑‘§ ‚ŒSÿ ÷Ë ¬¥„Èø ¡Êÿª¥– ⁄UÊíÿ ‚⁄U∑§Ê⁄U Ÿ •Áπ‹‡Ê ÿÊŒfl ∑‘§ ©‚ flÊÿŒ ∑§Ù ¬Í⁄UÊ ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞ ÃÒÿÊ⁄UË ‡ÊÈM§ ∑§⁄U ŒË „Ò Á¡‚◊¥ ©ã„Ù¥Ÿ ∑§„Ê ÕÊ Á∑§ Á¬¿«∏Ë ¡ÊÁÃÿÙ ◊¥ •Áà Á¬¿«∏Ë ¡ÊÁÃÿÙ¥ ∑§Ù ŒÁ‹ÃÙ¥ ¡Ò‚Ë ‚ÈÁflœÊ∞¥ ŒË ¡ÊÿªË¥– ÿÙ¡ŸÊ ∑‘§ ◊ÈÃÊÁ’∑§ ◊ÑÊ„, ∑§„Ê⁄U •ı⁄U ∑§Èê„Ê⁄U ¡ÊÁà ∑§Ù •’ •ŸÈ‚ÍÁøà ¡ÊÁà ∑§Ê ‚ŒSÿ ’ŸÊ ÁŒÿÊ ¡Ê∞ªÊ •ı⁄U ߟ ¡ÊÁÃÿÙ¥ ∑‘§ ‹ÙªÙ¥ ∑§Ù •ŸÈ‚ÍÁøà ¡ÊÁÃÿÙ¥ Ÿ∑‘§ Á‹∞ Á⁄U¡∏fl¸ ‚Ë≈UÙ¥ ∑‘§ Á‹∞ „∑∏§ŒÊ⁄U ◊ÊŸÊ ¡ÊÿªÊ– ‚◊Ê¡flÊŒË ¬Ê≈U˸ ∑‘§ ‚Ê¥‚Œ œ◊¸ãŒ˝ ÿÊŒfl ∑§Ê ∑§„ŸÊ „Ò Á∑§ ⁄UÊíÿ ‚⁄U∑§Ê⁄U •¬Ÿ øÈŸÊfl ÉÊÙ·áÊÊ ¬òÊ ◊¥ Á∑§ÿ ª∞ flÊÿŒÙ¥ ∑§Ù ’„Èà „Ë ª¥÷Ë⁄UÃÊ ‚ ‹ ⁄U„Ë „Ò– ©‚Ë ⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§ ‚Ùø ∑‘§ •ŸÈ‚Ê⁄U ‚⁄U∑§Ê⁄U ’ŸŸ ∑‘§ ’ÊŒ ◊¥ÁòÊ◊¥«‹ ∑§Ë ¬„‹Ë ’Ò∆∑§ ◊¥ „Ë ’⁄UÙ¡∏ªÊ⁄UË ÷ûÊÊ ŒŸ ∑§Ê »Ò§‚‹Ê ∑§⁄U Á‹ÿÊ ªÿÊ ÕÊ– •Áà Á¬¿«∏Ù¥ ∑§Ù ‚⁄U∑§Ê⁄UË Ÿı∑§Á⁄UÿÙ¥ ◊¥ ŒÁ‹ÃÙ¥ ∑‘§ ‚Ê◊ÊŸ •Áœ∑§Ê⁄U ŒŸÊ ÷Ë ‚◊Ê¡flÊŒË ¬Ê≈U˸ ∑‘§ øÈŸÊflË flÊÿŒÙ¥ ◊¥ ‡ÊÊÁ◊‹ „Ò– ⁄UÊíÿ ‚⁄U∑§Ê⁄U •¬Ÿ ©‚ ¬˝SÃÊfl ∑§Ù Á»§⁄U ‚ Á¡¥ŒÊ ∑§⁄UŸÊ øÊ„ÃË „Ò Á¡‚∑‘§ Äà ◊È‹Êÿ◊ Á‚¥„ ÿÊŒfl ∑‘§ ◊ÈÅÿ◊¥ÁòÊàfl ∑§Ê‹ ◊¥ ⁄UÊíÿ ‚⁄U∑§Ê⁄U Ÿ ∑‘§¥Œ˝ ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑‘§ ¬Ê‚ ∞∑§ ¬˝SÃÊfl ÷¡Ê ÕÊ Á¡‚◊¥ ◊Ê¥ª ∑§Ë ªÿË ÕË Á∑§ ◊ÑÊ„, ∑§„Ê⁄U •ı⁄U ∑§È ê „Ê⁄U ¡ÊÁà ∑§Ë ∑§È ¿ ©¬¡ÊÁÃÿÙ¥ ∑§Ù •ŸÈ‚ÍÁøà ¡ÊÁà ◊ÊŸÊ ¡Ê∞–©Ÿ ÁŒŸÙ¥ •◊⁄U Á‚¥„ ∑§Ê ¡∏◊ÊŸÊ ÕÊ •ı⁄U ‚◊Ê¡flÊŒË ¬Ê≈U˸ ∑§Ë ∑§Ê¥ª˝‚ ‚ ŒÍ⁄UË „È•Ê ∑§⁄UÃË ÕË– ◊È‹Êÿ◊ Á‚¥„ ∑§Ë ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑‘§ ¬˝SÃÊfl ¬⁄U ∑‘§¥Œ˝ ‚⁄U∑§Ê⁄U Ÿ ∑§Ù߸ »Ò§‚‹Ê Ÿ„Ë¥ Á‹ÿÊ •ı⁄U ◊Ê◊‹Ê ‹≈U∑§ ªÿÊ– wÆÆ| ◊¥ ¡’ ◊ÊÿÊflÃË ∑§Ë ‚⁄U∑§Ê⁄U •Ê ªÿË ÃÙ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ‚⁄U∑§Ê⁄U Ÿ •¬ŸÊ ¬˝SÃÊfl flʬ‚ ‹ Á‹ÿÊ– ◊ÑÊ„ ¡ÊÁà ∑‘§ ‹ÙªÙ¥ ∑§Ù •¬Ÿ ‚ÊÕ ‹ŸÊ ‚◊Ê¡flÊŒË ¬Ê≈U˸ ∑§Ë ∑§⁄UË’ vz ‚Ê‹ ¬È⁄UÊŸË ⁄UáÊŸËÁà ∑§Ê Á„S‚Ê „Ò– ¡’ ∑§Ê¥‡ÊË⁄UÊ◊ Ÿ ◊È‹Êÿ◊ Á‚¥„ ∑‘§ ‚ÊÕ ª∆’¥œŸ ÃÙ«∏∑§⁄U ◊ÊÿÊflÃË ∑§Ù ’Ë¡¬Ë ∑‘§ ‚◊Õ¸Ÿ ‚ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ’ŸÊ ÁŒÿÊ ÕÊ, ©‚Ë flÄà ◊È‹Êÿ◊ Á‚¥„ ÿÊŒfl Ÿ Ãÿ ∑§⁄U Á‹ÿÊ ÕÊ Á∑§ ∑§Ê¥‡ÊË⁄UÊ◊-◊ÊÿÊflÃË ∑‘§ ŒÁ‹Ã flÙ≈U ’Ò¥∑§ ∑‘§ ’⁄UÊ’⁄U ∑§Ê „Ë ∞∑§ •ı⁄U flÙ≈U ’Ò¥∑§ ÃÒÿÊ⁄U ∑§⁄U ‹ª¥– ©ã„Ù¥Ÿ ©Ÿ ÁŒŸÙ¥ ß‚ ‚¥flÊŒŒÊÃÊ ∑§Ù ’ÃÊÿÊ ÕÊ Á∑§ ¡Ê≈UflÙ¥ ∑§Ë ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ◊¥ Á¡ÃŸË ‚¥ÅÿÊ „Ò, ◊ÑÊ„Ù¥ ∑§Ë ‚¥ÅÿÊ ©‚∑§Ë |Æ ¬˝ÁÇÊà „Ò– •ª⁄U ◊ÑÊ„ ¬Í⁄UË Ã⁄U„ ‚ ‚◊Ê¡flÊŒË ¬Ê≈U˸ ∑‘§ ‚ÊÕ „Ù ¡Êÿª¥ ÃÙ ŒÁ‹ÃÙ¥ ∑‘§ ◊ÊÿÊflÃË ∑‘§ ‚ÊÕ ¡ÊŸ ‚ ‚◊Ê¡flÊŒË ¬Ê≈U˸ ∑§Ù ∑§Ù߸ ŸÈ∑§‚ÊŸ Ÿ„Ë¥ „٪ʖ ß‚Ë ‚Ùø ∑§Ë ’ÈÁŸÿÊŒ ¬⁄U ©ã„Ù¥Ÿ ◊‹Ê„Ù¥ ∑§Ë •ÁS◊ÃÊ ∑§Ë ¬„øÊŸ ’Ÿ øÈ∑§Ë «Ê∑ͧ »Í§‹Ÿ ŒflË ∑§Ù •¬ŸË ¬Ê≈U˸ ◊¥ ‡ÊÊÁ◊‹ Á∑§ÿÊ ÕÊ •ı⁄U ©ã„¥ ‹Ù∑§‚÷Ê ∑§Ë ‚ŒSÿ ’ŸflÊÿÊ ÕÊ– ‚◊Ê¡flÊŒË ¬Ê≈U˸ ∑§Ê ŒÊflÊ „Ò Á∑§ ⁄UÊíÿ ◊¥ ◊‹Ê„, ∑§„Ê⁄U •ı⁄U ∑§Èê„Ê⁄U ¡ÊÁÃÿÙ¥ ∑§Ë ‚¥ÅÿÊ ¡Ê≈UflÙ¥ ∑§Ë ∑§È‹ ‚¥ÅÿÊ ‚ ÿÊŒÊ „Ò– ß‚Á‹∞ ߟ ¡ÊÁÃÿÙ¥ ∑§Ù •ª⁄U •ŸÈ‚ÍÁøà ¡ÊÁà ◊¥ ‡ÊÊÁ◊‹ ∑§⁄U ÁŒÿÊ ¡Ê∞ ÃÙ ßã„¥ ⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§ M§¬ ‚ •¬Ÿ ‚ÊÕ ¡Ù«∏Ê ¡Ê ‚∑§ÃÊ „Ò– ß‚ ÿÙ¡ŸÊ ∑§Ê ŒÍ‚⁄UÊ ‹Ê÷ ÿ„ „ÙªÊ Á∑§ ◊ÊÿflÃË ∑‘§ ∑§Ù⁄U ‚◊Õ¸∑§Ù¥ ∑§Ù •¬Ÿ •Ê⁄UˇÊáÊ ◊¥ ‚ ©Ÿ ¡ÊÁÃÿÙ¥ ∑§Ù ÷Ë Á„S‚Ê ŒŸÊ ¬«∏ªÊ ¡Ù Á∑§ øÈŸÊflÙ¥ ◊¥ ◊ÊÿÊflÃË ∑‘§ Áπ‹Ê»§ flÙ≈U ∑§⁄U ⁄U„ „Ùª¥– ●●● jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

9


©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑§Ë „Ê‹Ã ¬⁄U ©Ÿ∑§Ù ªÈS‚Ê •ÊŸÊ SflÊ÷ÊÁfl∑§ „Ò ‹Á∑§Ÿ ß‚∑‘§ Á‹∞ ∞¥ªË˝ ÿ¥ª ◊ÒŸ ∑§Ê M§¬ Ÿ„Ë¥ œÊ⁄UáÊ ∑§⁄UŸÊ øÊÁ„∞ ÕÊ– ÿÁŒ •’ ⁄UÊ„È‹ ∑§Ù „Ê⁄U ∑‘§ Á‹∞ ∑§È¿ ◊¥ÁòÊÿÙ¥ ∑‘§ ’ÿÊŸ ÷Ë Á¡ê◊ŒÊ⁄U ‹ª ⁄U„ „Ò¥ ÃÙ ©ã„¥ •¬Ÿ ©‚ ’ÿÊŸ ¬⁄U ÷Ë ªı⁄U ∑§⁄UŸÊ øÊÁ„∞ Á¡‚◊¥ ©ã„Ù¥Ÿ ∑§„Ê ÕÊ Á∑§ ¬˝Œ‡ Ê ∑‘§ ’⁄UÙ¡ªÊ⁄U ÿÈfl∑§ ŒÍ‚⁄U ¬˝Œ‡ ÊÙ¥ ◊¥ Á÷πÊ⁄UË ’Ÿ∑§⁄U ⁄U„ ªÿ „Ò–¥

ÿÍ¬Ë ◊¥ ¬Ê≈U˸ ∑§Ù ∑Ò§‚ ¬ÈŸ¡Ë¸Áflà ∑§⁄U¥ª ⁄UÊ„È‹ ŸË⁄U¡ ∑§È◊Ê⁄U ŒÈ’ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ÁflœÊŸ‚÷Ê øÈŸÊflÙ¥ ◊¥ ∑§Ê¥ª˝‚ ∑§Ë „Ê⁄U ∑‘§ ∑§Ê⁄UáÊÙ¥ ∑§Ë ‚◊ˡÊÊ ∑‘§ Á‹∞ ÁŒÀ‹Ë ◊¥ ¬Ê≈U˸ ◊„Ê‚Áøfl ⁄UÊ„È‹ ªÊ¥œË ∑§Ë •Ù⁄U ‚ ’È‹Ê߸ ªß¸ ‚◊ˡÊÊ ’Ò∆∑§ ◊¥ Ãÿ Á∑§ÿÊ ªÿÊ „Ò Á∑§ ‚¥ª∆Ÿ ∑§Ù ◊¡’Íà Á∑§ÿÊ ¡ÊÿªÊ, ‚÷Ë ¬ŒÊÁœ∑§ÊÁ⁄UÿÙ¥ ∑§Ë ¡flÊ’Œ„Ë Ãÿ ∑§Ë ¡ÊÿªË •ı⁄U „Ê⁄U ∑‘§ Á‹∞ Á¡ê◊ŒÊ⁄U ⁄U„ ‹ÙªÙ¥ ¬⁄U ∑§Ê⁄U¸flÊ߸ ∑§Ë ¡ÊÿªË– ߟ ’ÊÃÙ¥ ¬⁄U ¡ÀŒ •◊‹ ∑§Ë ’Êà ∑§„Ë ªÿË „Ò ‹Á∑§Ÿ ŒπŸÊ „ÙªÊ Á∑§ ß‚ ∑§flÊÿŒ ∑‘§ Œı⁄UÊŸ Á∑§ÃŸË ÁŸc¬ˇÊÃÊ ’⁄UÃË ¡ÊÃË „Ò– ’Ò∆∑§ ◊¥ „Ê⁄U ∑‘§ ¡Ù ∑§Ê⁄UáÊ ©÷⁄U ∑§⁄U •Ê∞ ©Ÿ◊¥ ŸÿÊ •ı⁄U •ŸÙπÊ ∑§È¿ Ÿ„Ë¥ ⁄U„Ê ÄUÿÙ¥Á∑§ øÈŸÊflÙ¥ ∑‘§ Œı⁄UÊŸ ‚÷Ë Ÿ ŒπÊ ÕÊ Á∑§ ∑§È¿ ∑‘§¥Œ˝Ëÿ ◊¥òÊË œÊÁ◊¸∑§ •ı⁄U ¡ÊÃËÿ •ÊœÊ⁄U ¬⁄U ¬Ê≈U˸ ∑‘§ Á‹∞ flÙ≈U „ÊÁ‚‹ ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞ Á∑§‚ Ã⁄U„ ÁflflÊÁŒÃ ’ÿÊŸ Œ ⁄U„ „Ò¥ ÃÕÊ ¬Ê≈U˸ ∑§Ë ‚⁄U∑§Ê⁄U ’ŸŸ ∑§Ë ‚Í⁄Uà ◊¥ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ¬Œ ¬ÊŸ ∑§Ù •ÊÃÈ⁄U ŸÃÊ Á∑§‚ Ã⁄U„ πÈ‹•  Ê◊ ∞∑§ ŒÍ‚⁄U ∑§Ù ŸËøÊ ÁŒπÊŸ ◊¥ ¡È≈U „È∞ „Ò¥– ÁŒÀ‹Ë ◊¥ •ÊÿÙÁ¡Ã ß‚ ŒÙ ÁŒfl‚Ëÿ ’Ò∆∑§ 10

◊¥ ¬„‹ ÁŒŸ ⁄UÊ„È‹ Ÿ øÈŸÊfl ◊¥ wÆ „¡Ê⁄U ‚ íÿÊŒÊ flÙ≈U ¬ÊŸ ∑‘§ ’Êfl¡ÍŒ „Ê⁄U vzÆ ©ê◊ËŒflÊ⁄UÙ¥ ‚ ¡’ ’Êà ∑§Ë ÃÙ ©ã„¥ ¡’ ∑§Ê⁄UáÊ ’ÃÊÿ ªÿ ÃÙ fl„ „Ò⁄UÊŸ ⁄U„ ªÿ– ŒÍ‚⁄UË ¬ÊÁ≈U¸ÿÙ¥ ∑§Ë •Ê¥ÃÁ⁄U∑§ ªÈ≈U’ÊÁ¡ÿÙ¥ ¬⁄U ÁŸ‡ÊÊŸÊ ‚ÊœÃ ⁄U„ ⁄UÊ„È‹ πÈŒ

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

•¬Ÿ ÿ„Ê¥ ©‚Ë ’Ë◊Ê⁄UË ∑§Ù ¬Ê∑§⁄U •Ê„à „È∞– ߟ vzÆ ‹ÙªÙ¥ ∑§Ù vx ¬˝‡ŸÙ¥ ∑§Ë ∞∑§ ¬˝‡ŸÊfl‹Ë ŒË ªÿË Á¡‚◊¥ é‹ÊÚ∑§, Á¡‹Ê, ¬˝Œ‡Ê SÃ⁄U, ‚flÊ Œ‹ •ÊÁŒ ‚ Á◊‹ ‚„ÿÙª ∑‘§ ’Ê⁄U ◊¥ ¡ÊŸ∑§Ê⁄UË ◊Ê¥ªË ªÿË •ı⁄U π’⁄UÙ¥ ∑‘§ ◊ÈÃÊÁ’∑§ •Áœ∑§Ê¥‡Ê


©ê◊ËŒflÊ⁄UÙ¥ Ÿ Ÿ∑§Ê⁄UÊà◊∑§ ©ûÊ⁄U ÁŒÿ „Ò¥– ⁄UÊ„È‹ Ÿ ’Ò∆∑§ ∑‘§ ŒÍ‚⁄U ÁŒŸ ¡ËÃ „È∞ w} ÁflœÊÿ∑§Ù¥ •ı⁄U ‚Ê¥‚ŒÙ¥ ÃÕÊ ⁄UÊíÿ ‚ ‚¥’h ∑‘§Œ¥ Ë˝ ÿ ◊¥ÁòÊÿÙ¥ ∑‘§ ‚ÊÕ ’Ò∆∑§ ∑§Ë– ß‚ Œı⁄UÊŸ ¡„Ê¥ ÁflœÊÿ∑§Ù¥ Ÿ •¬ŸË ¡Ëà ∑§Ê üÊÿ ⁄UÊ„È‹ ∑§Ù ŒÃ „È∞ ¬Ê≈U˸ ŸÃÊ•Ù¥ ∑§Ë ∑§Ê⁄Uª¡ È ÊÁ⁄UÿÙ¥ ‚ ©ã„¥ •flªÃ ∑§⁄UÊÿÊ fl„Ë¥ ‚Ê¥‚ŒÙ¥ Ÿ ÷Ë ∞∑§ ŒÍ‚⁄U ∑§Ë ¡◊∑§⁄U Áπ¥øÊ߸ ∑§Ë– ∑§È‹ Á◊‹Ê ∑§⁄U ’Ò∆∑§ ∑‘§ Œı⁄UÊŸ ‚÷Ë Ÿ ⁄UÊ„È‹ ∑‘§ ‚Ê◊Ÿ ß‚ Ã⁄U„ ‚ •¬ŸÊ •¬ŸÊ ¬ˇÊ ⁄UπÊ Á¡‚‚ „Ê⁄U ∑§Ê ◊ÈÅÿ ∑§Ê⁄UáÊ ©÷⁄U ∑§⁄U •ÊÿÊ ¬Ê≈U˸ ‚¥ª∆Ÿ ∑§Ë ∑§◊¡Ù⁄UË– ‹Á∑§Ÿ ÿ„Ê¥ ‚flÊ‹ ©∆ÃÊ „Ò Á∑§ ÿÁŒ ÿ„Ë ◊ÈÅÿ ∑§Ê⁄UáÊ ÕÊ ÃÙ ⁄UÊÿ’⁄U‹Ë •ı⁄U •◊∆Ë ◊¥ ¬Ê≈U˸ ∑§Ë ’È⁄UË „Ê⁄U ÄUÿÙ¥ „È߸, ߟ ŒÙ ˇÊòÊÙ¥ ◊¥ ÃÙ ¬Ê≈U˸ ‚¥ª∆Ÿ ∑§Ù ’„Œ ◊¡’Íà ◊ÊŸÊ ¡ÊÃÊ „Ò– ¬Ê≈U˸ ∑§Ë „Ê⁄U ∑‘§ •‚‹ ∑§Ê⁄UáÊ íÿÊŒÊÃ⁄U ’Ê„⁄UË ©ê◊ËŒflÊ⁄UÙ¥ ¬⁄U ŒÊ¥fl π‹ŸÊ, ’«∏ ŸÃÊ•Ù¥ ∑‘§ ÁflflÊÁŒÃ ’ÿÊŸ •ı⁄U ∑§◊¡Ù⁄U ¬Ê≈U˸ ‚¥ª∆Ÿ ÃÙ ⁄U„ „Ë ‚ÊÕ „Ë øÈŸÊflÙ¥ ∑‘§ Œı⁄UÊŸ ∑§ß¸ ¡ª„ ¬Ê≈U˸ ‚Ê¥‚ŒÙ¥ ∑§Ê ∑§Ê¥ª˝‚ ©ê◊ËŒflÊ⁄UÙ¥ ∑‘§ Áπ‹Ê»§ ∑§Ê◊ ∑§⁄UŸÊ (¡Ò‚Ê Á∑§ •Ê⁄UÙ¬ ‹ªÊÿ ¡Ê ⁄U„ „Ò¥) •ÊÁŒ ¡Ò‚ ∑§Ê⁄U∑§ ÷Ë „Ê⁄U ∑‘§ Á‹∞ Á¡ê◊ŒÊ⁄U ⁄U„– ÿ„Ë Ÿ„Ë¥ ’ŸË ¬˝‚ÊŒ fl◊ʸ •ı⁄U ¬Ë∞‹ ¬ÍÁŸÿÊ ∑§Ë ‹«∏Ê߸ Ÿ ÷‹ ‚Êfl¸¡ÁŸ∑§ M§¬ ‹ Á‹ÿÊ ÕÊ ‹Á∑§Ÿ ∑§ß¸ •ı⁄U ∞‚ ‚Ê¥‚Œ ⁄U„ ¡ÙÁ∑§ ÷ËÃ⁄U „Ë ÷ËÃ⁄U •Ê¬‚ ◊¥ ‹«∏Ã ⁄U„ •ı⁄U ∞∑§ ŒÍ‚⁄U ∑‘§ ˇÊòÊ ◊¥ ¬Ê≈U˸ ∑§Ù „⁄UÊŸ ¬⁄U •Ê◊ÊŒÊ ⁄U„ ÃÊÁ∑§ ŒÍ‚⁄U ∑§Ë ÁSÕÃË •Ê‹Ê∑§◊ÊŸ ∑§Ë Ÿ¡⁄U ◊¥ π⁄UÊ’ „Ù ‚∑‘§– ÿ„Ë Ÿ„Ë¥ é‹ÊÚ∑§ SÃ⁄U ¬⁄U ∑§Ê¥ª˝‚ ∑§Ë ◊¡’ÍÃË ∑‘§ ¬˝Áà •Ê‡ÊÊÁãflà ⁄UÊ„È‹ ªÊ¥œË øÈŸÊfl ¬˝øÊ⁄U ¬⁄U „Ë •¬ŸÊ ¬Í⁄UÊ äÿÊŸ ∑‘§¥ÁŒ˝Ã Á∑§ÿ „È∞ Õ •ı⁄U Á‚»¸§ ©Ÿ ◊ÈgÙ¥ ∑§Ë „Ë πÙ¡ ◊¥ ⁄U„Ã Õ Á¡Ÿ ¬⁄U Áfl¬ˇÊË Œ‹Ù¥ ∑§Ù ÁŸ‡ÊÊŸ ¬⁄U Á‹ÿÊ ¡Ê ‚∑‘§– ‹ªÃÊ ÕÊ Á∑§ ◊ÒŒÊŸË ∑§ÊÿÙ¸ ∑§Ê Á¡ê◊Ê ¬Í⁄UË Ã⁄U„ ©ã„Ù¥Ÿ •¬Ÿ Á‚¬„‚Ê‹Ê⁄UÙ¥ ¬⁄U ¿Ù«∏ ÁŒÿÊ ÕÊ– ’Ò∆∑§ ◊¥ ∑§ß¸ „Ê⁄U „È∞ ‹ÙªÙ¥ Ÿ ÿ„ ÷Ë Á‡Ê∑§Êÿà ∑§Ë Á∑§ ¬Ê≈U˸ ©ê◊ËŒflÊ⁄UÙ¥ ∑§Ù •Ê‹Ê∑§◊ÊŸ ∑§Ë •Ù⁄U ‚ ŒË ªß¸ “◊ŒŒ” ∑§„Ë¥ Ÿ„Ë¥ ¬„È¥øË ÃÙ ∑§„Ë¥ “∑§◊” ¬„È¥øË– ‹Ù∑§‚÷Ê øÈŸÊflÙ¥ ◊¥ •ë¿ ¬˝Œ‡Ê¸Ÿ ∑‘§ ’ÊŒ ¬Ê≈U˸ ∑‘§ ¬Ê‚ „⁄U ÁflœÊŸ‚÷Ê ˇÊòÊ ◊¥ ©ê◊ËŒflÊ⁄UË „ÊÁ‚‹ ∑§⁄UŸ ∑§Ë ŒÊflŒÊ⁄UË ∑§⁄UŸ flÊ‹Ù¥ ∑§Ë •ë¿Ë πÊ‚Ë ‚¥ÅÿÊ „Ù ªÿË ÕË ∞‚ ◊¥ Á¡‚∑§Ù ÷Ë Á≈U∑§≈U Ÿ„Ë¥ Á◊‹Ê fl„Ë ¬Ê≈U˸ ∑‘§ Áπ‹Ê»§ ∑§Ê◊ ∑§⁄UŸ ◊¥ ¡È≈U ªÿÊ– ¡’Á∑§ ¬Ê≈U˸ ∑§Ê ¬˝ÿÊ‚ ÿ„ „ÙŸÊ øÊÁ„∞ ÕÊ Á∑§ Á≈U∑§≈U ‚ fl¥Áøà ⁄U„ ‹ÙªÙ¥ ∑§Ù ÷Áflcÿ ◊¥ ¬Ê≈U˸ ‚¥ª∆Ÿ ◊¥ ‚◊ÊÿÙÁ¡Ã ∑§⁄UŸ ÿÊ •ãÿ Á¡ê◊ŒÊ⁄UË ŒŸ ∑§Ê •ÊEÊ‚Ÿ Œ∑§⁄U ¬Ê≈U˸ ∑‘§ ¬ˇÊ ◊¥ ‹ªÊÿÊ ¡ÊÃÊ– ‹Á∑§Ÿ ∞‚Ê ∑§Ù߸ ¬˝ÿÊ‚ Ÿ„Ë¥ Á∑§ÿÊ ªÿÊ– „Ê‹Êà ∑§È¿ ‚◊ÿ ¬„‹ ∑§Ë ÷Ê⁄UÃËÿ Á∑˝§∑‘§≈U ≈UË◊ ¡Ò‚ „Ù ªÿ Õ ¡’ ‚÷Ë Áπ‹Ê«∏Ë ÿ„ ◊ÊŸ

∑§⁄U ø‹Ã Õ Á∑§ ‚ÁøŸ Ã¥ŒÈ‹∑§⁄U „Ë ◊Òø Á¡ÃÊ ŒªÊ •ı⁄U ‚ÁøŸ ∑‘§ •Ê©≈U „ÙÃ „Ë ’Ê∑§Ë ‚’ ÷Ë ¡ÀŒË ¡ÀŒË •Ê©≈U „Ù∑§⁄U ¬flÁ‹ÿŸ ‹ı≈U •ÊÃ Õ– ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ◊¥ ÷Ë ∑§È¿ ∞‚Ê „Ë Ÿ¡Ê⁄UÊ ÕÊ ¡’ ¬Ê≈U˸ ∑§Ê „⁄U ŸÃÊ ÿ„ ◊ÊŸ∑§⁄U ø‹ ⁄U„Ê ÕÊ Á∑§ ⁄UÊ„È‹ ∑§Ë fl¡„ ‚ ‚Í’ ◊¥ ©Ÿ∑§Ë ‚⁄U∑§Ê⁄U ’ŸŸ ¡Ê ⁄U„Ë „Ò– ÿ„Ë Ÿ„Ë¥ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ¬Œ •¬Ÿ ¬Ê‚ ⁄UπŸ •ı⁄U ©¬ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ¬Œ ‚„ÿÙªË ⁄UÊ‹ÙŒ ∑§Ù ŒŸ ¡Ò‚Ë ’ÊÃ¥ ÷Ë „ÙŸ ‹ªË ÕË¥– ⁄UÊ„È‹ ªÊ¥œË ¡ÙÁ∑§ •¬Ÿ øÈŸÊflË ÷Ê·áÊÙ¥ ◊¥ ∞Ÿ«Ë∞ ∑‘§ “ߥÁ«ÿÊ ‡ÊÊßÁŸ¥ª” ∑§Ê πÍ’ ◊¡Ê∑§ ’ŸÊÃ ⁄U„, ∑§ß¸ ’Ê⁄U ‹ªÊ Á∑§ fl„ πÈŒ ÷Ë Á‚»¸§ ©«∏ÊŸ „Ë ÷⁄U ⁄U„ Õ– ©ã„¥ Ÿ∑§Ê⁄UÊà◊∑§ ¬˝øÊ⁄U ∑§Ë ’¡Êÿ ‚∑§Ê⁄UÊà◊∑§ ¬˝øÊ⁄U ∑§⁄UŸÊ øÊÁ„∞ ÕÊ •ı⁄U ’Ê¡Í ø…∏ÊŸ ÃÕÊ ∑§Êª¡ »§Ê«∏Ÿ ¡Ò‚Ë ÉÊ≈UŸÊ∑˝§◊Ù¥ ‚ ’øŸÊ øÊÁ„∞ ÕÊ– ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑§Ë „Ê‹Ã ¬⁄U ©Ÿ∑§Ù ªÈS‚Ê •ÊŸÊ SflÊ÷ÊÁfl∑§ „Ò ‹Á∑§Ÿ ß‚∑‘§ Á‹∞ ∞¥ªË˝ ÿ¥ª ◊ÒŸ ∑§Ê M§¬ Ÿ„Ë¥ œÊ⁄UáÊ ∑§⁄UŸÊ øÊÁ„∞ ÕÊ– ÿÁŒ •’ ⁄UÊ„È‹ ∑§Ù „Ê⁄U ∑‘§ Á‹∞ ∑§È¿ ◊¥ÁòÊÿÙ¥ ∑‘§ ’ÿÊŸ ÷Ë Á¡ê◊ŒÊ⁄U ‹ª ⁄U„ „Ò¥ ÃÙ ©ã„¥ •¬Ÿ ©‚ ’ÿÊŸ ¬⁄U ÷Ë ªı⁄U ∑§⁄UŸÊ øÊÁ„∞ Á¡‚◊¥ ©ã„Ù¥Ÿ ∑§„Ê ÕÊ Á∑§ ¬˝Œ‡ Ê ∑‘§ ’⁄UÙ¡ªÊ⁄U ÿÈfl∑§ ŒÍ‚⁄U ¬˝Œ‡ ÊÙ¥ ◊¥ Á÷πÊ⁄UË ’Ÿ∑§⁄U ⁄U„ ªÿ „Ò¥– „Ê‹Ê¥Á∑§ fl„ ¡Ù ∑§„ŸÊ øÊ„Ã Õ ©‚∑‘§ ¬Ë¿ ÷ÊflŸÊ ‚„Ë ÕË ‹Á∑§Ÿ ß‚ ’Êà ∑§Ù ∑§„Ÿ ∑§Ê •¥ŒÊ¡ ∑§Ê¥ª˝‚ ∑§Ù ∑§„Ë¥ Ÿ ∑§„Ë¥ ÷Ê⁄UË ¡M§⁄U ¬«∏Ê– ¬Ê≈U˸ ∑‘§ ©îfl‹ ÷Áflcÿ ∑‘§ Á‹∞ ÁŸÁ‡øà M§¬ ‚ ⁄UÊ„È‹ ∑‘§ ¬Ê‚ ’Á…∏ÿÊ ⁄UáÊŸËÁà „ÙªË ‹Á∑§Ÿ jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

‹ÙªÙ¥ ‚ ⁄UÊ„È‹ ∑‘§ ‚Ëœ ‚¥flÊŒ •ı⁄U ©Ÿ∑§Ë ⁄UÊ„È‹ Ã∑§ •Ê‚ÊŸ ¬„Èø ¥ ∑‘§ Á‹∞ ÷Ë ∑§Ê¥ª‚ ˝ ∑§Ù ¬˝ÿÊ‚ Á∑§ÿ ¡ÊŸ ∑§Ë ¡M§⁄Uà „Ò– ‚◊ˡÊÊ ’Ò∆∑§ ∑‘§ Œı⁄UÊŸ ∞∑§ ©ê◊ËŒflÊ⁄U ∑§Ê ÿ„ ∑§„ŸÊ Á„ãŒË ÷Ê·Ë ¬˝Œ‡ÊÙ¥ ◊¥ ∑§Ê¥ª‚ ˝ ∑‘§ Á‹∞ ∑§Ê»§Ë ◊ÊÿŸ ⁄UπÃÊ „Ò Á∑§ ⁄UÊ„È‹ ∑‘§ ÿ„Ê¥ »ÙŸ ∑§⁄UÙ ÃÙ ’„È⁄UÊC˛Ëÿ ∑§¥¬ÁŸÿÙ¥ ∑§Ë ÷Ê¥Áà »§ÙŸ ¬⁄U •¥ª¡ ˝ Ë ◊¥ Áfl∑§À¬Ù¥ ∑§Ê øÿŸ ∑§⁄UŸ ∑§Ù ∑§„Ê ¡ÊÃÊ „Ò– ß‚∑‘§ •‹ÊflÊ ⁄UÊ„È‹ ∑§Ù ¬˝Œ‡Ê ∑‘§ ¬Ê≈U˸ ‚Ê¥‚ŒÙ¥ •ı⁄U ◊¥ÁòÊÿÙ¥ ∑§Ù ÷Ë ‚Åà ÁŸŒ‡¸ Ê ŒŸ ∑§Ë ¡M§⁄Uà „Ò Á∑§ fl„ ∑§Êÿ¸∑§Ãʸ•Ù¥ ∑§Ù ÷Ë ‚◊ÿ Œ¥ •ı⁄U ©Ÿ∑‘§ ∑§Ê◊ ∑§⁄U¥ ÄUÿÙ¥Á∑§ ∑§Êÿ¸∑§Ãʸ ∑§Ë ’Œı‹Ã „Ë ∑§Ù߸ ¬Ê≈U˸ •¬ŸÊ •ÊœÊ⁄U ’…∏ÊÃË „Ò– ’„⁄U„Ê‹, ’Ò∆∑§ ◊¥ ⁄UÊ„È‹ ∑§Ë •Ù⁄U ‚ ÿ„ ’Êà ∑§„ ¡ÊŸ ¬⁄U Á∑§ „Ê⁄U ∑‘§ ¬Ë¿ Á¡ê◊ŒÊ⁄U ◊ÊŸ ¡Ê ⁄U„ ‹ÙªÙ¥ ¬⁄U ∑§Ê⁄U¸flÊ߸ „ÙªË∞ ∑‘§ ‚¥Œ÷¸ ◊¥ ÿ„ ◊ÊŸÊ ¡Ê ‚∑§ÃÊ „Ò Á∑§ ÿÁŒ ∞‚Ê „È•Ê ÃÙ ⁄UËÃÊ ’„ȪÈáÊÊ ¡Ù‡ÊË ∑§Ù ¬˝Œ‡Ê ∑§Ê¥ª˝‚ •äÿˇÊ ¬Œ ‚ •ı⁄U ◊„Ê‚Áøfl ÁŒÁÇfl¡ÿ Á‚¥„ ∑§Ù ¬˝Œ‡Ê ¬Ê≈U˸ ◊Ê◊‹Ù¥ ∑‘§ ¬˝÷Ê⁄UË ¬Œ ‚ „ÊÕ œÙŸÊ „٪ʖ ‹Á∑§Ÿ ß‚ ∑§flÊÿŒ ∑‘§ Œı⁄UÊŸ ÿ„ ÷Ë ŒπŸÊ „ÙªÊ Á∑§ ÄUÿÊ øÈŸÊflÙ¥ ∑‘§ Œı⁄UÊŸ ÁflflÊÁŒÃ ’ÿÊŸ ŒŸ flÊ‹ ∑‘§Œ¥ Ë˝ ÿ ◊¥ÁòÊÿÙ¥ ‚‹◊ÊŸ πȇÊ˸Œ∞ ’ŸË ¬˝‚ÊŒ fl◊ʸ •ı⁄U üÊˬ˝∑§Ê‡Ê ¡Êÿ‚flÊ‹ ¬⁄U ÷Ë ∑§Ê⁄U¸flÊ߸ „ÙÃË „Ò •ı⁄U ÄUÿÊ •◊∆Ë •ı⁄U ⁄UÊÿ’⁄U‹  Ë ◊¥ ¬Ê≈U˸ ∑§Ù Á¡ÃÊŸ ∑§Ë Á¡ê◊ŒÊ⁄UË Œ∑§⁄U ÷¡Ë ªÿË¥ Á¬˝ÿ∑¥ §Ê ªÊ¥œË •ı⁄U øÈŸÊflÙ¥ ∑‘§ Œı⁄UÊŸ „Ë •¬Ÿ ⁄UÊ¡ŸËÁà ◊¥ •ÊŸ ∑§Ê ’ÿÊŸ Œ∑§⁄U ‚⁄Uª◊˸ ¬ÒŒÊ ∑§⁄UŸ flÊ‹ ⁄UÊ’Ú ≈U¸ flÊ«˛Ê ¬⁄U ÷Ë ∑§Ù߸ ∑§Ê⁄Ufl¸ Ê߸ „ÙÃË „Ò– ●●● 11


∑§Ê¥ª˝‚ ∑‘§ „ÊÕ ‚ Áπ‚∑§ ⁄U„Ê ‡Ê„⁄UË flÙ≈U •L§áÊ Ÿ„M§ ÁŒÀ‹Ë Ÿª⁄U ÁŸª◊ (∞◊‚Ë«Ë) ∑‘§ øÈŸÊflÙ¥ Ÿ ∞∑§ øı¥∑§Ê ŒŸ flÊ‹Ê ¡ŸÊŒ‡Ê ¬˝SÃÈà Á∑§ÿÊ „Ò ÃÕÊ ÷Ê¡¬Ê ‚ûÊÊ Áfl⁄UÙœË L§¤ÊÊŸÙ¥ ∑§Ù „⁄UÊŸ ◊¥ ‚»§‹ ⁄U„Ë „Ò– ÿ„ ◊È¥’߸ ◊¥ ’Ë∞◊‚Ë ∑‘§ ¬Á⁄UáÊÊ◊Ù¥ ∑‘§ „Ë ‚◊ÊŸ „Ò ÃÕÊ ¬⁄UÊÁ¡Ã ∑§Ê¥ª˝‚ ∑§Ù ∞∑§ ’Ê⁄U Á»§⁄U ‚ ß‚ ¬⁄U ÁfløÊ⁄U ∑§⁄UŸÊ „٪ʖ ß‚ ¬⁄UÊ¡ÿ ∑§Ê ÁŒÀ‹Ë ∑§Ë ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ‚ ∑§È¿ ‹ŸÊŒŸÊ Ÿ„Ë¥ „Ò ’ÁÀ∑§ ß‚∑§Ê ‚⁄UÙ∑§Ê⁄U ∑‘§¥Œ˝ ◊¥ ÿͬË∞w ∑§Ë ¿Áfl ‚ „Ò– ߟ øÈŸÊflÙ¥ ∑§Ê ‚◊ÿ „Ë •¬Ÿ•Ê¬ ◊¥ ∑§Á∆Ÿ ÕÊ ÄUÿÙ¥Á∑§ z ⁄UÊíÿÙ¥ ∑‘§ ÁflœÊŸ‚÷Ê øÈŸÊflÙ¥ ◊¥ ∑§Ê¥ª˝‚ Ÿ π⁄UÊ’ ¬˝Œ‡Ê¸Ÿ Á∑§ÿÊ ÃÕÊ ‚ŸÊ ∑‘§ ‚ÊÕ ÁflflÊŒ ◊Ê◊‹ Ÿ ∑‘§¥Œ˝ ◊¥ ¬˝‡ÊÊ‚Ÿ ∑‘§ •÷Êfl ∑‘§ •Ê÷Ê‚ ∑§Ù •ı⁄U ’…∏ÊflÊ ÁŒÿÊ– ∑§Ê¥ª˝‚ ∞◊‚Ë«Ë ∑‘§ ÃËŸÙ¥ ˇÊòÊÙ¥ ◊¥ ¡„Ê¥ „Ê⁄U ªß¸, fl„Ë¥ øÛÊ߸, ’¥ª‹Í⁄U Á‚≈UË ÃÕÊ ◊È¥’߸ ◊¥ ¬⁄UÊ¡ÿ ∑‘§ ’ÊŒ ‡Ê„⁄UË flÙ≈U ©‚∑‘§ „ÊÕ ‚ Áπ‚∑§ ⁄U„Ê „Ò fl ÁŸ∑§≈U ÷Áflcÿ ∑‘§ Á‹∞ ÿ„ ª¥÷Ë⁄U Áø¥ÃÊ ∑§Ê ◊ÈgÊ „ÙŸÊ øÊÁ„∞– ÁŒÀ‹Ë ∑§Ë ◊ÈÅÿ◊¥òÊË Ÿ •∑‘§‹ „Ë øÈŸÊflË ÿÈh ∑§Ë ∑§◊ÊŸ ‚¥÷Ê‹Ë •ı⁄U ÿ„ ŒÈπ ∑§Ë ’Êà „Ò ÄUÿÙ¥Á∑§ ∞◊‚Ë«Ë ∑‘§ øÈŸÊfl ∑§÷Ë ÷Ë •Ê‚ÊŸ Ÿ„Ë¥ ⁄U„ ÃÕÊ wÆÆy-Æ} ∑‘§ ’Ëø ¬Ê≈U˸ 12

∑§Ë ¿Áfl ∑‘§ Áfl¬⁄UËÃ, ÁSÕÁà wÆÆ~ ‚ ’„Èà •‹ª „Ò– ÿͬË∞-w ∑§Ë ‚Í⁄Uà •¥Ã„ËŸ ⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§ ŒÈÉʸ≈UŸÊ•Ù¥ ∑‘§ ∑§Ê⁄UáÊ Á’ª«∏Ë „È߸ „Ò •ı⁄U ߟ◊¥ ‚ ’„Èà ‚ πÈŒ ß‚∑‘§ ∑§Ê⁄UáÊ Õ– ◊Ò¥Ÿ Á¬¿‹ ‚#Ê„ ŒÁˇÊáÊË ⁄UÊíÿÙ¥ ÃÁ◊‹ŸÊ«È, •Ê¥œ˝ ¬˝Œ‡Ê, ∑§ŸÊ¸≈U∑§ ÃÕÊ ∑‘§⁄U‹ ◊¥ L§¤ÊÊŸÙ¥ ∑‘§ ’Ê⁄U ◊¥ Á‹πÊ ÕÊ •ı⁄U Ãâÿ ÿ„ „Ò Á∑§ ∑§Ê¥ª˝‚

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

wÆÆ~ ∑‘§ øÈŸÊfl ¬Á⁄UáÊÊ◊Ù¥ ∑‘§ ◊È∑§Ê’‹ wz-xÆ ‚Ë≈U¥ ª¥flÊ ‚∑§ÃË „Ò– •’ ◊Ò¥ ÁŒÑË (| ◊¥ ‚ | ¡ËÃË¥), ¬¥¡Ê’ (vx ◊¥ ‚ ~ ¡ËÃË¥), „Á⁄UÿÊáÊÊ (vÆ ◊¥ ‚ ~ ¡ËÃË¥) ÃÕÊ ⁄UÊ¡SÕÊŸ (wz ◊¥ ‚ wÆ ¡ËÃË¥) ◊¥ ∑§Ê¥ª˝‚ ∑§Ù ‚¥∑§≈U ∑§Ë ÁSÕÁà ◊¥ Œπ ⁄U„Ê „Í¥ ÃÕÊ ¬Ê≈U˸ ∑‘§ Á‹∞ ß‚ ¬Á⁄UáÊÊ◊ ∑‘§ Ÿ¡ŒË∑§ ¬„È¥ø ¬ÊŸÊ ∑§Á∆Ÿ „٪ʖ ÿ„ ÁŒÑË ◊¥


÷Ê¡¬Ê ∑§Ù x-y ‚Ë≈U¥, ¬¥¡Ê’ ◊¥ •∑§Ê‹Ë Œ‹÷Ê¡¬Ê ∑§Ù y-z ‚Ë≈U,¥ „Á⁄UÿÊáÊÊ ◊¥ ߟҋ٠fl ÷Ê¡¬Ê ∑§Ù y-z ‚Ë≈U¥ ¡’Á∑§ ⁄UÊ¡SÕÊŸ ◊¥ ÷Ê¡¬Ê ‚ }-vÆ ‚Ë≈U¥ „Ê⁄U ‚∑§ÃË „Ò– ◊Ò¥Ÿ ¬„‹ ÷Ë ∑§„Ê „Ò Á∑§ ∑§Ê¥ª˝‚ (wÆ{) ÃÕÊ ÷Ê¡¬Ê (vv{) Ÿ xww ‚Ë≈U¥ ‚¥÷Ê‹Ë „È߸ „Ò¥ •ı⁄U ÄUÿÊ „Ù ÿÁŒ fl„ ‚¥ÅÿÊ Áª⁄U ∑§⁄U wzÆ-w|Æ ‚Ë≈UÙ¥ Ã∑§ Á‚◊≈U ¡Ê∞ •ı⁄U ŒÙŸÙ¥ ∑‘§ ’Ëø ‚Ë≈UÙ¥ ∑§Ë ‚¥ÅÿÊ ◊¥ ∑§◊Ë •Ê ¡Ê∞ •ı⁄U ÿ„ ÁSÕÁà flÊSÃÁfl∑§ÃÊ ’Ÿ ⁄U„Ë „Ò ÄUÿÙ¥Á∑§ ∑§Ê¥ª˝‚ vxz-vyz ‚Ë≈UÙ¥ Ã∑§ Áª⁄U ‚∑§ÃË „Ò ÃÕÊ ÷Ê¡¬Ê vwz-vxÆ ‚Ë≈U¥ ¡Ëà ‚∑§ÃË „Ò •ı⁄U ÿ ‚¥ÅÿÊ∞¥ •ÊªÊ◊Ë fl·¸ ∑‘§ ÷ËÃ⁄U „Ë ‚¥‡ÊÙÁœÃ ª∆’¥œŸ …Ê¥øÙ¥ ∑§Ù ÁŸœÊ¸Á⁄Uà ∑§⁄U¥ªË– fl·¸ ∑‘§ •¥Ã ◊¥ „ÙŸ flÊ‹ ªÈ¡⁄UÊà ∑‘§ øÈŸÊfl ◊„àfl¬Íáʸ „Ù¥ª •ı⁄U ÷Áflcÿ ∑‘§ Á‹∞ L§¤ÊÊŸÙ¥ ∑§Ù SÕÊÁ¬Ã ∑§⁄U¥ª– „◊ ÿͬË∞, ⁄UÊ¡ª •ÕflÊ ÃË‚⁄U ◊Ùø¸ ¬⁄U •¥Ã„ËŸ øøʸ ∑§⁄U ‚∑§Ã „Ò¥ ‹Á∑§Ÿ ◊⁄U Á‹∞ ‚ëøÊ߸ ÿ„ „Ò Á∑§ wÆvw ∑‘§ •¥Ã ◊¥ „ÙŸ flÊ‹ ªÈ¡⁄UÊà ÃÕÊ Á„◊Êø‹ ¬˝Œ‡Ê ÁflœÊŸ‚÷Ê øÈŸÊflÙ¥ ∑‘§ ’ÊŒ wÆvy ∑‘§ Á‹∞ ª∆’¥œŸ S¬C „Ù ¡Ê∞¥ª– ÿÁŒ ÷Ê¡¬Ê ߟ ŒÙŸÙ¥ ⁄UÊíÿÙ¥ ◊¥ ‚ûÊÊ Áfl⁄UÙœË ‹„⁄U ∑§Ù ¬⁄UÊSà ∑§⁄UŸ ◊¥ ‚»§‹ ⁄U„Ë ÃÙ ‹Ù∑§‚÷Ê ∑‘§ Á‹∞ ◊äÿÊflÁœ øÈŸÊfl wÆvx ◊¥ Á∑§‚Ë ‚◊ÿ „Ù¥ª– ÷˝CÊøÊ⁄U ∞∑§ ¬˝◊Èπ ◊ÈgÊ ’ŸÊ „È•Ê „Ò ÄUÿÙ¥Á∑§ w-¡Ë ÉÊÙ≈UÊ‹Ê ◊Ê◊‹Ê ‚◊Ê# „ÙŸ ‚ •÷Ë ’„Èà ŒÍ⁄U „Ò ¡’Á∑§ ⁄UÊC˝◊¥«‹ π‹ ÉÊÙ≈UÊ‹ ◊¥ ’„Èà ∑§◊ ¬˝ªÁà „È߸ „Ò– ≈UÊ≈˛Ê/’Ë߸∞◊∞‹ ◊Èg, Á¡Ÿ ¬⁄U ‡ÊËÉÊ˝ ÁŸáʸÿ Á‹ÿÊ ¡ÊŸÊ øÊÁ„∞, ∑‘§ •ÁÃÁ⁄UQ§ •ÊŒ‡Ê¸ „Ê™§Á‚¥ª ÉÊÙ≈UÊ‹ ◊¥ ’øŸ ∑‘§ Á‹∞ ßSÃ◊Ê‹ ∑§Ë ¡Ê ⁄U„Ë Ã⁄U∑§Ë’Ù¥ ∑§Ù Œπ ∑§⁄U ◊Ò¥ „Ò⁄UÊŸ „Í¥ •ı⁄U ß‚‚ ÄUÿÊ •¥Ã⁄U ¬«∏ÃÊ „Ò Á∑§ ÿ„ ¡◊ËŸ ◊„Ê⁄UÊC˛ ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑§Ë „Ò ÿÊ ⁄UˇÊÊ ◊¥òÊÊ‹ÿ ∑§Ë– ◊„Ê⁄UÊC˛ ◊¥ ÁSÕÁà ª¥÷Ë⁄U „Ò •ı⁄U ¬Ífl¸ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ÃÕÊ •ãÿ flÁ⁄UD ◊¥ÁòÊÿÙ¥ mÊ⁄UÊ ∑§ÀÿÊáÊ∑§Ê⁄UË ≈˛S≈UÙ¥ ∑‘§ ŸÊ◊ ¬⁄U ¡◊ËŸ „«∏¬Ÿ ∑‘§ ’Ê⁄U ◊¥ ∑Ò§ª ∑§Ë Á⁄U¬Ù≈U¸ Ÿ •ÛÊÊ „¡Ê⁄U ∑§Ù •¬ŸË ≈UË◊ ∑‘§ ¬ÈŸL§àÕÊŸ „ÃÈ ∞∑§ √ÿÊfl„ÊÁ⁄U∑§ ◊ÈgÊ Œ ÁŒÿÊ „Ò– ¬Ífl¸ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË Áfl‹Ê‚ ⁄UÊfl Œ‡Ê◊È𠬄‹ „Ë Á»§À◊ ÁŸ◊ʸÃÊ ‚È÷Ê· ÉÊ߸ ∑§Ù ¡◊ËŸ •Êfl¥Á≈Uà ∑§⁄UŸ ¬⁄U ‚Ȭ˝Ë◊ ∑§Ù≈U¸ ∑‘§ »Ò§‚‹ ‚ •Ê„à „Ò¥ ÃÕÊ ß‚ ‚◊ÊøÊ⁄U ∑‘§ ‚ÊÕ Á∑§ ‚⁄U∑§Ê⁄U ¬ÈáÊ ◊¥ ‚ŸÊ ∑§Ë ¡◊ËŸ ¬⁄U ⁄UÊC˛¬Áà ¬˝ÁÃ÷Ê ¬ÊÁ≈U‹ ∑‘§ Á‹∞ Á⁄U≈UÊÿ⁄U◊Ò¥≈U „Ù◊ ’ŸÊŸ ¡Ê ⁄U„Ë „Ò, ÿͬË∞-w ∑§Ë ÁSÕÁà ◊¥ ∑§Ù߸ ‚ÈœÊ⁄U Ÿ„Ë¥ „ÙŸ flÊ‹Ê– ∞‚Ê Ÿ„Ë¥ „ÙªÊ Á∑§ ¬ÈáÊ ÁSÕà Á‚≈UË¡Ÿ ÇL§¬ ß‚ øÈŸıÃË Ÿ„Ë¥ Œ •ı⁄U ß‚‚ ∑‘§fl‹ “flË•Ê߸¬Ë Á‚¥«Ù˛ ◊” ÃÕÊ •Ê◊ •ÊŒ◊Ë ∑‘§ ’Ëø ŒÍ⁄UË ’…∏ªË ÃÕÊ ÷Áflcÿ ∑‘§ Á‹∞ ’È⁄UË Á⁄UflÊÿà ‡ÊÈM§ „Ù ¡Ê∞ªË– ⁄UÊC˝¬Áà ’ŸÃ ‚◊ÿ ¬˝ÁÃ÷Ê ¬ÊÁ≈U‹ ∑§ß¸ Áflflʌ٥ ◊¥ ‡ÊÊÁ◊‹ ÕË¥ •ı⁄U ÿÁŒ fl„ ß‚ ‚◊ÿ ‚◊SÿÊ•Ù¥ ∑§Ê ‚Ê◊ŸÊ ∑§⁄UÃË „Ò¥ ÃÙ ÿ„ ŒÈπŒ „ÙªÊ ÄUÿÙ¥Á∑§ ©Ÿ∑§Ê

∑§Êÿ¸∑§Ê‹ ◊äÿ wÆvw ◊¥ ‚◊Ê# „Ù ⁄U„Ê „Ò– ¡◊ËŸ ¬⁄U ∑§é¡Ê ∑§⁄UŸÊ •’ ’„Èà ∑§Á∆Ÿ „Ù ªÿÊ „Ò ÄUÿÙ¥Á∑§ ∞‚Ë ªÁÃÁflÁœÿÙ¥ ¬⁄U •’ ¡ŸÃÊ ∑§Ë Ÿ¡⁄U ⁄U„ÃË „Ò •ı⁄U •’ flËflË•Ê߸¬Ë¡ ∑§Ë ¡M§⁄UÃÙ¥ ∑‘§ Á‹∞ ‚ŸÊ •ÕflÊ ‚⁄U∑§Ê⁄UË ÷ÍÁ◊ ¬⁄U ∑§é¡Ê ∑§⁄UŸÊ SflË∑§Êÿ¸ Ÿ„Ë¥ „Ò •ı⁄U ß‚ ’¥Œ ∑§⁄U ŒŸÊ øÊÁ„∞– ‡ÊÊ„M§π πÊŸ ∞∑§ ‚Ȭ⁄U S≈UÊ⁄U „Ò¥ •ı⁄U •◊Á⁄U∑§Ê ◊¥ ©‚ ∞∑§ ‚ •Áœ∑§ ’Ê⁄U ⁄UÙ∑§Ê ¡ÊŸÊ ª¥÷Ë⁄U ◊Ê◊‹Ê „Ò •ı⁄U ß‚∑§Ê ∑§S≈Uê‚ •ÕflÊ Á∑§‚Ë ÁflûÊËÿ ‹Ÿ-ŒŸ ‚ ∑§È¿ ‹ŸÊ-ŒŸÊ Ÿ„Ë¥ „Ò ’ÁÀ∑§ ß‚ “•ÊÃ¥∑§Ë” ‚¥’œ¥ Ù¥ ‚ ¡Ù«∏Ê ¡Ê ⁄U„Ê „Ò– ◊ÊÁ»§ÿÊ¥ ◊Ê¥ªË ªß¸ „Ò¥ ‹Á∑§Ÿ ‚Ò¥∑§«∏Ù¥, ÿ„Ê¥ Ã∑§ Á∑§ „¡Ê⁄UÙ¥ ‹ÙªÙ¥ ∑§Ù ∞‚Ë „Ë ÁSÕÁà ∑§Ê ‚Ê◊ŸÊ ∑§⁄UŸÊ ¬«∏ÃÊ „Ò •ı⁄U ¡„Ê¥ ∞‚•Ê⁄U∑§‘ •ı⁄U ©‚∑‘§ flËflË•Ê߸¬Ë Œ¡¸ ∑§Ù ‚¥÷fl× ©Ÿ∑‘§ ÷Áflcÿ ∑‘§ Œı⁄UÙ¥ ◊¥ ⁄UÊ„Ã Á◊‹ ¡Ê∞, ‚◊SÿÊ ’ŸË ⁄U„ª Ë ÃÕÊ ß‚∑§Ê ‚◊ʜʟ •Ê‚ÊŸ Ÿ„Ë¥ „Ò– „◊¥ ß‚ ‚◊¤ÊŸ ◊¥ ∑§Á∆ŸÊ߸ „ÙªË ÄUÿÙ¥Á∑§ ~/vv ∑§Ù ãÿÍÿÊ∑§¸ ◊¥ „¡Ê⁄UÙ¥ ‹ÙªÙ¥ ∑§Ë „àÿÊ ∑‘§ ’ÊŒ •ÊÃ¥∑§flÊŒË ªÁÃÁflÁœÿÙ¥ ‚ ÁŸ¬≈UŸ ◊¥ „◊Ê⁄U ŒÎÁC∑§ÙáÊ ◊¥ •◊Á⁄U∑§Ê ‚ ’„Èà •¥Ã⁄U ’ŸÊ „Ò– •◊Á⁄U∑§Ê Ÿ ¡flÊ’Ë „◊‹Ê Á∑§ÿÊ •ı⁄U ©‚∑‘§ ‚÷Ë ÁŸáʸ ÿ ‚„Ë Ÿ„Ë¥ Õ ‹ Á ∑§Ÿ ©ã„Ù¥ Ÿ  •ÊÃ¥ ∑ §flÊŒË ªÁÃÁflÁœÿÙ¥ ∑‘ § Á‹∞ ‡ÊÍ ã ÿ ‚„Ÿ‡ÊË‹ÃÊ ∑‘§ ŒÎÁC∑§ÙáÊ ∑§Ù •¬ŸÊÿÊ– ©ã„Ù¥Ÿ ß⁄UÊ∑§ ÃÕÊ •»§ªÊÁŸSÃÊŸ ∑‘§ Áπ‹Ê»§ ÿÈh ¿«∏ ÁŒÿÊ •ı⁄U ¬ÊÁ∑§SÃÊŸ fl •»§ªÊÁŸSÃÊŸ ◊¥ «˛ÙŸ „◊‹Ù¥ ∑§Ë ‡ÊÈL§•Êà ∑§Ë ÃÕÊ ∑§◊Ê¥«Ù ∑§Ê⁄U¸flÊ߸ ◊¥ jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

•Ù‚Ê◊Ê Á’Ÿ ‹ÊŒŸ ∑§Ù ◊Ê⁄U ∑§⁄U ~/vv ∑§Ê Á„‚Ê’ øÈ∑§ÃÊ ∑§⁄U ÁŒÿÊ– ÿÈh ∑§Ë ∑§Ë◊à •◊Á⁄U∑§Ê ◊¥ „¡Ê⁄UÙ¥ ‹ÙªÙ¥ ∑§Ë ◊ıà ∑‘§ M§¬ ◊¥ øÈ∑§Ê߸ ªß¸ „Ò ÃÕÊ ªÃ ∞∑§ Œ‡Ê∑§ ∑‘§ Œı⁄UÊŸ ÿÈh ˇÊòÊ ◊¥ „¡Ê⁄UÙ¥ ŸÊªÁ⁄U∑§Ù¥ Ÿ •¬ŸË ¡ÊŸ ª¥flÊ߸ „Ò– •◊Á⁄U∑§Ê ÃÕÊ ©‚∑‘§ ‚„ÿÙÁªÿÙ¥ Ÿ •ÊÃ¥∑§Ë ‚¥ª∆ŸÙ¥ ∑‘§ Áπ‹Ê»§ ∑§∆Ù⁄U ⁄UflÒÿÊ •¬ŸÊ∞ ⁄UπÊ „Ò ÃÕÊ ’„ÈÃÙ¥ ∑§Ù ÷ªÊ ÁŒÿÊ „Ò •ı⁄U •¬˝÷ÊflË ’ŸÊ ÁŒÿÊ ªÿÊ „Ò– ‚ëøÊ߸ ÿ„ „Ò Á∑§ ~/vv ∑‘§ ’ÊŒ •◊Á⁄U∑§Ê ◊¥ ∑§Ù߸ •ÊÃ¥∑§flÊŒË „◊‹Ê Ÿ„Ë¥ „È•Ê „Ò– ◊⁄UË ‚„ÊŸÈ÷ÍÁà ‡ÊÊ„L§π πÊŸ ÃÕÊ „⁄U ©‚ √ÿÁQ§ ∑‘§ ‚ÊÕ „Ò Á¡‚ ß‚ Ã⁄U„ ∑§Ê ∑§C ‚„ŸÊ ¬«∏ÃÊ „Ò ‹Á∑§Ÿ ◊Ò¥ øÊ„ÃÊ „Í¥ Á∑§ „◊ ÷Ë ÷Ê⁄Uà ◊¥ flÒ‚Ë „Ë ‚Åà ß◊˪˝‡ÊŸ ¬˝ÁR§ÿÊ∞¥ ‹ÊªÍ ∑§⁄U ‚∑‘§¥– „◊ ‚÷Ë •ÃËà ∑§Ë ÉÊ≈UŸÊ•Ù¥ ‚ ‚’∑§ ‹∑§⁄U ‚◊¤ÊŒÊ⁄U ’Ÿ ª∞ „Ò¥ ‹Á∑§Ÿ ◊Ò¥ ‚◊¤ÊÃÊ „Í¥ Á∑§ ÿÁŒ „◊Ê⁄UË ¬˝ÁR§ÿÊ∞¥ ∑§È¿ ’„Ã⁄U „ÙÃË¥ ÃÙ ÄUÿÊ „◊Ê⁄U ¬Ê‚ «Áfl« „«‹Ë (Á¡‚∑§Ê ¡ã◊ ∑§Ê ŸÊ◊ ŒÊ™§Œ ‚߸Œ Áª‹ÊŸË ÕÊ) ∑§Ë •ÊÃ¥∑§Ë ∑§Ê⁄U¸flÊßÿÙ¥ ∑§Ê ¬ÃÊ ‹ªÊŸ ∑‘§ ’„Ã⁄U •fl‚⁄U Ÿ„Ë¥ „ÙÃ? „«‹Ë ¬ÊÁ∑§SÃÊŸ ◊¥ ¡ã◊Ê •◊Á⁄U∑§Ë „Ò ¡Ù ’«∏Ë •Ê‚ÊŸË ‚ ◊È¥’߸ •ÊÃÊ-¡ÊÃÊ ⁄U„Ê •ı⁄U •Ê߸∞‚•Ê߸ ∑‘§ ‚ÊÕ Á◊‹∑§⁄U w{/vv ∑‘§ Ÿ⁄U‚¥„Ê⁄U ∑§Ë ÿÙ¡ŸÊ ’ŸÊ߸– „◊¥ ∑§÷Ë-∑§÷Ê⁄U „ÙŸ flÊ‹Ë ¬⁄U‡ÊÊŸË ∑‘§ ‚ÊÕ ¡ËŸÊ ‚ËπŸÊ „ÙªÊ ÃÕÊ flø◊ÊŸ fl ÷Áflcÿ ∑‘§ Á‹∞ •Ê¥ÃÁ⁄U∑§ ‚È⁄UˇÊÊ „◊Ê⁄U Á‹∞ ‚’‚ ’«∏Ë øÈŸıÃË ’ŸË ⁄U„ªË– ●●● 13


©.¬˝. ◊¥ •’ ‡ÊÈÀ∑§-¬˝ÁìÍÁø ÉÊÙ≈UÊ‹Ê ‚ÈŸË‹ •◊⁄U ©.¬˝. ◊¥ •’ ‡ÊÈÀ∑§-¬˝ÁìÍÁø ÉÊÙ≈UÊ‹ ∑§Ë øøʸ „Ò– Ã∑§ŸË∑§Ë fl ¬˝’¥œŸ ‚¥SÕÊŸÙ¥ ∑‘§ ß‚ ∑§ÁÕà ÉÊÙ≈UÊ‹ ◊¥ •÷Ë Ã∑§ ∑§Ê •ŸÈ◊ÊŸ ‚Êà •⁄U’ L§¬ÿ ∑§Ê „Ò ‹Á∑§Ÿ Sflÿ¥ ¬˝Œ‡Ê ∑‘§ ‚◊Ê¡ ∑§ÀÿÊáÊ Áfl÷ʪ ∑§Ê ∑§„ŸÊ „Ò Á∑§ „Ù ‚∑§ÃÊ „Ò Á∑§ ÿ ÉÊÙ≈UÊ‹Ê ⁄UÊC˛Ëÿ ª˝Ê◊ËáÊ SflÊSâÿ Á◊‡ÊŸ ∑‘§ øÁø¸Ã ÉÊÙ≈UÊ‹ ‚ ÷Ë ’«∏Ê ÁŸ∑§‹! ‡ÊÈÀ∑§ ¬˝ÁìÍÁø,¬˝Œ‡Ê ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑§Ë “Œ‡Ê◊ÙàòÊ ¿ÊòÊflÎÁûÊ fl ‡ÊÈÀ∑§ ¬˝ÁìÍÁø ÿÙ¡ŸÊ” ∑‘§ Äà ÁŒÿÊ ¡ÊÃÊ „Ò– ¬˝Œ‡Ê ◊¥ „Ê߸ S∑§Í‹ ∑‘§ ’ÊŒ ¬…∏Ÿ flÊ‹ ¿ÊòÊ-¿ÊòÊÊ•Ù¥ ‚ Á‡ÊˇÊáÊ ‡ÊÈÀ∑§ ∑‘§ ŸÊ◊ ¬⁄U ¡Ù œŸ⁄UÊÁ‡Ê ∑§Ê‹¡ ¬˝’㜟 mÊ⁄UÊ ‹Ë ¡ÊÃË „Ò,©‚ ‚◊Ê¡ ∑§ÀÿÊáÊ Áfl÷ʪ ‚òÊÊãà Ã∑§ flʬ‚ ∑§⁄U ŒÃÊ „Ò– ß‚ flʬ‚Ë ∑‘§ Á‹∞ ∑§Ê‹¡ ¬˝’¥œŸ ¿ÊòÊÙ¥ ∑§Ë ‚ÍøË ‚◊Ê¡ ∑§ÀÿÊáÊ Áfl÷ʪ ∑§Ù ‚ı¥¬ÃÊ „Ò Á¡‚∑‘§ •ŸÈ‚Ê⁄U Áfl÷ʪ ‚÷Ë ¿ÊòÊÙ¥ ∑§Ë ⁄U∑§◊ ∑§Ê ∞∑§ ø∑§ ÁfllÊ‹ÿ ¬˝’¥œŸ ∑§Ù Œ ŒÃÊ „Ò– ÁfllÊ‹ÿ ¬˝’¥œŸ ß‚ ø∑§ ∑§Ù •¬Ÿ ’Ò¥∑§ πÊÃ ◊¥ ¡◊Ê ∑§⁄UÃÊ „Ò ¡„ÊÚ ‚ê’ÁãœÃ ¿ÊòÊÙ¥ ∑‘§ πÊÃ ¬„‹ ‚ „Ë πÈ‹ „ÙÃ „Ò–¥ ’Ò∑¥ §,∑§Ê‹¡ mÊ⁄UÊ ŒË ªÿË ‚ÍøË ∑‘§ •ŸÈ‚Ê⁄U ¬˝àÿ∑§ ¿ÊòÊ ∑‘§ πÊÃ ◊¥ œŸ „SÃÊ¥ÃÁ⁄Uà ∑§⁄U ŒÃÊ „Ò– ¡Ò‚Ê Á∑§ ß‚ ¬˝Á∑˝§ÿÊ ◊¥ ÁŒπÃÊ „Ò, ‚Ê⁄UÊ π‹ 14

∑§Ê‹¡ ¬˝’¥œŸ •ı⁄U ‚◊Ê¡ ∑§ÀÿÊáÊ Áfl÷ʪ ∑‘§ ’Ëø „Ë ø‹ÃÊ „Ò •ı⁄U ¿ÊòÊ-¿ÊòÊÊ•Ù¥ ∑§Ë ß‚◊¥ ∑§Ù߸ ‚ËœË ÷ÍÁ◊∑§Ê Ÿ„Ë¥ „ÙÃË– ÿ„ √ÿflSÕÊ „Ë ß‚ ÉÊÙ≈UÊ‹ ∑§Ê ∞∑§ ¬˝◊Èπ ∑§Ê⁄UáÊ „Ò– ŒÍ‚⁄UÊ •ı⁄U ◊„ûfl¬Íáʸ ∑§Ê⁄UáÊ ÿ„ „Ò Á∑§ •¥œÊœÈ¥œ πÈ‹ ⁄U„ Ã∑§ŸË∑§Ë •ı⁄U ¬˝’¥œŸ ‚¥SÕÊŸÙ¥ ∑§Ù ‚ê’ÁãœÃ ÁflEÁfllÊ‹ÿÙ¥ mÊ⁄UÊ ‚„¡ „Ë ◊ÊãÿÃÊ ŒË ªß¸ Á¡‚∑§Ê ŸÃË¡Ê ÿ„ „È•Ê Á∑§ Á¬¿‹ ∑§È¿ fl·Ù¥¸ ◊¥ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ◊¥ }ÆÆ ‚ ÷Ë •Áœ∑§ ∞‚

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

‚¥SÕÊŸ „Ù ªÿ „Ò¥ •ı⁄U „⁄U ‚Ê‹ ÿ„Ê° ‚ ∑§ß¸ „¡Ê⁄U ¿ÊòÊ Á«Áª˝ÿÊ° ‹∑§⁄U Ÿı∑§⁄UË ∑§Ë Ã‹Ê‡Ê ◊¥ ÁŸ∑§‹ ⁄U„ „Ò¥– ‚÷Ë ¡ÊŸÃ „Ò¥ Á∑§ •Ê¡ ’Ê¡Ê⁄U ◊¥ ∞‚ ¿ÊòÊÙ¥ ∑§Ë ÷⁄U◊Ê⁄U „Ù ªÿË „Ò •ı⁄U ©ã„¥ ©ÃŸ flß flÊ‹Ë Ÿı∑§⁄UË Á◊‹ŸË ÷Ë ◊ÈÁ‡∑§‹ „Ù ªÿË „Ò Á¡ÃŸÊ fl ¬˝Áà ◊Ê„ •¬ŸË ¬…∏Ê߸ ¬⁄U √ÿÿ ∑§⁄U ⁄U„ Õ! ߟ ‚¥SÕÊŸÙ¥ ∑§Ë ¿ÊòÊ ‚¥ÅÿÊ ’…∏ÊŸ ◊¥ ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑§Ë Á‡ÊˇÊÊ-´§áÊ ŸËÁà ∑§Ê ÷Ë πÊ‚Ê ÿÙªŒÊŸ ⁄U„Ê „Ò– flÒ‚ ÃÙ Á‡ÊˇÊÊ ´áÊ ŒŸ ◊¥ ’Ò¥∑§


÷Ê⁄UË „Ë‹Ê-„flÊ‹Ë ∑§⁄UÃ „Ò¥ •ı⁄U ¿ÊòÊ ∑‘§ •Á÷÷Êfl∑§ ∑§Ê Á¬¿‹ ∑§ß¸ ‚Ê‹Ù¥ ∑§Ê ’Ò¥∑§ ∞∑§Ê©ã≈U ŒπÃ „Ò¥– Á¡Ÿ ¿ÊòÊÙ¥ ∑‘§ •Á÷÷Êfl∑§ ∑§Ë ¬˝Áà ◊Ê„ •Ê◊ŒŸË •ë¿Ë Ÿ„Ë¥ „ÙÃË ©‚ Á‡ÊˇÊÊ ´áÊ ¬˝Êÿ:Ÿ„Ë¥ Á◊‹ÃÊ ‹Á∑§Ÿ π‹ ÿ„ „Ò Á∑§ ∑§È∑§⁄U◊ÈûÊ ∑§Ë Ã⁄U„ ©ª ߟ Ã∑§ŸË∑§Ë fl ¬˝’㜟 ‚¥SÕÊŸÙ¥ ∑§Ë ‚Ë≈U¥ ÷⁄UË ¡Ê ‚∑‘§¥ ß‚∑‘§ Á‹∞ ∞‚ ¬˝’¥œ∑§ ’Ò¥∑§Ù¥ ∑§Ù ß‚ ’Êà ∑‘§ Á‹∞ ÃÒÿÊ⁄U ∑§⁄U ‹Ã „Ò¥ Á∑§ fl ¿ÊòÊÙ¥ ∑§Ù ´§áÊ Œ Œ–¥ ’Ò∑¥ §Ù¥ ∑§Ë ◊¡’Í⁄UË ÿ„ „ÙÃË „Ò Á∑§ ∞‚Ë ‚¥SÕÊ•Ù¥ ∑‘§ ÷Ê⁄UË ÷⁄U∑§◊ ’Ò∑¥ § πÊÃ ©Ÿ∑§Ë ‡ÊÊπÊ ◊¥ πÈ‹ „ÙÃ „Ò–¥ fl •ª⁄U Á‡ÊˇÊÊ ´§áÊ ŒŸ ‚ ߟ∑§Ê⁄U ∑§⁄U¥ ÃÙ ‚¥SÕÊ∞¥ •¬ŸÊ πÊÃÊ fl„Ê¢ ‚ „≈UÊ ‹Ÿ ∑§Ë œ◊∑§Ë ŒÃË „Ò–¥ ‹Á∑§Ÿ ÿ„ ‚’ ÃÙ fl„Ê¢ „ÙÃÊ „Ò ¡„Ê¢ ∑§Ê©Áã‚Á‹¥ª ◊¥ ¿ÊòÊ ¬˝fl‡Ê ∑‘§ Á‹∞ ∑§ÊÚ‹¡ ∑§Ù øÈŸ ‹Ã „Ò¥– fl·¸ wÆÆ} ◊¥ •ÊÿË flÒÁ‡fl∑§ ◊¥ŒË ∑‘§ ’ÊŒ ∑‘§ fl·ÙZ ◊¥ ¡’ Ÿı∑§Á⁄UÿÙ¥ ∑§Ê ≈UÙ≈UÊ ¬«∏Ê ÃÙ ’„Èà ‚ ¿ÊòÊ Ã∑§ŸË∑§ fl ¬˝’¥œŸ ∑‘§ ∞‚ ’„Œ ◊Ú„ª ¬Ê∆ÿR§◊Ù¥ ∑§Ù ∑§⁄UŸ ‚ ∑§Ã⁄UÊŸ ‹ª •ı⁄U ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê fl ◊äÿ ¬˝Œ‡Ê ‚◊à ∑§ß¸ •ãÿ ⁄UÊíÿÙ¥ ◊¥ Ã◊Ê◊ ∞‚ ∑§ÊÚ‹¡ „Ò¥ Á¡Ÿ∑‘§ ÿ„Ê¢ ¬Í⁄UË ∑§Ë ¬Í⁄UË ‚Ë≈U¥ πÊ‹Ë ¡ÊŸ ‹ªË– ߟ ∑§ÊÚ‹¡Ù¥ ∑‘§ ÁŸ◊ʸáÊ fl ¬Ê∆ÿ∑˝§◊Ù¥ ∑§Ë ◊ÊãÿÃÊ •ÊÁŒ ‹Ÿ ◊¥ •⁄U’Ù¥ L§¬ÿ ∑§Ê πø¸ „È•Ê „Ò– ߟ◊¥ ŒÍ‚⁄U ¬Ê∆ÿ∑˝§◊Ù¥ ∑§Ù ÷Ë Ÿ„Ë¥ ø‹ÊÿÊ ¡Ê ‚∑§ÃÊ ÄUÿÙ¥Á∑§ ©Ÿ◊¥ fl„ •Ê◊ŒŸË Ÿ„Ë¥ „Ò ¡Ù Ã∑§ŸË∑§ fl ¬˝’¥œŸ ◊¥ „Ò– ∞‚ ◊¥ (∑§◊ ‚ ∑§◊ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑‘§) ¬˝’¥œ∑§Ù¥ Ÿ »§¡Ë¸ ¬˝fl‡Ê ∑§Ê ⁄UÊSÃÊ ÁŸ∑§Ê‹Ê Á¡‚◊¥ •ŸÈ‚ÍÁøà ¡ÊÁà fl ¡Ÿ¡ÊÁà ∑‘§ ¿ÊòÊÙ¥ ∑§Ê ¬˝fl‡Ê ÁŒπÊÿÊ ªÿÊ Á¡ã„¥ ‡ÊÈÀ∑§ ¬˝ÁìÍÁø ∑‘§ ‚ÊÕ‚ÊÕ ¿ÊòÊflÎÁûÊ ÷Ë Á◊‹ ‚∑‘§– ÿ„ äÿÊŸ ŒŸ flÊ‹Ë ’Êà „Ò Á∑§ ߟ ŒÙŸÙ¥ ◊ŒÙ¥ ◊¥ Ã∑§ŸË∑§ flª¸ ∑‘§ ¬˝àÿ∑§ ¿ÊòÊ ∑§Ù ¬˝ÁÃfl·¸ ‹ª÷ª ||,ÆÆÆ L§¬ÿ ÃÕÊ ¬˝’㜟 flª¸ ∑‘§ ¿ÊòÊ ∑§Ù ‹ª÷ª ‚flÊ ‹Êπ L§¬ÿ Á◊‹Ã „Ò¥– ÿ„ »§¡Ë¸flÊ«∏Ê Á∑§‚ ¬Ò◊ÊŸ ¬⁄U „È•Ê ß‚ ß‚ ‚ê’㜠◊¥ ¿¬Ë ∞∑§ π’⁄U ‚ ‚◊¤ÊÊ ¡Ê ‚∑§ÃÊ „Ò Á∑§ ∞∑§ ‚¥SÕÊŸ Á¡‚◊¥ ∑§È‹ vwÆ¿ÊòÊÙ¥ ∑§Ê ¬˝fl‡Ê ß‚ ’·¸ ÁŒπÊÿÊ ªÿÊ „Ò ©Ÿ◊¥ ‚ vÆv ¿ÊòÊ •ŸÈ‚ÍÁøà ¡ÊÁà ∑‘§ „Ò¥! •ı⁄U ∑§◊Ê‹ ÿ„ „Ò Á∑§ ¬⁄UˡÊÊ ◊¥ ߟ vwÆ ¿ÊòÊÙ¥ ◊¥ ‚ ◊„¡ ww „Ë ‡ÊÊÁ◊‹ „È∞ „Ò¥– ’Ê∑§Ë ∑§Ê ∑§Ù߸ ¬ÃÊ Ÿ„Ë¥ „Ò– ÿ„ ‚◊¤ÊŸ flÊ‹Ë ’Êà „Ò Á∑§ ¡’ ¿ÊòÊ fl·¸ ÷⁄U ∑§Ê‹¡ ◊¥ ◊ı¡ÍŒ ⁄U„, ÄUÿÙ¥Á∑§ fl„Ê¢ ãÿÍŸÃ◊ |z ¬˝ÁÇÊà ©¬ÁSÕÁà ∑§Ë •ÁŸflÊÿ¸ÃÊ „Ò •ı⁄U ©ã„Ù¥Ÿ ¿ÊòÊflÎÁûÊ •ı⁄U ‡ÊÈÀ∑§ ¬˝ÁìÍÁø ÷Ë ¬˝Ê# Á∑§ÿÊ ÃÙ fl ¬⁄UˡÊÊ ◊¥ •ÊÁπ⁄U ÄUÿÙ¥ Ÿ„Ë¥ ’Ò∆? ’Êà ‚Ê»§ „Ò Á∑§ »§¡Ë¸ ¿ÊòÊ ¬⁄UˡÊÊ ◊¥ ∑§„Ê¢ ’Ò∆Ã „Ò¥! ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ◊¥ ß‚ ¿ÊòÊflÎÁûÊ •ı⁄U ‡ÊÈÀ∑§ ¬˝ÁìÍÁø ÉÊÙ≈UÊ‹ ∑§Ë øøʸ Á¬¿‹ øÊ⁄U-¬ÊÚø fl·Ù¥¸ ‚ „Ù ⁄U„Ë „Ò– ‚’‚ ¬„‹ ∞‚Ë Á‡Ê∑§ÊÿÃ¥ •ÊÿË¥

Á∑§ ’„Èà ‚ ∑§Ê‹¡ ¬˝’¥œ∑§ ¿ÊòÊÙ¥ ∑§Ù ¿ÊòÊflÎÁûÊ fl ‡ÊÈÀ∑§ ¬˝ÁìÍÁø Ÿ„Ë¥ Œ ⁄U„ „Ò¥– ¿ÊòÊÙ¥ ∑§Ë Ã⁄U»§ ‚ πÈ‹∑§⁄U ∞Ã⁄UÊ¡ fl Á‡Ê∑§ÊÿÃ¥ ß‚Á‹∞ Ÿ„Ë¥ „Ù ⁄U„Ë ÕË¥ ÄUÿÙ¥Á∑§ ¬˝’¥œŸ ©ã„¥ œ◊∑§Ë ŒÃÊ ÕÊ Á∑§ ‚‡ÊŸÀ‚ ¬⁄UˡÊÊ fl ¬˝ÒÁÄU≈U∑§‹ ◊¥ ©Ÿ‚ ÁŸ¬≈U Á‹ÿÊ ¡Ê∞ªÊ– ©.¬˝. ¬˝ÊÁflÁœ∑§ ÁflEÁfllÊ‹ÿ ∑§Ë ¬⁄UˡÊÊ•Ù¥ ◊¥ ‚‡ÊŸÀ‚ ¬⁄UˡÊÊ ∑‘§ •¥∑§ ÷Ë ¡È«∏Ã „Ò¥– ’„⁄U„Ê‹, Á‡Ê∑§ÊÿÃ¥ ¡’ ©¬⁄U •ÊŸ ‹ªË¥ ÃÙ Ãà∑§Ê‹ËŸ ◊ÊÿÊflÃË ‚⁄U∑§Ê⁄U Ÿ ÿ„ •ÊŒ‡Ê Á∑§ÿÊ Á∑§ ¿ÊòÊflÎÁûÊ fl ‡ÊÈÀ∑§ ¬˝ÁìÍÁø ∑§Ë ⁄UÊÁ‡Ê ∑§Ê‹¡ ¬˝’¥œŸ ∑‘§ πÊÃ ◊¥ ŒŸ ∑‘§ ’¡Êÿ ‚◊Ê¡ ∑§ÀÿÊáÊ Áfl÷ʪ ‚Ëœ ¿ÊòÊÙ¥ ∑‘§ ’Ò¥∑§ πÊÃ ◊¥ ÷¡ Œ– ß‚ ¬⁄U ¬˝’¥œ∑§Ù¥ ∑‘§ ‚¥ª∆Ÿ Ÿ „ÑÊ ◊øÊŸÊ ‡ÊÈL§ ∑§⁄U ÁŒÿÊ •ı⁄U Ãà∑§Ê‹ËŸ ¬˝ÊÁflÁœ∑§ Á‡ÊˇÊÊ ◊¥òÊË ‚ ‚Ê¥∆-ªÊ¥∆ ∑§⁄U ¬„‹ flÊ‹Ë √ÿflSÕÊ ’„Ê‹ ∑§⁄UÊ ‹Ë ÿÊŸË ‚◊Ê¡ ∑§ÀÿÊáÊ Áfl÷ʪ ∞‚Ë œŸ⁄UÊÁ‡Ê Á»§⁄U ‚ ¬˝’¥œ∑§Ù¥ ∑‘§ ’Ò¥∑§ πÊÃ ◊ ÷¡Ÿ ‹ªÊ– ∞‚Ë ÷Ë Á‡Ê∑§ÊÿÃ¥ „Ò¥ Á∑§ Ã◊Ê◊ ¬˝’¥œ∑§Ù¥ Ÿ ¿ÊòÊÙ¥ ∑‘§ ¤ÊÊ¥‚ ◊¥ ⁄UπŸ ∑‘§ Á‹∞ ¿ÊòÊflÎÁûÊ ∑§Ë œŸ⁄UÊÁ‡Ê L§. yyÆÆ ÃÙ ©Ÿ∑‘§ ’Ò∑¥ § πÊÃ ◊¥ «Ê‹ ÁŒÿÊ ‹Á∑§Ÿ ‡ÊÈÀ∑§ ¬˝ÁìÍÁø ∑§Ë ⁄UÊÁ‡Ê ∑§Ù „«∏¬ Á‹ÿÊ •ı⁄U ¿ÊòÊÙ¥ ∑§Ù ’ÃÊ ÁŒÿÊ Á∑§ ’Ê∑§Ë ∑§Ë ⁄UÊÁ‡Ê •÷Ë •ÊÿË Ÿ„Ë¥ „Ò! ‡ÊÊ‚ŸÊŒ‡Ê ÕÊ Á∑§ ¿ÊòÊflÎÁûÊ •ı⁄U ‡ÊÈÀ∑§ ¬˝ÁìÍÁø ∑§Ê ‹Ê÷ ‹Ÿ ∑‘§ Á‹∞ ¬˝àÿ∑§ ¿ÊòÊ ∑§Ù

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

Ä‚Ë‹ ¬˝‡ÊÊ‚Ÿ mÊ⁄UÊ ÁŸª¸Ã •Êÿ ¬˝◊ÊáÊ ¬òÊ •¬Ÿ ‚¥SÕÊŸ ◊¥ ŒÊÁπ‹ ∑§⁄UŸÊ „٪ʖ ¿ÊòÊÙ¥ Ÿ ŒÊÁπ‹ ÷Ë Á∑§ÿÊ ‹Á∑§Ÿ Á‡Ê∑§ÊÿÃ¥ „Ò¥ Á∑§ ’„Èà ‚ ¬˝’¥œ∑§Ù¥ Ÿ ∞‚ •Êÿ ¬˝◊ÊáÊ ¬òÊÙ¥ ∑§Ù Œ’Ê Á‹ÿÊ •ı⁄U ¿ÊòÊÙ¥ ∑§Ù ’ÃÊ ÁŒÿÊ Á∑§ ©Ÿ∑§Ê •Êÿ ¬˝◊ÊáÊ ¬òÊ ‚◊Ê¡ ∑§ÀÿÊáÊ Áfl÷ʪ Ÿ ¬„ÚÈøŸ ∑‘§ ∑§Ê⁄UáÊ ©Ÿ∑§Ë ¿ÊòÊflÎÁûÊ fl ‡ÊÈÀ∑§ ¬˝ÁìÍÁø •ÊÿË „Ë Ÿ„Ë¥ „Ò– ’Ë.≈U∑§. ∑‘§ ∑§ß¸ ¿ÊòÊÙ¥ Ÿ ß‚ ‚ê’㜠◊ ’ÃÊÿÊ „Ò Á∑§ ©Ÿ∑§Ë Á‡ÊˇÊÊ ∑§Ê •ÊÁπ⁄UË ‚Ê‹ „Ò ‹Á∑§Ÿ •Ê¡ Ã∑§ ∞∑§ ÷Ë ‚Ê‹ ∑§Ë ¿ÊòÊflÎÁûÊ fl ‡ÊÈÀ∑§ ¬˝ÁìÍÁø ©ã„¥ Ÿ„Ë¥ Á◊‹Ë „Ò! ‚◊Ê¡ ∑§ÀÿÊáÊ Áfl÷ʪ •ı⁄U ¬˝ÊÁflÁœ∑§ Á‡ÊˇÊÊ Áfl÷ʪ ∑§Ê ‚Ê⁄UÊ ∑§Ê◊∑§Ê¡ ∑§êåÿÍ≈U⁄UË∑§Îà „Ò– ÿ„ ‚◊¤Ê ◊¥ Ÿ„Ë¥ •ÊÃÊ Á∑§ ¡’ ‚÷Ë ¿ÊòÊÙ¥ ∑§Ê ’Ò¥∑§ πÊÃÊ ßŸ ŒÙŸÙ¥ Áfl÷ʪ٥ ∑‘§ ¬Ê‚ ©¬‹éœ „Ò ÃÙ ¿ÊòÊflÎÁûÊ fl ‡ÊÈÀ∑§ ¬˝ÁìÍÁø ∑§Ê œŸ ©‚◊¥ «Ê‹Ÿ ∑‘§ ’¡Êÿ ¬˝’¥œ∑§Ù¥ ∑‘§ „ÊÕÙ¥ ◊¥ ÄUÿÙ¥ ÁŒÿÊ ¡ÊÃÊ „Ò? •ı⁄U •ª⁄U ∞‚Ê Á∑§ÿÊ ÷Ë ªÿÊ ÃÙ ‚ê’ÁãœÃ ’Ò¥∑§Ù¥ ‚ ¿ÊòÊÙ¥ ∑‘§ πÊÃÙ¥ ∑§Ê S≈U≈U◊ã≈U „⁄U ‚Ê‹ ÄUÿÙ¥ Ÿ„Ë¥ Á‹ÿÊ ªÿÊ? ∑§ß¸ ¿ÊòÊÙ¥ Ÿ ’ÃÊÿÊ „Ò Á∑§ ©Ÿ∑‘§ ‚¥SÕÊŸ ∑‘§ ¬˝’¥œ∑§Ù¥ Ÿ ¬„‹ ÃÙ ∞∑§ ’Ò¥∑§ ◊¥ ‚’∑‘§ πÊÃ πÈ‹flÊÿ ‹Á∑§Ÿ •ª‹Ë ‚Ê‹ Á∑§‚Ë •ı⁄U ’Ò¥∑§ ◊¥ πÊÃ πÈ‹flÊ ÁŒÿ ‹Á∑§Ÿ ¬Ò‚Ê ∑§÷Ë ÷Ë Ÿ„Ë¥ Á◊‹Ê! ß‚ ŒÈ⁄UÁ÷‚¥Áœ ∑§Ë ¡Ê¢ø „ÙŸË „Ë øÊÁ„∞– ●●●

15


IYfÔ¦fiZÀf WXe ¸fbdVIY»f ¸fZÔ °fû

ÀfSXIYfSX IYû CX¶ffSXZ IYü³f? ŸË⁄U¡ ∑§È◊Ê⁄U ŒÈ’ ‚¥‚Œ ∑‘§ ’¡≈U ‚òÊ ∑§Ê ŒÍ‚⁄UÊ ø⁄UáÊ ‡ÊÈM§ „ÙŸ ‚ ¬Ífl¸ ‚¥ÿÈQ§ ¬˝ªÁÇÊË‹ ª∆’¥œŸ ‚⁄U∑§Ê⁄U ∞∑§ ’Ê⁄U Á»§⁄U ◊ÈÁ‡∑§‹Ù¥ ◊¥ ÁÉÊ⁄UË Ÿ¡⁄U •Ê ⁄U„Ë „Ò– ∞∑§ •Ù⁄U ©‚∑‘§ ‚„ÿÙªË Œ‹ „Ë ©‚ •Ê¥π¥ ÁŒπÊ ⁄U„ „Ò¥ ÃÙ ŒÍ‚⁄UË •Ù⁄U ◊„Ê⁄UÊC˛ ∑‘§ ◊È¥’߸ ‚Á„à •ãÿ ’«∏ ‡Ê„⁄UÙ¥ ÃÕÊ ÁŒÑË ∑‘§ ÁŸ∑§Êÿ øÈŸÊflÙ¥ ◊¥ ∑§Ê¥ª˝‚ ∑‘§ π⁄UÊ’ ¬˝Œ‡Ê¸Ÿ •ı⁄U Áπ‚∑§Ã ‡Ê„⁄UË ¡ŸÊœÊ⁄U Ÿ ∑§Ê¥ª˝‚ ¬Ê≈U˸ ∑§Ù ÷Áflcÿ ∑§Ë Áø¥ÃÊ Ãà∑§Ê‹ ∑§⁄UŸ ¬⁄U ◊¡’Í⁄U ∑§⁄U ÁŒÿÊ „Ò– ß‚∑‘§ •‹ÊflÊ ◊„Ê⁄UÊC˛, •Ê¥œ˝ ¬˝Œ‡ Ê, ∑‘§⁄U‹, ¬¥¡Ê’, ⁄UÊ¡SÕÊŸ, ©ûÊ⁄UÊ𥫠•ı⁄U ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ◊¥ ∑§Ê¥ª˝‚ ŸÃÊ•Ù¥ ∑‘§ ’Ëø ªÈ≈U’Ê¡Ë ø⁄U◊ ¬⁄U ¬„È¥ø ªß¸ „Ò ÃÕÊ „Ê‹ „Ë ◊¥ ¬Ê≈U˸ ∑§Ù •¬Ÿ ∑§È¿ ŸÃÊ•Ù¥ ∑‘§ øÁ⁄UòÊ ¬⁄U ‚flÊ‹ ©∆Ÿ ‚ ÷Ë •‚„¡ ÁSÕÁà ∑§Ê ‚Ê◊ŸÊ ∑§⁄UŸÊ ¬«∏Ê „Ò– ÿ„Ë Ÿ„Ë¥ Œ‡Ê ∑‘§ ∑§ß¸ ⁄UÊíÿÙ¥ ∑‘§ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ∑‘§¥Œ˝ ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑‘§ ¬˝Áà •ÁflEÊ‚ ¡ÊÁ„⁄U ∑§⁄U ⁄U„ „Ò¥ Á¡‚‚ ∑‘§Œ¥ -˝ ⁄UÊíÿ ‚¥’¥œÙ¥ ◊¥ π≈UÊ‚ ∑§Ë •÷ÍìÍfl¸ ÁSÕÁà ’Ÿ øÈ∑§Ë „Ò– •ı⁄U •’ ÃÙ ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑‘§ •Áœ∑§Ê⁄UË ÷Ë ©‚∑§Ë ◊ÈÁ‡∑§‹¥ ∑§◊ ∑§⁄UŸ ∑§Ë ’¡Êÿ ’…∏Ê ⁄U„ „Ò ¥ – ߟ ‚’‚ „≈U∑§⁄U ‚Ê◊ÊÁ¡∑§, •ÊäÿÊÁà◊∑§ „ÁSÃÿÙ¥ Ÿ ÷Ë ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑§Ë ŸÊ∑§ ◊¥ Œ◊ ∑§⁄U ⁄UπÊ „Ò– flø◊ÊŸ ⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§ ÉÊ≈UŸÊ∑˝§◊Ù¥ ¬⁄U Ÿ¡⁄U «Ê‹¥ ÃÙ ¬˝ÃËà „ÙÃÊ „Ò Á∑§ •’ Ã∑§ ¬˝œÊŸ◊¥òÊË ◊Ÿ◊Ù„Ÿ Á‚¥„ ¬⁄U „Ë ÁflÁ÷ÛÊ ◊Ê◊‹Ù¥ ◊¥ Á‡ÊÁÕ‹ÃÊ ’⁄Uß •ı⁄U øÈå¬Ë ‚ÊœŸ ∑‘§ •Ê⁄UÙ¬ 16

‹ªÃ ⁄U„ Õ ‹Á∑§Ÿ •’ Á¡‚ Ã⁄U„ ‚ ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑§Ê ŸÃÎàfl ∑§⁄U ⁄U„Ë ∑§Ê¥ª˝‚ ∑‘§ •Ê‹Ê∑§◊ÊŸ Ÿ ÁflÁ÷ÛÊ ◊Ê◊‹Ù¥ ¬⁄U øÈå¬Ë ‚Êœ ⁄UπË „Ò ©‚‚ ‚∑§Ê⁄UÊà◊∑§ ‚¥Œ‡Ê Ÿ„Ë¥ ¡Ê ⁄U„Ê „Ò– ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑§Ù •¬Ÿ „Ë ‚„ÿÙªË Œ‹Ù¥ ∑§Ë •Ù⁄U ‚ „Ù ⁄U„Ë ¬⁄U‡ ÊÊŸË ‚ ’Êà ‡ÊÈM§ ∑§Ë ¡Ê∞ ÃÙ „ÊÁ‹ÿÊ ◊Ê◊‹Ê ∞∑§ ’Ê⁄U Á»§⁄U ‚ ÃÎáÊ◊Í‹ ∑§Ê¥ª˝‚ ¬˝◊Èπ ◊◊ÃÊ ’Ÿ¡Ë¸ ∑§Ë •Ù⁄U ‚ ¬ÒŒÊ Á∑§ÿÊ ªÿÊ „Ò– Á¡ã„Ù¥Ÿ ⁄UÊíÿ ∑‘§ ’∑§ÊÿÊ éÿÊ¡ ∑§Ë ⁄U∑§◊ ∑‘§ ÷ȪÃÊŸ ¬⁄U ÃËŸ

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

‚Ê‹ ∑§Ë ⁄UÙ∑§ ‹ªÊŸ ∑§Ë ◊Ê¥ª ∑§⁄UÃ „È∞ ß‚ ¬⁄U »Ò§‚‹Ê ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞ ∑‘§¥Œ˝ ∑§Ù vz ÁŒŸÙ¥ ∑§Ê •À≈UË◊≈U◊ ÁŒÿÊ „Ò– ©ã„Ù¥Ÿ ‚Ê»§ ∑§„Ê „Ò Á∑§ ◊Ò¥ ◊ÊòÊ vz ÁŒŸ ¬˝ÃˡÊÊ ∑§M§¥ªË •ı⁄U ©‚∑‘§ ’ÊŒ...– ¬„‹ ÷Ë •¬ŸË øÃÊflÁŸÿÙ¥, œ◊Á∑§ÿÙ¥ ∑§Ë ’Œı‹Ã ‚⁄U∑§Ê⁄U ‚ •¬ŸË ◊Ê¥ª¥ ◊ŸflÊÃË ⁄U„Ë¥ ◊◊ÃÊ ∑§Ë ÿ„ ◊Ê¥ª ÷Ë ‚¥÷fl× ◊ÊŸ „Ë ‹Ë ¡Ê∞ªË ÄUÿÙ¥Á∑§ ‚¥¬˝ª Á∑§‚Ë ÷Ë ∑§Ë◊à ¬⁄U ‚⁄U∑§Ê⁄U Ÿ„Ë¥ Áª⁄UŸ ŒŸÊ øÊ„ÃÊ– ©‚ ¬ÃÊ „Ò Á∑§


ÿÁŒ •Ê¡ ∑§Ë ¬Á⁄UÁSÕÁà ◊¥ øÈŸÊfl „Ù ¡Ê∞¥ ÃÙ ‚ûÊÊ ‚ ’Ê„⁄U „ÙŸÊ ¬«∏ ¡Ê∞ªÊ– ß‚∑‘§ •‹ÊflÊ ⁄UÊ∑§Ê¥¬Ê ¬˝◊Èπ ‡Ê⁄UŒ ¬flÊ⁄U ÷Ë ‚⁄U∑§Ê⁄U ¬⁄U Á∑§‚ÊŸÙ¥ ∑‘§ ŸÊ◊ ¬⁄U Œ’Êfl ’ŸÊ∞ „È∞ „Ò¥ •ı⁄U ∑§¬Ê‚ ÃÕÊ øËŸË ÁŸÿʸà ◊Ê◊‹ ∑§Ù ©∆Ê∑§⁄U ©ã„Ù¥Ÿ ¬˝œÊŸ◊¥òÊË ∑§Ù ◊¡’Í⁄U ∑§⁄U ÁŒÿÊ Á∑§ fl„ ‚¥’¥ÁœÃ Áfl÷ʪ٥ ∑‘§ ◊¥ÁòÊÿÙ¥ ∑§Ù ‹∑§⁄U ¬flÊ⁄U ∑‘§ ‚ÊÕ ’Ò∆∑§ ∑§⁄U ◊‚‹ ∑§Ê „‹ ÁŸ∑§Ê‹¥– ¬˝œÊŸ◊¥òÊË Á¬¿‹ ÁŒŸÙ¥ ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑‘§ »Ò§‚‹Ù¥ ∑‘§ ª∆’¥œŸ ◊¡’ÍÁ⁄UÿÙ¥ ∑‘§ ø‹Ã ¬˝÷ÊÁflà „ÙŸ ∑§Ë ’Êà ÷‹ SflË∑§Ê⁄U ∑§⁄U øÈ∑‘§ „Ò¥, ‹Á∑§Ÿ ÿ„Ê¥ ∞∑§ ‚flÊ‹ ¬˝◊ÈπÃÊ ‚ ©∆ÃÊ „Ò Á∑§ •ÊÁπ⁄U∑§Ê⁄U Œ‡Ê ∑§’ Ã∑§ ‚⁄U∑§Ê⁄U ø‹ÊŸ ∑§Ë ◊¡’Í⁄UË ∑‘§ ŸÊ◊ ¬⁄U ŸÈ∑§‚ÊŸ ‚„ÃÊ ⁄U„ªÊ? Á¡‚ Ã⁄U„ ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑‘§ ◊ÈÅÿ •ÊÁÕ¸∑§ ‚‹Ê„∑§Ê⁄U ∑§ıÁ‡Ê∑§ ’‚È Ÿ SflË∑§Ê⁄U Á∑§ÿÊ „Ò Á∑§ ª∆’¥œŸ ◊¡’ÍÁ⁄UÿÙ¥ •ı⁄U ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑‘§ ŸËÁêà »Ò§‚‹ ∑§⁄UŸ ◊¥ •Ê߸ Á‡ÊÁÕ‹ÃÊ ∑‘§ ∑§Ê⁄UáÊ wÆvy ‚ ¬„‹ ◊„àfl¬Íáʸ •ÊÁÕ¸∑§ ‚ÈœÊ⁄U ‚¥÷fl Ÿ„Ë¥ „Ò¥, ‚ ◊Ÿ◊Ù„Ÿ Á‚¥„ ¡Ò‚ ¬˝ÅÿÊà •Õ¸‡ÊÊSòÊË ∑‘§ ŸÃÎàfl flÊ‹Ë ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑§Ë ‚Êπ ¬˝÷ÊÁflà „È߸ „Ò– „Ê‹ „Ë ◊¥ •Ê¥ÃÁ⁄U∑§ ‚È⁄UˇÊÊ ¬⁄U „È∞ ◊ÈÅÿ◊¥ÁòÊÿÙ¥ ∑‘§ ‚ê◊‹Ÿ ∑‘§ ’ÊŒ ªÎ„◊¥òÊË ¬Ë. ÁøŒê’⁄U◊ ∑§Ê ’ÿÊŸ Á∑§ ÿ„ ŒÈ÷ʸÇÿ¬Íáʸ „Ò Á∑§ ßÃŸË ◊ŒŒ ∑‘§ ’Êfl¡ÍŒ ∑§ß¸ ⁄UÊíÿ ∑‘§¥Œ˝ ∑‘§ ¬˝Áà •ÁflEÊ‚ ∑§Ê ÷Êfl ⁄UπÃ „Ò¥ ‚ S¬C „Ù ¡ÊÃÊ „Ò Á∑§ ⁄UÊíÿÙ¥ •ı⁄U ∑‘§¥Œ˝ ∑‘§ ’Ëø Á∑§‚ Ã⁄U„ ∑§Ê ‚◊ãflÿ „Ò– ∑§Ê¥ª‚ ˝ ¬Ê≈U˸ ∑§Ê ¡„Ê¥ Ã∑§ ‚flÊ‹ „Ò, ‚¥¬ª˝ v ∑‘§ ‚◊ÿ ‚ ©‚Ÿ ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑‘§ ‚◊ˇÊ ©∆Ë ‚÷Ë ¬⁄U‡ÊÊÁŸÿÙ¥ ∑§Ê •Êª ’…∏ ∑§⁄U „‹ ÁŸ∑§Ê‹Ê „Ò– ‚¥¬˝ª-v ∑‘§ ‚◊ÿ ∑§÷Ë ©‚Ÿ flÊ◊Œ‹Ù¥ ∑‘§ Œ’ÊflÙ¥ ‚ ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑§Ù ÁŸ∑§Ê‹Ê ÃÙ ∑§÷Ë ⁄UÊ¡Œ •ı⁄U Œ˝◊È∑§ ∑‘§ Œ’Êfl ‚, ÿ„Ë Ÿ„Ë¥ ¡’ ¬⁄U◊ÊáÊÈ ∑§⁄UÊ⁄U ∑‘§ ‚◊ÿ ‚⁄U∑§Ê⁄U ¬⁄U ‚¥∑§≈U •ÊÿÊ ÃÙ ’«∏Ë „Ë ‚„¡ÃÊ ‚ ©‚ ©’Ê⁄U Á‹ÿÊ– ‹Á∑§Ÿ ‚¥¬˝ª-w ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑‘§ ª∆Ÿ ∑‘§ ’ÊŒ ‚ „Ê‹Êà ∞∑§Œ◊ ¡ÈŒÊ ‹ªÃ „Ò¥– •’ ÃÙ ‹ªÃÊ „Ò Á∑§ ◊Ÿ◊Ù„Ÿ Á‚¥„ ∑§Ù ©Ÿ∑‘§ „Ê‹ ¬⁄U ¿Ù«∏Ÿ ∑§Ê ÁŸáʸÿ ‹ Á‹ÿÊ ªÿÊ „Ò– ‚„ÿÙªË Œ‹ ¬˝œÊŸ◊¥òÊË ∑§Ù πÈ‹•Ê◊ øÈŸıÃË ŒÃ „Ò¥ ‹Á∑§Ÿ ∑§Ê¥ª˝‚ ∑§Ë •Ù⁄U ‚ ◊‚‹ ∑§Ê „‹ ÁŸ∑§Ê‹Ÿ ∑‘§ ª¥÷Ë⁄U ¬˝ÿÊ‚ Ÿ¡⁄U Ÿ„Ë¥ •ÊÃ– ’Êà ‚⁄U∑§Ê⁄U Ã∑§ „Ë ‚ËÁ◊à Ÿ„Ë¥ „Ò, ¬Ê≈U˸ ‚¥ª∆Ÿ Ã∑§ ◊¥ •⁄UÊ¡∑§ÃÊ ∑§Ë ÁSÕÁà Ÿ¡⁄U •Ê ⁄U„Ë „Ò– ◊„Ê⁄UÊC˛, ⁄UÊ¡SÕÊŸ, ∑‘§⁄U‹ ∑‘§ ◊ÈÅÿ◊¥ÁòÊÿÙ¥ ‚ •‚¥ÃÈC ŸÃÊ•Ù¥ ∑§Ê ¡◊Êfl«∏Ê ÁŒÑË ◊¥ ‹ªÊ ⁄U„ÃÊ „Ò ‹Á∑§Ÿ ¬Ê≈U˸ ∑§Ë •Ù⁄U ‚ ∑§Ù߸ S¬C ‚¥Œ‡Ê Ÿ„Ë¥ ÁŒÿÊ ¡Ê ⁄U„Ê „Ò Á∑§ flø◊ÊŸ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ∑§Ê◊ ∑§⁄UÃ ⁄U„¥ª ÿÊ Á»§⁄U ©ã„¥ ’Œ‹Ê ¡Ê∞ªÊ– ß‚ ‚’‚ ©Q§ ⁄UÊíÿÙ¥ ◊¥ Ÿ Á‚»§¸ ¬˝‡ÊÊ‚ÁŸ∑§ ∑§Ê◊∑§Ê¡ ¬˝÷ÊÁflà „Ù ⁄U„Ê „Ò ’ÁÀ∑§ •≈U∑§‹Ù¥ •ı⁄U •»§flÊ„Ù¥ ∑§Ê Œı⁄U

’ŸÊ „È•Ê „Ò– ¬¥¡Ê’, ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡ Ê, ÁŒÑË ◊¥ „ÊÁ‹ÿÊ „Ê⁄U ∑§Ë •÷Ë Ã∑§ ‚◊ˡÊÊ „Ë ∑§Ë ¡Ê ⁄U„Ë „Ò ÿÁŒ „Ê⁄U ∑‘§ Á‹∞ Á¡ê◊ŒÊ⁄U ‹ÙªÙ¥ ¬⁄U ¡ÀŒ ∑§Ê⁄U¸flÊ߸ Ÿ„Ë¥ „È߸ ÃÙ ß‚ ‚Ê‹ ¬˝SÃÊÁflà ªÈ¡⁄UÊà •ı⁄U Á„◊Êø‹ ¬˝Œ‡Ê ÁflœÊŸ‚÷Ê øÈŸÊflÙ¥ ◊¥ ÷Ë ¬Ê≈U˸ ∑§Ê ¬˝Œ‡Ê¸Ÿ ¬˝÷ÊÁflà „Ù ‚∑§ÃÊ „Ò– ¬Ê≈U˸ ¡ÙÁ∑§ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ÁflœÊŸ‚÷Ê øÈŸÊflÙ¥ ◊¥ •¬ŸË ¡Ëà ∑‘§ ¬˝Áà •ÊESà ÕË, ÿÁŒ ∞‚Ê „ÙÃÊ ÃÙ ⁄UÊ„È‹ ªÊ¥œË ’«∏Ë ÷ÍÁ◊∑§Ê ◊¥ •Ê ¡ÊÃ ‹Á∑§Ÿ „Ê⁄U Ÿ ©ã„¥ '’«∏Ê ŸÃÊ' SÕÊÁ¬Ã ∑§⁄UŸ ∑‘§ •Á÷ÿÊŸ ∑§Ù Á»§‹„Ê‹ ≈UÊ‹ ÁŒÿÊ „Ò– ⁄UÊ„È‹ ÿÁŒ ¬Ê≈U˸ ∑§Ë ∑§◊ÊŸ ‚¥÷Ê‹ ‹Ã ÃÙ ‡ÊÊÿŒ ∑§Ê¥ª˝‚ ◊¥ Ÿß¸ ¡ÊŸ •Ê ‚∑§ÃË ÕË ‹Á∑§Ÿ ‡ÊÊÿŒ ⁄UÊ„È‹ •÷Ë ‚„Ë ‚◊ÿ ∑‘§ ߥáÊ⁄U ◊¥ „Ò¥– ŒÍ‚⁄UË •Ù⁄U ÿÙª ªÈL§ ’Ê’Ê ⁄UÊ◊Œfl •ı⁄U ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ ∑§Êÿ¸∑§Ãʸ •ÛÊÊ „¡Ê⁄U Ÿ ∞∑§ ◊߸ ‚ •ª‹ ‹Ù∑§‚÷Ê øÈŸÊflÙ¥ Ã∑§ ∑§Ê‹ÊœŸ ∑‘§ Áπ‹Ê»§ •ı⁄U ¡Ÿ ‹Ù∑§¬Ê‹ ’ŸflÊŸ ∑‘§ Á‹∞ •Ê¥ŒÙ‹Ÿ ∑§Ë ‡ÊÈL§•Êà ∑§⁄UŸ ∑§Ë ÉÊÙ·áÊÊ ∑§⁄U∑‘§ ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑§Ë ¬⁄U‡ÊÊŸË ◊¥ •ı⁄U ß¡Ê»§Ê ∑§⁄UŸ ∑§Ê ‚¥∑‘§Ã ÁŒÿÊ „Ò– „Ê‹Ê¥Á∑§ •’ ⁄UÊ◊Œfl •ı⁄U „¡Ê⁄U jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

∑‘§ ¬˝Áà ¡Ÿ‚◊Õ¸Ÿ ◊¥ ÷Ê⁄UË ∑§◊Ë •Ê߸ „Ò ‹Á∑§Ÿ ÿÁŒ •Ê¥ŒÙ‹Ÿ Ÿ ÃÍ‹ ¬∑§«∏Ê ÃÙ ‚⁄U∑§Ê⁄U ◊ÈÁ‡∑§‹ ◊¥ ¬«∏ ‚∑§ÃË „Ò– ’„⁄U„Ê‹, Áfl¬ˇÊ ◊¥ ◊ı¡ÍŒ „⁄U Œ‹ ‚◊Íø ÉÊ≈UŸÊ∑˝§◊ ◊¥ •¬Ÿ •¬Ÿ ‹Ê÷ ∑§Ë ’Êà πÙ¡ ⁄U„ „Ò¥– ‹Á∑§Ÿ ¡„Ê¥ Ã∑§ ◊¡’ÍÃË •ı⁄U S¬C Ÿ¡Á⁄Uÿ ∑§Ë ’Êà „Ò ÃÙ ©‚∑§Ê •÷Êfl Áfl¬ˇÊ ◊¥ ÷Ë Ÿ¡⁄U •Ê ⁄U„Ê „Ò– ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑‘§ Á‹∞ ‚„ÊŸÈ÷ÍÁà ∑§Ë ¡„Ê¥ Ã∑§ ’Êà „Ò ÃÙ ∞∑§ Ã’∑§Ê ÿ„ ’Êà ÷‹Ë÷Ê¥Áà ‚◊¤ÊÃÊ „Ò Á∑§ Œ‡Ê ∑§Ë •Õ¸√ÿflSÕÊ ∑‘§ ‚◊ˇÊ ◊ı¡ÍŒÊ øÈŸıÁÃÿÙ¥ ∑‘§ ¬Ë¿ flÒÁE∑§ ∑§Ê⁄UáÊ ÷Ë „Ò¥ ‹Á∑§Ÿ ߟ ‚’ ‚ •Áœ∑§Ê¥‡Ê ¡ŸÃÊ ßûÊ»§Ê∑§ Ÿ„Ë¥ ⁄UπÃË– fl„ ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑‘§ ‚◊ˇÊ ◊ı¡ÍŒ øÈŸıÁÃÿÙ¥ ∑‘§ ’Œ‹ •¬Ÿ ¡ËflŸÿʬŸ ∑‘§ ‚◊ˇÊ ◊ı¡ÍŒ øÈŸıÁÃÿÙ¥ ∑§Ù íÿÊŒÊ ◊„ûÊÊ ŒÃË „Ò Á¡‚∑‘§ ø‹Ã •ÄU‚⁄U ‚⁄U∑§Ê⁄UÙ¥ ∑§Ù ‹Ù∑§ ‹È÷ÊflŸ »Ò§‚‹ ∑§⁄UŸ ¬«∏Ã „Ò¥– •’ ŒπŸÊ ÿ„ „Ò Á∑§ ‚⁄U∑§Ê⁄U ◊ı¡ÍŒÊ ‚¥∑§≈UÙ¥, øÈŸıÁÃÿÙ¥ ‚ Á∑§‚ ¬˝∑§Ê⁄U ÁŸ’≈U ¬ÊÃË „Ò ÄUÿÙ¥Á∑§ ‚◊ÿ ∑§◊ „Ò •ı⁄U ©‚ øÈŸıÁÃÿÙ¥ ¬⁄U Áfl¡ÿ „ÊÁ‚‹ ∑§⁄U wÆvy ∑§Ë ÃÒÿÊ⁄UË ◊¥ ÷Ë ¡È≈UŸÊ „Ò– ●●● 17


·ffþ´ff IYf ÀffÔÀIÈYd°fIY

¶fÔ¦fføYUfQ

ßflË⁄U ¡Ê»§⁄UË „◊Ê⁄U Œ‡Ê ∑‘§ Ã◊Ê◊ “⁄U„’⁄UÙ¥” ∑§Ê ÷˝CÊøÊ⁄U, Á⁄UEÃπÙ⁄UË ÃÕÊ •ãÿ ¿Ù≈U-’«∏ •¬⁄Uʜ٥ ◊¥ ¡‹ ¡ÊŸÊ ∑§Ù߸ Ÿß¸ ’Êà Ÿ„Ë¥ „Ò– ÷Ê⁄UÃfl·¸ ◊¥ ¡„Ê¥ •Ÿ∑§ ∑‘§¥Œ˝Ëÿ ◊¥òÊË, ◊ÈÅÿ◊¥òÊË, ∑‘§¥Œ˝ fl ⁄UÊíÿ ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑‘§ ◊¥òÊË, ‚Ê¥‚Œ, ÁflœÊÿ∑§ ÃÕÊ Ã◊Ê◊ ’«∏-¿Ù≈U •Áœ∑§Ê⁄UË ¡‹ ¡ÊÃ ⁄U„ „Ò¥– fl„Ë¥ ‹Ê‹Í ¬˝‚ÊŒ ÿÊŒfl, ¡ÿ‹Á‹ÃÊ, ∑§L§áÊÊÁŸÁœ ÃÕÊ Á‡Êé’Í ‚Ù⁄UŸ ¡Ò‚ ŸÃÊ ÷Ë ÷˝CÊøÊ⁄U •ÕflÊ •ãÿ ª¥÷Ë⁄U •¬⁄Uʜ٥ ◊¥ ¡‹ ∑§Ë „flÊ πÊ øÈ∑‘§ „Ò¥– ÿ„ ‚÷Ë ŸÃÊ ÷Ë ßûÊ»§Ê∑§ ‚ •¬Ÿ-•¬Ÿ ˇÊòÊËÿ ⁄UÊ¡ŸÒÁÃ∑§ Œ‹Ù¥ ∑‘§ ¬˝◊Èπ „Ò¥– ¬⁄U¥ÃÈ Œ‡Ê ∑§Ê ∑§Ù߸ ÷Ë ⁄UÊC˝Ëÿ ⁄UÊ¡ŸÒÁÃ∑§ Œ‹ ∞‚Ê Ÿ„Ë¥ ÕÊ Á¡‚∑‘§ Á∑§‚Ë ¬˝ ◊ È π •ÕflÊ •äÿˇÊ ∑‘ § ◊È ¥ „ ¬⁄U Á⁄U‡flÃπÙ⁄UË ÿÊ ÷˝CÊøÊ⁄U ∑§Ë ∞‚Ë ∑§ÊÁ‹π ‹ªË „Ù Á¡‚‚ Á∑§ ©‚ ¡‹ ¡ÊŸÊ ¬«∏Ê– ÁŸÁ‡øà M§¬ ‚ ÿ„ ∑§„Ê ¡Ê ‚∑§ÃÊ „Ò Á∑§ ß‚ ŒÎÁC∑§ÙáÊ ‚ Sflÿ¥÷Í “‚Ê¥S∑§ÎÁÃ∑§ ⁄UÊC˛flʌ˔ ¬Ê≈U˸ •Õʸà ÷Ê⁄UÃËÿ 18

¡ŸÃÊ ¬Ê≈U˸ ∑‘§ ¬Ífl¸ •äÿˇÊ ’¥ªÊM§ ‹ˇ◊áÊ Ÿ Á⁄UEÃπÙ⁄UË ∑‘§ •Ê⁄UÙ¬ ◊¥ ¡‹ ¡Ê∑§⁄U ∞∑§ ∑§ËÁø◊ÊŸ SÕÊÁ¬Ã Á∑§ÿÊ „Ò– ªı⁄UË’ „Ò Á∑§ ‚Ÿ˜ wÆÆv ◊¥ ÷Ê⁄UÃËÿ ¡ŸÃÊ ¬Ê≈U˸ ∑‘§ Ãà∑§Ê‹ËŸ ⁄UÊC˛Ëÿ •äÿˇÊ ’¥ªÊM§ ‹ˇ◊áÊ ∑§Ù ªÈ# ∑Ò§◊⁄U ∑‘§ ◊Êäÿ◊ ‚ Á∑§∞ ª∞ ∞∑§ ÁS≈U¥ª •Ê¬˝‡ÊŸ ∑‘§ Œı⁄UÊŸ ∞∑§ ‹Êπ L§¬ÿ ∑§Ë Á⁄UEà ‹Ã ÁŒπÊÿÊ ªÿÊ ÕÊ– “‚Ê¥S∑§ÎÁÃ∑§ ⁄UÊC˛flʌ˔ ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ ß‚ |w fl·Ë¸ÿ ŸÃÊ Ÿ ©‚ ‚◊ÿ ∞∑§ Ÿ$∑§‹Ë „ÁÕÿÊ⁄U «Ë‹⁄U ‚ ß‚ flÊŒ ∑‘§ Äà ∞∑§ ‹Êπ L§¬ÿ ∑§Ë Á⁄UEà SflË∑§Ê⁄U ∑§Ë ÕË Á∑§ fl„ ÷Ê⁄UÃËÿ Õ‹ ‚ŸÊ ∑§Ù Õ◊¸‹ flÊ߸ŸÊ∑§È‹⁄U (ŒÍ⁄U’ËŸ)∑§Ë •Ê¬ÍÁø „ÃÈ ©‚ ∆∑§Ê ÁŒ∞ ¡ÊŸ ◊¥ ⁄UˇÊÊ ◊¥òÊÊ‹ÿ ‚ Á‚»§ÊÁ⁄U‡Ê ∑§⁄U¥ª– ß‚ ÁS≈U¥ª •Ê¬˝‡ÊŸ ∑‘§ ¬pÊà ÁflÁ÷ÛÊ ≈UËflË øÒŸÀ‚ ¬⁄U ‚Ê¥S∑§ÎÁÃ∑§ ⁄UÊC˛flÊŒË Œ‹ ∑‘§ ß‚ •äÿˇÊ ∑§Ë flÊSÃÁfl∑§ÃÊ ¬Í⁄U Œ‡Ê Ÿ ŒπË– ©‚ ‚◊ÿ ’¥ªÊM§ ‹ˇ’áÊ ∑§Ù Ÿ Á‚»§¸ •äÿˇÊ ¬Œ ¿Ù«Ÿ∏Ê ¬«∏Ê ÕÊ jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

’ÁÀ∑§ fl ⁄UÊ¡ŸËÁà ∑‘§ ¬≈U‹ ‚ ÷Ë •ŒÎ‡ÿ „Ù ª∞ Õ– ÁŒÑË ∑‘§ •ÁÃÁ⁄UÄà ‚òÊ ãÿÊÿœË‡Ê ∑§Ë •ŒÊ‹Ã Ÿ ÇÿÊ⁄U„ fl·ÙZ ’ÊŒ ß‚ ◊Ê◊‹ ¬⁄U •¬ŸÊ ÁŸáʸÿ ‚ÈŸÊÃ „È∞ ’¥ªÊM§ ‹ˇ◊áÊ ∑§Ù Á⁄UEà ‹Ÿ ∑§Ê ŒÙ·Ë ∑§⁄UÊ⁄U ŒÃ „È∞ ÿ„ ∑§„Ê „Ò Á∑§-“‚Ë’Ë•Ê߸ ÿ„ ‚ÊÁ’à ∑§⁄U ¬ÊŸ ◊¥ ‚»§‹ ⁄U„Ë „Ò Á∑§ ’¥ªÊM§ ‹ˇ◊áÊ Ÿ ∞∑§ ‹Êπ L§¬ÿ ∑§Ë Á⁄U‡flà ‹Ë ÕË”– •ŒÊ‹Ã Ÿ ÿ„ ÷Ë ∑§„Ê Á∑§ ÷˝CÊøÊ⁄U ¬⁄U „◊Ê⁄UÊ •¬ŸÊ ⁄UflÒÿÊ „Ë ¡È◊¸ ∑§Ê ‚ÊÕË „Ò– ◊ÊŸŸËÿ •ŒÊ‹Ã Ÿ •¬Ÿ »Ò§‚‹ ◊¥ ‚øà Á∑§ÿÊ Á∑§ “‚’ ø‹ÃÊ „Ò” ∑§Ë ‚Ùø ◊ı¡ÍŒÊ „Ê‹Êà ∑§Ë Á¡∏ê◊ŒÊ⁄U „Ò– ’¥ªÊM§ ‹ˇ◊áÊ ∑§Ù •ŒÊ‹Ã Ÿ øÊ⁄U fl·¸ ∑§Ë ∑Ò§Œ ÃÕÊ ∞∑§ ‹Êπ L§¬ÿ ∑§Ê ¡È◊ʸŸÊ •ŒÊ ∑§⁄UŸ ∑§Ë ‚¡∏Ê ‚ÈŸÊŸ ∑‘§ ‚ÊÕ „Ë ÁÄʫ∏ ¡‹ ÷Ë ÷¡ ÁŒÿÊ– ªÙÿÊ ’¥ªÊM§ ‹ˇ◊áÊ Œ‡Ê ∑§Ë Á∑§‚Ë ⁄UÊC˛Ëÿ ⁄UÊ¡ŸÒÁÃ∑§ ¬Ê≈U˸ ∑‘§ ∞‚ ¬„‹ •äÿˇÊ „ÙŸ ∑§Ê Á⁄U∑§ÊÚ«¸ ’ŸÊ ¬ÊŸ ◊¥ ‚»§‹ ⁄U„ ¡ÙÁ∑§ Á⁄U‡flÃπÙ⁄UË ¡Ò‚ •¬⁄UÊœ ◊¥ ¡‹ ÷¡Ê ªÿÊ „Ù– ÁŸÁ‡øà M§¬ ‚ ÿ„ »Ò§‚‹Ê ÁŒÀ‹Ë ∑§Ë •ÁÃÁ⁄UQ§ ‚òÊ ãÿÊÿÊ‹ÿ ∑§Ê »Ò§‚‹Ê „Ò ÃÕÊ ’¥ªÊM§ ‹ˇ◊áÊ ™§¬⁄UË •ŒÊ‹ÃÙ¥ ◊¥ ß‚ »Ò§‚‹ ∑§Ù øÈŸıÃË ÷Ë Œ¥ª– ¬⁄U¥ÃÈ Á»§‹„Ê‹ Sflÿ¥ ∑§Ù ‚Ê¥S∑§ÎÁÃ∑§ ⁄UÊC˝flÊŒË, ◊„ÊŸ ⁄UÊC˛÷Äà fl ÷Ê⁄UÃËÿ ¬˝ÊøËŸ ‚¥S∑§ÎÁà fl ‚èÿÃÊ ∑§Ë ¬˝„⁄UË ’ÃÊŸ flÊ‹Ë ÷Ê¡¬Ê ∑§Ù ’„Èà ª„⁄UÊ ¤Ê≈U∑§Ê ‹ªÊ „Ò– ’¥ªÊM§ ‹ˇ◊áÊ ∑‘§ ◊È¥„ ¬⁄U ‹ªË Á⁄U‡flÃπÙ⁄UË ∑§Ë ß‚ ∑§ÊÁ‹π ∑‘§ œé’ ‚ ¬Ê≈U˸ Ÿ Sflÿ¥ ∑§Ù ’øÊ∞ ⁄UπŸ ∑‘§ Á‹∞ ß‚ ∑§Ê¥« ∑‘§ ©¡Êª⁄U „ÙŸ ∑‘§ ‚◊ÿ ÷Ë ’¥ªÊM§ ‹ˇ◊áÊ ∑§Ù ÇÿÊ⁄U„ fl·¸ ¬Ífl¸ ©Ÿ∑‘§ ¬Œ ‚ „≈UÊ ÁŒÿÊ ÕÊ– •ı⁄U ß‚ ÁŸáʸÿ ∑‘§ •ÊŸ ∑‘§ ’ÊŒ •ÕʸÃÚ ’¥ªÊM§ ‹ˇ◊áÊ ¬⁄U ‹ªÊ Á⁄UEÃπÙ⁄UË ∑§Ê •Ê⁄UÙ¬ Ãÿ „ÙŸ ∑‘§ ¬‡øÊà ÷Ê¡¬Ê Ÿ ß‚ Áfl·ÿ ‚ Sflÿ¥ ∑§Ê ’øÊŸ ∑§Ê ¬˝ÿÊ‚ ∑§⁄UÃ „È∞ ÿ„ ∑§„Ê „Ò Á∑§ ÿ„ ¬˝∑§⁄UáÊ ’¥ªÊM§ ‹ˇ◊áÊ ∑§Ê √ÿÁÄêà ◊Ê◊‹Ê

‚Ÿ˜ wÆÆv ◊¥ ÷Ê⁄UÃËÿ ¡ŸÃÊ ¬Ê≈U˸ ∑‘§ Ãà∑§Ê‹ËŸ ⁄UÊC˛Ëÿ •äÿˇÊ ’¥ªÊM§ ‹ˇ◊áÊ ∑§Ù ªÈ# ∑Ò§◊⁄U ∑‘§ ◊Êäÿ◊ ‚ Á∑§∞ ª∞ ∞∑§ ÁS≈U¥ª •Ê¬˝‡ÊŸ ∑‘§ Œı⁄UÊŸ ∞∑§ ‹Êπ L§¬ÿ ∑§Ë Á⁄UEà ‹Ã ÁŒπÊÿÊ ªÿÊ ÕÊ– “‚Ê¥S∑§ÎÁÃ∑§ ⁄UÊC˛flʌ˔ ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ ß‚ |w fl·Ë¸ÿ ŸÃÊ Ÿ ©‚ ‚◊ÿ ∞∑§ Ÿ$∑§‹Ë „ÁÕÿÊ⁄U «Ë‹⁄U ‚ ß‚ flÊŒ ∑‘§ Äà ∞∑§ ‹Êπ L§¬ÿ ∑§Ë Á⁄UEà SflË∑§Ê⁄U ∑§Ë ÕË Á∑§ fl„ ÷Ê⁄UÃËÿ Õ‹ ‚ŸÊ ∑§Ù Õ◊¸‹ flÊ߸ŸÊ∑§È‹⁄U (ŒÍ⁄U’ËŸ) ∑§Ë •Ê¬ÍÁø „ÃÈ ©‚ ∆∑§Ê ÁŒ∞ ¡ÊŸ ◊¥ ⁄UˇÊÊ ◊¥òÊÊ‹ÿ ‚ Á‚»§ÊÁ⁄U‡Ê ∑§⁄U¥ª–


„Ò– ¡’Á∑§ ß‚ ÁŸáʸÿ ∑‘§ •ÊŸ ‚ ∞∑§ ÁŒŸ ¬„‹ Ã∑§ ÿ„Ë ÷Ê¡¬Ê ’Ù»§Ù‚¸ ◊Èg ∑§Ù ‹∑§⁄U ∑§Ê¥ª˝‚ ¬Ê≈U˸ ∑§Ù ÉÊ⁄UŸ ∑§Ê ¡∏’⁄UŒSà ¬˝ÿÊ‚ ∑§⁄UÃË ÁŒπÊ߸ Œ ⁄U„Ë ÕË– ¬⁄U¥ÃÈ ’¥ªÊM§ ‹ˇ◊áÊ ∑‘§ ÁflL§h •ŒÊ‹ÃË »Ò§‚‹Ê •ÊŸ fl ©ã„¥ ‚¡∏Ê ‚ÈΟÊ∞ ¡ÊŸ ∑‘§ ’ÊŒ ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ •ÊR§◊áÊ ∑§Ë ËflÊ⁄U ∑§Ë œÊ⁄U ∑§È¥Œ „Ù ªß¸ „Ò– ⁄UÊ¡ŸÃÊ•Ù¥ ◊¥ •ŸÒÁÃ∑§ÃÊ ∑‘§ ’…∏Ã ø‹Ÿ ∑§Ù Œπ∑§⁄U „Ë Œ‡Ê ∑‘§ •Ê◊ •ÊŒ◊Ë ∑§Ê Œ‡Ê ∑§Ë ⁄UÊ¡ŸÒÁÃ∑§ √ÿflSÕÊ Áfl‡Ê·∑§⁄U ⁄UÊ¡ŸÒÁÃ∑§ Œ‹Ù¥ ÃÕÊ ß‚∑‘§ ŸÃÊ•Ù¥ ¬⁄U ‚ Áfl‡flÊ‚ ‚◊Ê# „ÙŸ ‹ªÊ „Ò– ß‚ ‚◊ÿ ‡ÊÊÿŒ Œ‡Ê ∑§Ê ∑§Ù߸ ÷Ë ∞‚Ê ⁄UÊ¡ŸÒÁÃ∑§ Œ‹ Ÿ„Ë¥ „Ò Á¡‚∑‘§ Á∑§‚Ë Ÿ Á∑§‚Ë ŸÃÊ ¬⁄U ÷˝CÊøÊ⁄U Á⁄UEÃπÙ⁄UË •ÕflÊ Á∑§‚Ë •ãÿ •¬⁄UÊœ ∑§Ê ∑§Ù߸ Ÿ ∑§Ù߸ •Ê⁄UÙ¬ Ÿ ‹ªÊ „Ù– ¡∏ÊÁ„⁄U „Ò øÍ¥Á∑§ ∑§Ê¥ª˝‚ ¬Ê≈U˸ Œ‡Ê ∑§Ë ‚’‚ ¬È⁄UÊŸË, ‚’‚ ’«∏Ë fl ‚’‚ ‹¥’ ‚◊ÿ Ã∑§ Œ‡Ê ¬⁄U ‡ÊÊ‚Ÿ ∑§⁄UŸ flÊ‹Ë ¬Ê≈U˸ ⁄U„Ë „Ò ß‚Á‹∞ ‚¥÷fl „Ò Á∑§ •ŸÒÁÃ∑§ •Êø⁄UáÊ flÊ‹ ŸÃÊ•Ù¥ ∑§Ë ‚¥ÅÿÊ ∑§Ê¥ª˝‚ ¬Ê≈U˸ ◊¥ ∑§È¿ ÿÊŒÊ „Ë „Ù– ¬⁄U¥ÃÈ ¡’¡’ ÷Ê⁄UÃËÿ ¡ŸÃÊ ¬Ê≈U˸ ∑‘§ Á∑§‚Ë Á¡ê◊ŒÊ⁄U fl ’«∏ ŸÃÊ ¬⁄U •ŸÒÁÃ∑§ •Êø⁄UáÊ ∑§Ê •Ê⁄UÙ¬ ‹ªÃÊ „Ò ©‚ ‚◊ÿ ÿ„ ¡∏M§⁄U ‚ÙøŸÊ ¬«∏ÃÊ „Ò Á∑§ •ÊÁπ⁄U Sflÿ¥ ∑§Ù Œ‡Ê ∑§Ê ∞∑§◊ÊòÊ ‚Ê¥S∑§ÎÁÃ∑§ ⁄UÊC˛flÊŒË ⁄UÊ¡ŸÒÁÃ∑§ Œ‹ ’ÃÊŸ flÊ‹Ë ¬Ê≈U˸ ∑‘§ ߟ ŸÃÊ•Ù¥ ∑§Ê •Êø⁄UáÊ ∞‚Ê ÄUÿÙ¥ „Ò? ⁄UÊC˛Ëÿ Sflÿ¥‚fl∑§ ‚¥ÉÊ ¡ÙÁ∑§ •¬Ÿ Áfl‡Ê· ‚¥S∑§Ê⁄UÙ¥ ∑§Ê ¬˝Á‡ÊˇÊáÊ Œ∑§⁄U •¬Ÿ Sflÿ¥‚fl∑§Ù¥ ∑§Ù ÷Ê¡¬Ê ◊¥ ÷¡ÃÊ ⁄U„ÃÊ „Ò ÃÕÊ Á∑§‚ √ÿÁÄà ∑§Ù ¬Ê≈U˸ ∑§Ê ¬˝àÿʇÊË ’ŸÊŸÊ „Ò ÃÕÊ Á∑§‚ ◊¥òÊË, ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ÃÕÊ ¬Ê≈U˸ ∑§Ê ⁄UÊíÿSÃ⁄UËÿ ÿÊ ⁄UÊC˝Ëÿ •äÿˇÊ ’ŸÊŸÊ „Ò ÿ„ ‚’ Ãÿ ∑§⁄UÃÊ „Ò fl ‚ÊÕ-‚ÊÕ ÷Ê¡¬Ê ∑§Ù ÷Ë ÁŸÿ¥ÁòÊà fl ÁŸŒ¸Á‡Êà ∑§⁄UÃÊ ⁄U„ÃÊ „Ò ©‚ ‚¥ÉÊ ∑‘§ ÿ„Ë “‚¥S∑§Ê⁄UË” ‹Ùª •ÊÁπ⁄U •Êª ø‹∑§⁄U ÿÊ •fl‚⁄U Á◊‹Ÿ ¬⁄U •ÕflÊ ‚ûÊʇÊÁÄà „ÊÕ ◊¥ •ÊŸ ¬⁄U Á⁄U‡flÃπÙ⁄U, ÷˝C ÿÊ •ŸÒÁÃ∑§ •Êø⁄UáÊ ∑§Ê Á‡Ê∑§Ê⁄U ÄUÿÙ¥ „Ù ¡ÊÃ „Ò¥? ’¥ªÊM§ ‹ˇ◊áÊ „Ë Ÿ„Ë¥ ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ ∞∑§ •ı⁄U ∑‘§¥Œ˝Ëÿ ◊¥òÊË ⁄U„ ÁŒ‹Ë¬ Á‚¥„ ¡ÍŒfl ∑§Ù ÷Ë ¬Í⁄U Œ‡Ê Ÿ ß‚ ¬˝∑§⁄UáÊ ◊¥ •¬Ÿ „ÊÕÙ¥ ◊¥ Á⁄U‡flà ∑§Ë ⁄U∑§◊ ‹Ã ‚⁄U•Ê◊ ≈U‹ËÁfl¡∏Ÿ øÒŸÀ‚ ¬⁄U ŒπÊ ÕÊ– ÿÁŒ©⁄Uå¬Ê fl ⁄U◊‡Ê ¬ÙπÁ⁄UÿÊ‹ ÁŸ‡Ê¥∑§ ¡Ò‚ ◊ÈÅÿ◊¥ÁòÊÿÙ¥ ∑§Ê ÷˝CÊøÊ⁄U ∑‘§ •Ê⁄U٬٥ ‚ ÁÉÊ⁄UŸ ∑‘§ ’ÊŒ ©ã„¥ ¬Œ ‚ „≈UÊÿÊ ¡ÊŸÊ ÷Ë ¬Í⁄UÊ Œ‡Ê Œπ øÈ∑§Ê „Ò– ÷Ê⁄Uà ◊ÊÃÊ •ı⁄U œ⁄UÃË ◊ÊÃÊ ∑§Ë ’Êà ∑§⁄UŸ flÊ‹Ë ÷Ê⁄UÃËÿ ¡ŸÃÊ ¬Ê≈U˸ ∑‘§ „Ë ’ÑÊ⁄UË ∑‘§ ⁄UaË ’¥œÈ œ⁄UÃË ◊ÊÃÊ ∑§Ê Á∑§ÃŸÊ •flÒœ πŸŸ ∑§⁄U øÈ∑‘§ „Ò¥ fl ∑§⁄UÃ ⁄U„ „Ò¥ •ı⁄U •Ê¡ ÷Ë ßã„Ë¥ •Ê⁄U٬٥ ◊¥ ¡‹ ◊¥ ÷Ë „Ò¥ ÿ„ ÷Ë ‚Ê⁄UÊ Œ‡Ê Œπ ⁄U„Ê „Ò– ◊äÿ ¬˝Œ‡Ê,¿ûÊË‚ª…∏, ∑§ŸÊ¸≈U∑§ fl ©ûÊ⁄UÊ𥫠⁄UÊíÿÙ¥ ∑‘§ ß‚ ¬˝∑§Ê⁄U ∑‘§ •ı⁄U ÷Ë ∑§ß¸

©ŒÊ„⁄UáÊ „Ò¥ ¡Ù ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ “‚Ê¥S∑§ÎÁÃ∑§ ⁄UÊC˛flÊŒ” ∑§Ë ∑∏§‹ß¸ πÙ‹Ã „Ò¥– ŸÙ≈U ∑‘§ ’Œ‹ ‚¥‚Œ ◊¥ ¬˝üÊ ¬Í¿ ¡ÊŸ ∑§Ù ‹∑§⁄U ÷Ë ‚’‚ •Áœ∑§ ‚Ê¥‚Œ ß‚Ë “‚Ê¥S∑§ÎÁÃ∑§ ⁄UÊC˛flʌ˔ ¬Ê≈U˸ ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ „Ë Œπ ª∞ „Ò¥– ‚¥‚Œ ◊¥ ŸÙ≈UÙ¥ ∑‘§ ’¥«‹ ‹Ê∞ ¡ÊŸ ∑‘§ ¬˝∑§⁄UáÊ ◊¥ ÷Ë ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ „Ë ‚ÈœË⁄U ∑§È‹∑§áÊ˸ ¡‹ ∑§Ë „flÊ πÊ øÈ∑‘§ „Ò¥– ∞‚ •ı⁄U ÷Ë ∑§ß¸ ©ŒÊ„⁄UáÊ „Ò¥ Á¡Ÿ‚ ÷Ê¡¬Ê ∑§Ê flÊSÃÁfl∑§ ø„⁄UÊ ©¡Êª⁄U „ÙÃÊ „Ò– ÿÊŸË •¬Ÿ Sflÿ¥‚fl∑§Ù¥, ŸÃÊ•Ù¥ fl ∑Ò§«‚¸ ∑§Ù Á‡ÊCÊøÊ⁄U, ŸÒÁÃ∑§ÃÊ, ⁄UÊC˛flÊŒ fl ‚Ê¥S∑§ÎÁÃ∑§ ⁄UÊC˛flÊŒ ∑§Ë ÉÊÈ^Ë Á¬‹ÊŸ ∑§Ê ŒÊflÊ ∑§⁄UŸ flÊ‹Ë ÷Ê¡¬Ê ∑§Ê fl„ M§¬ Ÿ¡∏⁄U •ÊÃÊ „Ò ¡ÙÁ∑§ •ãÿ ⁄UÊ¡ŸÒÁÃ∑§ Œ‹Ù¥ •ÕflÊ ÷˝C ŸÃÊ•Ù¥ ‚ •‹ª ÃÙ ÄUÿÊ ’ÁÀ∑§ ߟ‚ ÷Ë •Áœ∑§ ÷ÿÊfl„ fl ’ŒŸÈ◊Ê ¬˝ÃËà „ÙÃÊ „Ò– ÿ„Ê¥ ◊Ò¥ ÷Ê¡¬Ê ¬⁄U ‹ªŸ flÊ‹ ‚Ê¥¬˝ŒÊÁÿ∑§ÃÊ ÿÊ ªÈ¡⁄UÊà ∑‘§ ‚Ê◊ÍÁ„∑§ Ÿ⁄U‚¥„Ê⁄U •ÕflÊ ’Ê’⁄UË ◊Á‚¡Œ Áfläfl¥‚ ¡Ò‚ •Ê⁄U٬٥ ∑§Ë ’Êà ∑§Ã߸ Ÿ„Ë¥ ∑§⁄UŸÊ øÊ„Í¥ªÊ– ‚flÊ‹ ÿ„ „Ò Á∑§ Á⁄‡flÃπÙ⁄UË fl ÷˝CÊøÊ⁄U ∑‘§ Œ‹Œ‹ ◊¥ Sflÿ¥ •Ê∑§¥∆ «Í’Ë ÷Ê¡¬Ê Á»§⁄U •ÊÁπ⁄U Sflÿ¥ ∑§Ù ‚’‚ •‹ª ÁŒπÊŸ ÃÕÊ •¬ŸË ¬Ê≈U˸ ∑§Ù “¬Ê≈U˸ ÁflŒ ∞ Á«»§⁄U¥‚” ’ÃÊŸ ∑§Ê …Ù¥ª¬Íáʸ ¬˝ÿÊ‚ ’Ê⁄U-’Ê⁄U ÄUÿÙ¥ ∑§⁄UÃË ⁄U„ÃË „Ò? ¡∏ÊÁ„⁄U „Ò ÿ„ ‚’∑§È¿ ÷Ê⁄UÃËÿ ⁄UÊ¡ŸËÁà ∑‘§ ©‚ ’ŒÁ∑§S◊à Ãı⁄U-Ã⁄UË∑§Ù¥ ∑§Ê „Ë ¬Á⁄UáÊÊ◊ „Ò Á¡‚∑‘§ Äà ‹ª÷ª ‚÷Ë ⁄UÊ¡ŸÒÁÃ∑§ Œ‹ •¬Ÿ ¬˝ÁÃm¥mË, Áfl⁄UÙœË •ÕflÊ •¬Ÿ ◊ÈÅÿ Áfl¬ˇÊË Œ‹Ù¥ fl ©Ÿ∑‘§ jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

Ÿ à ʕ٥ ∑§Ù ◊ı∑§Ê ¬ÊÃ „Ë ’ŒŸÊ◊, •¬◊ÊÁŸÃ,ŒÙ·Ë, •¬⁄UÊœË ÿÊ •ŸÒÁÃ∑§ ¬˝◊ÊÁáÊà ∑§⁄UŸ ∑§Ë ¬Í⁄UË ∑§ÙÁ‡Ê‡Ê ∑§⁄UÃ „Ò¥– •ı⁄U •¬Ÿ ¬˝ÁÃmãmË Œ‹ ÿÊ ŸÃÊ ∑§Ù •¬◊ÊÁŸÃ, ’ŒŸÊ◊ ÿÊ •Ê⁄UÙ¬Ë ‚ÊÁ’à ∑§⁄UŸÊ „Ë ∞‚ Œ‹Ù¥ ∑‘§ Á‹∞ »§ÊÿŒ ∑§Ê ‚ıŒÊ ‚ÊÁ’à „ÙÃÊ „Ò ÄUÿÙ¥Á∑§ •Ê◊ ◊ÃŒÊÃÊ Á∑§‚Ë ŸÃÊ ÿÊ ⁄UÊ¡ŸÒÁÃ∑§ Œ‹ ¬⁄U ‹ªŸ flÊ‹ •Ê⁄U٬٥ ‚ ŒÈ—πË „Ù∑§⁄U •Ê⁄UÙ¬ ‹ªÊŸ flÊ‹Ù¥ ∑‘§ ¬ˇÊ ◊¥ •¬ŸÊ ◊Ìʟ ∑§⁄U ’Ò∆ÃÊ „Ò– •ı⁄U Œ‡Ê∑§Ù¥ ‚ Œ‡Ê ∑‘§ ⁄UÊ¡ŸÒÁÃ∑§ Œ‹Ù¥ ∑§Ë ÿ„Ë ∞∑§ ‚œË „È߸ ¬Ê⁄U¥¬Á⁄U∑§ ⁄UáÊŸËÁà ø‹Ë •Ê ⁄U„Ë „Ò– •’ ÿÁŒ ∞‚ ◊¥ Á∑§‚Ë ⁄UÊ¡ŸÒÁÃ∑§ Œ‹ ◊¥ ‚Ê¥S∑§ÎÁÃ∑§ ⁄UÊC˝flÊŒ, œÊÁ◊¸∑§ÃÊ, ‚Ê¥¬˝ŒÊÁÿ∑§ÃÊ, Œ‡Ê ∑§Ë ¬˝ÊøËŸ ‚¥S∑§ÎÁà ∑‘§ •‹◊’⁄UŒÊ⁄U fl ‚’‚ •Áœ∑§ ‚¥S∑§Ê⁄UflÊŒË „ÙŸ ¡Ò‚Ê “ë∑∏§Ê” ‹ªÊ ÁŒÿÊ ¡Ê∞ Á»§⁄U ÃÙ ß‚‚ ‚ÙŸ ◊¥ ‚È„ÊªÊ „Ù ¡ÊÃÊ „Ò– ¡Ò‚Ê Á∑§ ÷Ê¡¬Ê •¬Ÿ Á‹∞ ∑§⁄UÃË ⁄U„Ë „Ò– ÷Ê¡¬Ê ∑§Ë ∞‚Ë „Ë ∞∑§ fl„ øÊ‹ ÷Ë ÕË ¡’Á∑§ ’Ò∆Á’∆Ê∞ ¬Ê≈U˸ ŸÃÊ•Ù¥ ∑§Ù wÆÆy ∑‘§ ‹Ù∑§‚÷Ê øÈŸÊflÙ¥ ‚ ¬Ífl¸ •øÊŸ∑§ ߥÁ«ÿÊ ‡ÊÊ߸ÁŸ¥ª „ÙÃÊ „È•Ê ÁŒπÊ߸ ŒŸ ‹ªÊ ÕÊ– ◊ª⁄U Œ‡Ê ∑‘§ ◊ÃŒÊÃÊ•Ù¥ ∑§Ù fl„ ߥÁ«ÿÊ ‡ÊÊ߸ÁŸ¥ª Ÿ¡∏⁄U Ÿ„Ë¥ •ÊÿÊ– Á‹„Ê¡∏Ê ∑§„Ê ¡Ê ‚∑§ÃÊ „Ò Á∑§ ’¥ªÊM§ ‹ˇ◊áÊ ¡Ò‚ Á∑§‚Ë ¬Ê≈U˸ ∑‘§ ¬„‹ •äÿˇÊ mÊ⁄UÊ ¡‹ ¡ÊŸ ¡Ò‚Ê ∑§ËÁø◊ÊŸ SÕÊÁ¬Ã ∑§⁄UŸ ∑‘§ ’ÊŒ ∞∑§ ’Ê⁄U Á»§⁄U ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ flÊSÃÁfl∑§ ‚¥S∑§Ê⁄U ©¡Êª⁄U „Ù ª∞ „Ò¥– ●●● 19


AfSXEÀfEÀf IZY »ffOÞX»fZ ¦fOXIYSXe A¶f WXû ¦fE ´fSXfE

∞‹.∞‚.„⁄UŒÁŸÿÊ ß‚ ’Êà ∑‘§ S¬C ‚¥∑‘§Ã Á◊‹ ⁄U„ „Ò¥ Á∑§ ⁄UÊC˝Ëÿ Sflÿ¥‚fl∑§ ‚¥ÉÊ ∑§Ê •¬Ÿ ‹Ê«∏‹ Sflÿ¥‚fl∑§ ÁŸÁß ª«∑§⁄UË ‚ ◊Ù„ ÷¥ª „Ù ªÿÊ „Ò– ‚Ÿ˜ wÆvÆ ◊¥ •Ê⁄U.∞‚.∞‚. ¬˝◊Èπ «ÊÚ. ◊Ù„Ÿ ÷ʪflà Ÿ ©ã„¥ ÷Ê⁄UÃËÿ ¡ŸÃÊ ¬Ê≈U˸ ∑§Ê øÊ¡¸ ÿ„ ‚Ùø∑§⁄U ‚ı¥¬Ê ÕÊ Á∑§ fl ÷Ê¡¬Ê ∑§Ê ∑§ÊÿÊ∑§À¬ ∑§⁄U¥ª– •≈U‹ Á’„Ê⁄UË flÊ¡¬ÿË ∑‘§ ◊ÊŸÁ‚∑§ fl ‡ÊÊ⁄UËÁ⁄U∑§ M§¬ ‚ •‡ÊQ§ „ÙŸ ‚ ∞fl¥ ‹Ê‹∑§ÎcáÊ •«flÊŸË ∑‘§ •¬˝Ê‚¥Áª∑§ „Ù ¡ÊŸ ‚ ÷Ê¡¬Ê ‹ª÷ª ŸÃÎàfl Áfl„ËŸ „Ù ªÿË ÕË– ß‚ fl¡„ ‚ ÷Ê¡¬Ê ∑§Ù •’ Ÿÿ ŸÃÎàfl ∑§Ë Ã‹Ê‡Ê ÕË– ∑§Ê»§Ë ‚Ùø-ÁfløÊ⁄U ∑‘§ ’ÊŒ ÷Ê¡¬Ê ∑§Ë Á¬ÃÎ ‚¥SÕÊ ⁄UÊC˝Ëÿ Sflÿ¥‚fl∑§ ‚¥ÉÊ Ÿ ÿ„ ©ûÊ⁄UŒÊÁÿàfl ÁŸÁß ª«∑§⁄UË ∑§Ù ‚ı¥¬Ê ÕÊ– ÁŸÁß ª«∑§⁄UË ∑§Ë ‚’‚ ’«∏Ë Áfl‡Ê·ÃÊ ÿ„ ÕË Á∑§ fl ŸÊª¬È⁄U ∑‘§ ÁŸflÊ‚Ë „Ò¥ ¡„Ê¥ ‚¥ÉÊ ∑§Ê ◊ÈÅÿÊ‹ÿ ÁSÕà „Ò– ©Ÿ∑§Ë ŒÍ‚⁄UË Áfl‡Ê·ÃÊ ÿ„ ÕË Á∑§ fl ‚¥ÉÊ ∑‘§ ¬Í⁄UË Ã⁄U„ •ŸÈ‡ÊÊ‚Ÿ’h Sflÿ¥‚fl∑§ „Ò¥– ©Ÿ∑§Ë ÃË‚⁄UË Áfl‡Ê·ÃÊ ÿ„ ÕË Á∑§ fl ◊„Ê⁄UÊC˛ ∑‘§ ◊¥òÊË ⁄U„ øÈ∑‘§ „Ò¥– ◊„Ê⁄UÊC˛ ∑‘§ ◊¥òÊË ⁄U„Ã „È∞ ©ã„Ù¥Ÿ fl„Ê¥ ‚«∏∑§Ù¥, ¬È‹Ù¥ •ı⁄U ‹Ê߸•Ùfl⁄UÙ¥ ∑‘§ ÁŸ◊ʸáÊ ◊¥ ◊„àfl¬Íáʸ ÷ÍÁ◊∑§Ê •ŒÊ ∑§Ë ÕË– 20

Á’ŸÊ Á∑§‚Ë ÷˝CÊøÊ⁄U ∑‘§ ©ûÊ◊ ªÈáÊflûÊÊ ∑‘§ ÁŸ◊ʸáÊ ∑§⁄UflÊ∞ Õ– ©Ÿ∑§Ë ߟ πÍÁ’ÿÙ¥ ‚ fl «ÊÚ. ÷ʪflà ∑§Ë ¬„‹Ë ¬‚¥Œ ’Ÿ ªÿ Õ– •äÿˇÊ ¬Œ ‚ê„Ê‹Ÿ ∑‘§ ’ÊŒ ©ã„Ù¥Ÿ ¬Ê≈U˸ ∑‘§ Ãı⁄U Ã⁄UË∑§Ù¥ ◊¥ •Ÿ∑§ ◊„àfl¬Íáʸ ¬Á⁄UfløŸ Á∑§ÿ Õ– ©ã„Ù¥Ÿ •¬Ÿ ∑§Êÿ¸∑§Ê‹ ◊¥ ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ •Ÿ∑§ ∞‚ ¬Ífl¸ ŸÃÊ•Ù¥ ∑§Ù, ¡Ù Á∑§ã„Ë ∑§Ê⁄UáÊÙ¥ ‚ ¬Ê≈U˸ ¿Ù«∏ øÈ∑‘§ Õ Á»§⁄U ‚ ¬Ê≈U˸ ◊¥ flÊÁ¬‚ ‹ÊŸ ◊¥ ◊„àfl¬Íáʸ ‚»§‹ÃÊ „ÊÁ‚‹ ∑§Ë ÕË– ©Ÿ∑‘§ ŸÃÎàfl ◊¥ ÷Ê¡¬Ê Ÿ •Ÿ∑§ SÕÊŸÙ¥ ¬⁄U¥ øÈŸÊflË ‚»§‹ÃÊ ¬Ê߸ ÕË– Á¡Ÿ ¬Ífl¸ ŸÃÊ•Ù¥ ∑§Ù fl flÊÁ¬‚ ‹Ê∞ ©Ÿ◊¥ ◊äÿ¬˝Œ‡Ê ∑§Ë ¬Ífl¸ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ©◊Ê ÷Ê⁄UÃË, ¬Ífl¸ ∑‘§ãŒ˝Ëÿ ◊¥òÊË ¡‚fl¥Ã Á‚¥„ •ı⁄U ‚¥¡ÿ ¡Ù‡ÊË ‡ÊÊÁ◊‹ „Ò– ß‚∑‘§ ’Êfl¡ÍŒ Á∑§ ©◊Ê ÷Ê⁄UÃË Ÿ ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ ÁflM§äŒ ¡„⁄U ©ª‹Ê ÕÊ, ©ã„Ù¥Ÿ ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ ‚÷Ë ŸÃÊ•Ù¥ ∑§Ù ’È⁄UÊ ÷‹Ê ∑§„Ê ª«∑§⁄UË Ÿ ©ã„¥ ÷Ê¡¬Ê ◊¥ ¬ÈŸ— ¬˝fl‡Ê ÁŒÿÊ– ◊äÿ¬˝Œ‡Ê ∑‘§ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË Á‡Êfl⁄UÊ¡ Á‚¥„ øı„ÊŸ ‚◊à ◊äÿ¬˝Œ‡Ê ∑‘§ ’„È‚¥Åÿ∑§ ŸÃÊ ©◊Ê ÷Ê⁄UÃË ∑‘§ ¬ÈŸ— ¬˝fl‡Ê ∑‘§ Áfl⁄UÙœË Õ ¬⁄U¥ÃÈ ß‚ Áfl⁄UÙœ ∑§Ë ¬⁄UflÊ„ Á∑§ÿ Á’ŸÊ ª«∑§⁄UË Ÿ ©◊Ê ÷Ê⁄UÃË ∑§Ù ÷Ê¡¬Ê ◊¥ ‚‚ê◊ÊŸ flÊÁ¬‚ Á‹ÿÊ– ß‚Ë Ã⁄U„ ‚¥¡ÿ ¡Ù‡ÊË ∑§Ê ©ã„Ù¥Ÿ jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

¬ÈŸflʸ‚ Á∑§ÿÊ– •‡‹Ë‹ ‚Ë.«Ë. ‚ ‚¥¡ÿ ¡Ù‡ÊË ∑§Ê ŸÊ◊ ¡È«∏Ê „ÙŸ ‚ ©ã„¥ ÷Ê¡¬Ê ‚ ‹ª÷ª ÁŸc∑§ÊÁ‚à ∑§⁄U ÁŒÿÊ ªÿÊ ÕÊ– ‚¥¡ÿ ¡Ù‡ÊË ∑§Ù ªÈ¡⁄UÊà ∑‘§ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË Ÿ⁄UãŒ˝ ◊ÙŒË •¬ŸÊ ¬˝ÁÃmãŒË ◊ÊŸÃ „Ò– ◊ÙŒË ß‚ „Œ Ã∑§ ¡Ù‡ÊË ∑§Ù ŸÊ¬‚¥Œ ∑§⁄UÃ „Ò Á∑§ ¡’ ª«∑§⁄UË Ÿ ¡Ù‡ÊË ∑§Ù ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑§Ê ¬˝÷Ê⁄UË ’ŸÊÿÊ ªÿÊ ÃÙ ◊ÙŒË Ÿ •÷Ë „Ê‹ ◊¥ ‚¥¬ÛÊ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê øÈŸÊfl ◊¥ ÷Ê¡¬Ê ∑§Ê ¬˝øÊ⁄U ∑§⁄UŸ ‚ ߥ∑§Ê⁄U ∑§⁄U ÁŒÿÊ– ª«∑§⁄UË Ÿ ◊ÙŒË ∑§Ë ŸÊ⁄UÊ¡ªË ∑§Ë ÷Ë ¬⁄UflÊ„ Ÿ„Ë¥ ∑§Ë– ¡„Ê¥ Ã∑§ ߟ ÁŸáʸÿÙ¥ ∑§Ê ‚¥’¥œÊ „Ò ©Ÿ∑‘§ ø‹Ã ‚¥ÉÊ ∑§Ë Ÿ¡⁄UÙ¥

ÁŸÁß ª«∑§⁄UË ∑§Ë ‚’‚ ’«∏Ë Áfl‡Ê·ÃÊ ÿ„ ÕË Á∑§ fl ŸÊª¬È⁄U ∑‘§ ÁŸflÊ‚Ë „Ò¥ ¡„Ê¥ ‚¥ÉÊ ∑§Ê ◊ÈÅÿÊ‹ÿ ÁSÕà „Ò– ©Ÿ∑§Ë ŒÍ‚⁄UË Áfl‡Ê·ÃÊ ÿ„ ÕË Á∑§ fl ‚¥ÉÊ ∑‘§ ¬Í⁄UË Ã⁄U„ •ŸÈ‡ÊÊ‚Ÿ’h Sflÿ¥‚fl∑§ „Ò¥– ©Ÿ∑§Ë ÃË‚⁄UË Áfl‡Ê·ÃÊ ÿ„ ÕË Á∑§ fl ◊„Ê⁄UÊC˛ ∑‘§ ◊¥òÊË ⁄U„ øÈ∑‘§ „Ò¥–


◊¥ ©Ÿ∑§Ë ¬˝ÁÃDÊ ◊¥ ß¡Ê»§Ê „È•Ê– ߟ ‚»§‹ÃÊ•Ù¥ ∑‘§ ø‹Ã ‚¥ÉÊ Ÿ ª«∑§⁄UË ∑§Ù ¬ÈŸ— ÷Ê¡¬Ê ∑§Ê •äÿˇÊ ’ŸÊŸ ∑§Ê ◊Ÿ ’ŸÊ Á‹ÿÊ– ª«∑§⁄UË ∑§Ë ¬ÈŸ— ÃÊ¡¬Ù‡ÊË ∑‘§ Á‹∞ flÊÃÊfl⁄UáÊ ’ŸÊŸ ∑§Ê ©ûÊ⁄UŒÊÁÿàfl •M§áÊ ¡≈U‹Ë •ı⁄U ‚È·◊Ê Sfl⁄UÊ¡ ∑§Ù ‚ı¥¬Ê– ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ ‚¥ÁflœÊŸ ∑‘§ •ŸÈ‚Ê⁄U ∑§Ù߸ ÷Ë ŸÃÊ ‹ªÊÃÊ⁄U ŒÙ ’Ê⁄U ÷Ê¡¬Ê ∑§Ê •œÿˇÊ Ÿ„Ë¥ ’Ÿ ‚∑§ÃÊ „Ò– ß‚Á‹∞ ‚¥ÉÊ Ÿ ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ Á‹∞ ‚¥ÁflœÊŸ ◊¥ ‚¥‡ÊÙœŸ ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞ ÷Ë „⁄UË ¤Ê¥«Ë Œ ŒË ÕË– ¬⁄U¥ÃÈ ß‚ ’Ëø ∑§È¿ ∞‚Ë ÉÊ≈UŸÊÿ¥ „È߸ Á¡‚‚ ‚¥ÉÊ ∑§Ù ª«∑§⁄UË ∑‘§ ‚¥’¥œ ◊¥ •¬ŸÊ ŒÎÁC∑§ÙáÊ ’Œ‹ŸÊ ¬«∏Ê– ß‚ ’Ëø ª«∑§⁄UË Ÿ ∑§È¿ ∞‚ ÁŸáʸÿ Á‹ÿ ¡Ù ‚¥ÉÊ ∑§Ù •ë¿ Ÿ„Ë¥ ‹ª– ߟ ÁŸáʸÿÙ¥ ◊¥ ∑§È¿ ‹ÙªÙ¥ ∑§Ù ⁄UÊíÿ ‚÷Ê ∑§Ë Á≈U∑§≈U ŒŸ ∑§Ê ÁŸáʸÿ ‡ÊÊÁ◊‹ ÕÊ– ª«∑§⁄UË Ÿ •¬˝flÊ‚Ë ÷Ê⁄UÃËÿ √ÿʬÊ⁄UË •¥‡ÊÈ◊Ÿ Á◊üÊÊ ∑§Ù ⁄UÊíÿ‚÷Ê øÈŸÊfl ◊¥ ‚◊Õ¸Ÿ ŒŸ ∑§Ê ÁŸáʸÿ Á‹ÿÊ– ª«∑§⁄UË Ÿ Á◊üÊÊ ∑§Ù ¤ÊÊ⁄U𥫠‚ ⁄UÊíÿ‚÷Ê ◊¥ ÷¡Ÿ ∑§Ê •ÊEÊ‚Ÿ ÁŒÿÊ ÕÊ ¬¥⁄UÃÈ ª«∑§⁄UË ∑‘§ ÁŸáʸÿ ∑§Ê ¡Ù⁄UŒÊ⁄U Áfl⁄UÙœ „È•Ê– Á¡Ÿ ‹ÙªÙ¥ Ÿ Áfl⁄UÙœ Á∑§ÿÊ ©Ÿ◊¥ ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ ÷Ê⁄UË ÷⁄U∑§◊ ŸÃÊ ÿ‡Êfl¥Ã Á‚¥„ ÷Ë ‡ÊÊÁ◊‹ Õ– Áfl⁄UÙœ ∑‘§ ø‹Ã •¥‡ÊÈ◊Ÿ Á◊üÊÊ ∑§Ù •¬ŸË ©ê◊ËŒflÊ⁄UË flÊÁ¬‚ ‹ŸË ¬«∏Ë– ŸÊ◊ flÊÁ¬‚ ‹Ÿ ∑‘§ ’ÊŒ •¥‡ÊÈ◊Ÿ Á◊üÊÊ Ÿ ∞∑§ ¬òÊ∑§Ê⁄U flÊÃʸ ∑§Ë– ¬òÊ∑§Ê⁄U flÊÃʸ ◊¥ Á◊üÊÊ Ÿ ÷Ê¡¬Ê ŸÃÎàfl ¬⁄U •Ÿ∑§ ª¥÷Ë⁄U •Ê⁄UÙ¬ ‹ªÊÿ ¡Ù ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ ‚ÊÕ-‚ÊÕ ‚¥ÉÊ ∑§Ù ÷Ë ¬‚¥Œ Ÿ„Ë¥ •Êÿ– ß‚∑‘§ •ÁÃÁ⁄UQ§ ª«∑§⁄UË Ÿ Á¡‚ Ã⁄U„ ©ûÊ⁄U¬˝Œ‡Ê ◊¥ ◊ÊÿÊflÃË mÊ⁄UÊ ÁŸc∑§ÊÁ‚à ÷˝C ◊¥òÊË ∑§È‡ÊflÊ„ ∑§Ù ÷Ê¡¬Ê ◊¥ ¬˝fl‡Ê ÁŒÿÊ ÕÊ ©‚‚ ÷Ë ‚¥ÉÊ ¬Á⁄UflÊ⁄U ª«∑§⁄UË ‚ ŸÊ⁄UÊ¡ „Ù ªÿÊ– ß‚Ë Ã⁄U„ ∞∑§ •ı⁄U ÷˝C ŸÃÊ •¡ÿ ‚¥øÃË ∑§Ù ⁄UÊíÿ‚÷Ê ∑§Ê ©ê◊ËŒflÊ⁄U ’ŸÊÿÊ– ߟ ÁŸáÊ˝ÿÙ¥ ∑‘§ ∑§Ê⁄UáÊ ª«∑§⁄UË ∑§Ë ÃSflË⁄U ÷˝C ŸÃÊ•Ù¥ ∑§Ù ‚¥⁄UˇÊáÊ ŒŸ flÊ‹ √ÿÁQ§ ∑§Ë ’Ÿ ªÿË– ß‚∑‘§ •ÁÃÁ⁄UQ§ ª«∑§⁄UË ∑§Ë ∑§Êÿ¸¬˝áÊÊ‹Ë ‚ ÷Ë ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ ŸÃÊ•Ù¥ •ı⁄U ∑§Êÿ¸∑§Ãʸ•Ù¥ ∑§Ù ¬¥‚Œ Ÿ„Ë¥ •Ê߸– ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ ŸÃÊ•Ù¥ ∑§Ë Á‡Ê∑§Êÿà „Ò Á∑§ ª«∑§⁄UË ‹ª÷ª ÃʟʇÊÊ„ ∑‘§ ‚◊ÊŸ √ÿfl„Ê⁄U ∑§⁄UÃ „Ò–¥ fl ‚„ÿÙÁªÿÙ¥ •ı⁄U ‚ÊÁÕÿÙ¥ ‚ ¬⁄UÊ◊‡Ê¸ Á∑§ÿ Á’ŸÊ ◊„àfl¬Íáʸ ÁŸáʸÿ ‹Ã „Ò¥ •ı⁄U Á‹ÿ ªÿ ÁŸáʸÿÙ¥ ∑§Ë ‚ÍøŸÊ ÷Ë •¬Ÿ flÁ⁄UD ‚„ÿÙÁªÿÙ¥ ∑§Ù •ı⁄U ¬Ê≈U˸ ∑‘§ •ãÿ ¬ŒÊÁœ∑§ÊÁ⁄UÿÙ¥ ∑§Ù Ÿ„Ë¥ ŒÃ „Ò–¥ ‚¥ÉÊ ∑§Ù ©Ÿ∑§Ë ÿ„ •ÊŒÃ ÷Ë ¬‚¥Œ Ÿ„Ë¥ „Ò Á∑§ fl Á≈U∑§≈U ÁflÃ⁄UáÊ ∑‘§ »Ò§‚‹ Sflÿ¥ mÊ⁄UÊ ∑§⁄UflÊÿ ªÿ ‚flˇ¸ ÊáÊÙ¥ ∑‘§ •ÊœÊÊ⁄U ¬⁄U ∑§⁄UÃ „Ò¥ •ı⁄U ¬Ê≈U˸ ∑§Êÿ¸∑§Ãʸ•Ù¥ mÊ⁄UÊ ÁŒÿ ◊ÍÀÿÊ¥∑§Ÿ ∑§Ë ©¬ˇÊÊ ∑§⁄UÃ „Ò¥– ߟ ‚’ ∑§Ê⁄UáÊÙ¥ ‚ ‚¥ÉÊ ∑§Ê ª«∑§⁄UË ∑‘§ ¬˝Áà ◊Ù„ ÷¥ª „Ù ªÿÊ „Ò– ‚¥ÉÊ ∑§Ù ß‚ ’Êà ∑§Ê •»§‚Ù‚ „Ò Á∑§ ©Ÿ∑§Ê ‹Ê«∏‹Ê ÷˝CÙ¥ ∑§Ê ‚⁄UŒÊ⁄U ÁŸ∑§‹Ê– ●●●

‚¥ÉÊ ∑§⁄U ‚∑§ÃÊ „Ò ÷Ê¡¬Ê ¬⁄U ÁŸÿ¥òÊáÊ

÷Ê¡¬Ê ∑‘§ ⁄UÊC˛Ëÿ •äÿˇÊ ÁŸÁß ª«∏∑§⁄UË ∑§Ê ∑§Êÿ¸∑§Ê‹ ¬Í⁄UÊ „ÙŸ ∑‘§ ’ÊŒ ªÈ¡⁄UÊà ∑‘§ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË Ÿ⁄UãŒ˝ ◊ÙŒË ©Ÿ∑§Ê SÕÊŸ ‹ ‚∑§Ã „Ò¥, ∞‚Ë øøʸ „Ò– üÊË ª«∏∑§⁄UË ∑§Ê ◊ŸÙŸÿŸ Á¡‚ ¬˝∑§Ê⁄U ‚ „È•Ê ÕÊ ©‚‚ ÿ„ ‚Ê»§ „Ù ªÿÊ ÕÊ Á∑§ ÷Ê¡¬Ê ∑§Ë ªÁÃÁflÁœÿÙ¥ ∑§Ù ÁŸÿ¥ÁòÊà ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞ ⁄UÊC˛Ëÿ Sflÿ¥ ‚fl∑§ ‚¥ÉÊ •’ ’„Èà íÿÊŒÊ ¬⁄UŒ ◊¥ Ÿ„Ë¥ ⁄U„ŸÊ øÊ„ÃÊ– ¬Ê¢ø ⁄UÊíÿÙ¥ ◊¥ „È∞ ÁflœÊŸ‚÷Ê øÈŸÊfl ‚ „ÊÁ‚‹ ¬Á⁄UáÊÊ◊ ÃÕÊ ÷Ê¡¬Ê ‡ÊÊÁ‚à ⁄UÊíÿÙ¥ ∑‘§ ÃÊ∑§Ãfl⁄U ˇÊòʬ٥ mÊ⁄UÊ ∑§Ë ¡Ê ⁄U„Ë •‚„ŸËÿ ◊Ÿ◊ÊŸË ∑§Ù ŒπÃ „È∞ ‚¥ÉÊ •ı⁄U ©‚∑‘§ ∑Ò§«⁄U ∑‘§ ÷Ê¡¬ÊßÿÙ¥ ◊¥ ÿ„ ‚‹Ê„ „ÙÃË ’ÃÊÿË ¡Ê ⁄U„Ë „Ò Á∑§ ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ ◊ı¡ÍŒÊ ÁŸ¡Ê◊ ∑‘§ ’ÍÃ ‚Ÿ˜ wÆvy ∑‘§ ‹Ù∑§‚÷Ê øÈŸÊfl ∑§Ù ŒÊÚfl ¬⁄U Ÿ„Ë¥ ‹ªÊÿÊ ¡Ê ‚∑§ÃÊ– ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ ⁄UÊC˛Ëÿ •äÿˇÊ ¬Œ ∑‘§ Á‹∞ üÊË Ÿ⁄UãŒ˝ ◊ÙŒË ∑‘§ ŸÊ◊ ¬⁄U ‚¥ÉÊ mÊ⁄UÊ ÁfløÊ⁄U Á∑§ÿÊ ¡ÊŸÊ ß‚ ’Êà ∑§Ê ‚¥∑‘§Ã „Ò Á∑§ Œ‡Ê ∑‘§ ß‚ ¬˝◊Èπ Áfl¬ˇÊË Œ‹ jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

∑‘§ Á‹∞ ∞∑§ ’Ê⁄U Á»§⁄U œÊÁ◊¸∑§ ∑§^⁄UÃÊ ∑§Ê øÙ‹Ê •Ù…∏Ÿ ∑‘§ •‹ÊflÊ •ı⁄U ∑§Ù߸ ⁄UÊSÃÊ ’øÊ Ÿ„Ë¥ „Ò– ’ËÃ ∑§È¿ fl·ÙZ ∑‘§ ∑§ß¸ øÈŸÊflÙ¥-©¬ øÈŸÊflÙ¥ ‚ ÿ„ ‚ÊÁ’à „È•Ê „Ò Á∑§ ÷Ê¡¬Ê ∑§Ê •ÊœÊ⁄U flÙ≈U ÷Ë ©‚‚ Á¿≈U∑§Ê „Ò– ÿ„ •ÊœÊ⁄U flÙ≈U ©‚∑‘§ •¬Ÿ ÁfløÊ⁄U-‚Êêÿ flÊ‹ ◊ÃŒÊÃÊ•Ù¥ ∑§Ê „Ò Á¡Ÿ∑‘§ ’Ëø ◊¥ ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ ‹ªÊÃÊ⁄U ¬Õ-ëÿÈà „ÙŸ ∑§Ê ‚¥Œ‡Ê ªÿÊ „Ò– ¬˝àÿ∑§ ⁄UÊC˛Ëÿ ⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§ Œ‹ Á∑§ã„Ë¥ •ÕÙ¥¸ ◊¥ ˇÊòÊËÿ ÷Ë „ÙÃÊ „Ò •ı⁄U ß‚ ¬˝∑§Ê⁄U ©‚ ˇÊòÊËÿ ◊ÃŒÊÃÊ•Ù¥ ∑§Ë •Ê∑§Ê¥ˇÊÊ ¬⁄U ÷Ë π⁄UÊ ©Ã⁄UŸ ∑§Ë ∑§ÙÁ‡Ê‡Ê ∑§⁄UŸË ¬«∏ÃË „Ò– ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ ‚ÊÕ ÁŒP§Ã ÿ„ „È߸ Á∑§ ∞∑§ fl΄Œ ⁄UÊC˛Ëÿ »§‹∑§ ¬˝Ê# ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞ ©‚Ÿ Ã◊Ê◊ ˇÊòÊËÿ Œ‹Ù¥ ‚ øÈŸÊflË ª∆’¥œŸ Á∑§ÿÊ •ı⁄U ß‚ ¬⁄U ÃÊ‹◊‹ ’ŸÊŸ ∑‘§ Á‹∞ ©‚ •¬Ÿ ∑§ß¸ ◊Í‹ øÈŸÊflË ◊ÈgÙ¥ ∑§Ù ¿Ù«∏ŸÊ/÷Í‹ŸÊ ¬«∏Ê, •ı⁄U Á¡Ÿ ◊ÈgÙ¥ ∑§Ù ‹∑§⁄U ©‚∑‘§ ‚„ÿÙÁªÿÙ¥ ∑§Ë ‚flʸŸÈ◊Áà ’ŸË fl„ ◊Èg •ãÿ ⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§ Œ‹Ù¥ ∑‘§ ÷Ë ∞¡ã« 21


◊¥ ¬„‹ ‚ „Ë Õ– ÿ„ ⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§ ª∆’¥œŸÙ¥ ∑§Ë Áflfl‡ÊÃÊ „Ò ‹Á∑§Ÿ •Ê◊ ◊ÃŒÊÃÊ ßÃŸË ’Ê⁄UË∑§ ¬øŒÁªÿÙ¥ ∑§Ù Ÿ„Ë¥ ‚◊¤ÊÃÊ– ‚ÃØ øÈŸÊfl ¬Á⁄UáÊÊ◊Ù¥ Ÿ ÁŒπÊÿÊ Á∑§ ∞‚Ë Áflfl‡ÊÃÊ ‚ ÷Ê¡¬Ê ∑§Ù ŒËÉʸ∑§ÊÁ‹∑§ ŸÈ∑§‚ÊŸ „È•Ê „Ò– ˇÊòÊËÿ Œ‹ Á∑§‚ Ã⁄U„ ª∆’¥œŸ ∑§Ê ŸÃÎàfl ∑§⁄UŸ flÊ‹ Œ‹ ∑§Ê ÷ÿʌلŸ ∑§⁄UÃ „Ò¥, ß‚ ∑‘§ãŒ˝ ◊¥ ‚ûÊÊL§…∏ ‚¥¬˝ª ∑§Ù Œπ∑§⁄U ¡ÊŸÊ ¡Ê ‚∑§ÃÊ „Ò– ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ flÒøÊÁ⁄U∑§ ¬Á⁄UfløŸ ∑§Ë ¬⁄UÊ∑§ÊDÊ üÊË ‹Ê‹∑§ÎcáÊ •Ê«flÊŸË ∑‘§ ∑§Êÿ¸∑§Ê‹ ◊¥ ÕË– ©Ÿ∑‘§ mÊ⁄UÊ ∑§ÊÿŒ-•Ê¡◊ Á¡ÛÊÊ ∑§Ù œ◊¸ÁŸ⁄U¬ˇÊ ’ÃÊŸ ¬⁄U ‚¥ÉÊ ∑§Ë ÷fl¥ ≈U…∏Ë „Ù ªÿË¥ •ı⁄U ©ã„¥ •¬Ÿ ß‚ Ÿfl-©ŒÊ⁄UflÊŒ ∑§Ë πÊ‚Ë ∑§Ë◊à øÈ∑§ÊŸË ¬«∏Ë,‹Á∑§Ÿ ©Ÿ∑§Ë ÿ„ flÒcáÊflË Á»§‚‹Ÿ Á»§⁄U ÷Ë Ÿ„Ë¥ Õ◊Ë •ı⁄U •÷Ë ¬ÊÚø ⁄UÊíÿÙ¥ ∑‘§ ÁflœÊŸ‚÷Ê øÈŸÊflÙ¥ ‚ ¬Ífl¸ ©ã„Ù¥Ÿ ¡’ ⁄UÕ ÿÊòÊÊ ÁŸ∑§Ê‹Ÿ ∑§Ê ∞‹ÊŸ Á∑§ÿÊ ÃÙ ‚¥ÉÊ Ÿ ¬˝SÕÊŸ-¬Ífl¸ „Ë ©ã„¥ ŸÊª¬È⁄U Ë’ ∑§⁄U ‚Ê»§ ∑§⁄U ÁŒÿÊ Á∑§ fl •’ ¬˝œÊŸ◊¥òÊË ¬Œ ∑‘§ ŒÊflŒÊ⁄U Ÿ„Ë¥ „Ò¥– ß‚∑§Ê •¬⁄UÙˇÊ ‚¥Œ‡ Ê ÿ„ ÁŸ∑§‹Ê ÕÊ Á∑§ ‚¥ÉÊ ß‚ ŒÊflŒÊ⁄UË ∑‘§ Á‹∞ ◊ÙŒË ∑§Ù ÿÙÇÿ ◊ÊŸÃÊ „Ò– ‚÷Ë ¡ÊŸÃ „Ò¥ Á∑§ üÊË •Ê«flÊáÊË ∑§Ê ∞∑§ ŸÊ◊ ¬˝ÃˡÊÊ⁄Uà ¬˝œÊŸ◊¥òÊË „Ë „Ù ªÿÊ ÕÊ! üÊË •Ê«flÊáÊË ∑‘§ ‚ÊÕ ‚¥ÉÊ ∑‘§ ŒÙŸÙ¥ ’Ê⁄U ∑‘§ ß‚ ⁄UflÿÒ  Ÿ ÿ„ ‚Ê»§ ∑§⁄U ÁŒÿÊ Á∑§ ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ Á‹∞ ⁄U‹  -¬≈U⁄UË Á’¿ÊŸ ∑§Ê ∑§Ê◊ ‚¥ÉÊ „Ë ∑§⁄Uª Ê •ı⁄U ß‚∑§Ë ¬ÈÁC üÊË ª«∏∑§⁄UË ∑§Ù ⁄UÊC˛Ëÿ •äÿˇÊ ’ŸÊŸ ‚ „Ù ªÿË– •‚‹ ◊¥ üÊË •≈U‹ Á’„Ê⁄UË ’Ê¡¬ÿË ∑‘§ SflÊSâÿ ∑§Ê⁄UáÊÙ¥ ‚ Ÿ¬âÿ ◊¥ ø‹ ¡ÊŸ ∑‘§ ’ÊŒ ‚¥ÉÊ ∑§Ê ¬Í⁄UÊ ÁŸÿ¥òÊáÊ ÷Ê¡¬Ê ¬⁄U „Ù ªÿÊ– ‚¥ÉÊ Ÿ üÊË ª«∏∑§⁄UË ∑§Ù •äÿˇÊ ÃÙ ’ŸÊ ÁŒÿÊ ‹Á∑§Ÿ ¬˝ÊÃ¥ Ëÿ SÃ⁄U ∑‘§ ß‚ ÷Ê¡¬Ê ŸÃÊ ∑‘§ ¬Ê‚ 22

fl„ ˇÊ◊ÃÊ Ÿ„Ë¥ ÕË ¡Ù ÷Ê⁄Uà ¡Ò‚ ÁflÁflœÃÊ flÊ‹ Œ‡Ê ◊¥ Á∑§‚Ë ⁄UÊC˛Ëÿ ⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§ Œ‹ ∑‘§ •äÿˇÊ ∑‘§ Á‹∞ Œ⁄U∑§Ê⁄U „ÙÃË „Ò– flÒ‚ ÷Ë ÷Ê¡¬Ê ◊¥ ‡ÊË·¸ SÃ⁄U ¬⁄U •÷Ë ©ûÊ⁄U ÷Ê⁄Uà ∑‘§ ŸÃÊ•Ù¥ ∑§Ê flø¸Sfl „Ò– ‚¥ÉÊ ∑§Ë ◊¥‡ÊÊ ‚¥÷fl× ‡ÊË·¸ ¬⁄U ŒÁˇÊáÊ ÷Ê⁄Uà ∑‘§ ŸÃÊ•Ù¥ ∑§Ù SÕÊÁ¬Ã ∑§⁄UŸ ∑§Ë „Ò– üÊË ª«∏∑§⁄UË ∑§Ë ÁŸÿÈÁQ§ ß‚ ÁŒ‡ÊÊ ◊¥ ¬˝Õ◊ ¬˝ÿÊ‚ ÕË– üÊË Ÿ⁄UãŒ˝ ◊ÙŒË •ª⁄U •ª‹ •äÿˇÊ ’ŸÊÿ ¡ÊÃ „Ò¥ ÃÙ ÿ„ ◊ÊŸÊ ¡ÊŸÊ øÊÁ„∞ Á∑§ ÷Ê¡¬Ê ∑§Ê ⁄UÊ¡ŸÒÁÃ∑§ ∞¡ã«Ê •’ πà◊ „Ù øÈ∑§Ê „Ò •ı⁄U ÿ„ ŒÊÁÿàfl ÷Ë •’ ‚¥ÉÊ „Ë ÁŸ÷ÊÿªÊ– üÊË Ÿ⁄UãŒ˝ ◊ÙŒË Á∑§Ÿ ∑§Ê⁄UáÊÙ¥ ‚ øÁø¸Ã „Ò¥, ß‚ ‚÷Ë ¡ÊŸÃ „Ò¥– ©Ÿ∑§Ë ¿Áfl ÿ„ „Ò Á∑§ ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ ª∆’¥œŸ ◊¥ ‡ÊÊÁ◊‹ Œ‹ „Ë ©ã„¥ •¬Ÿ ‡ÊÊ‚Ÿ

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

flÊ‹ ⁄UÊíÿÙ¥ ◊¥ øÈŸÊfl ∑‘§ Œı⁄UÊŸ ŒπŸÊ ¬‚㌠Ÿ„Ë¥ ∑§⁄UÃ •ı⁄U •◊Á⁄U∑§Ê ¡Ò‚Ê ◊ÈQ§ ‚Ùø flÊ‹Ê Œ‡Ê ÷Ë •¬Ÿ ÿ„Ê° ©Ÿ∑§Ë ◊ı¡ÍŒªË Ÿ„Ë¥ øÊ„ÃÊ– ©Ÿ∑‘§ ‚ȇÊÊ‚Ÿ ∑‘§ ’Ê⁄U ◊¥ ÁŸÿ¥òÊ∑§ ∞fl¥ ◊„Ê‹πÊ ¬⁄UˡÊ∑§ ∑§Ë ∞∑§ ÃÊ¡Ê Á⁄U¬Ù≈U¸ ’ÃÊÃË „Ò Á∑§ ’ËÃ ŒÙ fl·Ù¥¸ ◊¥ „Ë ©ã„Ù¥Ÿ ŒÙ ÁŸ¡Ë ∑§ê¬ÁŸÿÙ¥ ∑§Ù •ŸÈÁøà ‹Ê÷ ¬„Úø È ÊŸ ◊¥ ⁄UÊíÿ ∑§Ù yw,ÆÆÆ ∑§⁄UÙ«∏ L§¬ÿÙ¥ ∑§Ê ŸÈ∑§‚ÊŸ ∑§⁄UÊ ÁŒÿÊ „Ò– ‹Á∑§Ÿ ÄUÿÙ¥Á∑§ fl ‚¥ÉÊ ∑‘§ ©g‡ÿÙ¥ ∑§Ù ¬Í⁄UÊ ∑§⁄UÃ „Ò¥ ß‚Á‹∞ ‚¥ÉÊ ©ã„¥ ‚Ê⁄U Œ‡Ê ◊¥ •Ê¡◊ÊŸÊ øÊ„ÃÊ „Ò– ∞‚Ê ‹ªÃÊ „Ò Á∑§ ß‚ ⁄UÊ„ ¬⁄U ø‹Ÿ ∑§Ë ÿÙ¡ŸÊ ’ŸÊ ‹Ë ªÿË „Ò– ‚¥ÉÊ ∑§Ê ¬˝◊Èπ ‚„ÿÙªË ‚¥ª∆Ÿ Áfl‡fl Á„ãŒÍ ¬Á⁄U·Œ „Ò Á¡‚Ÿ •ÿÙäÿÊ ◊¥ ◊¥ÁŒ⁄U •Ê¥ŒÙ‹Ÿ ∑‘§ Á‹∞ ‚¥ÉÊ ∑‘§ ◊Èπı≈U ∑§Ë ÷ÍÁ◊∑§Ê •÷Ë Ã∑§


ÁŸ÷ÊÿË „Ò– ’ËÃ ∞∑§ Œ‡Ê∑§ ‚ ÁflÁ„¬ ∑§Ë ◊‡ÊËŸ⁄UË ∞∑§ Ã⁄U„ ‚ ∆å¬ ÕË ‹Á∑§Ÿ •’ ©‚◊¥ Ã‹¬ÊŸË «Ê‹∑§⁄U ©‚ ªÁÇÊË‹ Á∑§ÿÊ ¡Ê ⁄U„Ê „Ò– •ÿÙäÿÊ ◊¥ ◊¥ÁŒ⁄U ÁŸ◊ʸáÊ ∑‘§ Á‹∞ flÊ¥Á¿Ã ¬àÕ⁄UÙ¥ ∑§Ë Ã⁄UʇÊË „ÃÈ ÁflÁ„¬ Ÿ fl„Ê¢ ÁSÕÁà •¬Ÿ ◊ÈÅÿÊ‹ÿ ∑§Ê⁄U‚fl∑§¬È⁄U◊ ÃÕÊ flÊ⁄UÊáÊ‚Ë, ◊ÕÈ⁄UÊ fl ¡ÿ¬È⁄U ◊¥ ∑§Êÿ¸‡ÊÊ‹Ê∞¥ ‡ÊÈL§ ∑§⁄U ⁄UπË ÕË¥ Á¡‚◊¥ fl·ÙZ Ã∑§ ¬àÕ⁄U Ã⁄UʇÊ ªÿ ‹Á∑§Ÿ Á¬¿‹ {-| fl·ÊZ ‚ ‚÷Ë ∑§Êÿ¸‡ÊÊ‹Ê∞¥ ÿ„ ∑§„∑§⁄U ’¥Œ ∑§⁄U ŒË ªÿË ÕË¥ Á∑§ ÁflÁ„¬ ∑‘§ ¬Ê‚ œÊŸ πà◊ „Ù ªÿÊ „Ò– π’⁄U „Ò Á∑§ ’ËÃ ÁŒŸÙ¥ •ÿÙäÿÊ ÁSÕà ŒÙŸÙ¥ ∑§Êÿ¸‡ÊÊ‹Ê•Ù¥ ∑§Ù ¬ÈŸ— ‡ÊÈL§ Á∑§ÿÊ ªÿÊ „Ò– ÿ„ ◊¥ÁŒ⁄U •Ê¥ŒÙ‹Ÿ ∑§Ë ’Ê‚Ë ¬«∏ øÈ∑§Ë ∑§…∏Ë ◊¥ ©’Ê‹ ‹ÊŸ ∑§Ê ¬˝ÿÊ‚ „Ò! ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ◊¥ •÷Ë ‚ê¬ÛÊ ÃÊ¡Ê ÁflœÊŸ‚÷Ê øÈŸÊfl ∑‘§ ¬Á⁄UáÊÊ◊ Ÿ ÷Ë ‚¥ÉÊ ¬Á⁄UflÊ⁄U ¬⁄U •¬ŸË ‚Ùø ∑§Ë ÁŒ‡ÊÊ ’Œ‹Ÿ ∑§Ê Œ’Êfl «Ê‹Ê „٪ʖ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ◊¥ fl·¸ v~}~ ‚ œ◊¸ •ı⁄U ¡ÊÁà ∑§Ë ⁄UÊ¡ŸËÁà Ÿ •¬Ÿ ¬⁄U »Ò§‹ÊŸÊ ‡ÊÈL§ ∑§⁄U ÁŒÿÊ ÕÊ– ß‚∑§Ë »§‚‹ ‚◊Ê¡flÊŒË ¬Ê≈U˸ •ı⁄U ÷Ê⁄UÃËÿ ¡ŸÃÊ ¬Ê≈U˸, ŒÙŸÙ¥ Ÿ ∑§Ê≈UË– ∞∑§ ∑‘§ ◊¡’Íà „ÙŸ ¬⁄U ŒÍ‚⁄UÊ ¬˝ÁÃÁ∑˝§ÿÊ SflL§¬ ◊¡’Íà „Ù ¡ÊÃÊ ÕÊ ‹Á∑§Ÿ „ÊÁ‹ÿÊ øÈŸÊfl Ÿ ’ÃÊ ÁŒÿÊ Á∑§ •’ ◊ÃŒÊÃÊ•Ù¥ ∑§Ë ‚Ùø ’Œ‹ ªÿË „Ò– ÷Ê¡¬Ê ¡„Ê¢ •ı⁄U ∑§◊¡Ù⁄U „È߸ „Ò ©‚∑‘§ ©‹≈U ‚¬Ê ‚Ê⁄U •ŸÈ◊ÊŸÙ¥ ∑§Ù äflSà ∑§⁄UÃ •ı⁄U ◊È‚‹◊ÊŸÙ¥ ∑§Ê Áfl‡flÊ‚ ¬ÈŸ— ¬˝Ê# ∑§⁄UÃ „È∞ ŸÿÊ ¬˝ÁÃ◊ÊŸ SÕÊÁ¬Ã ∑§⁄U ªÿË „Ò– v~}~ ∑‘§ ’ÊŒ ‚ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ◊ ÿ„ ¬„‹Ë ’Ê⁄U „Ò ¡’ Á’ŸÊ Á∑§‚Ë œÊÁ◊¸∑§ ∑§^⁄UÃÊ ∑‘§ ÷ÿ ∑‘§ ◊È‚‹◊ÊŸ ‚¬Ê ∑‘§ ‚ÊÕ „Ò¥ ‹Á∑§Ÿ Á„ãŒÍ ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ ‚ÊÕ Ÿ„Ë¥ „Ò¥– ÿ„ ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ Á‹∞ πÃ⁄U ∑§Ë ÉÊ¥≈UË „Ò– ß‚Á‹∞ ß‚ ’Êà ∑§Ë ‚¥÷ÊflŸÊ∞¥ „Ò¥ Á∑§ ∞∑§ Ã⁄U»§ ÁflÁ„¬ ¡„Ê¢ •ÿÙäÿÊ ◊¥ ◊¥ÁŒ⁄U •Ê¥ŒÙ‹Ÿ ∑§Ù ¡ÊªÎà ∑§⁄UŸ ∑§Ë ∑§ÙÁ‡Ê‡Ê ∑§⁄Uª Ë fl„Ë¥ Ÿ⁄Uã Œ˝ ◊ÙŒË ªÈ¡⁄UÊà »§ÊÚ◊‹ ¸Í  ∑§Ù •Ê¡◊ÊŸ ∑§Ë– ß‚Ë ∑˝§◊ ◊¥ •’ ÿ„ •ŸÊÿÊ‚ Ÿ„Ë¥ ‹ªÃÊ Á∑§ ’ËÃ xÆ ◊Êø¸ ∑§Ù ⁄UÊíÿ ‚÷Ê ÃÕÊ ‹Ù∑§‚÷Ê ŒÙŸÙ¥ ◊¥ ÷Ê¡¬Ê Ÿ ⁄UÊ◊‚ÃÈ ◊Èg ∑§Ù ©∆ÊÿÊ– ⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§ ¬˝ˇ Ê∑§Ù¥ ∑§Ê •ŸÈ◊ÊŸ „Ò Á∑§ ‚¥ÉÊ •ª⁄U ß‚Ë ÁŒ‡ÊÊ ◊¥ ø‹Ê ÃÙ •ÊŸ flÊ‹ ÁŒŸÙ¥ ◊¥ Á‚»§¸ •ÿÙäÿÊ „Ë Ÿ„Ë¥ ’ÁÀ∑§ ∑§Ê‡ÊË fl ◊ÕÈ⁄UÊ ÷Ë ª◊¸ Á∑§ÿ ¡Ê∞ª–¥ ⁄UÊ◊‚ÃÈ ¡Ò‚ •ãÿ ◊Èg ÷Ë Œ‡Ê ∑‘§ •ãÿ ÷ʪ٥ ◊¥ ‚¥ÉÊ ∑‘§ ∑§Êÿ¸R§◊ ∑‘§ Áfl·ÿ „Ù ‚∑§Ã „Ò¥– ’ËÃ ŒÙ Œ‡Ê∑§ ‚ ‚¥ÉÊ ∑§Ë ’„ÈøÁø¸Ã ‡ÊÊπÊ∞¥ ‚◊Ê#¬˝Êÿ „Ò–¥ ÿ ‡ÊÊπÊ∞¥ „Ë ‚¥ÉÊ ∑§Ë ©à¬ÁûÊ-∑‘§ãŒ˝ ∑§„Ë ¡ÊÃË „Ò¥ ¡„ÊÚ Ÿÿ ∑§Êÿ¸∑§Ãʸ•Ù¥ ∑§Ù ŒËÁˇÊà •ı⁄U ¬È⁄UÊŸ ∑§Ê ŒËˇÊʥà ∑§⁄U ‚¥ÉÊ ∑§Ë ‚flÊ ◊¥ ÷¡Ê ¡ÊÃÊ ⁄U„Ê „Ò– ’ËÃ ÁŒŸÙ¥ •ÿÙäÿÊ ◊¥ ‚¥¬ÛÊ ∞∑§ ∑§Êÿ¸∑˝§◊ ◊¥ ‚¥ÉÊ ∑‘§ flÁ⁄UD ŸÃÊ•Ù¥ Ÿ ∞‹ÊŸ Á∑§ÿÊ Á∑§ ‡ÊÊπÊ∞¥ Á»§⁄U ‚ ‡ÊÈL§ ∑§Ë ¡Ê∞ªË¥– ‚◊¤ÊÊ ¡ÊÃÊ „Ò Á∑§ øÈŸÊfl ‚ ¬Ífl¸ ‚¥ÉÊ •¬Ÿ …∏Ê¢ø ∑§Ù ‚„Ë ∑§⁄U ‹ŸÊ øÊ„ÃÊ „Ò– ●●●

ÁflœÊÿ∑§ ’Ÿ∑§⁄U ©◊Ê ÷Ê⁄UÃË ‚¥ÃÈC Ÿ„Ë¥ ÿÍ¬Ë øÈŸÊfl ∑‘§ ¬„‹ ⁄UÙ¡ •¡’ ª¡’ ŒÊfl ∑§⁄UŸ flÊ‹ ’«∏’Ù‹ ŸÃÊ•Ù¥ ∑§Ù ◊ÊŸÙ ‚Ê¥¬ ‚Í¥ÉÊ ªÿÊ „Ò •ı⁄U •’ ∑§È¿ ‚◊ÿ ∑‘§ Á‹∞ fl ◊ËÁ«ÿÊ ‚ ŒÍ⁄U •ôÊÊÃflÊ‚ ◊¥ „Ë ø‹ ª∞ ¬˝ÃËà „Ù ⁄U„ „Ò¥– ¡’ Ã∑§ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑‘§ øÈŸÊflÙ¥ ∑§Ê ¬Á⁄UáÊÊ◊ Ÿ„Ë¥ •ÊÿÊ ÕÊ Ã’ Ã∑§ ⁄UÊ¡ŸÒÁÃ∑§ Á’ÿÊflÊŸ ◊¥ ‡ÊÙ⁄U ◊øÊŸ flÊ‹ ŸÃÊ•Ù¥ ∑§Ù ◊È‹Êÿ◊ •ı⁄U •Áπ‹‡Ê ∑‘§ «¥« ∑‘§ ∑§Ê⁄UáÊ Á‚ÿÊ‚Ë Ÿ¬âÿ ◊¥ ¡ÊŸ ¬⁄U ◊¡’Í⁄U „ÙŸÊ ¬«∏Ê „Ò– ◊äÿ ¬˝Œ‡Ê ∑§Ë ¬Ífl¸ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ©◊Ê ÷Ê⁄UÃË ∑§Ê ÃÙ •ÃÊ ¬ÃÊ „Ë Ÿ„Ë¥ „Ò– ∑§Ù߸ ∑§„ ⁄U„Ê „Ò Á∑§ fl •¬Ÿ ªÈM§ ¬¡Êfl⁄U SflÊ◊Ë ∑§Ë ‡Ê⁄UáÊ ◊¥ „Ò¥– ©◊Ê ∑‘§ ∑§⁄UË’Ë ⁄U„ ‹ÙªÙ¥ ∑§Ê ∑§„ŸÊ „Ò Á∑§ ÁflœÊÿ∑§ ’Ÿ∑§⁄U ©◊Ê ÷Ê⁄UÃË ‚¥ÃÈC Ÿ„Ë¥ „Ò¥– fl ◊Ê◊Í‹Ë ÁflœÊÿ∑§ ⁄U„∑§⁄U •¬Ÿ •Ê¬ ∑§Ù •‚„¡ „Ë ◊„‚Í‚ ∑§⁄U ⁄U„Ë¥ „Ò¥– ©◊Ê ∑‘§ ∑§⁄UË’Ë ‚ÍòÊÙ¥ ∑§Ê ∑§„ŸÊ „Ò Á∑§ ©◊Ê ÷Ê⁄UÃË Ÿ ÷Ê¡¬Ê ∑‘§ ÁŸ¡Ê◊ ÁŸÁß ª«∏∑§⁄UË ‚ ∑§ß¸ Œ»‘§ ªÈ¡ÊÁ⁄U‡Ê ∑§Ë ÕË Á∑§ ©ã„¥ (©◊Ê ÷Ê⁄UÃË ∑§Ù) ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑‘§ ¬ø«∏ ◊¥ ŸÊ «Ê‹∑§⁄U ‚Ëœ ‚Ëœ ◊äÿ ¬˝Œ‡Ê ‚ ⁄UÊíÿ ‚÷Ê ◊¥ ÷¡ ÁŒÿÊ ¡Ê∞– ∑§ÀÿÊáÊ Á‚¥„ ∑§Ë ÷Ë ’Ù‹ÃË ’¥Œ „Ù ªß¸ „Ò– ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑‘§ ¬Ífl¸ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ∑§ÀÿÊáÊ Á‚¥„ ∑§Ë ‹Ù∑§Á¬˝ÿÃÊ ∑§Ê ©‚Ë ‚Í’ ◊¥ •Ê‹◊ ÿ„ „Ò Á∑§ fl •¬Ÿ ’≈U •ı⁄U ’„Í ∑§Ù ÷Ë Ÿ„Ë¥ Á¡ÃÊ ¬Ê∞– ◊È‹Êÿ◊ ‚ ≈UÍ≈U∑§⁄U •‹ª „È∞ •◊⁄U Á‚¥„ •¬ŸË ŸÊ∑§ Ÿ„Ë¥ ’øÊ ¬Ê∞ •ı⁄U ©ã„Ù¥Ÿ ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑‘§ ’¡Ê∞ ÁŒÑË ∑§Ë ⁄UÊ„ ¬∑§«∏ŸÊ „Ë ◊ÈŸÊÁ‚’ ‚◊¤ÊÊ „Ò– ∑§Ê¥ª˝‚ ∑§Ë Ÿ¡⁄UÙ¥ ◊¥ ÷Áflcÿ ∑‘§ fl¡Ë⁄U •Ê¡◊ •ı⁄U ◊„Ê‚Áøfl ⁄UÊ„È‹ ªÊ¥œË ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ◊¥ •ı¥œ ◊È¥„ Áª⁄U „Ò¥– •’ ©Ÿ∑§Ë ∑§◊⁄U ‚ËœË „ÙŸ ◊¥ ‹¥’Ê flQ§ ‹ªŸ flÊ‹Ê „Ò– ÿÍ¬Ë øÈŸÊflÙ¥ ◊¥ ∑§Ê¥ª˝‚ ∑‘§ ¬˝Œ‡Ê¸Ÿ ‚ •Ê„à ÿÈfl⁄UÊ¡ ⁄UÊ„È‹ ªÊ¥œË ¬Á⁄UáÊÊ◊Ù¥ ∑§Ë ÉÊÙ·áÊÊ ∑‘§ ŒÙ ÁŒŸÙ¥ ’ÊŒ „Ë ÁflŒ‡Ê ©«∏ Á‹∞ Õ– Œ‡Ê ∑§Ë ª⁄UË’ ¡ŸÃÊ ∑§Ù ÷‹ „Ë ŒÙ flQ§ ∑§Ë ⁄UÙ≈UË Ÿ‚Ë’ Ÿ„Ë „Ù ¬⁄U ÿÈfl⁄UÊ¡ ⁄UÊ„È‹ ªÊ¥œË Á»§‹ËÁ¬¥‚ ◊¥ ¡Ê∑§⁄U ¿ÈÁ^ÿÊ¥ ◊ŸÊ∑§⁄U Œ‡Ê flʬ‚ •Ê ª∞ „Ò¥– jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

23


24

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012


jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

25


’⁄U∑§⁄UÊ⁄U „Ò ŒÁ‹ÃÙ¥ ‚ ÷Œ÷Êfl ∑§Ê ø‹Ÿ ∑§È‹ŒË¬ ŸÊÿ⁄U •ÊS≈˛Á‹ÿÊ ∑‘§ ∞∑§ ‚¥¬ÊŒ∑§ Ÿ ¡’ ÷Ê⁄UÃËÿ ¬˝‚ ‚ ‚flÊ‹ Á∑§ÿÊ Á∑§ ¬òÊ∑§ÊÁ⁄UÃÊ ∑‘§ ˇÊòÊ ◊¥ ∑§Ù߸ ŒÁ‹Ã, •¿Íà ‡ÊË·¸ SÕÊŸ ¬⁄U ÄUÿÙ¥ Ÿ„Ë¥ „Ò, ÃÙ ◊Ò¥ ¬⁄U‡ÊÊŸ „Ù ªÿÊ– ◊Ò¥ ß‚ ∞∑§ ª‹ÃË ◊ÊŸÃÊ „Í¥, Á¡‚ ’„Èà ¬„‹ ∆Ë∑§ ∑§⁄U Á‹ÿÊ ¡ÊŸÊ øÊÁ„∞ ÕÊ– ◊ȤÊ ‹ªÊ Á∑§ •’ •Êª ∑§Ù߸ •ı⁄U Œ⁄U Á’ŸÊ ß‚ ∆Ë∑§ ∑§⁄U Á‹ÿÊ ¡Ê∞ªÊ– ‹Á∑§Ÿ ¡’ ∑§È¿ ÁŒŸ ¬„‹ ŒÁ‹ÃÙ¥ ∑‘§ ªÊ¥œË «Ê. ÷Ë◊ ⁄UÊfl •¥’« ∑§⁄U ∑§Ë vwvflË¥ ¡ÿ¥ÃË ¬⁄U ¡⁄UÊ ÷Ë äÿÊŸ Ÿ„Ë¥ ÁŒÿÊ ªÿÊ ÃÙ ◊ȤÊ ‹ªÊ Á∑§ ŒÁ‹ÃÙ¥ ∑‘§ Áπ‹Ê»§ ÷Œ÷Êfl ∞∑§ ¬Íflʸª˝„ „Ò Á¡‚ ‚◊Ê# „ÙŸ ◊¥ Œ‡Ê∑§Ù¥ ‹ª ¡Ê∞¥ª– ŒÁ‹Ã Á„¥ŒÈ ‚◊Ê¡ ∑‘§ ‚’‚ ÁŸø‹ ¬ÊÿŒÊŸ ¬⁄U „Ò¥ •ı⁄U ©Ÿ∑‘§ Áπ‹Ê»§ ’„Èà ¬„‹ ‚ „Ë ŒÈ⁄Uʪ˝„ ’ŸÊ „È•Ê „Ò– ß‚ ŒÈ⁄Uʪ˝„ ∑§Ù ’ŸÊ∞ ⁄UπŸ ◊¥ ∑§Ù߸ ‡ÊÁ◊¥¸ŒªË Ÿ„Ë¥ ◊„‚Í‚ ∑§Ë ªß¸ „Ò– «Ê. •¥’«∑§⁄U ∑§Ù ÿÊŒ ∑§⁄UŸ ∑‘§ Ãı⁄U ¬⁄U ¬˝◊Èπ •π’Ê⁄UÙ¥ ◊¥ Á‚»§¸ ∑‘§¥Œ˝ ‚⁄U∑§Ê⁄U mÊ⁄UÊ ¬˝ÊÿÙÁ¡Ã ∞∑§ ¬¡ ∑§Ê ÁflôÊʬŸ ¿¬Ê– ‚¥‚Œ ∑‘§ ‚¥≈˛‹ „ÊÚ‹ ◊¥ ©Ÿ∑§Ë ¬˝ÁÃ◊Ê ∑‘§ ¬Ê‚ ∞∑§ ¿Ù≈UÊ ‚Ê ∑§Êÿ¸R§◊ ÷Ë „È•Ê– ÿ„ ∑§Êÿ¸∑§˝ ◊ •Ê◊ •ÊŒ◊Ë ∑§Ë ¬„È¥ø ∑‘§ ’Ê„⁄U ÕÊ– ◊Ò¥Ÿ ≈U‹ËÁfl¡Ÿ øÒŸ‹Ù¥ ∑§Ù «Ê. •¥’«∑§⁄U ¬⁄U ∑§Ù߸ ∑§Êÿ¸R§◊ ÁŒπÊÃ Ÿ„Ë¥ 26

ŒπÊ •ı⁄U Ÿ „Ë ©Ÿ∑§Ë ‚flÊ•Ù¥ ∑§Ù ÿÊŒ ∑§⁄UÃ „È∞ Á∑§‚Ë •π’Ê⁄U ◊¥ ‚¥¬ÊŒ∑§Ëÿ ÿÊ ∑§Ù߸ ‹π ŒπÊ– «Ê. •¥’«∑§⁄U ÷Ê⁄UÃËÿ ‚¥ÁflœÊŸ ∑‘§ ÁŸ◊ʸÃÊ „Ò¥– „◊Ê⁄UË ‚¥‚ŒËÿ √ÿflSÕÊ ©Ÿ∑§Ë ŒŸ „Ò– ∞‚Ê ‚¥ÁflœÊŸ ◊¥ ¬˝ÁÃDÊÁ¬Ã „Ò– ◊ȤÊ ÿÊŒ „Ò Á∑§ÃŸË ’È‹¥ŒË ∑‘§ ‚ÊÕ ©ã„Ù¥Ÿ Á„¥ŒÈ ‚◊Ê¡ ∑‘§ •Á÷‡Êʬ •S¬Î‡ÿÃÊ ∑‘§ Áπ‹Ê»§ ¬˝ÊflœÊŸ ∑§Ë fl∑§Ê‹Ã ‚¥‚Œ ◊¥ ∑§Ë ÕË– •ı⁄U ŒÈ⁄Uʪ˝„ ‚◊Ê# „ÙŸ ∑§Ù

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

‹∑§⁄U ÷⁄UÙ‚Ê ¡ÃÊÿÊ ÕÊ– Á»§⁄U ÷Ë •ª«∏Ë ¡ÊÁà ∑‘§ ‹ÙªÙ¥ Ÿ ©Ÿ∑‘§ ß‚ ÷⁄UÙ‚ ∑§Ù ª‹Ã ‚ÊÁ’à ∑§⁄U ÁŒÿÊ „Ò– •ŸÈ‚ÍÁøà ¡ÊÁÃÿÙ¥ ÿÊŸË ŒÁ‹ÃÙ¥ ∑‘§ Á‹∞ •Ê⁄UˇÊáÊ ∑§Ê ¬˝ÊflœÊŸ ‚¥ÁflœÊŸ ◊¥ „Ò– „Ê‹Ê¥Á∑§ ÿ„ ¬˝ÊflœÊŸ ©Ÿ∑‘§ Áfl⁄UÙœ ∑‘§ ’Êfl¡ÍŒ Á∑§ÿÊ ªÿÊ ÕÊ– •¥’«∑§⁄U •Ê⁄UˇÊáÊ ∑‘§ Áπ‹Ê»§ Õ– •Ê⁄UˇÊáÊ ∑§Ë ÃÈ‹ŸÊ ©ã„Ù¥Ÿ ’Ò‚ÊπË ‚ ∑§Ë ÕË– ‹Á∑§Ÿ ©‚ flQ§ Ãà∑§Ê‹ËŸ ¬˝œÊŸ◊¥òÊË ¡flÊ„⁄U


‹Ê‹ Ÿ„M§ •ı⁄U ∑§Ê¥ª˝‚ ∑‘§ ŒÍ‚⁄U ŸÃÊ ©Ÿ ¬⁄U ÷Ê⁄UË ¬«∏ •ı⁄U Œ‚ ‚Ê‹Ù¥ ∑‘§ Á‹∞ •Ê⁄UˇÊáÊ ∑§Ë √ÿflSÕÊ ©ã„¥ SflË∑§Ê⁄UŸË ¬«∏Ë– ©‚ flQ§ •¥’«∑§⁄U Ÿ ∞‚Ê Ÿ„Ë¥ ‚ÙøÊ ÕÊ Á∑§ ∞∑§ •Ù⁄U ⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§ Œ‹ ÃÙ ŒÍ‚⁄UË •ı⁄U ŒÁ‹ÃÙ¥ ∑‘§ ’Ëø ∑‘§ ÁŸÁ„à SflÊÕ¸ flÊ‹, πÊ‚∑§⁄U ∑˝§Ë◊Ë ‹ÿ⁄U flÊ‹ ‹Ùª, •Ê⁄UˇÊáÊ ∑§Ë ß‚ √ÿflSÕÊ ∑§Ù øÈŸÊflË ‹Ê÷ ∑‘§ Á‹∞ ‹¥’ ‚◊ÿ Ã∑§ πË¥øÃ ø‹ ¡Ê∞¥ª– øÈŸÊflË ‹Ê÷ ∑§Ê ‹Ù÷ ßÃŸÊ ’«∏Ê „Ò Á∑§ ‚¥‚Œ ◊¥ Á’ŸÊ Á∑§‚Ë ’„‚ ∑‘§ •Ê⁄UˇÊáÊ ∑§Ê ÿ„ ¬˝ÊflœÊŸ Œ‡Ê∑§ Œ⁄U Œ‡Ê∑§ ’…∏ÊÿÊ ¡ÊÃÊ ⁄U„Ê „Ò– Á„¥ŒÈ ‚◊Ê¡ ∑§Ù «Ê. •¥’«∑§⁄U •ı⁄U ©Ÿ∑‘§ •ŸÈÿÊÁÿÿÙ¥ ∑§Ê •Ê÷Ê⁄UË „ÙŸÊ øÊÁ„∞ Á∑§ ߟ ‹ÙªÙ¥ Ÿ ’ıh œ◊¸ SflË∑§Ê⁄U ∑§⁄U Á‹ÿÊ– ÷Œ÷Êfl ‚ ¿È≈U∑§Ê⁄UÊ ¬ÊŸ ∑‘§ Á‹∞ ©ã„Ù¥Ÿ •¬Ÿ •ŸÈÿÊÁÿÿÙ¥ ∑‘§ ‚ÊÕ ßS‹Ê◊ œ◊¸ ∑§’Í‹ ∑§⁄U ‹Ÿ ∑§Ë ’Êà ∑§„Ë ÃÙ ◊„Êà◊Ê ªÊ¥œË Ÿ ©Ÿ‚ ∞‚Ê Ÿ„Ë¥ ∑§⁄UŸ ∑§Ê •Êª˝„ Á∑§ÿÊ •ı⁄U ÿ„Ê¥ Ã∑§ Á∑§ •Ê◊⁄UáÊ •Ÿ‡ÊŸ ¬⁄U ’Ò∆ ¡ÊŸ ∑§Ë œ◊∑§Ë ŒË– «Ê. •¥’« ∑§⁄U ªÊ¥œË ∑§Ë ßë¿Ê ∑‘§ •Êª ¤ÊÈ∑§ ª∞ ‹Á∑§Ÿ Á»§⁄U ‚ Á„¥ŒÈ œ◊¸ SflË∑§Ê⁄UŸ ‚ ߟ∑§Ê⁄U ∑§⁄U ÁŒÿÊ– ‹Á∑§Ÿ œ◊ÊZÃ⁄UáÊ ‚ ÷Ë ŒÁ‹ÃÙ¥ ∑§Ù ∑§Ù߸ ‹Ê÷ Ÿ„Ë¥ „È•Ê– ßS‹Ê◊, ߸‚Ê߸ ÿÊ Á‚π œ◊¸ ◊¥ ÷Ë ©Ÿ∑‘§ ‚ÊÕ ∑§◊Ù’‡Ê Á„¥ŒÈ ‚◊Ê¡ ¡Ò‚Ê „Ë √ÿfl„Ê⁄U „ÙÃÊ ⁄U„Ê „Ò– „Ê‹Ê¥Á∑§ ßS‹Ê◊, ߸‚Ê߸ ÿÊ Á‚π œ◊¸ ‚◊ÊŸÃÊ ∑§Ë ’Êà ∑§⁄UÃ „Ò¥– ‹Á∑§Ÿ ŒÁ‹Ã ¡„Ê¥ ∑§„Ë¥ ÷Ë ª∞, ©ã„¥ ÷Œ÷Êfl •ı⁄U •‚„ÊÿÃÊ ∑§Ê Œ¥‡Ê ¤Ê‹ŸÊ ¬«∏Ê– ß‚ Ã⁄U„ Á„¥ŒÈàfl ∑‘§ ’Ê„⁄U ÷Ë ŒÁ‹ÃÙ¥ ∑§Ù ¡ÊÁà √ÿflSÕÊ ∑§Ë ’È⁄UÊßÿÙ¥ ‚ ◊ÈÁQ§ Ÿ„Ë¥ Á◊‹Ë– ‚ëø⁄U ∑§◊≈UË Ÿ •¬ŸË Á⁄U¬Ù≈U¸ ◊¥ ߥÁªÃ Á∑§ÿÊ „Ò Á∑§ ßS‹Ê◊ œ◊¸ ∑§’Í‹ ∑§⁄UŸ ∑‘§ ’ÊŒ ÷Ë ŒÁ‹ÃÙ¥ ∑§Ù •◊ÊŸflËÿ √ÿfl„Ê⁄UÙ¥ ∑§Ê ‚Ê◊ŸÊ ∑§⁄UŸÊ ¬«∏ÃÊ „Ò– ªÊ¥œË ¡Ë Ÿ ŒÁ‹ÃÙ¥ ∑§Ù „Á⁄U¡Ÿ ÿÊŸË ß¸E⁄U ∑‘§ ¬ÈòÊ ∑§Ê ŸÊ◊ ÁŒÿÊ– ‹Á∑§Ÿ ß‚◊¥ ‚¥⁄UˇÊáÊÊà◊∑§ ¬˝flÎÁûÊ Ÿ¡⁄U •ÊÃË „Ò, Á¡‚ ŒÁ‹ÃÙ¥ Ÿ ÁÃ⁄US∑§Ê⁄U ∑‘§ ‚ÊÕ πÊÁ⁄U¡ ∑§⁄U ÁŒÿÊ ÕÊ– ÷Ê⁄Uà ∑§Ë ∑§È‹ •Ê’ÊŒË ◊¥ v| ¬˝ÁÇÊà ŒÁ‹Ã „Ò¥– ∑§È¿ ‚Ê‹ ¬„‹ ∑§È¿ ŒÁ‹ÃÙ¥ Ÿ ∑§Ê‚Ë ⁄UÊ◊ ∑‘§ ŸÃÎàfl ◊¥ •¬ŸË ⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§ ¬Ê≈U˸ ’„È¡Ÿ ‚◊Ê¡ ¬Ê≈U˸ ’ŸÊ߸– ß‚‚ ©ã„¥ ⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§ ¬„øÊŸ ÃÙ Á◊‹Ë, ‹Á∑§Ÿ ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ ¬„øÊŸ Ÿ„Ë¥ Á◊‹ ‚∑§Ë– ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑§Ë ¬Ífl¸ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ◊ÊÿÊflÃË Ÿ •¬Ÿ Ã◊Ê◊ ÷˝CÊøÊ⁄U •ı⁄U ‚ûÊÊflÊŒË ¬˝flÎÁûÊÿÙ¥ ∑‘§ ’Êfl¡ÍŒ ŒÁ‹ÃÙ¥ ∑‘§ ’Ëø ÿ„ ÷Êfl ÃÙ ¡ªÊÿÊ Á∑§ fl ÕÊŸÊ ◊¥ ¡Ê∑§⁄U •¬ŸË Á‡Ê∑§ÊÿÃ¥ Œ¡¸ ∑§⁄UÊ ‚∑§Ã „Ò¥– ‚ÊÕ „Ë ‚◊Ê¡ ∑§Ë ŒÍ‚⁄UË ¡ÊÁà ∑‘§ ‹ÙªÙ¥ ∑§Ë Ã⁄U„ ¬ÊÁ≈U¸ÿÙ¥ ◊¥ ‡ÊÊÁ◊‹ „Ù ‚∑§Ã „Ò–¥ ‹Á∑§Ÿ ß‚∑‘§ ∑§È¿ πÊ‚ ◊ÊÿŸ Ÿ„Ë¥ „Ò¥– •ÊÁπ⁄U∑§Ê⁄U ŒÁ‹Ã yz fl·Ù¥¸ Ã∑§ ÃÙ ∑§Ê¥ª‚ ˝ ∑‘§ ‚ÊÕ Õ „Ë– ß‚∑‘§ ’Êfl¡ÍŒ ©Ÿ∑§Ë ÁSÕÁà íÿÙ¥ ∑§Ë àÿÙ¥ ’ŸË ⁄U„Ë–

•Ê¡ ÷Ë ŒÁ‹Ã Á‚⁄U ¬⁄U ◊Ò‹Ê …ÙÃ „Ò–¥ ‚⁄U∑§Ê⁄U ß‚ ¬⁄U ⁄UÙ∑§ ‹ªÊŸ ∑§Ë ’Êà ∑§⁄UÃË „Ò– ÿ„ ’Êà ¬øÊ‚ ‚Ê‹ ¬„‹ „Ë ‡ÊÈM§ ∑§Ë ªß¸ ÕË– ©‚ flQ§ ÷Ë ªÎ„ ◊¥òÊÊ‹ÿ Ÿ ÁŸŒ¸‡Ê ¡Ê⁄UË Á∑§∞ Õ– ‹Á∑§Ÿ ©‚ flQ§ ‚ •Ê¡ Ã∑§ ÁSÕÁà ◊¥ ’„Èà ÕÙ«∏Ê ’Œ‹Êfl •ÊÿÊ „Ò, ÄUÿÙ¥Á∑§ ‚⁄U∑§Ê⁄U ß‚ ¬˝ø‹Ÿ ∑§Ù Á‚»§¸ ∑§ÊŸÍŸ ’ŸÊ∑§⁄U ⁄UÙ∑§Ÿ ∑§Ê ¬˝ÿÊ‚ ∑§⁄UÃË ⁄U„Ë „Ò– ◊ȤÊ ÃÙ ‹ªÃÊ „Ò Á∑§ •ª⁄U ŒÁ‹Ã πÈŒ Á‚⁄U ¬⁄U ◊Ò‹Ê …ÙŸ ‚ ߟ∑§Ê⁄U ∑§⁄U Œ¥, ÃÙ ©Ÿ∑§Ë ÁSÕÁà íÿÊŒÊ ’„Ã⁄U „Ù ‚∑§ÃË „Ò– ‹Á∑§Ÿ fl ßß ª⁄UË’ „Ò¥ Á∑§ fl •¬ŸË •Ê¡ËÁfl∑§Ê ¬⁄U ‹Êà ◊Ê⁄UŸ ∑§Ë Á„ê◊à Ÿ„Ë¥ ∑§⁄U ‚∑§Ã– ß‚Ë Ã⁄U„ ŒÁ‹ÃÙ¥ ∑‘§ Áπ‹Ê»§ •¬⁄UÊœ ∑§◊ Ÿ„Ë¥ „È•Ê „Ò– Á¡Ÿ ß‹Ê∑§Ù¥ ◊¥ •àÿÊøÊ⁄U ∑§Ë ÉÊ≈UŸÊ∞¥ íÿÊŒÊ „ÙÃË „Ò,¥ fl„Ê¥ ∑‘§ ŒÁ‹ÃÙ¥ ∑§Ù „ÁÕÿÊ⁄U ŒŸ ∑§Ê ¬˝SÃÊfl „Ò– ß‚‚ S¬C „Ò Á∑§ ‚⁄U∑§Ê⁄U ŒÁ‹ÃÙ¥ •ı⁄U ©Ÿ∑§Ë ‚¥¬ÁûÊ ∑§Ù ‚È⁄UˇÊÊ ¬˝ŒÊŸ ∑§⁄UŸ ◊¥ Áfl»§‹ ⁄U„Ë „Ò– ŒÈ÷ʸÇÿfl‡Ê, ¬ÈÁ‹‚ ÷Ë flÒ‚ ¡◊Ë¥ŒÊ⁄UÙ¥ •ı⁄U ÁŸÁ„à SflÊÕ¸ flÊ‹Ù¥ ∑‘§ ¬ˇÊ ◊¥ π«∏Ë „Ù ¡ÊÃË „Ò, ¡Ù ŒÁ‹ÃÙ¥ ∑§Ù ∆Ë∑§ ©‚Ë Ã⁄U„ •¬ŸÊ ªÈ‹Ê◊ ‚◊¤ÊÃ „Ò¥ Á¡‚ Ã⁄U„ ⁄UÊ¡Ê◊„Ê⁄UÊ¡Ê ‚◊¤ÊÊ ∑§⁄UÃ Õ– ‚⁄U∑§Ê⁄UË •Ê¥∑§«∏Ù¥ ‚ ß‚ ’Êà ∑§Ê πÈ‹Ê‚Ê „ÙÃÊ „Ò Á∑§ ŒÁ‹ÃÙ¥ ∑‘§ Œ◊Ÿ ‚ ¡È«∏ ’„Èà ‚Ê⁄U ◊Ê◊‹ ‹¥Á’à „Ò¥– •ª⁄U ∑‘§¥Œ˝ ‚⁄U∑§Ê⁄U ŒÁ‹ÃÙ¥ ∑‘§ Áπ‹Ê»§ •àÿÊøÊ⁄U ∑§Ù ‹∑§⁄U ª¥÷Ë⁄U ⁄U„ÃË ÃÙ ◊Ê◊‹Ù¥ ∑‘§ ‡ÊËÉÊ˝ ÁŸ¬≈UÊŸ ∑‘§ Á‹∞ fl„ Áfl‡Ê· •ŒÊ‹Ã ÿÊ »§ÊS≈U ≈˛Ò∑§ ∑§Ù≈U¸ ¡Ò‚Ë √ÿflSÕÊ ∑§⁄UÃË– ‹Á∑§Ÿ •Êpÿ¸ ∑§Ë ’Êà „Ò jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

Á∑§ ¬≈UŸÊ „Ê߸∑§Ù≈U¸ Ÿ ÷Ù¡¬È⁄U Á¡‹ ∑‘§ ’ÕÊŸË ≈UÙ‹Ê ◊¥ wv ŒÁ‹ÃÙ¥ ∑§Ë „àÿÊ ∑‘§ ‚÷Ë wx •Á÷ÿÈQ§Ù¥ ∑§Ù ’⁄UË ∑§⁄U ÁŒÿÊ „Ò– •’ ÿ„ ’Êà ‚Ê»§ „Ù ¡ÊŸË øÊÁ„∞ Á∑§ Á∑§‚Ë ∑§ÊŸÍŸ ÿÊ Á∑§‚Ë ‚⁄U∑§Ê⁄UË ¬˝ÿÊ‚ ‚ •S¬Î‡ÿÃÊ ‚◊Ê# Ÿ„Ë¥ „ÙŸ flÊ‹Ë– Œ⁄U•‚‹ ◊ÊŸÁ‚∑§ÃÊ ’Œ‹ ’ªÒ⁄U ∑§Ê◊ÿÊ’Ë Ÿ„Ë¥ „ÊÁ‚‹ ∑§Ë ¡Ê ‚∑§ÃË– ’ëø Á¡‚ ¬⁄Uê¬⁄UÊ •ı⁄U œ◊¸ ∑‘§ ŸÊ◊ ¬⁄U ’«∏ „Ù ⁄U„ „Ò¥, fl„ ŒÈ⁄Uʪ˝„¬Íáʸ „Ò– ¡’ Ã∑§ ‚◊Ê¡ ∑§Ù ¬ˇÊ¬ÊÃË ⁄UflÒÿÊ ¿Ù«∏Ÿ ∑§Ù ◊¡’Í⁄U Ÿ„Ë¥ Á∑§ÿÊ ¡ÊÃÊ Ã’ Ã∑§ ÿ„ ÁSÕÁà Ÿ„Ë¥ ’Œ‹Ÿ flÊ‹Ë– Œ‡Ê ∑§Ù ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ ∑˝§Ê¥Áà ∑§Ë ¡M§⁄Uà „Ò– ‹Á∑§Ÿ ∞‚Ë ∑˝§Ê¥Áà ∑‘§ Á‹∞ ∑§Ù߸ •Ê¥ŒÙ‹Ÿ „Ù ⁄U„Ê „Ù, ÿ„ ◊ȤÊ ÁŒπ Ÿ„Ë¥ ⁄U„Ê– ©ŒÊ„⁄UáÊ SflM§¬ ‹«∏Á∑§ÿÙ¥ ∑§Ù ’Ù¤Ê ◊ÊŸŸ ∑§Ê ¬˝ø‹Ÿ „Ò– Á∑§ÃŸË ’ÁëøÿÊ¥ ª÷¸ ◊¥ ÿÊ ¡ã◊ ∑‘§ ’ÊŒ ◊Ê⁄U ŒË ¡ÊÃË „Ò, ß‚ ÁªŸŸÊ ‚¥÷fl Ÿ„Ë¥ „Ò– ÿ„ ∑§Ù߸ ÂÑË ŒŸ flÊ‹Ë ’Êà Ÿ„Ë¥ „Ò Á∑§ ∞‚Ë flÊ⁄UŒÊÃ¥ ÃÙ íÿÊŒÊÃ⁄U Á‚»§¸ ©ûÊ⁄U ÷Ê⁄Uà •ı⁄U πÊ‚∑§⁄U ¬¥¡Ê’, „Á⁄UÿÊáÊÊ, ⁄UÊ¡SÕÊŸ •ı⁄U ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ◊¥ „Ë „ÙÃË „Ò¥– ◊ÊŸÁ‚∑§ÃÊ ’Œ‹Ÿ •ı⁄U Œ◊Ÿ ∑‘§ œé’ ∑‘§ πà◊ ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞ ÁŸ⁄U¥Ã⁄U ¬˝ÿÊ‚ ∑§⁄UŸ ∑§Ê •‚⁄U ’«∏ ¬Ò◊ÊŸ ¬⁄U √ÿÊ# ߟ ’È⁄UÊßÿÙ¥ ∑§Ù ‚◊Ê# ∑§⁄UŸ ¬⁄U ¬«∏ ‚∑§ÃÊ „Ò– ‹Á∑§Ÿ ∞‚Ê ∑§⁄UŸ ∑§Ù ∑§Ù߸ ⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§ Œ‹ ÃÒÿÊ⁄U Ÿ„Ë¥ „Ò– •ı⁄U Ÿ „Ë ∞ÁÄU≈UÁflS≈U ÃÒÿÊ⁄U „Ò,¥ ÄUÿÙ¥Á∑§ ©Ÿ∑§Ë Ÿ¡⁄U •ÊÁÕ¸∑§ ’Œ‹Êfl ¬⁄U „Ò– ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ ‚◊SÿÊ•Ù¥ ¬⁄U äÿÊŸ ŒŸ flÊ‹Ê ∑§Ù߸ Ÿ„Ë¥ „Ò– ●●● 27


ÀfÔÀfQ IZY WXÔ¦ff¸fZ

÷Ê⁄UÃËÿ ‹Ù∑§Ã¥òÊ ∑§Ë ÿ„ ∞∑§ Áfl«¥’ŸÊ „Ò Á∑§ Á¡‚ ‚¥‚Œ ◊¥ ⁄UÊC˛ ∑‘§ ‚◊ˇÊ ¿Ê∞ ◊„àfl¬Íáʸ Áfl·ÿÙ¥ ¬⁄U ’„‚ •ı⁄U ◊¥ÕŸ ∑‘§ ©¬⁄Uʥà ∑§ÊŸÍŸ ’ŸÊ∞ ¡ÊŸ øÊÁ„∞ •ı⁄U ß‚ ¬˝Á∑˝§ÿÊ ◊¥ ¬ˇÊ •ı⁄U Áfl¬ˇÊ ŒÙŸÙ¥ ∑§Ù ⁄UÊC˛Ëÿ Á„à ◊¥ ‚◊ãflÿ ∑‘§ ‚ÊÕ ∑§Ê◊ ∑§⁄UŸÊ øÊÁ„∞ ©‚ ‚◊ÿ ‚¥‚Œ ‡ÊÙ⁄U ∑§Ë ’È‹¥ÁŒÿÙ¥ ∑‘§ Ÿÿ ¬Ò◊ÊŸ Ãÿ ∑§⁄UŸ ‹ªË „Ò– ¡„Ê¥ øøʸ •ı⁄U Áfl◊‡Ê¸ Ÿ„Ë¥, πøʸ •ı⁄U •◊Ê ∑§Ê •¥œ⁄UÊ íÿÊŒÊ ÁŒπÃÊ „Ò– ŸflËŸÃ◊ ◊ÈgÊ ÁŒÀ‹Ë ∑§Ë ◊ÈÅÿ◊¥òÊË ‡ÊË‹Ê ŒËÁˇÊà ∑‘§ ÁflL§h ‚Ë∞¡Ë ∑§Ë ⁄U¬≈U ◊¥ Œ¡¸ ª¥÷Ë⁄U •Ê⁄UÙ¬ ÃÕÊ ∑§Ê¥ª˝‚ ∑‘§ ∑§¥Œ˝Ëÿ ◊¥òÊË •¡ÿ ◊Ê∑§Ÿ mÊ⁄UÊ ∞Ÿ«Ë∞ ¬⁄U ÿ„ •Ê⁄UÙ¬ ‹ªÊÿÊ ¡ÊŸÊ Á∑§ ‚È⁄U‡Ê ∑§‹◊Ê«∏Ë ∑§Ë ÁŸÿÈÁQ§ ∞Ÿ«Ë∞ ∑‘§ ‚◊ÿ ∑§Ë ªÿË ÕË, ‚ ©÷⁄UÊ ÁflflÊŒ „Ò– Áfl¬ˇÊ ¬˝Ê⁄U¥÷ ‚ „Ë ÿ„ ∑§„ÃÊ •ÊÿÊ „Ò Á∑§ ‚È⁄U‡ Ê ∑§‹◊Ê«∏Ë ÷˝CÊøÊ⁄U ∑‘§ ¬„Ê«∏ ∑§Ê ∑§áÊ◊ÊòÊ „Ò¥ ÄUÿÙ¥Á∑§ Á¡‚ fl΄Œ ¬Ò◊ÊŸ ¬⁄U ÷˝CÊøÊ⁄U „È•Ê „Ò fl„ Á∑§‚Ë •∑‘§‹ ∑§‹◊Ê«∏Ë ∑‘§ ’‚ ∑§Ë ’Êà „Ë Ÿ„Ë¥ ÕË •ı⁄U ÿ„ ¬˝œÊŸ◊¥òÊË ∑§Êÿʸ‹ÿ ‚ ‹∑§⁄U ‡ÊË‹Ê ŒËÁˇÊà ∑‘§ ŸÃÎàfl flÊ‹Ë ÁŒÑË ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑‘§ ‚¥⁄UˇÊáÊ ∑‘§ Á’ŸÊ ‚¥÷fl „Ë Ÿ„Ë¥ ÕÊ– •’ ‚Ë∞¡Ë ∑§Ë Á⁄U¬Ù≈U¸ Ÿ Áfl¬ˇÊ ∑§Ë ß‚ ’Êà ∑§Ù ‚ÊÁ’à ÷Ë ∑§⁄U ÁŒÿÊ „Ò– ‚flÊ‹ ©∆ÃÊ „Ò Á∑§ ÿÁŒ •Ê⁄U٬٥ ∑‘§ ŒÊÿ⁄U ◊¥ •ÊÃ „Ë Á’ŸÊ ‚¥flÒœÊÁŸ∑§ •Áœ∑§Ê⁄U ¬˝Ê# ‚Á◊Áà ∑§Ë ¡Ê¥ø ∑‘§ ÿÁŒÿÈ⁄Uå¬Ê ∑§Ë ªgË ¿ËŸË ¡Ê 28

‚∑§ÃË „Ò ÃÙ ‡ÊË‹Ê ŒËÁˇÊà Á∑§‚ •Êfl⁄UáÊ ◊¥ •¬ŸÊ ’øÊfl ∑§⁄U ¬Ê∞¥ªË? ¡„Ê¥ Ã∑§ üÊË •¡ÿ ◊Ê∑§Ÿ ∑‘§ •Ê⁄UÙ¬ ∑§Ê ¬˝‡Ÿ „Ò ©‚∑‘§ ∞∑§-∞∑§ ¬„‹Í ∑§Ë œÁí¡ÿÊ¥ ©«∏ÊÃ „È∞ ⁄UÊíÿ ‚÷Ê ◊¥ Áfl¬ˇÊ ∑‘§ ŸÃÊ •L§áÊ ¡≈U‹Ë Ÿ ÃÊ⁄UËπÙ¥ •ı⁄U ŒSÃÊfl¡Ù¥ ‚Á„à ‚ÊÁ’à ∑§⁄U ÁŒÿÊ Á∑§ ∑§‹◊Ê«∏Ë ∑§Ë ÁŸÿÈÁQ§ ¬˝œÊŸ◊¥òÊË ∑§Êÿʸ‹ÿ ∑§Ë S¬C ‚„◊Áà ‚ „Ë „È߸ ÕË •ı⁄U ß‚ ÁŸÿÈÁQ§ ∑§Ë Á¡ê◊ŒÊ⁄UË ÃÕÊ •‚¥flÒœÊÁŸ∑§ Ãı⁄U ¬⁄U ∑§ÊÚ◊ŸflÀÕ π‹ •ÊÿÙ¡Ÿ ‚Á◊Áà ∑§Ù ‚Ÿ˜ v}{Æ ∑§Ë ‚Ù‚Êÿ≈UË ⁄UÁ¡S≈˛‡ ÊŸ ∞ÄU≈U ∑‘§ •¥Ãª¸Ã ¬¥¡Ë∑§Îà ∑§⁄UÊŸ Ã∑§ ∑§Ê¥ª˝‚ •ı⁄U «ÊÚ. ◊Ÿ◊Ù„Ÿ Á‚¥„ ∑§Ê ¬˝œÊŸ◊¥òÊË ∑§Êÿʸ‹ÿ ∞∑§Ê¥ÁÃ∑§ M§¬ ‚ Á¡ê◊ŒÊ⁄U ⁄U„Ê– ¡’ ߟ ◊ÈgÙ¥ ¬⁄U ‚ûÊÊ ¬ˇÊ øøʸ •ı⁄U ÁŸáÊʸÿ∑§ ∑§Œ◊ ©∆ÊŸ ‚ ߥ∑§Ê⁄U ∑§⁄U Œ ÃÙ Áfl¬ˇÊ •¬Ÿ ‚¥flÒœÊÁŸ∑§ •Áœ∑§Ê⁄U ∑Ò§‚ ßSÃ◊Ê‹ ∑§⁄U? S¬C× ß‚∑‘§ Á‹∞ ¬˝Õ◊ ŒÎCÿÊ fl„ ¬ˇÊ Á¡ê◊ŒÊ⁄U „Ò ¡Ù •Ê¡ ÷˝CÊøÊ⁄U Áfl⁄UÙœË flË⁄UÙ¥ ∑‘§ ÁflL§h ÿÈh ÉÊÙÁ·Ã ∑§⁄U ’Ò∆Ê „Ò– ÿ„ ∞∑§ ‡ÊÙ∑§Ê¥ÁÃ∑§Ê „Ò Á∑§ •ÛÊÊ •ı⁄U ⁄UÊ◊Œfl ¡Ò‚ ŒÙ flËÃ⁄UÊªË ÃÕÊ ¡ŸÁ¬˝ÿ ÷˝CÊøÊ⁄U Áfl⁄UÙœË •Ê¥ŒÙ‹Ÿ∑§ÊÁ⁄UÿÙ¥ ∑§Ù ‚ÊÕ ◊¥ ‹∑§⁄U •¬ŸË ‚Êπ •ı⁄U ’…∏ÊŸ ∑§Ê ¬˝ÿÊ‚ ∑§⁄UŸ ∑‘§ ’¡Ê∞ ‚⁄U∑§Ê⁄U ߟ ŒÙŸÙ¥ ∑‘§ ÁflL§h ß‚ Ã⁄U„ •Ê∑˝§Ê◊∑§ ∑§Êÿ¸flÊÁ„ÿÊ¥ ∑§⁄UÃË ÁŒπ ⁄U„Ë „Ò ◊ÊŸÙ ÷˝CÊøÊ⁄U ∑‘§ ÁflL§h •ÊflÊ¡ ©∆ÊŸÊ ¡„ÊÁŒÿÙ¥ •ı⁄U jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

◊Ê•ÙflÊÁŒÿÙ¥ ∑§Ë Ã⁄U„ Œ‡Ê ¬⁄U „◊‹Ê ’Ù‹Ÿ ¡Ò‚Ê πÃ⁄UŸÊ∑§ •¬⁄UÊœ „Ù– ß‚ ’Ê⁄U ‚¥‚Œ ◊¥ ¬Ò¥ÃË‚ Áflœÿ∑§ ‹Ê∞ ª∞ „Ò¥– ߟ◊¥ ‹Ù∑§¬Ê‹ ‚¥’¥œË •ÁœÁŸÿ◊ ∑§Ê ÷Ë ¬˝ÊM§¬ ¬˝SÃÊÁflà Á∑§ÿÊ ¡ÊŸÊ „Ò– ß‚∑‘§ •‹ÊflÊ ⁄UÊC˛Ëÿ πÊl ‚È⁄UˇÊÊ, „flÊ‹Ê •ı⁄U ∑§Ê‹ œŸ ∑§Ù ‚»‘§Œ ’ŸÊŸ ∑§Ë ⁄UÙ∑§ÕÊ◊, ¬⁄U◊ÊáÊÈ ÁflÁŸÿ◊Ÿ, ∑§ÊÚ¬Ë⁄UÊß≈U, ’Ë¡, •ãfl·áÊ •ı⁄U ŸÿË ¬„‹ ∑‘§ Á‹∞ ÁflEÁfllÊ‹ÿ, ⁄UÊC˛Ëÿ π‹ Áfl∑§Ê‚ •ı⁄U ÷ÍÁ◊ •Áœª˝„áÊ ‚¥’¥œË •ÁœÁŸÿ◊ ‹Ê∞ ¡ÊŸ „Ò¥– ߟ ‚’∑‘§ ‚ÊÕ ¬˝ÊøËŸ∑§Ê‹ ‚ œÍ‹ •ı⁄U ©¬ˇÊÊ πÊ ⁄U„Ê ◊Á„‹Ê •Ê⁄UˇÊáÊ •ÁœÁŸÿ◊ ÷Ë ’Ê∑§Ë „Ò– ¬˝ÁÃÁŒŸ ÁflÁ÷㟠◊¥òÊÊ‹ÿÙ¥ ∑‘§ ‚¥’œ¥ ◊¥ ◊„àfl¬Íáʸ ¬˝‡Ÿ ’ŸÊŸ ∑‘§ Á‹∞ ‚Ê¥‚Œ ¬Á⁄UüÊ◊¬Ífl∑¸ § ÃÒÿÊ⁄UË ∑§⁄UÃ „Ò–¥ fl ¬˝‡Ÿ ©ûÊ⁄U ∑‘§ Á‹∞ ÁŸœÊ¸Á⁄Uà ÷Ë „Ù ¡ÊÃ „Ò¥– ‹Á∑§Ÿ ¡’ ‚ŒŸ „Ë SÕÁªÃ „Ù ¡Ê∞ ÃÙ Ÿ ÃÙ ©Ÿ ¬˝‡ŸÙ¥ ¬⁄U ‚Ê¥‚Œ ©¬¬˝‡Ÿ ∑§⁄U ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑§Ù ∑§∆ÉÊ⁄U ◊¥ π«∏Ê ∑§⁄UŸ ∑§Ê •fl‚⁄U ¬ÊÃ „Ò¥ •ı⁄U Ÿ „Ë Á∑§‚Ë ¬˝∑§Ê⁄U ∑§Ë ‚¥ÁˇÊ# ’„‚ „Ù ¬ÊÃË „Ò– ∞‚Ê ‹ªÃÊ „Ò Á∑§ ‚¥÷fl× ‚⁄U∑§Ê⁄U ß‚Ë ¬˝∑§Ê⁄U ∑§Ê ∑§Ê◊∑§Ê¡ øÊ„ÃË „Ò •ı⁄U ©‚ ∞‚Ë ÁSÕÁà ◊¥ ŒÙ„⁄UÊ ‹Ê÷ ÁŒπÃÊ „Ò ÄUÿÙ¥Á∑§ ŒÙ· Áfl¬ˇÊ ¬⁄U ◊…∏∑§⁄U fl„ •‚„¡ ¬˝‡ŸÙ¥ ∑§Ë ’ı¿Ê⁄U ‚ ’ø ¡ÊÃË „Ò– Œ‡Ê ◊¥ √ÿÊ# flø◊ÊŸ ∑§Ù‹Ê„‹ ∞∑§ ÷ÿÊŸ∑§ ‹Ù∑§ÃÊ¥ÁòÊ∑§ ‚¥∑§≈U ∑§Ê ÷Ë ‚¥∑‘§Ã ŒÃÊ


„Ò– ∞∑§ •Ù⁄U Œ‡Ê „⁄U ÁŒŸ •∑§À¬ŸËÿ ÁflSÃÊ⁄U •ı⁄U ÉÊÊÃ∑§ •‚⁄U flÊ‹ ÉÊÙ≈UÊ‹Ù¥ ∑§Ë •¥œË ‚È⁄U¥ª ◊¥ ‚ ªÈ¡⁄UÃÊ ÁŒπÃÊ „Ò Á¡‚◊¥ ◊„ŸËÿ ∞fl¥ ©ëø ¬ŒSÕ ⁄UÊ¡ŸÃÊ ¡Ÿ-œŸ ∑‘§ ‚ÊÕ ÁflŒ‡ÊË ©¬ÁŸfl‡ÊflÊÁŒÿÙ¥ ∑§Ë Ã⁄U„ Áπ‹flÊ«∏ ∑§⁄UÃ ¬Ê∞ ¡Ê ⁄U„ „Ò¥ ÃÙ ŒÍ‚⁄UË •Ù⁄U ‚ûÊÊ ¬ˇÊ •¬Ÿ flÁ⁄UD ŸÃÊ•Ù¥ •ı⁄U ◊¥ÁòÊÿÙ¥ ∑‘§ ‚Êfl¸¡ÁŸ∑§ ’ÿÊŸÙ¥ ∞fl¥ ©Ÿ∑‘§ „SÃÊˇÊÁ⁄Uà ◊ËÁ«ÿÊ •Ê‹πÙ¥ ∑‘§ ¡Á⁄U∞ “⁄UáÊŸËÁà ’ŸÊ∑§⁄U” ÷˝CÊøÊ⁄U ∑‘§ ∑§Ê⁄UŸÊ◊ Œ’ÊŸ •ı⁄U •¬Ÿ ¬⁄U •Ê∑˝§◊áÊ ∑§⁄UŸ flÊ‹ Áfl¬ˇÊ ∑§Ë “•‹◊ÊÁ⁄UÿÙ¥ ◊¥ Á¿¬ ∑§¥∑§Ê‹“ ¡ª¡ÊÁ„⁄U ∑§⁄UŸ ∑§Ë øÊ‹ÊÁ∑§ÿÙ¥ ∑‘§ ¡Á⁄U∞ •¬ŸÊ ’øÊfl ∑§⁄UŸÊ øÊ„ÃË „Ò– ÄUÿÊ ÿ„ ߸◊ÊŸŒÊ⁄UË ∑§Ê ∑§Êÿ¸ ∑§„Ê ¡Ê ‚∑§ÃÊ „Ò? ‚ûÊÊ ∑‘§fl‹ •Ê¥∑§«∏Ù¥ •ı⁄U •¬Ÿ ‚◊Õ¸∑§ Á‚⁄U ÁªŸ∑§⁄U ’„È‚¥ÅÿÊ ∑‘§ ‚„Ê⁄U ŒçUÃ⁄U ‚¥÷Ê‹Ÿ ∑§Ê ’Ê’ÍÁª⁄UË flÊ‹Ê ∑§Ê◊ Ÿ„Ë¥ „Ò– •ª⁄U ŸÒÁÃ∑§ ’‹ Ÿ„Ë¥ ÃÙ ŒçUÃ⁄U ◊¥ ’Ò∆∑§⁄U ÷Ë ‡ÊÊ‚Ÿ ∑‘§ ‚ÍòÊ ÁŸÿ¥ÁòÊà Ÿ„Ë¥ Á∑§∞ ¡Ê ‚∑§Ã– ß‚ ‡ÊÊ‚∑§Ëÿ ’‹⁄UÁ„à ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑§„Ê ¡ÊÃÊ „Ò– ∞ ⁄UÊ¡Ê ∑‘§ ’ÊŒ v •ªSà ∑§Ù ‡ÊÊÁ„Œ ’‹flÊ mÊ⁄UÊ •ŒÊ‹Ã ◊¥ ÁŒ∞ ’ÿÊŸ ‚ Á∑§ S¬ÒÄU≈˛◊ •Êfl¥≈UŸ ∑‘§ „⁄U ¬„‹Í ∑§Ë ¡ÊŸ∑§Ê⁄UË ¬˝œÊŸ◊¥òÊË ∑§Ù ÷Ë ÕË •’ Œ‡Ê ∑‘§ ‚’‚ ߸◊ÊŸŒÊ⁄U √ÿÁQ§ ∑§„ ¡ÊŸ flÊ‹ “‚Ëœ, ‚⁄U‹ •ı⁄U ÁŸŒÙ¸· ¿Áfl“ ÿÈQ§ ¬˝œÊŸ◊¥òÊË ÷Ë ‚ûÊÊ ◊¥ ’Ÿ ⁄U„Ÿ ∑§Ê ŸÒÁÃ∑§ •Áœ∑§Ê⁄U πÙ ’Ò∆ „Ò¥– ¡’ Œ‡Ê ∑§Ê ‡ÊË·¸SÕ ∑§Êÿ¸∑§Ê⁄UË •Áœ∑§Ê⁄UË „Ë •Ê⁄U٬٥ ∑‘§ ÉÊ⁄U ◊¥ ª‹ Ã∑§ ÁÉÊ⁄U ªÿÊ „Ù ÃÙ Á∑§‚ Ã⁄U„ ‚ fl„ Œ‡Ê ∑‘§ ’Ê„⁄UË •ı⁄U ÷ËÃ⁄UË ‡ÊòÊÈ•Ù¥ ∑‘§ ÁflL§h ¡Ê¥ø ∞¡¥Á‚ÿÙ¥ •ı⁄U Œ¥«Êà◊∑§ ∑§ÊŸÍŸÙ¥ ∑§Ê ∑§«∏Ê߸ ‚ ©¬ÿÙª ∑§⁄U ‚∑§ÃÊ „Ò? Á¡‚ √ÿÁQ§ ¬⁄U ‚’∑§Ë ⁄UˇÊÊ ∑§⁄UŸ ∑§Ë Á¡ê◊ŒÊ⁄UË ÕË ÿÁŒ fl„ Sflÿ¥ •¬⁄UÊÁœÿÙ¥ ∑‘§ •Ê⁄U٬٥ ∑§Ê Á‡Ê∑§Ê⁄U „ÙÃ „È∞ ‡Ê∑§ ∑‘§ ∑§Ëø«∏ ◊¥ œ¥‚ ¡Ê∞ ÃÙ fl„ Á∑§‚ Á„ê◊à ‚ ¡ŸÃÊ ∑§Ê ‚Ê◊ŸÊ ∑§⁄U ‚∑§ÃÊ „Ò? ‹ÙªÙ¥ ∑‘§ ◊Ÿ ◊¥ ‚¥‡Êÿ, ªÈS‚Ê ÃÕÊ „ÃʇÊÊ ÷Ë ¬ÒŒÊ „Ù ⁄U„Ë „Ò ¡Ù ’„Èà ŒÈ—πŒ •ı⁄U SÃéœ∑§Ê⁄UË ⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§ ÉÊ≈UŸÊ∑˝§◊ ∑§„Ê ¡Ê∞ªÊ– ¬ÊÁ⁄UflÊÁ⁄U∑§ ⁄UÊ¡ŸËÁà ¡◊Ë¥ŒÊÁ⁄UÿÙ¥ ∑§Ë Ã⁄U„ ø‹Ÿ flÊ‹ ⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§ Œ‹Ù¥ ∑§Ë ÷Ë«∏ ◊¥ ⁄UÊC˛Ëÿ ∑§Êÿ¸∑˝§◊ •ı⁄U Áø¥ÃÊ∞¥ ‹È# „Ù øÈ∑§Ë „Ò¥– ÷Ê¡¬Ê •ı⁄U flÊ◊¬¥ÕË Œ‹Ù¥ ∑§Ù ÿÁŒ ¿Ù«∏ ÁŒÿÊ ¡Ê∞ ÃÙ ’Ê∑§Ë „⁄U ¬Ê≈U˸ ¬ÊÁ⁄UflÊÁ⁄U∑§ ¬⁄Uê¬⁄UÊ ∑‘§ ∞¡¥« ¬⁄U ø‹ ⁄U„Ë „Ò– ‚◊ª˝ ÷Ê⁄Uà ∑§Ë ŒÎÁC •ı⁄U ©‚∑‘§ ’Ê⁄U ◊¥ Áø¥ÃÊ ßŸ◊¥ ‚ Á∑§ÃŸ Œ‹Ù¥ ∑§Ù „Ò ÿ„ ߟ∑‘§ ⁄UÙ¡◊⁄Uʸ ∑‘§ ∑§Êÿ¸∑§˝ ◊Ù¥ ‚ „Ë ¬ÃÊ ø‹ÃÊ „Ò– ¬Í⁄UÊ Œ‡Ê ߟ ¬ÊÁ⁄UflÊÁ⁄U∑§ ⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§ Œ‹Ù¥ ∑‘§ flÙ≈U ’Ò¥∑§ SflÊÕÙZ ∑§Ê ¬˝ÁÃÁŸÁœàfl ∑§⁄UŸ flÊ‹ ¿Ù≈U-¿Ù≈U “ªáÊÃ¥òÊÙ¥ Ã∑§ Á‚∑§È«∏ ªÿÊ „Ò– ∞‚Ë ÁSÕÁà ◊¥ ‚¥‚Œ ¡Ÿ-◊Ÿ ∑‘§ ⁄UÊC˛√ÿÊ¬Ë •Ê∑˝§Ù‡Ê ∑§Ê ¬˝ÁÃÁŸÁœàfl ∑§⁄U ÃÙ ÄUÿÊ ÿ„ •¬ˇÊÊ ª‹Ã „ÙªË? ●●●

ø„U¢È◊ÈÅÊË Áfl∑§Ê‚ ∑§Ë ◊‡ÊÊ‹ „UÒ

⁄UÊ„UÈ‹ ªÊ¢äÊË Á’˝ª«U

∑§Ê¢ª˝‚ ∑§Ë ¡«U∏¥ èÊÊ⁄Uà flcʸ ∑§Ë •Ê¡ÊŒË ‚§ èÊË ¬È⁄UÊŸË „UÒ¥ •ÊÒ⁄U Œ‡Ê ∑§ ‚flÊZªËáÊ Áfl∑§Ê‚ ∑§ Á‹∞ ¬Ê≈U˸ ∑§ Ã⁄U„U-Ã⁄U„U ∑§Ë ŒÍ⁄UŒ‡Ê˸ ∑§Êÿ¸ÿÊ¡ŸÊ∞¢ ’ŸÊ∑§⁄U ÃâÊÊ ¬Á⁄UÿÊ¡ŸÊ∞¢ ø‹Ê∑§⁄U „U◊‡ÊÊ Œ‡Ê ∑§ •Ê◊ flª¸ ∑§Ë ‚flÊ ∞fl¢ ’„UÃ⁄UË ∑§ Á‹∞ •¬ŸË ∑§Á≈’hÃÊ ∑§Ê ∞∑§ ŸÊ◊ „UÒ ⁄UÊ„UÈ‹ ªÊ¢äÊË Á’˝ª«U– •ÊÚ‹ ߢÁ«UÿÊ ⁄UÊ„UÈ‹ ªÊ¢äÊË Á’˝ª«U ∑§Ë SâÊʬŸÊ ¬Ê≈U˸ ∑§Ë ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ ‚Ê¢ø ∑§Ê ∑§Êÿ¸M§¬ ŒŸ ÃâÊÊ Œ‡Ê ∑§ ÿÈflÊ-‡ÊÊÁcÊà Ò∑§ ∑§Ê ∞∑§¡È≈U ∑§⁄UŸ ∞fl¢ ⁄UÊCÔU˛ ∑§Ë ◊ÈÅÿäÊÊ⁄UÊ ‚ ¡Ê«U∏Ÿ ∑§ Á‹∞ „UË ∑§Ë ªß¸ âÊË– Á’˝ª«U •¬Ÿ ‚Êø ¬⁄U ÅÊ⁄UÊ ©UÃ⁄UÊ „UÒ •ÊÒ⁄U ©UûÊ⁄UÊÅÊá«U ◊¥ ÃÊ ø„UÈ¢◊ÈÅÊË Áfl∑§Ê‚ ∑§Ë Á◊‚Ê‹ ’Ÿ∑§⁄U Á’˝ª«U ∑§Ë ∑§Êÿ¸∑§Ãʸ ªÊ¢fl-ªÊ¢fl Ã∑§ ¬„UÈ¢ø∑§⁄U ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ Á∑˝§ÿÊ∑§‹Ê¬Ê¥ ∑§Ê •¢¡Ê◊ ŒŸ ◊¥ ‹ª „UÈ∞ „UÒ¥– ÿ„U ∑§„UŸÊ „UÒ •ÊڋߢÁ«UÿÊ ⁄UÊ„UÈ‹ ªÊ¢äÊË Á’˝ª«U ∑§ ©UûÊ⁄UÊÅÊá«U ¬˝Œ‡Ê •äÿˇÊ ‚ÈŸËà Á‚¢„ ⁄UÊ∆ÊÒ⁄U ∑§Ê– ÿ„U ¬Í¿Ÿ ¬⁄U Á∑§ Á’˝ª«U Á∑§‚ Ã⁄U„U ∑§ ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ ∑§ÊÿÊZ ∑§Ê ÁŸflʸ„U ∑§⁄U ⁄U„UÊ „UÒ, üÊË ⁄UÊ∆ÊÒ⁄U Ÿ ∑§„UÊ Á∑§ ‚¢ª∆Ÿ ∑§Ê ◊∑§‚Œ „UÒ ¬Ê≈U˸ ∑§Ê ‚¬Ê≈U¸ ∑§⁄UŸÊ ÃâÊÊ •Ê◊ •ÊŒ◊Ë ∑§Ë ◊ÈÁ‡∑§‹Ê¥ ∑§Ê ‚È‹¤ÊÊŸÊ– ⁄UÊ¡ŸËÁà ‚ „U≈U∑§⁄U •ãÿ Á∑˝§ÿÊ∑§‹Ê¬Ê¥ ¡Ò‚ ªÊ¢flÊ¥ ◊¥ ¬„UÈ¢ø∑§⁄U Ã⁄U„U-Ã⁄U„U ∑§ ∑Ò§ê¬ ‹ªflÊŸÊ •ÊÁŒ ∑§Êÿ¸ Á’˝ª«U ∑§⁄U ⁄U„UÊ „UÒ– ©UûÊ⁄UÊÅÊá«U ∑§Ë ŸflËŸÃ◊ ∑§Ê¢ª˝‚ ŸËÁà ‚⁄U∑§Ê⁄U Á∑§ÃŸÊ ◊¡’Íà „UÒ •ÊÒ⁄U Á∑§‚ „UŒ Ã∑§ •¬Ÿ ∑§àʸ√ÿÊ¥ ∑§Ê •¢¡Ê◊ ŒŸ ◊¥ ‚»§‹ „UÊ ¬Ê∞ªË– ¡’Á∑§ ß‚∑§ ª∆Ÿ ◊¥ „UË •àÿÊÁäÊ∑§ ⁄US‚Ê∑§‚Ë ∞fl¢ ¬Ê≈U˸ ∑§ èÊË ŸÃÊ•Ê¥ ∑§Ê Áfl⁄UÊäÊ ◊ÈÅÊ⁄U „UÊ∑§⁄U ‚Ê◊Ÿ •Ê øÈ∑§Ê „UÒÔ? ß‚ ‚flÊ‹ ∑§ ¡flÊ’ ◊¥ üÊË ⁄UÊ∆ÊÒ⁄U Ÿ ∑§„UÊ Á∑§ ⁄UÊÖÿ ‚⁄U∑§Ê⁄U ¬Í⁄UË Ã⁄U„U ‚ ◊¡’Íà „UÒ •ÊÒ⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑§Ë ¡ŸÃÊ ‚ Á∑§∞ •¬Ÿ flÊÿŒÊ¥ ∑§Ê ¬Í⁄UÊ ∑§⁄UŸ ∑§ Á‹∞ ∑ΧÃ-‚¢∑§À¬ „UÒ– ¡„UÊ¢-Ã∑§ •Ê¬‚Ë ◊Ÿ◊È≈UÊfl ∑§Ë ’Êà „UÒ, fl„U ¬Ê≈U˸ ∑§Ê •¢ŒM§ŸË ◊Ê◊‹Ê âÊÊ •ÊÒ⁄U ’«U∏ ‚¢ª∆ŸÊ¥ ◊¥ ∑§èÊË-∑§èÊÊ⁄U ß‚ Ã⁄U„U ∑§Ë ’ÊÃ¥ ©U∆ÃË ⁄U„UÃË „UÒ¥– •’ ∞‚Ë ∑§Ê߸ ¬⁄U‡ÊÊŸË Ÿ„UË¥ „UÒ– ◊ÊŸŸËÿ ’„UȪÈáÊÊ ¡Ë ∑§ ŸÃÎàfl ◊¥ ◊ÊÒ¡ÍŒÊ ‚⁄U∑§Ê⁄U ¬Í⁄UË Ã‚ÀÀÊË ‚ ∑§Êÿ¸ ∑§⁄UªË– ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑§Ê ª∆’¢äÊŸ èÊË ∑§„UŸ ◊ÊòÊ ∑§Ê „UÒ ÄÿÊ¥Á∑§ ‚◊âʸ∑§Ê¥ ◊¥ xv •¬Ÿ ÁfläÊÊÿ∑§ „UÒ¥ •ÊÒ⁄U y ÁŸŒ¸‹Ëÿ ¡Ê ∑§Ê¢ª˝‚ ‚ „UË Á≈U∑§≈U Ÿ Á◊‹ ¬ÊŸ ∑§ ∑§Ê⁄UáÊ ÁŸŒ¸‹Ëÿ ‹«U∏ •ÊÒ⁄U ¡Ëà „UÒ¥– Á’˝ª«U •äÿˇÊ ‚ÈŸËà Á‚¢„U ⁄UÊ∆ÊÒ⁄U ∑§ ◊ÈÃÊÁ’∑§ ◊ÊÒ¡ÍŒÊ ◊ÈÅÿ◊¢òÊË üÊË ’„UȪÈáÊÊ ¡Ë ∑§ ŸÃÎàfl ◊¥ ⁄UÊÖÿ ‚⁄U∑§Ê⁄U ¬˝Œ‡Ê ∑§ ø„UÈ¢◊ÈÅÊË Áfl∑§Ê‚ ∑§Ê „U⁄U ‚¢èÊfl ¬˝ÿÊ‚ ∑§⁄UªË •ÊÒ⁄U ¬„UÊ«U∏Ê¥ ‚ ¬‹ÊÿŸ ∑§Ê ⁄UÊ∑§ŸÊ ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑§Ë ¬˝ÊâÊÁ◊∑§ÃÊ•Ê¥ ◊¥ ‡ÊÊÁ◊‹ „UÒ– •ÊÚ‹ ߢÁ«UÿÊ ⁄UÊ„UÈ‹ ªÊ¢äÊË Á’˝ª«U ∑§ ‚èÊË ∑§Êÿ¸∑§Ãʸ ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑§Ë ŸËÁÃÿÊ¥ ∑§Ê ¡Ÿ-¡Ÿ Ã∑§ ¬„UÈ¢øÊŸ ◊¥ ¬Í⁄UÊ ‚„UÿÊª ∑§⁄U¥ª– ●●● jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

29


SXZ»f ´fbSXÀIYfSX Àf¸ffSXûWX IYf Af¹fûþ³f ⁄U‹ ◊¥òÊË üÊË ◊È∑§È‹ ⁄UÊÚÿ Ÿ ∑§„Ê „Ò Á∑§ ⁄U‹fl ∑§Ù ŸflËŸ ∑§Œ◊ ©∆ÊŸ „Ù¥ª Á¡‚‚ ÷ÍìÍfl¸ ⁄U‹ ◊¥òÊË üÊË◊ÃË ◊◊ÃÊ ’Ÿ¡Ë¸ mÊ⁄UÊ ¬˝SÃÈà Á∑§∞ ª∞ ŒSÃÊfl¡ Áfl¡Ÿ-wÆwÆ ∑§Ù ¬Í⁄UÊ ∑§⁄UŸ ∑§Ë •Ù⁄U ∑§Œ◊ ’…ÊÿÊ ¡Ê ‚∑‘§ªÊ– ©ã„Ù¥Ÿ ∑§„Ê Á∑§ ß‚ ŒSÃÊfl¡ Ÿ ÷Ê⁄UÃËÿ ⁄U‹ ∑‘§ ‚◊ª˝ Áfl∑§Ê‚ ∑‘§ Á‹∞ ⁄UÙ«◊Ò¬ ¬˝ŒÊŸ ∑§⁄UŸ ∑‘§ ‚ÊÕ ‚◊Êfl‡ÊË Áfl∑§Ê‚ ∑‘§ ∞¡¥« ∑§Ù ÁflSÃÎà ∑§⁄UŸ ∑§Ê ‹ˇÿ ¬˝SÃÈà Á∑§ÿÊ „Ò– ©ã„Ù¥Ÿ ∑§„Ê Á∑§ ‹¥Á’à ¬Á⁄UÿÙ¡ŸÊ•Ù¥ ¡Ù Á∑§ ⁄U‹fl ∑‘§ Áfl∑§Ê‚ •ı⁄U •ÊœÈÁŸ∑§Ë∑§⁄UáÊ ∑‘§ Á‹∞ ’„Œ •Êfl‡ÿ∑§ „Ò, ∑‘§ ‚¥øÊ‹Ÿ ∑‘§ Á‹∞ Áfl‡Ê· ÁŸª⁄UÊŸË ¬˝áÊÊ‹Ë ∑§Ë √ÿflSÕÊ ∑§Ë ¡Ê∞ªË– •Ê¡ ÿ„Ê¥ •ÊÿÙÁ¡Ã z|fl¥ ⁄U‹fl ‚#Ê„ ∑‘§ãŒ˝Ëÿ ‚◊Ê⁄UÙ„ ∑‘§ •fl‚⁄U ¬⁄U •¬Ÿ ‚¥’ÙœŸ ◊¥ üÊË ⁄UÊÿÚ Ÿ ∑§„Ê Á∑§ ≈˛∑Ò §Ù, ¬È‹Ù, Á‚Ç‹Ÿ •ı⁄U ŒÍ⁄U‚¥øÊ⁄U ∑§Êÿ¸, ⁄UÊÚÁ‹¥ª S≈UÊÚ∑§ ÃÕÊ ≈UÁ◊¸Ÿ‹Ù¥ ∑‘§ •ÊœÈÁŸ∑§Ë∑§⁄UáÊ ¬⁄U Áfl‡Ê· äÿÊŸ ÁŒÿÊ ¡Ê∞ªË– ©ã„Ù¥Ÿ ∑§„Ê Á∑§ ‚¥‚ÊœŸÙ¥ ∑‘§ ◊Ùø¸ ¬⁄U ÷Ê⁄UÃËÿ ⁄U‹ øÈŸıÃˬÍáʸ ‚◊ÿ ‚ ªÈ¡⁄U ⁄U„Ë „Ò– ©ã„Ù¥Ÿ ‚¥‚ÊœŸÙ¥ ∑‘§ •Ê¥ÃÁ⁄U∑§ ‚ΡŸ ÃÕÊ ¬Ë¬Ë¬Ë ¬„‹, ⁄U‹fl ∑‘§ SÕÊŸÙ¥ ¬⁄U ÁflôÊʬŸÙ¥ •ı⁄U ©¬‹éœ πÊ‹Ë ¡◊ËŸ •ı⁄U ¡ª„ ∑‘§ ßSÃ◊Ê‹ ¡Ò‚ ªÒ⁄U ¬⁄U¥¬Ê⁄Uʪà ‚ÊœŸÙ¥ ∑‘§ ¡Á⁄U∞ ‚¥‚ÊœŸÙ¥ ∑§Ù ¡È≈UÊŸ ∑‘§ Á‹∞ 30

•Á÷fl Ã⁄UË∑§Ù¥ ∑§Ù ߸¡ÊŒ ∑§⁄UŸ ¬⁄U ’‹ ÁŒÿÊ– üÊË ⁄UÊÚÿ Ÿ ∑§„Ê Á∑§ ⁄U‹fl ÿÊÁòÊÿÙ¥ ∑§Ù ‚È⁄UÁˇÊÃ, •Ê⁄UÊ◊ŒÊÿ∑§ •ı⁄U Á∑§»§ÊÿÃË ⁄U‹ ÿÊòÊÊ ¬˝ŒÊŸ ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞ ¬˝ÁÃ’h „Ò– üÊË ◊È∑§È‹ ⁄UÊÚÿ Ÿ •Êª ∑§„Ê Á∑§ ÿÊÁòÊÿÙ¥ ∑§Ë ⁄UˇÊÊ •ı⁄U ‚È⁄UˇÊÊ ⁄U‹fl ∑§Ë ‚fl¸¬˝◊Èπ flÁ⁄UÿÃÊ ’ŸË ⁄U„ªË •ı⁄U ‚È⁄UˇÊÊ ◊ÈgÙ¥ ¬⁄U ‡ÊÍãÿ ‚Á„cáÊÈÃÊ „ÊÁ‚‹ ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞ ‚÷Ë •Êfl‡ÿ∑§ ‚È⁄UˇÊÊ ¬„‹Ù¥ ∑§Ê Á∑˝§ÿÊãflÿŸ Á∑§ÿÊ ¡Ê∞ªÊ– Áfl¡Ÿ wÆwÆ ŒSÃÊfl¡ ◊¥ •ª‹ Œ‚ fl·Ù¥¸ ◊¥ ÷Ê⁄UÃËÿ ⁄U‹ ŒÈÉʸ≈UŸÊ•Ù¥ ∑§Ê ©ã◊Í‹Ÿ ∑§⁄UŸ ¬⁄U ªı⁄U Á∑§ÿÊ ªÿÊ „Ò– üÊË ⁄UÊÚÿ Ÿ ∑§„Ê Á∑§ ªÊ«¸ ⁄UÁ„à »§Ê≈U∑§ ¬⁄U ŒÈÉʸ≈UŸÊ ÷Ë Áø¥ÃÊ ∑§Ê ◊ÈÅÿ ∑§Ê⁄UáÊ ’ŸÊ „È•Ê „Ò •ı⁄U äÿÊŸ¬Ífl¸∑§ ‚◊ÿ •ŸÈ‚Ê⁄U ß‚ ¬˝∑§Ê⁄U ∑‘§ »§Ê≈U∑§Ù¥ ∑§Ù ‚◊Ê# ∑§⁄UŸ ∑§Ë ¬˝Á∑˝§ÿÊ ¬Í⁄U ¡Ù⁄U-‡ÊÙ⁄U ‚ ø‹Ê߸ ¡Ê∞ªË– üÊË ⁄UÊÚÿ Ÿ ∑§„Ê Á∑§ fl„ ∞∑§ ‹Ê÷∑§Ê⁄UË, ¬˝÷ÊflË , ‚È⁄UÁˇÊà •ı⁄U ÷˝CÊøÊ⁄U ◊ÈQ§ ⁄U‹fl ∑§Ê SflåŸ ‚¥¡ÙÃ „Ò¥ Á¡‚◊¥ ‚◊ÊÁ¡∑§ ¬˝ÁÃ’hÃÊ•Ù¥ ¬⁄U Áfl‡Ê· äÿÊŸ „Ù– üÊË ◊È∑§È‹ ⁄UÊÚÿ Ÿ fl·¸ wÆvv-vx ∑‘§ Á‹∞ ¬Œ∑§, ¬˝◊ÊáʬòÊ •ı⁄U Ÿ∑§Œ ¬È⁄US∑§Ê⁄U ¬˝Ê# ∑§⁄UŸ flÊ‹ ¡ÙŸ‹ ⁄U‹fl, •Áœ∑§ÊÁ⁄UÿÙ¥ •ı⁄U ∑§◊¸øÊÁ⁄UÿÙ¥ ∑§Ù ◊È’Ê⁄U∑§’ÊŒ ŒË– ß‚ •fl‚⁄U ¬⁄U ’Ù‹Ã „È∞ ⁄U‹ ⁄UÊíÿ ◊¥òÊË üÊË ∑‘§. ∞ø ◊ÈÁŸÿå¬Ê Ÿ ∑§„Ê Á∑§ jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

⁄UÊC˛ ∑‘§ ¬˝Áà ÷Ê⁄UÃËÿ ⁄U‹fl ∑§Ë ¬˝ÁÃ’hÃÊ S¬C „Ë ¡ÊÁ„⁄U „Ò– ⁄U‹ ⁄UÊíÿ ◊¥òÊË üÊË ÷⁄Uà Á‚¥„ ‚Ù‹¥∑§Ë Ÿ ∑§„Ê Á∑§ ∑§ÀÿÊáÊ∑§Ê⁄UË ⁄UÊc≈˛ ∑‘§ •¥ª ∑‘§ M§¬ ◊¥ ⁄U‹  fl ∑§Ê ◊Ë’ ‚◊Ê¡ ∑‘§ ‚÷Ë flªÙ¥¸ •ı⁄U Áfl‡Ê· M§¬ ‚ ŒÍ⁄U Œ⁄UÊ¡ ∑‘§ ˇÊòÊÙ¥ ◊¥ ⁄U„Ÿ flÊ‹ •ÊÁÕ¸∑§ M§¬ ‚ •ı⁄U ‚Ê◊ÊÁ¡∑§ M§¬ ‚ ∑§◊¡Ù⁄U flªÙ¥¸ ∑§Ë ‚flÊ ∑§⁄UŸÊ „Ò– ⁄U‹fl ’Ù«¸ ∑‘§ •äÿˇÊ üÊË ÁflŸÿ Á◊àË Ÿ ∑§„Ê Á∑§ flÒÁE∑§ •ÊÁÕ¸∑§ ◊¥ŒË •ı⁄U •ãÿ ∑§Ê⁄U∑§Ù¥ ∑‘§ ’Êfl¡ÍŒ ÷Ê⁄UÃËÿ ⁄U‹ •¬Ÿ ~| ∑§⁄UÙ«∏ ≈UŸ ∑‘§ ◊Ê‹ ÷Ê«∏Ê ‹ˇÿ ∑§Ù „ÊÁ‚‹ ∑§⁄UŸ ◊¥ ‚»§‹ ⁄U„Ë „Ò, ÃÕÊ ◊Ê‹÷Ê«∏Ê •Êÿ ∑‘§ ◊Ê◊‹ ◊¥ ÁflàÃËÿ ‹ˇÿ ∑§Ù ÷Ë ¬Ê⁄U ∑§⁄U Á‹ÿÊ „Ò– üÊË Á◊àË Ÿ ∑§„Ê Á∑§ wÆvv-vw ◊¥ ⁄U‹fl ∑§Ù ∑§È‹ vÆxvz} ∑§⁄UÙ«∏ M§¬ÿ ∑§Ë •Êÿ „È߸, ¡Ù Á¬¿‹ fl·¸ ∑§Ë ∑§◊Ê߸ ‚ }{xw ∑§⁄UÙ«∏ M§¬ÿ •Áœ∑§ „Ò– Œ‡Ê ◊¥ ŒÍ⁄UŒ⁄UÊ¡ ∑‘§ ˇÊòÊÙ¥ •ı⁄U Á¬¿‹ ß‹Ê∑§Ù¥ ◊¥ ‚¥¬∑§¸ÃÊ ©¬‹éœ ∑§⁄UÊŸ ∑§Ë ⁄U‹  fl ∑§Ë ¬˝ÁÃ’hÃÊ ∑§Ê Á¡∑˝§ ∑§⁄UÃ „È∞ ⁄U‹fl ’Ù«¸ ∑‘§ •äÿˇÊ Ÿ „Ê Á∑§ ⁄U‹fl Ÿ |w| Á∑§‹Ù◊Ë≈U⁄U Ÿß¸ ‹Êߟ¥ Á’¿Ê߸– }z{ Á∑§‹Ù◊Ë≈U⁄U ‹Êߟ٥ ∑§Ê •Ê◊ÊŸ ¬Á⁄UfløŸ Á∑§ÿÊ •ı⁄U |zw Á∑§‹Ù◊Ë≈U⁄U ‹Êߟ٥ ∑§Ù «’‹ ‹Êߟ


◊¥ ’Œ‹Ê ÃÕÊ Áfl¡Ÿ wÆwÆ ◊¥ ÁŸœÊ¸Á⁄Uà ‹ˇÿÙ¥ Ã∑§ ¬„È¥øŸ ∑‘§ ¬˝ÿÊ‚ ¡Ê⁄UË ⁄Uπ– ⁄U‹  ◊¥òÊË Ÿ Áfl¡ÃÊ•Ù¥ ∑§Ù ≈˛Ê»Ú §Ë •ı⁄U ¬È⁄US∑§Ê⁄U ÷Ë ÁflÃ⁄UËà Á∑§∞, Á¡Ÿ◊¥ ©àÃ⁄UË ⁄U‹fl Ÿ ‚È⁄UˇÊÊ ‡ÊËÀ« ∑§Ê ¬È⁄US∑§Ê⁄U ¡ËÃÊ– √ÿʬ∑§ SflÊSâÿ ‡ÊËÀ« ‚¥ÿÈÄUà M§¬ ‚ ©àÃ⁄U ¬Ífl¸ ⁄U‹fl •ı⁄U ŒÁˇÊáÊË ⁄U‹fl Ÿ ¡ËÃË– ŒÁˇÊáÊ ◊äÿ ⁄U‹fl •ı⁄U ©àÃ⁄U ⁄U‹fl Ÿ Á‚Áfl‹ ߥ¡ËÁŸÿÁ⁄U¥ª ‡ÊËÀ« ‚¥ÿÈÄUà M§¬ ‚ ¡ËÃË– ¬ÍflÙ¸àÃ⁄U »§˝¥Á≈Uÿ⁄U ⁄U‹fl, ¬Ífl˸ ⁄U‹fl •ı⁄U ŒÁˇÊáÊË ⁄U‹  fl Ÿ ‚¥ÿÄÈ Uà M§¬ ‚ Á‚Áfl‹ ߥ¡ËÁŸÿÁ⁄Uª¥ ÁŸ◊ʸáÊ ‡ÊËÀ« ¡ËÃË– ŒÁˇÊáÊ ◊äÿ ⁄U‹fl Ÿ ◊Ò∑‘§ÁŸ∑§‹ ߥ¡ËÁŸÿÁ⁄U¥ª ‡ÊËÀ«, ŸÊÚÕ¸ ߸S≈U »§˝¥Á≈Uÿ⁄U ⁄U‹fl Ÿ ß‹ÁÄU≈˛•‹ ߥ¡ËÁŸÿ⁄U ‡ÊËÀ«, ŸÊÚÕ¸ ߸S≈U »§˝¥Á≈Uÿ⁄U ⁄U‹fl •ı⁄U ŒÁˇÊáÊ ⁄U‹fl Ÿ Á‚¥ª‹Ÿ ∞fl¥ ŒÍ⁄U‚¥øÊ⁄U ߥ¡ËÁŸÿÁ⁄Uª¥ ‡ÊËÀ« ‚¥ÿÄÈ Uà M§¬ ‚ ¡ËÃË– ¬Á‡◊øË ◊äÿ ⁄U‹fl Ÿ ∑§ÊÁ◊¸∑§ ¬˝’¥œ ‡ÊËÀ« •ı⁄U ŒÁˇÊáÊ ◊äÿ ⁄U‹fl Ÿ S≈UÙ⁄U ‡ÊËÀ« ¡ËÃË– ¬Ífl¸ Ã≈UËÿ ⁄U‹fl •ı⁄U ŒÁˇÊáÊ ◊äÿ ⁄U‹  fl Ÿ ‚¥ÿÄÈ Uà M§¬ ‚ ÿÊÃÊÿÊà ¬Á⁄Ufl„Ÿ ‡ÊËÀ« ¡ËÃË– ◊äÿ ⁄U‹fl Ÿ ‹πÊ •ı⁄U Áflàà ¬˝’¥œ ‡ÊËÀ« ¡ËÃË– ¬Áp◊Ë ⁄U‹fl Ÿ flÊÁáÊíÿ∑§ ‡ÊËÀ« ¡ËÃË– ¬Áp◊Ë ◊äÿ ⁄U‹fl •ı⁄U ŒÁˇÊáÊ ¬Ífl¸ ⁄U‹fl Ÿ ‚À‚ ¬˝’¥œ ‡ÊËÀ« ‚¥ÿÈÄUà M§¬ ‚ ¡ËÃË– ¬Áp◊Ë ⁄U‹fl •ı⁄U ŒÁˇÊáÊ ◊äÿ ⁄U‹fl Ÿ ‚¥ÿÈÄUà M§¬ ‚ ⁄UÁŸ¥ª M§◊ ‡ÊËÀ« ¡ËÃË– •Ùfl⁄U Á’˝¡ ‚È⁄UˇÊÊ ∑§Êÿ¸ ‡ÊËÀ« ¡ËÃË– ©àÃ⁄U ŒÁˇÊáÊ ◊äÿ ⁄U‹fl, ©àÃ⁄UË ⁄U‹fl •ı⁄U ŒÁˇÊáÊË ¬Áp◊ ⁄U‹fl Ÿ Ÿ∞ ¡ÙŸ ∑‘§ Á‹∞ √ÿʬ∑§ SflÊSâÿ ⁄U‹fl Ÿ ‚¥ÿÈÄUà M§¬ ‚ ‹’‹ ∑˝§ÊÚÁ‚¥ª ∞fl¥ ⁄UÙ« Œπ⁄Uπ ∑§¬ ¡ËÃÊ ÃÕÊ ¬Áp◊Ë ⁄U‹fl •ı⁄U ŒÁˇÊáÊ

◊äÿ ⁄U‹fl Ÿ ‚¥ÿÈÄUà M§¬ ‚ ªÙÁfl¥Œ flÀ‹÷ ¬¥Ã ‡ÊËÀ« ¡ËÃË– ⁄U‹fl ∑‘§ w~} •Áœ∑§ÊÁ⁄UÿÙ¥ •ı⁄U ∑§◊¸øÊÁ⁄UÿÙ¥ Ÿ ⁄U‹ ◊¥òÊË ¬È⁄US∑§Ê⁄U ¡ËÃ– ●●●

SXfª¹f JSXeQZ¦ff Àfü ¸fZ¦ffUfMX Ad°fdSXöY d¶fþ»fe : ¶fWXb¦fb¯ff ◊ÈÅÿ◊¥òÊË Áfl¡ÿ ’„ȪÈáÊÊ Ÿ ∑§„Ê Á∑§ ⁄UÊíÿ ∑§Ù Á’¡‹Ë ‚¥∑§≈U ‚ ÁŸ¡Êà ÁŒ‹ÊŸ ∑‘§ Á‹∞ ¬˝Œ‡Ê ‚⁄U∑§Ê⁄U ‚ı ◊ªÊflÊ≈U •ÁÃÁ⁄UÄà Á’¡‹Ë ∑§Ë π⁄UËŒ ∑§⁄UªË– ©ã„Ù¥Ÿ „ÀmÊŸË ◊¥ ‚«∏∑§Ù¥ ∑‘§ ¡ËáÊÙ¸hÊ⁄U ∑‘§ Á‹∞ |.vy ∑§⁄UÙ«∏, ªı‹Ê ¬È‹ ÁŸ◊ʸáÊ ∑§Ù ¬Ê¥ø ∑§⁄UÙ«∏ ∑§Ë œŸ⁄UÊÁ‡Ê •ı⁄U ¬ÿ¡‹ √ÿflSÕÊ ∑‘§ Á‹∞ ’Ê⁄U„ Ÿ‹∑§Í¬ SflË∑§Îà ∑§⁄UŸ ∑§Ë ÉÊÙ·áÊÊ ∑§Ë– ©ã„Ù¥Ÿ ∑§„Ê Á∑§ ⁄UÊíÿ ∑§Ë ‚◊SÿÊ•Ù¥ ∑§Ê ¡Êÿ¡Ê ‹Ÿ ∑‘§ Á‹∞ fl„ „⁄U Á¡‹ ∑§Ê Œı⁄UÊ ∑§⁄U¥ª– ’¡≈U ‚òÊ ∑‘§ ’ÊŒ ߟ ‚◊SÿÊ•Ù¥ ∑‘§ ‚◊ʜʟ ¬⁄U πÊ‚ »§Ù∑§‚ Á∑§ÿÊ ¡Ê∞ªÊ– ß‚∑‘§ Á‹∞ •‹ª ‚ ’¡≈U ∑§Ë √ÿflSÕÊ „٪˖ ◊ÈÅÿ◊¥òÊË Ÿ ∑§„Ê Á∑§ fl„ ◊߸ ∑‘§ ¬„‹ „çUÃ ◊¥ •À◊Ù«∏Ê, Á¬Õı⁄Uʪ…∏ •ı⁄U ’ʪ‡fl⁄U Á¡‹Ù¥ ∑§Ê Œı⁄UÊ ∑§⁄U ˇÊòÊ ∑§Ë ‚◊SÿÊ•Ù¥ ∑§Ê ¡Êÿ¡Ê ‹¥ª– ©ã„Ù¥Ÿ ∑§„Ê Á∑§ Á’¡‹Ë ©à¬ÊŒŸ Áª⁄UŸ ‚ ß‚ flÄà ⁄UÊíÿ ª¥÷Ë⁄U Á’¡‹Ë ‚¥∑§≈U ‚ ¡Í¤Ê ⁄U„Ê „Ò– ‚⁄U∑§Ê⁄U ¬øÊ‚ ◊ªÊflÊ≈U Á’¡‹Ë ∑§Ë π⁄UËŒ ∑§⁄U øÈ∑§Ë „Ò– •’ ∞∑§ ‚ı ◊ªÊflÊ≈U Á’¡‹Ë

•ı⁄U π⁄UËŒË ¡Ê∞ªË– ©ã„Ù¥Ÿ ß‚ ’Êà ¬⁄U ’«∏Ë Áø¥ÃÊ ¡ÃÊ߸ Á∑§ Á„◊Êø‹ Á’¡‹Ë ’ø ⁄U„Ê „Ò •ı⁄U „◊ ™§¡Ê¸ ¬˝Œ‡Ê ◊¥ ⁄U„Ã „È∞ Á’¡‹Ë π⁄UËŒ ⁄U„ „Ò–¥ ©ã„Ù¥Ÿ ß‚∑‘§ Á‹∞ ÷Ê¡¬Ê ∑§Ë ª‹Ã ŸËÁÃÿÙ¥ ∑§Ù Á¡ê◊ŒÊ⁄U ’ÃÊÃ „È∞ ∑§„Ê Á∑§ ©ûÊ⁄UÊ𥫠◊¥ ¡‹ ÁfllÈà ¬Á⁄UÿÙ¡ŸÊ•Ù¥ ∑§Ê ◊Ê◊‹Ê ‹≈U∑§ ªÿÊ– ÿÊÃÊÿÊà •ı⁄U •S¬ÃÊ‹Ù¥ ∑§Ë „Ê‹Ã ¬⁄U ÷Ë ‚Ë∞◊ ∑§Ë Áø¥∑§ÃÊ ©÷⁄U∑§⁄U ‚Ê◊Ÿ •Ê߸– ’Ù‹, •S¬ÃÊ‹Ù¥ ◊¥ «ÊÄU≈U⁄U Ÿ„Ë¥ „Ò– Áfl÷ʪ٥ ◊¥ ÷Ë ¬Œ Á⁄UQ§ ¬«∏ „Ò¥– ß‚‚ ∑§Ê◊ ¬˝÷ÊÁflà „Ù ⁄U„Ê „Ò– ß‚ ∑§◊Ë ∑§Ù ÷Ë ¡ÀŒ ¬Í⁄UÊ Á∑§ÿÊ ¡Ê∞ªÊ– ©ã„Ù¥Ÿ ∑§„Ê Á∑§ ¬˝Œ‡Ê ◊¥ ‚¥‚ÊœŸ ‚ËÁ◊à „Ò¥ •ı⁄U „◊¥ ßã„Ë¥ ‚¥‚ÊœŸÙ¥ ‚ ∑§Ê◊ ∑§⁄UŸ „Ò¥, ߸◊ÊŸŒÊ⁄UË ‚ ∑§Ê◊ ∑§⁄U „◊ ⁄UÊíÿ ∑§Ù Áfl∑§Ê‚ ∑§Ë Œı«∏ ◊¥ •Êª ’…∏Ê ‚∑§Ã „Ò¥– ŸÒŸËÃÊ‹ Á¡‹ ∑§Ê Á¡∑˝§ ∑§⁄UÃ „È∞ ©ã„Ù¥Ÿ ∑§„Ê Á∑§ ŸÒŸËÃÊ‹ ∑§Ë fl¡„ ‚ ©ûÊ⁄UÊ𥫠∑§Ë •¥Ã⁄UʸC˛Ëÿ SÃ⁄U ¬⁄U ¬„øÊŸ „Ò, Á‹„Ê¡Ê Á¡‹ ∑§Ë ‚◊SÿÊ•Ù¥ ¬⁄U Áfl‡Ê· äÿÊŸ ÁŒÿÊ ¡Ê∞ªÊ– ŒÍÁ·Ã ¬ÿ¡‹ ∑§Ê ◊ÈgÊ ©∆Ê∞ ¡ÊŸ jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

¬⁄U ◊ÈÅÿ◊¥òÊË Ÿ ß‚ ª¥÷Ë⁄U ◊ÊŸÊ •ı⁄U ∑§„Ê Á∑§ ß‚∑‘§ Á‹∞ ∆Ù‚ ∑§Êÿ¸ÿÙ¡ŸÊ ’ŸÊ߸ ¡Ê∞ªË– »§Í‹øı«∏ ◊¥ Á’¡‹Ë Áfl÷ʪ ∑§Ë ¡◊ËŸ ¬⁄U ∑§é¡ ∑‘§ ‚flÊ‹ ¬⁄U ©ã„Ù¥Ÿ ∑§„Ê Á∑§ ◊Ê◊‹ ∑§Ë ¡Ê¥ø ∑§⁄UÊ∑§⁄U ŒÙÁ·ÿÙ¥ ∑§Ù Œ¥Á«Ã Á∑§ÿÊ ¡Ê∞ªÊ– ●● 31


·ffSX°f-BÊSXf³f Àf¸¶fÔ²f °fûOÞX³fZ IYe IYûdVfVf

✒ ‡ÊÊ„ŸflÊ¡ •Ê‹◊ ÁŒÀ‹Ë ◊¥ ß¡⁄UÊÿ‹Ë ⁄UÊ¡ŸÁÿ∑§ ∑§Ë ∑§Ê⁄U ◊¥ ÁflS»§Ù≈U •ı⁄U ¡ÊÁ¡¸ ÿ Ê •ı⁄U ÕÊß‹Ò ¥ « ◊ ¥ ß¡⁄UÊÿÁ‹ÿÙ¥ ∑§Ù ÁŸ‡ÊÊŸÊ ’ŸÊŸ ∑§Ë ∑§ÙÁ‡Ê‡ÊÙ¥ ∑‘§ ’ÊŒ ß⁄UÊŸ ∑‘§ Áπ‹Ê»§ ÃÀπË ’…∏ ªÿË „Ò– ◊ËÁ«ÿÊ ∑§Ê ∞∑§ ’«Ê Á„S‚Ê ß‚ ÉÊ≈UŸÊ∑˝§◊ ∑§Ù •Ê¥π ◊Í¥Œ ∑§⁄U ¬Á‡ø◊Ë Ÿ¡Á⁄Uÿ ‚ Áfl‡‹Á·Ã ∑§⁄U ⁄U„Ê „Ò– Á¡‚∑‘§ Äà ߡ⁄UÊÿ‹ ∑§Ù ÁŸŒÙ¸· ¬ËÁ«Ã •ı⁄U ß⁄UÊŸ ∑§Ù ©Áଫ∏∑§ ∑‘§ ’Ãı⁄U ÁøÁòÊà Á∑§ÿÊ ¡Ê ⁄U„Ê „Ò– ß‚ ¬˝ÁR§ÿÊ ◊¥ ◊ËÁ«ÿÊ ∑§Ê ÿ„ Á„S‚Ê, ¡Ù flÒ‚ ÃÙ Á∑§‚Ë •ÊÃ¥∑§Ë ÉÊ≈UŸÊ ∑‘§ ¬Ë¿ ©‚∑‘§ ßÁÄʂ-÷ًͪ ∑§Ù πÍ’ π¥ÉÊÊ‹ÃÊ „Ò, •¬Ÿ ‚Ê◊Êãÿ Áflfl∑§ ∑‘§ ßSÃ◊Ê‹ ‚ ÷Ë ¬⁄U„¡ ∑§⁄U ⁄U„Ê „Ò– ¡ÊÁ„⁄U „Ò ß‚◊¥ ∞‚Ë ∑§ß¸ ∑§◊¡Ù⁄U ∑§Á«ÿÊ¥ „Ò¥ Á¡ã„¥ “•ÊÃ¥∑§Ë „◊‹” ∑‘§ ‡ÊÙ⁄U ◊¥ ¿È¬ÊŸ ∑§Ë ∑§ÙÁ‡Ê‡Ê „Ù ⁄U„Ë „Ò– ◊‚‹Ÿ, •ÊÁπ⁄U ߸⁄UÊŸ ∑‘§ ß‚ •Ê⁄UÙ¬ ∑§Ù Á∑§‚ ’ÈÁŸÿÊŒ ¬⁄U πÊÁ⁄U¡ Á∑§ÿÊ ¡Ê ‚∑§ÃÊ „Ò Á∑§ ߟ „◊‹Ù¥ ∑‘§ ¬Ë¿ ŒÈÁŸÿÊ ÷⁄U ◊¥ •¬Ÿ ¿È¬Ë ∑§Êÿ¸flÊßÿÙ¥ •ı⁄U ≈UÊ⁄Uª≈U Á∑§Á‹¥ª ∑‘§ Á‹ÿ ’ŒŸÊ◊ ß¡⁄UÊÿ‹Ë πÈÁ»§ÿÊ ∞¡¥‚Ë Ÿ ©‚ πÈŒ •¥¡Ê◊ ÁŒÿÊ „Ù ÃÊÁ∑§ ÷Ê⁄Uà •ı⁄U ߸⁄UÊŸ ∑‘§ Á⁄U‡Ã π⁄UÊ’ 32

„Ù¥– •ª⁄U ߟ •Ê⁄U٬٥ ∑§Ù ∆Ù‚ ‚’ÍÃÙ¥ ∑‘§ •÷Êfl ◊¥ SflË∑§Ê⁄U Ÿ„Ë¥ Á∑§ÿÊ ¡Ê ‚∑§ÃÊ Ã’ ©ã„¥ Ÿ∑§Ê⁄UŸ ∑‘§ ÷Ë ÃÙ •ÊœÊ⁄U „ÙŸ øÊÁ„ÿ¥, ¡Ù Ÿ„Ë¥ „Ò¥– Œ⁄U•‚‹, ∞‚ ∑§ß¸ ∑§Ê⁄UáÊ „Ò Á¡‚‚ ߸⁄UÊŸ ∑‘§ •Ê⁄UÙ¬ íÿÊŒÊ ◊¡’Íà ÁŒπÃ „Ò¥ Á¡‚ ÷Ê⁄Uà ‚◊à ’Ê„⁄U ∑‘§ „ÊÁ‹ÿÊ ÉÊ≈UŸÊR§◊ ÷Ë Ã∑§¸‚¥ªÃ ’ŸÊÃ „Ò¥– ◊‚‹Ÿ ÄUÿÊ ß‚ ÉÊ≈UŸÊ ∑§Ê Áfl‡‹·áÊ ∑§⁄UÃ ‚◊ÿ ß‚ Ÿ¡⁄U•¥ŒÊ¡ Á∑§ÿÊ ¡Ê ‚∑§ÃÊ „Ò Á∑§

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

ŒÙ ‚Ê‹ ¬„‹ „Ë Á„¥ŒÈàflflÊŒË •ÊÃ¥∑§Ë ‚¥ª∆ŸÙ¥ ∑‘§ ¬ŒÊ¸»§Ê‡Ê ∑‘§ ’ÊŒ ÿ„ Ãâÿ ‚Ê◊Ÿ •Êÿ Õ Á∑§ ©ã„¥ ß¡⁄UÊÿ‹Ë ‚⁄U∑§Ê⁄U •ı⁄U ◊Ù‚ÊŒ ‚ ÷Ê⁄Uà ◊¥ •ÊÃ¥∑§Ë ÁflS»§Ù≈U ∑§⁄UŸ •ı⁄U •¬Ÿ Á„¥ŒÈ ⁄UÊC˛ ∑§Ë ¬Á⁄U∑§À¬ŸÊ ∑§Ù ‚Ê∑§Ê⁄U ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹ÿ ‚Òãÿ •ı⁄U •ÊÁÕ¸∑§ ◊ŒŒ Á◊‹Ë ÕË– ÿ„Ê¥ Ã∑§ Á∑§ Á„¥ŒÈàflflÊŒË ‡ÊÁQ§ÿÙ¥ mÊ⁄UÊ ß¡⁄UÊÿ‹ ‚ ÁŸflÊÁ‚¸Ã Á„¥ŒÈ ‚⁄U∑§Ê⁄U ø‹ÊŸ •ı⁄U ß¡⁄UÊÿ‹ ‚ ß‚ ◊ÊãÿÃÊ


Œ ŒŸ Ã∑§ ∑§Ë ‚„◊Áà ’ŸË ÕË– •ı⁄U ß¡⁄UÊÿ‹ ∑§Ù ß‚ Á„¥ŒÈ ⁄UÊC˛ ÷Ê⁄Uà ∑§Ë ◊ÊãÿÃÊ ∑‘§ Á‹ÿ ‚¥ÿÄÈ Ã ⁄UÊC˛ ‚¥ÉÊ ◊¥ ÷Ë •ÊflÊ¡ ©∆ÊŸÊ ÕÊ– Á¡‚∑‘§ ∞fl¡ ◊¥ Á„¥ŒÈàflflÊŒË ‡ÊÁÄÃÿÙ¥ ∑§Ù ÷Ê⁄Uà ◊¥ ß¡⁄UÊÿ‹ ∑‘§ ¬ˇÊ ◊¥ ¡Ÿ◊à ÃÒÿÊ⁄U ∑§⁄UŸÊ ÕÊ– ÿ„ ‚Ê⁄U ‚âÿ ∞≈UË∞‚ ∑§Ë øÊ¡¸‡ÊË≈U ◊¥ Œ¡¸ „Ò¥– ¡„Ê¥ Ã∑§ ß‚∑‘§ ¬Ë¿ ÷Ê⁄UÃ-߸⁄UÊŸ ‚ê’¥œÊ Á’ªÊ«∏Ÿ •ı⁄U ©À≈U ߸⁄UÊŸ ∑§Ù ’ŒŸÊ◊ ∑§⁄UŸ ∑§Ê •Ê⁄UÙ¬ „Ò ÃÙ ß‚ ß¡⁄UÊÿ‹ ‚◊Õ¸∑§ Á„¥ŒÈàflflÊŒË ‚¥ª∆ŸÙ¥ ∑§Ë ∑§Êÿ¸‡ÊÒ‹Ë ÷Ë ¬ÈC ∑§⁄UÃË „Ò– Á¡‚∑§Ë ¤Ê‹∑§ ◊P§Ê ◊ÁS¡Œ ‚ ‹∑§⁄U ‚◊¤ÊıÃÊ ∞ÄU‚¬˝‚ ¡Ò ‚ Ë ÉÊ≈UŸÊ•Ù¥ •ı⁄U •‚Ë◊ÊŸ¥ Œ ∑§Ë •Êà◊SflË∑§ÎÁÃÿÙ¥ ◊¥ ÁŒπ øÈ∑§Ë „Ò– ¡„Ê¥ ÉÊ≈UŸÊ ∑§Ù •¥¡Ê◊ Ã٠ߟ ‚¥ª∆ŸÙ¥ Ÿ ÁŒÿÊ •ı⁄U ’ŒŸÊ◊ „È∞ ◊È‚‹◊ÊŸ– Ã’ ‚flÊ‹ ©∆ÃÊ „Ò ß¡⁄UÊÿ‹Ë πÈÁ»§ÿÊ ∞¡¥Á‚ÿÊ¥ ∞‚Ê ÄUÿÙ¥ Ÿ„Ë¥ ∑§⁄U ‚∑§ÃË¥? Œ⁄U•‚‹ •÷Ë ◊„ËŸ ÷⁄U ¬„‹ „Ë ∑‘§⁄U‹ ∑‘§ ∑§ÙëøË ‡Ê„⁄U ◊¥ •Ê߸’Ë •ı⁄U ⁄UÊÚ Ÿ ∞∑§ ß¡⁄UÊÿ‹Ë ¡Ù« ⁄Ué’Ë ‡ÊŸÙ⁄U ¡Ê‹◊Ÿ •ı⁄U ©‚∑§Ë ¬%Ë ÿçU»§Ê ‡ÊŸÙÿ ∑§Ù ⁄UÊC˛Ëÿ ‚È⁄UˇÊÊ ∑‘§ ‹„Ê¡ ‚ ‚¥ÁŒÇœ ªÁÃÁflÁœÿÙ¥ ◊¥ Á‹# „ÙŸ ∑‘§ •Ê⁄UÙ¬ ◊¥ ÷Ê⁄Uà ¿Ù« ŒŸ ∑§Ù „ÈÄU◊ ÁŒÿÊ ÕÊ– ¡ÊÁ„⁄U „Ò ßŸ ÃâÿÙ¥ ‚ •Ê¥π Ÿ„Ë¥ ◊Í¥ŒÊ ¡Ê ‚∑§ÃÊ– fl„Ë¥ ߟ ÉÊ≈UŸÊ•Ù¥ ∑§Ù Á„¡’ÈÑÊ mÊ⁄UÊ •¬Ÿ ≈UÊÚ¬ Á◊‹Ë≈˛Ë ∑§◊Ê¥«⁄U ß◊ÊŒ ◊ÈÁÇŸÿÊ„ ∑§Ë wÆÆ} ◊¥ ◊Ù‚ÊŒ mÊ⁄UÊ ∑§Ë ªÿË „àÿÊ ∑§Ê ’Œ‹Ê ‹Ÿ ‚ ¡Ù«ŸÊ ÷Ë ‚„Ë Ÿ„Ë¥ „Ò– ÄUÿÙ¥Á∑§ Á„¡’ÈÑÊ ∑§Ë ◊Ê⁄U∑§ ˇÊ◊ÃÊ ∑§Ê»§Ë ◊¡’Íà „Ò Á¡‚ ŒÈÁŸÿÊ Ÿ wÆÆ{ ◊¥ xy ÁŒŸÙ¥ Ã∑§ ©‚∑‘§ ß¡⁄UÊÿ‹ ‚ ø‹ ÿÈäŒ ◊¥ ŒπÊ „Ò– ¡„Ê¥ ß¡⁄UÊÿ‹ ∑§Ù ’Ò∑§»§È≈U ¬⁄U •ÊŸÊ ¬« ªÿÊ ÕÊ– ‹„Ê¡Ê, ∞‚Ë ◊Ê⁄U∑§ ˇÊ◊ÃÊ flÊ‹ ‚¥ª∆Ÿ ∑‘§ ‹Ùª ß‚ Ã⁄U„ ∑‘§ „◊‹ Ÿ„Ë¥ ∑§⁄U ‚∑§Ã ¡Ò‚Ê ’Ò∑¥ §Ê∑§ ◊¥ ’ÃÊÿÊ ªÿÊ– ¡„Ê¥ „◊‹Êfl⁄U ∑§Ù ß¡⁄UÊÿ‹Ë ∑§Ê⁄U ¬⁄U „ÕªÙ‹Ê »‘§∑§Ã ’ÃÊÿÊ ªÿÊ, Á¡‚∑‘§ ∞∑§ ¬« ‚ ≈U∑§⁄UÊ ¡ÊŸ ∑‘§ ø‹Ã „◊‹Êfl⁄U πÈŒ ÉÊÊÿ‹ „Ù ªÿÊ– Á„¡’ÈÑÊ ∑§Ë ∑§Êÿ¸ŸËÁà ‚ flÊÁ∑§»§ ∑§Ù߸ ÷Ë √ÿÁQ§ ß‚ ÁÕÿÙ⁄UË

∑§Ù Ÿ„Ë¥ π⁄UËŒªÊ– ’„⁄U„Ê‹, ß‚ ‚¥Œ÷¸ ◊¥ Á„¡’ÈÑÊ ŸÃÊ „‚Ÿ Ÿ‚⁄UÑÊ ∑‘§ ’ÿÊŸ ¬⁄U ÷⁄UÙ‚Ê Ÿ ∑§⁄UŸ ∑§Ë ∑§Ù߸ fl¡„ Ÿ„Ë¥ ÁŒπÃË– Á¡ã„Ù¥Ÿ ߟ ÉÊ≈UŸÊ•Ù¥ ◊¥ •¬ŸË ÷ÍÁ◊∑§Ê Ÿ∑§Ê⁄UÃ „Èÿ ∑§„Ê Á∑§ ©Ÿ∑‘§ Á‹ÿ •¬Ÿ ∞∑§ ’« ŸÃÊ ∑§Ë „àÿÊ ∑§Ê ’Œ‹Ê Á∑§‚Ë ß¡⁄UÊÿ‹Ë ⁄UÊ¡ŸÁÿ∑§ ÿÊ ‚ÒÁŸ∑§ ∑§Ë „àÿÊ ‚ ‹ŸÊ ªÁ⁄U◊Ê ∑‘§ Áπ‹Ê»§ „Ò, •ı⁄U fl ¡ÀŒË „Ë ß◊ÊŒ ∑§Ë ªÁ⁄U◊Ê ∑‘§ •ŸÈM§¬ Á„‚Ê’ øÈ∑§Ê∞¥ª– Œ⁄U•‚‹, ߟ ÉÊ≈UŸÊ•Ù¥ ∑‘§ ¬Ë¿ ©l‡ÿ ÷Ê⁄UÃ-߸⁄UÊŸ ‚ê’¥œ Á’ªÊ«ŸÊ •ı⁄U ߸⁄UÊŸ ∑§Ù •ÊÃ¥∑§Ë ⁄UÊC˜ ¬˝øÊÁ⁄Uà ∑§⁄UŸÊ „Ò– Á¡‚∑§Ë fl¡„Ù¥

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

∑§Ù ‚◊¤ÊŸÊ ◊ÈÁ‡∑§‹ Ÿ„Ë¥ „Ò– Œ⁄U•‚‹, ß‚ ‚Ê‹ •◊⁄UË∑§Ê ◊¥ øÈŸÊfl „ÙŸ „Ò¥– ∞‚ ◊¥ ÿÁŒ •Ù’Ê◊Ê ß¸⁄UÊŸ ¬⁄U „◊‹Ê ∑§⁄UÃ „Ò¥ ÃÙ ©Ÿ∑‘§ Á‹ÿ flÒ‚ „Ë ⁄UÊSÃÊ •Ê‚ÊŸ „Ù ¡ÊÿªÊ ¡Ò‚ ’È‡Ê ∑‘§ Á‹ÿ ß⁄UÊ∑§ ÿÈäŒ ‚ „È•Ê ÕÊ– ŒÍ‚⁄U, ©Ÿ∑§Ë ¬Ê≈U˸ ∑§Ù •ÊÁÕ¸∑§ ‚¥∑§≈U ‚ ÿ„ÍŒË ‹ÊÚ’Ë ©’Ê⁄U ŒªË– ¡Ù •ãÿÕÊ Á⁄U¬Áé‹∑§ ¬Ê≈U˸ ∑‘§ ‚ÊÕ ¡Ê ‚∑§ÃË „Ò– ‹Á∑§Ÿ ‚flÊ‹ ©∆ÃÊ „Ò Á∑§ ÷Ê⁄Uà ߂ «≈U˸ª◊ ◊¥ ÄUÿÙ¥ πË¥øÊ ¡Ê ⁄U„Ê „Ò? ÃÙ ß‚∑§Ê ¡flÊ’ ß¡⁄UÊÿ‹-•◊⁄UË∑§Ê ∑§Ë ÿ„ ⁄UáÊŸËÁà „Ò Á∑§ Á∑§‚Ë Ã⁄U„ ÷Ê⁄Uà ∑§Ù ߸⁄UÊŸ ∑‘§ Áπ‹Ê»§ ∑§⁄U∑‘§ ©‚ øËŸ ∑‘§ ‚Ê◊Ÿ π«Ê ∑§⁄U ÁŒÿÊ ¡Êÿ ¡Ù ߸⁄UÊŸ ∑‘§ ‚ÊÕ ⁄U„ªÊ– ÿ„ •◊⁄UË∑§Ê ∑§Ë “«˛Ë◊ wvflË¥ ‚¥øÈ⁄UË ¬˝Ù¡ÄU≈U” ∑§Ê Á„S‚Ê „Ò– Á¡‚ ¬⁄U Á¬¿‹ ÁŒŸÙ¥ ÷Ë ß¡⁄UÊÿ‹ •◊‹ ∑§⁄UÃÊ ÁŒπÊ ¡’ ©‚Ÿ ¬Ífl˸ ÿM§‡Ê‹◊ ◊¥ ◊„Êà◊Ê ªÊ¥œË ∑§Ë ¬˝ÁÃ◊Ê ‹ªÊŸ ∑§Ë ŸÊ∑§Ê◊ ∑§ÙÁ‡Ê‡Ê ∑§Ë– Œ⁄U•‚‹, ©‚∑§Ë ⁄UáÊŸËÁà ÿ„ ÕË Á∑§ ÿÁŒ v~{| ◊¥ Á»§Á‹SÃËŸ ‚ „«¬ ªÿ ß‚ ÷Í÷ʪ ¬⁄U fl„ ¬˝ÁÃ◊Ê ‹ªÊŸ ◊¥ ‚»§‹ „Ù ¡ÊÃÊ „Ò ÃÙ ©‚ ¬⁄U ©‚∑§Ë ŒÊflŒÊ⁄UË ◊¡’Íà „Ù ¡ÊÿªË– fl„Ë¥ •ª⁄U Á»§Á‹SÃËŸ ß‚∑§Ê Áfl⁄UÙœ ∑§⁄UÃÊ „Ò ÃÙ fl„ ß‚ ÷Ê⁄Uà ∑‘§ ⁄UÊC˛Á¬ÃÊ ∑§Ê Áfl⁄UÙœ ¬˝øÊÁ⁄Uà ∑§⁄U ÷Ê⁄Uà ∑§Ù Á»§Á‹SÃËŸ ∑‘§ Áπ‹Ê»§ π«∏Ê ∑§⁄U ‹ªÊ– ◊ı¡ÍŒÊ ÉÊ≈UŸÊ•Ù¥ ∑§Ù ÷Ë ß‚Ë ∑˝§◊ ◊¥ ŒπŸÊ „٪ʖ ●●● 33


A´f³ff d¦fSXZ¶ffÔ ·fe QZJZÔ ¶ff¶ff SXf¸fQZU ✒ ŸË⁄U¡ ŸÒÿ⁄U ∞∑§ ’„Èà ¬˝Á‚h ∑§„Êflà „Ò Á¡‚∑§Ê ∑§Ê◊ ©‚Ë ∑§Ù ‚Ê¡– ß‚ ∑§„Êflà ∑§Ù øÁ⁄UÃÊÕ¸ ∑§⁄UÃ ∑§ß¸ ©ŒÊ„⁄UáÊ ÷Ë „◊Ê⁄U ‚Ê◊Ÿ ◊ı¡ÍŒ „Ò¥– Á»§⁄U ÷Ë Ÿ ¡ÊŸ ÄUÿÙ¥ ‹Ùª ß‚∑§Ë •ŸŒπË ∑§⁄U ŒÃ „Ò¥– •’ ’Ê’Ê ⁄UÊ◊Œfl ∑§Ù „Ë ŒÁπ∞, •ë¿Ê πÊ‚Ê ÿÙª Á‚πÊÃ Õ, ‹Á∑§Ÿ •Ê¡∑§‹ ‚ûÊÊ ‚¥ÉÊ·¸ ∑§Ê Á„S‚Ê ’Ÿ „È∞ „Ò¥– ’Ê’Ê ∑§Ù Á¡‚∑§Ë ∞-’Ë-‚Ë-«Ë ÷Ë Ÿ„Ë¥ ¬ÃÊ, ©‚◊¥ •¬Ÿ Á‹∞ ‚¥÷ÊflŸÊ∞¥ Ã‹Ê‡Ê ⁄U„ „Ò¥– ∞‚ ‹Ùª •ª⁄U •¬Ÿ ◊¥‚Í’Ù¥ ◊¥ ∑§Ê◊ÿÊ’ „Ù ÷Ë ¡Ê∞¥ ÃÙ ÷Ë íÿÊŒÊ Œ⁄U Ã∑§ ∑§Êÿ◊ Ÿ„Ë¥ ⁄U„ ‚∑§Ã– ’Ê’Ê Ÿ Á¬¿‹ ∑§È¿ flÄà ◊¥ Á¡‚ Ã⁄U„ ‚ •¬Ÿ •Ê¬ ∑§Ù ¬‡Ê Á∑§ÿÊ „Ò, ©‚‚ ©Ÿ∑§Ë ¿Áfl ◊‚π⁄UÊ ‚⁄UËπË ’Ÿ∑§⁄U ⁄U„ ªß¸ „Ò– 34

©Ÿ∑‘§ •ŸÈÿÊßÿÙ¥ ∑§Ù ¿Ù«∏ ÁŒÿÊ ¡Ê∞ ÃÙ ’Ê∑§Ë ¡◊Êà ’Ê’Ê ∑‘§ ∑§ÈÁ≈U‹ øÁ⁄UòÊ ∑§Ù •ë¿ ‚ ¬„øÊŸ Ÿ ‹ªË „Ò– ’Ê’Ê ∑§Ê‹œŸ ∑§Ë ’Êà ∑§⁄UÃ „Ò¥, ‹Á∑§Ÿ πÈŒ ≈UÒÄU‚ Ÿ„Ë¥ ÷⁄UÃ– ’Ê’Ê ∑‘§¥Œ˝ ‚⁄U∑§Ê⁄U ‚ ‚flÊ‹ ¬Í¿Ã „Ò¥ ‹Á∑§Ÿ ©Ÿ ‚flÊ‹Ù¥ ∑‘§ ¡flÊ’ Ÿ„Ë¥ ŒÃ ¡Ù ©Ÿ∑§Ë Á’⁄UÊŒ⁄UË ∑‘§ ‹Ùª ©∆Ê ⁄U„ „Ò¥– „Ê‹ „Ë ◊¥ ’Ê’Ê ⁄UÊ◊Œfl Ÿ íflÒ‹⁄UË ¬⁄U ‹ªÊ∞ ª∞ ≈UÒÄU‚ ∑§Ê Áfl⁄UÙœ Á∑§ÿÊ, ß‚ Áfl⁄UÙœ ∑§Ë fl¡„ flÙ Ÿ„Ë¥ ÕË Á¡‚∑‘§ Á‹∞ √ÿʬÊ⁄UË flª¸ ‹Ê◊’¥Œ „Ò– ’Ê’Ê ÿ ‚ÊÁ’à ∑§⁄UŸÊ øÊ„Ã Õ Á∑§ ∑§Ê‹ÊœŸ ⁄UÙ∑§Ÿ ∑§Ë ÿ ∑§flÊÿŒ Á’À∑§È‹ ÷Ë ∑§Ê⁄Uª⁄U Ÿ„Ë¥ „٪˖ ÿ„Ê¥, ‚flÊ‹ ∑§Ê⁄Uª⁄U „ÙŸ ÿÊ Ÿ „ÙŸ ∑§Ê Ÿ„Ë¥ „Ò, ‚flÊ‹ „Ò ¬„‹ ∑§Ê– ÿÁŒ ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑§Ê‹œŸ ¬⁄U •¥∑§È‡Ê ‹ªÊŸ ∑‘§ Á‹∞ ∑§Ù߸ ¬˝ÿÊ‚ ∑§⁄U ⁄U„Ë „Ò ÃÙ ©‚∑§Ë ‚⁄UÊ„ŸÊ ∑§Ë ¡ÊŸË jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

øÊÁ„∞– ŒÈÁŸÿÊ ◊¥ ‚’‚ •Ê‚ÊŸ ∑§Ê◊ ∑§Ù߸ „Ò ÃÙ flÙ „Ò •Ê‹ÙøŸÊ– •Ê‹ÙøŸÊ ∑§⁄UŸ flÊ‹Ù¥ ∑§Ù •Ê¥∑§«∏Ù¥ ∑§Ë ∑§Ù߸ ¡M§⁄Uà Ÿ„Ë¥ „ÙÃË– ’Ê’Ê •ª⁄U ∑§Ê‹œŸ ¬⁄U ‚⁄U∑§Ê⁄UË ¬˝ÿÊ‚Ù¥ ∑§Ë ¬«∏ÃÊ‹ ∑§⁄UÃ ÃÙ ‡ÊÊÿŒ ©Ÿ∑§Ë ‚◊¤Ê ∑§Ê ÕÙ«∏Ê ÁflSÃÊ⁄U „ÙÃÊ– ∑§Ê‹œŸ ∑§Ù ‚»‘§Œ ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞ ‚ÙŸ ◊¥ ’«∏Ë ◊ÊòÊÊ ◊¥ ÁŸfl‡Ê Á∑§ÿÊ ¡ÊÃÊ „Ò, ÿ ’Êà ’Ê’Ê ÷Ë ¡ÊŸÃ „Ù¥ª– ‹Á∑§Ÿ ’Êfl¡ÍŒ ß‚∑‘§ ©ã„Ù¥Ÿ Áfl⁄UÙœ Á∑§ÿÊ– •Ê◊ ’¡≈U ◊¥ ‚ÙŸ ∑§Ë Ÿ∑§Œ π⁄UËŒ ¬⁄U ≈UÒÄU‚ ‹ªÊŸ ∑§Ê ¬˝ÊflœÊŸ Á∑§ÿÊ ªÿÊ ÕÊ– •’ ∞∑§ ‹Êπ ‚ íÿÊŒÊ ∑‘§ ª„ŸÙ¥ ∑§Ë Ÿ∑§Œ π⁄UËŒ ¬⁄U ∞∑§ ¬˝ÁÇÊà ≈UÒÄU‚ ŒŸÊ „٪ʖ ß‚ »Ò§‚‹ ‚ ©¬÷ÙQ§Ê •ı⁄U ¿Ù≈U √ÿʬÊÁ⁄UÿÙ¥ ∑§Ù ÕÙ«∏Ë ¬⁄U‡ÊÊŸË ¡M§⁄U ©∆ÊŸË ¬«∏ªË ◊ª⁄U ∑§Ê‹œŸ ∑‘§ ’…∏Ã ø‹Ÿ ¬⁄U ⁄UÙ∑§ ‹ªÊŸ ∑‘§ Á‹∞ ÿ ∑§Œ◊ ¬˝÷ÊflË ‚ÊÁ’à „٪ʖ ’Ê’Ê ∑§Ë ‹«∏Ê߸ Œ‡Ê ∑‘§ Á‹∞ Ÿ„Ë¥ ’ÁÀ∑§ ‚˜٠Ãı⁄U ¬⁄U ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑‘§ Áπ‹Ê»§ „Ò– ’Ê’Ê √ÿÁQ§ªÃ ’Ò⁄U ∑§Ë ’Ë◊Ê⁄UË ‚ ª˝Á‚à „Ò¥– flÒ‚ ÿ ÷Ë ‚ÙøŸ flÊ‹Ë ’Êà „Ò Á∑§ ∞∑§ ¡◊ÊŸ ◊¥ ∑§Ê¥ª˝‚ ∑‘§ ∑§⁄UË’Ë ∑§„ ¡ÊŸ flÊ‹ ’Ê’Ê •øÊŸ∑§ ‚ ∑§Ê¥ª˝‚ Áfl⁄UÙœË ∑Ò§‚ „Ù ª∞– wÆÆ~ ◊¥ ¡’ ’Ê’Ê Ÿ •¬ŸÊ »§Í« ¬Ê∑§¸ ’ŸÊÿÊ ÕÊ ÃÙ ©‚∑‘§ Á‹∞ ‚⁄U∑§Ê⁄U ‚ „Ë ‚„ÊÿÃÊ Á◊‹Ë ÕË– πÊl ¬˝‚¥S∑§⁄UáÊ ◊¥òÊÊ‹ÿ Ÿ ’Ê’Ê ∑§Ù zÆ ∑§⁄UÙ«∏ L§¬∞ ∑§Ê •ŸÈŒÊŸ ÁŒÿÊ •ı⁄U ÃÙ •ı⁄U ∑‘§Œ¥ Ë˝ ÿ ⁄UÊíÿ◊¥òÊË ‚È’Ùœ∑§Ê¥Ã ‚„Êÿ ∑‘§ ªÎ„ˇÊòÊ ⁄UÊ¥øË ◊¥ ÷Ë ∞∑§ »§Í« ¬Ê∑§¸ ∑§Ë •ÊœÊ⁄UÁ‡Ê‹Ê ⁄UπË ªß¸, Á¡‚◊¥ ’Ê’Ê ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑‘§ ‚„ÿÙªË Õ– ¡’ •Ê¬ Œ‡Ê ∑‘§ Á‹∞ •Ê¥ŒÙ‹Ÿ ø‹ÊŸ ∑§Ë ’Êà ∑§⁄UÃ „Ò¥ ÃÙ •Ê¬∑§Ê πÈŒ ∑§Ê ŒÊ◊Ÿ ÷Ë ¬Ê∑§-‚Ê»§ „ÙŸÊ øÊÁ„∞– ’Ê’Ê πÈŒ ∑§Ù ‚ÈœÊ⁄U Á’ŸÊ Œ‡Ê ∑§Ë Œ‡ÊÊ ‚ÈœÊ⁄UŸ ÁŸ∑§‹ „Ò¥– ’Ê’Ê ∑‘§ ∑§Ê‹ ∑§Ê⁄UŸÊ◊ œË⁄U-œË⁄U ‚’∑‘§ ‚Ê◊Ÿ •Ê ⁄U„ „Ò¥– wÆÆy ◊¥ ¡’ ¡ŸÃÊ ’Ê’Ê ⁄UÊ◊Œfl ∑§Ê ŸÊ◊ ¡¬ ⁄U„Ë ÕË Ã’ ’Ê’Ê ∑§Ë ÁŒ√ÿ »§Ê◊¸‚Ë Ÿ ∑§◊ ≈UÒÄU‚ øÈ∑§Ê∑§Ê⁄U ◊Ù≈UÊ ◊ÈŸÊ»§Ê ∑§◊ÊÿÊ– ’Ê’Ê Ÿ ©‚ flQ§ ◊„¡ ¿„ ‹Êπ ∑‘§ •Ê‚¬Ê‚ ŒflÊ•Ù¥ ∑§Ë Á’R§Ë ÁŒπÊ߸, ß‚ Á„‚Ê’ ‚ Ã∑§⁄UË’Ÿ zy „¡Ê⁄U L§¬∞ ≈UÒÄU‚ ∑§Ê ÷ȪÃÊŸ Á∑§ÿÊ– ‹Á∑§Ÿ ©ûÊ⁄UÊ𥫠flÊÁáÊíÿ Áfl÷ʪ ∑§Ë ¡Ê¥ø ◊¥ ÿ •Ê¥∑§«∏Ê ∑§„Ë¥ íÿÊŒÊ ÁŸ∑§‹Ê– Áfl÷ʪ ∑§Ù ¬ÃÊ ø‹Ê Á∑§ ÁŒ√ÿ »§Ê◊¸‚Ë Ÿ wÆÆy ◊¥ xxzx ¬Ê‚¸‹Ù¥ ∑‘§ ◊Êœÿ◊ ‚ wzÆ~.wz{ Á∑§‹Ùª˝Ê◊ ◊Ê‹ ’Ê„⁄U ÷¡Ê– ߟ∑‘§ •‹ÊflÊ Ã∑§⁄UË’Ÿ vx ‹Êπ ∑‘§ flË¬Ë¬Ë ¬Ê‚¸‹ ÷¡ ª∞– Á¬¿‹ ‚Ê‹ »§Ê◊¸‚Ë ∑§Ù v| ‹Êπ zÆ „¡Ê⁄U ∑‘§ ◊ŸË•ÊÚ«¸⁄U ÷Ë Á◊‹– ß‚‚ ¬ÃÊ ø‹Ê Á∑§ ∑§Ê‹œŸ ∑§Ë ’Êà ∑§⁄UŸ flÊ‹ ’Ê’Ê Ÿ πÈŒ ≈UÒÄU‚ ∑§Ê Á∑§ÃŸÊ ’«∏Ê Á„S‚Ê Œ’Ê∞ ⁄UπÊ– ’Ê’Ê ∑§Ë ∑§¥¬ÁŸÿÊ¥ ÁŸÿ◊Ù¥ ∑‘§ ¬Ê‹Ÿ ∑‘§ ◊Ê◊‹ ◊¥ ÷Ë ∑§Ê»§Ë ¬Ë¿ ⁄U„Ë¥– ÁŒ√ÿ ÿÙª ◊¥ÁŒ⁄U ≈˛S≈U •ı⁄U ¬¥Ã¡Á‹ ÿÙª¬Ë∆ ≈˛S≈U Ÿ


©ûÊ⁄UÊ𥫠◊¥ flÊÁáÊíÿ ∑§⁄U ◊¥ ¬¥¡ËÿŸ Ã∑§ Ÿ„Ë¥ ∑§⁄UÊÿÊ „Ò– ¡’Á∑§ Á’ŸÊ ¬¥¡ËÿŸ ∑‘§ ≈˛S≈U Á∑§‚Ë ‚Ê◊ÊŸ ∑§Ë Á’R§Ë Ÿ„Ë¥ ∑§⁄U ‚∑§ÃÊ– ’Ê’Ê ∑‘§ ’Ê⁄U ◊¥ ∑§„Ê ¡ÊÃÊ „Ò Á∑§ ©ã„Ù¥Ÿ πÈŒ ∑‘§ •ı⁄U •¬Ÿ ∑§⁄UËÁ’ÿÙ¥ ∑‘§ ŸÊ◊ ’Á„‚Ê’ ‚¥¬ÁûÊ •Á¡¸Ã ∑§Ë „Ò, ß‚ ‚¥¬ÁûÊ ∑§Ê ’„Èà ’«∏Ê Á„S‚Ê ¡◊ËŸ ◊¥ „Ò– ’Ê’Ê Ÿ •¬ŸË ∑§¥¬ÁŸÿÙ¥ ∑§Ê ÁflSÃÊ⁄U ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞ ∑§ß¸ flËÉÊÊ ¡◊ËŸ π⁄UËŒË, „Ê‹Ê¥Á∑§ ‚⁄U∑§Ê⁄UË Á⁄U∑§ÊÚ«¸ ◊¥ ©Ÿ∑§Ê ’„Èà ∑§◊ ©Ñπ „Ò– •Ê⁄UÙ¬ „Ò Á∑§ ◊„¡ }ÆÆÆ ∑§◊ÊŸ flÊ‹ ’Ê’Ê ∑‘§ ‚Áøfl ∑§⁄UÙ«∏Ù¥ ∑§Ë ¡◊ËŸ ∑‘§ ◊ÊÁ‹∑§ „Ò¥– ≈˛S≈U ∑‘§ ŸÊ◊ ¬⁄U π⁄UËŒË ªß¸ ¡◊ËŸÙ¥ ◊¥ ~Æ »§Ë‚ŒË Ã∑§ S≈UÊ¥¬ «ÿÍ≈UË ∑§Ë øÙ⁄UË ∑§Ê ÷Ë •Ê⁄UÙ¬ ’Ê’Ê ¬⁄U ‹ªÊ „Ò– ’Ê’Ê ∑‘§ ’Ê⁄U ◊¥ ∑§„Ê ¡ÊÃÊ „Ò Á∑§ flÙ ∞∑§ ¡◊ÊŸ ◊¥ ‚ÊßÁ∑§‹ ‚ ø‹Ã Õ •ı⁄U ÿ ¡◊ÊŸÊ íÿÊŒÊ ¬È⁄UÊŸÊ ÷Ë Ÿ„Ë¥ „Ò– •πÊ«∏Ê ¬Á⁄U·Œ ∑‘§ ’Ê’Ê „∆ ÿÙªË Ÿ ∑§„Ê ÕÊ Á∑§ ⁄UÊ◊Œfl ∑‘§ ¬Ê‚ ‚ÊßÁ∑§‹ ∑§Ê ¬¥ø⁄U ’ŸflÊŸ ∑‘§ ¬Ò‚ Ÿ„Ë¥ Õ ¬⁄U ÿÙªªÈL§ •Ê¡ „‹Ë∑§ÊÚå≈U⁄U ‚ ‚»§⁄U ∑§⁄UÃ „Ò¥– ©Ÿ∑§Ê πÈŒ ∑§Ê •Êß‹Ò¥« ÷Ë „Ò, Á¡‚∑§Ë ∑§Ë◊à wÆ‹Êπ S≈UÁ‹¥¸ª ¬Ê©¥« „Ò– ’Ê’Ê ∑‘§ •ÊüÊ◊Ù¥ ∑§Ë ‚¥ÅÿÊ ‹ªÊÃÊ⁄U ’…∏ÃË ¡Ê ⁄U„Ë „Ò– „Á⁄UmÊ⁄U ‚ ‹∑§⁄U •⁄UÊfl‹Ë ∑§Ë ¬„ÊÁ«∏ÿÙ¥ •ı⁄U S∑§ÊÚ≈U‹Ò¥« Ã∑§ ◊¥ ’Ê’Ê ∑‘§ •ÊüÊ◊ „Ò¥– ©Ÿ∑§Ê ≈˛S≈U ŒÈÁŸÿÊ ÷⁄U ◊¥ •¬Ÿ ©à¬ÊŒ ’øÃÊ „Ò– π’⁄UÙ¥ ∑§Ë •ª⁄U ◊ÊŸ¥ ÃÙ ∑§⁄UË’ ÃËŸ ‚Ê‹ ¬„‹ ⁄UÊ◊Á∑§‡ÊŸ ÿÊŒfl ©»§¸ ’Ê’Ê ⁄UÊ◊Œfl Ÿ πÈŒ SflË∑§Ê⁄UÊ ÕÊ Á∑§ ©Ÿ∑§Ê ‚Ê‹ÊŸÊ ∑§⁄UÙ’Ê⁄U ∞∑§ ‹Êπ ∑§⁄UÙ«∏ ∑§Ê „ÙŸ flÊ‹Ê „Ò– ∑§„Ê ÃÙ ÿ ÷Ë ¡ÊÃÊ „Ò Á∑§¬¥ÃÊ¡Á‹ ÿÙª ∑§Ë ‡ÊÊπÊ∞¥ Á’˝≈UŸ, •◊Á⁄U∑§Ê, ÕÊß‹Ò¥«, Ÿ¬Ê‹, ŒÁˇÊáÊ •»˝§Ë∑§Ê •ı⁄U ŒÈ’߸ Ã∑§ ◊¥ πÈ‹ ªß¸ „Ò¥– •Ê∆ ‚ı ’ËÉÊÊ ◊¥ ’Ÿ ¬¥Ã¡Á‹ ÿÙª •ÊüÊ◊ ◊¥ »§Êßfl S≈UÊ⁄U ‚¥S∑§ÎÁà flÊ‹Ê ¬¥ø∑§◊¸ ‚¥≈U⁄U „Ò– ß‚∑‘§ ‚ÊÕ „Ë ¬¥Ã¡Á‹ ◊¥ ªÙ‡ÊÊ‹Ê ∑§Ë

SÕʬŸÊ ∑§Ë ªß¸ „Ò, ’Ê’Ê ∑‘§ ¬Ê‚ ∑§⁄UË’ zÆÆ ªÊÿ „Ò¥, Á¡Ÿ◊¥ ÁflŒ‡ÊË ŸS‹Ù¥ ∑§Ë Ãʌʌ ‚’‚ íÿÊŒÊ „Ò– ’Ê’Ê Ÿ wÆÆ~ ◊¥ „Á⁄UmÊ⁄U ◊¥ vwz ∞∑§«∏ πÃË ∑§Ë ¡◊ËŸ ¬⁄U ∞∑§ ∑§¥¬ŸË ∑§Ë ‡ÊÈM§•Êà ∑§Ë ÕË– ⁄UÊ◊Œfl ∑‘§ ß‚ ◊ªÊ »§Í« ¬Ê∑§¸ ∑§Ë ∑§È‹ ‹ÊªÃ zÆÆ ∑§⁄UÙ«∏ L§¬∞ •ÊŸ ∑§Ê •ŸÈ◊ÊŸ „Ò– ¬„‹ ø⁄UáÊ ◊¥ wzÆ ∑§⁄UÙ«∏ L§¬∞ ∑§Ë ‹ÊªÃ •Ê߸ ¡’Á∑§ ŒÍ‚⁄U ø⁄UáÊ …Ê߸ ‚ı ∑§⁄UÙ«∏ ∑§Ë ‹ÊªÃ ∑§Ê •ŸÈ◊ÊŸ „Ò–’Ê’Ê •Ê¡ ∑‘§ flQ§ ◊¥ Á∑§‚Ë ‚Á‹Á’˝≈UË ‚ ∑§◊ Ÿ„Ë¥, Œ‡Ê ‚ ‹∑§⁄U ÁflŒ‡ÊÙ¥ Ã∑§ ◊¥ ©Ÿ∑‘§ ‚Ò∑§«∏Ù¥ ÷Q§ „Ò–¥ ß‚ ’Êà ◊¥ ∑§Ù߸ ŒÙ ⁄UÊÿ Ÿ„Ë¥ Á∑§ ©ã„Ù¥Ÿ Á»§⁄U ‚ ÿÙª ∑§Ù ¡ËÁflà Á∑§ÿÊ „Ò, ‹Á∑§Ÿ Á‚»§¸ ÿÙª ∑‘§ ‚„Ê⁄U ßÃŸË Ã¡Ë ‚ ‚¥¬ÁûÊ •Á¡¸Ã ∑§⁄UŸÊ ÷Ë ‚¥Œ„ ¬ÒŒÊ ∑§⁄UÃÊ „Ò– ’Ê’Ê Ÿ ¡Ù ◊ÈgÊ ©∆ÊÿÊ ÁŸÁpà Ãı⁄U ¬⁄U flÙ ∑§Ê»§Ë •„◊ „Ò, ‹Á∑§Ÿ ∞‚Ê ∑§⁄UŸ ‚ ¬„‹ ©ã„Ù¥Ÿ •¬ŸÊ ŒÊ◊Ÿ

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

¬Ê∑§-‚Ê»§ Ÿ„Ë¥ Á∑§ÿÊ– ◊ı¡ÍŒÊ flQ§ ◊¥ ’Ê’Ê ∑§Ë ¿Áfl ¬„‹Ë flÊ‹Ë Ÿ„Ë¥ ⁄U„Ë „Ò– ’Ê’Ê ∑‘§ ’Ê⁄U ◊¥ ∑§„Ê ¡ÊÃÊ „Ò Á∑§ flÙ ⁄UÊ¡ŸËÁÃ∑§ Á„à ‚ÊœŸ ∑‘§ Á‹∞ ∑§Ê‹œŸ ∑§Ê ◊ÈgÊ ©∆Ê∞ „È∞ „Ò¥– •ÛÊÊ •Ê¥ŒÙ‹Ÿ ∑‘§ flQ§ ÷Ë ’Ê’Ê ∑‘§ Áfl⁄UÙœÊ÷Ê‚Ë ’ÿÊŸÙ¥ Ÿ ©Ÿ∑§Ë ¿Áfl ∑§Ù ¬˝÷ÊÁflà Á∑§ÿÊ– ∑§ß¸ ’Ê⁄U ©ã„Ù¥Ÿ ÿ ‚ÊÁ’à ∑§⁄UŸ ∑§Ë ∑§ÙÁ‡Ê‡Ê ∑§Ë Á∑§ •ÛÊÊ ©Ÿ∑§Ë ◊ÈÁ„◊ ∑§Ù •Êª ’…∏Ê ⁄U„ „Ò–¥ •ÛÊÊ •ı⁄U ’Ê’Ê ∑‘§ ’Ëø •¥Ã⁄U √ÿÁQ§ªÃ ¿Áfl ∑§Ê „Ò– Ã◊Ê◊ •Ê⁄U٬٥ ∑‘§ ’Êfl¡ÍŒ •ÛÊÊ ∑§Ù Œ‡Ê ∑§Ë ¡ŸÃÊ ∑‘§ ‚ÊÕ‚ÊÕ ‚⁄U∑§Ê⁄U ÷Ë ¬Ê∑§ ‚Ê»§ ◊ÊŸÃË „Ò¥, ‹Á∑§Ÿ ’Ê’Ê •Ê¡ πÈŒ ∑§∆ÉÊ⁄U ◊¥ π«∏ „Ò–¥ ’„Ã⁄U „ÙÃÊ •ª⁄U ’Ê’Ê πÈŒ ∑§Ù ÿÙª Ã∑§ ‚ËÁ◊à ⁄UπÃ– ÿÙª ∑§Ë ‡ÊÁQ§ ∑‘§ ø‹Ã „Ë ‹Ùª ©Ÿ∑‘§ ◊È⁄UËŒ „È∞ Õ,‹Á∑§Ÿ ’Ê’Ê Ÿ •¬ŸË ‡ÊÙ„⁄Uà ∑§Ù •¬Ÿ „Ë „ÊÕÙ¥ ‚ Á◊^Ë ◊¥ Á◊‹Ê Á‹ÿÊ– ●●●

35


IY¨fSXZ ÀfZ DYþfÊ

‡Ê„⁄UË∑§⁄UáÊ •ı⁄U •ılÙÁª∑§Ë∑§⁄UáÊ ‚÷Ë Áfl∑§Ê‚‡ÊË‹ Œ‡ÊÙ¥ ∑‘§ Áfl∑§Ê‚ ∑§Ê •ÊœÊ⁄U ’Ÿ ⁄U„¥ „Ò¥ •ı⁄U ‚ÊÕ „Ë ÷Ê⁄Uà ∑‘§ Áfl∑§Ê‚ ◊¥ ÷Ë ◊„àfl¬Íáʸ ÷ÍÁ◊∑§Ê ÁŸ÷Ê ⁄U„ „Ò¥– „Ê‹Ê¥Á∑§ ߟ ŒÙŸÙ¥ ¬„‹È•Ù¥ ∑§Ë Áfl∑§Ê‚ ◊¥ ∑§Ê»§Ë ◊„àfl¬Íáʸ ÷ÍÁ◊∑§Ê „Ò ‹Á∑§Ÿ ß‚∑‘§ ∑§Ê⁄UáÊ ∑§ø⁄U ∑§Ë ‚◊SÿÊ ÷Ë ¬ÒŒÊ „Ù ⁄U„Ë „Ò– flÊSÃfl ◊¥ ÿ„ ‚◊SÿÊ ’„Èà „Ë ’«∏Ê M§¬ ‹ ⁄U„Ë „Ò ÄUÿÙ¥Á∑§ ÿ„ ∑§ø⁄UÊ ¬˝ŒÍ·áÊ ∑§Ê dÙà ’Ÿ ⁄U„ „Ò¥– í∏ÿÊŒÊÃ⁄U ∑§ø⁄UÊ ¡Ù ¬ÒŒÊ „ÙÃÊ „Ò fl„ ÷ÍÁ◊ ∑§Ù ‚◊Ë ’ŸÊŸ (‹Ò«¥ Á»§‹) ÃÕÊ ¡‹ ÁŸ∑§ÊÿÙ¥ ◊¥ ø‹ ¡ÊÃ „Ò¥– •Ã: ߟ∑§Ê ‚„Ë Ã⁄UË∑‘§ ‚ ÁŸ¬≈UÊŸ Ÿ„Ë¥ „ÙÃÊ „Ò ÃÕÊ ÿ„ Á◊ÕŸ •ı⁄U ∑§Ê’¸Ÿ «Êÿ•ÙÄU‚Êß« ¡Ò‚Ë ª˝ËŸ „Ê©‚ ªÒ‚Ù¥ ∑‘§ dÙà ’ŸÃ „Ò¥– ∑§ø⁄U ∑§Ê ÁŸ¬≈UÊŸ ∑§⁄UŸ ‚ ¬„‹ ©Ÿ∑§Ù ‚„Ë …¥ª ‚ ‚¥‚ÊÁœÃ ∑§⁄UŸ ÃÕÊ ©Ÿ∑§Ê ™§¡Ê¸ ∑‘§ ©à¬ÊŒŸ ◊¥ ßSÃ◊Ê‹ ∑§⁄UŸ ‚ ß‚ ‚◊SÿÊ ◊¥ ‚ÈœÊ⁄U „Ù ‚∑§ÃÊ „Ò– ß‚◊¥ ŒÙ SÃ⁄UËÿ ŒÎÁC∑§ÙáÊ •¬ŸÊŸ ∑§Ë ¡∏M§⁄Uà „Ò Á¡‚◊¥ Ÿ ∑‘§fl‹ •¬Á‡Êc≈U ∑§Ê ÁŸ¬≈UÊŸ ¬ÿʸfl⁄UáÊ ∑‘§ •ŸÈ∑§Í‹ „Ù ‚∑‘§ªÊ ’ÁÀ∑§ ‚ÊÕ „Ë ‚ÊÕ ¬˝ŒÍ·áÊ ∑§◊ ∑§⁄UŸ •ı⁄U Áfl∑§Ê‚ ∑§Ë ¡∏M§⁄UÃÙ¥ ∑‘§ Á‹∞ •Êfl‡ÿ∑§ ™§¡Ê¸ ∑§Ê ©à¬ÊŒŸ ÷Ë „Ù ‚∑‘§ªÊ– ∞‚Ë ∑§ß¸ ¬hÁÃÿÊ¥ „Ò¥ Á¡‚‚ ∑§ø⁄U ∑‘§ ¡Á⁄U∞ ™§¡Ê¸ ∑§Ê ©à¬ÊŒŸ „Ù ‚∑§ÃÊ „Ò– 36

’ÊÿÙÁ◊ÕŸ‡ÊŸ ‚’‚ ¬„‹Ê „Ò •flÊÿflËÿ (∞Ÿ⁄UÙÁ’∑§) ’Êÿ¡‡ÊŸ ÿÊ ’ÊÿÙÁ◊ÕŸ‡ÊŸ– ß‚ ¬ÁR§ÿÊ ◊¥ ¡ÒÁfl∑§ ∑§ø⁄U ∑§Ù •‹ª Á∑§ÿÊ ¡ÊÃÊ „Ò ÃÕÊ ©‚ ’ÊÿÙ ªÒ‚ «Êÿ¡S≈U⁄U ◊¥ «Ê‹Ê ¡ÊÃÊ „Ò– Á◊ÕŸ ‚ ‚¥¬ãŸ ’ÊÿÙªÒ‚ ∑§Ê ©à¬ÊŒŸ ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞ •flÊÿflËÿ ÁSÕÁÃÿÙ¥ ◊¥ ß‚ ∑§ø⁄U ∑§Ê •¬Á‡Êc≈U ’ÊÿÙÁ«ª˝«‡ÊŸ „ÙÃÊ „Ò– ß‚ Ã⁄U„ ‚ ¬ÒŒÊ „È߸

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

’ÊÚÿÙªÒ‚ ∑§Ê ßSÃ◊Ê‹ πÊŸÊ ¬∑§ÊŸ, Á’¡‹Ë ¬ÒŒÊ ∑§⁄UŸ •ÊÁŒ ◊¥ „Ù ‚∑§ÃÊ „Ò– ß‚ ¬˝ÁR§ÿÊ ∑‘§ Œı⁄UÊŸ ’Ÿ Áø¬Áø¬ ¬ŒÊÕ¸ ∑§Ê ßSÃ◊Ê‹ πÊŒ ∑‘§ M§¬ ◊¥ Á∑§ÿÊ ¡Ê ‚∑§ÃÊ „Ò– ∑§ê’‡ÊŸ/ ßÁã‚Ÿ⁄U‡ÊŸ •ª‹Ë ¬˝Á∑˝§ÿÊ ∑§ê’‡ÊŸ/ßÁã‚Ÿ⁄U‡Ê „Ò– ß‚ ¬hÁà ◊¥ ©ëø Ãʬ◊ÊŸ ¬⁄U ( ‹ª÷ª }ÆÆ ‚Ë) ∑§ø⁄U ∑§Ù •ıÄU‚Ë¡Ÿ ∑§Ë ¬˝ÊøÈÿ¸ ◊ÊòÊÊ ◊¥ ‚Ëœ


M§¬ ‚ ¡‹ÊÿÊ ¡ÊÃÊ „Ò– ß‚‚ ¡ÒÁfl∑§ ¬ŒÊÕ¸ ∑‘§ ™§c◊ Ãàfl {z-}Æ ¬˝ÁÇÊà Ã∑§ ª⁄U◊ „flÊ, ÷ʬ ÃÕÊ ª⁄U◊ ¬ÊŸË ◊¥ ÃéŒË‹ „ÙÃ „Ò¥– ß‚∑§ ¡Á⁄U∞ ¬ÒŒÊ „È߸ ÷ʬ ∑§Ê ßSÃ◊Ê‹ S≈UË◊ ≈U’ʸߟ ◊¥ Á’¡‹Ë ¬ÒŒÊ ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞ „Ù ‚∑§ÃÊ „Ò– ¬Êÿ⁄UÊÚÁ‹Á‚‚/ ªÒÁ‚Á»§∑‘§‡ÊŸ ¬Êÿ⁄UÊÚÁ‹Á‚‚/ªÒÁ‚Á»§∑‘§‡ÊŸ ∞∑§ •ãÿ ¬˝Á∑˝§ÿÊ „Ò Á¡‚◊¥ ¡ÒÁfl∑§ ¬ŒÊÕÙ¥¸ ∑§Ê ™§c◊ ∑‘§ ¡Á⁄U∞ ⁄UÊÿÊ‚ÁŸ∑§ •¬ÉÊ≈UŸ „ÙÃÊ „Ò– ¡ÒÁfl∑§ ¬ŒÊÕ¸ ∑§Ù „flÊ ∑§Ë •ŸÈ¬ÁSÕÁà ÿÊ „flÊ ∑§Ë ‚ËÁ◊à ◊ÊòÊÊ ◊¥ Ã’ Ã∑§ ª⁄U◊ Á∑§ÿÊ ¡ÊÃÊ „ ¡’ Ã∑§ Á∑§ ©Ÿ∑§Ê ªÒ‚ ∑‘§ ¿Ù≈U ◊ÊÚÁ‹ÄUÿÍ‹ ◊¥ •¬ÉÊ≈UŸ Ÿ „Ù ¡Ê∞¥ (Á¡‚ ‚Áê◊Á‹Ã M§¬ ‚ Á‚ŸªÒ‚ ∑§„Ã „Ò¥)– ©à¬ÊÁŒÃ ªÒ‚ ∑§Ù ¬˝Ù«∏ÿÍ‚⁄U ªÒ‚ ∑§„Ã „Ò¥ Á¡‚◊¥ ∑§Ê’¸Ÿ ◊ÊŸÙÄU‚Êß« (wz ¬˝ÁÇÊÃ), „Êß«˛Ù¡Ÿ ÃÕÊ „Êß«˛Ù∑§Ê’¸Ÿ(vz ¬˝ÁÇÊÃ), ∑§Ê’¸ Ÿ «ÊÿÙÄU ‚ Êß« •ı⁄U ŸÊß≈˛ Ù ¡Ÿ (vz ¬˝ÁÇÊÃ) ªÒ‚ ‚Áê◊Á‹Ã „ÙÃË „Ò¥– Á’¡‹Ë ¬ÒŒÊ ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞ ¬˝Ù«˜ÿ‚ Í ⁄U ªÒ‚ ∑§Ù ߥ≈U⁄UŸ‹ ∑§ê’‡ÊŸ ¡Ÿ⁄U≈U⁄U ‚≈U ÿÊ ≈U’ʸߟ ◊¥ ¡‹ÊÿÊ ¡ÊÃÊ „Ò– ‹Òá«»§Ë‹ ªÒ‚ Á⁄U∑§fl⁄UË ‹Òá«»§Ë‹ ªÒ‚ Á⁄U∑§fl⁄UË ∑§ø⁄U ‚ ªÒ‚ ¬˝Êåà ∑§⁄UŸ ∑§Ê ∞∑§ •ãÿ ©¬Êÿ „Ò, Á¡‚◊¥ ‹Òá«»§Ë‹ ªÒ‚ ÃÒÿÊ⁄U ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞ ∑§ø⁄UÊ œË⁄U-œË⁄U ‚«∏ÃÊ ⁄U„ÃÊ „Ò– ß‚ ªÒ‚ ◊¥ Á◊ÕŸ ∑§Ë •àÿÁœ∑§ ◊ÊòÊÊ (‹ª÷ª zÆ ¬˝ÁÇÊÃ) „ÙÃË „Ò •ı⁄U ß‚‚ ∑§Ê»§Ë ª◊˸ ÁŸ∑§‹ÃË „Ò, ¡Ù ‹ª÷ª yzÆÆ Á∑§‹Ù ∑Ò§‹⁄UË/¬˝ÁÃÉÊŸ ◊Ë≈U⁄U „ÙÃË „Ò– ß‚Á‹∞ ß‚∑§Ê ßSÃ◊Ê‹ ⁄U‚Ù߸ ∑‘§ Á‹∞ •ı⁄U Á’¡‹Ë ÃÒÿÊ⁄U ∑§⁄UŸ ◊¥ Á∑§ÿÊ ¡Ê ‚∑§ÃÊ „Ò– å‹Ê¡◊Ê •Ê∑§¸ Áfl‡Ê·∑§⁄U πÃ⁄UŸÊ∑§ •ı⁄U ⁄UÁ«ÿÙ‚Á∑˝§ÿÃÊ flÊ‹ ∑§ø⁄U ∑§Ù ÁŸ¬≈UÊŸ ∑‘§ Á‹∞ å‹Ê¡Ê •Ê∑§¸ •¬ˇÊÊ∑§Îà ∞∑§ Ÿß¸ ¬˝ılÙÁª∑§Ë „Ò– øÍ¥Á∑§ ™§¡Ê¸ ∑§Ê ©à¬ÊŒŸ ∑§⁄UÃ ‚◊ÿ ß‚ ¬˝ÁR§ÿÊ ◊¥ ∑§ø⁄UÊ

‹ª÷ª ¬Í⁄UË Ã⁄U„ ‚ ŸC „Ù ¡ÊÃÊ „Ò, ß‚Á‹∞ ÿ„ ∞∑§ ∑§◊ ¬˝ŒÍ·áÊ flÊ‹Ë ¬˝Á∑˝§ÿÊ „Ò– ß‚ ¬˝Á∑˝§ÿÊ ◊¥ ŸÊß≈˛Ù¡Ÿ •ı⁄U ‚À»§Ê ∑‘§ •ÊÚÄU‚Ê߸« Ÿ„Ë¥ ’ŸÃ „Ò¥ •ı⁄U ∑‘§fl‹ ¡„⁄UË‹Ê ⁄UÊπ ’ø ¡ÊÃÊ „Ò Á¡‚ „≈UÊŸÊ •Ê‚ÊŸ „ÙÃÊ „Ò– „Ê‹ÊÁ∑§ ÿ„ ¬˝ılÙÁª∑§Ë ◊„¥ªË „Ò •ı⁄U ÷Ê⁄Uà ◊¥ ß‚∑‘§ Á‹∞ ∑§Ù߸ ¬˝ÿÊ‚ Ÿ„Ë¥ Á∑§ÿÊ ªÿÊ– ™§¡Ê¸ ∑‘§ Á‹∞ ∑§ø⁄U ∑‘§ ßSÃ◊Ê‹ ∑‘§ ‹Ê÷ ™§¡Ê¸ ∑‘§ Á‹∞ ∑§ø⁄U ∑‘§ ßSÃ◊Ê‹ ∞∑§ •ãÿ ◊„àfl¬Íáʸ ‹Ê÷ ÿ„ „Ò Á∑§ ß‚‚ ©Ÿ ◊„ÊŸª⁄UÙ ◊¥ ‹Ò¥«»§Ë‹ ∑‘§ Á‹∞ ◊Ê¥ª ◊¥ ∑§◊Ë „ÙÃË „Ò, ¡„Ê¥ ÷ÍÁ◊ ∑§Ë ∑§◊Ë „Ò– ß‚‚ ∑§ø⁄U ∑‘§ ¬Á⁄Ufl„Ÿ ¬⁄U •ÊŸ flÊ‹Ë ‹ÊªÃ ◊¥ ÷Ë ∑§◊Ë „ÙÃË „Ò– ∑§È¿ ◊Ê◊‹Ù¥ ◊¥ ß‚‚ ∞∑§ ‚„-©à¬ÊŒ ∑‘§ M§¬ ◊¥ ©fl¸⁄U∑§

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

∑§Ê ©à¬ÊŒŸ ÷Ë „Ù ‚∑§ÃÊ „Ò– Á∑§ãÃÈ Á»§‹„Ê‹ ÿ ¬˝ılÙÁªÁ∑§ÿÊ¥ ◊„¥ªË „Ò¥– ß‚∑‘§ ’Êfl¡ÍŒ ÷Ë ßŸ∑§Ê •ÊÿÊà Á∑§ÿÊ ¡Ê ⁄U„Ê „Ò– ÁflÁ÷ÛÊ ¬˝ılÙÁªÁ∑§ÿÙ¥ ∑‘§ •ÊœÊ⁄U ¬⁄U ∑§ø⁄U ‚ ™§¡Ê¸ ÃÒÿÊ⁄U ∑§⁄UŸ ∑§Ë ¬Á⁄UÿÙ¡ŸÊ•Ù¥ ∑‘§ Á‹∞ ¬˝Áà ◊ªÊflÊ≈U ‹ÊªÃ •Áœ∑§ „ÙÃË „Ò– ’ÊÿÙÁ◊ÕŸ ÃÒÿÊ⁄U ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞ { ‚ ~ ∑§⁄UÙ«∏ L§¬ÿ ∑‘§ ’Ëø ◊¥ ‹ÊªÃ •ÊÃË „Ò ¡’Á∑§ ªÒ‚ ÃÒÿÊ⁄U ∑§⁄UŸ •ı⁄U Œ„Ÿ ∑‘§ Á‹∞ ß‚¬⁄U ~ ‚ vÆ ∑§⁄UÙ«∏ L§¬ÿ ∑§Ë ‹ÊªÃ •ÊÃË „Ò– „Ê‹Ê¥Á∑§ ß‚ ¬Á⁄UÿÙ¡ŸÊ ∑‘§ Á‹∞ wÆ ‹Êπ L§¬ÿ ‚ ‹∑§⁄U x ∑§⁄UÙ«∏ L§¬ÿ Ã∑§ ÁflûÊËÿ ‚„ÊÿÃÊ ŒË ¡ÊÃË „Ò– ∞∑§ •ŸÈ◊ÊŸ ∑‘§ •ŸÈ‚Ê⁄U Œ‡Ê ◊¥ ‡Ê„⁄UË, ¬ÊÁ‹∑§Ê ‚¥’œ¥ Ë •ı⁄U •ÙlÙÁª∑§Ë ∑§ø⁄UÙ¥ ‚ x{ÆÆ ◊ªÊflÊ≈U Á’¡‹Ë ÃÒÿÊ⁄U ∑§⁄UŸ ∑§Ë ‚¥÷ÊflŸÊ „Ò •ı⁄U fl·¸ wÆv| Ã∑§ ÿ„ ’…∏∑§⁄U zwÆÆ ◊ªÊflÊ≈U „Ù ‚∑§ÃË „Ò– ‡Ê„⁄UË SÕÊŸËÿ ÁŸ∑§ÊÿÙ¥ •ı⁄U ‚⁄U∑§Ê⁄U ∑‘§ mÊ⁄UÊ ÿ„ ¬Á⁄UÿÙ¡ŸÊ∞¥ SÕÊÁ¬Ã ∑§Ë ¡Ê ‚∑§ÃË „Ò¥ •ı⁄U ß‚◊¥ ÁŸ¡Ë ˇÊòÊ ∑‘§ «fl‹¬⁄UÙ¥ ∑§Ë ÷ʪŒÊ⁄UË ÷Ë „Ù ‚∑§ÃË „Ò– »§⁄Ufl⁄UË wÆvw ∑‘§ •¥Ã Ã∑§ ∑§ø⁄U ‚ ∑§È‹ Á◊‹Ê∑§⁄U ‡Ê„⁄UË ˇÊòÊ ◊¥ x{.wÆ ◊ªÊflÊ≈U Á’¡‹Ë •ı⁄U •ılÙÁª∑§ ˇÊòÊ ◊¥ zx.y{ ◊ªÊflÊ≈U ª˝Ë« •ÊœÊÁ⁄Uà Á’¡‹Ë ∑§Ê ©à¬ÊŒŸ Á∑§ÿÊ ªÿÊ ÕÊ– ŒÍ‚⁄UË •ı⁄U ª˝Ë« ‚ Á÷ÛÊ ◊Ê◊‹Ù¥ ◊¥ ∑§ø⁄U ‚ ∑§È‹ Á◊‹Ê∑§⁄U Ÿª⁄UËÿ ˇÊòÊ ∑‘§ Á‹∞ x.zÆ ◊ªÊflÊ≈U ∑‘§ ‚◊ÃÈÀÿ Á’¡‹Ë ∑§Ê ©à¬ÊŒŸ „È•Ê •ı⁄U •ılÙÁª∑§ ˇÊòÊ ∑‘§ Á‹∞ ~Æ.vz ◊ªÊflÊ≈U ∑‘§ ‚◊ÃÈÀÿ Á’¡‹Ë ∑§Ê ©à¬ÊŒŸ „È•Ê– ŸflËŸ •ı⁄U ŸflË∑§⁄UáÊËÿ ™§¡Ê¸ ◊¥òÊÊ‹ÿ ∞‚ ¬˝ÿÊ‚Ù¥ ∑§Ù ’…∏ÊflÊ Œ ⁄U„Ê „Ò ÃÊÁ∑§ ∑§ø⁄U ‚ ™§¡Ê¸ ¬˝Ê# ∑§⁄U∑‘§ ∆Ù‚ Áfl∑§Ê‚ ∑§Ê ∞∑§ ÿȪ „◊Ê⁄U ‚Ê◊Ÿ „Ù– ●● 37


∑‘§ •ŸÈ‚Ê⁄U ‚Ê◊Êãÿ× ¬Ê°ø ‚ ‚Êà fl·¸ Ã∑§ ‹Ê÷ ©∆ÊÿÊ ¡Ê ‚∑§ÃÊ „Ò– ŸflËŸ •ı⁄U •ˇÊÿ ™§¡Ê¸ ◊¥ ò ÊÊ‹ÿ (∞◊∞Ÿ•Ê⁄U߸) ‚◊Íø Œ‡Ê ◊¥ ∞‚∞ø¬Ë Áfl∑§Ê‚ ∑§Ê ‚Êfl¸¡ÁŸ∑§ •ı⁄U ÁŸ¡Ë ŒÙŸÙ¥ ˇÊòÊÙ¥ ◊¥ ‚◊Õ¸Ÿ ∑§⁄UÃÊ „Ò– Ÿÿ ©l◊Ù¥ ∑‘§ Á‹∞ ÁflûÊËÿ ‚Áé‚«Ë ŒŸ ∑‘§ •‹ÊflÊ ‚⁄U∑§Ê⁄U ◊ı¡ÍŒÊ ∑‘§ãŒ˝Ù¥ ∑‘§ ŸflË∑§⁄UáÊ •ı⁄U •ÊœÈÁŸ∑§Ë∑§⁄UáÊ ∑‘§ Á‹∞ ÷Ë ‚„ÊÿÃÊ ¬˝ŒÊŸ ∑§⁄UÃË „Ò– •ÊÿÙ¡∑§ ÿÊ ¬˝flø∑§ mÊ⁄UÊ ß‚ ‚Áé‚«Ë ∑§Ê Á∑§‚Ë ÁflûÊËÿ ‚¥SÕÊ ‚ ¬˝Ê# ´§áÊ ∑§Ë ‚ÊflÁœ∑§ •ŒÊÿªË ∑‘§ Á‹∞ ¬˝ÿÙª Á∑§ÿÊ ¡ÊÃÊ „Ò– ÃÕÊÁ¬ ¬Á⁄UÿÙ¡ŸÊ ÁŸc¬ÊŒŸ ◊ÊŸŒ¥«Ù¥ ∑‘§ ¬Í⁄UÊ „ÙŸ ¬⁄U „Ë ‚Áé‚«Ë ¡Ê⁄UË ∑§Ë ¡ÊÃË „Ò– ©¬∑§⁄UáÊ ÷Ë •¥Ã⁄UÊC¸ ˲ ÿ ß‹ÄU≈˛Ù-Ã∑§ŸË∑§Ë •ÊÿÙª •ı⁄U ÷Ê⁄UÃËÿ ◊ÊŸ∑§ éÿÍ⁄UÙ mÊ⁄UÊ ÁŸœÊ¸Á⁄Uà ◊ÊŸ∑§Ù¥ ¬⁄U π⁄U ©Ã⁄UŸ flÊ‹ ¬˝ÿÙª ◊¥ ‹Ê∞ ¡ÊÃ „Ò–¥ ¬ÍflÙ¸ûÊ⁄U ⁄UÊíÿÙ¥, ¡ê◊Í-∑§‡◊Ë⁄U, Á„◊Êø‹ ¬˝Œ‡Ê •ı⁄U ©ûÊ⁄UÊ𥫠◊¥ ∞‚∞ø¬Ë ∑§Êÿ¸∑˝§◊ ∑‘§ Á‹∞ ∞∑§ Áfl‡Ê· ¬˝Ùà‚Ê„Ÿ ∑§Êÿ¸∑˝§◊ ÃÒÿÊ⁄U Á∑§ÿÊ ªÿÊ „Ò– ∑§ß¸ ⁄UÊíÿÙ¥ Ÿ ∞‚∞ø¬Ë ¬Á⁄UÿÙ¡ŸÊ•Ù¥ ∑§Ù ‹ªÊŸ ∑‘§ Á‹∞ ÁŸ¡Ë ˇÊòÊ ∑‘§ ©lÁ◊ÿÙ¥ ∑§Ù •Ê∑§Á·¸Ã ∑§⁄UŸ ∑§Ë ŸËÁÃÿÙ¥ ∑§Ë ÉÊÙ·áÊÊ ∑§Ë „Ò– ⁄UÊíÿ ÁfllÈà ÁŸÿÊ◊∑§ •ÊÿÙª •’ ߟ ¬Á⁄UÿÙ¡ŸÊ•Ù¥ ∑‘§ Á‹∞ ‡ÊÈÀ∑§ Ãÿ ∑§⁄U ⁄U„ „Ò¥– ÿ ¬Ÿ øÁP§ÿÊ¥ Œ‡Ê ∑‘§ ©ûÊ⁄UË ÷ʪ ◊¥ ÉÊ⁄U≈U ∑‘§ ŸÊ◊ ‚ ÷Ë ¡ÊŸË ¡ÊÃË „Ò– ÿ ¬⁄Uê¬⁄Uʪà M§¬ ◊¥ ÿÊ¥ÁòÊ∑§Ë ™§¡Ê¸ ∑‘§ Á‹∞ ¬˝ÿÙª ◊¥ ‹Ê߸ ¡ÊÃË „Ò– •∑‘§‹ Á„◊Ê‹ÿ ˇÊòÊ ◊¥ ‹ª÷ª ∞∑§ ‹Êπ ¬Ÿ øÁP§ÿÊ¥ „Ò¥ •ı⁄U ߟ∑§Ê •ŸÊ¡ ¬Ë‚Ÿ •ı⁄U Ã‹ ÁŸ∑§Ê‹Ÿ ¡Ò‚ ÿÊ¥ÁòÊ∑§Ë ¬˝ÿÙª ∑‘§ Á‹∞ ßSÃ◊Ê‹ Á’¡‹Ë ¬ÒŒÊ ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞ ¬ŸÁ’¡‹Ë ™§¡Ê¸ •ı⁄U ‹ÉÊÈ ¬Ÿ (w ◊ªÊflÊ≈U ‚ wz ◊ªÊflÊ≈U Ã∑§)– Á∑§ÿÊ ¡ÊÃÊ „Ò– ÿÊ¥ÁòÊ∑§Îà ¬˝ÿÙª •ı⁄U Á’¡‹Ë ‹ÉÊÈ ¬ŸÁ’¡‹Ë (∞‚∞ø¬Ë) Á∑§»§ÊÿÃË „Ò ¬ÒŒÊ ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞ ¬Ÿ øÁP§ÿÙ¥ ∑§Ë M§¬Ê¥Ã⁄UáÊ ∑‘§ ‚’‚ ’«∏ •ˇÊÿ dÙÃÙ ◊¥ ‚ ∞∑§ „Ò– ÷Ê⁄Uà ◊¥ ‹ÉÊÈ ¬ŸÁ’¡‹Ë (∞‚∞ø¬Ë) ∑§Ù wz ◊ªÊflÊ≈U •ı⁄U ß‚∑‘§ ‚ÊÕ-‚ÊÕ •ãÿ ©g‡ÿÙ¥ ¡Ò‚ ¬ËŸ, ˇÊ◊ÃÊ •¬ˇÊÊ∑§Îà ∑§◊ „ÙÃË „Ò •ı⁄U ß‚Á‹∞ Ã∑§ ◊ÊŸ∑§Ë∑§Îà Á∑§ÿÊ ªÿÊ „Ò– ÷Ê⁄Uà ◊¥ ‹ª÷ª Á‚¥øÊ߸ •ÊÁŒ ∑‘§ Á‹∞ ¬ÊŸË ∑‘§ ©¬ÿÙª ∑‘§ ‚ÊÕ ‚¥flÁœ¸Ã ¬Ÿ øÁP§ÿÊ¥ Áfl∑§Á‚à ∑§Ë ªß¸ „Ò¥– ¬Ÿ vz „¡Ê⁄U ◊ªÊflÊ≈U ∑§Ë •ŸÈ◊ÊÁŸÃ ‹ÉÊÈ ¬ŸÁ’¡‹Ë ‚¥ªÃ „Ò– ÿ„ Áfl∑‘§ÁãŒ˝∑§Îà M§¬ ◊¥ ÁfllÈà ÷Ë ©¬‹éœ øÁP§ÿÙ¥ ∑‘§ Áfl∑§Ê‚ ∑‘§ Á‹∞ ŸflËŸ •ı⁄U •ˇÊÿ ˇÊ◊ÃÊ „Ò Á¡‚◊¥ ‚ ◊ÊòÊ wÆ ¬˝ÁÇÊà ∑§Ê ŒÙ„Ÿ ∑§⁄UÊ ‚∑§ÃÊ „Ò– ß‚∑§Ë SÕʬŸÊ •ı⁄U ©à¬ÊŒŸ SflM§¬ ™§¡Ê¸ ◊¥òÊÊ‹ÿ ∑§Ë ÿÙ¡ŸÊ SÕÊŸËÿ ‚¥ª∆ŸÙ¥ ¡Ò‚ Á∑§ÿÊ ªÿÊ „Ò– •Ã: „◊Ê⁄UË ’…∏ÃË „È߸ ◊Ê¥ªÙ¥ ∑§Ù ¬Í⁄UÊ ∑§Ù •Êfl‡ÿ∑§ÃÊŸÈ‚Ê⁄U ’Œ‹Ê ¡Ê ‚∑§ÃÊ „Ò– ß‚ ¬Ÿ øP§Ë ‚¥ÉÊÙ¥, ‚„∑§Ê⁄UË ‚Ù‚ÊßÁ≈UÿÙ¥, ¬¥¡Ë∑§Îà ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞ ÁŸ∑§≈U ÷Áflcÿ ◊¥ ß‚∑§Ê •àÿÁœ∑§ ¬˝∑§Ê⁄U ∑§Ê Á’¡‹Ë ©à¬ÊŒŸ ¬ÿʸfl⁄UáÊËÿ M§¬ ◊¥ ªÒ⁄U-‚⁄U∑§Ê⁄UË ‚¥ª∆ŸÙ¥ (∞Ÿ∏¡Ë•Ù), SÕÊŸËÿ ©¬ÿÙª Á∑§ÿÊ ¡Ê ‚∑§ÃÊ „Ò– ¬˝SÃÊfl „Ò Á∑§ vwflË¥ Á„ÃÒ·Ë „Ò, ÄUÿÙ¥Á∑§ ß‚◊¥ flŸÙ¥ ∑§Ê ∑§≈UÊfl ∑§◊ ‚ ÁŸ∑§ÊÿÙ¥ •ı⁄U ⁄UÊíÿ ŸÙ«‹ ∞¡¥Á‚ÿÙ¥ ∑§Ë ‚„ÊÿÃÊ ¬¥øfl·Ë¸ÿ ÿÙ¡ŸÊ ◊¥ ‹ÉÊÈ ¬ŸÁ’¡‹Ë ‚ wÆÆÆ ∑§◊ •ÕflÊ Ÿªáÿ „ÙÃÊ „Ò •ı⁄U ß‚ ¬˝∑§Ê⁄U ß‚∑§Ê ‚ ∑§ÊÿʸÁãflà ∑§Ë ¡Ê ⁄U„Ë „Ò– ß‚ ÿÙ¡ŸÊ ∑‘§ ◊ªÊflÊ≈U •ÁÃÁ⁄UQ§ Á’¡‹Ë ¬ÒŒÊ ∑§⁄UŸ ∑§Ë ˇÊ◊ÃÊ ¡Ëfl-¡¥ÃÈ•Ù¥, flŸÙ¥ •ı⁄U ¡Òfl ÁflÁflœÃÊ ¬⁄U •œËŸ Á∑§‚Ë ÿÊ¥ÁòÊ∑§Îà SflM§¬ ∑‘§ Á‹∞ xÆ „¡Ê⁄U ÃÒÿÊ⁄U ∑§Ë ¡Ê∞ªË– •Ê‡ÊÊ „Ò Á∑§ ÿ„ •ÁÃÁ⁄UQ§ ˇÊ◊ÃÊ •àÿÁœ∑§ ∑§◊ ¬˝÷Êfl ¬«∏ÃÊ „Ò– ∞‚∞ø¬Ë ∑‘§ Á‹∞ M§¬ÿ Ã∑§ •ı⁄U ÁfllÈÃËÿ / ÁfllÈÃËÿ ∞fl¥ ÿÊ¥ÁòÊ∑§Îà SflŒ‡ÊË ◊ÊŸ∑§ ¬˝ılÙÁªÁ∑§ÿÊ¥ ©¬‹éœ „Ò¥ •ı⁄U ß‚ SflM§¬ ∑‘§ Á‹∞ ∞∑§ ‹Êπ M§¬ÿ Ã∑§ ‚Áé‚«Ë ◊ÈÅÿ M§¬ ‚ ÁŸ¡Ë ÁŸfl‡Ê ‚ •Ê∞ªË– ¬ŸÁ’¡‹Ë ∞∑§ ™§°øÊ߸ ‚ Áª⁄UŸ flÊ‹ ¬ÊŸË ¬˝∑§Ê⁄U Á∑§‚Ë SÕÊŸ Áfl‡Ê· ∑§Ë ÁSÕÁÃÿÙ¥ ◊¥ …Ê‹Ÿ ŒË ¡ÊÃË „Ò– ©ûÊ⁄UÊ𥫠⁄UÊíÿ ∑§Ë Áfl‡Ê·ÃÊ „Ò Á∑§ ‚ ¬˝Ê# ∑§Ë ¡ÊÃË „Ò– ™§¡Ê¸ ∑§Ù ¡Ÿ⁄U≈U⁄U ∑‘§ ‚ÊÕ ∑§Ë ◊Ê◊Í‹Ë •Êfl‡ÿ∑§ÃÊ ¬«∏ÃË „Ò– ©‚Ÿ •¬Ÿ ŒÍ⁄U-Œ⁄UÊ¡ •ı⁄U ŒÈª¸◊ ˇÊòÊÙ¥ ◊¥ zÆÆ ∞‚∞ø¬Ë ¬Á⁄UÿÙ¡ŸÊ•Ù¥ ∑§Ù ŸÁŒÿÙ¥ ¬⁄U ‹ªÊŸ ‚ •Áœ∑§ ß‚ ¬˝∑§Ê⁄U ∑§Ë ¬Ÿ øÁP§ÿÊ¥ ‹ªÊ߸ „Ò¥– ≈U’ʸߟ ∑§Ê ¬˝ÿÙª ∑§⁄U∑‘§ ÁfllÈà ◊¥ ’Œ‹Ê ¡ÊÃÊ „Ò– Á∑§‚Ë SÕÊŸ ∑§Ë ¬ŸÁ’¡‹Ë ˇÊ◊ÃÊ ¬ÊŸË ∑‘§ ∑§Ë ‹ÊªÃ Ÿ„⁄UÙ¥ ∑‘§ ◊È∑§Ê’‹ ∑§„Ë¥ •Áœ∑§ ¬«∏ÃË ¡„Ê¥ ∞∑§ •Ù⁄U ‹ÉÊÈ ¬ŸÁ’¡‹Ë ˇÊòÊ ◊¥ ‹ª÷ª ¿Ù«∏ ¡ÊŸ •ı⁄U ©‚∑‘§ ◊È„ÊŸ ¬⁄U ÁŸ÷¸⁄U ∑§⁄UÃË „Ò– „Ò, ¬⁄U Ÿ„⁄U •ÊœÊÁ⁄Uà ¬Á⁄UÿÙ¡ŸÊ•Ù¥ ∑‘§ Á‹∞ xxyw ◊ªÊflÊ≈U ˇÊ◊ÃÊ SÕÊÁ¬Ã ∑§Ë ªß¸ fl„Ê¥ ŒÍ‚⁄UË ÿ ¬Á⁄UÿÙ¡ŸÊ∞¥ ŸÁŒÿÙ¥, Ÿ„⁄UÙ¥ •ı⁄U ’Ê¥œÙ¥ ¬⁄U ‹ªÊ߸ ©¬∑§⁄UáÊÙ¥ ∑§Ë ‹ÊªÃ ∑§„Ë¥ •Áœ∑§ „Ò– ∞‚∞ø¬Ë •Ù⁄U wÆwz ¬Ÿ øÁP§ÿÊ¥/ ‚͡◊ ¬Ÿ-¬Á⁄UÿÙ¡ŸÊ∞¥ ¡Ê ‚∑§ÃË „Ò¥– ßã„¥ ß‚ ¬˝∑§Ê⁄U flªË¸∑§Îà Á∑§ÿÊ ¬Á⁄UÿÙ¡ŸÊ•Ù¥ ¬⁄U ¬˝Áà ◊ªÊflÊ≈U ‹ÊªÃ ‚Ê◊ÊãÿÃ: ÷Ë »§⁄Ufl⁄UË wÆvw ∑‘§ •¥Ã Ã∑§ ∑§Ê◊ ∑§⁄U ⁄U„Ë ÕË¥– ªÿÊ „Ò-‚͡◊ ¬Ÿ (vÆÆ Á∑§‹ÙflÊ≈U Ã∑§), Á◊ŸË ‚Êà ‚ ‚Ê…∏ •Ê∆ ∑§⁄UÙ«∏ M§¬ÿ •ÊÃË „Ò– ∞‚∞ø¬Ë •Ê‡ÊÊ „Ò Á∑§ vwflË¥ ÿÙ¡ŸÊ ◊¥ ‹ÉÊÈ ¬ŸÁ’¡‹Ë ¬Ÿ (vÆv ‚ wÆÆÆ Á∑§‹ÙflÊ≈U ÿÊ w ◊ªÊflÊ≈U) ¬Á⁄UÿÙ¡ŸÊ•Ù¥ ‚ ©Ÿ∑§Ë ˇÊ◊ÃÊ ©¬ÿÙª ∑§Ê⁄U∑§ ˇÊòÊ ∑§Ù •ı⁄U ’…∏ÊflÊ Á◊‹ªÊ– ●●●

‹ÉÊÈ ¬ŸÁ’¡‹Ë ¬Á⁄UÿÙ¡ŸÊ•Ù¥ ‚ ™§¡Ê¸

38

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012


•’ ¿ÊÿªÊ ““¡ÊŒÍª⁄U •◊⁄U”” ∑§Ê ¡ÊŒÍ

•Ê‚◊Ê¢ ∑§Ë ’È‹¢ÁŒÿÊ¥ Ã∑§ ©U«U∏ÊŸ èÊ⁄UŸ flÊ‹ Á’⁄U‹ „UË „UÊÃ „UÒ¥ •ÊÒ⁄U ß‚ •¬˝ÁÃ◊ ‚»§‹ÃÊ ∑§ ¬Ë¿ ∑§fl‹ ©UŸ∑§Ê èÊÊÇÿ Ÿ„UË¥ ’ÁÀ∑§ ∑§Á∆Ÿ ìSÿÊ èÊË „UÊÃË „UÒ– •⁄U’Ê¥ ∑§Ë •Ê’ÊŒË ∑§ ’Ëø ©UŸ „U¡Ê⁄UÊ¥ ‚»§‹Ã◊ ’„UÈ•Ê◊Ë ‹ÊªÊ¥ ∑§Ë ŒSÃÊŸ ‡ÊŸÒ— ‡ÊŸÒ— Ÿ ∑§fl‹ ©UŸ ‹ÊªÊ¥ ∑§ Á‹∞ øøʸ ∞fl¢ ‚⁄UÊ„UŸÊ ∑§Ê ÁflcÊÿ ’Ÿ ¡ÊÃË „UÒ ¡Ê ©UŸ∑§ ‚ÊâÊË, ŒÊSà ÿÊ Á⁄U‡ÃŒÊ⁄U „UÒ¥ ’ÁÀ∑§ •¢¡ÊŸ ‹Êª èÊË ¬˝‡Ê¢‚Ê ∑§⁄UÃ Ÿ„UË¥ âÊ∑§Ã •Ê◊ ‹ÊªÊ¥ ‚ „U≈U∑§⁄U •∑§‹ „UË ∑§ß¸ ˇÊòÊÊ¥ ◊¥ •¬ŸË ‚»§‹ÃÊ ∑§Ê ¬⁄Uø◊ ‹„U⁄UÊŸ ∞fl¢ ◊„UÊ⁄Uà „UÊÁ‚‹ ∑§⁄UŸ flÊ‹ ∞‚Ë „UË ∞∑§ ‚ÁŇÊÿà „UÒ¥ ÿÈflÊ ◊Ò¡ËÁ‡ÊÿŸ •◊⁄U Á‚¢„U ÁŸcÊÊŒ– •◊⁄U Ÿ ∑§fl‹ ∞∑§ ¡ÊŒÍª⁄U ’ÁÀ∑§ ◊ÒÁ¡∑§ ≈U˛Ÿ⁄U, ∞Ä≈U⁄U ∞fl¢ ¬òÊ∑§Ê⁄U èÊË „UÒ– ÅÊÊ‚ ’Êà ÿ„ „UÒ Á∑§ ¡ÊŒÍª⁄U •◊⁄U Ÿ „UÊÁ‹ÿÊ flcÊÊZ ◊¥ Ÿ ∑§fl‹ ’«U∏-’«U∏ ∑§Ê¬Ê¸⁄U≈U ◊¢øÊ¥ ¬⁄U ÁflÁèÊããÊ ◊ÒÁ¡∑§ ‡ÊÊ ∑§⁄U∑§ ÅÿÊÁà ¬˝ÊÁåà ∑§Ë „UÒ ’ÁÀ∑§ ¿Ê≈U-¿Ê≈U ’ëëÊÊ¥ ‚ ‹∑§⁄U ÿÈflÊ•Ê¥ Ã∑§ •¬Ÿ ôÊÊŸ ∑§Ê ’Ê¢≈U∑§⁄U ‹Èåàʬ˝Êÿ „UÊ ⁄U„UË ß‚ ¡ÊŒÈ߸ ∑§⁄UÊ◊Êà ∑§Ê •◊Åÿ ¬˝ŒÊŸ ∑§⁄UŸ ∑§Ê ’Ë«U∏Ê èÊË ©U∆UÊ ⁄UÅÊÊ „U–Ò ÿ„UË ∑§Ê⁄UáÊ „UÒ Á∑§ ÁŒÀÀÊË ∑§ ÁflÁèÊããÊ S∑ͧ‹Ê¥ ∑§Ê ¿ÊòÊ-¿ÊòÊÊ∞¢ •Ê¡ ÿÈflÊ ◊ÒÁ¡∑§ ªÈM§ •◊⁄U Á‚¢„U ÁŸcÊÊŒ ∑§Ë ∑§‹Ê ∑§ ∑§Êÿ‹ „UÒ¥ ÿÊ ‚ËÅÊŸÊ øÊ„UÃ „UÒ¥– „UÊ‹ „UË ◊¥ ⁄UÊÒ‡ÊŸË Œ‡Ê¸Ÿ ‚¢flÊŒŒÊÃÊ Ÿ ¡ÊŒÍª⁄U •◊⁄U Á‚¢„U ÁŸcÊÊŒ ‚ ’ÊÃøËà ∑§Ë– ¬˝SÃÈà „UÒ ÅÊÊ‚ •¢‡Ê—‚flÊ‹- •Ê¬∑§ ◊Ÿ ◊¥ ß‚ ¡ÊŒÈ߸ ∑§‹Ê ∑§Ê ‚ËÅÊŸ ∑§Ë •ÁèÊ‹ÊcÊÊ ∑Ò§‚ ¡ÊªÎà „UÈ߸?

¡flÊ’-‚fl¸¬˝âÊ◊ S∑ͧ‹ ◊¢ ∞∑§ ¡ÊŒÍ ‡ÊÊ ŒÅÊŸ ∑§ ’ÊŒ ◊Ÿ ◊¥ ßë¿Ê „UÈ߸ Á∑§ ◊¥ èÊË ß‚ ∑§‹Ê ∑§Ê ‚ËÅÊÍ¢ªÊ •ÊÒ⁄U fl„UË¥ ‚ ◊⁄UË ßë¿Ê ÁŸ⁄UãÃ⁄U ¬˝◊Ê…U∏U „UÊÃË ªÿË– ‚ËÅÊÃ‚ËÅÊÃ ßÃŸÊ ÅÊÊ ªÿÊ ◊Ò¥ ß‚◊¥ Á∑§ ◊ÒÁ¡∑§ ∑§Ê „UË ¬˝Ê»§‡ÊŸ ’ŸÊ ’Ò∆Ê– ‚flÊ‹- •Ê¬∑§Ë ∑§‹Ê ∑§Ê S≈U¡ ¬⁄U •ÁèÊ√ÿÁÄà ∑§⁄UŸ ∑§Ê •fl‚⁄U ∑Ò§‚ Á◊‹Ê? ¡flÊ’-’ÃÊŸÊ øÊ„UÍ¢ªÊ Á∑§ ◊⁄UÊ ¡ã◊ èÊË ÁŒÀÀÊË ◊¥ „UË „UÈ•Ê •ÊÒ⁄U fl„UË¥ Á‡ÊˇÊÊ ¬˝Êåà ∑§Ë– ¬…U∏UÊ߸ ∑§ ŒÊÒ⁄UÊŸ S∑ͧ‹ ∑§ S≈U¡ ¬⁄U ∞∑§ ŸÊ≈U∑§ ◊¥ Á„US‚Ê ‹Ÿ ∑§Ê •fl‚⁄U ¬˝Êåà „UÈ•Ê, ’‚ fl„UË¥ ‚ ◊⁄U S≈U¡ ∑§‹Ê∑§⁄U ’ŸŸ ∑§Ë ‡ÊÈM§•Êà „UßÈ –¸ ÁfllÊ‹ÿ ‚ Á◊‹ ¬˝Êà ‚Ê„UŸ ‚ ◊⁄U Áfl‡flÊ‚ ∑§Ê ’‹ Á◊‹Ê •ÊÒ⁄U Á»§⁄U ◊¥ •Êª ’…U∏UÃÊ ø‹Ê ªÿÊ– ‚flÊ‹- •’ Ã∑§ Á∑§ÃŸ ‡ÊÊ ∑§⁄U øÈ∑§ „UÒ¥ •Ê¬? ¡flÊ’- ÁflªÃ •äÿ Œ‡Ê∑§ ∑§ ŒÊÒ⁄UÊŸ ‹∑§⁄UË’Ÿ y ‚ z ‚ÊÒ Ã∑§ S≈U¡ ‡ÊÊ ∑§⁄U øÈ∑§Ê „UÍ¢ •ÊÒ⁄U «UË«UË-v ¬⁄U ◊⁄UÊ ‡ÊÊ ŒÅÊÊ ¡Ê ‚∑§ÃÊ „UÒ– ‚flÊ‹-•¬Ÿ ß‚ ⁄U„USÿ¬Íáʸ ∑§Ê҇ʋ ∑§Ê •Ê¬ Á∑§‚ M§¬ ◊¥ ŒÅÊÃ „UÒ¥? ¡flÊ’- ◊ÒÁ¡∑§ ∞∑§ Áfl‡ÊÈh ∑§‹Ê „UÒ ¡Ê

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

Á∑§ ∑¢§SÊã≈U‡˛ ÊŸ ¬Êfl⁄U ’…UU∏ÊŸ •ÊÒ⁄U ÿÊŒŒÊ‡Ã ◊¡’Íà ∑§⁄UŸ ◊¥ ’„UÈà ◊ŒŒªÊ⁄U „UÒ– •Ã∞fl ¿ÊòÊÊ¥ ∑§Ê ß‚∑§Ë ◊ŒŒ ‚ ¡ËflŸ ◊¥ •Êª ’…U∏UŸ ◊¥ ◊ŒŒ Á◊‹ ‚∑§ÃË „UÒ– ‚flÊ‹-ÄÿÊ •Ê¬ ß‚ ∑§‹Ê ‚ Á◊‹ ⁄U„UË ‚»§‹ÃÊ ‚ ‚¢ÃÈCÔU „UÒ¢ ÿÊ Á»§⁄U ∑§èÊË ◊Ÿ ◊¥ ß‚ ¿Ê«U∏∑§⁄U ∑ȧ¿ •ÊÒ⁄U ∑§⁄UŸ ∑§Ë ’Êà ¡„UŸ ◊¥ •ÊÃË „UÒ? ¡flÊ’- ¿Ê«U∏Ÿ ∑§Ê ‚flÊ‹ „UË Ÿ„UË¥ ©U∆ÃÊ– ◊Ò¥ ÃÊ „U¡Ê⁄UÊ¥ ‹ÊÅÊÊ¥ ’ëøÊ¥ •ÊÒ⁄U ÿÈflÊ•Ê¥ ∑§Ê ≈U˛ã«U ∑§⁄U∑§ ß‚ ◊ŸÊ⁄U¢¡∑§, •Ê∑§cʸ∑§ ∞fl¢ •Œ˜èÊÈà ∑§‹Ê ∑§Ê ÅÿÊÁà ∑§Ë ™°§øÊßÿÊ¥ Ã∑§ ¬„Uø ¢È ÊŸÊ øÊ„UÃÊ „UÍ¢, ÃÊÁ∑§ ß‚ ¬˝ÊøËŸ ôÊÊŸ ∑§ Áfl‹Èåà „UÊŸ ∑§Ë ŸÊÒ’Ã Ÿ •Ê∞– ‚ø◊Èø ¡ÊŒÍª⁄U •◊⁄U Ÿ ¡Ê ÅÿÊÁà •ÊÒ⁄U ¡Ê ôÊÊŸ ßß •À¬ ‚◊ÿ ◊¥ „UÊÁ‚‹ Á∑§ÿÊ „UÒ ©U‚ ŒÅÊ∑§⁄U ÿ ¬¢ÁÄÃÿÊ¥ ‚Êâʸ∑§ ‹ªÃË „UÒ¥““¿Ê≈UÊ ‚ ÿ ¡Ê ¡ËflŸ „UÒ ◊à ‚◊¤ÊÊ¥ ÅÊ‹ ÁÅÊ‹ÊÒŸÊ „UÒ– ŸÊ ‚◊¤ÊÊ ÃÊ ’‚ Á◊≈˜≈U Ë „UÒ, ‚◊¤ÊÊ ÃÊ ¬ÊflŸ ‚ÊŸÊ „UÒ–– ‚’∑§Ê „UÒ øÊ„U ’È‹¢ŒË ∑§Ë, ‹Á∑§Ÿ •‚ÊŸ Ÿ„UË¥ „UÊÃË– ⁄UáÊ ¿Ê«U∏ ¬Ë∆ Œ∑§⁄U èÊʪ ©UŸ∑§Ë ¬„UøÊŸ Ÿ„UË¥ „UÊÃË––”” ●●●

39


d¸f»ffUMXe Qc²f IYf ¶fPÞX°ff Àff¸fifª¹f

ÁŸ◊¸‹ ⁄UÊŸË ÷Ê⁄Uà ◊¥ ŒÍœ ∑§Ù ‚’‚ •Áœ∑§ ¬ÁflòÊ, ¬ıÁC∑§ πÊl ∞fl¥ ¬ÿ ¬ŒÊÕ¸ ◊ÊŸÊ ¡ÊÃÊ „Ò– ¬ËŸ ∑‘§ •ÁÃÁ⁄UÄà ŒÍœ ∑§Ê ¬˝ÿÙª ÁflÁ÷㟠M§¬Ù¥ ◊¥ ÷Ë Á∑§ÿÊ ¡ÊÃÊ „Ò– Œ„Ë, ¬ŸË⁄U, ¿Ê¿, ◊ÄUπŸ, ÉÊË, ◊‹Ê߸ fl ¿ŸÊ ∑‘§ •ÁÃÁ⁄UÄà ‚Ò∑§«∏Ù¥ ¬˝∑§Ê⁄U ∑§Ë Á◊∆Ê߸ÿÊ¥ ß‚Ë ŒÍœ ‚ ÃÒÿÊ⁄U „ÙÃË „Ò¥– ŒÍœ ∑‘§ ©à¬ÊŒŸ ∑‘§ dÙà ÷Ë ◊ÈÅÿ× ªÊÿ fl ÷Ò¥‚ „Ë „ÙÃ „Ò¥– ¬⁄UãÃÈ „◊Ê⁄U Œ‡Ê ◊¥ ’…∏ÃË „È߸ ¡Ÿ‚¥ÅÿÊ ∑‘§ ∑§Ê⁄UáÊ ©à¬ÊŒ fl π¬Ã ◊¥ •ÊŸ flÊ‹ ’«∏ •ãÃ⁄U ∑‘§ ¬Á⁄UáÊÊ◊SflM§¬ ŒÍœ ©à¬ÊŒŸ ∑‘§ •ı⁄U ÷Ë ∑§ß¸ ⁄UÊSÃ flÒôÊÊÁŸ∑§Ù¥ mÊ⁄UÊ Ã‹Ê‡Ê ∑§⁄U Á‹∞ ª∞ „Ò¥– Á¡Ÿ◊¥ ‚ÙÿÊ’ËŸ ‚ ’ŸŸ flÊ‹Ê ŒÍœ ÷Ë ∞∑§ ∞‚Ê ŒÈÇœ ©à¬ÊŒ „Ò ¡ÙÁ∑§ ¡ŸÃÊ mÊ⁄UÊ ‹ª÷ª SflË∑§Ê⁄U Á∑§ÿÊ ¡Ê øÈ∑§Ê „Ò– ¬⁄UãÃÈ ß‚∑‘§ •ÁÃÁ⁄UÄà ÷Ë •Ê¡ ’Ê¡Ê⁄U ◊¥ ŒÍœ ∑‘§ ŸÊ◊ ¬⁄U ∞‚Ê ’„Èà ∑§È¿ „Ù ⁄U„Ê „Ò Á¡‚‚ ¡ŸÃÊ ¬Í⁄UË Ã⁄U„ •ŸÁ÷ôÊ „Ò– •ı⁄U ÿ„Ë •ŸÁ÷ôÊÃÊ •Ê◊ ‹ÙªÙ¥ ∑‘§ SflÊSÕÿ ∑‘§ Á‹∞ πÃ⁄UÊ ‚ÊÁ’à „Ù ⁄U„Ë „Ò– „◊Ê⁄U Œ‡Ê ◊¥ ŒÍœ ∑§Ë ÁŸ⁄U¥Ã⁄U ’…∏ÃË π¬Ã ∑§Ê „Ë ¬Á⁄UáÊÊ◊ „Ò Á∑§ Œ‡Ê ◊¥ ¡ª„-¡ª„ Ÿß¸Ÿß¸ ∑§ê¬ÁŸÿÙ¥ Ÿ •¬Ÿ Á◊À∑§ å‹Ê¥≈U πÙ‹ ÁŒ∞ „Ò¥– ∑§ß¸ ¬È⁄UÊŸ Á◊À∑§ å‹Ê¥≈U Ÿ ß‚ ’…∏ÃË ◊Ê¥ª ∑§Ù ¬Í⁄UÊ ∑§⁄UŸ ∑‘§ Á‹∞ •¬Ÿ Ÿ∞ ÿÈÁŸ≈U Ã◊Ê◊ Ÿß¸ ¡ª„Ù¥ ¬⁄U SÕÊÁ¬Ã ∑§⁄U Á‹∞ „Ò¥– ߟ Á◊À∑§ å‹Ê¥≈U ◊¥ •Ê◊Ãı⁄U ¬⁄U ‚Ëœ ªÊ¥flÙ¥ ◊¥ ¡Ê∑§⁄U ¬‡ÊÈ ¬Ê‹∑§Ù¥ ‚ ŒÍœ ∑§Ë π⁄UËŒŒÊ⁄UË ∑§⁄U ‹Ë ¡ÊÃË „Ò– 40

ÿ„Ê¥ ÿ„ ∑§„Ê ¡Ê ‚∑§ÃÊ „Ò Á∑§ •¬ŸË ÿÙ¡ŸÊ ∑‘§ •ŸÈ‚Ê⁄U Á◊À∑§ å‹Ê¥≈U •¬ŸË ¡M§⁄Uà ∑§Ê ∑§È¿ „Ë ¬˝ÁÇÊà ŒÍœ ‚Ëœ ¬‡ÊÈ ¬Ê‹∑§Ù¥ ‚ π⁄UËŒ ¬ÊŸ ◊¥ ‚»§‹ „Ù ¬ÊÃÊ „Ò– ¬⁄UãÃÈ ÿÁŒ „◊ ŒÍœ ∑§Ë ∑§È‹ π⁄UËŒ ÃÕÊ ©‚ ŒÍœ ‚ ’ŸŸ flÊ‹ √ÿ¥¡Ÿ ∑§Ë ‚÷Ë Á∑§S◊Ù¥ ∑§Ë ◊ÊòÊÊ ÃÕÊ ÷Ê⁄U ¬⁄U Ÿ¡⁄U «Ê‹¥ ÃÙ „◊ Œπª¥  Á∑§ Á∑§‚Ë Á◊À∑§ å‹Ê¥≈U ◊¥ Á¡ÃŸË ◊ÊòÊÊ ◊¥ •ÕflÊ Á¡ÃŸ fl¡Ÿ ◊¥ ŒÍœ ∑§Ë •Ê◊Œ ÿÊ π⁄UËŒ „ÙÃË „Ò, ©‚‚ ∑§ß¸ ªÈŸÊ •Áœ∑§ fl¡Ÿ ∑‘§ ŒÈÇœ

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

©à¬ÊŒ ßã„Ë¥ Á◊À∑§ å‹Ê¥≈U ◊¥ ÃÒÿÊ⁄U Á∑§∞ ¡ÊÃ „Ò¥– Á◊À∑§ å‹Ê¥≈U ◊¥ ÃÒÿÊ⁄U „ÙŸ flÊ‹ ©à¬ÊŒÙ¥ ◊¥ ‡ÊÈh Œ‚Ë ÉÊË, ŒÍœ ∑§Ë ∑§ß¸ ⁄U¥ªËŸ SflÊÁŒC fl ÁflÁ÷㟠πȇʒȕ٥ flÊ‹Ë ’ÙË¥, ◊Ë∆Ë fl Ÿ◊∑§ËŸ ‹S‚Ë, Á◊À∑§ ∑‘§∑§, ¬«∏Ê, πË⁄U, ¬ŸË⁄U, πÙÿÊ, ◊ÄUπŸ, ∑˝§Ë◊, •Ê߸‚∑˝§Ë◊ ÃÕÊ ‚ÊŒ ŒÍœ ∑§Ë ŒÙ ÃËŸ üÊÁáÊÿÙ¥ ∑‘§ •ÁÃÁ⁄UQ§ ŒÈÇœ ©à¬ÊŒ ‚ ¡È«∏Ë •ı⁄U ÷Ë ’„Èà ‚Ë Á∑§S◊¥ ¬Ê߸ ¡ÊÃË „Ò¥– ÿ„Ê¥ ¬˝‡Ÿ ÿ„ „Ò Á∑§ ÿÁŒ ߟ Á◊À∑§ å‹Ê¥≈U˜‚ ◊¥ ŒÍœ ∑§Ë


π⁄UËŒ „Ë ∑§È‹ ©à¬ÊŒŸ ∑‘§ fl¡Ÿ ∞fl¥ ◊ÊòÊÊ ‚ ∑§Ê»§Ë ∑§◊ ∑§Ë ¡ÊÃË „Ò ÃÙ ©à¬ÊŒ ∑‘§ Á‹∞ Á◊À∑§ å‹Ê¥≈U •ÊÁπ⁄U ŒÍœ ∑‘§ •ÁÃÁ⁄UÄà •ı⁄U ∑§ıŸ ‚ ∑§ëø ◊Ê‹ ∑§Ê ßSÃ◊Ê‹ ∑§⁄UÃÊ „Ò? •Ê◊Ãı⁄U ¬⁄U ÉÊ⁄U‹Í ÁflÁœ ∑‘§ •ŸÈ‚Ê⁄U ÿÁŒ Á∑§‚Ë ŒÍœ ‚ ÉÊË •ÕflÊ ∑˝§Ë◊ ÁŸ∑§Ê‹ Á‹ÿÊ ¡Ê∞ ÃÙ ©‚ ŒÍœ ∑§Ë ¬ıÁC∑§ÃÊ ‹ª÷ª ‚◊Ê# „Ù ¡ÊÃË „Ò– ¬⁄UãÃÈ ÿ„ Á◊À∑§ å‹Ê¥≈U „Ë „Ò¥ ¡„Ê¥ Ÿ ∑‘§fl‹ ©Ÿ∑‘§ ¬Ê‚ ŒÍœ ‚ Œ‚Ë ÉÊË, Œ„Ë fl ¬ŸË⁄U ¡Ò‚ ‚÷Ë ©à¬ÊŒÙ¥ ∑‘§ ÃÒÿÊ⁄U ∑§⁄U Á‹∞ ¡ÊŸ ∑‘§ ’Êfl¡ÍŒ ’Á…ÿ∏Ê ŒÍœ ÷Ë ©¬‹éœ ⁄U„ÃÊ „Ò– ’ÁÀ∑§ Á¡ÃŸÊ øÊ„¥ •ı⁄U ¡’ øÊ„¥ Ã’ ©ÃŸÊ „Ë ©¬‹éœ ⁄U„ÃÊ „Ò– ÿ„ ÃÙ ÕÊ •Ê◊ ‹ÙªÙ¥ ∑‘§ ‚Ê◊Ÿ ¬˝ÁÃÁŒŸ Ÿ¡⁄U •ÊŸ flÊ‹Ê fl„ ⁄U„Sÿ Á¡‚ Ÿ ÃÙ ¡ŸÃÊ ‚È‹¤ÊÊŸÊ øÊ„ÃË „Ò Ÿ „Ë Á◊À∑§ å‹Ê¥≈U ∑§Ë •Ù⁄U ‚ ߟ ’ÊÃÙ¥ ∑§Ë ‚ëøÊ߸ ¬⁄U ⁄Uı‡ÊŸË «Ê‹Ÿ ∑§Ë ∑§ÙÁ‡Ê‡Ê ∑§Ë ¡ÊÃË „Ò– ŒÍœ ∑§Ë ÁŒŸÙ¥-ÁŒŸ ’…∏ÃË „È߸ ⁄UÊC˛√ÿÊ¬Ë π¬Ã Ÿ ∑§È¿ ÃËfl˝ ’ÈÁh ∆ªÙ¥ ∑§Ù ÷Ë ŒÍœ ’ŸÊŸ ∑‘§ Ÿ∞-Ÿ∞ ©¬Êÿ ‚ȤÊÊ ÁŒ∞ „Ò¥– ¬ÈÁ‹‚ mÊ⁄UÊ ÁŒÀ‹Ë, „Á⁄UÿÊáÊÊ, ⁄UÊ¡SÕÊŸ, ¬¥¡Ê’, Á’„Ê⁄U fl ©ûÊ⁄U ¬˝Œ‡Ê ‚Á„à Œ‡Ê ∑‘§ ∑§ß¸ ⁄UÊíÿÙ¥ ◊¥ ∑§ß¸ ’Ê⁄U ∞‚ Áª⁄Uل٥ ∑§Ê ÷á«Ê»§Ù«∏ „Ù øÈ∑§Ê „Ò ¡ÙÁ∑§ ÿÍÁ⁄UÿÊ πÊŒ, ∑§¬«∏Ê œÙŸ flÊ‹ ‚Ê’ÈŸ ◊¥ ¬˝ÿÙª „ÙŸ flÊ‹ ∑§È¿ ⁄U‚ÊÿŸ ÃÕÊ ∞‚Ë ∑§ß¸ •ãÿ ¡∏„⁄UË‹Ë flSÃÈ•Ù¥ ∑‘§ Á◊üÊáÊ ‚ „Í’„Í ŒÍœ ¡Ò‚Ê fl„ ÉÊÙ‹ ÃÒÿÊ⁄U ∑§⁄U ŒÃ „Ò¥ ¡ÙÁ∑§ Ÿ Á‚»§¸ ŒπŸ ◊¥ ‡ÊÈh ŒÍœ ‚Ê ¬˝ÃËà „ÙÃÊ „Ò ’ÁÀ∑§ ß‚Ë ŒÍœ ‚ fl„ ‚÷Ë ©à¬ÊŒ ÃÒÿÊ⁄U „Ù ¡ÊÃ „Ò¥ ¡ÙÁ∑§ •‚‹Ë ŒÍœ ‚ ÃÒÿÊ⁄U „ÙÃ „Ò¥– ¬ÈÁ‹‚ mÊ⁄UÊ ∑§ß¸ ’Ê⁄U ∞‚ Ÿ≈Ufl∑§¸ ∑§Ê ÷á«Ê»§Ù«∏ Á∑§ÿÊ ¡Ê øÈ∑§Ê „Ò– ¬⁄U¥ÃÈ ‚flÊ‹ ÿ„ „Ò Á∑§ ÄUÿÊ ¬ÈÁ‹‚ mÊ⁄UÊ ∞‚ Ÿ≈Ufl∑§¸ ∑§Ê ÷á«Ê»§Ù«∏ Á∑§∞ ¡ÊŸ ∑‘§ ’Êfl¡ÍŒ •’ ÿ„ Ÿ≈Ufl∑§¸ ¬Í⁄UË Ã⁄U„ ’㌠„Ù øÈ∑‘§ „Ò¥ ÿÊ ∞‚ ÃàflÙ¥ Ÿ •¬Ÿ ø„⁄U fl SÕÊŸ ’Œ‹ ∑§⁄U ŒÍœ ∑‘§ ŸÊ◊ ¬⁄U ¡„⁄U, ’øŸ ∑§Ê ÿ„ √ÿfl‚Êÿ •’ ÷Ë ’ŒSÃÍ⁄U ø‹Ê ⁄UπÊ „Ò? Á¬¿‹ ÁŒŸÙ¥ ◊ȤÊ ÿÍ ¬Ë „ÙÃ „È∞ Á’„Ê⁄U ¡ÊŸ ∑§Ê •fl‚⁄U Á◊‹Ê– ⁄UÊSÃ ◊¥ ≈˛Ÿ ¬⁄U Á◊‹Ÿ flÊ‹Ë øÊÿ ∑‘§ „⁄U ¡ª„ ‹ª÷ª •‹ª-•‹ª SflÊŒ øπŸ ∑§Ù Á◊‹– øÊÿ ¬ËŸ ‚ ‚Ê»§ ¬ÃÊ ‹ªÃÊ ÕÊ Á∑§ S≈U‡ÊŸ fl ⁄U‹ªÊÁ«∏ÿÙ¥ ◊¥ Á’∑§Ÿ flÊ‹Ë øÊÿ ◊¥ Ÿ ∑‘§fl‹ ŒÍœ ∑§Ê SflÊŒ ‚¥Œ„¬Íáʸ „Ò ’ÁÀ∑§ øÊÿ ∑§Ë ¬ûÊË fl øËŸË ÷Ë •¬Ÿ flÊSÃÁfl∑§ SflÊŒ ∑‘§ •ŸÈM§¬ Ÿ„Ë¥ ‹ªË– ß‚ Áfl·ÿ ¬⁄U Á¿«∏Ë øøʸ ∑‘§ Œı⁄UÊŸ •Áœ∑§Ê¥‡Ê ◊È‚ÊÁ»§⁄U ÿ„Ë ∑§„Ã Á◊‹ Á∑§ ŒÍœ, øËŸË fl ¬ûÊË ‚÷Ë ∑§È¿ •ÁflE‚ŸËÿ „Ò– ∞∑§ √ÿÁQ§ Ÿ ÃÙ ÿ„Ê¥ Ã∑§ ’ÃÊÿÊ Á∑§ Á¡‚ ¬˝∑§Ê⁄U Ÿ∑∏§‹Ë ŒÍœ ’ŸÊŸ ∑‘§ Á‹∞ ÁflÁ÷ÛÊ ¬˝∑§Ê⁄U ∑‘§ ∑‘§Á◊∑§À‚ ÃÕÊ ÿÍÁ⁄UÿÊ •ÊÁŒ ∑§Ê ßSÃ◊Ê‹ œ«∏Ñ ‚ Á∑§ÿÊ ¡Ê ⁄U„Ê „Ò, ©‚Ë ¬˝∑§Ê⁄U øÊÿ ∑§Ë ¬ûÊË ∑‘§ ŸÊ◊ ¬⁄U ÷Ë ’Ê¡Ê⁄U ◊¥ fl„ ∑§È¿ Á’∑§ ⁄U„Ê

„Ò, Á¡‚∑§Ë ∑§À¬ŸÊ ÷Ë Ÿ„Ë¥ ∑§Ë ¡Ê ‚∑§ÃË– ’Êà ‚ÈŸŸ ◊¥ •ÁflE‚ŸËÿ ÃÙ ¡M§⁄U ‹ªªË ¬⁄UãÃÈ ∑§È¿ ◊È‚ÊÁ»§⁄UÙ¥ Ÿ ÃÙ ’«∏ ŒÊfl ∑‘§ ‚ÊÕ ÿ„ ÷Ë ∑§„Ê Á∑§ Ÿ∑§‹Ë øÊÿ ∑§Ë ¬ûÊË ÃÒÿÊ⁄U ∑§⁄UŸ ◊¥ ¬È⁄UÊŸ ø◊«∏Ù¥ ∑§Ê ’Ê⁄UË∑§ ’È⁄UÊŒÊ ßSÃ◊Ê‹ Á∑§ÿÊ ¡ÊÃÊ „Ò– ß‚Ë ¬˝∑§Ê⁄U øËŸË ∑§Ë ¡ª„ ÷Ë ∑§È¿ ∞‚Ë ŒflÊ߸ÿÊ¥ fl ∑‘§Á◊∑§À‚ ¬˝ÿÙª „Ù ⁄U„ „Ò¥ ¡Ù øËŸË ‚ ∑§◊ ‹ÊªÃ ◊¥ øËŸË ‚ •Áœ∑§ Á◊∆Ê‚ ¬ÒŒÊ ∑§⁄U ŒÃ „Ò–¥ ¡∏ÊÁ„⁄U „Ò ∞‚Ë øË¡∏Ù¥ ∑§Ê ‚flŸ Á∑§‚Ë ÷Ë √ÿÁÄà ∑‘§ ‡Ê⁄UË⁄U ◊¥ ∑‘§fl‹ ¡∏„⁄U „Ë ÉÊÙ‹ÃÊ „Ò– ß‚Ë ¬˝∑§Ê⁄U ŒË¬Êfl‹Ë ¡Ò‚ àÿı„Ê⁄UÙ¥ ∑‘§ Ÿ¡ŒË∑§ •ÊÃ „Ë ¬Í⁄U Œ‡Ê ◊¥ ‹ÊπÙ¥ ≈UŸ Á◊∆Ê߸ÿÙ¥ ∑§Ê •ÊŒÊŸ-¬˝ŒÊŸ fl π⁄UËŒ »§⁄UÙπ∏˜Ã ¡ŸÃÊ mÊ⁄UÊ ∑§Ë ¡ÊÃË „Ò– ŒË¬Êfl‹Ë ∑‘§ •Êª◊Ÿ ‚ ¬Ífl¸ ¡ŸÃÊ ÷‹ „Ë Sflÿ¥ ∑§Ù Ÿfl⁄UÊòÊÙ¥ fl Œ‡Ê„⁄UÊ ¡Ò‚ àÿÙ„Ê⁄UÙ¥ ◊¥ √ÿSà ÄUÿÙ¥ Ÿ ¬ÊÃË „Ù ¬⁄UãÃÈ ŒÈÇœ Á◊‹Êfl≈UπÙ⁄UÙ¥ fl Ÿ∑§‹Ë ŒÍœ ÁŸ◊ʸÃÊ•Ù¥ ∑§Ë ÁŸªÊ„¥ ¬„‹ ‚ „Ë ŒË¬Êfl‹Ë ∑§Ë ©‚ ⁄UıŸ∑§ ¬⁄U ¬«∏ øÈ∑§Ë „ÙÃË „Ò¥, Á¡‚◊¥ Á∑§ ‹ÊπÙ¥ ≈UŸ Ÿ∑§‹Ë ŒÍœ ŒË¬Êfl‹Ë ∑‘§ ’„ÊŸ ÷Ê⁄Uà ¡Ò‚ Áfl‡ÊÊ‹ ’Ê¡Ê⁄U ◊¥ π¬ ¡ÊÿÊ ∑§⁄UÃÊ „Ò– Œ‡Ê ◊¥ ∑§ß¸ SÕÊŸÙ¥ ¬⁄U ∑§ß¸ ’Ê⁄U ◊Ê‹ªÙŒÊ◊Ù¥ fl ∑§ÙÀ« S≈UÙ⁄U¡ ◊¥ ’«∏Ë ◊ÊòÊÊ ◊¥ ¿È¬Ê ∑§⁄U ⁄UπË ªß¸ fl„ ¡∏„⁄UË‹Ë Á◊∆Ê߸ÿÊ¥ ¬∑§«∏Ë ¡ÊÃË „Ò¥ ¡ÙÁ∑§ ŒË¬Êfl‹Ë ◊¥ ’øŸ ∑‘§ ◊∑§‚Œ ‚ ÃÒÿÊ⁄U ∑§⁄U ∑§Ê»§Ë ¬„‹ ‚ ∑§ÙÀ« S≈UÙ⁄U¡  ◊¥ ‚È⁄UÁˇÊà ⁄Uπ ŒË ¡ÊÃË „Ò¥– •ÊÁπ⁄U Œ‡Ê ∑§Ë ÷Ù‹Ë-÷Ê‹Ë ¡ŸÃÊ ∑‘§ ‚ÊÕ ∞‚Ê ÁflEÊ‚ÉÊÊà ∑§’ Ã∑§ „ÙÃÊ ⁄U„ªÊ? Á¡‚ jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

ŒÍœ ∑§Ë ¬ÁflòÊÃÊ ∑§Ë ‹Ùª ∑§‚◊¥ πÊÃ „Ò¥ ÃÕÊ ‚»‘§ŒË ∑‘§ Á‹∞ Á¡‚ ŒÍœ ∑‘§ ⁄U¥ª ∑§Ù ©ŒÊ„⁄UáÊ ∑‘§ M§¬ ◊¥ ßSÃ◊Ê‹ Á∑§ÿÊ ¡ÊÃÊ „Ò, ©‚ ŒÍœ ∑‘§ ŸÊ◊ ¬⁄U „◊ ∑§’ Ã∑§ ¡„⁄U ¬ËÃ ⁄U„¥ª? ÿ„Ê¥ ∞∑§ Áfl·ÿ ÿ„ ÷Ë ∑§ÊÁ’‹ªı⁄U „Ò Á∑§ ∞‚ œãœÙ¥ ◊¥ Á‹# ‹ÙªÙ¥ ∑‘§ Á‹∞ Ÿ ÃÙ Á∑§‚Ë ’«∏Ë ‚¡Ê ∑§Ê ¬˝ÊflœÊŸ „Ò Ÿ „Ë fl •Áœ∑§ ‚◊ÿ Ã∑§ ¡‹ ◊¥ ⁄U„ ¬ÊÃ „Ò–¥ ©œ⁄U ‚◊Ê¡ ÷Ë ∞‚ ‚◊Ê¡ Áfl⁄UÙœË ‹ÙªÙ¥ ∑§Ù ¡ÀŒË „Ë ◊Ê»§ ÷Ë ∑§⁄U ŒÃÊ „Ò– ¡ÊÁ„⁄U „Ò ¡∏„⁄U ’øŸ ¡Ò‚Ê ¡È◊¸ ∑§⁄UŸ fl ß‚∑‘§ ’Êfl¡ÍŒ ߟ∑§Ê ∑§È¿ Ÿ Á’ª«Ÿ∏ ∑‘§ ’ÊŒ ߟ∑‘§ „ı‚‹ ¬Sà ÄUÿÙ¥∑§⁄U „Ù¥ª? ŒÍ‚⁄UË •Ù⁄U •ãÿ ÁflÁ÷ÛÊ ¬˝∑§Ê⁄U ∑‘§ ÷˝CÊøÊ⁄UÙ¥ ∑§Ë Ã⁄U„ ß‚ Ÿ≈Ufl∑§¸ ◊¥ ÷Ë Á¡ê◊ŒÊ⁄U ‹ÙªÙ¥ fl ÃÕÊ∑§ÁÕà ⁄UÊC˝ ⁄UˇÊ∑§Ù¥ ∑§Ë ‚¥Á‹#ÃÊ ‚ ÷Ë ∑§Ã߸ ßã∑§Ê⁄U Ÿ„Ë¥ Á∑§ÿÊ ¡Ê ‚∑§ÃÊ– ÄUÿÙ¥Á∑§ ß‚ Ã⁄U„ ∑§Ê ¡Ù ÷Ë ∑§Ê◊ „ÙÃÊ „Ò, fl„ ∑§„Ë¥ Ÿ ∑§„Ë¥ •Ê’ÊŒË ∑‘§ ’Ëø ◊¥ „Ë „ÙÃÊ „Ò ÃÕÊ ß‚ Ÿ∑§‹Ë ©à¬ÊŒ ◊¥ ¬˝ÿÈÄà „ÙŸ flÊ‹Ë ‚Ê◊ª˝Ë ∑‘§ •Êflʪ◊Ÿ ∑§Ù ÷Ë ªÈ# Ÿ„Ë¥ ⁄UπÊ ¡Ê ‚∑§ÃÊ– •Õʸà ÿ„ Ÿ∑§‹Ë ◊Ê‹ ßã„Ë¥ ◊ÈÅÿ ‚«∑∏§Ù¥ ¬⁄U ø‹ Á»§⁄U ∑§⁄U •¬ŸË ◊¥Á¡‹ Ãÿ ∑§⁄UÃÊ „Ò Á¡‚ ¬⁄U Á∑§ „◊ ‚÷Ë ÃÕÊ ∑§ÊŸÍŸ ∑‘§ ⁄UπflÊ‹ ÷Ë •ÊÿÊ-¡ÊÿÊ ∑§⁄UÃ „Ò¥– Á‹„Ê¡Ê Á¡ê◊ŒÊ⁄U ‹Ùª ß‚ Ÿ≈Ufl∑§¸ ‚ •ŸÁ÷ôÊ „Ò¥, ÿ„ ’Êà ÷Ë ¬Í⁄UË Ã⁄U„ „¡◊ Ÿ„Ë¥ „ÙÃË– ∑§È‹ Á◊‹Ê∑§⁄U ¡ŸÃÊ ∑§Ù ß‚ Áfl·ÿ ¬⁄U ’„Èà øı∑§‚ fl ‚øà ⁄U„Ÿ ∑§Ë ¡M§⁄Uà „Ò– ¡ŸÃÊ ∑§Ù ÿ„ ‚◊¤Ê ‹ŸÊ øÊÁ„∞ Á∑§ ‚»‘§Œ ÁŒπÊ߸ ŒŸ flÊ‹Ê „⁄U ¬ÿ ¬ŒÊÕ¸ ŒÍœ Ÿ„Ë¥ „Ù ‚∑§ÃÊ– ●●● 41


¸fWXfdU³ffVf IZY ¸fbWXf³fZ ´fSX ´fWXbÔ¨ff SXWXf ´f¹ffÊUSX¯f ´fiQc¿f¯f ⁄UÊ¡‡Ê ∑§‡ÿ¬ œ⁄UÃË ÁŒŸÙ¥ÁŒŸ ª⁄U◊Ê ⁄U„Ë „Ò– ◊ı‚◊ ◊¥ ¡Ù •¬˝àÿÊÁ‡Êà ¬Á⁄UfløŸ fl •‚¥ÃÈ‹Ÿ ÁŸ⁄UãÃ⁄U ’…∏ ⁄U„ „Ò¥, •‚Êäÿ ’Ë◊ÊÁ⁄UÿÙ¥ ∑§Ê ¡Ù ◊∑§«∏¡Ê‹ ‹ªÊÃÊ⁄U »Ò§‹ÃÊ ø‹Ê ¡Ê ⁄U„Ê „Ò, ‚◊ÿ-•‚◊ÿ ¡Ù •ÁÃflÎÁC fl •ŸÊflÎÁC „Ù ⁄U„Ë „Ò, Á¡‚ Ã¡Ë ‚ ÷ÍSπ‹Ÿ ÁŸ⁄UãÃ⁄U ’…∏ ⁄U„ „Ò¥, ÷Í∑§ê¬ •Ê ⁄U„ „Ò¥, Á„◊ŸŒ ‚Íπ ⁄U„ „Ò¥ •ı⁄U Á¡‚ Ã⁄U„ ‚ ©ûÊ⁄UË fl ŒÁˇÊáÊË œÈ˝flÙ¥ ∑§Ë ’»§¸ Á¬¥ÉÊ‹∑§⁄U ◊„ÊÁflŸÊ‡Ê ∑§Ë ÷ÍÁ◊∑§Ê ÃÒÿÊ⁄U ∑§⁄U ⁄U„Ë „Ò, fl„ ‚’ ø⁄U◊ ‚Ë◊Ê ¬⁄U ¬„È¥ø ⁄U„ ¬ÿʸfl⁄UáÊ ¬˝ŒÍ·áÊ ∑‘§ ¬Á⁄UáÊÊ◊SflM§¬ „Ë „Ù ⁄U„Ê „Ò– ‚◊Sà ¡Ëfl-¡ªÃ ∑‘§ ¡ËflŸ ◊¥ ¡Ù ¡„⁄U ÉÊÈ‹ øÈ∑§Ê „Ò •ı⁄U ¡Ù ÁŸ⁄UãÃ⁄U ÉÊÈ‹ ⁄U„Ê „Ò, ©‚∑‘§ Á‹∞ ∑§Ù߸ ∞∑§ ¬˝ŒÍ·∑§ Ãàfl Á¡ê◊ŒÊ⁄U Ÿ„Ë¥ „Ò– flø◊ÊŸ ¬ÿʸfl⁄UáÊ ¬˝ŒÍ·áÊ ◊¥ flÊÿÈ ¬˝ŒÍ·áÊ, ¡‹ ¬˝ŒÍ·áÊ, ◊ÎŒÊ ¬˝ŒÍ·áÊ, äflÁŸ ¬˝ŒÍ·áÊ, ŸÊÁ÷∑§Ëÿ ¬˝ŒÍ·áÊ •ÊÁŒ ‚’ ¬˝ŒÍ·∑§ ‡ÊÊÁ◊‹ „Ò¥– flÊÿÈ ∑§Ù ¬˝ŒÍÁ·Ã ∑§⁄UŸ flÊ‹ ◊ÈÅÿ× ÃËŸ ∑§Ê⁄U∑§ „Ò,¥ •ø‹ Œ„Ÿ, ø‹Êÿ◊ÊŸ Œ„Ÿ •ı⁄U •ılÙÁª∑§ •¬Á‡ÊC– •ø‹ Œ„Ÿ ∑‘§ Äà ¡’ ∑§Ùÿ‹Ê, ¬≈˛ÙÁ‹ÿ◊ •ÊÁŒ ¡Ëflʇ◊Ë ß¸¥œŸ ¡‹Ã „Ò¥ ÃÙ ß‚‚ ‚À»§⁄U «Êß•ÊÚ Ä U‚Êß«, ‚À»§⁄U ≈˛Êß•ÊÚÄU‚Êß«, ∑§Ê’¸Ÿ ◊ÙŸÙÄU‚Êß«, ŸÊß≈˛Ù¡Ÿ •ÊÚÄU‚Êß«, ŸÊß≈˛Ù¡Ÿ «Êß•ÊÚÄU‚Êß« •ÊÁŒ ªÒ¥‚¥ ÁŸ∑§‹ÃË „Ò¥ •ı⁄U flÊÃÊfl⁄UáÊ ◊¥ ◊ı¡ÍŒ ¡‹Ëÿ 42

∑§áÊÙ¥ ∑‘§ ‚ÊÕ Á◊‹∑§⁄U ªãœ∑§Ëÿ Ã¡Ê’, ‚ÀçUÍ⁄U‚ •ê‹, ŸÊßÁ≈˛∑§ •ê‹ •ÊÁŒ ∑§Ê ÁŸ◊ʸáÊ ∑§⁄UÃË „Ò¥ •ı⁄U •ê‹Ëÿ fl·Ê¸ ∑‘§ M§¬ ◊¥ ¬ÎâflË ¬⁄U •Ê∑§⁄U •¬Ÿ ÉÊÊÃ∑§ ¬˝÷Êfl «Ê‹ÃË „Ò¥– ߟ ÉÊÊÃ∑§ ¬˝÷ÊflÙ¥ ◊¥ ◊ÈÅÿ M§¬ ‚ ¬ıœÙ¥ ∑§Ë ’…∏flÊ⁄U ¬˝÷ÊÁflà „ÙŸÊ, ◊ÎŒÊ ∑‘§ ¬Ù·∑§ ÃàflÙ¥ ∑§Ê „ŸŸ „ÙŸÊ, ◊àSÿ ¬˝¡ŸŸ ∑§Ê M§∑§ŸÊ, E‚Ÿ Ã¥òÊ ∑§Ê ¬˝÷ÊÁflà „ÙŸÊ •ÊÁŒ•ÊÁŒ ‡ÊÊÁ◊‹ „Ò¥– ߟ ‚’∑‘§ •‹ÊflÊ ÷Ë ßŸ ªÒ‚Ù¥ ∑‘§ ∑§È¬˝÷Êfl ŒπŸ ◊¥ •ÊÃ „Ò¥– ø‹Êÿ◊ÊŸ Œ„Ÿ ∑‘§ Äà ◊Ù≈U⁄U‚ÊßÁ∑§‹, S∑§Í≈U⁄U, ∑§Ê⁄U, ’‚, „flÊ߸ ¡„Ê¡, ⁄U‹ •ÊÁŒ ¬Á⁄Ufl„Ÿ ∑‘§ ‚◊Sà ‚ÊœŸÙ¥ ‚ ÁŸ∑§‹Ÿ flÊ‹ œÈ∞¥ ‚ flÊÃÊfl⁄UáÊ ◊¥ ¡„⁄U ÉÊÈ‹ÃÊ „Ò– ß‚ œÈ∞¥ ◊¥ ∑§Ê’¸Ÿ ◊ÙŸÙÄU ‚ Êß«, ŸÊß≈˛ Ù ¡Ÿ •ÊÄU ‚ Êß« ÃÕÊ „Êß«˛Ù∑§Ê’¸Ÿ ∑§Ê Á◊üÊáÊ „ÙÃÊ „Ò– ß‚∑‘§ •‹ÊflÊ ¬ ≈ ˛ Ù Á‹ÿ◊ ∑‘ § ¡‹Ÿ ‚ ≈U  ™ ≈U Ê ßÕ‹ ‹Ò « , ≈U™≈UÊÁ◊ÕÊß‹ ‹Ò« ¡Ò‚ ‹Ò« ÿÙÁª∑§ ¬ÒŒÊ „ÙÃ „Ò¥ •ı⁄U ‡Ê⁄UË⁄U ◊¥ „Ë◊ÙÇ‹ÙÁ’Ÿ ∑‘§ ÁŸ◊ʸáÊ ∑§Ù ⁄UÙ∑§∑§⁄U ’„Œ ÉÊÊÃ∑§ ∑§È¬˝÷Êfl «Ê‹Ã „Ò¥– •ılÙÁª∑§ ∑§Ê⁄UπÊŸÙ¥ ◊¥ ⁄UÊ‚ÊÿÁŸ∑§ ¬˝ÁR§ÿÊ•Ù¥ ‚ „ÙŸ flÊ‹ ©à¬ÊŒŸ, ©l٪٥ ‚ ÁŸ∑§‹Ÿ flÊ‹Ë ∑§Ê’¸Ÿ ◊ÙŸÙÄU‚Êß«, ‚À»§⁄U «Êß•ÊÚÄU‚Êß« •ÊÁŒ Áfl·Ò‹Ë ªÒ‚Ù¥ •ı⁄U •ılÙÁª∑§ ∑§Ê⁄UπÊŸÙ¥ ‚ ÁŸ∑§‹Ÿ flÊ‹ ¬˝ŒÍÁ·Ã ∑§ø⁄U ‚ ¬ÿʸfl⁄UáÊ ’„Œ ¬˝ŒÍÁ·Ã „ÙÃÊ „Ò– ¡‹ ¬˝ŒÍ·áÊ ∑‘§ Á‹∞ „◊Ê⁄UË ¿Ù≈UË ’«∏Ë ‚÷Ë jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

‹Ê¬⁄UflÊÁ„ÿÊ¥ ©ûÊ⁄UŒÊÿË „Ò¥– ߟ◊¥ ◊‡ÊËŸÙ¥ ∑§Ê •‚„ŸËÿ ‡ÊÙ⁄U-‡Ê⁄UÊ’Ê, «ÊÿŸÊ◊Êß≈U ÁflS»§Ù≈U, ªÙ‹Ê-’ÊM§Œ ∑§Ê ¬˝ÿÙª, „ÁÕÿÊ⁄UÙ¥ fl ’◊Ù¥ ∑§Ê ¬⁄UˡÊáÊ, flÊ„ŸÙ¥ ∑§Ê ÷Ê⁄UË ‡ÊÙ⁄U, ‹Ê©«S¬Ë∑§⁄U‚¸ •ÊÁŒ ‚’ øË¡¥ Á¡ê◊ŒÊ⁄U „Ò¥– ÁflÁ∑§⁄UáÊ ¬˝ŒÍ·áÊ Ÿ ÃÙ ‚◊Sà ¡Ëfl ¡ªÃ ∑‘§ ¡ËflŸ ¬„ ª„⁄U ¬˝‡ŸÁøã„ ‹ªÊ ÁŒ∞ „Ò¥ •ÊÁáfl∑§ Áflπá«ŸÙ¥ ‚ „ÙŸ flÊ‹Ë ÁflÉÊ≈UŸÊÁ÷∑§Ê ¬˝ÁR§ÿÊ ∑‘§ Äà ÁflÁ∑§⁄UáÊ ¬˝Œ·Í áÊ „ÙÃÊ „Ò– ßÁÄʂ ‚ÊˇÊË „Ò fl·¸ v~yz ∑§Ê, Á¡‚∑‘§ Œı⁄UÊŸ •◊Á⁄U∑§Ê Ÿ ¡Ê¬ÊŸ ∑‘§ ŒÙ ¬˝◊Èπ Ÿª⁄UÙ¥ „Ë⁄UÙÁ‡Ê◊Ê fl ŸÊªÊ‚Ê∑§Ë •ÊÁáfl∑§ ’◊ Áª⁄UÊ∞ Õ •ı⁄U Á¡‚‚ ¬Í⁄UË ŒÈÁŸÿÊ Œ„‹ ©∆Ë ÕË– •Ê¡ ‚Ê…∏ ¿„ Œ‡Ê∑§ ’ÊŒ ÷Ë ©Ÿ Ÿª⁄UÙ¥ ∑§Ù ©‚ •ÊÁáfl∑§ „◊‹ ∑§Ë øÙ≈U ‚ ◊ÈÁQ§ Ÿ„Ë¥ Á◊‹Ë „Ò– ÄUÿÙ¥Á∑§ ŸÊÁ÷∑§Ëÿ •¬Á‡ÊC ∑‘§ ⁄UÁ«ÿÙ∞ÁÄU≈Ufl Ãàfl ∑§◊ ‚ ∑§◊ ∞∑§ „¡Ê⁄U fl·Ù¥¸ Ã∑§ ‚ÁR§ÿ ⁄U„Ÿ ∑§Ë ˇÊ◊ÃÊ ⁄UπÃ „Ò¥– ŸÊÁ÷∑§Ëÿ ¬⁄UˡÊáÊÙ¥ ∑‘§ ø‹Ã ÃÙ ÁflÁ∑§⁄UáÊ ¬˝ŒÍ·áÊ ÁflE ∑‘§ Á‹∞ ∞∑§ ª¥÷Ë⁄U ÁSÕÁà ¬ÒŒÊ „Ù øÈ∑§Ë „Ò– ∑§È‹ Á◊‹Ê∑§⁄U ¬ÿʸfl⁄UáÊ ¬˝ŒÈ·áÊ Ÿ ◊ı‚◊ •ı⁄U •ãÿ ¬ÿʸfl⁄UáÊËÿ ‚◊Ë∑§⁄UáÊÙ¥ ∑§Ù ª«∏’«∏Ê∑§⁄U ⁄Uπ ÁŒÿÊ „Ò– ◊ı‚◊ •ı⁄U ¬ÿʸfl⁄UáÊ Áfl‡Ê·ôÊÙ¥ ∑‘§ ◊ÈÃÊÁ’∑§ •¬ŸË ø⁄U◊ ¬˝ŒÍ·áÊ ∑‘§ ø‹Ã ∞Á‡ÊÿÊ ∑‘§ ‚Êà Œ‡ÊÙ¥ ∑§Ë ¡‹flÊÿÈ ◊¥ •¬˝àÿÊÁ‡Êà ¬Á⁄UfløŸ •Ê øÈ∑§Ê „Ò •ı⁄U ÁSÕÁà ÁŸ⁄UãÃ⁄U ÷ÿÊfl„ „ÙÃË


ø‹Ë ¡Ê ⁄U„Ë „Ò– ªÃ Œ‡Ê∑§ ◊¥ „Ë •Ê∆ Œ‡ÊÙ¥ ∑‘§ ‚⁄U∑§Ê⁄UË •ı⁄U ÁŸ¡Ë •ŸÈ‚¥œÊŸ ‚¥SÕÊŸÙ¥ ∑‘§ {Æ ‚ ÷Ë •Áœ∑§ Áfl‡Ê·ôÊÙ¥ Ÿ øÃÊÿÊ ÕÊ Á∑§ ÷Ê⁄UÃ, ¬ÊÁ∑§SÃÊŸ, üÊË‹¥∑§Ê, ’ʥNjʌ‡Ê, ߥ«ÙŸÁ‡ÊÿÊ, ◊‹Á‡ÊÿÊ, ÁflÿßÊ◊ •ı⁄U Á»§‹Ë¬ËŸ ¡‹flÊÿÈ ¬Á⁄UfløŸ ∑‘§ ŒÈpR§ ◊¥ »§¥‚ øÈ∑‘§ „Ò¥ •ı⁄U ߟ Œ‡ÊÙ¥ ∑‘§ Ãʬ◊ÊŸÙ¥ fl ‚◊ÈŒ˝Ë ¡‹ SÃ⁄U ◊¥ ÁŸ⁄UãÃ⁄U flÎÁh „Ù ⁄U„Ë „Ò, Á¡‚‚ ߟ Œ‡ÊÙ¥ ∑‘§ Ã≈UflÃ˸ SÕÊŸÙ¥ ¬⁄U ‚◊ÈŒ˝Ë ÃÍ»§ÊŸ •¬ŸÊ ∑§„⁄U ’⁄U¬Ê∞¥ª, ∑§⁄UÙ«∏Ù¥ ‹Ùª ‡Ê⁄UáÊÊÁÕ¸ÿÙ¥ ∑§Ê ¡ËflŸ ¡ËŸ ∑‘§ Á‹∞ ’Êäÿ „Ù¥ª •ı⁄U ◊„Ê◊ÊÁ⁄UÿÙ¥ ∑§Ë ’Ê…∏ ÷Ë •Ê∞ªË– Áfl‡Ê·ôÊÙ¥ Ÿ ¡Ù ÷Ë ÁøãÃÊ∞¥ √ÿQ§ ∑§Ë¥ flÙ •ˇÊ⁄U‡Ê— ‚àÿÃÊ ∑§Ë Ã⁄U»§ •ª˝Á‚à „ÙŸ ‹ªË „Ò¥– ÷Ê⁄Uà ∑‘§ ∑‘§⁄U‹, •Êãœ˝ ¬˝Œ‡Ê •ı⁄U ’ʥNjʌ‡Ê, øËŸ, ¡Ê¬ÊŸ, •◊Á⁄U∑§Ê •ÊÁŒ Œ‡ÊÙ¥ ∑‘§ ‚◊ÈŒ˝Ë Ã≈UflÃ˸ ˇÊòÊÙ¥ ◊¥ •ÊŸ flÊ‹ ‚◊ÈŒ˝Ë ÃÍ»§ÊŸ œË⁄UœË⁄U Áfl∑§⁄UÊ‹ M§¬ œÊ⁄UáÊ ∑§⁄UŸ ‹ª ª∞ „Ò¥– ªÃ ∑§È¿ fl·Ù¥¸ ∑‘§ ‚◊ÈŒ˝Ë ÃÍ»§ÊŸÙ¥ Ÿ ÁflE÷⁄U ◊¥ ÷Ê⁄UË Ã’Ê„Ë ◊øÊ߸ „Ò– ÁŒ‚ê’⁄U, wÆÆy ◊¥ ‚ÈŸÊ◊Ë Ÿ ŒÁˇÊáÊ ∞Á‡ÊÿÊ߸ Œ‡ÊÙ¥ ÷Ê⁄UÃ, ߥ«ÙŸÁ‡ÊÿÊ, üÊË‹¥∑§Ê, ◊Ê‹ŒËfl, ÕÊ߸‹Òá«, ◊‹Á‡ÊÿÊ •ÊÁŒ Œ‡ÊÙ¥ ◊¥, •ªSÃ, wÆÆz ◊¥ ∑Ò§≈UÁ⁄UŸÊ Ÿ •◊Á⁄U∑§Ê ◊,¥ Ÿflê’⁄U, wÆÆ~ ◊¥ Á◊Á⁄UŸÊ Ÿ ÁflÿßÊ◊ ◊¥, Ÿflê’⁄U, wÆÆ~ ◊¥ „Ë ‚Ë«⁄U Ÿ ’ʥNjʌ‡Ê ◊,¥ ◊߸, wÆvÆ ◊¥ ‹Ò‹Ê Ÿ ÷Ê⁄Uà ◊,¥ ◊Êø¸, wÆvv ◊¥ ªÃ vyÆ ‚Ê‹ ∑‘§ ßÁÄʂ ∑‘§ ‚’‚ ÷ÿ¥∑§⁄U ‚ÈŸÊ◊Ë Ÿ ¡Ê¬ÊŸ ◊,¥ •ªSÃ, wÆvv ◊¥ •Êß⁄UËŸ Ÿ •◊Á⁄U∑§Ê ◊,¥ •ªSÃ, wÆvv ◊¥ „Ë ◊Èß»§Ê Ÿ øËŸ ◊¥, Á‚Ãê’⁄U, wÆvv ◊¥ Ë‚ Ÿ ¡Ê¬ÊŸ ◊¥, Á‚Ãê’⁄U, wÆvv ◊¥ „Ë Ÿ‚Ê≈U Ÿ øËŸ ◊¥ •ı⁄U ÁŒ‚ê’⁄U, wÆvv ◊¥ ‚ÈŸÊ◊Ë Ÿ Á»§‹Ë¬Ë¥‚ ◊¥ Ÿ ∑‘§fl‹ ÷ÿ¥∑§⁄U Ã’Ê„Ë ◊øÊ߸, •Á¬ÃÍ „¡Ê⁄UÙ¥ ‹ÙªÙ¥ ∑§Ù ◊ıà ∑§Ë ŸË¥Œ ‚È‹Ê ÁŒÿÊ, ‹ÊπÙ¥ ‹ÙªÙ¥ ∑‘§ ¡ËflŸ ∑§Ù Ã’Ê„ ∑§⁄U ÁŒÿÊ, •⁄U’Ù¥-π⁄U’Ù¥ ∑§Ë ‚ê¬Áà ∑§Ù ¬ÊŸË ◊¥ Á◊‹Ê ÁŒÿÊ •ı⁄U ¬˝∑§ÎÁà ∑§Ù ÷Ê⁄UË ŸÈ∑§‚ÊŸ ¬„È¥øÊÿÊ– ∞∑§ •ŸÈ◊ÊŸ ∑‘§ •ŸÈ‚Ê⁄U œ⁄UÃË ¬⁄U ¬Ê߸ ¡ÊŸ flÊ‹Ë ‹ª÷ª øÊ⁄U ∑§⁄UÙ«∏ ¬˝¡ÊÁÃÿÙ¥ ◊¥ ‚ ‹ª÷ª ∞∑§ ‚ı ¬˝¡ÊÁÃÿÊ¥ ¬˝ÁÃÁŒŸ ŸC „Ù ⁄U„Ë „Ò¥– ∞∑§ ¬˝Á‚h ¡Ëfl ÁflôÊÊŸË ÃÙ flŸÙ¥ ∑§Ë •¥œÊœÈ¥œ ∑§≈UÊ߸ ‚ ¬˝ÁÃÁŒŸ ∞∑§ ‚ı øÊ‹Ë‚ ⁄UË…∏ flÊ‹ ¡ËflÙ¥ ∑§Ë ¬˝¡ÊÁÃÿÊ¥ ‹È# „Ù ⁄U„Ë „Ò¥– ‚◊ÈŒ˝ ◊¥ Ã‹ ∑‘§ Á⁄U‚Êfl fl ¬ÊŸË ◊¥ ªãŒ ∑§Í«∏-∑§ø⁄U ∑‘§ ’„Êfl ∑‘§ ø‹Ã ∑§ß¸ ‚◊ÈŒË˝ ¡ËflÙ¥ ∑§Ê ÃÙ •ÁSÃàfl „Ë πÃ⁄U ◊¥ ¬«∏ øÈ∑§Ê „Ò– ¬ÿ¡‹ ∑‘§ ’…∏ øÈ∑‘§ ‚¥∑§≈U Ÿ ŒÈÁŸÿÊ ∑§Ë ŸË¥Œ „⁄UÊ◊ ∑§⁄U∑§‘ ⁄Uπ ŒË „Ò– ’Ê…∏ fl ‚Íπ ∑§Ë Áfl∑§⁄UÊ‹ÃÊ•Ù¥ Ÿ ÷Ë ‚’∑§Ù Á„‹Ê∑§⁄U ⁄Uπ ÁŒÿÊ „Ò– ∑§ÎÁ· ∑§Ë ©¬¡ fl Á◊^Ë ∑§Ë ©¬¡Ê™§ ˇÊ◊ÃÊ ◊¥ ÷Ë ÷Ê⁄UË ∑§◊Ë •ÊŸ ‹ªË „Ò– ∑§ß¸ ¿Ù≈U ‚◊ÈŒË˝ mˬ٥ ∑‘§ «Í’Ÿ ∑§Ê πÃ⁄UÊ ÷Ë ◊¥«⁄UÊŸ ‹ªÊ „Ò– „◊Ê⁄UË ‹Ê¬⁄UflÊÁ„ÿÙ¥ ∑‘§ ø‹Ã ¬ÿʸfl⁄UáÊ ¬˝ŒÍ·áÊ ’…∏Ê „Ò •ı⁄U ©‚Ë ∑‘§ ø‹Ã œ⁄UÃË ª⁄U◊Ê

©∆Ë „Ò– Áfl‡Ê·ôÊÙ¥ ∑§Ê ∑§„ŸÊ „Ò Á∑§ ¬ÿʸfl⁄UáÊ ¬˝Œ·Í áÊ ‚ ©à¬ÛÊ „ÙŸ flÊ‹Ë ªÒ‚¥ ¬ÎâflË ∑§Ê Ãʬ◊ÊŸ ’…∏ÊŸ ∑‘§ ‚ÊÕ-‚ÊÕ ◊ÊŸfl ¡ËflŸ ∑§Ë ⁄UˇÊÊ ∑§flø •Ù¡ÙŸ ¬⁄Uà ∑§Ù ÷Ë ’«∏Ë Ã¡Ë ‚ Á¿ÛÊ-Á÷ÛÊ ∑§⁄U ⁄U„Ë „Ò¥– ÿ„ •Ù¡ÙŸ ¬⁄Uà ªÒ‚ ∑§Ë ∞‚Ë ¬⁄Uà „Ò, ¡Ù ‚Íÿ¸ ∑§Ë ¬⁄UÊ’Ò¥ªŸË Á∑§⁄UáÊÙ¥ ∑§Ù ¬ÎâflË ¬⁄U •ÊŸ ‚ ⁄UÙ∑§ÃË „Ò¥ •ı⁄U „◊¥ ø◊«∏Ë ∑‘§ ⁄U٪٥ fl ∑Ò§¥‚⁄U ¡Ò‚Ë •‚¥Åÿ ŒÈ—‚Êäÿ ’Ë◊ÊÁ⁄UÿÙ¥ ∑‘§ ¬˝∑§Ù¬ ‚ ’øÊÃË „Ò¥– Áfl‡Ê·ôÊÙ¥ ∑‘§ •ŸÈ‚Ê⁄U ÁŸ⁄UãÃ⁄U ’…∏ ⁄U„ ¬ÿʸfl⁄UáÊ ¬˝ŒÍ·áÊ ∑‘§ ø‹Ã „◊Ê⁄UË ⁄UˇÊÊ-∑§flø •Ù¡ÙŸ ¬⁄Uà •àÿãà ˇÊËáÊ „Ù øÈ∑§Ë „Ò •ı⁄U ß‚◊¥ Á∑§‚Ë ÷Ë ‚◊ÿ ÷ÿ¥∑§⁄U Á¿Œ˝ „Ù ‚∑§ÃÊ „Ò– •ª⁄U ∞‚Ê „È•Ê ÃÙ ¬ÎâflË ∑‘§ ‚◊Sà ¡ËflÙ¥ ∑‘§ ¡ËflŸ πÃ⁄U ◊¥ ¬«∏ ¡Ê∞¥ª •ı⁄U ¬ÎâflË ∑§Ê Sflª¸◊ÿË flÊÃÊfl⁄UáÊ Ÿ⁄U∑§ ◊¥ ÃéŒË‹ „Ù ¡Ê∞ªÊ– ÁŸ⁄UãÃ⁄U ’…∏ ⁄U„ ¬ÿʸfl⁄UáÊ ¬˝ŒÍ·áÊ ∑‘§ ¬˝Áà ‚÷Ë Œ‡ÊÙ¥ ∑§Ë ‚⁄U∑§Ê⁄U¥ •àÿãà ª¥÷Ë⁄U ÃÙ „Ò,¥ ‹Á∑§Ÿ, ß‚ ⁄UÙ∑§Ÿ ◊¥ •„◊˜ ÷ÍÁ◊∑§Ê∞¥ Ÿ„Ë¥ ÁŸ÷Ê ¬Ê ⁄U„ „Ò¥– •Ê∞ ’Ÿ ÷ÿ¥∑§⁄U ’◊Ù¥ fl Á◊‚Êß‹Ù¥ ∑§Ê ¬⁄UˡÊáÊ, ¬⁄U◊ÊáÊÈ ¬⁄UˡÊáÊ, ‚⁄U∑§Ê⁄UË ‹Ê¬⁄UflÊÁ„ÿÙ¥ ∑‘§ ø‹Ã •ÊÿÈœ ÷á«Ê⁄UÙ¥ ◊¥ ‹ªŸ flÊ‹Ë •Êª, ‚◊ÈŒ˝Ë ÿÈh ¬⁄UˡÊáÊ, ‚⁄U∑§Ê⁄UË ªÙŒÊ◊Ù¥ ∑§Ê ‚«∏Ê ª‹Ê fl Áfl·Ò‹Ê πÊl-÷á«Ê⁄U ‚◊ÈŒ˝ ∑‘§ „flÊ‹ ∑§⁄UŸÊ, ‚◊ÈŒ˝Ë ŒÈÉʸ≈UŸÊ∞¥ •ÊÁŒ ‚’ ¬˝ŒÍ·áÊ ∑§Ù ⁄UÙ∑§Ÿ ∑§Ë ¬˝ÁÃ’hÃÊ ∑§Ë ¬Ù‹ πÙ‹ ⁄U„ „Ò–¥ Á¬¿‹ fl·Ù¥¸ ◊¥ ¡Ù ∑§ß¸ Œ‡ÊÙ¥ mÊ⁄UÊ ¬⁄U◊ÊáÊÈ ¬⁄UˡÊáÊ Á∑§∞ ª∞ •ı⁄U •◊Á⁄U∑§Ê mÊ⁄UÊ •»§ªÊÁŸSÃÊŸ fl ß⁄UÊ∑§ ◊¥ ¡Ù ’«∏ ÷Ê⁄UË ÷ÿ¥∑§⁄U fl ÁflŸÊ‡Ê∑§Ê⁄UË ’◊Ù¥ ∑§Ë

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

fl·Ê¸ ∑§Ë ªß¸, flÙ ‚’ ÷Ë ÁflE ¬ÿʸfl⁄UáÊ ¬˝ŒÍ·áÊ ∑§Ù ©‚∑§Ë ø⁄U◊ ‚Ë◊Ê ¬⁄U ¬„È¥øÊŸ ∑§Ë ’⁄UÊ’⁄U Á¡ê◊ŒÊ⁄U ÉÊ≈UŸÊ∞¥ „Ò¥– Á¬¿‹ fl·Ù¥¸ ◊¥ ‚ÊÚ‚¸ Ÿ ¬Í⁄U ÁflE ◊¥ ∑§Ù„⁄UÊ◊ ◊øÊÿÊ, fl„ ÷Ë ∞∑§ Œ‡Ê mÊ⁄UÊ Á∑§∞ ¡ÊŸ flÊ‹ ¡ÒÁfl∑§ ’◊ ∑‘§ ¬⁄UˡÊáÊ ∑§Ù ‚ãŒ„ ∑‘§ ŒÊÿ⁄U ◊¥ ‹ÊÿÊ ¡Ê øÈ∑§Ê „Ò– ∑Ò§≈UÁ⁄UŸÊ ¡Ò‚ ‚◊ÈŒ˝Ë ÃÍ»§ÊŸÙ¥ Ÿ ÷Ë ÷ÿ¥∑§⁄U ∑§„⁄U ’⁄U¬ÊÿÊ „Ò– ∑§„Ÿ ∑§Ê •Á÷¬˝Êÿ ÿ„ „Ò Á∑§ ‚Ò∑§«∏Ù¥ Œ‡Ê ¬˝ÁÃfl·¸ ßP§∆ ’Ò∆∑§⁄U ¬ÿʸfl⁄UáÊ ¬˝ŒÍ·áÊ ¬⁄U ¡Ù ÁøãÃÊ∞¥ √ÿQ§ ∑§⁄UÃ „Ò¥ •ı⁄U ©‚‚ ÁŸ¬≈UŸ ∑‘§ Á‹∞ ¡Ù ’«∏Ë-’«∏Ë ÿÙ¡ŸÊ∞¥ ’ŸÊÃ „Ò¥, ©ã„¥ flÊSÃÁfl∑§ÃÊ ◊ ¥ ÃéŒË‹ ∑§⁄U Ÿ  ∑§Ë ∑§«∏ Ë •Êfl‡ÿ∑§ÃÊ „Ò, fl⁄UŸÊ ‚÷Ë Œ‡ÊÙ¥ ∑§Ë ÿ„ ‚’ ªÁÃÁflÁœÿÊ¥ ◊ÊòÊ ∞∑§ …∏∑§Ù‚‹ ∑‘§ Á‚flÊÿ ∑§È¿ ÷Ë Ÿ„Ë¥ „Ù¥ªË– ÁflE ∑‘§ Œ‡ÊÙ¥ ∑§Ë ‚⁄U∑§Ê⁄UÙ¥ ∑‘§ ‚ÊÕ-‚ÊÕ ¬˝àÿ∑§ √ÿÁQ§ ∑§Ù ÷Ë ¬ÿʸfl⁄UáÊ ¬˝Œ·Í áÊ ∑‘§ ¬˝Áà ¡ÊªM§∑§ „ÙŸÊ „ÙªÊ •ı⁄U ¬ÿʸfl⁄UáÊ ¬˝Œ·Í áÊ ∑‘§ ¬˝Áà •¬ŸË ‹Ê¬⁄UflÊ„Ë, •ôÊÊŸÃÊ fl SflÊÕ¸ÃÊ ¬⁄U ∞∑§Œ◊ •¥∑§È‡Ê ‹ªÊŸÊ „٪ʖ ß‚∑‘§ Á‹∞ ¡M§⁄UË „Ò Á∑§ ¡Ÿ-¡Ÿ ∑§Ù •Áœ∑§ ‚ •Áœ∑§ ¬«∏ ‹ªÊŸ ∑§Ê ŒÎ…∏ ‚¥∑§À¬ ‹ŸÊ „ÙªÊ •ı⁄U ‹ª „È∞ ¬«∏Ù¥ ∑‘§ ‚¥⁄UˇÊáÊ ¬⁄U ÷Ë ’⁄UÊ’⁄U äÿÊŸ ⁄UπŸÊ „٪ʖ ∑§È‹ Á◊‹Ê∑§⁄U, ¬ÿʸfl⁄UáÊ ¬˝ŒÍ·áÊ ∑‘§ Á‹∞ Á¡ê◊ŒÊ⁄U ∑§Ê⁄U∑§Ù¥ ¬⁄U ÃÈ⁄Uãà •¥∑§È‡Ê ‹ªÊŸÊ, •Áœ∑§ ‚ •Áœ∑§ ¬«∏ ‹ªÊŸÊ •ı⁄U ©Ÿ∑§Ë¥ ⁄UˇÊÊ ∑§⁄UŸÊ „Ë ¬ÿʸfl⁄UáÊ ¬˝ŒÍ·áÊ ∑‘§ ¬˝∑§Ù¬ ‚ ’øŸ ∑‘§ •øÍ∑§ ©¬Êÿ „Ò¥– (‹π∑§ SflÃ¥òÊ ¬òÊ∑§Ê⁄U, ‚◊Ê¡‚flË ∞fl¥ ¬ÿʸfl⁄UáÊ ¬˝◊Ë „Ò¥–) ●●●

43


¬˝ÊøËŸ ÷Ê⁄Uà ∑‘§ S◊Ê⁄U∑§-©ŒÿÁªÁ⁄U π¥«ÁªÁ⁄U

∑§À¬ŸÊ ¬Ê‹πËflÊ‹ •Ù«Ë‡ÊÊ ◊¥ ÷ÈflŸE⁄U ∑‘§ ¬Ê‚ ÁSÕà ©ŒÿÁªÁ⁄U •ı⁄U π¥«ÁªÁ⁄U ∑§Ë ŒÙ ¬„ÊÁ«∏ÿÙ¥ ◊¥ ©ŒÿÁªÁ⁄U •ı⁄U π¥«ÁªÁ⁄U ªÈ»§Ê•Ù¥ ∑‘§ M§¬ ◊¥ ¬˝ÊøËŸ ÷Ê⁄Uà ∑‘§ •jÈà S◊Ê⁄U∑§ „Ò¥– „ÊÕ˪Èê»§Ê Á‡Ê‹Ê‹π ◊¥ ߟ∑§Ê fláʸŸ ∑§È◊Ê⁄UË ¬fl¸Ã ∑‘§ M§¬ ◊¥ •ÊÃÊ „Ò– ÿ ŒÙŸÙ¥ ªÈ»§Ê∞¥ ‹ª÷ª ŒÙ ‚ı ◊Ë≈U⁄U ∑‘§ •¥Ã⁄U ¬⁄U „Ò¥ •ı⁄U ∞∑§ ŒÍ‚⁄U ∑‘§ ‚Ê◊Ÿ „Ò¥– ÿ ªÈ»§Ê∞¥ •¡ãÃÊ •ı⁄U ∞‹Ù⁄UÊ Á¡ÃŸË ¬˝Á‚h Ÿ„Ë¥ „Ò¥, ‹Á∑§Ÿ ߟ∑§Ê ÁŸ◊ʸáÊ ’„Èà ‚È¥Œ⁄U …¥ª ‚ Á∑§ÿÊ ªÿÊ „Ò– ߟ∑§Ê ÁŸ◊ʸáÊ ⁄UÊ¡Ê πÊ⁄UÊfl‹Ê ∑‘§ ‡ÊÊ‚Ÿ ∑‘§ Œı⁄UÊŸ Áfl‡ÊÊ‹ Á‡Ê‹Êπ¥«Ù¥ ‚ Á∑§ÿÊ ªÿÊ ÕÊ •ı⁄U ÿ„Ê¥ ¬⁄U ¡ÒŸ ‚ÊœÈ ÁŸflʸáÊ ¬˝ÊÁ# ∑§Ë ÿÊòÊÊ ∑‘§ ‚◊ÿ ∑§⁄UÃ Õ– ßÁÄʂ, flÊSÃÈ∑§‹Ê, ∑§‹Ê •ı⁄U œ◊¸ ∑§Ë ŒÎÁC ‚ ߟ ªÈ»§Ê•Ù¥ ∑§Ê Áfl‡Ê· ◊„àfl „Ò– ©ŒÿÁªÁ⁄U ◊¥ v} ªÈ»§Ê∞¥ „Ò¥ •ı⁄U π¥«ÁªÁ⁄U ◊¥ vz ªÈ»§Ê∞¥ „Ò¥– ∑§È¿ ªÈ»§Ê∞¥ ¬˝Ê∑§ÎÁÃ∑§ „Ò¥, ‹Á∑§Ÿ ∞‚Ë ◊ÊãÿÃÊ „Ò Á∑§ ∑§È¿ ªÈ»§Ê•Ù¥ ∑§Ê ÁŸ◊ʸáÊ ¡ÒŸ ‚ʜȕ٥ Ÿ Á∑§ÿÊ ÕÊ •ı⁄U ÿ ¬˝Ê⁄U¥Á÷∑§ ∑§Ê‹ ◊¥ ø^ÊŸÙ¥ ‚ ∑§Ê≈U ∑§⁄U ’ŸÊ∞ ª∞ ¡ÒŸ ◊¥ÁŒ⁄UÙ¥ ∑§Ë flÊSÃÈ∑§‹Ê ∑‘§ Ÿ◊ÍŸÙ¥ ◊¥ ‚ ∞∑§ „Ò– Á‡Ê‹Ê‹πÙ¥ ◊¥ ߟ ªÈ»§Ê•Ù¥ ∑§Ù “‹ŸÊ” ∑§„Ê ªÿÊ „Ò •ı⁄U ßã„¥ Ÿ ¡ÊŸ Á∑§ÃŸË ¬ÍÁáʸ◊Ê flÊ‹Ë øÊ°ŒŸË ⁄UÊÃÙ¥ ◊¥ ’ŸÊÿÊ ªÿÊ ÕÊ– ªÈ»§Ê•Ù¥ ∑‘§ ◊È¥„ Œ⁄UflÊ¡Ù¥ ¡Ò‚ „Ò¥, ¡„Ê¥ ‚ ÁŒŸ ∑‘§ ‚◊ÿ ‚Í⁄U¡ ∑§Ë ⁄UÙ‡ÊŸË •Ê ‚∑§ÃË „Ò •ı⁄U ¬Õ⁄UË‹ »§‡Ê¸ ª◊¸ ⁄U„Ã 44

„Ò¥– ⁄UÊà ∑§Ù øÊ°Œ ∑§Ë ⁄UÙ‡ÊŸË ªÈ»§Ê ◊¥ •ÊÃË „Ò •ı⁄U ªÈ»§Ê•Ù¥ ◊¥ ©¡Ê‹Ê ⁄U„ÃÊ „Ò– ߟ ªÈ»§Ê•Ù¥ ◊¥ ‚ÊœÈ ‹Ùª •Ê∑§⁄U ⁄U„Ã Õ, ¡Ù ‚¥‚Ê⁄U ∑§Ù àÿʪ ∑§⁄U •¬Ÿ ß •ı⁄U ◊Ÿ ∑§Ë ‡ÊÁQ§ÿÙ¥ ∑‘§ ¬˝flÊ„ ‚ ÁŸflʸáÊ ∑‘§ Á‹∞ ìSÿÊ ∑§⁄UÃ Õ– ‚ȪÁãœÃ »§Í‹Ù¥, ø„ø„ÊÃ ¬ÁˇÊÿÙ¥, ¬ûÊÙ¥ ∑§Ë ‚⁄U‚⁄UÊ„≈U, ©¡‹Ë œÍ¬ •ı⁄U ‡ÊËË ø¥Œ◊˝ Ê ∑‘§ ‚ÊÁÛÊäÿ ◊¥ fl ¬˝∑§ÎÁà ∑‘§ ‚ÊÕ ∞∑§ M§¬ „Ù ¡ÊÃ Õ– ߟ ªÈ»§Ê•Ù¥ ◊¥ ’Ò∆∑§⁄U ‚ʜȡŸ ‡ÊÊ¥Áà ‚ ‚◊ÊÁœ ‹ªÊÃ Õ •ı⁄U ∑§∆Ù⁄U ìSÿÊ ∑§⁄UÃ Õ– ÁflmÊŸ ‹Ùª ÷Ë ‚àÿ, ‡ÊÊ¥ÁÃ, ◊ÙˇÊ •ı⁄U ‚ıãŒÿ¸ ’Ùœ ∑‘§ Á‹∞ ÿ„Ê¥ •ÊÃ Õ– ©ŒÿÁªÁ⁄U ∑§Ë ªÈ»§Ê∞¥ ‹ª÷ª vxz »§È≈U •ı⁄U π¥«ÁªÁ⁄U ∑§Ë ªÈ»§Ê∞¥ vv} »§È≈U ™§¥øË „Ò¥– ÿ ªÈ»§Ê∞¥ ߸‚Ê ¬Ífl¸ ŒÍ‚⁄UË ‡ÊÃÊéŒË ∑§Ë „Ò¥– ÿ ªÈ»§Ê∞¥ •Ù«Ë‡ÊÊ ˇÊòÊ ◊¥ ’ıh œ◊¸ •ı⁄U ¡ÒŸ œ◊¸ ∑‘§ ¬˝÷Êfl ∑§Ù Œ‡ÊʸÃË „Ò¥– ÿ ¬„ÊÁ«∏ÿÊ¥ ªÈ»§Ê•Ù¥ ‚ •Êë¿ÊÁŒÃ „Ò¥, ¡„Ê¥ ¡ÒŸ ‚ʜȕ٥ ∑‘§ ¡ËflŸ •ı⁄U ∑§Ê‹ ‚ ‚¥’Á¥ œÃ flÊSÃÈ∑§‹Ê ∑§ÎÁÃÿÊ¥ „Ò¥– ߟ ªÈ»§Ê•Ù¥ ∑§Ê ÁŸ◊ʸáÊ ¬˝ÊøËŸ •Ù«Ë‡ÊÊ ÿÊŸË ∑§Á‹¥ª ∑‘§ Ÿ⁄U‡Ê πÊ⁄UÊfl‹Ê Ÿ (wÆ~-v|Æ ß¸‚Ê ¬Ífl¸ ∑‘§ ’Ëø) ∑§⁄UÊÿÊ ÕÊ– Ÿ⁄U‡Ê πÊ⁄UÊfl‹Ê ∑§Ù •‡ÊÙ∑§ ‚◊˝Ê≈U Ÿ „⁄UÊ ÁŒÿÊ ÕÊ– ÿlÁ¬ Ÿ⁄U‡Ê πÊ⁄UÊfl‹Ê ¡ÒŸ œ◊¸ ∑§Ù ◊ÊŸÃ Õ, ‹Á∑§Ÿ œÊÁ◊¸∑§ Á¡ôÊÊ‚Ê•Ù¥ ∑‘§ ¬˝Áà ©Ÿ∑§Ê ŒÎÁC∑§ÙáÊ ©ŒÊ⁄U ÕÊ– ߟ ªÈ»§Ê•Ù¥ ∑§Ê ÁŸ◊ʸáÊ •Áœ∑§Ã⁄U Á‡Ê‹Ê•Ù¥ ∑‘§ ™§¬⁄UË ÷ʪ ◊¥ „ÙÃÊ ÕÊ •ı⁄U ªÈ»§Ê•Ù¥ ∑‘§ •ÊflÊ‚ jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

‚ÊœŸÊ •ı⁄U ¬˝ÊÕ¸ŸÊ ∑‘§ Á‹∞ ‚Íπ flÊ‹ SÕÊŸ „ÙÃ Õ, ¡„Ê¥ fl·Ê¸ ∑§Ê ¬ÊŸË Ÿ„Ë¥ ∆„⁄UÃÊ ÕÊ, ߟ∑‘§ ‚ÊÕ ’⁄UÊ◊ŒÊ ÿÊ •Ê°ªŸ „ÙÃÊ ÕÊ– ¿Ù≈UË¿Ù≈UË ‚ÈÁflœÊ•Ù¥ ∑§Ë ÷Ë √ÿflSÕÊ „ÙÃË ÕË– „Ê‹Ê¥Á∑§ ¿Ã ∑§Ë ™§°øÊ߸ ∑§◊ „ÙÃË ÕË •ı⁄U ∑§Ù߸ √ÿÁQ§ ‚Ëœ π«∏Ê Ÿ„Ë¥ „Ù ‚∑§ÃÊ ÕÊ– ◊ÈÅÿ M§¬ ‚ ÿ ÁflüÊÊ◊ SÕ‹ ÿÊ ‡ÊÿŸ ∑§ˇÊ Õ– ∞∑§ „Ë ∑§ˇÊ ◊¥ ’„Èà ‚ÊœÈ ⁄U„Ã Õ– ∑§ˇÊ ◊¥ ∞∑§ πÊ‚ ’Êà ÕË Á∑§ ¬˝fl‡Ê SÕ‹ ∑‘§ ‚Ê◊Ÿ ∑§Ë •Ù⁄U ∑§Ê »§‡Ê¸ ™§°øÊ ©∆Ê „È•Ê ÕÊ, ¡Ù ‡ÊÊÿŒ ‚ÙŸ ∑‘§ ‚◊ÿ Á‚⁄U„ÊŸ ∑§Ê ∑§Ê◊ ŒÃÊ ÕÊ– ÿ ∑§ˇÊ Ã¥ª •ı⁄U ‚¬Ê≈U „ÙÃ Õ •ı⁄U ߟ∑‘§ ¬˝fl‡Ê mÊ⁄U ¬⁄U ÁflÁ÷ÛÊ flSÃÈ•Ù¥ ∑§Ë flÊSÃÈ∑§‹Ê ∑§ÎÁÃÿÊ¥ „ÙÃË ÕË¥– ÷Ê⁄UÃËÿ ¬È⁄UÊÃàfl ‚fl¸ˇÊáÊ Áfl÷ʪ Ÿ ߟ ªÈ»§Ê•Ù¥ ∑§Ë ªáÊŸÊ ∑§⁄UÊ߸ •ı⁄U ߟ flSÃÈ•Ù¥ ∑‘§ •ÊœÊ⁄U ¬⁄U ߟ∑‘§ •‹ª-•‹ª ŸÊ◊ ⁄Uπ– ߟ flSÃÈ•Ù¥ ◊¥ ÁflÁ÷ÛÊ ¬˝∑§Ê⁄U ∑‘§ Œ⁄U’Ê⁄U ∑‘§ ŒÎ‡ÿ, ¬‡ÊÈ-¬ˇÊË, ‡ÊÊ„Ë ¡È‹Í‚Ù¥, Á‡Ê∑§Ê⁄U •Á÷ÿÊŸÙ¥ •ı⁄U ŒÒãÿ ¡ËflŸ ∑‘§ ŒÎ‡ÿ „ÙÃ Õ– ÿ ‹π ’˝Ê±◊Ë Á‹Á¬ ◊¥ „Ò¥ •ı⁄U ¡ÒÁŸÿÙ¥ ∑‘§ ◊Í‹ ◊¥òÊ- áÊ◊Ù∑§Ê⁄U ◊¥òÊ ‚ ‡ÊÈM§ „ÙÃ „Ò¥– ß‚∑‘§ ’ÊŒ ⁄UÊ¡Ê πÊ⁄UÊfl‹Ê ∑‘§ ¡ËflŸ •ı⁄U ∑§ÊÿÙ¥¸ ‚ ‚¥’¥ÁœÃ ŒÎ‡ÿ „Ò¥, ¡Ù ‚÷Ë œÊÁ◊¸∑§ √ÿflSÕÊ•Ù¥ ∑§Ê ‚ê◊ÊŸ ∑§⁄UÃ Õ •ı⁄U œ◊¸ SÕ‹Ù¥ ∑§Ê ¡ËáÊÙ¸hÊ⁄U ∑§⁄UÃ Õ– •‹ª-•‹ª ªÈ»§Ê•Ù¥ ¬⁄U ©Ÿ∑‘§ ‚¥⁄UˇÊ∑§Ù¥ ∑‘§ ŸÊ◊ „Ò¥– •Áœ∑§Ã⁄U ‚¥⁄UˇÊ∑§ ⁄UÊ¡Ê ∑‘§ fl¥‡Ê¡ „Ò¥– ∑§Á‹¥ª Áfl¡ÿ ∑‘§ ’ÊŒ ¡’


•‡ÊÙ∑§ ∑§Ê ‡ÊÊ‚Ÿ „È•Ê •ı⁄U ⁄UÊ¡Ê πÊ⁄UÊfl‹Ê ∑§Ë ‚÷Ë ‚¥¬ÁûÊÿÙ¥ ¬⁄U ©Ÿ∑§Ê •Áœ∑§Ê⁄U „Ù ªÿÊ, ÃÙ œË⁄U-œË⁄U ¡ÒŸ œ◊¸ ∑‘§ SÕÊŸ ¬⁄U ’ıh œ◊¸ ∑§Ê ¬˝÷Êfl ’…∏Ÿ ‹ªÊ– ©ŒÿÁªÁ⁄U ©ŒÿÁªÁ⁄U ªÈ»§Ê•Ù¥ ◊¥ »§‡Ê¸ ∑§Ù ¬àÕ⁄UÙ¥ ∑§Ë ‚◊Ë Á‡Ê‹Ê•Ù¥ ‚ ’ŸÊÿÊ ªÿÊ „Ò– ‚Ë…∏ËŸÈ◊Ê ¬àÕ⁄UÙ¥ ¬⁄U ø‹Ã-ø‹Ã v} ªÈ»§Ê•Ù¥ ∑‘§ Œ‡Ê¸Ÿ „Ù ¡ÊÃ „Ò¥– ªÈ»§Ê ‚¥ÅÿÊ v, ⁄Uʟ˪Èê»§Ê ÿÊŸË ⁄UÊŸË ∑§Ë ªÈ»§Ê „Ò ¡Ù ŒÙ ◊¥Á¡‹Ê „Ò– ÿ„ ªÈ»§Ê äflÁŸ ‚¥ÃÈ‹Ÿ ∑§Ë ÁflÁ‡ÊCÃÊ ∑‘§ Á‹∞ ¬˝Á‚h „Ò •ı⁄U ‚◊¤ÊÊ ¡ÊÃÊ „Ò Á∑§ ß‚∑§Ê ¬˝ÿÙª ◊¥òÊÙëøÊ⁄U ∑‘§ Á‹∞ •ı⁄U ŸÊ≈U˜ÿ ¬˝Œ‡Ê¸ŸÙ¥ ∑‘§ Á‹∞ Á∑§ÿÊ ¡ÊÃÊ „Ò– ÿ„Ê¥ ¬⁄U ⁄UÕ ¬⁄U ‚flÊ⁄U ‚Íÿ¸ ŒflÃÊ ∑§Ë ÷Ë ◊ÍÁø „Ò– ŸËø flÊ‹Ë ◊¥Á¡‹ ∑‘§ ŒÊÿ¥ ÷ʪ ◊¥ ∞∑§ ∑§ˇÊ „Ò Á¡‚∑‘§ ÃËŸ ¬˝fl‡ Ê SÕ‹ „Ò¥ •ı⁄U π¥÷Ù¥ flÊ‹Ê ’⁄UÊ◊ŒÊ „Ò– øÃÈ÷¡ ¸È •Ê∑§Ê⁄U ∑§Ë Á‡Ê‹Ê ∑‘§ ÃËŸ •Ù⁄U ‚ ß‚∑§Ë πÈŒÊ߸ ∑§Ë ªß¸ „Ò •ı⁄U ŒËflÊ⁄UÙ¥ ¬⁄U ÁøòÊ-’‹¥ „Ò–¥ ¬˝fl‡ Ê SÕ‹ ¬⁄U ŒÙ ‚¥ÃÁ⁄UÿÙ¥ ∑§Ë ◊ÍÁøÿÙ¥ ‚Á„à ߂◊¥ ∑§È¿ ‚ÈŒ¥ ⁄U flÊSÃÈ∑§‹Ê ∑‘§ ŒÎ‡ÿ „Ò–¥ ¬˝fl‡ Ê SÕ‹ ∑‘§ Á÷ÁûÊ SÃ¥÷Ù¥ ¬⁄U ‚ÈŒ¥ ⁄U ÁøòÊ-’‹,¥ ÃÙ⁄UáÊ, ¡Ëfl¡¥Ã• È Ù¥ ∑‘§ ŒÎ‡ÿ ÃÕÊ œÊÁ◊¸∑§ •ı⁄U ⁄UÊ¡‚Ë ŒÎ‡ÿ „Ò–¥ ∞∑§ ŸÃ¸∑§Ë ∑‘§ ‚ÊÕ ‚¥ªËÃ∑§Ê⁄U ∑§Ù „ÊÕ ¡Ù«∏Ÿ ∑§Ë ◊ÈŒ˝Ê ◊¥ Œ‡ÊʸÿÊ ªÿÊ „Ò– ∑‘§ãŒ˝Ëÿ ÷ʪ ◊¥ øÊ⁄U ∑§ˇÊ „Ò¥– ÿ„Ê¥ ¬⁄U Ÿ⁄U‡Ê ∑‘§ Áfl¡ÿ •Á÷ÿÊŸ •ı⁄U ©Ÿ∑§Ë ÿÊòÊÊ ∑§Ù Œ‡ÊʸÿÊ ªÿÊ „Ò– ÿ„Ê¥ ¬⁄U ⁄UˇÊ∑§Ù¥ ∑‘§ ∑§ˇÊ „Ò¥ Á¡ã„¥ ¬„Ê«∏Ë ‚ Áª⁄UÃ ¤Ê⁄UŸ¥, »§‹Ù¥ ‚ ‹Œ flΡÊÙ¥, flãÿ ¡ËflÙ¥, ’ÊŸ⁄UÙ¥ •ı⁄U ∑§◊‹-ÃÊ‹ ◊¥ •∆πÁ‹ÿÊ ∑§⁄UÃ „ÊÁÕÿÙ¥ ∑§Ë ◊ÍÁøÿÙ¥ ‚ ‚¡ÊÿÊ ªÿÊ „Ò– ™§¬⁄U ∑§Ë ◊¥Á¡‹ ◊¥ ¿„ ∑§ˇÊ „Ò¥– ∞∑§ ŒÊÿË¥ •Ù⁄U, ∞∑§ ’ÊÿË¥ •Ù⁄U ÃÕÊ øÊ⁄U Á¬¿‹Ë •Ù⁄U „Ò¥– ‚÷Ë øÊ⁄U

∑§ˇÊÙ¥ ◊¥ ŒÙ-ŒÙ mÊ⁄U „Ò¥ ¡„Ê¥ ŒÙ-ŒÙ Á÷ÁûÊ SÃ¥÷ „Ò¥– ÿ„Ê¥ ÃÙ⁄UáÊ ÷Ë „Ò¥, Á¡ã„¥ ‚¬¸ •ı⁄U ∑§◊‹ ∑§Ë Ã⁄U„ ¡ÒŸ œ◊¸ ∑§Ê ¬ÁflòÊ ¬˝ÃË∑§ ◊ÊŸÊ ¡ÊÃÊ „Ò– ߟ∑‘§ •‹ÊflÊ ‡Ê∑§È¥Ã‹Ê ∑‘§ ‚ÊÕ ⁄UÊ¡Ê ŒÈcÿ¥Ã ∑§Ë ¬„‹Ë ÷¥≈U •ı⁄U ŸÎàÿ ∑§‹Ê ∑‘§ ÷Ë ŒÎ‡ÿ „Ò¥– ªÈ»§Ê ‚¥ÅÿÊ ŒÙ ’Ê¡ÊÉÊ⁄U ªÈê»§Ê ∑§„‹ÊÃË „Ò, ¡„Ê¥ ‚Ê◊Ÿ ŒÙ Áfl‡ÊÊ‹ SÃ¥÷ „Ò¥ •ı⁄U •¥Œ⁄U ∞∑§ •ı⁄U SÃ¥÷ „Ò– ªÈ»§Ê ‚¥ÅÿÊ ÃËŸ ∑§Ù ¿Ù≈UÊ „ÊÕË ªÈê»§Ê ∑§„Ã „Ò–¥ ß‚∑‘§ ¬˝fl‡ Ê ¬⁄U ’„Èà „Ë ‚ÈŒ¥ ⁄U ¿„ „ÊÁÕÿÙ¥ ∑§Ë ◊ÍÁøÿÊ¥ „Ò–¥ ªÈ»§Ê ‚¥ÅÿÊ øÊ⁄U •À∑§Ê¬È⁄UË ªÈê»§Ê „Ò, ¡Ù ŒÙ ◊¥Á¡‹Ê „Ò– ÿ„Ê¥ ∞∑§ Á‚¥„ ∑§Ê ŒÎ‡ÿ „Ò Á¡‚Ÿ •¬Ÿ ◊È¥„ ◊¥ Á‡Ê∑§Ê⁄U ∑§Ù Œ’ÙøÊ „È•Ê „Ò– ¬ÁˇÊÿÙ¥ ∑§Ê ∞∑§ ¡Ù«∏Ê, ∑§È¿ ‹ÙªÙ¥ •ı⁄U ¬‡ÊÈ•Ù¥ ∑‘§ ÁøòÊ ÷Ë SÃ¥÷Ù¥ ¬⁄U •¥Á∑§Ã „Ò–¥ ∑‘§ãŒ˝Ëÿ ∑§ˇÊ ◊¥ ∞∑§ ’ÙÁœ-flÎˇÊ ÷Ë ’ŸÊÿÊ ªÿÊ „Ò– ªÈ»§Ê∞¥ ‚¥ÅÿÊ ¬Ê¥ø, ¿„, ‚Êà •ı⁄U •Ê∆ ¡ÿ-Áfl¡ÿ ªÈ껧Ê, ¬ŸÊ‚Ê ªÈ껧Ê, ∆∑§È⁄UÊŸË ªÈê»§Ê •ı⁄U ¬ÊÃÊ‹¬È⁄UË ªÈê»§Ê ∑‘§ ŸÊ◊ ‚ ¬˝Á‚h „Ò– ¬Ê¥øflË¥ •ı⁄U ‚ÊÃflË¥ ªÈ껧Ê∞¥ ŒÙ ◊¥Á¡‹Ë „Ò¥– ߟ◊¥ ÁøòÊ∑§Ê⁄UË •ı⁄U ¬ÁˇÊÿÙ¥ •ÊÁŒ ∑‘§ ÁøòÊ „Ò¥– ªÈ»§Ê ‚¥ÅÿÊ Ÿı, ◊¥øʬÈ⁄UË •ı⁄U Sflª¸¬È⁄UË ªÈ»§Ê∞¥ „Ò¥, ¡Ù ŒÙ ◊¥Á¡‹Ê „Ò¥ •ı⁄U ¡„Ê¥ ∑§ß¸ flÊSÃÈ∑§‹Ê ∑§ÎÁÃÿÊ¥ •ı⁄U Á‡Ê‹Ê‹π „Ò¥– ß‚◊¥ ‹¥’Ë œÙÃË, •¥ªflSòÊ◊ •ı⁄U ∑§ÊŸÙ¥ ◊¥ ∑§È¥«‹ «Ê‹ •ı⁄U „ÊÕ ¡Ù«∏ „È∞ øÊ⁄U ¬È¡ÊÁ⁄UÿÙ¥ ¡Ò‚Ë ◊ÍÁøÿÊ¥ „Ò¥– ß‚ ªÈ»§Ê ◊¥ ⁄UÊ¡◊È∑§È≈U ¬„Ÿ „È∞ ∞∑§ √ÿÁQ§ ∑§Ë ÷Ë ◊ÍÁø „Ò, Á¡‚∑‘§ ’Ê⁄U ◊¥ ∑§„Ê ¡ÊÃÊ „Ò Á∑§ ÿ„ ¿ŒË Ÿ⁄U‡Ê flR§Œfl ∑§Ë ◊ÍÁø „Ò– ªÈ»§Ê ‚¥ÅÿÊ Œ‚ ªáÊ‡Ê ªÈê»§Ê „Ò– ÿ„Ê¥ ¬⁄U ∞∑§ øÒà ∑§ˇÊ „Ò, ¡Ù ‚ʜȕ٥ ∑§Ê ¬Í¡Ê SÕ‹ „Ò, ⁄U„Ÿ ∑‘§ Á‹∞ ∑§◊ ™§°øÊ߸ flÊ‹ ŒÙ ∑§ˇÊ „Ò¥ •ı⁄U ∞∑§ ’⁄UÊ◊ŒÊ „Ò ¡„Ê¥ ªáÊ‡Ê ∑§Ë ©÷⁄UË „È߸ ◊ÍÁø „Ò,

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

ÿ„Ê¥ ¬⁄U ¡ÒŸ ÃËÕ¥¸∑§⁄U ∑§Ë ŸP§Ê‡ÊËŸÈ◊Ê ◊ÍÁø ÷Ë „Ò– ¡ê’E⁄U ªÈ껧Ê-ªÈ»§Ê ‚¥ÅÿÊ vv, ∞∑§ ¿Ù≈UË ªÈ»§Ê „Ò, Á¡‚∑‘§ ŒÙ Œ⁄UflÊ¡ „Ò¥– ªÈ»§Ê ‚¥ÅÿÊ vw, ∑§◊ ™§°øÊ߸ flÊ‹Ë •ı⁄U ŒÙ Œ⁄UflÊ¡Ù¥ flÊ‹Ë √ÿÊÉÊ˝ ªÈê»§Ê „Ò– ß‚∑§Ê ¬˝fl‡Ê SÕ‹ √ÿÊÉÊ˝ ∑‘§ ◊Èπ ¡Ò‚Ê „Ò, Á¡‚∑‘§ ™§¬⁄U ∑§Ë ¡’«∏ ◊¥ ŒÊ°Ã ÁŒπÊ߸ ŒÃ „Ò¥– ÿ„ ’⁄UÊ◊Œ ∑§Ë ¿Ã ∑§Ê ∑§Ê◊ ŒÃË „Ò •ı⁄U ¬˝fl‡Ê ª‹Ë ÷Ë „Ò– ªÈ»§Ê ‚¥ÅÿÊ vx ‚¬¸ ªÈê»§Ê „Ò, ¡Ù ’„ÃÈ „Ë ¿Ù≈UË „Ò– ÿ„Ê¥ ¬⁄U πÊ⁄UÊfl‹Ê ∑§Ë ¡ËflŸ ∑§Ê ßÁÄʂ ◊ªœË ÷Ê·Ê ◊¥ •¥Á∑§Ã „Ò– •ãÿ ªÈ»§Ê•Ù¥ ◊¥ ªÈ»§Ê ‚¥ÅÿÊ vy- „ÊÕË ªÈ껧Ê, ªÈ»§Ê ‚¥ÅÿÊ vz-œŸÊªÊ⁄U ªÈ껧Ê, ªÈ»§Ê ‚¥ÅÿÊ v{„Á⁄UŒÊ‚ ªÈ껧Ê, ªÈ»§Ê ‚¥ÅÿÊ v| ñ ¡ªê◊∆ ªÈê»§Ê •ı⁄U ªÈ»§Ê ‚¥ÅÿÊ v}- ⁄Uق߸ ªÈê»§Ê „Ò– π¥«ÁªÁ⁄U ªÈ»§Ê∞¥ ¬„‹Ë •ı⁄U ŒÍ‚⁄UË ªÈ»§Ê∞¥ ÃÊÃÙflÊ ªÈê»§Ê v •ı⁄U ŒÙ ∑§„‹ÊÃË „Ò¥, ¡Ù ¬˝fl‡Ê SÕ‹ ¬⁄U ⁄UˇÊ∑§Ù¥ •ı⁄U ŒÙ ’Ò‹Ù¥ ÃÕÊ Á‚¥„Ù¥ ‚ ‚È‚Áí¡Ã „Ò– ¬˝fl‡Ê ÃÙ⁄UáÊ ¬⁄U ÃÙÃ ∑§Ë •Ê∑§ÎÁÃÿÊ¥ „Ò¥– ªÈ»§Ê ‚¥ÅÿÊ x •Ÿ¥Ã ªÈ»§Ê ∑§„‹ÊÃË „Ò, ¡„Ê¥ ÁSòÊÿÙ¥, „ÊÁÕÿÙ¥, Áπ‹ÊÁ«∏ÿÙ¥ •ı⁄U ¬Èc¬ ©∆Ê∞ „¥‚Ù¥ ∑§Ë ◊ÍÁøÿÊ¥ „Ò¥– ªÈ»§Ê ‚¥ÅÿÊ y ÃãÃÈ‹Ë ªÈê»§Ê „Ò– ªÈ»§Ê ‚¥ÅÿÊ z π¥«ÁªÁ⁄U ªÈê»§Ê ŒÙ ◊¥Á¡‹Ë „Ò, ¡Ù ‚Ê◊Êãÿ Ã⁄UË∑‘§ ‚ ∑§Ê≈UË ªß¸ „Ò¥– ªÈ»§Ê ‚¥ÅÿÊ vw, vx •ı⁄U vy ∑‘§ ∑§Ù߸ ŸÊ◊ Ÿ„Ë¥ „Ò– ªÈ»§Ê ‚¥ÅÿÊ { ‚ ªÈ»§Ê ‚¥ÅÿÊ vv ∑‘§ ŸÊ◊ „Ò-¥ äÿÊŸ ªÈ껧Ê, ŸÿÊ◊ÈÁŸ ªÈ껧Ê, ’Ê⁄UÊ÷È¡Ê ªÈ껧Ê, ÁòʇÊÍ‹ ªÈ껧Ê, •Áê’∑§Ê ªÈê»§Ê •ı⁄U ‹‹ÃŒ¥ ∑È §‘ ‚⁄UË ªÈ껧ʖ ªÈ»§Ê ‚ÅÿÊ vv ∑§Ë Á¬¿‹Ë ŒËflÊ⁄U ¬⁄U ¡ÒŸ ÃËÕ¥∑¸ §⁄UÙ,¥ ◊„ÊflË⁄U •ı⁄U ¬Ê‡Ê¸fl˜ ŸÊÕ ∑§Ë ŸP§Ê‡ÊË flÊ‹Ë ©÷⁄UË „È߸ ◊ÍÁøÿÊ¥ „Ò–¥ ªÈ»§Ê ‚¥ÅÿÊ vy ∞∑§ ‚ÊœÊ⁄UáÊ ∑§ˇÊ „Ò, Á¡‚ ∞∑§ÊŒ‡ÊË ªÈê»§Ê ∑‘§ ŸÊ◊ ‚ ¡ÊŸÊ ¡ÊÃÊ „Ò– ●●●

45


·ffSX°fe¹f WXÀ°fdVf»´f IYf ³f¹fZ ¶ffþfSXûÔ ¸fZÔ d³f¹ffÊ°f

⁄UÊ∑‘§‡Ê ∑§È◊Ê⁄U ÷Ê⁄UÃËÿ „SÃÁ‡ÊÀ¬ •’ øËŸ •ı⁄U ‹ÒÁ≈UŸ •◊⁄UË∑§Ê ¡Ò‚ Ÿÿ ’Ê¡Ê⁄UÙ¥ ◊¥ ¬„È¥ø ªÿÊ „Ò– ß‚ ¬„‹ ÷Ê⁄UÃËÿ „SÃÁ‡ÊÀ¬ ÿÍ⁄UÙ¬Ëÿ ˇÊòÊ •ı⁄U ©àÃ⁄UË •◊⁄UË∑§Ë ◊„ʌˬ ¡Ò‚ ¬Ê⁄U¥¬Á⁄U∑§ ’Ê¡Ê⁄UÙ¥ Ã∑§ „Ë ‚ËÁ◊à ÕÊ •ı⁄U ‹ÒÁ≈UŸ •◊⁄UË∑§Ë Œ‡ÊÙ¥ ¬⁄U Áfl‡Ê· äÿÊŸ Ÿ„Ë¥ ÁŒÿÊ ¡Ê ⁄U„Ê ÕÊ– øËŸ „SÃÁ‡ÊÀ¬ ©à¬ÊŒ∑§ ˇÊòÊ ∑‘§ M§¬ ◊¥ ŒÈÁŸÿÊ÷⁄U ◊¥ ¡ÊŸÊ ¡ÊÃÊ „Ò •ı⁄U •¬Ÿ SflŒ‡ÊË Á«¡Êߟ, ©à∑§Îc≈U ∑§ëø ◊Ê‹ ∑‘§ Á‹∞ ◊‡Ê„Í⁄U „Ò– øËŸ ©à∑§Îc≈U ŒSÃ∑§Ê⁄UË ∑‘§ ◊Ê◊‹ ◊¥ ÷Ë ◊‡Ê„Í⁄U „Ò– øËŸ „SÃÁ‡ÊÀ¬ ∑‘§ ◊Ê◊‹ ◊¥ ÷Ê⁄Uà ∑§Ù ∑§«∏Ë ¬˝ÁÃS¬œÊ¸ ŒÃÊ ⁄U„Ê „Ò •ı⁄U ŒÈÁŸÿÊ ◊¥ „SÃÁ‡ÊÀ¬ ∑‘§ ∑§Ê⁄UÙ’Ê⁄U ◊¥ øËŸ ∑§Ê Á„S‚Ê ∑§⁄UË’ xÆ ¬˝ÁÇÊà „Ò– „Ê‹Ê¥Á∑§ ÿ„ ‚’ ¡ÊŸÃ „Ò¥ Á∑§ ‚÷Ë ¬˝∑§Ê⁄U ∑‘§ „SÃÁ‡ÊÀ¬ ∑§Ë •àÿÁœ∑§ ◊Ê¥ª ∑‘§ ∑§Ê⁄UáÊ √ÿʬ∑§ M§¬ ‚ „SÃÁ‡ÊÀ¬ ∑‘§ ©à¬ÊŒŸ ◊¥ øËŸ ◊¥ ‡ÊÊŸŒÊ⁄U ÿ¥ÁòÊ∑§⁄UáÊ „È•Ê „Ò– øËŸ ◊¥ íÿÊŒÊÃ⁄U „SÃÁ‡ÊÀ¬ ◊‡ÊËŸÙ¥ ‚ ’ŸÊÿÊ ¡ÊÃÊ „Ò •ı⁄U „ÊÕ ‚ Á‡ÊÀ¬∑§Ê⁄UË Á‚»§¸ •¥ÁÃ◊ M§¬ ŒŸ ∑‘§ Á‹∞ „Ë ∑§Ë ¡ÊÃË „Ò– ÷Ê⁄UÃËÿ „SÃÁ‡ÊÀ¬ ∑§Ù ŒÈÁŸÿÊ÷⁄U ◊¥ SflŒ‡ÊË Á«¡Êߟ, ¬Ê⁄U¥¬Á⁄U∑§ Áfl⁄UÊ‚Ã, ‚¥S∑§ÎÁà •ı⁄U œÊÁ◊¸∑§ ©Œª◊ ÃÕÊ Á«¡Êߟ ∑§Ë ÁflÁflœÃÊ, ©à¬ÊŒÙ¥ •ı⁄U ÷Ê⁄Uà ∑‘§ •‹ª-•‹ª ˇÊòÊÙ¥ ∑‘§ 46

∑§ëø ◊Ê‹ ∑‘§ •ÊœÊ⁄U ¬⁄U ¡ÊŸÊ ¡ÊÃÊ „Ò– flŸS¬Áà ⁄U¥ªÙ¥ ∑‘§ ßSÃ◊Ê‹ ‚ ©à∑§Îc≈U Á«¡Êߟ „SÃÁ‡ÊÀ¬ ÷Ê⁄Uà ∑§Ë Áfl‡Ê·ÃÊ ⁄U„Ë „Ò– ©à∑§Îc≈U „SÃÁ‡ÊÀ¬ ∑‘§ ◊Ê◊‹ ◊¥ øËŸ ‚ Á◊‹ ⁄U„Ë ∑§«∏Ë ¬˝ÁÃS¬œÊ¸ ∑‘§ ’Êfl¡ÍŒ ÷Ê⁄Uà ÁflÁ÷㟠’Ê¡Ê⁄UÙ¥ ◊¥ ©ëø SÃ⁄U ∑‘§

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

„SÃÁ‡ÊÀ¬ ∑§Ë ◊Ê¥ª ¬Í⁄UË ∑§⁄U ⁄U„Ê „Ò– ∞Á‡ÊÿÊ ∑‘§ ‚’‚ ’«∏ ÷Ê⁄UÃËÿ „SÃÁ‡ÊÀ¬ •ı⁄U ©¬„Ê⁄U ◊‹ (•Ê߸∞ø¡Ë∞»§) ∑‘§ xxfl¥ ‚¥S∑§⁄UáÊ ∑§Ê ‡ÊÈ÷Ê⁄U¥÷ „Ù ⁄U„Ê „Ò– •Ê߸∞ø¡Ë∞»§ÁS¬˝¥ª wÆvw ◊¥ ÷Ê⁄Uà ∑‘§ w} ⁄UÊíÿÙ¥ ∑‘§ ‹ª÷ª


wxÆÆ ¬˝Œ‡Ê¸∑§ Á„S‚Ê ‹ª¥  ¡Ù ‹ª÷ª ~zÆ ©à¬ÊŒ üÊÎ¥π‹Ê•Ù¥ S≈UÊß‹ ∑§ëø ◊Ê‹ •ı⁄U •flœÊ⁄UáÊÊ•Ù¥ •ÊÁŒ ∑§Ù ¬˝ŒÁ‡Ê¸Ã ∑§⁄U¥ª– xÆ ‚ ÷Ë •Áœ∑§ Œ‡ÊÙ¥ ‚ π⁄UËŒÊ⁄UÙ¥ ∑‘§ ß‚ ◊‹ ◊¥ Á‡Ê⁄U∑§Ã ∑§⁄UŸ ∑§Ë ‚¥÷ÊflŸÊ „Ò– „Ê‹Ê¥Á∑§ ß‚ ◊‹ ◊¥ ¬˝◊Èπ Ãı⁄U ¬⁄U ÉÊ⁄U ∑‘§ ‚Ê◊ÊŸ, ‚Ê¡-‚í¡Ê ∑§Ë flSÃÈ∞¥ •ı⁄U ©¬„Ê⁄U »Ò§‡ÊŸ, •Ê÷Í·áÊ, ’Òª, ’Ê¥‚ •ı⁄U ¬ÿʸfl⁄UáÊ •ŸÈ∑§Í‹ ©à¬ÊŒ, ◊Ù◊’ÁûÊÿÙ¥, »§ŸË¸ø⁄U •ÊÁŒ ∑§Ù ¬˝ŒÁ‡Ê¸Ã Á∑§ÿÊ ¡Ê∞ªÊ ‹Á∑§Ÿ ¬ÈŸø¸ÁR§Ã •ı⁄U ¬ÿʸfl⁄UáÊ •ŸÈ∑§Í‹ flSÃÈ•Ù¥ ¬⁄U •Áœ∑§ ¡∏Ù⁄U ⁄U„ª Ê– ◊‹ ∑§Ê •ãÿ •Ê∑§·¸áÊ ¡ê◊Í-∑§‡◊Ë⁄U ⁄UÊíÿ mÊ⁄UÊ ¬˝SÃÈà ¬˝Œ‡Ê¸ŸË „٪˖ ¡ê◊Í-∑§‡◊Ë⁄U ˇÊòÊ •¬Ÿ ¬⁄U¥¬⁄Uʪà „SÃÁ‡ÊÀ¬ •ı⁄U ∑§ëø ◊Ê‹ ∑‘§ Á‹∞ ¡ÊŸÊ ¡ÊÃÊ „Ò Á∑§¥ÃÈ „Ê‹ ∑‘§ ‚◊ÿ ◊¥ ŸflËŸ Á«¡Êߟ٥, ŸflËŸ ©à¬ÊŒ üÊÎ¥π‹Ê•Ù¥ •ı⁄U ŸflËŸ S≈UÊß‹Ù¥ ∑§Ê ÷Ë Áfl∑§Ê‚ „È•Ê „Ò ¡Ù Ÿ ∑‘§fl‹ ¬⁄U¥¬⁄Uʪà „Ò¥ ’ÁÀ∑§ •¥Ã⁄U-⁄UÊC˝Ëÿ ¡∏L§⁄UÃÙ¥ ∑‘§ ◊ÈÃÊÁ’∑§ •ÊœÈÁŸ∑§ •ı⁄U ‚◊‚Ê◊Áÿ∑§ ÷Ë „Ò¥– Á¬¿‹ ∑§È¿ Œ‡Ê∑§Ù¥ ◊¥ ∞∑§ ’«∏Ê ÁŒ‹øS¬ ÉÊ≈UŸÊR§◊ ‚Ê◊Ÿ •ÊÿÊ „Ò, ¬⁄U fl„ ÷Ê⁄Uà ‚ øËŸ ◊¥ „ÙŸ flÊ‹ „SÃÁ‡ÊÀ¬ ∑‘§ ÁŸÿʸà ◊¥ flÎÁh „Ò– fl·¸ wÆÆ}-Æ~ ◊¥ ÷Ê⁄Uà ◊¥ øËŸ ∑§Ù y •⁄U’ v} ∑§⁄UÙ«∏ xx ‹Êπ M§¬ÿ ∑§Ê „SÃÁ‡ÊÀ¬ ÁŸÿʸà Á∑§ÿÊ ÕÊ– ©‚∑‘§ ’ÊŒ „SÃÁ‡ÊÀ¬ ÁŸÿʸà ◊¥ ÁSÕ⁄U M§¬ ‚ flÎÁh „È߸ •ı⁄U wÆvÆ-vv ∑‘§ Œı⁄UÊŸ ~ •⁄U’ yz ∑§⁄UÙ«∏ |w ‹Êπ M§¬ÿ ∑‘§ „SÃÁ‡ÊÀ¬ ∑§Ê ÁŸÿʸà „È•Ê– Á¬¿‹ ÃËŸ fl·Ù¥¸ ∑‘§ Œı⁄UÊŸ „Ë „SÃÁ‡Ê‹¬ ÁŸÿʸà ◊¥ ~y.Æ| ¬˝ÁÇÊà flÎÁh „È߸, ¡Ù Ÿ Á‚»§¸ ’„Èà ◊„àfl¬Íáʸ „Ò, ’ÁÀ∑§ ß‚ ’Êà ∑§Ê ‚¥∑‘§Ã ÷Ë „Ò Á∑§ ÷Ê⁄UÃËÿ „SÃÁ‡ÊÀ¬ øËŸ ◊¥ SÕÊ߸ ¬„È¥ø ’ŸÊŸ ◊¥ ‚»§‹ ⁄U„Ê „Ò– fl·¸ wÆÆ~-vÆ ∑‘§ Œı⁄UÊŸ ÷Ê⁄Uà ◊¥ øËŸ ◊¥ ¡Ù „SÃÁ‡ÊÀ¬ ©à¬ÊŒ ÁŸÿʸà Á∑§∞, ©Ÿ◊¥ ◊≈U‹R§ÊçU≈U, flÈ« ∑˝§ÊçU≈U, „ÊÕ ‚ ∑§…∏Ê߸ Á∑§∞ ª∞ flSòÊ •ı⁄U S∑§Ê»§¸, »Ò§‡ÊŸ, •Ê÷Í·áÊ •ı⁄U ∞‚‚⁄UË¡,

‡ÊÊÚ‹ ∑‘§ ‚ÊÕ-‚ÊÕ ∑§‚ËŒÊ∑§Ê⁄UË •ı⁄U R§ÙÁ‚∞ ‚ ’ŸË flSÃÈ∞¥ ‡ÊÊÁ◊‹ „Ò¥– ¡⁄UË •ı⁄U ¡⁄UË ∑‘§ ‚Ê◊ÊŸ ÃÕÊ „ÊÕ ∑§Ë ∑§…∏Ê߸ Á∑§∞ ª∞ flSòÊ •ı⁄U S∑§Ê»§¸ ∑‘§ ÁŸÿʸà ◊¥ wÆÆ~-vÆ ∑§Ë ÃÈ‹ŸÊ ◊¥ wÆvÆ-vv ∑‘§ ◊Ê◊Í‹Ë Áª⁄UÊfl≈U •Ê߸, ‹Á∑§Ÿ ◊≈U‹ R§ÊçU≈U ©à¬ÊŒÙ¥ ◊¥ •÷ÈìÍfl¸ ~~v ¬˝ÁÇÊà ∑§Ë flÎÁh ŒπË ªß¸– flÈ« ∑˝§ÊçU≈U ∑‘§ ÁŸÿʸà ◊¥ vv{ ¬˝ÁÇÊà flÎÁh ŒπË ªß¸– ©ã„Ù¥Ÿ ∑§„Ê Á∑§ ¡⁄UË •ı⁄U ¡⁄UË ∑‘§ ‚Ê◊ÊŸ ◊¥ Áª⁄UÊfl≈U ∑‘§ ∑§Ê⁄UáÊÙ¥ ∑§Ê •äÿÿŸ Á∑§ÿÊ ¡Ê ⁄U„Ê „Ò– ©ã„Ù¥Ÿ ∑§„Ê Á∑§ „Ê‹Ê¥Á∑§ øËŸ ◊¥ ÷Ê⁄Uà ∑‘§ „SÃÁ‡ÊÀ¬ ∑‘§ ÁŸÿʸà ◊¥ ∑§È‹ Á◊‹Ê∑§⁄U „È߸ flÎÁh ‚ ÿ„ S¬c≈U M§¬ ‚ SÕÊÁ¬Ã „ÙÃÊ „Ò Á∑§ øËŸ •’ ÷Ê⁄UÃËÿ „SÃÁ‡ÊÀ¬ ©à¬ÊŒÙ¥ ∑§Ê ’«∏Ê π⁄UËŒÊ⁄U ’Ÿ∑§⁄U ©÷⁄UÊ „Ò– ÷Ê⁄Uà ∑§Ù Ÿÿ ’Ê¡Ê⁄U

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012

•ı⁄U Ÿÿ ˇÊòÊ Áfl∑§Á‚à ∑§⁄UŸ øÊÁ„∞ ÃÕÊ ‹ÒÁ≈UŸ •◊⁄UË∑§Ë ˇÊòÊÙ¥ ¬⁄U Áfl‡Ê· äÿÊŸ ÁŒÿÊ ªÿÊ „Ò– ‚⁄U∑§Ê⁄U Ÿ ߟ ˇÊòÊÙ¥ ◊¥ ÁŸÿʸà ªÁÃÁflÁœÿÙ¥ ∑§Ù ’…∏ÊflÊ ŒŸ ∑‘§ Á‹∞ ∞◊∞•Ê߸ ∑§Êÿ¸∑˝§◊ ∑‘§ Äà Áfl‡Ê· ÿÙ¡ŸÊ ‡ÊÈM§ ∑§Ë „Ò ÃÕÊ ß¸¬Ë‚Ë∞ø Ÿ ß‚ ÿÙ¡ŸÊ ∑§Ê ¬Í⁄UÊ »§ÊÿŒÊ ©∆ÊÿÊ „Ò •ı⁄U ‹ÒÁ≈UŸ •◊⁄UË∑§Ë ˇÊòÊ ∑‘§ ◊„àfl¬Íáʸ ˇÊòÊÙ¥ ◊¥ ÷Ê⁄UÃËÿ „SÃÁ‡ÊÀ¬ ∑§Ê ¬˝øÊ⁄U-¬˝‚Ê⁄U •ı⁄U ’…∏ÊflÊ ŒŸ ∑‘§ Á‹∞ •Ê∑˝§§Ê◊∑§ ∑§Êÿ¸R§◊ ‡ÊÈM§ Á∑§ÿÊ „Ò– ∑§È¿ fl·¸ ¬„‹ ‡ÊÈM§ „È∞ ¬Á⁄U·Œ ∑‘§ ¬˝ÿÊ‚Ù¥ ∑‘§ •ë¿ ¬Á⁄UáÊÊ◊ Á◊‹Ÿ ‡ÊÈM§ „Ù ª∞ „Ò¥– ‹ÒÁ≈UŸ •◊⁄UË∑§Ë ˇÊòÊ ∑‘§ ◊„àfl¬Íáʸ ˇÊòÊÙ¥ ◊¥ •¡¸ã≈UËŸÊ, ’˝Ê¡Ë‹, ÁøÀ‹Ë, ∑§Ù‹Áê’ÿÊ, ◊ÒÁÄU‚∑§Ù, ¬ŸÊ◊Ê, ¬M§, ©M§Çfl •ı⁄U flŸ¡È∞‹Ê „Ò– ߸¬Ë‚Ë∞ø ∑§Ê ¬„‹Ê ¬˝ÿÊ‚ flŸ¡È∞‹Ê ◊¥ ∑§Ê⁄U∑§‚ ◊¥ ‹Ù∑§ Á‡ÊÀ¬ ◊„Ùà‚fl ∑§Ê •ÊÿÙ¡Ÿ ÕÊ, ¡Ù •Ê◊ ∑‘§ ŒÒÁŸ∑§ ßSÃ◊Ê‹ ◊¥ •ÊŸ flÊ‹ ÷Ê⁄UÃËÿ „SÃÁ‡ÊÀ¬ ©à¬ÊŒÙ¥ ∑‘§ ’Ê⁄U ◊¥ ¡ÊªM§∑§ÃÊ ’…∏ÊŸ ∑‘§ Á‹∞ •ÊÿÙÁ¡Ã Á∑§ÿÊ ªÿÊ– ß‚ ◊„Ùà‚fl ◊¥ Á’¡Ÿ‚ ¬˝ÁÃÁŸÁœÿÙ¥ •ı⁄U •ãÿ ¬«∏ı‚Ë Œ‡ÊÙ¥ Ÿ ÷Ë Á‡Ê⁄U∑§Ã ∑§Ë– fl·¸ wÆvÆ-vv ∑‘§ Á‹∞ ÁŸÿʸà ∑‘§ Áfl‡Ê‹·áÊ ‚ ‹ÒÁ≈UŸ •◊⁄UË∑§Ë ˇÊòÊ ◊¥ „SÃÁ‡ÊÀ¬ ∑‘§ ∑§È‹ ÁŸÿʸà ◊¥ xv ¬˝ÁÇÊà flÎÁh ŒπË ªß¸– ∑§Ù‹Áê’ÿÊ ◊¥ {x.|z, ◊ÒÁÄU‚∑§Ù ◊¥ zy.wÆ, •¡㸠≈UËŸÊ ◊¥ zÆ, flŸ¡  ∞È ‹Ê ◊¥ yx.zÆ •ı⁄U ÁøÀ‹Ë ◊¥ w} ¬˝ÁÇÊà flÎÁh ŒπË ªß¸– wÆÆ}-Æ~ ◊¥ ÃËŸ •⁄U’ z{ ∑§⁄UÙ«∏ zw ‹Êπ M§¬ÿ ∑‘§ „SÃÁ‡ÊÀ¬ ∑§Ê ÁŸÿʸà Á∑§ÿÊ ªÿÊ, ¡Ù wÆÆ~-vÆ ◊¥ ÃËŸ •⁄U’ |Æ ∑§⁄UÙ«∏ vz ‹Êπ M§¬ÿ Ã∑§ ¬„Èø ¥ ªÿÊ– wÆvÆvv ◊¥ øÊ⁄U •⁄U’ }y ∑§⁄UÙ«∏ y} ‹Êπ M§¬ÿ ∑‘§ „SÃÁ‡ÊÀ¬ ∑§Ê ÁŸÿʸà „È•Ê– ●●● 47


● D;k vki lkekftd] vkfFkZd o ekufld leL;kvksa ls ijs'kku gSa\ ● D;k vkidks Hkjiwj I;kj o lEeku vius Lusghtuksa ls ugha feyrk vkSj thou esa lq[k dh dksbZ jkg ugha fn[kkbZ iM+rh\ ● D;k vkidk ifjokj nSoh izdksiksa ;k rkaf=kd djrwrksa ls rckg gks jgk gS\--

‹ÊèÊ ©U∆Êßÿ

vkfn'kfDr eka Hkxorh dh vlhe vuqdaik ls fl¼

•ÊÁŒ‡ÊÁÄà ◊„UÊ∑§flø◊ÔÔ˜ bls /kj.k djus ls O;fDr dk lokZf/d vH;qn; gksrk gSA O;kikj esa fujarj izxfr gksrh gS vkSj rka=kd iz;ksxksa rFkk nSoh izdksiksa ls lqj{kk izkIr gksrh gSA ?kj&ifjokj esa lq[k 'kkafr dk vuqHko gksrk gSA lkekftd] vkfFkZd izfr"Bk esa izxfr vkSj dtZ ds cks> ls eqfDr feyrh gSA eqdnesca kth] vkilh dyg] Lotuksa dk foNksg ] vie`R;q ds Hk; ls NqVdkjk rFkk nq'eu dh cqjh djrwrksa ;gka rd fd tkuysok iz;klksa ls cpkus okyh blls lkeF;Zoku fo|k vkSj gS gh ughaA blds /kj.k djus ds i'pkr O;fDrRo esa vk'kkrhr fu[kkj ,oa vkd"kZ.k dk izknqHkkZo gksus yxrk gSA 'k=kquk'kd] y{ehiznk;d] lEeksgd] xzgnks"k fuokjd] vie`R;q fuokjd] vksto¼Zd rFkk fof/d rkaf=kd nks"kksa dk fuokj.k djus okyh ;g ^^vkfn'kfDr egkdop** nsorkvksa ds fy, Hkh nqyHZ k gSA leLr izdkj dh euksdkeukvksa dh izfriwfrZ djus okys ;g ,dek=k /kj.kh; egkdop egkek;k Hkxorh ds lfUu/ku esa iwT; xq:th }kjk Lo;a fl¼ fd;s x;s gSAa

iz k Ir djus ds fy, %& bl egkdop dks izkIr djus ds fy, U;kSNkoj jkf'k 21000@&

(bDdhl gtkj :i;k ek=k)gS fdUrq bl dfVax ds lkFk vkMZj Hkstus ij dsoy 11000@& :i;s (X;kjg gtkj :i;s) esa izkIr dj ldrs gSAa vkWMjZ ds fy, viuk uke o iw.kZ irk (VsyhiQksu lfgr) euhvkMZj ;k MªkÝV ds lkFk Hkstuk vfuok;Z gSA

•ÊÁŒ‡ÊÁÄà (vkè;kfRed vkjksX; laLFkku)

eks- 09599081730 48

jkS'kuh n'kZu] ebZ 2012


roshanidarshan may 2012 magazine  

roshanidarshan may 2012 magazine