Page 1

Roost

EUROPESE VERKIEZINGEN 2019 De voordelen en grote gevaren van de grensoverschrijdende platformeconomie

De invloed van de Europese Unie op Amsterdam Oost

Feminisme op Europees niveau en op de sociale media

Interview met Paul Tang en Thijs Reuten Kandidaatleden voor het Europees Parlement


2

ROOST



VA N D E R E D A C T I E

Alba León, Jan Sluiter & Eva Snijders

De Roost is “de krant” van de PvdA-afdeling Amsterdam Oost. De Roost heeft vele voorgangers gehad omdat er - in een niet eens zo’n grijs verleden – in Amsterdam Oost meerdere afdelingen waren. Eén van de voorgangers van de Roost was bijvoorbeeld “De Rode Reiger”, de afdelingskrant van de afdeling Watergraafsmeer. Genoemd naar de vele reigers die hun nesten – nog steeds – hoog in de bomen aan de Middenweg hebben.

• Feministe Arina Angerman geeft een inkijkje in haar activiteiten op Europees niveau en op de sociale media.

De huidige Roost van de PvdA afdeling Oost heeft een andere functie dan de vroegere afdelingskranten. Het is niet meer de periodiek verschijnende en gedrukte afdelingskrant waarin vooral het verenigingsnieuws te vinden is. De vernieuwde Roost is een digitale thema-krant die tweemaal per jaar uit zal komen. Afdelingszaken worden per mail gecommuniceerd naar de leden.

• Willem Tesselaar beschrijft de voordelen en grote gevaren van de grensoverschrijdende platformeconomie; een uitgesproken uitdaging voor de sociaaldemocratie om de doorgeschoten flexibilisering van de arbeid een halt toe te roepen. Ook een kernthema bij Lodewijk Asscher.

• De ROOST heeft een interview georganiseerd met twee PvdA kandidaatleden voor het Europees parlement: Paul Tang (nr. 3) en Thijs Reuten (nr. 8 op de lijst). De tekst van dit interview gaat naar alle PvdA leden in Amsterdam.

• Tot slot geeft Simon Deurloo een overzicht in vogelvlucht van de opkomst en ontwikkeling van Deze Roost gaat over de Europese verkiezingen de sociaaldemocratische beweging. Bij uitstek omdat er op 23 mei verkiezingen zijn voor het Eu- een historische ontwikkeling op Europese schaal. ropese parlement. Daarnaast besteden we aandacht aan het mooie boek van Lodewijk Asscher Wat uit al deze bijdragen duidelijk wordt is dat “Opstaan in het Lloyd Hotel”. alle belangrijke terreinen van ons leven – politiek, economie, financiën, cultuur, veiligheid, etc – in• Querine Hoejenbos beschrijft de invloed van gebed zijn in Europese structuren. Je losmaken de Europese Unie op Amsterdam en zelfs op ons van Europa betekent dat je de vitale levenslijnen stadsdeel. Het gaat hierbij o.a. om cultuur, mi- op al deze gebieden doorsnijdt. Onverstandiger granten en duurzaamheid. Europa is heel dichtbij. kun je niet zijn. In Groot Brittannië slaat de paniek inmiddels toe. Eurosceptici zoeken de oplossing van problemen - die er wel degelijk zijn -, in een


PvdA Amsterdam Oost

terugkeer naar het verleden of in een ontkenning van de werkelijkheid. Terug binnen de grenzen van je eigen land. Verheerlijking van de natiestaat. Terug naar de nostalgie van de jaren 50??? Klimaatproblemen? Zwaar overdreven. Het is de strategie van je kop in het zand steken. Ogen dicht en hopen dat het over gaat. Sommige dieren doen dat ook: snel je nest in. Ook gezien de situatie in de wereld is het zeer onverstandig om Europa af te breken. Het is heel belangrijk dat Europa, als economische en politieke grootmacht, z’n rol speelt op het wereldtoneel t.o.v. de Verenigde Staten, China, India, Rusland, het Midden Oosten. Mondiaal is de situatie niet rustgevend. Maar je terugtrekken als Europa biedt geen oplossing, het zal de problemen eerder verergeren. Alle hens aan dek in Europa is nodig! Dat geldt ook voor de sociaaldemocratie op nationaal en Europees niveau! De PvdA is zich langzaam aan het herstellen van de historische nederlaag bij de 2e Kamerverkiezingen in 2017. De PvdA behaalde toen het magere 5.7% van de stemmen. Bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten in 2019 scoorde de PvdA 8.6%. Het herstel zal niet vanzelf gaan. Dit vraagt niet alleen een grote inzet van politici en partijleden maar vooral een absoluut forse bij de huidige tijd passende actualisering en agendering van de sociaaldemocratische doelstellingen.



3

Opstaan in het Lloyd Hotel Het boek van Lodewijk Asscher “Opstaan in het Lloyd Hotel” geeft een goede aanzet voor een forse, bij de huidige tijd passende, actualisering van de Sociaaldemocratische doelstellingen. De denkbeelden en voorstellen in het boek zullen uitwerkt moeten worden naar een actieve en tot de verbeelding sprekende sociaaldemocratische agenda voor de toekomst en voor het nu! Die agenda zal geen kleine stapjes moe ten bevatten maar urgente grote stappen en doelstellingen. Alleen dan zal de sociaaldemocratie zich kunnen onderscheiden en nieuwe aantrekkingskracht ontwikkelen. En dat is hard nodig gezien de maatschappelijke en politieke analyse die Lodewijk Asscher in zijn boek beschrijft. Lees meer op pagina 32. Jan Sluiter


4

ROOST

INHOUDSOPGAVE

6 Europa: Dichterbij dan je denkt 9 Onze kandidaten voor het Europees parlement 10 Feminist in de politiek 12 Het Ombudsteam 14 Sociaaldemocraten: Relevanter dan ooit in Europa

Interview met Paul Tang en Thijs Reuten

19 Platformeconomie, een dilemma voor de sociaaldemocratie 22 Hoofdlijnen Europees verkiezingsprogramma PvdA 24 De Europese sociaaldemocratie 32 Recensie: “Opstaan in het Lloyd Hotel�


PvdA Amsterdam Oost

Querine Hoejenbos

Arina Angerman

REDACTIE EVA SNIJDERS JAN SLUITER

Jan Sluiter en Henk van Leeuwen Willem Tesselaar

ALBA LEÓN

BESTUUR MORRIS BEKS

Simon Deurloo Jan Sluiter

SOLEIL FILARSKI ALBA LEÓN EDUARD VAN REGTEREN ALTENA EVA SNIJDERS WILLEM TESSELAAR REBEKKA TSELMS

5


6

ROOST


PvdA Amsterdam Oost



E U R O PA : D I C H T E R B I J DAN JE DENKT Querine Hoejenbos

‘Amsterdam is een open, inclusieve stad, met de blik gericht op de wereld. Een Europese hoofdstad, met een grote aantrekkingskracht voor bedrijven, kenniswerkers en bezoekers.’ Dat schreef onze vorige burgemeester Eberhard van der Laan in 2012 in de Amsterdamse Europastrategie. Met deze strategie presenteert Amsterdam zich als sterke partner in Europese samenwerking. Deze samenwerking is belangrijk om van elkaar te leren, afstemming tussen Europese steden te vergroten en subsidies te verdelen. Met de Europese verkiezingen in het vooruitzicht zoom ik in op de invloed van de Europese Unie op onze stad en buurt. Welke Europese projecten komen we tegen en wat is het effect van deze projecten nu en in de toekomst? Als filmliefhebber ben ik vaak te vinden in onze buurt-bioscoop Studio K. Een heerlijke plek om te vertoeven op een vrijdagavond of druilerige zondagmiddag. Als de lichten in de zaal uitgaan verschijnt er altijd een korte presentatie over het

Europese netwerk van bioscopen waar Studio K, en een groot deel van andere filmhuizen in Amsterdam en Nederland, bij horen genaamd ‘Europa Cinemas’. Het filmpje van nog geen minuut toont de namen van steden waar aangesloten bioscopen zich bevinden, in Europa en daarbuiten, en eindigt met de Europese vlag en de tekst ‘mede gefinancierd door de Europese Unie’.

“Met geld van de Europese Unie ...zijn deze films nu toegankelijker voor filmliefhebbers zoals ik!”

7


8

ROOST

Een mooi voorbeeld: het netwerk van zo’n 3000 bioscopen (waarvan 1000 in Europese lidstaten) promoot op deze wijze Europese cultuur, is opgericht in 1992 en mede-gesponsord door de Europese Unie. Een win-win-win voor bioscoop, filmmaker en bezoeker. Het tonen van een diversiteit aan Europese arthouse films is voor commerciële bioscopen geen gemakkelijke opgave. Met geld van de Europese Unie en de gezamenlijke onder steuning vanuit het bioscoopnetwerk zijn deze films nu toegankelijker voor filmliefhebbers zoals ik! Amsterdam wil in Europa bekend staan als toegankelijke, sociale en tolerante stad met gelijke kansen voor iedereen. De stad moet open en gastvrij blijven voor andersdenkenden. Dit geldt natuurlijk ook voor Oost. Daarom doet Amsterdam mee aan het Europese project ‘Local welcome policies for EU-migrants’. Het project richt zich op goede begeleiding van nieuwkomers in de stad, waarbij beheersing van de Nederlandse taal en kennis van de stad en haar gebruiken van groot belang zijn. Onze stad investeert (samen met de Europese Unie) in (gratis) taalcursussen, uitleg van rechten en plichten, en arbeidsondersteuning voor migranten met een lagere sociaal-economische status. Dat Europese steden ook een duurzame toekomst tegemoet moeten gaan is zeker doorgedrongen in Brussel. Zo worstelt Amsterdam, net als veel andere steden, met problemen van luchtvervuiling. Vanuit de Europese Commissie is daarom bIjvoorbeeld het project ‘ClairCity’ opgezet. Dit is een onderzoek naar de impact van verslechterde luchtkwaliteit en CO2-uitstoot op het dagelijks

leven van inwoners in Europese steden. Via apps en games meten inwoners zelf de luchtkwaliteit in hun omgeving. Onderzoekers van verschillende Europese universiteiten bestuderen en vergelijken deze data om tot duurzame oplossingen te komen. Het is voor Amsterdam belangrijk om deel te nemen aan deze Europese projecten. Het is de manier om in the picture te blijven in Brussel, gebruik te maken van expertise en financiering en vooral om het leven in onze stad aangenaam en toekomstbestendig te houden. En zo zie je maar: Europa is vaak dichterbij dan je denkt.

Meer weten over Amsterdam en Europa? Bekijk dan de website van de gemeente Amsterdam

Meer weten over wat Europa voor jou doet? Neem eens een kijkje op What Europe does for me

Meer weten over de plannen van de PvdA voor Europa? Lees het Europese verkiezingsprogramma van de PvdA


PvdA Amsterdam Oost

ONZE KANDIDATEN VOOR DE EUROPEES PARLEMENT 1. Frans Timmermans - 1961 / Heerlen 2. Agnes Jongerius - 1960 / Utrecht 3. Paul Tang - 1967 / Amsterdam 4. Kati Piri - 1979 / Den Haag 5. Vera Tax - 1972 / Venlo 6. Mohammed Chaim - 1985 / Helmond 7. Lara Wolters - 1986 / Brussel 8. Thijs Reuten - 1974 / Amsterdam 9. Naomi Woltring - 1984 / Eindhoven 10. Ralph du Long - 1959 / Assen 11 Fardau Procee - 1986 / Amsterdam (v) 12 Mark Lauriks - 1982 / Oosterbeek (m) 13 Sham Ahmed - 1996 / Tilburg (v) 14 Kavish Bisseswar - 1993 / Den Haag (m) 15 Arina Angerman - 1954 / Amsterdam (v) 16 Bart Pierik - 1985 / Den Haag (m) 17 Albert de Vries - 1955 / Middelburg (m) 18 Anja Timmer - 1961 / Hengelo (v) 19 Henk Deinum - 1956 / Leeuwarden (m) 20 Richard Moti - 1979 / Rotterdam (m) 21 Jerzy Soetekouw - 1988 / Almere (m) 22 Max van den Berg - 1946 / Groningen (m) 23 Hedy d’Ancona - 1937 / Amsterdam (v)

9


10

ROOST

FEMINIST IN DE POLITIEK Arina Angerman

Sinds ik voor de eerste keer mocht stemmen voor het Europees Parlement in 1979 ben ik een bewuste feminist. Ik kocht toen feministische klassiekers zoals Simone de Beauvoir De tweede Sekse en Aletta Jacobs Herinneringen, en voerde met studenten V/M heftige discussies over abortus. Vanuit mijn opleiding Sociale en Politieke Geschiedenis hecht ik aan terugkijken. Vanuit mijn grote passie voor politiek werk ik graag samen vooruit! Ik ondertekende net als Frans Timmermans de Pledge / plechtige belofte van de Europese Vrouwen Lobby (EVL). Sinds oktober 2014 vertegenwoordig ik de vroegere Wereldbond voor Vrouwenkiesrecht (nu International Alliance of Women) in het bestuur van European Women’s Lobby. Ik werkte mee aan de ontwikkeling van de 50:50 campagne voor een feministisch Europa. Frans Timmermans is een Feminist M en ik ben een Feminist V in de politiek. In deze bijdrage deel ik graag feministische initiatieven die ik zichtbaar maakte op sociale media zoals Blog, Twitter en Insta.


PvdA Amsterdam Oost

Op blog angermaneuropa.blogspot.com deel ik sinds 2011 mijn eigen feministische inspiratie. De drie populaire berichten gaan over Blijf economische zelfstandig, biografie Neelie Kroes en Europese Vrouwenbelangen M/V 50/50. Een ‘jong’ feministisch initiatief gaat over bedreigingen voor vrouwen in de digitale samenleving. Essa Reijmers (Blijf Groep) is actief betrokken bij het Europese Vrouwen Lobby project ‘#HerNetHerRights’ over digitale veiligheid en misbruik van technologie. PES Women, ‘Rooie Vrouwen’ in de Europese partij van sociaaldemocraten, besteedde in december 2018 in Lissabon speciaal aandacht aan het probleem van digitaal geweld tegen vrouwen in de politiek. Het thema geweld tegen vrouwen raakt ‘ons’ allemaal. Weet jij dat meer dan 80% van de vrouwelijke parlementsleden in het Europees Parlement te maken heeft met psychologisch geweld? In mijn blog schreef ik over een leven lang leren van (nieuwe) digitale vaardigheden in 1995 en 2015.

De 50:50 campagne voor een feministisch Europa is ook te verbinden met de grootse en feestelijke viering van #100jaarvrouwenkiesrecht. In het Groninger Museum wordt de tentoonstelling Strijd! 100 jaar vrouwenkiesrecht op 9 mei (Dag van Europa) feestelijk geopend. Net als in andere landen - Verenigd Koninkrijk en Duitsland - wordt in Nederland de viering verbonden met actuele feministische thema’s: meer aandacht voor gelijkheid van vrouwen en mannen in de politiek. In mijn ‘persoonlijke’ PvdA flyer Zeker zijn - van een sociaal Europa noem ik als thema Vrij = Baas in eigen Buik. Omdat recht op een legale en veilige abortus een vrouw de kans geeft economisch zelfstandig te blijven. Voor dit thema hielp ik als @ArinaNoel feministische initiatieven in Ierland en Polen zichtbaar te maken en te verspreiden via Twitter.

Mede geïnspireerd door de Europese Vrouwen Lobby @womenforeurope en mannen zoals @frans_timmermans zit ik nu ook op Insta als @arina_angerman. Tijdens het schrijven van deze bijdrage ‘Feminist in de politiek’ ontdek ik Frans Timmermans, feminist M, als spreker bij de Algemene Leden Vergadering van de Europese Vrouwen Lobby in 2017 die ik bijwoonde als feminist V. Wil jij helpen om een bewuste Feminist (V) te kiezen op 23.5? Zo ja #Stem4Arina

11


12

ROOST

Drukklaar.indd 1

08-01-19 22:06


PvdA Amsterdam Oost

Drukklaar.indd 2

08-01-19 22:06

13


14

ROOST

SOCIAALDEMOCRATEN: RELEVANTER DAN OOIT IN EUROPA! Interview met Paul Tang & Thijs Reuten

Jan Sluiter & Henk Van Leeuwen De PvdA-lijst voor de verkiezing van een nieuw Europees Parlement telt vijf Amsterdamse partijgenoten: Paul Tang (op plaats 3, lid van het EP sinds 2014), Thijs Reuten (plaats 8, tot midden 2018 stadsdeelwethouder in Oost), Fardau Porcee (11), Arina Angerman (15), en Hedy d’Ancona als lijstduwer op plaats 23. Met de EU-verkiezingen van 23 mei in zicht spraken Henk van Leeuwen en Jan Sluiter met de hoogstgeplaatste Amsterdamse kandidaten, Paul Tang en Thijs Reuten. Wat kan de EU betekenen voor Amsterdam? Paul Tang: Heel veel! Amsterdam is de stad van diversiteit, maar kent net als andere grote Europese steden een stapeling van problemen. Een deel van die problemen wordt veroorzaakt door mondiale spelers, die zich onttrekken aan plaatselijke regels en vaak nauwelijks belasting betalen. Denk aan Airbnb, aan de taxi’s van Uber, met chauffeurs die onder het minimumloon verdienen, maar ook aan het grote geld dat snel rendement zoekt op de woningmarkt, die voor gewone mensen op slot gaat. De EU kan – en moet! – daar tegenmacht aan bieden, door regulering en door het afdwingen van transparantie. Europese informatie-uitwisseling helpt ook bij de bestrijding van internationaal optredende criminaliteit.

“Met hulp van de EU kunnen steden veel van elkaar leren. Denk aan Barcelona met de druk van het toerisme, denk aan Berlijn met stijgende huizenprijzen”


PvdA Amsterdam Oost

Met hulp van de EU kunnen steden veel van elkaar leren. Denk aan Barcelona (druk van het toerisme), denk aan Berlijn (stijgende huizenprijzen). Thijs Reuten: Europa zou betaalbare en duurzame woningen voor lagere en middeninkomens kunnen stimuleren en steden met ambitie daarin steunen. De EU krijgt een beetje ten onrechte de schuld van Den Haag. Ja, er zijn regels, maar daarbinnen zijn het de lidstaten zélf die – bijvoorbeeld – inkomensgrenzen stellen voor de sociale sector. De Europese Commissie heeft op vragen van Agnes Jongerius geantwoord dat lidstaten daarbij over een ruime beoordelingsmarge beschikken. Kijkend naar de inkomensverdeling in Amsterdam is een duidelijk voorstel nodig om de

inkomensgrens voor toegang tot de sociale huursector te verhogen. En kijkend naar de middenhuur zou er ook zeker een andere afbakening van het meer betaalbare deel van de vrije sector moe ten komen. De EU verbiedt dat niet, maar je moet met een goed verhaal komen! Gaat het eigenlijk wel goed met de EU? Paul: Europa is ook een succesverhaal! Nergens anders ter wereld is er een met de EU vergelijkbare grensoverschrijdende democratie. En dat hebben wij, de lidstaten, de Europeanen, zélf georganiseerd. De EU staat voor vrijheid (democratie, vrijheid van meningsuiting), voor gelijkheid (bestrijden van discriminatie, handhaven van de rechtsstaat) en voor broederschap (de solidariteit van de verzorgingsstaat).

15


16

ROOST

“dit Europa, en de vooruitgang van dit Europa, moet bevochten worden, steeds opnieuw. Sociaaldemocraten kennen dat, het verhaal van strijd”

Wat hebben sociaaldemocraten in Europa te melden? Paul: We zijn beslist nodig. Onze inzet gaat al generaties terug, en blijft onveranderd actueel: spreiding van kennis, macht en inkomen. Bijvoorbeeld: spreiding van macht wil zeggen zichtbaar strijden voor openheid en democratie. Tot over de grenzen van Europa (Poetin, Erdogan), maar in elk geval binnen Europa, scherp blijven op aantasting van de rechtsstaat.

Thijs: Maar het gaat niet allemaal vanzelf! Eind vorige eeuw leek de EU een vanzelfsprekendheid te zijn geworden, die geen uitleg of verdediging nodig had. Dat leverde een lelijke verrassing op bij het referendum, in 2004, over de Europese grondwet. Politiek en bestuur hadden verzuimd het Europese ideaal met overtuiging over het voetlicht te brengen. Er volgde een periode van kritiek en scepsis. Die terughoudendheid moeten we van ons afschudden! Europa is belangrijker dan ooit! Paul herinnert zich goed zijn eigen positieve emotie: “Toen ik in 2014 begon bij het Europees parlement voelde ik dat ik instapte in een unieke formule, waar we samen het beste van zouden maken. Geweldig om daar deel van uit te maken, geweldig wat je allemaal tegenkomt, ziet en hoort”. Ofwel: bijna een soort ‘optimistisch Amsterdam-gevoel’! Maar ook nog een andere emotie, deze: dit Europa, en de vooruitgang van dit Europa, moet bevochten worden, steeds opnieuw. Sociaaldemocraten kennen dat, het verhaal van strijd. Zonder strijd geen 8-urige werkdag, geen minimumloon, geen ban op kinderarbeid.”

Foto: Paul Tang - Twitter En op de vrijheid van meningsuiting (sinds wanneer mogen leraren geen opvattingen meer hebben?). Frans Timmermans is, zelfs met twee handen op de rug, die strijd aangegaan, en niet vergeefs. De Poolse regering heeft onder zijn druk een stapje terug moeten doen in het politiseren van de rechtspraak. Bijvoorbeeld: spreiding van inkomen wil zeggen: hetzelfde loon voor hetzelfde werk op dezelfde plek. Er is werk genoeg in Europa, maar het moet wel eerlijk


PvdA Amsterdam Oost

worden verdeeld, onder gelijke regels. Waar dat niet gebeurt ligt dat niet aan Europa, maar aan slechte handhaving. Denk hierbij ook aan de strijd tegen de enorme supranationale concentraties van macht en geld, tegen de multinationale belastingontwijkers, tegen het wegstrepen van de belangen van werknemers tegen de belangen van aandeelhouders. Maar er gaat toch ook wel eens iets niet goed in de EU? Thijs: Natuurlijk, maar al dan niet vermeende tekortkomingen worden ook wel eens eenzijdig uitvergroot. Migratie is zo’n ingewikkeld onderwerp. De vluchtelingenstromen zijn – hoe je daar ook over denkt – behoorlijk onder controle gebracht, door Europa. Maar sommigen beweren niettemin dat de buitengrenzen open staan. Anderzijds vind ik dat veel lidstaten, ook Nederland, de Europese solidariteit ondergraven door bijvoorbeeld Italië en Griekenland niet te helpen met de mensen die er al waren en die nog steeds aankomen, ook al zijn het er minder dan in 2015. Daar kan Europa dan weer weinig aan doen, want daarin is de EU afhankelijk van de lidstaten! Nog ingewikkelder: we hebben eigenlijk méér mensen nodig. Arbeidsmigratie was ooit al eens de redding van de Nederlandse economie, en heeft ons land in mijn ogen ook cultureel verrijkt en versterkt. En waar migratie nu door velen vooral als een probleem wordt gezien, worstelen de EU-landen in Oost-Europa met het probleem van te veel emigratie! Paul: Klimaatverandering is een enorme uitdaging, maar zónder samenwerking lukt het helemaal niet met duurzaamheid en energietransitie. Niemand twijfelt er meer aan dat dit een taak is van de EU, zelfs als dat bescheiden begint met het verbieden van plastic rietjes of wattenstaafjes.

17

Thijs: Verlies van soevereiniteit? Samenwerking maakt ons juist sterk; dat weten we in Nederland al eeuwen. Van de strijd tegen het water tot het sluiten van compromissen over grote onderwerpen in de polder. De gedachte dat we terug kunnen naar volledige autonomie is een valse voorstelling; dat is nostalgie naar een verleden dat er nooit is geweest. Als je vraagt wat er dan zo goed was in de jaren ’50 wordt het al snel stil, was er toen meer vrijheid om te kiezen hoe en met wie je wilde leven? Valse nostalgie, niet in trappen.

“Die terughoudendheid moeten we van ons afschudden! Europa is belangrijker dan ooit!” Paul: Veel veranderingen vergen een lange adem. Het is een zaak van volhouden en er hard in gaan. Niet zeggen “er moet wat aan gedaan worden”, maar er ook daadwerkelijk iets aan doen, en doorgaan na een tegenslag. Denk maar aan Ajax: als Ajax verliest na een paar prachtige wedstrijden met winst gaat de achterban ook niet meteen zeiken. De grote problemen van deze tijd overstijgen de nationale grenzen en zijn alleen bovennationaal op te lossen. Een stap terug in de geschiedenis biedt geen oplossing. Wat zijn nu de EU-speerpunten van de Sociaaldemocraten? Paul: Europa moet een tegenmacht zijn tegen die mondiale grootmachten van geld en data, die zich van grenzen en lokale regels niets aantrekken.


18

ROOST

Het valt toch niet uit te leggen dat een bedrijf als Starbucks hier niet of nauwelijks belasting betaalt, terwijl de koffietent op de hoek zich wél aan alle belasting- en andere regels moet houden?! Ook dat is een kwestie van lange adem. In 2007 begon ik mijn acties tegen de belastingongelijkheid door te gaan posten bij de Amsterdamse (!) brievenbus van Bono. Nu, ruim 10 jaar later, heeft het Europees Parlement op mijn voorstel formeel bevestigd dat Nederland hoort bij de belastingparadijzen, en erkennen ook de meeste belastingexperts dat het niet kan dat de allergrootste bedrijven zo weinig belasting betalen! En bedenk goed dat de EU inmiddels miljardenboetes uitdeelt aan sommige van die grote spelers, en dat die boetes echt worden gevoeld!

leid kunnen voeren (zonder te vervallen in de amorele brutaliteit van Trump). Zoals bij het aanpakken van de belastingparadijzen buiten Europa. Zoals bij het confronteren van Amerika en China met hun CO2-uitstoot. Dat is een Europa dat zich laat zien, maar dat daarmee tegelijkertijd de eigen Europese burgers beschermt. Natuurlijk kunnen in dit gesprek niet alle plussen en minnen aan bod komen. Nog wel even over één persoon: maakt Frans Timmermans, onze lijsttrekker, kans om de volgende voorzitter van de Europese Commissie te zijn? Paul: Zeker wel! De kans van een uiterst serieuze outsider. Het Europees Parlement is niet meer het monopolie van twee machtsblokken (sociaaldemocraten en christendemocraten). Bij een goede uitslag voor de PvdA (en haar zusterpartijen, verenigd in de Europese PES), en bij een slimme alliantie met andere fracties in het Europees parlement is een verrassing zeker denkbaar.

Een gesprek van een uur wordt nu afgesloten. Het smaakt naar meer. We hebben gesproken met twee bevlogen politici met een visie!!! Naar ons idee noodzakelijker dan ooit. Geen strategische dooddoeners, niet defensief, geen terughoudendheid, maar een offensief verhaal over wat goed is voor de samenleving, in Europa, in Nederland en in Amsterdam. Dat roept een positieve emotie op waar je je graag bij aansluit. Photo: Thijs Reuten - Twitter Thijs: Europa moet leren dapper en assertief te zijn. Met 28 (straks misschien 27) zijn we een economische en politieke grootmacht, die zich eigenlijk gedraagt als een politieke dwerg. Met een beetje lef en Amsterdams gogme zou de EU een activistischer buitenlands be-

Het zou goed zijn als er de komende weken in de Amsterdamse PvdA veel over Europa wordt gesproken. En op 23 mei gaan we natuurlijk allemaal stemmen. Waarbij het goed is te weten dat een stem op Paul, op Thijs, of op Fardau, Arina of Hedy óók een stem is op lijsttrekker Frans.


PvdA Amsterdam Oost

19

PLATFORMECONOMIE: EEN DILEMMA VOOR DE SOCIAALDEMOCRATIE Willem Tesselaar

Vanuit het sociaal democratisch perspectief zijn de opkomst van de platformbedrijven problematisch te noemen. Het is geen understatement dat veel PvdA’ers de Ubers en Deliveroo’s van de wereld met argusogen bekijken. En terecht. Deze platformbedrijven ontkennen hun werkgeverschap en nemen niet de risico’s en verantwoordelijkheden die de traditionele werkgever wel neemt. Ze zijn immers in hun eigen ogen geen werkgever, maar een platform voor opdrachtgevers en ondernemers. Ondertussen bouwen de zelfstandigen op deze platforms geen sociale zekerheid op, geen pensioen en zijn ze vaak niet verzekerd voor ongelukken. Maar is de opkomst van deze bedrijven ook niet het gevolg van een falend sociaaldemocratisch ideaal van de afgelopen jaren? Zelf werk ik al meer dan tien jaar in de horeca en heb ik, hoewel in vaste dienst, vaak platformcollega’s naast me staan op de werkvloer. Temper is het platform voor de horeca en ieder van mijn platformcollega’s is vol lof. Want laten we eerlijk zijn, iedereen die al langer werkt in de horeca kent - of is zelf slachtoffer geweest van– de gevolgen van slecht werkgeverschap.

Het is voor horecapersoneel in vaste dienst niet gebruikelijk overuren uitbetaald te krijgen. En elke kok in een restaurant kan je vertellen dat een 40-urige werkweek er snel 50 worden. En dat je eigenlijk je werk altijd mee naar huis neemt. Daarnaast is vele jaren de concurrentie sterk en overheersend geweest. Er stond altijd wel een student of scholier klaar die voor een jeugdminimumloon wil werken en daar sta je dan. Tel daarbij ook nog eens op dat er al jaren geen cao was voor horecapersoneel, het minimumsalaris niet steeg en je niks extra betaald krijgt op zon- en feestdagen.

“bied vanuit de politiek de verplichte zekerheid, van een minimumloon, arbeidsongeschikt -heidsverzekering en pensioenopbouw”


20

ROOST

Dan is Temper het Walhalla voor de horecakracht. Het uurloon stijgt mee met de vraag. Op oudejaarsavond werken als barman is dik cashen en wil je bij je familie zijn, dan is er geen werkgever die een beroep op je doet. Tel daar ook nog eens de fiscale voordelen bij op als je een kleine ondernemer bent; je mag de btw houden en je loopt binnen. De vaste werknemer die voor nog geen 10 euro per uur werkt kijkt naar zijn zzp-collega die voor hetzelfde werk 17 euro per uur kan vragen, en die wordt ook niet een week later gebeld door zijn werkgever of hij toch niet alsjeblieft op Hemelvaartsdag ook kan werken. Agnes Jongerius strijdt vanuit het Europees parlement tegen schijnzelfstandigheid en onzekerheid. Een goede zaak want met een groeiende groep werknemers, die onverzekerd fysiek werk levert en geen pensioen spaart, bouwt men een maatschappij met goedkope materialen. Het kabinet laat op zich wachten en ook Brussel werkt niet mee. Dus een Europese aanpak is echt nodig. Mijn oproep is dus ook te kijken naar wat de platform zzp’er drijft. Temper is een alternatief geworden, een macht die nu tegen de werkgevers gebruikt kan worden. Natuurlijk is het gevaarlijk die macht weer bij andere bedrijven te leggen, Uber en Deliveroo hebben al bewezen niet aan de kant van hun “ondernemers” te staan. Ze geven beiden geen inkijk in hun algoritmes en niet de ondernemer maar zij bepalen wat je krijgt voor een opdracht. Dus bied vanuit de politiek de verplichte zekerheid, van een minimumloon, arbeidsongeschiktheidsverzekeringen en pensioenopbouw. Met de waarden van de sociaaldemocratie, zou het platform zomaar kunnen uitgroeien tot een moderne vakbond.

Photo: Delivery man - Wikicommons


PvdA Amsterdam Oost

21


22

ROOST

HOOFDLIJNEN EUROPEES VERKIEZINGSPROGRAMMA PVDA Een Europa dat beschermt tegen grote uitdagingen als klimaatverandering, tegen bedreigingen van buitenaf en tegen bedrijven die te groot zijn om alleen aan te pakken, zoals Google en Facebook. We kiezen onverkort voor Europese samenwerking en zien de EU als een instrument dat Europeanen ten dienste moet staan bij het beschermen en uitbouwen van wat wij waardevol vinden. De PvdA pleit voor een EU waarin mensen boven de markt gaan. Waarin niet multinationals bepalen wat wet is, maar de belangen van de hele samenleving voorop staan. Voor de PvdA is Europa ook een waardengemeenschap en de PvdA staat pal voor waarden als democratie en de rechtstaat. Wij willen: • Eerlijke concurrentie Een einde aan oneerlijke concurrentie tussen werknemers in Europa. Verschillen in sociale- en pensioenpremies mogen nooit worden misbruikt als businessmodel voor grote bedrijven, ten koste van de bescherming van werkenden. Met een Europees verbod op premieshoppen gaan we sociale dumping tegen. • Gelijk loon voor gelijk werk Voorkomen dat werkgevers misbruik maken van de regels en collega’s op de werkvloer tegen elkaar worden uitgespeeld. Werken waar je wilt is een basisrecht in de EU, maar we zijn van mening dat de werkgever moet aantonen dat hij/zij dezelfde loonkosten, pensioenpremies en sociale premies betaalt en er dus geen kostenvoordeel mee behaalt. De bewijslast hiervoor ligt bij de werkgever. • Belasting voor de grote bedrijven Dat er een belasting komt voor Tech giganten als Google en Facebook, zodat zij ook hun eerlijke deel bijdragen en niet onbelast verdienen aan de doorverkoop van data. • Een gelijke winstbelasting Een gemeenschappelijke Europese winstbelasting voor bedrijven en een minimumtarief op dividendbelasting zodat bedrijven niet langer kunnen schuiven tussen landen met winsten om belasting te ontlopen. Ook willen we een belasting op omzet van digitale diensten voor Tech giganten als Google en Facebook.


PvdA Amsterdam Oost

• Geen race naar de bodem Een race naar de top, in plaats van een race naar de bodem. Het Europese model – met eerbiediging van o.a. werknemersrechten, dierenwelzijn en het milieu – wordt het uitgangspunt van alle handelsovereenkomsten. • Kwetsbare vluchtelingen opvangen Dat de meest kwetsbare vluchtelingen als eerste in aanmerking komen voor hervestiging binnen de EU. Lidstaten die weigeren vluchtelingen op te nemen moeten financieel gekort worden via de EU-meerjarenbegroting. • Mensensmokkelaars aanpakken Mensensmokkelaars keihard aanpakken. Deze onmenselijke praktijken mogen nooit lonen. Dat betekent ook een snel en duidelijk terugkeerbeleid van mensen die geen bescherming nodig hebben in combinatie met effectieve afspraken met landen van herkomst. • Een internationaal vluchtelingenrecht Vasthouden aan het internationaal vluchtelingenrecht, inclusief het principe dat vluchtelingen niet naar een onveilig land mogen worden teruggestuurd. • Een controle op alle rechtsstaten Een jaarlijkse, onafhankelijke controle voor alle lidstaten op het gebied van de democratie en rechtsstaat. Landen die niet voldoen aan de fundamentele democratische principes kunnen financieel gekort worden. • Meer Europese controle Het recht voor het Europees Parlement om initiatieven in te dienen en Eurocommissarissen naar huis te sturen. • Hardere aanpak corruptie Een veel hardere aanpak van corruptie en vriendjespolitiek bij EU-fondsen in lidstaten. Cohesie- en structuurfondsen moeten de bevolking ten goede komen, niet de corrupte elite. • Een fonds voor activisten Een Europees fonds om de strijd van moedige activisten te ondersteunen. Mensenrechtenactivisten, journalisten, LHBTI-activisten, vakbondsstrijders, en andere moedige mensen die opkomen voor de mensenrechten en de rechtstaat, mensen die steeds vaker onder druk staan. De EU heeft een voortrekkersrol om de rechten van deze maatschappelijke groeperingen te waarborgen. • Meer investeringen in duurzaamheid Zeker zijn van een duurzame economie en een veilig klimaat. Met investeringen gericht op doorbraak technologieën om de klimaatdoelstellingen te halen. Door schone energie en innovatie te stimuleren en groene banen te creëren. • Directe subsidie op innovatie in landbouw Het huidige Europese landbouwsysteem wijzigen door voorwaarden te koppelen aan de directe subsidies voor boeren. Hiermee stimuleren we duurzame innovatie en het herstel tussen landbouw, natuur en de samenleving.

23


24

ROOST

DE EUROPESE SOCIAALDEMOCRATIE Simon Deurloo

Op 31 juli 1914 werd Jean Jaurès om tien over half tien ’s ochtends in Café du Croissant, Rue Montmartre Parijs, doodgeschoten. Hij was 54 en leider van de SFIO (Section française de l'Internationale ouvrière, de ‘Franse Afdeling van de Arbeiders Internationale’), de Franse sociaaldemocratische partij.

voorop natuurlijk Karl Marx. Het vond, net als het liberalisme, zijn wortels in de Franse Revolutie en groeide gestaag door de uitbuiting die de Industriële Revolutie teweeg bracht. Om Ruud Koole te citeren over de situatie in Nederland: “Dankzij technologische vooruitgang vindt de Industriële Revolutie plaats, maar deze brengt ook diepe sociale ellende. De liberaal Thorbecke nam dat probleem waar, maar zag geen oplossing. Hij omarmde de vooruitgang, vernieuwde met zijn grondwet van 1848 het Nederlandse politieke bestel op een beslissende manier, maar stond met lege handen tegenover de dissonant van wat de ‘sociale kwestie’ is gaan heten. ‘Wie vindt den toon waarin deze dissonant zich oplost?’ vroeg hij zich enigszins vertwijfeld af.”

Hij werd vermoord omdat hij wilde voorkomen dat de Eerste Wereldoorlog uitbrak. Hij had contact gezocht met de Partijgenoten in Duitsland en de arbeiders opgeroepen om te gaan staken tegen de mobilisaties. Zijn dood bleek een keerpunt. Een dag later, op 1 augustus 1914, brak de Oorlog uit en het internationaal arbeidersverzet tegen de oorlog was gebroken. De rijen werden niet doorbroken, men koos niet voor internationale solidariteit maar voor patriotisme met de respectievelijke natiestaten. In Duitsland stemde de hele SPD, op dat moment de grootste partij in het parlement, voor de oorlogskredieten. Alleen het lid Wat in Nederland gebeurde, vond eerder en op Karl Liebknecht stemde tegen. grotere schaal plaats in onze buurlanden. Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, België en vooral natuurDe Eerste Wereldoorlog was op zich zelf een keer- lijk in Duitsland. De ‘sociale kwestie’ speelde overpunt, een waterscheiding in de Europese geschiede- al. Duitsland, pas in 1870 een eenheid geworden, nis, ook voor de sociaaldemocraten. Tot aan 1914 kende een sterke socialistische partij, sinds 1891 had het socialisme een traag doch gestage opmars Sozialdemokratische Partei Deutschlands ofwel SPD doorgemaakt. Het was ontstaan in de 19e eeuw uit geheten. Deze werd in 1878 verboden door Rijksverschillende arbeidersbewegingen en geschraagd kanselier Bismarck. Alle symbolen van de sociaaldoor de geschriften van verschillende denkers, democraten werden verboden maar daar werd cre-


PvdA Amsterdam Oost

atief de hand mee gelicht. Rode veters, rode linten in de knoopsgaten, rode kousen van de dames (waarbij ze als teken van solidariteit soms even hun jurk optrokken voor de kameraden) en vooral een rode roos werden symbool voor de sociaaldemocraten. Bismarcks verbod werkte niet. De Partij bleef gestaag groeien. Ten einde raad voerde hij daarom sociale hervormingen door. Zo kreeg Duitsland eind 19e eeuw al een algemeen ouderdomspensioen, arbeidsongevallen-verzekering en een ziekenfonds om de socialisten de wind uit de zielen te nemen. Het hield de groei van de sociaaldemocratie niet tegen maar versterkte juist het idee dat er wat te halen viel. In 1891 werd het verbod op de SDP opgeheven.

“Thorbecke omarmde de vooruitgang, maar stond met lege handen tegenover de dissonant van wat de ‘sociale kwestie’ is gaan heten”

Thorbecke - WikiCommons

Deze sociale hervormingen legden de basis voor de moderne verzorgingsstaat (naar het Franse État-providence) of welvaartstaat (naar het Duitse Wohlfahrtsstaat of het Engelse Welfare state). Een combinatie van een sociale markteconomie met een sterke democratische overheid zoals we die nu in Europa kennen. Deze sociale hervormingen leidden tot verdeling binnen de socialistische beweging. Grofweg vormden zich drie stromingen: 1. De anarchisten die de staat als instrument van onderdrukking zagen en niet als drager voor hervormingen. De anarchisten zijn, behalve in Spanje, in de loop

Jean Jaurès - WikiCommons

25


26

ROOST

van de 20e eeuw gemarginaliseerd. Onder meer omdat ze zich, uit de aard der dingen, altijd slecht organiseerden. 2. De revolutionair socialisten, die we nu communisten noemen, die niets in de weg van democratische hervormingen zagen maar, in lijn met Marx, het socialisme pas na een gewelddadige omwenteling mogelijk achtten. Het Kapitaal moest veroverd worden en compromissen sluiten met de vijand zou de revolutionaire omwenteling alleen maar uitstellen. 3. De reformisten, wat wij nu vol overtuiging de sociaaldemocraten noemen, die bij voorkeur via democratische weg, stap voor stap, een betere wereld dichterbij brengen. De ‘revolutie’ wordt (werd) misschien niet altijd helemaal uit gesloten maar de grote voorkeur ligt bij geweldloze hervormingen. Wat die ‘betere wereld’ inhoudt, was en is ook nog best onderwerp van discussie bij de sociaaldemocraten. Moeten alle productiemiddelen zoveel mogelijk in handen van de gemeenschap zijn? Of bijvoorbeeld alleen de basisinfrastructuur zoals de banken en de transportsector? Of maakt het niet uit waar het bezit ligt zolang er maar een sociale markteconomie is? En wat is democratie? Waar houdt het recht van het individu op ten opzichte van de maatschappij? Is de Europese Unie een democratische kracht? In de 21e eeuw zijn de Europese sociaaldemocraten, verenigd in de PES (Partij van Europese sociaaldemocraten), voorstanders van een sociale markteconomie, parlementaire democratie en een sterke Europese Unie. Er is al heel veel bereikt op dat gebied maar we zijn er nog niet; terug naar de geschiedenis.De eerste wereldoorlog bracht dus niet die solidariteit onder de Europese volkeren waar de socialisten op hoopten. De sociaaldemocraten profiteerden wel van de invoering van het algemeen kiesrecht en het faillissement van de oude machtsstructuren. Ze kwamen voor het eerst in de regering in veel landen.

Een groot aantal sociaaldemocratisch Eerste Wereldoorlog gerealiseerd wo

Invoering van het algemeen ki (1919 in Nederland en Duitsland, in F

De 8-urige werkdag (1919 in Po Frankrijk, België in 1924)

Kosteloos en verplicht onderwi

Algemeen ouderdomspensioen maar in Nederland pas definitief in 19 Vakbondsrechten

Universele gezondheidszorg (De is pas van na de tweede Wereldoorlo

Betaalde vakanties (Het ‘Front leider Léon Blum, introduceerde in 19


he idealen kon tijdens en net na de orden

iesrecht voor mannen en vrouwen Frankrijk voor vrouwen pas in 1948)

olen, Portugal, Nederland, Duitsland,

ijs

n ( In Duitsland dus al in de 19e eeuw 956 door Suurhof en Drees)

e echte universele gezondheidszorg og)

t Populaire’, onder leiding van SFIO 936 de betaalde zomervakantie)

PvdA Amsterdam Oost

27

Tijdens de oorlog werden ze al serieus genomen door de andere partijen omdat ze verantwoordelijkheid hadden genomen tijdens de oorlogsinspanningen en na de oorlog veroverden ze de macht via de stembus. Duitsland en Oostenrijk in 1919, Tsjechoslowakije in 1920, het VK en de Scandinavische landen in de jaren twintig. Niet alleen in staten maar vaak ook in steden konden de sociaaldemocraten hun stempel op de politiek drukken, zoals bijvoorbeeld in Wenen en Amsterdam. Tegelijkertijd verloren de sociaaldemocraten ook aan invloed. Ze veroverden weliswaar macht via de parlementen maar kregen geduchte concurrentie van de communisten. Lenin had met zijn communisten in november 1917 op gewelddadige wijze de macht veroverd. Niet op de Tsaar, want die was al afgezet maar op het overgangsregime. Hij werd gesteund door de Duitsers omdat hij Rusland wilde laten stoppen met de oorlog. Met zijn leuze voor brood, land en vrede nam hij duidelijk stelling tegen de oorlog en verketterde hij de rest van links. In de chaos na de oorlog en zonder dat er al duidelijke voorbeelden waren van succesvolle democratische staten met een sociale markteconomie hoopten of vreesden velen dat de Russische revolutie het begin van de wereldrevolutie zou zijn. In Hongarije kwamen de radencommunisten aan de macht en ook in Duitsland brak een revolutie uit, de Spartakus-opstand onder leiding van Karl Liebknecht en Rosa Luxemburg. In beide gevallen werden deze onderdrukt door de sociaaldemocraten in samenwerking met conservatieve krachten. Het zou de samenwerking tussen de communisten en sociaaldemocraten sterk bemoeilijken. Stalin verbood jarenlang de samenwerking met de ‘sociaalfascisten’. Tegelijkertijd was de reactie tegen de opkomst van links ook heel groot. Overal in Europa waren er groepen die links de schuld gaven dat zij de oorlog hadden verloren of er niet genoeg aan hadden overgehouden. De angst voor een revolutie werd er ook goed in gehouden. De zwakke, nieuwe democratieën werden in een groot deel van Europa al snel vervangen door


28

ROOST

autoritaire regimes. Het eerst in 1923 in Italië door de fascisten van Mussolini. Hun eerste openlijke moord was op Giacomo Matteotti, de leider van de Italiaanse sociaaldemocraten.

samenwerking en een sociale markteconomie vielen in goede aarde. Het betekende overigens niet dat ze overal aan de macht kwamen. Veel conservatieve partijen waarvaan een deel voor en in de oorlog met de fascisten hadden geheuld, hergroepeerden In 1929 brak er een zeer zware wereldwijde econo- zich onder de naam ‘christendemocraten’ en adopmische crisis uit door onverantwoorde investeringen teerden min of meer een sociale markteconomie. in de Verenigde Staten. Die crisis werd nog versterkt Dat gebeurde onder andere in Oostenrijk, Italië en door economisch nationalisme en laissez-faire-libe- Duitsland. ralisme. Het versterkte extremen waardoor er in nog meer Europese landen rechts-nationalistische regimes aan de macht kwamen, waaronder natuurlijk Hitler in 1933. Spanje had midden jaren dertig, net als Frankrijk, een zogenaamde Volksfront regering gekregen. Een bonte coalitie van sociaaldemocraten, progressieve liberalen en anarchisten probeerde het land te regeren. Toen de rechts-nationalistische generaal Franco een opstand begon brak er een burgeroorlog uit. Fascistisch Italië en Duitsland steunden Franco direct uitgebreid. Frankrijk aarzelde omdat het zich niet met een buurland wilde bemoeien. Stalin steunde de communisten, vooral met uitmoorden van de linkse medestanders. Franco won ten koste van miljoenen slachtoffers. Het zou één van de opmaten zijn naar de Tweede Wereldoorlog. Na de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog was er van links tot rechts in Europa een breed besef dat er moest worden samengewerkt om de vrede te handhaven. Bovendien was het economisch liberalisme en nationalisme door de crisis van de jaren dertig in een slechte reuk komen te staan. De staat moest ordenend optreden om een nieuwe crisis te voorkomen.

“Na de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog was er van links tot rechts in Europa een breed besef dat er moest worden samengewerkt om de vrede te handhaven”

Duitsland, onder leiding van de christendemocraat Adenauer (die overigens helemaal niet geheuld had met Hitler), bouwde na de oorlog een economisch zeer sterke welvaartstaat op waaraan veel landen zich optrokken. Duitsland besefte maar al te goed Helaas was de helft van Europa veroverd door de Sov- dat het deel moest uitmaken van een groter geheel jet-Unie. Stalin maakte van de Oost-Europese landen voor zijn veiligheid en welvaart. Het sloot zich daarvazalstaten, als laatste van Tsjechoslowakije waar de om aan bij de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, een economisch samenwerkingsverband machtige sociaaldemocratische CSSD in 1948 gedat zo succesvol was dat het zou uitgroeien tot de dwongen in de Communistische partij opging. Europese Unie. Dat was ook zo bedoeld door de opDe Europese sociaaldemocraten in het Westen had- richters, de christendemocraten De Gasperi uit Itaden het tij mee. Ze konden zich duidelijk onder- lië en de Frans-Luxemburgse Schuman, de Belgische scheiden van de communisten (wat ze ook met sociaaldemocraat Spaak en de partijloze Fransman verve deden, velen verdedigden de samenwerking Monnet naar een idee van de Britse premier Winston met Amerikanen in de NAVO) en de pleidooien voor Churchill voor een federaal Europa.


PvdA Amsterdam Oost

Churchill zag het Verenigd Koninkrijk overigens niet als onderdeel van dat federale Europa. Hij meende dat de Britten eeuwig hun eigen Empire zouden leiden. Dat bleek een vergissing. De sociaaldemocraat Attlee veroverde in 1945 de macht op Churchill. Hij voerde niet alleen kosteloze ziekenzorg in, maar begon ook met de dekolonisatie, om te beginnen met de onafhankelijkheid van India. Hoe onvermijdelijk ook, het ontmantelen van het koloniaal rijk was zeer moeizaam. Meer landen hadden het moeilijk met de ontmanteling van hun rijk, en de linkse partijen die daarmee worstelden werden vaak door hun tegenstanders als verraders weggezet. Dat gebeurde bijvoorbeeld in Frankrijk maar ook in Nederland. (De VVD is van oorsprong een afsplitsing van de PvdA van mensen die zich verzetten tegen de onafhankelijkheid van Indonesië.) De jaren vijftig brachten een gestage opbouw van de economische welvaart in West-Europa. De angst voor het communisme zorgde er bovendien voor dat de welvaart ook goed verdeeld werd. Materiele welvaart alleen maakt nog niet gelukkig. De paternalistische structuren en scheve machtsverhoudingen waren nog steeds op hun plaats ondanks het feit dat de meeste landen in West-Europa democratisch waren. In de jaren zestig groeide het verzet daartegen. De jeugd eiste de macht op.. Oude vormen en gedachten kwamen tot hun einde. Het zorgde voor een ruk naar links waar de sociaaldemocraten van profiteerden, al hadden veel sociaaldemocratische partijen in Europa zelf ook moeite met het afschudden van hun paternalistische structuren. Portugal, Spanje en Griekenland schudden als gevolg van deze ontwikkelingen hun rechtse dictaturen af. Den Uyl beloofde iedere arbeider zijn eigen auto in 1963. Als minister-president in 1973 tijdens de oliecrisis besefte hij dat dit niet meer wenselijk was. De vraag hoe schaarse middelen eerlijk verdeeld worden is nog altijd actueel. Bovendien kregen de sociaaldemocraten door deze ontwikkelingen electoraal concurrentie van de single issue groene partijen, met name bij de hoger opgeleiden.

29

Drie ontwikkelingen uit de jaren zestig zijn van groot belang voor de Europese sociaaldemocratie 1. Het besef dat er milieugrenzen zijn aan de economische groei 2. De opkomst van de (arbeids-)migratie 3. De opkomst van het feminisme

De migratie naar West-Europa nam sterk toe sinds de jaren zestig. Dat was deels het gevolg van de dekolonisatie, deels het gevolg van de sterk verbeterde transportmogelijkheden maar voor een groot deel ook door werving van arbeidsmigranten. Werkgevers en economisch liberale partijen maakten zich zorgen over het tekort aan arbeidskrachten en de toegenomen macht van de werknemers. Om dat te bestrijden gingen ze arbeidskrachten werven in het buitenland. Eerst binnen Europa maar al snel daarbuiten, zoals in Marokko en Anatolië. Ze hoopten dat de culturele verschillen tussen hen ervoor zouden zorgen dat deze zich minder makkelijk zouden organiseren met de andere werknemers. Die opzet is in zekere zin geslaagd. De angst voor bijvoorbeeld ‘islamisering’ kan teruggevoerd worden op dit beleid. Aan de andere kant hebben vakbonden en sociaaldemocraten hun best gedaan om deze nieuwe arbeiders te integreren. De sociaaldemocraten zijn daarmee ook de partijen voor migranten geworden. Aan de ene kant maakte ze dat kwetsbaar voor culturele verschillen. Aan de andere kant zijn ze meer dan andere partijen een afspiegeling van de moderne samenleving. Hetzelfde geldt in zekere mate voor het feminisme. Sociaaldemocratische partijen zijn de partijen met de meeste vrouwelijke leden. Dat is al van oudsher zo. Het besef dat vrouwenrechten mensenrechten zijn, is diep verankerd in de sociaaldemocratie. Aan de andere kant zijn er ook altijd geluiden dat de vrouwenstrijd afleidt van de ‘werkelijke’ strijd.


30

ROOST

Vrouwelijke leiders van sociaaldemocratische partijen in Europa zijn schaars. Voor het eerst sinds haar bestaan heeft de SPD nu pas een vrouwelijke leider: Andrea Nahles.

sociaaldemocraten in Oost Europa, anderzijds zorgde dat voor het opheffen van oude tegenstellingen in het Westen. Iedereen schudde zijn ideologische veren af en leek op een meer pragmatische manier met elkaar om te gaan. In Italië ging Links mee reSinds de jaren zeventig was er een ontwikkeling die geren, in Nederland de VVD met de PvdA en in het de sociale markteconomie bedreigde en daarmee VK kwam Tony Blair aan de macht die ver weg stond ook de sociaaldemocratie. Een sterk door de over- van het Labour van de jaren tachtig. heid en aan de overheid verwante organisaties geleide economie bleek niet goed in te kunnen spelen Het zou niet het eind van de geschiedenis brenop de dynamiek van de internationale economie. In gen. Midden jaren negentig brak de Joegoslavische het Communistisch Manifest werd al geconcludeerd burgeroorlog uit. Mede ook door het wegvallen van dat niemand zich kon onttrekken aan het kapita- de grenzen in het oosten kwamen er plots heel veel lisme. Dat bleek te gelden voor de staatseconomieën vluchtelingen. Het stelde de solidariteit op de proef in het Oostblok en ook voor de sociale marktecono- en zette de culturele verschillen weer op de voormieën van het Westen. De economische groei stag- grond. Mede hierdoor kwam er ruimte voor allerlei neerde en de werkgelegenheid trok weg. De ideopopulisten. Deze ontwikkelingen werden nog verlogische voorstanders van deze ontwikkeling, de sterkt door de aanslagen op 11 september 2001. neo-liberalen, wonnen aan invloed met als grootste uitwas Thatcher in Groot- Brittannië. Het drong de sociaaldemocraten ideologisch in het defensief. Nog steeds zijn de sociaaldemocraten bezig met formuleren van het antwoord op die uitdaging. Hoe kunnen we bestaanszekerheid bieden in een dynamische maatschappij?

“In het Communistisch Manifest werd al geconcludeerd dat niemand zich kon onttrekken aan het kapitalisme” De stagnatie van de landen in het Oostblok sinds de jaren zestig, zowel economisch als ideologisch, leidde uiteindelijk tot de val van de Muur. De Sovjet-Unie dekoloniseerde en gaf Oost-Europa zijn vrijheid terug. Enerzijds zorgde dat voor de terugkeer van de Photo: The European Parliament


PvdA Amsterdam Oost

“De meeste Europeanen hebben behoefte aan een sociale markteconomie die je de kans geeft om op een ontspannen manier je brood te verdienen”

31

Europa was ondertussen ‘best belangrijk’ geworden. Sinds 1979 mogen we stemmen voor het Europees Parlement, waarbinnen het altijd strijd is of de PES of de Europese Volkspartij, de samenwerkende christendemocraten, het grootste zal worden. Veel belangrijker nog dan het Parlement is het verdrag van Maastricht geweest. De Europese Economische Gemeenschap besloot verder te integreren tot de Europese Unie met onder andere een gemeenschappelijke munt. Helaas was die integratie veel minder vergaand dan zou moeten om van Europa een sociale markteconomie te kunnen maken met een sterke democratische overheid. De grote landen van Europa hielden dit op dat moment, onder leiding van rechtse partijen, tegen. De sociaaldemocraten begonnen in Europa sterk aan de 21e eeuw maar zijn nu aanzienlijk verzwakt, hoewel het dieptepunt wel voorbij lijkt. Het verwijt wat daarbij vaak klinkt, is dat de sociaaldemocraten te veel hebben meegedaan met het neoliberalisme. Daar kun je over twisten maar het feit is dat de sociaaldemocraten het juist vaak heel goed hebben gedaan met een centrum-linkse derde weg koers. Het probleem lijkt eerder in een versplintering van het politieke landschap te liggen en de nadruk op culturele verschillen. Dit wordt mede veroorzaakt door de sociale media die de verschillen tussen mensen graag uitvergroten omdat hun verdienmodel daarop is gebaseerd. Dat maakt het voor partijen die een brede coalitie, gebaseerd op economische solidariteit, voorstaan minder eenvoudig. Minder eenvoudig of niet, de Europese sociaaldemocraten moeten aan de slag. De meeste Europeanen hebben behoefte aan een sociale markteconomie die je de kans geeft om op een ontspannen manier je brood te verdienen. Ze willen een democratie waarin alle verschillende mensen zich thuis kunnen voelen, en hebben dus behoefte aan een sterke Europese Unie die ze beschermt tegen de Rusland en China maar ook tegen de macht van Facebook en Google. We hebben een wereld te winnen.


32

ROOST

RECENSIE ‘OPSTAAN IN HET LLOYD HOTEL’ LODEWIJK ASSCHER Jan Sluiter

In dit boek beschrijft Lodewijk Asscher de periode vanaf het moment dat hij toetrad tot het VVD-PvdA kabinet in 2012 tot en met de historische verkiezingsnederlaag van de PvdA op 15 maart 2017 en zijn besluit om zich kandidaat te stellen als lijsttrekker voor de PvdA voor de verkiezingen op 26 oktober 2017. Het boek beschrijft vele invalshoeken, bevat rijke ideeën en is daardoor moeilijk samen te vatten. Ik probeer daarom de hoofdlijn te pakken. Asscher is op zoek naar de oorzaken van het enorme verlies om te ontdekken hoe de PvdA opnieuw de harten van de mensen kan raken! Want dat is de conclusie: de PvdA onderscheidt zich slechts marginaal van de andere politieke partijen. Asscher komt tot de conclusie dat de PvdA, evenals de meeste politieke partijen, gevangen zat/zit - in meer of mindere mate - in het neo-liberale denken en het daarbij behorende mensbeeld. Dat is, heel kort samengevat, de opvatting dat de markt en het marktdenken de sleutel zijn tot het oplossen van alle maatschappelijke en economische vraagstukken. Tijdens de gloriejaren van de paarse kabinetten Kok leek het daar ook wel op, dankzij de enorme

welvaart in die jaren. Maar veel welvaart leidt niet altijd tot echte inspiratie, het verhult eerder de echte problemen en idealen. Asscher onderzoekt in welke perioden de PvdA wel wezenlijk onderscheidend was en de mensen echt wist te raken. Dat was met name aan de hand in de beginperiode van het socialisme - eind 18e en begin 19e eeuw - en in de jaren 70 van de vorige eeuw. De periode Den Uyl. Toen was er sprake van “verbeelding aan de macht” en idealisme omdat de politieke programma’s en actiepunten aansloten bij de werkelijk gevoelde problemen. Beginperiode: 8-urige werkdag, recht op pensioen, geld bij ziekte, stemrecht, gratis onderwijs. Den Uyl: medezeggenschap, winsten eerlijk delen, grondspeculatie, verhoging minimum loon, woningnood, uitbreiding sociale wetgeving. “Spreiding van inkomen, kennis en macht” was de leuze. Een combinatie van droom en daad, van pragmatisme en idealisme. “Wat betekent dit voor deze tijd en wat hebben we fout gedaan?”, vraagt Asscher zich vervolgens af. “Wat komt er naar boven als je je losmaakt van de concepten waarin je gevangen zit/zat?”


PvdA Amsterdam Oost

33

De mens is meer dan markt en geld, is ook begaan met andere mensen en de samenleving, heeft ambitie en idealen. Het sociale, culturele en educatieve domein - essentieel voor geluk en welbevinden - is niet te vermarkten maar behoort wel onderdeel te zijn van de speerpunten van progressieve politiek, om nog maar te zwijgen van de milieu en klimaatproblematiek. Centrale menselijke waarden dienen richtinggevend te zijn voor politieke programma’s! Dat leidt tot de volgende doelstellingen voor progressieve politiek (een selectie): • Een andere verhouding tussen de markt en menselijke waarde • Een sterke rol van de overheid om de menselijke waarden te waarborgen en de tucht van de markt te temmen. • Herwaardering en modernisering van de publieke sector: een minder bureaucratische en wantrouwende overheid. Geef ruimte en vertrouwen! • Activering van democratisering, betrokkenheid en meebeslissen op alle niveaus: bedrijven, woningbouw, onderwijs, maatschappelijke initiatieven. Dat is belangrijker dan referenda. • Stimuleren van ondernemers en bedrijven met een maatschappelijke doelstelling • Meer zekerheid van bestaan: (sociale) zekerheid leidt niet tot zwakte, afhankelijkheid of luiheid (neo-liberaal concept), maar geeft mensen kracht en mogelijkheden tot initiatief. Het maakt een samenleving krachtig en weerbaar, ondersteunt familiewaarden. • Betaalbare woningen Meer bouwen en met betrokkenheid van bewoners Grondprijzen in handen van de overheid • Goed onderwijs en leraren voor de klas Actualisering van artikel 23 van de grondwet • Werk, inkomen en sociale zekerheid: Einde aan de doorgeslagen flexibilisering: 80% van de flexwerkers wil een vaste baan. Dat is geen zwaktebod (neo-liberaal denkconcept), maar draagt bij aan primaire menselijke waarden, vitaliteit en initiatief. Einde aan de individualisering waardoor er voldoende draagvlak ontstaat voor het sociale vangnet van sociale uitkeringen en pensioenen Einde aan de ongebreidelde groei van oneigenlijke zzp’ers wat leidt tot oneerlijke concurrentie op de arbeidsmarkt, en sociale onzekerheid brengt omdat zij geen pensioen opbouwen en zich niet verzekeren. • Aanpak van kapitalistische wereldspelers die nauwelijks belasting betalen en zich kunnen onttrekken aan nationale overheden. • Aanpak toenemende ongelijkheid o.a. doordat een steeds groter aandeel van het nationaal inkomen gaat naar de factor kapitaal en niet naar het inkomen van mensen.


34

ROOST

Tot slot een terugblik van Asscher op de deelname aan het VVD-PvdA kabinet van 2013-2017. Was dat fout of goed en is dat de verklaring van de historische nederlaag? In het boek geeft hij concreet aan dat vanuit sociaaldemocratisch oogpunt door deelname aan het kabinet op vele gebieden erger is voorkomen. Maar zoals in deze samenvatting weergegeven, beschouwt hij de deelname aan het VVD-PvdA kabinet niet als de belangrijkste oorzaak van de slechte verkiezingsuitslag. In 2013 stond de PvdA voor de verkiezingen op 14 zetels. Wel denkt Asscher dat met name het laatste stukje - de strijd om het leiderschap - de uitslag nog verergerd. Met de blik van nu heeft Asscher vooral spijt van de steun die gegeven is aan de stijging van de leeftijd waarop mensen AOW gaan ontvangen. Mensen met zware beroepen leven vele jaren korter en moeten ook nog eens langer doorwerken. Dat willen wij veranderen. Er staat in het boek veel meer dan hier is weergegeven. Het is een boek om over na te denken, een absolute aanrader! Ik hoop dat de ideeĂŤn in dit boek gebruikt zullen worden voor het opstellen van een tot de verbeelding sprekende sociaaldemocratische agenda. Zo zal de sociaaldemocratie zich opnieuw kunnen onderscheiden en nieuwe aantrekkingskracht ontwikkelen.

Zeker van een eerlijk, vrij en duurzaam Europa Verkiezingsprogramma van de PvdA voor de Europese Parlementsverkiziengen 2019


PvdA Amsterdam Oost

Roost Mei 2019

35

Profile for Roost

Roost Amsterdam Oost  

Het blad van PvdA Amsterdam Oost

Roost Amsterdam Oost  

Het blad van PvdA Amsterdam Oost

Profile for roostpvda
Advertisement