Issuu on Google+

ÑAÏI BAÙT NIEÁT-BAØN KINH

大般涅槃經

QUYEÅN ÑEÄ TAM THAÄP NHAÁT

卷 第三十一

SÖ TÖÛ HOÁNG BOÀ TAÙT PHAÅM

師子吼菩薩品

ÑEÄ THAÄP NHAÁT CHI NGUÕ

第十一之五 師子吼言。世尊。無相定者名大涅槃。是 故涅槃名為無相。以何因緣名為無相。 善男子。無十相故。何等為十。所謂色相 聲相香相味相觸相生住壞相男相女相。是名 十相。無如是相故名無相。 善男子。夫著相者則能生癡。癡故生愛。 愛故繫縛。繫縛故受生。受生故有死。死故 無常。 不著相者則不生癡。不生癡故則無有愛。 無有愛故則無繫縛。無繫縛故則不受生。不 受生故則無有死。無有死故則名為常。以是 義故涅槃名常。 師子吼言。世尊。何等比丘能斷十相。 6

Sö Töû Hoáng ngoân: Theá Toân! Voâ töôùng ñònh giaû, danh Ñaïi Nieát-baøn. Thò coá Nieát-baøn, danh vi voâ töôùng. Dó haø nhaân duyeân danh vi voâ töôùng? Thieän nam töû! Voâ thaäp töôùng coá. Haø ñaúng vi thaäp? Sôû vò: saéc töôùng, thanh töôùng, höông töôùng, vò töôùng, xuùc töôùng, sanh, truï, hoaïi töôùng, nam töôùng, nöõ töôùng. Thò danh thaäp töôùng. Voâ nhö thò töôùng, coá danh voâ töôùng. Thieän nam töû! Phuø tröôùc töôùng giaû, taéc naêng sanh si. Si coá sanh aùi. AÙi coá, heä phöôïc. Heä phöôïc coá, thoï sanh. Thoï sanh coá, höõu töû. Töû coá, voâ thöôøng. Baát tröôùc töôùng giaû, taéc baát sanh si. Baát sanh si coá, taéc voâ höõu aùi. Voâ höõu aùi coá, taéc voâ heä phöôïc. Voâ heä phöôïc coá, taéc baát thoï sanh. Baát thoï sanh coá, taéc voâ höõu töû. Voâ höõu töû coá, taéc danh vi thöôøng. Dó thò nghóa coá, Nieát-baøn danh thöôøng. Sö Töû Hoáng ngoân: Theá Toân! Haø ñaúng tyø-kheo naêng ñoaïn thaäp töôùng? 7


大般涅槃經 佛言。善男子。若有比丘時時修習三種相 者則斷十相。時時修習三昧定相。時時修習 智慧之相。時時修習捨相。是名三相。 師子吼言。世尊。云何名為定慧捨相。定 是三昧者。一切眾生皆有三昧。云何方言修 習三昧。若心在一境則名三昧。若更餘緣則 不名三昧。如其不定非一切智。非一切智云 何名定。若以一行得三昧者。其餘諸行亦非 三昧。若非三昧則非一切智。若非一切智云 何名三昧。慧捨二相亦復如是。 佛言。善男子。如汝所言緣於一境得名三 昧其餘諸緣不名三昧。是義不然。何以故。 如是餘緣亦一境故行亦如是。 又言眾生先有三昧不須修者。是亦不然。 所以者何。言三昧者名善三昧。一切眾生真 實未有。云何而言不須修習。以住如是善三 昧中觀一切法名善慧相。不見三昧智慧異 相。是名捨相。 復次善男子。若取色相不能觀色常無常 8

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Phaät ngoân: Thieän nam töû! Nhöôïc höõu tyø-kheo thôøi thôøi tu taäp tam chuûng töôùng giaû, taéc ñoaïn thaäp töôùng: thôøi thôøi tu taäp tam-muoäi ñònh töôùng, thôøi thôøi tu taäp trí tueä chi töôùng, thôøi thôøi tu taäp xaû töôùng. Thò danh tam töôùng. Sö Töû Hoáng ngoân: Theá Toân! Vaân haø danh vi ñònh, tueä, xaû töôùng? Ñònh thò tam-muoäi giaû. Nhaát thieát chuùng sanh giai höõu tam-muoäi, vaân haø phöông ngoân tu taäp tam-muoäi? Nhöôïc taâm taïi nhaát caûnh, taéc danh tam-muoäi. Nhöôïc caùnh dö duyeân, taéc baát danh tam-muoäi. Nhö kyø baát ñònh, phi nhaát thieát trí. Phi nhaát thieát trí, vaân haø danh ñònh? Nhöôïc dó nhaát haïnh ñaéc tam-muoäi giaû, kyø dö chö haïnh dieäc phi tam-muoäi! Nhöôïc phi tam-muoäi, taéc phi nhaát thieát trí. Nhöôïc phi nhaát thieát trí, vaân haø danh tam-muoäi? Tueä, Xaû, nhò töôùng dieäc phuïc nhö thò. Phaät ngoân: Thieän nam töû! Nhö nhöõ sôû ngoân: duyeân ö nhaát caûnh, ñaéc danh tam-muoäi; kyø dö chö duyeân, baát danh tam-muoäi. Thò nghóa baát nhieân. Haø dó coá? Nhö thò dö duyeân, dieäc nhaát caûnh coá. Haønh dieäc nhö thò. Höïu ngoân: Chuùng sanh tieân höõu tam-muoäi, baát tu tu giaû. Thò dieäc baát nhieân. Sôû dó giaû haø? Ngoân tam-muoäi giaû, danh thieän tam-muoäi. Nhaát thieát chuùng sanh, chaân thaät vò höõu. Vaân haø nhi ngoân baát tu tu taäp? Dó truï nhö thò thieän tam-muoäi trung, quaùn nhaát thieát phaùp, danh thieän tueä töôùng. Baát kieán tam-muoäi, trí tueä dò töôùng, thò danh xaû töôùng. Phuïc thöù, thieän nam töû! Nhöôïc thuû saéc töôùng, baát naêng quaùn saéc: Thöôøng, voâ thöôøng töôùng, thò danh tam-muoäi. 9


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

相。是名三昧。若能觀色常無常相。是名慧 相。三昧慧等觀一切法。是名捨相。 善男子。如善御駕駟遲疾得所。遲疾得 所故名捨相。菩薩亦爾。若三昧多者則修習 慧。若慧多者則修習三昧。三昧慧等則名為 捨。 善男子。十住菩薩智慧力多三昧力少。是 故不得明見佛性。聲聞緣覺三昧力多智慧力 少。以是因緣不見佛性。諸佛世尊定慧等故 明見佛性了了無礙。如觀掌中菴摩勒果。見 佛性者名為捨相。 奢摩他者名為能滅。能滅一切煩惱結故。 又奢摩他者名曰能調。能調諸根惡不善故。 又奢摩他者名曰寂靜。能令三業咸寂靜故。 又奢摩他者名曰遠離。能令眾生離五欲故。 又奢摩他者名曰能清。能清貪欲瞋恚愚癡三 濁法故。以是義故故名定相。 毘婆舍那名為正見。亦名了見。名為能 見。名曰遍見。名次第見。名別相見。是名 為慧。

Nhöôïc naêng quaùn saéc: Thöôøng, voâ thöôøng töôùng, thò danh tueä töôùng. Tam-muoäi tueä ñaúng, quaùn nhaát thieát phaùp, thò danh xaû töôùng.

憂畢叉者。名曰平等。亦名不諍。又名不

traùnh, höïu danh baát quaùn, dieäc danh baát haønh. Thò danh

觀。亦名不行。是名為捨。 10

Thieän nam töû! Nhö thieän ngöï giaù töù, trì, taät ñaéc sôû. Trì, taät ñaéc sôû, coá danh xaû töôùng. Boà Taùt dieäc nhó; nhöôïc tam-muoäi ña giaû, taéc tu taäp tueä, nhöôïc tueä ña giaû, taéc tu taäp tam-muoäi. Tam-muoäi, tueä ñaúng, taéc danh vi xaû. Thieän nam töû! Thaäp truï Boà Taùt, trí tueä löïc ña, tam-muoäi löïc thieåu; thò coá baát ñaéc minh kieán Phaät taùnh. Thanh vaên, Duyeân giaùc, tam-muoäi löïc ña, trí tueä löïc thieåu; dó thò nhaân duyeân, baát kieán Phaät taùnh. Chö Phaät Theá Toân, ñònh, tueä ñaúng coá, minh kieán Phaät taùnh, lieãu lieãu voâ ngaïi, nhö quan chöôûng trung am-ma laëc quaû. Kieán Phaät taùnh giaû, danh vi xaû töôùng. Xa-ma-tha giaû, danh vi naêng dieät; naêng dieät nhaát thieát phieàn naõo keát coá. Höïu xa-ma-tha giaû, danh vieát naêng ñieàu; naêng ñieàu chö caên aùc baát thieän coá. Höïu xa-ma-tha giaû, danh vieát tòch tónh; naêng linh tam nghieäp haøm tòch tónh coá. Höïu xa-ma-tha giaû, danh vieát vieãn ly; naêng linh chuùng sanh ly nguõ duïc coá. Höïu xa-ma-tha giaû, danh vieát naêng thanh; naêng thanh tham duïc, saân khueå ngu si: tam tröôïc phaùp coá. Dó thò nghóa coá, coá danh ñònh töôùng. Tyø-baø-xaù-na, danh vi chaùnh kieán, dieäc danh lieãu kieán, danh vi naêng kieán, danh vieát bieán kieán, danh thöù ñeä kieán, danh bieät töôùng kieán. Thò danh vi tueä. Öu-taát-xoa giaû danh vieát bình ñaúng, dieäc danh baát vi xaû. 11


大般涅槃經 善男子。奢摩他者有二種。一者世間。 二者出世間。復有二種。一者成就。二不成 就。成就者。所謂諸佛菩薩。不成就者。所 謂聲聞辟支佛等。 復有三種。謂下中上。下者謂諸凡夫。中 者聲聞緣覺。上者諸佛菩薩。 復有四種。一者退。二者住。三者進。四 者能大利益。 復有五種。所謂五智三昧。何等為五。一 者無食三昧。二者無過三昧。三者身意清淨 一心三昧。四者因果俱樂三昧。五者常念三 昧。 復有六種。一者觀骨三昧。二者。慈三 昧。三者觀十二因緣三昧。四者阿那婆那三 昧。五者正念覺觀三昧。六者觀生滅住異三 昧。 復有七種。所謂七覺分。一者念處覺分。 二者擇法覺分。三者精進覺分。四者喜覺 分。五者除覺分。六者定覺分。七者捨覺 分。 12

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Xa-ma-tha giaû, höõu nhò chuûng: nhaát giaû theá gian, nhò giaû xuaát theá gian. Phuïc höõu nhò chuûng: nhaát giaû thaønh töïu, nhò giaû baát thaønh töïu. Thaønh töïu giaû, sôû vò: chö Phaät, Boà Taùt, baát thaønh töïu giaû, sôû vò: Thanh vaên, Bích-chi Phaät ñaúng. Phuïc höõu tam chuûng, vò: haï, trung, thöôïng. Haï giaû, vò chö phaøm phu. Trung giaû, Thanh vaên, Duyeân giaùc. Thöông giaû chö Phaät, Boà Taùt. Phuïc höõu töù chuûng: nhaát giaû thoái, nhò giaû truï, tam giaû taán, töù giaû naêng ñaïi lôïi ích. Phuïc höõu nguõ chuûng, sôû vò nguõ trí tam-muoäi. Haø ñaúng vi nguõ? Nhaát giaû voâ thöïc tam-muoäi. Nhò giaû voâ quaù tammuoäi. Tam giaû thaân yù thanh tònh nhaát taâm tam-muoäi. Töù giaû nhaân quaû caâu laïc tam-muoäi. Nguõ giaû thöôøng nieäm tam-muoäi. Phuïc höõu luïc chuûng. Nhaát giaû quaùn coát tam-muoäi. Nhò giaû töø tam-muoäi. Tam giaû quaùn thaäp nhò nhaân duyeân tammuoäi. Töù giaû A-na-ba-na tam-muoäi. Nguõ giaû Chaùnh nieäm giaùc quaùn tam-muoäi. Luïc giaû quaùn sanh dieät truï dò tammuoäi. Phuïc höõu thaát chuûng, sôû vò thaát giaùc phaàn: Nhaát giaû nieäm xöù giaùc phaàn, nhò giaû traïch phaùp giaùc phaàn, tam giaû tinh taán giaùc phaàn, töù giaû hyû giaùc phaàn, nguõ giaû tröø giaùc phaàn, luïc giaû ñònh giaùc phaàn, thaát giaû xaû giaùc phaàn. 13


大般涅槃經 復有七種。一者須陀洹三昧二者斯陀含三 昧。三者阿那含三昧。四者阿羅漢三昧。五 者辟支佛三昧。六者菩薩三昧。七者如來覺 知三昧。 復有八種。謂八解脫三昧。一者內有色相 外觀色解脫三昧。二者內無色相外觀色解脫 三昧。三者淨解脫身證三昧。四者空處解脫 三昧。五者識處解脫三昧。六者無所有處解 脫三昧。七者非有想非無想處解脫三昧。八 者滅盡定處解脫三昧。 復有九種所謂九次第定。四禪四空及滅 盡定三昧。復有十種。所謂十一切處三昧。 何等為十。一者地一切處三昧。二者水一 切處三昧。三者風一切處三昧。四者青一切 處三昧。五者黃一切處三昧。六者赤一切處 三昧。七者白一切處三昧。八者空一切處三 昧。九者識一切處三昧。十者無所有一切處 三昧。 復有無數種。所謂諸佛菩薩。善男子。是 名三昧相。 14

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Phuïc höõu thaát chuûng: Nhaát giaû Tu-ñaø-hoaøn tam-muoäi, nhò giaû Tö-ñaø-haøm tam-muoäi, tam giaû A-na-haøm tammuoäi, töù giaû A-la-haùn tam-muoäi, nguõ giaû Bích-chi Phaät tam-muoäi, luïc giaû Boà Taùt tam-muoäi, thaát giaû Nhö Lai giaùc tri tam-muoäi. Phuïc höõu baùt chuûng, vò baùt giaûi thoaùt tam-muoäi: Nhaát giaû noäi höõu saéc töôùng, ngoaïi quaùn saéc giaûi thoaùt tammuoäi. Nhò giaû noäi voâ saéc töôùng, ngoaïi quaùn saéc giaûi thoaùt tam-muoäi. Tam giaû tònh giaûi thoaùt thaân chöùng tam-muoäi. Töù giaû khoâng xöù giaûi thoaùt tam-muoäi. Nguõ giaû thöùc xöù giaûi thoaùt tam-muoäi. Luïc giaû voâ sôû höõu xöù giaûi thoaùt tam-muoäi. Thaát giaû phi höõu töôûng phi voâ töôûng xöù giaûi thoaùt tammuoäi. Baùt giaû dieät taän ñònh xöù giaûi thoaùt tam-muoäi. Phuïc höõu cöûu chuûng, sôû vò cöûu thöù ñeä ñònh: Töù thieàn, Töù khoâng caäp dieät taän ñònh tam-muoäi. Phuïc höõu thaäp chuûng, sôû vò thaäp nhaát thieát xöù tam-muoäi. Haø ñaúng vi thaäp? Nhaát giaû ñòa nhaát thieát xöù tam-muoäi. Nhò giaû thuûy nhaát thieát xöù tam-muoäi. Tam giaû phong nhaát thieát xöù tam-muoäi. Töù giaû thanh nhaát thieát xöù tam-muoäi. Nguõ giaû hoaøng nhaát thieát xöù tam-muoäi. Luïc giaû xích nhaát thieát xöù tam-muoäi. Thaát giaû baïch nhaát thieát xöù tam-muoäi. Baùt giaû Khoâng nhaát thieát xöù tam-muoäi. Cöûu giaû Thöùc nhaát thieát xöù tammuoäi. Thaäp giaû Voâ sôû höõu nhaát thieát xöù tam-muoäi. Phuïc höõu voâ soá chuûng, sôû vò chö Phaät, Boà Taùt. Thieän nam töû! Thò danh tam-muoäi töôùng. 15


大般涅槃經 善男子。慧有二種。一者世間。二者出世 間。 復有三種一者般若。二者毘婆舍那。三者 闍那。 般若者名一切眾生。毘婆舍那者一切聖 人。闍那者諸佛菩薩。 又般若者名為別相。毘婆舍那者名為總 相。闍那者名為破相。 復有四種。所謂觀四真諦。 善男子。為三事故修奢摩他。何等為三。 一者不放逸故。二者莊嚴大智故。三者得自 在故。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Tueä, höõu nhò chuûng: Nhaát giaû theá gian, nhò giaû xuaát theá gian. Phuïc höõu tam chuûng: Nhaát giaû baùt-nhaõ, nhò giaû tyø-baøxaù-na, tam giaû xaø-na. Baùt-nhaõ giaû, danh nhaát thieát chuùng sanh. Tyø-baø-xaù-na giaû, nhaát thieát thaùnh nhaân. Xaø-na giaû, chö Phaät, Boà Taùt. Höïu baùt-nhaõ giaû, danh vi bieät töôùng. Tyø-baø-xaù-na giaû, danh vi toång töôùng. Xaø-na giaû, danh vi phaù töôùng. Phuïc höõu töù chuûng, sôû vò quaùn töù chaân ñeá. Thieän nam töû! Vò tam söï coá, tu xa-ma tha. Haø ñaúng vi tam? Nhaát giaû baát phoùng daät coá. Nhò giaû, trang nghieâm ñaïi trí coá. Tam giaû, ñaéc töï taïi coá. Phuïc thöù, vò tam söï coá, tu tyø-baø-xaù-na. Haø ñaúng vi

復次為三事故修毘婆舍那。何等為三。一 者為觀生死惡果報故。二者為欲增長諸善根 故。三者為破一切諸煩惱故。

tam? Nhaát giaû vò quaùn sanh töû aùc quaû baùo coá. Nhò giaû vò

師子吼言。世尊。如經中說。若毘婆舍那 能破煩惱。何故復修奢摩他耶。

Sö Töû Hoáng ngoân: Theá Toân! Nhö kinh trung thuyeát, nhöôïc tyø-baø-xaù-na naêng phaù phieàn naõo, haø coá phuïc tu xama-tha da?

佛言。善男子。汝言毘婆舍那破煩惱者。 是義不然。何以故。有智慧時則無煩惱。有 煩惱時則無智慧。云何而言毘婆舍那能破煩

Phaät ngoân: Thieän nam töû! Nhöõ ngoân tyø-baø-xaù-na phaù phieàn naõo giaû. Thò nghóa baát nhieân. Haø dó coá? Höõu trí tueä thôøi, taéc voâ phieàn naõo; höõu phieàn naõo thôøi, taéc voâ trí tueä. Vaân haø nhi ngoân tyø-baø-xaù-na naêng phaù phieàn naõo? Thieän

16

duïc taêng tröôûng chö thieän caên coá. Tam giaû vò phaù nhaát thieát chö phieàn naõo coá.

17


大般涅槃經 惱。善男子。譬如明時無闇闇時無明。若有 說言明能破闇。無有是處。 善男子。誰有智慧。誰有煩惱。而言智慧 能破煩惱。如其無者則無所破。 善男子。若言智慧能破煩惱。為到故破不 到故破。若不到破者。凡夫眾生則應能破。 若到故破者。初念應破。若初念不破後亦不 破。若初到便破是則不到。云何說言智慧能 破。若言到與不到而能破者。是義不然。 復次毘婆舍那破煩惱者。為獨能破。為 伴故破。若獨能破菩薩何故修八正道。若伴 故破。當知獨則不能破也。若獨不能伴亦 ���能。如一盲人不能見色。雖伴眾盲亦不能 見。毘婆舍那亦復如是。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

nam töû! Thí nhö minh thôøi, voâ aùm; aùm thôøi, voâ minh. Nhöôïc höõu thuyeát ngoân minh naêng phaù aùm, voâ höõu thò xöù. Thieän nam töû! Thuøy höõu trí tueä, thuøy höõu phieàn naõo, nhi ngoân trí tueä naêng phaù phieàn naõo? Nhö kyø voâ giaû, taéc voâ sôû phaù. Thieän nam töû! Nhöôïc ngoân trí tueä naêng phaù phieàn naõo, vò ñaùo, coá phaù, baát ñaùo, coá phaù? Nhöôïc baát ñaùo phaù giaû, phaøm phu chuùng sanh taéc öng naêng phaù! Nhöôïc ñaùo coá phaù giaû, sô nieäm öng phaù! Nhöôïc sô nieäm baát phaù, haäu dieäc baát phaù. Nhöôïc sô ñaùo tieän phaù, thò taéc baát ñaùo. Vaân haø thuyeát ngoân trí tueä naêng phaù? Nhöôïc ngoân ñaùo döõ baát ñaùo, nhi naêng phaù giaû, thò nghóa baát nhieân. Phuïc thöù, tyø-baø-xaù-na phaù phieàn naõo giaû, vò ñoäc naêng phaù, vò baïn coá phaù? Nhöôïc ñoäc naêng phaù, Boà Taùt haø coá tu Baùt chaùnh ñaïo? Nhöôïc baïn coá phaù, ñöông tri ñoäc taéc baát naêng phaù daõ. Nhöôïc ñoäc baát naêng, baïn dieäc baát naêng. Nhö nhaát manh nhaân baát naêng kieán saéc; tuy baïn chuùng manh, dieäc baát naêng kieán. Tyø-baø-xaù-na dieäc phuïc nhö thò. Thieän nam töû! Nhö ñòa kieân taùnh, hoûa nhieät taùnh,

善男子。如地堅性火熱性水濕性風動性。

thuûy thaáp taùnh, phong ñoäng taùnh. Nhi ñòa kieân taùnh naõi

而地堅性乃至風動性。非因緣作。其性自

chí phong ñoäng taùnh, phi nhaân duyeân taùc; kyø taùnh töï nhó.

爾。如四大性煩惱亦爾。性自是斷。若是斷

Nhö töù ñaïi taùnh, phieàn naõo dieäc nhó, taùnh töï thò ñoaïn. Nhöôïc thò ñoaïn giaû, vaân haø nhi ngoân trí tueä naêng ñoaïn?

者。云何而言智慧能斷。以是義故。毘婆舍

Dó thò nghóa coá, Tyø-baø-xaù-na quyeát ñònh baát naêng phaù chö

那決定不能破諸煩惱。

phieàn naõo.

18

19


大般涅槃經 善男子。如鹽性鹹令異物鹹。蜜本性甘令 異物甘。水本性濕令異物濕。智慧性滅令法 滅者。是義不然。何以故。若法無滅。云何 智慧彊能令滅。若言鹽鹹令異物鹹。慧滅亦 爾。令異法滅者。是亦不然。何以故。智慧 之性念念滅故。若念念滅。云何而言能滅他 法。以是義故。智慧之性不破煩惱。 善男子。一切諸法有二種滅。一性滅。二 畢竟滅。若性滅者。云何而言智慧能滅。 若言智慧能滅煩惱如火燒物。是義不然。 何以故。如火燒物則有遺燼。智慧若爾應有 餘燼。 如斧伐樹破處可見。智慧若爾有何可見。 慧若能令煩惱離者。如是煩惱應餘處現。 如諸外道離六大城拘尸那現。若是煩惱不餘 處現。則知智慧不能令離。 善男子。一切諸法性若自空誰能令生。誰 能令滅。異生異滅無造作者。 20

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Nhö dieâm taùnh haøm, linh dò vaät haøm. Maät boån taùnh cam, linh dò vaät cam. Thuûy boån taùnh thaáp, linh dò vaät thaáp. Trí tueä taùnh dieät, linh phaùp dieät giaû; thò nghóa baát nhieân. Haø dó coá? Nhöôïc phaùp voâ dieät, vaân haø trí tueä cöôõng naêng linh dieät? Nhöôïc ngoân dieâm haøm, linh dò vaät haøm; tueä dieät dieäc nhó, linh dò phaùp dieät giaû. Thò dieäc baát nhieân. Haø dó coá? Trí tueä chi taùnh, nieäm nieäm dieät coá. Nhöôïc nieäm nieäm dieät, vaân haø nhi ngoân naêng dieät tha phaùp? Dó thò nghóa coá, trí tueä chi taùnh baát phaù phieàn naõo. Thieän nam töû! Nhaát thieát chö phaùp höõu nhò chuûng dieät: nhaát taùnh dieät, nhò taát caùnh dieät. Nhöôïc taùnh dieät giaû, vaân haø nhi ngoân trí tueä naêng dieät? Nhöôïc ngoân trí tueä naêng dieät phieàn naõo, nhö hoûa thieâu vaät; thò nghóa baát nhieân. Haø dó coá? Nhö hoûa thieâu vaät, taéc höõu di taän. Trí tueä nhöôïc nhó, öng höõu dö taän! Nhö phuû phaït thuï, phaù xöù khaû kieán. Trí tueä nhöôïc nhó, höõu haø khaû kieán? Tueä nhöôïc naêng linh phieàn naõo ly giaû, nhö thò phieàn naõo öng dö xöù hieän! Nhö chö ngoaïi ñaïo, ly luïc ñaïi thaønh, Caâu-thi-na hieän. Nhöôïc thò phieàn naõo baát dö xöù hieän, taéc tri trí tueä baát naêng linh ly. Thieän nam töû! Nhaát thieát chö phaùp, taùnh nhöôïc töï khoâng, thuøy naêng linh sanh? Thuøy naêng linh dieät? Dò sanh, dò dieät, voâ taïo taùc giaû. 21


大般涅槃經 善男子。若修習定則得如是正知正見以是 義故。我經中說。若有比丘修習定者。能見 五陰生滅之相。 善男子。若不修定。世間之事尚不能了。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Nhöôïc tu taäp ñònh, taéc ñaéc nhö thò chaùnh tri, chaùnh kieán. Dó thò nghóa coá, ngaõ kinh trung thuyeát: Nhöôïc höõu tyø-kheo tu taäp ñònh giaû, naêng kieán nguõ aám sanh dieät chi töôùng. Thieän nam töû! Nhöôïc baát tu ñònh, theá gian chi söï,

況於出世。若無定者。平處顛墜。心緣異

thöôïng baát naêng lieãu, huoáng ö xuaát theá? Nhöôïc voâ ñònh

法。口宣異言。耳聞異語。心解異義。欲造

giaû, bình xöù ñieân truïy: taâm duyeân dò phaùp, khaåu tuyeân dò

異字手書異文。欲行異路身涉異徑。若有修

ngoân, nhó vaên dò ngöõ, taâm giaûi dò nghóa; duïc taïo dò töï, thuû

習三昧定者。則大利益。乃至阿耨多羅三藐 三菩提。 善男子。菩薩摩訶薩具足二法能大利益。 一定。二智。 善男子。如刈菅草執急則斷。菩薩摩訶薩 修是二法。亦復如是。 善男子。如拔堅木先以手動後則易出。菩 薩定慧亦復如是。先以定動後以智拔。 善男子。如浣垢衣先以灰汁後以清水衣則 鮮潔。菩薩定慧亦復如是。 善男子。如先讀誦後則解義。菩薩定慧亦 復如是。 22

thô dò vaên; duïc haønh dò loä, thaân thieäp dò kính. Nhöôïc höõu tu taäp tam-muoäi ñònh giaû, taéc ñaïi lôïi ích, naõi chí A-naäuña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Thieän nam töû! Boà Taùt ma-ha-taùt, cuï tuùc nhò phaùp, naêng ñaïi lôïi ích: nhaát ñònh nhò trí. Thieän nam töû! Nhö ngaûi quaûn thaûo, chaáp caáp taéc ñoaïn. Boà Taùt ma-ha-taùt tu thò nhò phaùp, dieäc phuïc nhö thò. Thieän nam töû! Nhö baït kieân moäc, tieân dó thuû ñoäng, haäu taéc dò xuaát. Boà Taùt ñònh, tueä, dieäc phuïc nhö thò; tieân dó ñònh ñoäng, haäu dó trí baït. Thieän nam töû! Nhö hoaùn caáu y, tieân dó khoâi traáp, haäu dó thanh thuûy; y taéc tieân khieát. Boà Taùt ñònh, tueä, dieäc phuïc nhö thò. Thieän nam töû! Nhö tieân ñoäc tuïng, haäu taéc giaûi nghóa. Boà Taùt ñònh, tueä, dieäc phuïc nhö thò. 23


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

善男子。譬如勇人先以鎧仗牢自莊嚴。然 後禦陣能壞怨賊。菩薩定慧亦復如是。

Thieän nam töû! Thí nhö doõng nhaân, tieân dó khaûi, tröôïng, lao töï trang nghieâm, nhieân haäu ngöï traän, naêng hoaïi oaùn taëc. Boà Taùt ñònh, tueä, dieäc phuïc nhö thò.

善男子。譬如工匠鉗鞴盛金,自在隨意撓 攪鎔消。菩薩定慧亦復如是。

Thieän nam töû! Thí nhö coâng töôïng, kieàm, bò, thònh kim; töï taïi tuøy yù naïo giaûo, dung tieâu. Boà Taùt ñònh, tueä, dieäc phuïc nhö thò.

善男子。譬如明鏡照了面像。菩薩定慧亦 復如是。

Thieän nam töû! Thí nhö minh kính, chieáu lieãu dieän töôïng. Boà Taùt ñònh, tueä, dieäc phuïc nhö thò.

善男子。如先平地然後下種。先從師受後 思惟義。菩薩定慧亦復如是。以是義故。菩 薩摩訶薩修是二法能大利益。

Thieän nam töû! Nhö tieân bình ñòa, nhieân haäu haï chuûng; tieân tuøng sö thoï, haäu tö duy nghóa. Boà Taùt ñònh, tueä, dieäc phuïc nhö thò. Dó thò nghóa coá, Boà Taùt ma-ha-taùt tu thò nhò phaùp, naêng ñaïi lôïi ích.

善男子。菩薩摩訶薩修是二法。調攝五根 堪忍眾苦。所謂飢渴寒熱打擲罵辱。惡獸所 嚙蚊虻所螫。常攝其心不令放逸。不為利養 行於非法。客塵煩惱所不能污。不為諸邪異 見所惑。常能遠離諸惡覺觀。不久成就阿耨 多羅三藐三菩提。為欲成就利益眾生故。

Thieän nam töû! Boà Taùt ma-ha-taùt, tu thò nhò phaùp, ñieàu nhieáp nguõ caên, kham nhaãn chuùng khoå, sôû vò: cô khaùt, haøn nhieät ñaû tròch, maï nhuïc, aùc thuù sôû khieát, vaên manh sôû thích. Thöôøng nhieáp kyø taâm, baát linh phoùng daät. Baát vò lôïi döôõng, haønh ö phi phaùp. Khaùch traàn phieàn naõo, sôû baát naêng oâ; baát vi chö taø dò kieán sôû hoaëc. Thöôøng naêng vieãn ly chö aùc giaùc quaùn. Baát cöûu thaønh töïu A-naäu-ña-la Tammieäu Tam-boà-ñeà, vò duïc thaønh töïu lôïi ích chuùng sanh coá.

善男子。菩薩摩訶薩修是二法。四倒暴

Thieän nam töû! Boà Taùt ma-ha-taùt, tu thò nhò phaùp, töù ñaûo baïo phong baát naêng xuy ñoäng; nhö Tu-di sôn, tuy vi töù phong chi sôû xuy coå, baát naêng linh ñoäng. Baát vi ngoaïi ñaïo taø sö sôû baït; nhö Ñeá-thích traøng, baát khaû di chuyeån. Chuùng taø dò thuaät baát naêng cuoáng hoaëc; thöôøng thoï vi dieäu ñeä nhaát an laïc. Naêng giaûi Nhö Lai thaâm bí maät nghóa. Thoï laïc baát haân, phuøng khoå baát thích. Chö thieân,

風不能吹動。如須彌山雖為四風之所吹鼓不 能令動。不為外道邪師所拔。如帝釋幢不 可移轉。眾邪異術不能誑惑。常受微妙第一 安樂。能解如來深祕密義。受樂不欣逢苦不 24

25


大般涅槃經 慼。諸天世人恭敬讚歎。明見生死及非生 死。善能了知法界法性。身有常樂我淨之 法。是則名為大涅槃樂。 善男子。定相者名空三昧。慧相者名無願 三昧。捨相者名無相三昧。善男子若有菩薩 摩訶薩善知定時慧時捨時及知非時。是名菩 薩摩訶薩行菩提道。 師子吼言。世尊。云何菩薩知時非時。 善男子。菩薩摩訶薩因於受樂生大憍慢。 或因說法而生憍慢。或因精勤而生憍慢。或 因解義善問答時而生憍慢。或因親近惡知識 故而生憍慢。或因布施所重之物而生憍慢。 或因世間善法功德而生憍慢。或因世間豪貴 之人所恭敬故而生憍慢。當知爾時不宜修智 宜應修定。是名菩薩知時非時。 若有菩薩勤修精進。未得利益涅槃之樂。 以不得故生於悔心。以鈍根故不能調伏五情 諸根。諸垢煩惱勢力盛故。自疑戒律有羸損 故。當知爾時不宜修定宜應修智。是名菩薩 知時非時。 26

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

theá nhaân cung kính taùn thaùn. Minh kieán sanh töû caäp phi sanh töû; thieän naêng lieãu tri phaùp giôùi, phaùp taùnh, thaân höõu thöôøng, laïc, ngaõ, tònh chi phaùp. Thò taéc danh vi Ñaïi Nieát-baøn laïc. Thieän nam töû! Ñònh töôùng giaû, danh khoâng tam-muoäi. Tueä töôùng giaû, danh voâ nguyeän tam-muoäi. Xaû töôùng giaû, danh voâ töôùng tam-muoäi. Thieän nam töû! Nhöôïc höõu Boà Taùt ma-ha-taùt thieän tri ñònh thôøi, tueä thôøi, xaû thôøi, caäp tri phi thôøi, danh Boà Taùt ma-ha-taùt haønh Boà-ñeà ñaïo. Sö Töû Hoáng ngoân: Theá Toân! Vaân haø Boà Taùt tri thôøi, phi thôøi? Thieän nam töû! Boà Taùt ma-ha-taùt nhaân ö thoï laïc, sanh ñaïi kieâu maïn. Hoaëc nhaân thuyeát phaùp, nhi sanh kieâu maïn. Hoaëc nhaân tinh caàn, nhi sanh kieâu maïn. Hoaëc nhaân giaûi nghóa, thieän vaán ñaùp thôøi, nhi sanh kieâu maïn. Hoaëc nhaân thaân caän, aùc tri thöùc coá, nhi sanh kieâu maïn. Hoaëc nhaân boá thí sôû troïng chi vaät, nhi sanh kieâu maïn. Hoaëc nhaân theá gian thieän phaùp coâng ñöùc, nhi sanh kieâu maïn. Hoaëc nhaân theá gian haøo quyù chi nhaân sôû cung kính coá, nhi sanh kieâu maïn. Ñöông tri nhó thôøi, baát nghi tu trí; nghi öng tu ñònh. Thò danh Boà Taùt tri thôøi, phi thôøi. Nhöôïc höõu Boà Taùt, caàn tu tinh taán, vò ñaéc lôïi ích Nieátbaøn chi laïc. Dó baát ñaéc coá, sanh ö hoái taâm. Dó ñoän caên coá, baát naêng ñieàu phuïc nguõ tình chö caên. Chö caáu phieàn naõo theá löïc thaïnh coá, töï nghi giôùi luaät höõu luy toån coá. Ñöông tri nhó thôøi, baát nghi tu ñònh, nghi öng tu trí. Thò danh Boà Taùt tri thôøi, phi thôøi. 27


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

善男子。若有菩薩定慧二法不平等者。當 知爾時不宜修捨。二法若等則宜修之。是名 菩薩知時非時。

Thieän nam töû! Nhöôïc Boà Taùt, ñònh, tueä nhò phaùp baát bình ñaúng giaû, ñöông tri nhó thôøi, baát nghi tu xaû. Nhò Phaùp nhöôïc ñaúng, taéc nghi tu chi. Thò danh Boà Taùt tri thôøi, phi thôøi.

善男子。若有菩薩修習定慧起煩惱者。當 知爾時不宜修捨。宜應讀誦書寫解說十二部 經。念佛,念法,念僧,念戒,念天,念捨。是名 修捨。

Thieän nam töû! Nhöôïc höõu Boà Taùt, tu taäp ñònh, tueä khôûi phieàn naõo giaû; ñöông tri nhó thôøi, baát nghi tu xaû; nghi öng ñoäc, tuïng, thô taû, giaûi thuyeát Thaäp nhò boä kinh; nieäm Phaät, nieäm Phaùp, nieäm Taêng, nieäm giôùi, nieäm thieân, nieäm xaû. Thò danh tu xaû.

善男子。若有菩薩修習如是三法相者。以 是因緣得無相涅槃。

Thieän nam töû! Nhöôïc höõu Boà Taùt tu taäp nhö thò tam phaùp töôùng giaû, dó thò nhaân duyeân, ñaéc voâ töôùng Nieátbaøn.

師子吼言。世尊。無十相故名大涅槃,為 無相者。復以何緣。名為無生無出無作屋宅 洲歸安隱滅度涅槃寂靜無諸病苦無所有耶。 佛言。善男子。無因緣故。故名無生。以 無生故。故名無出。無造業故。故名無作。 不入五見故名屋宅。離四瀑水故名為洲。調 眾生故。故名歸依。壞結賊故。故名安隱。 諸結火滅故名滅度離覺觀故。故名涅槃。遠 憒鬧故。名為寂靜。永斷生死故名無病。一 切無故名無所有。 善男子。若菩薩摩訶薩作是觀時。即得明 了見於佛性。 28

Sö Töû Hoáng ngoân: Theá Toân! Voâ thaäp töôùng coá, danh Ñaïi Nieát-baøn, vi voâ töôùng giaû. Phuïc dó haø duyeân danh vi voâ sanh, voâ xuaát, voâ taùc, oác traïch, chaâu, quy, an oån, dieät ñoä, Nieát-baøn, tòch tónh, voâ chö beänh khoå, voâ sôû höõu da? Phaät ngoân: Thieän nam töû! Voâ nhaân duyeân coá, coá danh voâ sanh. Dó voâ sanh coá, coá danh voâ xuaát. Voâ taïo nghieäp coá, coá danh voâ taùc. Baát nhaäp nguõ kieán, coá danh oác traïch. Ly töù baïo thuûy, coá danh vi Chaâu. Ñieàu chuùng sanh coá, coá danh Quy y. Hoaïi keát taëc coá, coá danh an oån. Chö keát hoûa dieät, coá danh dieät ñoä. Ly giaùc quaùn coá, coá danh Nieát-baøn. Vieãn hoäi naùo coá, danh vi tòch tónh. Vónh ñoaïn sanh töû, coá danh voâ beänh. Nhaát thieát voâ coá, danh voâ sôû höõu. Thieän nam töû! Nhöôïc Boà Taùt ma-ha-taùt taùc thò quaùn thôøi, töùc ñaéc minh lieãu, kieán ö Phaät taùnh. 29


大般涅槃經 師子吼言。世尊。菩薩摩訶薩成就幾法。 能見如是無相涅槃至無所有。 佛言。善男子。菩薩摩訶薩成就十法。則 能明見無相涅槃至無所有。何等為十。 一者信心具足。云何名為信心具足。深

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Sö Töû Hoáng ngoân: Theá Toân! Boà Taùt ma-ha-taùt thaønh töïu kyû phaùp, naêng kieán nhö thò voâ töôùng Nieát-baøn chí voâ sôû höõu? Phaät ngoân: Thieän nam töû! Boà Taùt ma-ha-taùt thaønh töïu thaäp phaùp, taéc naêng minh kieán voâ töôùng Nieát-baøn chí voâ sôû höõu. Haø ñaúng vi thaäp? Nhaát giaû tín taâm cuï tuùc. Vaân haø danh vi tín taâm cuï

信佛法眾僧是常。十方諸佛方便示現。一切

tuùc? Thaâm tín: Phaät, Phaùp, chuùng taêng thò thöôøng. Thaäp

眾生及一闡提悉有佛性。不信如來生老病死

phöông chö Phaät phöông tieän thò hieän. Nhaát thieát chuùng

及修苦行。提婆達多真實破僧出佛身血。如 來畢竟入於涅槃正法滅盡。是名菩薩信心具 足。 二者淨戒具足。云何名為淨戒具足。善 男子。若有菩薩自言戒淨。雖不與彼女人和 合。見女人時或共嘲調言語戲笑。如是菩薩 成就欲法毀破淨戒。污辱梵行令戒雜穢。不 得名為淨戒具足。 復有菩薩自言戒淨。雖不與彼女人身合嘲 調戲笑。於壁障外遙聞女人瓔珞環釧種種諸 聲心生愛著。如是菩薩成就欲法毀破淨戒。 污辱梵行令戒雜穢。不得名為淨戒具足。 30

sanh, caäp nhaát-xieån-ñeà taát höõu Phaät taùnh. Baát tín: Nhö Lai sanh, laõo, beänh, töû caäp tu khoå haïnh. Ñeà-baø-ñaït-ña chaân thaät phaù Taêng, xuaát Phaät thaân huyeát. Nhö Lai taát caùnh nhaäp ö Nieát-baøn. Chaùnh Phaùp dieät taän. Thò danh Boà Taùt tín taâm cuï tuùc. Nhò giaû tònh giôùi cuï tuùc. Vaân haø danh vi tònh giôùi cuï tuùc? Thieän nam töû! Nhöôïc höõu Boà Taùt, töï ngoân giôùi tònh. Tuy baát döõ bæ nöõ nhaân hoøa hieäp, kieán nöõ nhaân thôøi, hoaëc coäng traøo ñieàu, ngoân ngöõ hyù tieáu. Nhö thò Boà Taùt thaønh töïu duïc phaùp, huûy phaù tònh giôùi, oâ nhuïc Phaïm haïnh, linh giôùi taïp ueá, baát ñaéc danh vi tònh giôùi cuï tuùc. Phuïc höõu Boà Taùt, töï ngoân giôùi tònh. Tuy baát döõ bæ nöõ nhaân thaân hieäp, traøo ñieàu hyù tieáu, ö bích chöôùng ngoaïi, dieâu vaên nöõ nhaân anh laïc, hoaøn, xuyeán, chuûng chuûng chö thinh, taâm sanh aùi tröôùc. Nhö thò Boà Taùt thaønh töïu duïc phaùp, huûy phaù tònh giôùi, oâ nhuïc Phaïm haïnh, linh giôùi taïp ueá, baát ñaéc danh vi tònh giôùi cuï tuùc. 31


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

復有菩薩自言戒淨。雖復不與女人和合言 語嘲調聽其音聲。然見男子隨逐女時。或見 女人隨逐男時。便生貪著。如是菩薩成就欲 法毀破淨戒。污辱梵行令戒雜穢。不得名為 淨戒具足。

Phuïc höõu Boà Taùt, töï ngoân giôùi tònh. Tuy phuïc baát döõ nöõ nhaân hoøa hieäp, ngoân ngöõ traøo ñieàu, thính kyø aâm thanh; nhieân kieán nam töû tuøy truïc nöõ thôøi, hoaëc kieán nöõ nhaân tuøy truïc nam thôøi, tieän sanh tham tröôùc. Nhö thò Boà Taùt thaønh töïu duïc phaùp, huûy phaù tònh giôùi, oâ nhuïc Phaïm haïnh, linh giôùi taïp ueá, baát ñaéc danh vi tònh giôùi cuï tuùc.

復有菩薩自言戒淨。雖復不與女人和合言 語嘲調聽其音聲見男女相隨。然為生天受五 欲樂。如是菩薩成就欲法毀破淨戒。污辱梵 行令戒雜穢。不得名為淨戒具足。

Phuïc höõu Boà Taùt, töï ngoân giôùi tònh. Tuy phuïc baát döõ nöõ nhaân hoøa hieäp, ngoân ngöõ traøo ñieàu, thính kyø aâm thanh, kieán nam nöõ töông tuøy; nhieân vò sanh thieân, thoï nguõ duïc laïc. Nhö thò Boà Taùt thaønh töïu duïc phaùp, huûy phaù tònh giôùi, oâ nhuïc Phaïm haïnh, linh giôùi taïp ueá, baát ñaéc danh vi tònh giôùi cuï tuùc.

善男子。若有菩薩清淨持戒。而不為戒, 不為尸羅波羅蜜。不為眾生不為利養。不為 菩提不為涅槃。不為聲聞辟支佛。唯為最上 第一義故護持禁戒。善男子。是名菩薩淨戒 具足。

Thieän nam töû! Nhöôïc höõu Boà Taùt thanh tònh trì giôùi, nhi baát vi giôùi, baát vi Thi-la Ba-la-maät; baát vò chuùng sanh, baát vò lôïi döôõng, baát vò Boà-ñeà, baát vò Nieát-baøn, baát vò Thanh vaên, Bích-chi Phaät. Duy vò toái thöôïng Ñeä nhaát nghóa coá, hoä trì Caám giôùi. Thieän nam töû! Thò danh Boà Taùt tònh giôùi cuï tuùc.

三者親近善知識。善知識者。若有能說信 戒多聞布施智慧令人受行。是名菩薩善知識 也。 四者樂於寂靜。寂靜者。所謂身心寂靜觀 察諸法甚深法界。是名寂靜。 五者精進。精進者。所謂繫心觀四真諦設 頭火然終不放捨。是名精進。 32

Tam giaû, thaân caän thieän tri thöùc. Thieän tri thöùc giaû, nhöôïc höõu naêng thuyeát: tín, giôùi, ña vaên, boá thí, trí tueä, linh nhaân thoï haønh. Thò danh Boà Taùt thieän tri thöùc daõ. Töù giaû, nhaïo ö tòch tónh. Tòch tónh giaû, sôû vò thaân taâm tòch tónh, quaùn saùt chö phaùp thaäm thaâm phaùp giôùi. Thò danh tòch tónh. Nguõ giaû, tinh taán. Tinh taán giaû, sôû vò heä taâm quaùn Töù chaân ñeá; thieát ñaàu hoûa nhieân, chung baát phoùng xaû. Thò danh tinh taán. 33


大般涅槃經 六者念具足。念具足者。所謂念佛念法念 僧念戒念天念捨。是名念具足。 七者軟語。軟語者。所謂實語,妙語,先意 問訊,時語,真語。是名軟語。 八者護法。護法者。所謂愛樂正法常樂 演說。讀誦書寫思惟其義。廣宣敷揚令其流 布。若見有人書寫解說讀誦讚歎思惟義者。 為求資生而供養之。所謂衣服飲食臥具醫 藥。為護法故不惜身命。是名護法。 九者菩薩摩訶薩見有同學同戒有所乏少。 轉從他乞熏缽染衣。瞻病所須衣服飲食臥具 房舍而供給之。 十者具足智慧。智慧者。所謂觀於如來常 樂我淨。一切眾生悉有佛性。觀法二相。所 謂空不空常無常樂無樂我無我淨不淨。異法 可斷異法不可斷。異法從緣生異法從緣見。 異法從緣果異法非緣果。是名具足智慧。 善男子。是名菩薩具足十法。則能明見涅 槃無相。 34

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Luïc giaû nieäm cuï tuùc. Nieäm cuï tuùc giaû, sôû vò: nieäm Phaät, nieäm Phaùp, nieäm Taêng, nieäm Giôùi, nieäm Thieân, nieäm Xaû. Thò danh nieäm cuï tuùc. Thaát giaû nhuyeãn ngöõ. Nhuyeãn ngöõ giaû, sôû vi: thaät ngöõ, dieäu ngöõ, tieân yù vaán taán, thôøi ngöõ, chaân ngöõ. Thò danh nhuyeãn ngöõ. Baùt giaû hoä phaùp. Hoä Phaùp giaû, sôû vò: aùi nhaïo Chaùnh phaùp; thöôøng nhaïo dieãn thuyeát, ñoäc, tuïng, thô taû, tö duy kyø nghóa, quaûng tuyeân phu döông, linh kyø löu boá. Nhöôïc kieán höõu nhaân thô taû, giaûi thuyeát, ñoäc, tuïng, taùn thaùn, tö duy nghóa giaû, vò caàu tö sanh nhi cuùng döôøng chi, sôû vò: y phuïc, aåm thöïc, ngoïa cuï, y döôïc. Vò hoä phaùp coá, baát tích thaân maïng. Thò danh hoä phaùp. Cöûu giaû Boà Taùt ma-ha-taùt, kieán höõu ñoàng hoïc, ñoàng giôùi höõu sôû phaïp thieåu, chuyeån tuøng tha khaát, huaân baùt, nhieãm y, chieâm beänh sôû tu; y phuïc, aåm thöïc, ngoïa cuï, phoøng xaù, nhi cung caáp chi. Thaäp giaû cuï tuùc trí tueä. Trí tueä giaû, sôû vò: quaùn ö Nhö Lai thöôøng, laïc, ngaõ, tònh, nhaát thieát chuùng sanh taát höõu Phaät taùnh; quaùn phaùp nhò töôùng, sôû vò: khoâng, baát khoâng; thöôøng, voâ thöôøng; laïc, voâ laïc; ngaõ, voâ ngaõ; tònh, baát tònh; dò phaùp khaû ñoaïn, dò phaùp baát khaû ñoaïn; dò phaùp tuøng duyeân sanh, dò phaùp tuøng duyeân kieán; dò phaùp tuøng duyeân quaû, dò phaùp phi duyeân quaû. Thò danh cuï tuùc trí tueä. Thieän nam töû! Thò danh Boà Taùt cuï tuùc thaäp phaùp, taéc naêng minh kieán Nieát-baøn voâ töôùng. 35


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

師子吼言。世尊。如佛先告純陀。汝今已 得見於佛性得大涅槃。成就阿耨多羅三藐三 菩提。是義云何。

Sö Töû Hoáng ngoân: Theá Toân! Nhö Phaät tieân caùo Thuaànñaø: Nhöõ kim dó ñaéc kieán ö Phaät taùnh, ñaéc Ñaïi Nieát-baøn, thaønh A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Thò nghóa vaân haø?

世尊。如經中說。若施畜生得百倍報。 施一闡提得千倍報。施持戒者百千倍報。若 施外道斷煩惱者得無量報。奉施四向及以四 果至辟支佛得無量報。施不退菩薩及最後身 諸大菩薩如來世尊。所得福報無量無邊不可 稱計不可思議。純陀大士。若受如是無量報 者。是報無盡。何時當得阿耨多羅三藐三菩 提。

Theá Toân! Nhö kinh trung thuyeát: Nhöôïc thí suùc sanh, ñaéc baù boäi baùo. Thí nhaát-xieån-ñeà, ñaéc thieân boäi baùo. Thí trì giôùi giaû, baù thieân boäi baùo. Nhöôïc thí ngoaïi ñaïo ñoaïn phieàn naõo giaû, ñaéc voâ löôïng baùo. Phuïng thí Töù höôùng caäp dó Töù quaû, chí Bích-chi Phaät, ñaéc voâ löôïng baùo. Thí baát thoái Boà Taùt caäp toái haäu thaân chö Ñaïi Boà Taùt, Nhö Lai Theá Toân, sôû ñaéc phöôùc baùo, voâ löôïng voâ bieân, baát khaû xöng keá, baát khaû tö nghò. Thuaàn-ñaø Ñaïi só nhöôïc thoï nhö thò voâ löôïng baùo giaû, thò baùo voâ taän. Haø thôøi ñöông ñaéc A-naäuña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà?

世尊。經中復說。若人重心造善惡業必得 果報。若現世受。若次生受。若後世受。純 陀善業慇重心作。當知是業必定受報。若定 受報。云何得成阿耨多羅三藐三菩提。云何 復得見於佛性。

Theá Toân! Kinh trung phuïc thuyeát: nhöôïc nhaân troïng taâm, taïo thieän, aùc nghieäp, taát ñaéc quaû baùo: nhöôïc hieän theá thoï, nhöôïc thöù sanh thoï, nhöôïc haäu theá thoï. Thuaànñaø thieän nghieäp, aân troïng taâm taùc, ñöông tri thò nghieäp, taát ñònh thoï baùo. Nhöôïc ñònh thoï baùo, vaân haø ñaéc thaønh A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà? Vaân haø phuïc ñaéc kieán ö Phaät taùnh?

世尊。經中復說。施三種人果報無盡。一 病人。二父母。三如來。

Theá Toân! Kinh trung phuïc thuyeát: Thí tam chuûng nhaân, quaû baùo voâ taän: nhaát beänh nhaân, nhò phuï maãu, tam Nhö Lai.

世尊。經中復說。佛告阿難。一切眾生 如其無有欲界業者。即得阿耨多羅三藐三菩

Theá Toân! Kinh trung phuïc thuyeát: Phaät caùo A-nan: Nhaát thieát chuùng sanh nhö kyø voâ höõu Duïc giôùi nghieäp giaû, töùc ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Saéc, Voâ

提。色無色業亦復如是。 36

saéc nghieäp, dieäc phuïc nhö thò. 37


大般涅槃經 世尊。如法句偈。 非空非海中。 非入山石間。 無有地方所。 脫之不受報。 又阿尼樓馱言。世尊。我憶往昔以一食 施。八萬劫中不墮三惡。 世尊。一食之施尚得是報。何況純陀信心 施佛。具足成就檀波羅蜜。 世尊。若善果報不可盡者。謗方等經犯 五逆罪毀四重禁一闡提罪云何可盡。若不可 盡。云何能得見於佛性成阿耨多羅三藐三菩 提。 佛言。善哉善哉。善男子。唯有二人能得 無量無邊功德。不可稱計不可宣說。能竭生 死漂流瀑河。降魔怨敵摧魔勝幢。能轉如來 無上法輪。一者善問。二者善答。 善男子。佛十力中業力最深。善男子。有 諸眾生於業緣中心輕不信。為度彼故作如是 說。 38

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Theá Toân! Nhö Phaùp cuù keä: Phi khoâng, phi haûi trung, Phi nhaäp sôn thaïch gian, Voâ höõu ñòa phöông sôû, Thoaùt chi baát thoï baùo. Höïu A-ni-laâu-ñaø ngoân: Theá Toân! Ngaõ öùc vaõng tích, dó nhaát thöïc thí, baùt vaïn kieáp trung, baát ñoïa tam aùc. Theá Toân! Nhaát thöïc chi thí, thöôïng ñaéc thò baùo. Haø huoáng Thuaàn-ñaø, tín taâm thí Phaät, cuï tuùc thaønh töïu Ñaøn Ba-la-maät? Theá Toân! Nhöôïc thieän quaû baùo baát khaû taän giaû, baùng Phöông ñaúng kinh, phaïm nguõ nghòch toäi, huûy töù troïng caám, nhaát-xieån-ñeà toäi, vaân haø khaû taän? Nhöôïc baát khaû taän, vaân haø naêng ñaéc kieán ö Phaät taùnh, thaønh A-naäu-ñala Tam-mieäu Tam-boà-ñeà? Phaät ngoân: Thieän tai! Thieän tai! Thieän nam töû! Duy höõu nhò nhaân naêng ñaéc voâ löôïng voâ bieân coâng ñöùc, baát khaû xöng keá, baát khaû tuyeân thuyeát; naêng kieät sanh töû phieâu löu baïo haø; haøng ma oaùn ñòch, toài ma thaéng traøng, naêng chuyeån Nhö Lai voâ thöôïng Phaùp luaân: nhaát giaû thieän vaán, nhò giaû thieän ñaùp. Thieän nam töû! Phaät thaäp löïc trung, nghieäp löïc toái thaâm. Thieän nam töû! Höõu chö chuùng sanh ö nghieäp duyeân trung, taâm khinh baát tín. Vò ñoä bæ coá, taùc nhö thò thuyeát. 39


大般涅槃經 善男子。一切作業有輕有重。輕重二業復 各有二。一決定。二不定。 善男子。或有人言惡業無果。若言惡業定 有果者。云何氣噓旃陀羅而得生天。鴦掘摩 羅得解脫果。以是義故。當知作業有定得果 不定得果。我為除斷如是邪見。故於經中說 如是語。一切作業無不得果。 善男子或有重業可得作輕。或有輕業可得 作重。非一切人唯有愚智。是故當知非一切 業悉定得果。雖不定得。亦非不得。 善男子。一切眾生凡有二種。一者智人。 二者愚癡。有智之人以智慧力。能令地獄極 重之業現世輕受。愚癡之人現世輕業地獄重 受。 師子吼言。世尊。若如是者。則不應求清 淨梵行及解脫果。 佛言。善男子。若一切業定得果者。則 不應求梵行解脫。以不定故則修梵行及解脫 果。 善男子。若能遠離一切惡業則得善果。若 40

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Nhaát thieát taùc nghieäp, höõu khinh, höõu troïng. Khinh, troïng nhò nghieäp, phuïc caùc höõu nhò: nhaát quyeát ñònh, nhò baát ñònh. Thieän nam töû! Hoaëc höõu nhaân ngoân: ‘AÙc nghieäp voâ quaû. Nhöôïc ngoân aùc nghieäp ñònh höõu quaû giaû, vaân haø Khí Khö chieân-ñaø-la nhi ñaéc sanh thieân? Öông-quaät-ma-la ñaéc giaûi thoaùt quaû? Dó thò nghóa coá, ñöông tri taùc nghieäp höõu ñònh ñaéc quaû, baát ñònh ñaéc quaû.’ Ngaõ vò tröø ñoaïn nhö thò taø kieán, coá ö kinh trung, thuyeát nhö thò ngöõ: ‘Nhaát thieát taùc nghieäp, voâ baát ñaéc quaû.’ Thieän nam töû! Hoaëc höõu troïng nghieäp khaû ñaéc taùc khinh; hoaëc höõu khinh nghieäp khaû ñaéc taùc troïng. Phi nhaát thieát nhaân, duy höõu ngu, trí. Thò coá ñöông tri: phi nhaát thieát nghieäp taát ñònh ñaéc quaû. Tuy baát ñònh ñaéc, dieäc phi baát ñaéc. Thieän nam töû! Nhaát thieát chuùng sanh, phaøm höõu nhò chuûng: nhaát giaû trí nhaân, nhò giaû ngu si. Höõu trí chi nhaân, dó trí tueä löïc, naêng linh ñòa nguïc cöïc troïng chi nghieäp, hieän theá khinh thoï. Ngu si chi nhaân, hieän theá khinh nghieäp, ñòa nguïc troïng thoï. Sö Töû Hoáng ngoân: Theá Toân! Nhöôïc nhö thò giaû, taéc baát öng caàu thanh tònh Phaïm haïnh caäp giaûi thoaùt quaû! Phaät ngoân: Thieän nam töû! Nhöôïc nhaát thieát nghieäp ñònh ñaéc quaû giaû, taéc baát öng caàu Phaïm haïnh, giaûi thoaùt. Dó baát ñònh coá, taéc tu Phaïm haïnh caäp giaûi thoaùt quaû. Thieän nam töû! Nhöôïc naêng vieãn ly nhaát thieát aùc nghieäp, taéc ñaéc thieän quaû. Nhöôïc vieãn thieän nghieäp, taéc ñaéc aùc 41


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

遠善業則得惡果。若一切業定得果者。則不 應求修習聖道。若不修道則無解脫。一切聖 人所以修道。為壞定業得輕報故。不定之業 無果報故。若一切業定得果者。則不應求修 習聖道。若人遠離修習聖道得解脫者。無有 是處。不得解脫得涅槃者。亦無是處。 善男子。若一切業定得果者。一世所作 純善之業。應當永己常受安樂。一世所作極 重惡業。亦應永己受大苦惱。業果若爾則 無修道解脫涅槃。人作人受。婆羅門作婆羅 門受。若如是者。則不應有下姓下人。人應 常人。婆羅門應常婆羅門。小時作業應小時 受。不應中年及老時受。老時作惡生地獄 中。地獄初身不應便受。應待老時然後乃 受。若老時不殺不應壯年得壽。若無壯壽云 何至老。業無失故。業若無失。云何而有修 道涅槃。

quaû. Nhöôïc nhaát thieát nghieäp ñònh ñaéc quaû giaû, taéc baát öng caàu tu taäp Thaùnh ñaïo! Nhöôïc baát tu ñaïo, taéc voâ giaûi thoaùt. Nhaát thieát thaùnh nhaân sôû dó tu ñaïo, vò hoaïi ñònh

善男子。業有二種。定以不定。定業有 二。一者報定。二者時定。或有報定而時不 定。緣合則受。或三時受。所謂現受生受後 受。

nhöôïc voâ traùng thoï, vaân haø chí laõo? Nghieäp voâ thaát coá.

1

Hoaëc tam thôøi thoï, sôû vò: hieän thoï, sanh thoï, haäu thoï.

1

Baûn chöõ Vaïn khaéc choã naøy laø chöõ 世 (theá), chaéc laø nhaàm, vì chöõ 業 (nghieäp) môùi hôïp vôùi vaên caûnh.

42

nghieäp, ñaéc khinh baùo coá; baát ñònh chi nghieäp, voâ quaû baùo coá. Nhöôïc nhaát thieát nghieäp ñònh ñaéc quaû giaû, taéc baát öng caàu tu taäp Thaùnh ñaïo. Nhöôïc nhaân vieãn ly tu taäp Thaùnh ñaïo, ñaéc giaûi thoaùt giaû, voâ höõu thò xöù. Baát ñaéc giaûi thoaùt, ñaéc Nieát-baøn giaû, dieäc voâ thò xöù. Thieän nam töû! Nhöôïc nhaát thieát nghieäp ñònh ñaéc quaû giaû, nhaát theá sôû taùc thuaàn thieän chi nghieäp, öng ñöông vónh kyû thöôøng thoï an laïc; nhaát theá sôû taùc cöïc troïng aùc nghieäp, dieäc öng vónh kyû thoï ñaïi khoå naõo! Nghieäp quaû nhöôïc nhó, taéc voâ tu ñaïo, giaûi thoaùt Nieát-baøn. Nhaân taùc, nhaân thoï; Baø-la-moân taùc, Baø-la-moân thoï! Nhöôïc nhö thò giaû, taéc baát öng höõu haï taùnh haï nhaân. Nhaân, öng thöôøng nhaân; Baø-la-moân, öng thöôøng Baø-la-moân. Tieåu thôøi taùc nghieäp, öng tieåu thôøi thoï, baát öng trung nieân caäp laõo thôøi thoï! Laõo thôøi taùc aùc, sanh ñòa nguïc trung; ñòa nguïc sô thaân, baát öng tieän thoï, öng ñaõi laõo thôøi, nhieân haäu naõi thoï. Nhöôïc laõo thôøi baát saùt, baát öng traùng nieân ñaéc thoï; Nghieäp nhöôïc voâ thaát, vaân haø nhi höõu tu ñaïo Nieát-baøn? Thieän nam töû! Nghieäp höõu nhò chuûng: ñònh dó baát ñònh. Ñònh nghieäp höõu nhò: nhaát giaû baùo ñònh, nhò giaû thôøi ñònh. Hoaëc höõu baùo ñònh, nhi thôøi baát ñònh, duyeân hieäp taéc thoï.

43


大般涅槃經 善男子。若定心作善惡等業。作已深生信 心歡喜。若發誓願供養三寶。是名定業。 善男子。智者善根深固難動。是故能令重

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Nhöôïc ñònh taâm taùc thieän aùc ñaúng nghieäp, taùc dó thaâm sanh tín taâm hoan hyû, nhöôïc phaùt theä nguyeän cuùng döôøng Tam baûo, thò danh ñònh nghieäp. Thieän nam töû! Trí giaû, thieän caên thaâm coá nan ñoäng,

業為輕。愚癡之人不善深厚。能令輕業而作

thò coá naêng linh troïng nghieäp vi khinh. Ngu si chi nhaân,

重報。以是義故。一切諸業不名決定。菩薩

baát thieän thaâm haäu, naêng linh khinh nghieäp nhi taùc troïng

摩訶薩無地獄業。為眾生故發大誓願生地獄 中。 善男子。往昔眾生壽百年時。恒沙眾生受 地獄報。我見是已即發大願受地獄身。菩薩 爾時實無是業。為眾生故受地獄果。我於爾 時在地獄中經無量歲。為諸罪人廣開分別十 二部經。諸人聞已壞惡果報令地獄空。除一 闡提。是名菩薩摩訶薩非現生後受是惡業。 復次善男子。是賢劫中無量眾生墮畜生 中受惡業果。我見是已復發誓願。為欲說法 度眾生故。或作獐鹿熊羆獼猴龍象金翅鳥鴿 魚鱉兔蛇牛馬之身。善男子。菩薩摩訶薩實 無如是畜生惡業。以大願力為眾生故現受是 身。是名菩薩摩訶薩非現生後受是惡業。 44

baùo. Dó thò nghóa coá, nhaát thieát chö nghieäp baát danh quyeát ñònh. Boà Taùt ma-ha-taùt voâ ñòa nguïc nghieäp. Vò chuùng sanh coá, phaùt ñaïi theä nguyeän, sanh ñòa nguïc trung. Thieän nam töû! Vaõng tích, chuùng sanh thoï baù nieân thôøi, Haèng sa chuùng sanh thoï ñòa nguïc baùo. Ngaõ kieán thò dó, töùc phaùt ñaïi nguyeän thoï ñòa nguïc thaân. Boà Taùt nhó thôøi thaät voâ thò nghieäp. Vò chuùng sanh coá, thoï ñòa nguïc quaû. Ngaõ ö nhó thôøi taïi ñòa nguïc trung, kinh voâ löôïng tueá, vò chö toäi nhaân, quaûng khai phaân bieät Thaäp nhò boä kinh. Chö nhaân vaên dó, hoaïi aùc quaû baùo, linh ñòa nguïc khoâng, tröø nhaátxieån-ñeà. Thò danh Boà Taùt ma-ha-taùt phi hieän, sanh, haäu, thoï thò aùc nghieäp. Phuïc thöù, thieän nam töû! Thò Hieàn kieáp trung, voâ löôïng chuùng sanh ñoïa suùc sanh trung, thoï aùc nghieäp quaû. Ngaõ kieán thò dó, phuïc phaùt theä nguyeän: Vò duïc thuyeát phaùp ñoä chuùng sanh coá, hoaëc taùc chöông, loäc, huøng bi, di haàu, long, töôïng, kim sí ñieåu, caùp, ngö, bieát, thoû, xaø, ngöu, maõ chi thaân. Thieän nam töû! Boà Taùt ma-ha-taùt thaät voâ nhö thò suùc sanh aùc nghieäp. Dó ñaïi nguyeän löïc, vò chuùng sanh coá, hieän thoï thò thaân. Thò danh Boà Taùt ma-ha-taùt phi hieän, sanh, haäu, thoï thò aùc nghieäp. 45


大般涅槃經 復次善男子。是賢劫中復有無量無邊眾生 生餓鬼中。或食吐汁脂肉膿血屎尿涕唾。壽

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Phuïc thöù, thieän nam töû! Thò hieàn kieáp trung, phuïc höõu voâ löôïng voâ bieân chuùng sanh sanh ngaï quyû trung: hoaëc thöïc thoå traáp, chæ nhuïc nung huyeát, thæ, nieäu, theá, thoùa.

命無量百千萬歲。初不曾聞漿水之名。況復

Thoï maïng voâ löôïng, baù thieân vaïn tueá; sô baát taèng vaên

眼見而得飲耶。設遙見水生意往趣。到則變

töông thuûy chi danh; huoáng phuïc nhaõn kieán nhi ñaéc aåm

成猛火膿血。或時不變則有多人手執矛槊遮

thaønh maõnh hoûa, nung huyeát. Hoaëc thôøi baát bieán, taéc höõu

護捉持不令得前。或復降雨至身成火。是名 惡業果報。善男子。菩薩摩訶薩實無如是諸

da? Thieát dieâu kieán thuûy, sanh yù vaõng thuù, ñaùo taéc bieán ña nhaân, thuû chaáp maâu soùc, giaø hoä, troùc trì, baát linh ñaéc tieàn. Hoaëc phuïc giaùng vuõ, chí thaân thaønh hoûa. Thò danh aùc nghieäp quaû baùo. Thieän nam töû! Boà Taùt ma-ha-taùt thaät

惡業果。為化眾生令得解脫。故發誓願受如

voâ nhö thò chö aùc nghieäp quaû. Vò hoùa chuùng sanh, linh ñaéc

是身。是名菩薩摩訶薩非現生後受是惡業。

giaûi thoaùt, coá phaùt theä nguyeän thoï nhö thò thaân. Thò danh

善男子。我於賢劫生屠膾家。畜養雞豬牛 羊,弶獵羅網魚捕。旃陀羅舍作賊劫盜。菩薩 實無如是惡業。為度眾生令得解脫。以大願 力受如是身。是名菩薩摩訶薩非現生後受是 惡業。 善男子。是賢劫中復生邊地。多作貪欲 瞋恚愚癡習行非法。不信三寶後世果報。不 能恭敬父母親老耆舊長宿。善男子。菩薩爾 時實無是業。為令眾生得解脫故。以大願力 而生其中。是名菩薩摩訶薩非現生後受是惡 業。 46

Boà Taùt ma-ha-taùt phi hieän, sanh, haäu, thoï thò aùc nghieäp. Thieän nam töû! Ngaõ ö Hieàn kieáp, sanh ñoà khoaùi gia; suùc döôõng keâ, trö, ngöu, döông; cöông laïp, la voõng ngö boå; chieân-ñaø-la xaù, taùc taëc kieáp ñaïo. Boà Taùt thaät voâ nhö thò aùc nghieäp. Vò ñoä chuùng sanh, linh ñaéc giaûi thoaùt, dó ñaïi nguyeän löïc, thoï nhö thò thaân. Thò danh Boà Taùt ma-ha-taùt phi hieän, sanh, haäu, thoï thò aùc nghieäp. Thieän nam töû! Thò Hieàn kieáp trung, phuïc sanh bieân ñòa, ña taùc tham duïc, saân khueå, ngu si; taäp haønh phi phaùp; baát tín Tam baûo, haäu theá quaû baùo; baát naêng cung kính phuï maãu, thaân laõo, kyø cöïu tröôûng tuùc. Thieän nam töû! Boà Taùt nhó thôøi, thaät voâ thò nghieäp. Vò linh chuùng sanh ñaéc giaûi thoaùt coá, dó ñaïi nguyeän löïc, nhi sanh kyø trung. Thò danh Boà Taùt ma-ha-taùt phi hieän, sanh, haäu, thoï thò aùc nghieäp. 47


大般涅槃經 善男子。是賢劫中復受女身,惡身,貪身, 瞋身,癡身,妒身,慳身,幻身,誑身,纏蓋之 身。善男子。菩薩爾時亦無是業。但為眾生 得解脫故。以大願力願生其中。是名菩薩摩 訶薩非現生後受是惡業。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Thò Hieàn kieáp trung, phuïc thoï nöõ thaân, aùc thaân, tham thaân, saân thaân, si thaân, ñoá thaân, khan thaân, huyeãn thaân, cuoáng thaân, trieàn caùi chi thaân. Thieän nam töû! Boà Taùt nhó thôøi, dieäc voâ thò nghieäp. Ñaûn vò chuùng sanh ñaéc giaûi thoaùt coá, dó ñaïi nguyeän löïc, nguyeän sanh kyø trung. Thò danh Boà Taùt ma-ha-taùt phi hieän, sanh, haäu, thoï thò aùc nghieäp.

善男子。我於賢劫受黃門身,無根,二根,

Thieän nam töû! Ngaõ ö Hieàn kieáp, thoï hoaøng moân thaân:

及不定根。善男子。菩薩摩訶薩實無如是諸

voâ caên, nhò caên caäp baát ñònh caên. Thieän nam töû! Boà Taùt

惡身業。為令眾生得解脫故。以大願力願生 其中。是名菩薩摩訶薩非現生後受是惡業。 善男子。我於賢劫復習外道尼乾子法。 信受其法無施無祠無施祠報。無善惡業無善 惡業報。無現在世及未來世。無此無彼無有 聖人。無變化身無道涅槃。善男子。菩薩實 無如是惡業。但為眾生令得解脫。以大願力 受是邪法。是名菩薩摩訶薩非現生後受是惡 業。

ma-ha-taùt thaät voâ nhö thò chö aùc thaân nghieäp. Vò linh chuùng sanh ñaéc giaûi thoaùt coá, dó ñaïi nguyeän löïc, nguyeän sanh kyø trung. Thò danh Boà Taùt ma-ha-taùt phi hieän, sanh, haäu, thoï thò aùc nghieäp. Thieän nam töû! Ngaõ ö Hieàn kieáp, phuïc taäp ngoaïi ñaïo, Ni-kieàn töû phaùp; tín thoï kyø phaùp; voâ thí, voâ töø, voâ thí töø baùo; voâ thieän aùc nghieäp; voâ thieän aùc nghieäp baùo; voâ hieän taïi theá caäp vò lai theá; voâ thöû, voâ bæ, voâ höõu Thaùnh nhaân, voâ bieán hoùa thaân; voâ ñaïo Nieát-baøn. Thieän nam töû! Boà Taùt thaät voâ nhö thò aùc nghieäp. Ñaûn vò chuùng sanh linh ñaéc giaûi thoaùt, dó ñaïi nguyeän löïc, thoï thò taø phaùp. Thò danh Boà Taùt ma-ha-taùt phi hieän, sanh, haäu, thoï thò aùc nghieäp.

各各自有五百商人。為利益故至大海中採取

Thieän nam töû! Ngaõ nieäm vaõng tích, döõ Ñeà-baø-ñaït-ña caâu vi thöông chuû; caùc caùc töï höõu nguõ baù thöông nhaân. Vò lôïi ích coá, chí ñaïi haûi trung, thaùi thuû traân baûo. AÙc nghieäp duyeân coá, loä ngoä baïo phong xuy hoaïi thuyeàn phöôøng, baïn

珍寶。惡業緣故路遇暴風吹壞船舫伴黨死

ñaûng töû taän. Nhó thôøi, ngaõ döõ Ñeà-baø-ñaït-ña, baát saùt quaû

善男子。我念往昔與提婆達多俱為商主。

48

49


大般涅槃經 盡。爾時我與提婆達多。不殺果報長壽緣 故。為風所吹俱至陸地。 時提婆達多貪惜寶貨生大憂苦發聲啼哭。 我時語言提婆達多。不須啼哭。 提婆達多即語我言。諦聽諦聽譬如有人貧 窮困苦。至塚墓間手捉死屍而作是言。願汝 今者施我死樂。我當施汝貧窮壽命。爾時死 屍即便起坐語貧人言。善男子。貧窮壽命汝 自受之。我今甚樂如是死樂。實不欣汝貧窮 而生。然我今日既無死樂兼復貧窮。云何而 得不啼哭耶。 我復慰喻汝且莫愁。今有二珠價直無量。 當分一枚以相惠施。我即分與復語之言。有 命之人能得此寶。如其無命誰能得耶。 我時疲弊詣一樹下止息眠臥提婆達多貪 心熾盛。為餘一珠即生惡心刺壞我目劫奪我 珠。我時患瘡發聲呻號。 時有一女。來至我所而問我言。仁者。 何故呻號如是。我即為其廣說本事。女人聞 已復重問我。汝名字何。我即答言。名為實 50

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

baùo, tröôøng thoï duyeân coá, vi phong sôû xuy, caâu chí luïc ñòa. Thôøi, Ñeà-baø-ñaït-ña, tham tích baûo hoùa, sanh ñaïi öu khoå, phaùt thinh ñeà khoác. Ngaõ thôøi ngöù ngoân: Ñeà-baø-ñaïtña! Baát tu ñeà khaáp. Ñeà-baø-ñaït-ña töùc ngöù ngaõ ngoân: Ñeá thính! Ñeá thính! Thí nhö höõu nhaân, baàn cuøng khoán khoå, chí truûng moä gian, thuû troùc töû thi, nhi taùc thò ngoân: Nguyeän nhöõ kim giaû thí ngaõ töû laïc. Ngaõ ñöông thí nhöõ, baàn cuøng thoï maïng. Nhó thôøi, töû thi töùc tieän khôûi toïa, ngöù baàn nhaân ngoân: Thieän nam töû! Baàn cuøng thoï maïng, nhöõ töï thoï chi. Ngaõ kim thaäm laïc, nhö thò töû laïc. Thaät baát haân nhöõ baàn cuøng nhi sanh. Nhieân ngaõ kim nhaät, kyù voâ töû laïc, kieâm phuïc baàn cuøng. Vaân haø nhi ñaéc baát ñeà khoác da? Ngaõ phuïc uûy duï: Nhöõ thaû maïc saàu. Kim höõu nhò chaâu, giaù trò voâ löôïng. Ñöông phaân nhaát mai, dó töông tueä thí. Ngaõ töùc phaân döõ. Phuïc ngöù chi ngoân: Höõu maïng chi nhaân naêng ñaéc thöû baûo. Nhö kyø voâ maïng, thuøy naêng ñaéc da? Ngaõ thôøi bì teä, ngheä nhaát thoï haï, chæ töùc mieân ngoïa. Ñeà-baø-ñaït-ña, tham taâm xí thaïnh, vò dö nhaát chaâu, töùc sanh aùc taâm, thích hoaïi ngaõ muïc, kieáp ñoaït ngaõ chaâu. Ngaõ thôøi hoaïn sang, phaùt thinh thaân haøo. Thôøi, höõu nhaát nöõ lai chí ngaõ sôû, nhi vaán ngaõ ngoân: Nhaân giaû, haø coá thaân haøo nhö thò? Ngaõ töùc vò kyø, quaûng thuyeát boån söï. Nöõ nhaân vaên dó, phuïc truøng vaán ngaõ: Nhöõ danh töï haø? Ngaõ töùc ñaùp ngoân: Danh vi Thaät Ngöõ. Nöõ 51


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

語。女言。云何知汝為實語耶。我即立誓。 若我今於提婆達多有惡心者。目當如是永為 盲瞽。如其無者當還得眼。言已其目平復如

ngoân: Vaân haø tri nhöõ vi thaät ngöõ da? Ngaõ töùc laäp theä:

故。善男子。是名菩薩摩訶薩說現世報。

Thò danh Boà Taùt ma-ha-taùt thuyeát hieän theá baùo.

善男子。我念往昔生南天竺富單那城婆羅 門家。是時有王名迦羅富。其性暴惡憍慢自

Nhöôïc ngaõ kim ö Ñeà-baø-ñaït-ña höõu aùc taâm giaû, muïc ñöông nhö thò, vónh vi manh coå! Nhö kyø voâ giaû, ñöông hoaøn ñaéc nhaõn! Ngoân dó, kyø muïc bình phuïc nhö coá. Thieän nam töû! Thieän nam töû! Ngaõ nieäm vaõng tích, sanh Nam Thieân Truùc, Phuù-ñan-na thaønh, Baø-la-moân gia. Thò thôøi, höõu vöông danh Ca-la-phuù, kyø taùnh baïo aùc, kieâu maïn töï ñaïi,

大。年壯色美耽著五欲。我於爾時為度眾生

nieân traùng saéc myõ, ñam tröôùc nguõ duïc. Ngaõ ö nhó thôøi, vò

在彼城外寂默禪思���

ñoä chuùng sanh, taïi bæ thaønh ngoaïi, tòch maëc thieàn tö.

爾時彼王春才花敷與其眷屬宮人婇女出城

Nhó thôøi, bæ vöông, xuaân taøi hoa phu, döõ kyø quyeán thuoäc cung nhaân theá nöõ, xuaát thaønh du quan; taïi thoï laâm

遊觀在樹林下五欲自娛。其諸婇女捨王遊戲

haï, nguõ duïc töï ngaâu. Kyø chö theå nöõ xaû vöông du hyù, toaïi

遂至我所。我時欲為斷彼貪故而為說法。時

chí ngaõ sôû. Ngaõ thôøi duïc vò ñoaïn bæ tham coá, nhi vò thuyeát

王尋來即見我時。便生惡心而問我言。汝今 已得羅漢果耶。我言不得。復言。獲得不還 果耶。我言不得。復作是言。汝今若未得是 二果。則為具足貪欲煩惱。云何自恣觀我女 人。 我即答言。大王。當知我今雖未斷於貪 結。然其內心實無貪著。王言。癡人世有諸 仙服氣食果見色猶貪。況汝盛年未斷貪欲。 52

phaùp. Thôøi vöông taàm lai, töùc kieán ngaõ thôøi, tieän sanh aùc taâm, nhi vaán ngaõ ngoân: Nhöõ kim dó ñaéc La-haùn quaû da? Ngaõ ngoân: Baát ñaéc. Phuïc ngoân: Hoaïch ñaéc Baát hoaøn quaû da? Ngaõ ngoân: Baát ñaéc. Phuïc taùc thò ngoân: Nhöõ kim nhöôïc vò ñaéc thò nhò quaû, taéc vi cuï tuùc tham duïc phieàn naõo, vaân haø töï töù quan ngaõ nöõ nhaân? Ngaõ töùc ñaùp ngoân: Ñaïi vöông! Ñöông tri: Ngaõ kim tuy vò ñoaïn ö tham keát, nhieân kyø noäi taâm, thaät voâ tham tröôùc. Vöông ngoân: Si nhaân! Theá höõu chö tieân phuïc khí thöïc quaû, kieán saéc du tham. Huoáng nhöõ thaïnh nieân, vò ñoaïn tham duïc, vaân haø kieán saéc nhi ñöông baát tröôùc? Ngaõ ngoân: Ñaïi 53


大般涅槃經 云何見色而當不著。我言。大王。見色不著 實不因於服氣食果。皆由繫心無常不淨。 王言。若有輕他而生誹謗。云何得名修持 淨戒。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

vöông! Kieán saéc baát tröôùc, thaät baát nhaân ö phuïc khí thöïc quaû; giai do heä taâm voâ thöôøng, baát tònh. Vöông ngoân: Nhöôïc höõu khinh tha nhi sanh phæ baùng, vaân haø ñaéc danh tu trì tònh giôùi? Ngaõ ngoân: Ñaïi vöông! Nhöôïc höõu ñoá taâm, taéc höõu phæ

我言。大王。若有妒心則有誹謗。我無妒 心云何言謗。

baùng. Ngaõ voâ ñoá taâm, vaân haø ngoân baùng?

王言。大德。云何名戒。大王。忍名為 戒。王言。若忍是戒者。當截汝耳。若能忍 者知汝持戒。即截其耳。

Nhaãn danh vi giôùi. Vöông ngoân: Nhöôïc nhaãn thò giôùi giaû,

時我被截顏色不變。時王群臣見是事已即 諫王言。如是大士不應加害。王告諸臣。汝 等云何知是大士。諸臣答言。見受苦時容色 不變。王復語言。我當更試知變不變。即劓 其鼻刖其手足。

Vöông ngoân: Ñaïi ñöùc! Vaân haø danh giôùi? Ñaïi vöông! ñöông tieät nhöõ nhó. Nhöôïc naêng nhaãn giaû, tri nhöõ trì giôùi. Töùc tieät kyø nhó. Thôøi, ngaõ bò tieät, nhan saéc baát bieán. Thôøi, vöông quaàn thaàn kieán thò söï dó, töùc giaùn vöông ngoân: Nhö thò ñaïi só, baát öng gia haïi. Vöông caùo chö thaàn: Nhöõ ñaúng vaân haø tri thò ñaïi só? Chö thaàn ñaùp ngoân: Kieán thoï khoå thôøi, dung saéc baát bieán. Vöông phuïc ngöù ngoân: Ngaõ ñöông caùnh thí, tri bieán baát bieán! Töùc nhò kyø tyõ, ngoaït kyø thuû tuùc. Nhó thôøi, Boà Taùt dó ö voâ löôïng voâ bieân theá trung, tu taäp

爾時菩薩已於無量無邊世中修習慈悲愍苦 眾生。時四天王心懷瞋忿雨沙礫石。王見是 已心大怖畏。復至我所長跪而言。唯願哀愍 聽我懺悔。

töø bi, maãn khoå chuùng sanh, thôøi Töù thieân vöông, taâm hoaøi

我言。大王。我心無瞋亦如無貪。王言。

tham. Vöông ngoân: Ñaïi ñöùc! Vaân haø ñaéc tri taâm voâ saân

大德。云何得知心無瞋恨。 54

saân phaãn, vuõ sa, lòch, thaïch. Vöông kieán thò dó, taâm ñaïi boá uùy, phuïc chí ngaõ sôû, tröôøng quyø nhi ngoân: Duy nguyeän ai maãn, thính ngaõ saùm hoái! Ngaõ ngoân: Ñaïi vöông! Ngaõ taâm voâ saân, dieäc nhö voâ haän? 55


大般涅槃經 我即立誓我若真實無瞋恨者。令我此身平 復如故。發是願已身即平復。是名菩薩摩訶 薩說現世報。 善男子。善業生報後報。及不善業亦復如 是。菩薩摩訶薩得阿耨多羅三藐三菩提時。 一切諸業悉得現報。不善惡業得現報者。如 王作惡天降惡雨。亦如有人示獵師羆處及寶 色鹿其手墮落。是名惡業現受果報。 生報者。如一闡提犯四重禁及五逆罪。 後報者。如持戒人深發誓願。願未來世常 得如是淨戒之身。若有眾生壽百年時八十年 時。於中當作轉輪聖王教化眾生。 善男子。若業定得現世報者。則不能得生 報後報。菩薩摩訶薩修三十二大人相業。則 不能得現世報也。若業不得三種報者。是名 不定。 善男子。若言諸業定得報者。則不得有修 習梵行解脫涅槃。當知是人非我弟子是魔眷 屬。 56

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Ngaõ töùc laäp theä: Ngaõ nhöôïc chaân thaät voâ saân haän giaû, linh ngaõ thöû thaân bình phuïc nhö coá! Phaùt thò nguyeän dó, thaân töùc bình phuïc. Thò danh Boà Taùt ma-ha-taùt thuyeát hieän theá baùo. Thieän nam töû! Thieän nghieäp sanh baùo, haäu baùo caäp baát thieän nghieäp, dieäc phuïc nhö thò. Boà Taùt ma-ha-taùt, ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà thôøi, nhaát thieát chö nghieäp taát ñaéc hieän baùo. Baát thieän aùc nghieäp ñaéc hieän baùo giaû, nhö vöông taùc aùc, thieân giaùng aùc vuõ. Dieäc nhö höõu nhaân, thò laïp sö, bi xöù caäp baûo saéc loäc, kyø thuû ñoïa laïc. Thò danh aùc nghieäp hieän thoï quaû baùo. Sanh baùo giaû, nhö Nhaát-xieån-ñeà, phaïm töù troïng caám caäp nguõ nghòch toäi. Haäu baùo giaû, nhö trì giôùi nhaân thaâm phaùt theä nguyeän: Nguyeän vò lai theá, thöôøng ñaéc nhö thò tònh giôùi chi thaân. Nhöôïc höõu chuùng sanh, thoï baù nieân thôøi, baùt thaäp nieân thôøi, ö trung ñöông taùc Chuyeån luaân Thaùnh vöông, giaùo hoùa chuùng sanh. Thieän nam töû! Nhöôïc nghieäp ñònh ñaéc hieän theá baùo giaû, taéc baát naêng ñaéc sanh baùo, haäu baùo. Boà Taùt ma-hataùt, tu Tam thaäp nhò Ñaïi nhaân töôùng nghieäp, taéc baát naêng ñaéc hieän theá baùo daõ. Nhöôïc nghieäp baát ñaéc tam chuûng baùo giaû, thò danh baát ñònh. Thieän nam töû! Nhöôïc ngoân: Chö nghieäp ñònh ñaéc baùo giaû, taéc baát ñaéc höõu tu taäp Phaïm haïnh, giaûi thoaùt Nieátbaøn. Ñöông tri thò nhaân phi ngaõ ñeä töû, thò ma quyeán thuoäc. 57


大般涅槃經 若言諸業有定不定。定者現報生報後報。 不定者緣合則受不合不受。以是義故。應有 梵行解脫涅槃。當知是人真我弟子非魔眷 屬。 善男子。一切眾生不定業多決定業少。以 是義故有修習道。修習道故決定重業可使輕 受。不定之業非生報受。 善男子。有二種人。 一。不定作定報。現報作生報。輕報作重 報。應人中受在地獄受。 二。定作不定。應生受者迴為現受。重報 作輕。應地獄受人中受輕。 如是二人一愚一智。智者為輕愚者令重。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Nhöôïc ngoân: Chö nghieäp höõu ñònh, baát ñònh. Ñònh giaû: Hieän baùo, sanh baùo, haäu baùo. Baát ñònh giaû: duyeân hieäp taéc thoï, baát hieäp baát thoï. Dó thò nghóa coá, öng höõu Phaïm haïnh, giaûi thoaùt Nieát-baøn. Ñöông tri thò nhaân, chaân ngaõ ñeä töû, phi ma quyeán thuoäc. Thieän nam töû! Nhaát thieát chuùng sanh, baát ñònh nghieäp ña, quyeát ñònh nghieäp thieåu. Dó thò nghóa coá, höõu tu taäp ñaïo. Tu taäp ñaïo coá, quyeát ñònh troïng nghieäp, khaû söû khinh thoï; baát ñònh chi nghieäp, phi sanh baùo thoï. Thieän nam töû! Höõu nhò chuûng nhaân: Nhaát: Baát ñònh, taùc ñònh baùo; hieän baùo, taùc sanh baùo; khinh baùo, taùc troïng baùo; öng nhaân trung thoï, taïi ñòa nguïc thoï. Nhò: Ñònh, taùc baát ñònh; öng sanh thoï giaû, hoài vi hieän thoï; troïng baùo, taùc khinh; öng ñòa nguïc thoï, nhaân trung thoï khinh. Nhö thò nhò nhaân: nhaát ngu, nhaát trí. Trí giaû vi khinh; Ngu giaû linh troïng.

善男子。譬如二人於王有罪。眷屬多者其 罪則輕。眷屬少者應輕更重。愚智之人亦復 如是。智者善業多故重則輕受。愚者善業少 故輕則重受。

Thieän nam töû! Thí nhö nhò nhaân, ö vöông höõu toäi. Quyeán thuoäc ña giaû, kyø toäi taéc khinh; quyeán thuoäc thieåu giaû, öng khinh caùnh troïng. Ngu, trí chi nhaân dieäc phuïc nhö thò. Trí giaû, thieän nghieäp ña coá, troïng taéc khinh thoï; Ngu giaû, thieän nghieäp thieåu coá, khinh taéc troïng thoï.

善男子。譬如二人一則肥壯一則羸瘦。俱 沒深泥肥壯能出羸者則沒。

Thieän nam töû! Thí nhö nhò nhaân: nhaát taéc phì traùng, nhaát taéc luy saáu, caâu moät thaâm neâ. Phì traùng naêng xuaát, luy giaû taéc moät.

58

59


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

善男子。譬如二人俱共服毒。一有咒力及 阿伽陀。一者無有。有咒藥者毒不能傷。其 無咒藥服時即死。

Thieän nam töû! Thí nhö nhò nhaân, caâu coäng phuïc ñoäc. Nhaát höõu chuù löïc caäp A-giaø-ñaø; nhaát giaû voâ höõu. Höõu chuù, döôïc giaû, ñoäc baát naêng thöông; kyø voâ chuù, döôïc, phuïc thôøi töùc töû.

善男子。譬如二人俱多飲漿。一火力勢盛 一則微弱。火勢多者則能消化。火勢弱者則 為其患。

Thieän nam töû! Thí nhö nhò nhaân, caâu ña aåm töông. Nhaát, hoûa, löïc theá thaïnh; nhaát taéc vi nhöôïc. Hoûa theá ña giaû, taéc naêng tieâu hoùa; hoûa theá nhöôïc giaû, taéc vi kyø hoaïn.

善男子。譬如二人為王所繫。一有智慧一 則愚癡。其有智者則能得脫。愚癡之人無有 脫期。

Thieän nam töû! Thí nhö nhò nhaân, vi vöông sôû heä. Nhaát höõu trí tueä, nhaát taéc ngu si. Kyø höõu trí giaû, taéc naêng ñaéc thoaùt; ngu si chi nhaân, voâ höõu thoaùt kyø.

善男子。譬如二人俱涉險路。一則有目一 則盲瞽。有目之人直過無患。盲者墮落墮深 坑險。

nhaát taéc höõu muïc, nhaát taéc manh coå. Höõu muïc chi nhaân

善男子。譬如二人俱共飲酒。一則多食一 則少食。其多食者飲則無患。其少食者飲則 成患。 善男子。譬如二人俱怨敵陣。一則鎧仗具 足莊嚴一則白身。其有仗者能破怨敵。其白 身者不能自勉。 復有二人糞穢污衣。一覺尋浣一覺不浣。 其尋浣者衣則淨潔。其不浣者垢穢日增。 60

Thieän nam töû! Thí nhö nhò nhaân, caâu thieäp hieåm loä: tröïc quaù voâ hoaïn; manh giaû ñoïa laïc, ñoïa thaâm khanh hieåm. Thieän nam töû! Thí nhö nhò nhaân, caâu coäng aåm töûu. Nhaát taéc ña thöïc, nhaát taéc thieåu thöïc. Kyø ña thöïc giaû, aåm taéc voâ hoaïn, kyø thieåu thöïc giaû, aåm taéc thaønh hoaïn. Thieän nam töû! Thí nhö nhò nhaân, caâu oaùn ñòch traän. Nhaát taéc khaûi tröôïng cuï tuùc trang nghieâm, nhaát taéc baïch thaân. Kyø höõu tröôïng giaû, naêng phaù oaùn ñòch; kyø baïch thaân giaû, baát naêng töï mieãn. Phuïc höõu nhò nhaân, phaán ueá oâ y. Nhaát giaùc taàm hoaùn, nhaát giaùc baát hoaùn. Kyø taàm hoaùn giaû, y taéc tònh khieát; kyø baát hoaùn giaû, caáu ueá nhaät taêng. 61


大般涅槃經 復有二人俱共乘車。一有輻軸一無輻軸。 有輻軸者隨意而去。無輻軸者則不移處。 復有二人俱行曠路。一有資糧一則空往。 有資糧者則得度險。其空往者則不能過。 復有二人為賊所劫。一有寶藏一則無藏。 有寶藏者心無憂戚。其無藏者心則愁惱。愚 智之人亦復如是。有善藏者重業輕受。無善 藏者輕業重受。 師子吼菩薩言。世尊。如佛所說非一切業 悉得定果。亦非一切眾生定受。 世尊。云何眾生令現輕報地獄重受。地獄 重報現世輕受。 佛言。一切眾生凡有二種。一有智。二愚 癡。若能修習身戒心慧。是名智者。若不能 修身戒心慧。是名愚者。 云何名為不修習身。若不能攝五情諸根, 名不修身。不能受持七種淨戒,名不修戒。不 調心故,名不修心。不修聖行名不修慧。 復次不修身者。不能具足清淨戒體。不修 62

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Phuïc höõu nhò nhaân, caâu coäng thöøa xa. Nhaát höõu phuùc truïc; nhaát voâ phuùc truïc. Höõu phuùc truïc giaû, tuøy yù nhi khöù; voâ phuùc truïc giaû, taéc baát di xöù. Phuïc höõu nhò nhaân, caâu haønh khoaùng loä. Nhaát höõu tö löông nhaát taéc khoâng vaõng. Höõu tö löông giaû, taéc ñaéc ñoä hieåm; kyø khoâng vaõng giaû, taéc baát naêng quaù. Phuïc höõu nhò nhaân, vi taëc sôû kieáp. Nhaát höõu baûo taïng; nhaát taéc voâ taïng. Höõu baûo taïng giaû, taâm voâ öu thích; kyø voâ taïng giaû, taâm taéc saàu naõo. Ngu, trí chi nhaân, dieäc phuïc nhö thò. Höõu thieän taïng giaû, troïng nghieäp khinh thoï; voâ thieän taïng giaû, khinh nghieäp troïng thoï. Sö Töû Hoáng Boà Taùt ngoân: Theá Toân! Nhö Phaät sôû thuyeát, phi nhaát thieát nghieäp taéc ñaéc ñònh quaû, dieäc phi nhaát thieát chuùng sanh ñònh thoï. Theá Toân! Vaân haø chuùng sanh linh hieän khinh baùo, ñòa nguïc troïng thoï; ñòa nguïc troïng baùo, hieän theá khinh thoï? Phaät ngoân: Nhaát thieát chuùng sanh, phaøm höõu nhò chuûng: Nhaát höõu trí, nhò ngu si. Nhöôïc naêng tu taäp thaân, giôùi, taâm, tueä, thò danh trí giaû. Nhöôïc baát naêng tu thaân, giôùi, taâm, tueä, thò danh ngu si. Vaân haø danh vi baát tu taäp thaân? Nhöôïc baát naêng nhieáp nguõ tình chö caên, danh baát tu thaân. Baát naêng thoï trì thaát chuûng tònh giôùi, danh baát tu giôùi. Baát ñieàu taâm coá, danh baát tu taâm. Baát tu Thaùnh haïnh, danh baát tu tueä. Phuïc thöù, baát tu thaân giaû, baát naêng cuï tuùc thanh tònh giôùi theå. Baát tu giôùi giaû, thoï suùc baùt chuûng baát tònh chi 63


大般涅槃經 戒者。受畜八種不淨之物。不修心者。不能 修習三種相故。不修慧者。不修梵行故。 復次不修身者。不能觀身不能觀色及觀 色相。不觀身相不知身數。不知是身從此到 彼。於非身中而生身相。於非色中而作色 相。是故貪著我身身數。名不修身。 不修戒者。若受下戒不名修戒。受持邊 戒,為自利戒,為自調戒,不能普為安樂眾生。 非為護持無上正法,為生天上受五欲樂。不名 修戒。 不修心者。心若散亂不能專一守自境界。 自境界者謂四念處。他境界者所謂五欲。若 不能修四念處者。名不修心。於惡業中不善 護心。名不修慧。 復次不修身者。不能深觀是身無常,無住, 危脆,念念滅壞,是魔境界。不修戒者。不能 具足尸波羅蜜。不修心者。不能具足禪波羅 蜜。不修慧者。不能具足般若波羅蜜。 復次不修身者。貪著我身及我所身。我身 常恒無有變易。不修戒者。為自身故作十惡 64

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

vaät. Baát tu taâm giaû, baát naêng tu taäp tam chuûng töôùng coá. Baát tu tueä giaû, baát tu Phaïm haïnh coá. Phuïc thöù, baát tu thaân giaû, baát naêng quaùn thaân, baát naêng quaùn saéc caäp quaùn saéc töôùng, baát quaùn thaân töôùng, baát tri thaân soá; baát tri thò thaân tuøng thöû ñaùo bæ; ö phi thaân trung, nhi sanh thaân töôûng; ö phi saéc trung, nhi taùc saéc töôûng. Thò coá tham tröôùc ngaõ thaân, thaân soá; danh baát tu thaân. Baát tu giôùi giaû, nhöôïc thoï haï giôùi, baát danh tu giôùi. Thoï trì bieân giôùi, vò töï lôïi giôùi, vò töï ñieàu giôùi, baát naêng phoå vò an laïc chuùng sanh, phi vò hoä trì voâ thöôïng Chaùnh phaùp, vò sanh thieân thöôïng thoï nguõ duïc laïc; baát danh tu giôùi. Baát tu taâm giaû, taâm nhöôïc taùn loaïn, baát naêng chuyeân nhaát, thuû töï caûnh giôùi. Töï caûnh giôùi giaû, vò Töù nieäm xöù. Tha caûnh giôùi giaû, sôû vò nguõ duïc. Nhöôïc baát naêng tu Töù nieäm xöù giaû, danh baát tu taâm. Ö aùc nghieäp trung, baát thieän hoä taâm, danh baát tu tueä. Phuïc thöù, baát tu thaân giaû, baát naêng thaâm quaùn thò thaân: voâ thöôøng, voâ truï, nguy thuùy, nieäm nieäm dieät hoaïi, thò ma caûnh giôùi. Baát tu giôùi giaû, baát naêng cuï tuùc Thi Bala-maät. Baát tu taâm giaû, baát naêng cuï tuùc Thieàn Ba-la-maät. Baát tu tueä giaû, baát naêng cuï tuùc Baùt-nhaõ Ba-la-maät. Phuïc thöù, baát tu thaân giaû, tham tröôùc ngaõ thaân caäp ngaõ sôû thaân; ngaõ thaân thöôøng haèng, voâ höõu bieán dòch. Baát tu giôùi giaû, vò töï thaân coá, taùc thaäp aùc nghieäp. Baát tu taâm 65


大般涅槃經 業。不修心者。於惡業中不能攝心。不修慧 者。以不攝心不能分別善惡等法。 復次不修身者不斷我見。不修戒者不斷戒 取。不修心者作貪瞋業趣向地獄。不修慧者 不斷癡心。 復次不修身者。不能觀身雖無過咎而常是 怨。善男子。譬如男子有怨常逐伺求其便。 智者覺已繫心慎護。若不慎護則為其害。一 切眾生身亦如是。常以飲食冷暖將養。若不 如是將護守慎即當散壞。 善男子。如婆羅門奉事火天。常以香花 讚歎禮拜供養奉事期滿百年。若一觸時尋燒 人手。是火雖得如是供養。終無一念報事者 恩。一切眾生身亦如是。雖於多年以好香花 瓔珞衣服飲食臥具病瘦醫藥而供給之。若遇 內外諸惡因緣即時滅壞。都不憶念往日供給 衣食之恩。 善男子。譬如有王畜四毒蛇置之一篋。以 付一人仰令瞻養。是四蛇中設一生瞋則能害 66

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

giaû, ö aùc nghieäp trung, baát naêng nhieáp taâm. Baát tu tueä giaû, dó baát nhieáp taâm, baát naêng phaân bieät thieän aùc ñaúng phaùp. Phuïc thöù, baát tu thaân giaû, baát ñoaïn ngaõ kieán. Baát tu giôùi giaû, baát ñoaïn giôùi thuû. Baát tu taâm giaû, taùc tham saân nghieäp, thuù höôùng ñòa nguïc. Baát tu tueä giaû, baát ñoaïn si taâm. Phuïc thöù, baát tu thaân giaû, baát naêng quaùn thaân tuy voâ quaù cöõu, nhi thöôøng thò oaùn. Thieän nam töû! Thí nhö nam töû, höõu oaùn thöôøng truïc, töù caàu kyø tieän. Trí giaû giaùc dó, heä taâm thaän hoä. Nhöôïc baát thaän hoä, taéc vi kyø haïi. Nhaát thieát chuùng sanh thaân dieäc nhö thò; thöôøng dó aåm thöïc, laõnh noaõn töông döôõng. Nhöôïc baát nhö thò töông hoä thuû thaän, töùc ñöông taùn hoaïi. Thieän nam töû! Nhö Baø-la-moân, phuïng söï hoûa thieân, thöôøng dó höông hoa, taùn thaùn leã baùi, cuùng döôøng phuïng söï, kyø maõn baù nieân. Nhöôïc nhaát xuùc thôøi, taàm thieâu nhaân thuû. Thò hoûa tuy ñaéc nhö thò cuùng döôøng, chung voâ nhaát nieäm baùo söï giaû aân. Nhaát thieát chuùng sanh, thaân dieäc nhö thò; tuy ö ña nieân dó haûo höông hoa, anh laïc, y phuïc, aåm thöïc, ngoïa cuï, beänh saáu y döôïc nhi cung caáp chi; nhöôïc ngoä noäi ngoaïi chö aùc nhaân duyeân, töùc thôøi dieät hoaïi, ñoâ baát öùc nieäm vaõng nhaät cung caáp y thöïc chi aân. Thieän nam töû! Thí nhö höõu vöông, suùc töù ñoäc xaø, trí chi nhaát khieáp; dó phoù nhaát nhaân, ngöôõng linh chieâm döôõng. Thò töù xaø trung, thieát nhaát sanh saân, taéc naêng haïi nhaân. 67


大般涅槃經 人。是人恐怖常求飲食隨時守護。一切眾生 四大毒蛇亦復如是。若一大瞋則能壞身。 善男子。如人久病應當至心求醫療治。若 不勤救必死不疑。一切眾生身亦如是。常應 攝心不令放逸。若放逸者則便滅壞。 善男子。譬如坏瓶不耐風雨打擲搥壓。一 切眾生身亦如是。不耐飢渴寒熱風雨打繫惡 罵。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thò nhaân khuûng boá, thöôøng caàu aåm thöïc, tuøy thôøi thuû hoä. Nhaát thieát chuùng sanh, Töù ñaïi ñoäc xaø dieäc phuïc nhö thò. Nhöôïc nhaát ñaïi saân, taéc naêng hoaïi thaân. Thieän nam töû! Nhö nhaân cöûu beänh, öng ñöông chí taâm caàu y lieäu trò. Nhöôïc baát caàn cöùu, taát töû baát nghi. Nhaát thieát chuùng sanh thaân dieäc nhö thò; thöôøng öng nhieáp taâm, baát linh phoùng daät. Nhöôïc phoùng daät giaû, taéc tieän dieät hoaïi. Thieän nam töû! Thí nhö phoâi bình, baát naïi phong vuõ, ñaû tròch truøy aùp. Nhaát thieát chuùng sanh, thaân dieäc nhö thò; baát naïi cô khaùt, haøn nhieät phong vuõ, ñaû kích, aùc maï. Thieän nam töû! Nhö ung vò thuïc, thöôøng ñöông thieän

善男子。如癰未熟常當善護不令人觸。設 有觸者即大苦痛。一切眾生身亦如是。

hoä, baát linh nhaân xuùc. Thieát höõu xuùc giaû, taéc ñaïi khoå

善男子。如騾懷妊自害其軀。一切眾生身

Thieän nam töû! Nhö loa hoaøi nhaâm, töï haïi kyø khu. Nhaát

亦如是。內有風冷身則受害。 善男子。譬如芭蕉生實則枯。一切眾生身

thoáng. Nhaát thieát chuùng sanh, thaân dieäc nhö thò. thieát chuùng sanh, thaân dieäc nhö thò; noäi höõu phong laõnh, thaân taéc thoï haïi. Thieän nam töû! Thí nhö ba tieâu, sanh thaät taéc khoâ.

亦如是。善男子。亦如芭蕉內無堅實。一切

Nhaát thieát chuùng sanh, thaân dieäc nhö thò. Thieän nam töû!

眾生身亦如是。

Dieäc nhö ba tieâu, noäi voâ kieân thaät. Nhaát thieát chuùng sanh,

善男子。如蛇鼠狼各各相於常生怨心。眾 生四大亦復如是。 善男子。譬如鵝王。不樂塚墓。菩薩亦爾 於身塚墓亦不貪樂。 68

thaân dieäc nhö thò. Thieän nam töû! Nhö xaø, thöû, lang, caùc caùc töông ö thöôøng sanh oaùn taâm. Chuùng sanh töù ñaïi, dieäc phuïc nhö thò. Thieän nam töû! Thí nhö nga vöông, baát nhaïo truûng moä. Boà Taùt dieäc nhó; ö thaân truûng moä, dieäc baát tham nhaïo. 69


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Nhö chieân-ñaø-la, thaát theá töông keá, baát

善男子。如旃陀羅七世相繼不捨其業。 是故為人之所輕賤。是身種子亦復如是。種 子精血究竟不淨。以不淨故諸佛菩薩之所輕

chuûng töû, dieäc phuïc nhö thò, chuûng töû tinh huyeát, cöùu caùnh baát tònh. Dó baát tònh coá, chö Phaät, Boà Taùt chi sôû khinh ha.

呵。 善男子。是身不如摩羅耶山生於栴檀。亦 不能生優缽羅花,芬陀利花,瞻婆花,摩利迦花 婆師迦花。九孔常流膿血不淨。生處臭穢醜 陋可惡。常與諸虫共在一處。 善男子。譬如世間雖有上妙清淨園林。死 屍至中則為不淨。眾生共捨之不生愛著。色 界亦爾雖復淨妙以有身故。諸佛菩薩悉共捨 之。

大般涅槃經卷第第三十一 終

70

xaû kyø nghieäp; thò coá vi nhaân chi sôû khinh tieän. Thò thaân

Thieän nam töû! Thò thaân baát nhö Ma-la-da sôn sanh ö chieân-ñaøn; dieäc baát naêng sanh öu-baùt-la hoa, phaân-ñaø-lî hoa, chieâm-baø hoa, ma-lî-ca hoa, baø-sö-ca hoa. Cöûu khoång thöôøng löu, nung huyeát baát tònh; sanh xöù xuù ueá, xuù laäu khaû oá; thöôøng döõ chö truøng coäng taïi nhaát xöù. Thieän nam töû! Thí nhö theá gian, tuy höõu thöôïng dieäu thanh tònh vieân laâm; töû thi chí trung, taéc vi baát tònh; chuùng sanh coäng xaû chi, baát sanh aùi tröôùc. Saéc giôùi dieäc nhó; tuy phuïc tònh dieäu, dó höõu thaân coá, chö Phaät, Boà Taùt taát coäng xaû chi.

Ñaïi Baùt Nieát-baøn Kinh quyeån ñeä tam thaäp nhaát Chung

71


大般涅槃經 卷 第三十二

師 子 吼 菩薩品 第十一之六 善男子。若有不能作如是觀。名不修身。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT-BAØN KINH QUYEÅN ÑEÄ TAM THAÄP NHÒ

SÖ TÖÛ HOÁNG BOÀ TAÙT PHAÅM ÑEÄ THAÄP NHAÁT CHI LUÏC

Thieän nam töû! Nhöôïc höõu baát naêng taùc nhö thò quaùn, danh baát tu thaân.

不修戒者。善男子。若不能觀戒是一切 善法梯隥。亦是一切善法根本。如地悉是一 切樹木所生之本。是諸善根之導首也。如彼 商主導眾商人。戒是一切善法勝幢。如天帝 釋所立勝幢。戒能永斷一切惡業及三惡道。 能療惡病猶如藥樹。戒是生死險道資糧。戒 是摧結惡賊鎧仗。戒是滅結毒蛇良咒。戒是 度惡業行橋梁。若有不能如是觀者。名不修 戒。

Baát tu giôùi giaû, thieän nam töû! Nhöôïc baát naêng quaùn: Giôùi thò nhaát thieát thieän phaùp theâ ñaëng. Dieäc thò nhaát thieát thieän phaùp caên boån, nhö ñòa taát thò nhaát thieát thoï moäc sôû sanh chi boån. Thò chö thieän caên chi ñaïo thuû daõ, nhö bæ thöông chuû ñaïo chö thöông nhaân. Giôùi thò nhaát thieát thieän phaùp thaéng traøng, nhö thieân Ñeá-thích sôû laäp thaéng traøng. Giôùi naêng vónh ñoaïn nhaát thieát aùc nghieäp caäp tam aùc ñaïo; naêng lieäu aùc beänh, do nhö döôïc thoï. Giôùi thò sanh töû hieåm ñaïo tö löông. Giôùi thò toài keát aùc taëc khaûi tröôïng. Giôùi thò dieät keát ñoäc xaø löông chuù. Giôùi thò ñoä aùc nghieäp haønh kieàu löông. Nhöôïc höõu baát naêng nhö thò quaùn giaû, danh baát tu giôùi.

不修心者。不能觀心輕躁動轉,難捉難 調。馳騁奔逸如大惡象。念念迅速如彼電

Baát tu taâm giaû, baát naêng quaùn: taâm khinh taùo ñoäng chuyeån, nan troùc, nan ñieàu, trì sính boân daät, nhö ñaïi aùc töôïng. Nieäm nieäm taán toác, nhö bæ ñieän quang. Taùo nhieãu

116

117


大般涅槃經 光。躁擾不住猶如獼猴。如幻如燄乃是一切 諸惡根本。五欲難滿。如火獲薪。亦如大海 吞受諸流。如曼陀山草木滋多。 不能觀察生死虛妄。耽惑致患如魚吞鉤。 常先引導諸業隨從。猶如貝母引導諸子。貪 著五欲不樂涅槃。如駝食蜜乃至於死。不顧 芻草。深著現樂不觀後過。如牛貪苗不懼杖 楚。馳騁周遍二十五有。猶如疾風吹兜羅 𦶇。所不應求求無厭足。如無智人求無熱 火。常樂生死不樂解脫。如紝婆蟲樂紝婆 樹。迷惑愛著生死臭穢。猶如獄囚樂獄卒 女。亦如廁豬樂處不淨。若有不能如是觀 者。名不修心。 不修慧者。不觀智慧有大勢力如金翅鳥。 能壞惡業壞無明闇猶如日光。能拔陰樹如水 漂物。焚燒邪見猶如猛火。慧是一切善法根 本。佛菩薩母之種子也。若有不能如是觀 者。不名修慧。 善男子。第一義中若見身身相身因身果身 聚身一身二此身彼身身滅身等身修修者。若 有如是見者。名不修身。 118

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

baát truï, do nhö di haàu, nhö huyeãn, nhö dieäm. Naõi thò nhaát thieát chö aùc caên boån. Nguõ duïc nan maõn, nhö hoûa hoaïch taân; dieäc nhö ñaïi haûi thoân thoï chuùng löu; nhö Maïn-ñaø sôn, thaûo moäc tö ña. Baát naêng quaùn saùt sanh töû hö voïng, ñam hoaëc trí hoaïn, nhö ngö thoân caâu. Thöôøng tieân daãn ñaïo chö nghieäp tuøy tuøng, do nhö boái maãu daãn ñaïo chö töû. Tham tröôùc nguõ duïc, baát nhaïo Nieát-baøn, nhö ñaø thöïc maät, naõi chí ö töû, baát coá soâ thaûo. Thaâm tröôùc hieän laïc, baát quaùn haäu quaù, nhö ngöu tham mieâu, baát cuï tröôïng sôû; trì sính chaâu bieán nhò thaäp nguõ höõu, do nhö taät phong xuy ñaâu-la ngaïc. Sôû baát öng caàu, caàu voâ yeám tuùc, nhö voâ trí nhaân caàu voâ nhieät hoûa. Thöôøng nhaïo sanh töû, baát nhaïo giaûi thoaùt, nhö nhaâm-baø truøng nhaïo nhaâm-baø thuï. Meâ hoaëc aùi tröôùc sanh töû xuù ueá, do nhö nguïc tuø nhaïo nguïc toát nöõ; dieäc nhö xí trö nhaïo xöû baát tònh. Nhöôïc höõu baát naêng nhö thò quaùn giaû, danh baát tu taâm. Baát tu tueä giaû, baát quaùn: Trí tueä höõu ñaïi theá löïc, nhö kim sí ñieåu, naêng hoaïi aùc nghieäp, hoaïi voâ minh aùm, do nhö nhaät quang naêng baït aâm thuï; nhö thuûy phieâu vaät. Phaàn thieâu taø kieán, do nhö maõnh hoûa. Tueä thò nhaát thieát thieän Phaùp caên boån; Phaät, Boà Taùt maãu chi chuûng töû daõ. Nhöôïc höõu baát naêng nhö thò quaùn giaû, danh baát tu tueä. Thieän nam töû! Ñeä nhaát nghóa trung, nhöôïc kieán thaân, thaân töôùng, thaân nhaân, thaân quaû, thaân tuï, thaân nhaát, thaân nhò, thöû thaân, bæ thaân, thaân dieät, thaân ñaúng, thaân tu, tu giaû. Nhöôïc höõu nhö thò kieán giaû, danh baát tu thaân. 119


大般涅槃經 善男子。若見戒戒相戒因戒果上戒下戒戒 聚戒一戒二此戒彼戒戒滅戒等戒修修者戒波 羅蜜。若有如是見者。名不修戒。 若見心心相心因心果心聚心及心數心一心 二此心彼心心滅心等心修修者上中下心善心 惡心。若有如是見者。名不修心。 善男子。若見慧慧相慧因慧果慧聚慧一慧

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Nhöôïc kieán giôùi, giôùi töôùng, giôùi nhaân, giôùi quaû, thöôïng giôùi, haï giôùi, giôùi tuï, giôùi nhaát, giôùi nhò, thöû giôùi, bæ giôùi, giôùi dieät, giôùi ñaúng, giôùi tu, tu giaû, Giôùi Ba-la-maät. Nhöôïc höõu nhö thò kieán giaû, danh baát tu giôùi. Nhöôïc kieán taâm, taâm töôùng, taâm nhaân, taâm quaû, taâm tuï, taâm caäp taâm soá, taâm nhaát, taâm nhò, thöû taâm, bæ taâm, taâm dieät, taâm ñaúng, taâm tu, tu giaû, thöôïng, trung, haï taâm, thieän taâm, aùc taâm. Nhöôïc höõu nhö thò giaû, danh baát tu taâm. Thieän nam töû! Nhöôïc kieán tueä, tueä töôùng, tueä nhaân,

二此慧彼慧慧滅慧等上中下慧鈍慧利慧慧修

tueä quaû, tueä tuï, tueä nhaát, tueä nhò, thöû tueä, bæ tueä, tueä dieät,

修者。若有如是見者。名不修慧。

tueä ñaúng, thöôïng, trung, haï tueä, ñoän tueä, lôïi tueä, tueä tu, tu

善男子。若有不修身戒心慧。如是之人。

giaû. Nhöôïc höõu nhö thò kieán giaû, danh baát tu tueä. Thieän nam töû! Nhöôïc höõu baát tu thaân, giôùi, taâm, tueä

於小惡業得大惡報。以恐怖故常生是念。我

nhö thò chi nhaân, ö tieåu aùc nghieäp, ñaéc ñaïi aùc baùo. Dó

屬地獄作地獄行。

khuûng boá coá, thöôøng sanh thò nieäm: Ngaõ thuoäc ñòa nguïc,

雖聞智者說地獄苦。常作是念。如鐵打 鐵,石還打石,木自打木,火蟲樂火,地獄之身 還似地獄。若似地獄有何苦事。譬如蒼蠅為 唾所粘不能自出。是人亦爾於小罪中不能自 出。心初無悔不能修善覆藏瑕疵。雖有過去 一切善業。悉為是罪之所垢污。是人所有現 受輕報。轉為地獄極重惡果。 120

taùc ñòa nguïc haïnh. Tuy vaên trí giaû thuyeát ñòa nguïc khoå, thöôøng taùc thò nieäm: Nhö thieát ñaû thieát, thaïch hoaøn ñaû thaïch, moäc töï ñaû moäc, hoûa truøng nhaïo hoûa, ñòa nguïc chi thaân hoaøn töï ñòa nguïc. Nhöôïc töï ñòa nguïc, höõu haø khoå söï? Thí nhö thöông nhaêng, vi thoùa sôû nieâm, baát naêng töï xuaát. Thò nhaân dieäc nhó; ö tieåu toäi trung, baát naêng töï xuaát; taâm sô voâ hoái, baát naêng tu thieän, phuù taøng haø tyø. Tuy höõu quaù khöù nhaát thieát thieän nghieäp, taát vi thò toäi chi sô caáu oâ. Thò nhaân sôû höõu hieän thoï khinh baùo, chuyeån vi ñòa nguïc cöïc troïng aùc quaû. 121


大般涅槃經 善男子。如小器水置鹽一升。其味鹹苦難 可得飲。是人罪業亦復如是。 善男子。譬如有人負他一錢不能得償故身 被繫縛多受眾苦。是人罪業亦復如是。 師子吼菩薩言。世尊。是人何故令現輕報 轉地獄受。 佛言。善男子。一切眾生若具五事令現輕 報轉地獄受。何等為五。一者愚癡故。二者 善根微少故。三者惡業深重故。四者不懺悔 故。五者不修本善業故。 復有五事。一者修習惡業故。二者無戒 財故。三者遠離善根故。四者不修身戒心慧 故。五者親近惡知識故。 善男子。是故能令現世輕報地獄重受。 師子吼言。世尊。何等人能轉地獄報現世 輕受。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Nhö tieåu khí thuûy, trí dieâm nhaát thaêng, kyø vò haøm khoå, nan khaû ñaéc aåm. Thò nhaân toäi nghieäp dieäc phuïc nhö thò. Thieän nam töû! Thí nhö höõu nhaân, phuï tha nhaát tieàn, baát naêng ñaéc thöôøng, coá thaân bò heä phöôïc, ña thoï chuùng khoå. Thò nhaân toäi nghieäp dieäc phuïc nhö thò. Sö Töû Hoáng Boà Taùt ngoân: Theá Toân! Thò nhaân haø coá linh hieän khinh baùo, chuyeån ñòa nguïc thoï? Phaät ngoân: Thieän nam töû! Nhaát thieát chuùng sanh nhöôïc cuï nguõ söï linh hieän khinh baùo, chuyeån ñòa nguïc thoï. Haø ñaúng vi nguõ? Nhaát giaû ngu si coá. Nhò giaû thieän caên vi thieåu coá. Tam giaû aùc nghieäp thaâm troïng coá. Töù giaû baát saùm hoái coá. Nguõ giaû baát tu boån thieän nghieäp coá. Phuïc höõu nguõ söï: Nhaát giaû tu taäp aùc nghieäp coá. Nhò giaû voâ giôùi taøi coá. Tam giaû vieãn ly thieän caên coá. Töù giaû baát tu thaân, giôùi, taâm, tueä coá. Nguõ giaû thaân caän aùc tri thöùc coá. Thieän nam töû! Thò coá naêng linh hieän theá khinh baùo, ñòa nguïc troïng thoï. Sö Töû Hoáng ngoân: Theá Toân! Haø ñaúng nhaân naêng chuyeån ñòa nguïc baùo, hieän theá khinh thoï? Thieän nam töû! Nhöôïc höõu tu taäp thaân, giôùi, taâm, tueä,

善男子。若有修習身戒心慧如上所說。能 觀諸法同如虛空。不見智慧不見智者。不見

nhö thöôïng sôû thuyeát, naêng quaùn chö phaùp ñoàng nhö hö

愚癡不見愚者。不見修習及修習者。是名智

trí giaû. Nhö thò chi nhaân taéc naêng tu taäp thaân, giôùi, taâm,

122

khoâng, baát kieán trí tueä, baát kieán trí giaû, baát kieán ngu si, baát kieán ngu giaû, baát kieán tu taäp, caäp tu taäp giaû. Thò danh

123


大般涅槃經 者。如是之人則能修習身戒心慧。是人能令 地獄果報現世輕受。 是人設作極重惡業。思惟觀察能令輕微。 作是念言我業雖重不如善業。譬如㲲花雖復 百斤終不能敵真金一兩。如恒河中投一升鹽 水無鹹味飲者不覺。如巨富者雖多負人千萬 寶物。無能繫縛令其受苦。如大香象能壞鐵 鎖自在而去。智慧之人亦復如是。常思惟言 我善力多惡業羸弱。我能發露懺悔除惡能修 智慧。智慧力多無明力少。 如是念已親近善友修習正見。受持讀誦書 寫解說十二部經。見有受持讀誦書寫解說之 者。心生恭敬兼以衣食房舍臥具醫藥花香。 而供養之讚歎尊重所至到處稱說其善不訟其 短。供養三寶敬信方等大涅槃經。如來常恒 無有變易。一切眾生悉有佛性。是人能令地 獄重報現世輕受。 善男子。以是義故。非一切業悉有定果。 亦非一切眾生定受。 124

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

tueä. Thò nhaân naêng linh ñòa nguïc quaû baùo, hieän theá khinh thoï. Thò nhaân thieát taùc cöïc troïng aùc nghieäp, tö duy quaùn saùt, naêng linh khinh vi, taùc thò nieäm ngoân: Ngaõ nghieäp tuy troïng, baát nhö thieän nghieäp. Thí nhö ñieäp hoa, tuy phuïc baù caân, chung baát naêng ñòch chaân kim nhaát löôïng. Nhö Haèng haø trung, ñaàu nhaát thaêng dieâm, thuûy voâ haøm vò, aåm giaû baát giaùc. Nhö cöï phuù giaû, tuy ña phuï nhaân, thieân vaïn baûo vaät, voâ naêng heä phöôïc, linh kyø thoï khoå. Nhö ñaïi höông töôïng, naêng hoaïi thieát toûa, töï taïi nhi khöù. Trí tueä chi nhaân dieäc phuïc nhö thò. Thöôøng tö duy ngoân: Ngaõ thieän löïc ña, aùc nghieäp luy nhöôïc. Ngaõ naêng phaùt loä, saùm hoái tröø aùc; naêng tu trí tueä. Trí tueä löïc ña, voâ minh löïc thieåu. Nhö thò nieäm dó, thaân caän thieän höõu, tu taäp chaùnh kieán; thoï trì, ñoäc, tuïng, thô taû, giaûi thuyeát Thaäp nhò boä kinh. Kieán höõu thoï trì, ñoäc, tuïng, thô taû, giaûi thuyeát chi giaû, taâm sanh cung kính; kieâm dó y, thöïc, phoøng xaù ngoïa cuï, y döôïc, hoa höông nhi cuùng döôøng chi, taùn thaùn, toân troïng. Sôû chí ñaùo xöù, xöng thuyeát kyø thieän, baát tuïng kyø ñoaûn. Cuùng döôøng Tam baûo; kính tín Phöông ñaúng Ñaïi Nieát-baøn kinh, Nhö Lai thöôøng haèng voâ höõu bieán dòch, nhaát thieát chuùng sanh taát höõu Phaät taùnh. Thò nhaân naêng linh ñòa nguïc troïng baùo, hieän theá khinh thoï. Thieän nam töû! Dó thò nghóa coá, phi nhaát thieát nghieäp taát höõu ñònh quaû; dieäc phi nhaát thieát chuùng sanh ñònh thoï. 125


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Sö Töû Hoáng Boà Taùt ngoân: Theá Toân! Nhöôïc nhaát thieát

師子吼菩薩言。世尊。若一切業不定得 果。一切眾生悉有佛性。應當修習八聖道 者。何因緣故。一切眾生悉不得是大般涅 槃。 世尊。若一切眾生有佛性者。即當定得阿 耨多羅三藐三菩提。何須修習八聖道耶。

nghieäp baát ñònh ñaéc quaû, nhaát thieát chuùng sanh taát höõu Phaät taùnh, öng ñöông tu taäp Baùt Thaùnh ñaïo giaû. Haø nhaân duyeân coá nhaát thieát chuùng sanh taát baát ñaéc thò Ñaïi Baùt Nieát-baøn? Theá Toân! Nhöôïc nhaát thieát chuùng sanh höõu Phaät taùnh giaû, töùc ñöông ñònh ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Haø tu tu taäp Baùt Thaùnh ñaïo da? Theá Toân! Nhö thöû kinh trung thuyeát: Höõu beänh nhaân,

世尊。如此經中說有病人若得醫藥及瞻病 人隨病飲食。若使不得皆悉除瘥。一切眾生 亦復如是。若遇聲聞及辟支佛諸佛菩薩諸善 知識。若聞說法修習聖道。若不遇不聞不修 習道。悉當得成阿耨多羅三藐三菩提。何以 故。以佛性故。

nhöôïc ñaéc y döôïc caäp chieâm beänh nhaân, tuøy beänh aåm thöïc, nhöôïc söû baát ñaéc, giai taát tröø saùi. Nhaát thieát chuùng sanh dieäc phuïc nhö thò; nhöôïc ngoä Thanh vaên caäp Bíchchi Phaät, chö Phaät, Boà Taùt, chö Thieän tri thöùc, nhöôïc vaên thuyeát Phaùp, tu taäp Thaùnh ñaïo, nhöôïc baát ngoä, baát vaên, baát tu taäp ñaïo, taát ñöông ñaéc thaønh A-naäu-ña-la Tammieäu Tam-boà-ñeà. Haø dó coá? Dó Phaät taùnh coá. Theá Toân! Thí nhö nhaät, nguyeät, voâ höõu naêng giaø, linh

世尊。譬如日月無有能遮令不得至頞多 山邊。四大河水不至大海。一闡提等不至地 獄。一切眾生亦復如是。無有能遮令不得至 阿耨多羅三藐三菩提。何以故。以佛性故。 世尊。以是義故。一切眾生不須修道。以

baát ñaéc chí AÙt-ña sôn bieân; töù ñaïi haø thuûy, baát chí ñaïi haûi; nhaát-xieån-ñeà ñaúng, baát chí ñòa nguïc. Nhaát thieát chuùng sanh dieäc phuïc nhö thò; voâ höõu naêng giaø, linh baát ñaéc chí A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Haø dó coá? Dó Phaät taùnh coá. Theá Toân! Dó thò nghóa coá, nhaát thieát chuùng sanh baát

佛性力故應得阿耨多羅三藐三菩提。不以修

tu tu ñaïo. Dó Phaät taùnh löïc coá, öng ñaéc A-naäu-ña-la Tam-

習聖道力故。

mieäu Tam-boà-ñeà; baát dó tu taäp Thaùnh ñaïo löïc coá.

126

127


大般涅槃經 世尊。若一闡提犯四重禁五逆罪等。不得 阿耨多羅三藐三菩提者。應須修習以因佛性 定當得故。非因修習然後得也。 世尊。譬如磁石去鐵雖遠。以其力故鐵則 隨著。眾生佛性亦復如是。是故不須勤修習 道。 佛言。善哉善哉。善男子。如恒河邊有七 種人。若為洗浴恐畏寇賊。或為採花則入河 中。 第一人者入水則沈。何以故。羸無勢力不 習浮故。 第二人者雖沒還出出已還沒。何以故。身 力大故則能還出。不習浮故出已還沒。 第三人者沒已即出出更不沒。何以故。身 重故沒力大故出。先習浮故出已即住。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Theá Toân! Nhöôïc Nhaát-xieån-ñeà, phaïm töù troïng caám, nguõ nghòch toäi ñaúng baát ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tamboà-ñeà giaû, öng tu tu taäp. Dó nhaân Phaät taùnh, ñònh ñöông ñaéc coá; phi nhaân tu taäp, nhieân haäu ñaéc daõ. Theá Toân! Thí nhö töø thaïch, khöù thieát tuy vieãn; dó kyø löïc coá, thieát taéc tuøy tröôùc. Chuùng sanh Phaät taùnh dieäc phuïc nhö thò. Thò coá baát tu caàn tu taäp ñaïo. Phaät ngoân: Thieän tai! Thieän tai! Thieän nam töû! Nhö Haèng haø bieân, höõu thaát chuûng nhaân, nhöôïc vò taåy duïc, khuûng uùy khaáu taëc, hoaëc vò thaùi hoa, taéc nhaäp haø trung: Ñeä nhaát nhaân giaû, nhaäp thuûy taéc traàm. Haø dó coá? Luy voâ theá löïc, baát taäp phuø coá. Ñeä nhò nhaân giaû, tuy moät, hoaøn xuaát, xuaát dó, hoaøn moät. Haø dó coá? Thaân löïc ñaïi coá, taéc naêng hoaøn xuaát; baát taäp phuø coá, xuaát dó hoaøn moät. Ñeä tam nhaân giaû, moät dó, töùc xuaát; xuaát, caùnh baát moät. Haø dó coá? Thaân troïng coá moät; löïc ñaïi coá xuaát; tieân taäp phuø coá, xuaát dó töùc truï. Ñeä töù nhaân giaû, nhaäp dó, tieän moät, moät dó, hoaøn xuaát;

第四人者入已便沒沒已還出。出已即住遍 觀四方。何以故。重故則沈力大故還出習浮 則住。不知出處故觀四方。

xuaát dó, töùc truï; bieán quan töù phöông. Haø dó coá? Troïng coá

第五人者入已即沈沈已便出。出已即住住 已觀方。觀已即去。何以故。為怖畏故。

xuaát dó, töùc truï; truï dó, quan phöông; quan dó, töùc khöù. Haø

128

taéc traàm; löïc ñaïi coá hoaøn xuaát; taäp phuø taéc truï; baát tri xuaát xöù coá quan töù phöông. Ñeä nguõ nhaân giaû, nhaäp dó, töùc traàm; traàm dó, tieän xuaát; dó coá? Vò boá uùy coá. 129


大般涅槃經 第六人者入已即去淺處則住。何以故。觀 賊近遠故。 第七人者既至彼岸登上大山無復恐怖。離 諸怨賊受大快樂。 善男子。生死大河亦復如是。有七種人畏 煩惱賊故。發意欲度生死大河。出家剃髮身 披法服。既出家已親近惡友。隨順其教聽受 邪法。所謂眾生身者即是五蔭。五蔭者即名 五大。眾生若死永斷五大。斷五大故何須修 習善惡諸業。是故當知無有善惡及善惡報。 如是則名一闡提也。一闡提者名斷善根。斷 善根故沒生死河不能得出。何以故。惡業重 故無信力故。如恒河邊第一人也。 善男子。一闡提輩有六因緣。沒三惡道 不能得出。何等為六。一者惡心熾盛故。二 者不見後世故。三者樂習煩惱故。四者遠離 善根故。五者惡業障隔故。六者親近惡知識 故。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Ñeä luïc nhaân giaû, nhaäp dó, töùc khöù; thieån xöù, taéc truï. Haø dó coá? Quan taëc caän, vieãn coá. Ñeä thaát nhaân giaû, kyù chí bæ ngaïn, ñaêng thöôùng ñaïi sôn, voâ phuïc khuûng boá, ly chö oaùn taëc, thoï ñaïi khoaùi laïc. Thieän nam töû! Sanh töû ñaïi haø dieäc phuïc nhö thò. Höõu thaát chuûng nhaân, uùy phieàn naõo taëc coá, phaùt yù duïc ñoä sanh töû ñaïi haø. Xuaát gia theá phaùt, thaân phi phaùp phuïc. Kyù xuaát gia dó, thaân caän aùc höõu, tuøy thuaän kyø giaùo, thính thoï taø phaùp, sôû vò: chuùng sanh thaân giaû, töùc thò nguõ aám. Nguõ aám giaû, töùc danh nguõ ñaïi. Chuùng sanh nhöôïc töû, vónh ñoaïn nguõ ñaïi. Ñoaïn nguõ ñaïi coá, haø tu tu taäp thieän aùc chö nghieäp? Thò coá ñöông tri voâ höõu thieän aùc caäp thieän aùc baùo. Nhö thò taéc danh nhaát-xieån-ñeà daõ. Nhaát-xieån-ñeà giaû, danh ñoaïn thieän caên. Ñoaïn thieän caên coá, moät sanh töû haø, baát naêng ñaéc xuaát. Haø dó coá? AÙc nghieäp troïng coá, voâ tín löïc coá; nhö Haèng haø bieân, ñeä nhaát nhaân daõ. Thieän nam töû! Nhaát-xieån-ñeà boái, höõu luïc nhaân duyeân, moät tam aùc ñaïo, baát naêng ñaéc xuaát. Haø ñaúng vi luïc? Nhaát giaû aùc taâm xí thaïnh coá. Nhò giaû baát kieán haäu theá coá. Tam giaû nhaïo taäp phieàn naõo coá. Töù giaû vieãn ly thieän caên coá. Nguõ giaû aùc nghieäp chöôùng caùch coá. Luïc giaû thaân caän aùc tri thöùc coá. Phuïc höõu nguõ söï, moät tam aùc ñaïo. Haø ñaúng vi nguõ?

復有五事沒三惡道。何等為五。一者於比

Nhaát giaû ö tyø-kheo bieân, taùc phi phaùp coá. Nhò giaû tyø-kheo

丘邊作非法故。二者比丘尼邊作非法故。三

ni bieân, taùc phi phaùp coá. Tam giaû töï taïi duïng Taêng man

130

131


大般涅槃經 者自在用僧鬘物故。四者母邊作非法故。五 者於五部僧互生是非故。 復有五事沒三惡道。何等為五。一者常 說無善惡果故。二者殺發菩提心眾生故。三 者喜說法師過失故。四者法說非法非法說法 故。五者為求法過而聽受故。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

vaät coá. Töù giaû maãu bieân, taùc phi phaùp coá. Nguõ giaû ö nguõ boä taêng, hoã sanh thò phi coá. Phuïc höõu nguõ söï, moät tam aùc ñaïo. Haø ñaúng vi nguõ? Nhaát giaû thöôøng thuyeát voâ thieän, aùc quaû coá. Nhò giaû saùt phaùt Boà-ñeà taâm chuùng sanh coá. Tam giaû hyû thuyeát phaùp sö quaù thaát coá. Töù giaû phaùp thuyeát phi phaùp, phi phaùp thuyeát phaùp coá. Nguõ giaû vò caàu phaùp quaù nhi thính thoï coá. Phuïc höõu tam söï, moät tam aùc ñaïo. Haø ñaúng vi tam?

復有三事沒三惡道。何等為三。一謂如來 無常永滅。二謂正法無常遷變。三謂僧實可 滅壞故。是故常沒三惡道中。

Nhaát vò Nhö Lai voâ thöôøng vónh dieät. Nhò vò Chaùnh phaùp

第二人者。發意欲度生死大河。斷善根

thieän caên coá, moät baát naêng xuaát. Sôû ngoân xuaát giaû, thaân

故沒不能出。所言出者親近善友則得信心。 是信心者。信施施果信善善果信惡惡果。

caän thieän höõu, taéc ñaéc tín taâm. Tín taâm giaû, tín thí, thí

信生死苦無常敗壞。是名為信。以得信心修 習淨戒。受持讀誦書寫解說。常樂惠施善修 智慧。以鈍根故復遇惡友。不能修習身戒心

tònh giôùi, thoï trì, ñoäc, tuïng, thô taû, giaûi thuyeát, thöôøng laïc

慧。聽受邪法或值惡時處惡國土斷諸善根。 斷善根故常沒生死。如恒河邊第二人也。

Voâ thöôøng thieân bieán. Tam vò Taêng thaät khaû dieät hoaïi coá. Thò coá thöôøng moät tam aùc ñaïo trung. Ñeä nhò nhaân giaû, phaùt yù duïc ñoä sanh töû ñaïi haø; ñoaïn

quaû; tín thieän, thieän quaû; tín aùc, aùc quaû; tín sanh töû khoå, voâ thöôøng baïi hoaïi. Thò danh vi tín. Dó ñaéc tín taâm, tu taäp tueä thí, thieän tu trí tueä. Dó ñoän caên coá, phuïc ngoä aùc höõu, baát naêng tu taäp thaân, giôùi, taâm, tueä, thính thoï taø Phaùp; hoaëc trò aùc thôøi, xöû aùc quoác ñoä, ñoaïn chö thieän caên. Ñoaïn thieän caên coá, thöôøng moät sanh töû, nhö Haèng haø bieân, ñeä nhò nhaân daõ. Ñeä tam nhaân giaû, phaùt yù duïc ñoä sanh töû ñaïi haø; ñoaïn

第三人者。發意欲度生死大河。斷善根故 於中沈沒。親近善友得名為出。信於如來是

thieän caên coá, ö trung traàm moät. Thaân caän thieän höõu, ñaéc

一切智常恒無變為眾生故說無上道。一切眾

haèng voâ bieán, vò chuùng sanh coá, thuyeát: voâ thöôïng ñaïo

132

danh vi xuaát. Tín ö Nhö Lai thò nhaát thieát trí, thöôøng

133


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

生悉有佛性如來非滅法僧亦爾無有滅壞。一 闡提等不斷其法。終不能得阿耨多羅三藐三 菩提。要當遠離然後乃得。以信心故修習淨 戒。修習戒已受持讀誦書寫解說十二部經。 為諸眾生廣宣流布。樂於惠施修習智慧。以

nhaát thieát chuùng sanh taát höõu Phaät taùnh, Nhö Lai phi

利根故堅住信慧心無退轉。如恒河邊第三人 也。

tueä. Dó lôïi caên coá, kieân truï tín, tueä, taâm voâ thoái chuyeån,

第四人者。發意欲度生死大河。斷善根故 於中沈沒。親近善友故得信心是名為出。得 信心故受持讀誦書寫解說十二部經。為眾生 故廣宣流布。樂於惠施修習智慧。以利根故 堅住信慧。心無退轉遍觀四方。觀四方者四 沙門果。如恒河邊第四人也。 第五人者。發意欲度生死大河。斷善根 故於中沈沒。親近善友故轉信心是名為出。 以信心故受持讀誦書寫解說十二部經。為眾 生故廣宣流布。樂於慧施修習智慧。以利根 故堅住信慧心無退轉。無退轉已即便前進。 前進者謂辟支佛。雖能自度不及眾生是名為 去。如恒河邊第五人也。 134

dieät, Phaùp, Taêng dieäc nhó, voâ höõu dieät hoaïi, Nhaát-xieån-ñeà ñaúng, baát ñoaïn kyø Phaùp, chung baát naêng ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Yeáu ñöông vieãn ly, nhieân haäu naõi ñaéc. Dó tín taâm coá, tu taäp tònh giôùi. Tu tònh giôùi dó, thoï trì, ñoäc, tuïng, thô taû, giaûi thuyeát Thaäp nhò boä kinh; vò chö chuùng sanh quaûng tuyeân löu boá; nhaïo ö tueä thí, tu taäp trí nhö Haèng haø bieân, ñeä tam nhaân daõ. Ñeä töù nhaân giaû, phaùt yù duïc ñoä sanh töû ñaïi haø; ñoaïn thieän caên coá, ö trung traàm moät. Thaân caän thieän höõu, coá ñaéc tín taâm, thò danh vi xuaát. Ñaéc tín taâm coá, thoï trì, ñoäc, tuïng, thô taû, giaûi thuyeát Thaäp nhò boä kinh; vò chuùng sanh coá, quaûng tuyeân löu boá; nhaïo ö tueä thí, tu taäp trí tueä. Dó lôïi caên coá, kieân truï tín, tueä, taâm voâ thoái chuyeån, bieán quan töù phöông. Quan töù phöông giaû: Töù Sa-moân quaû, nhö Haèng haø bieân, ñeä töù nhaân daõ. Ñeä nguõ nhaân giaû, phaùt yù duïc ñoä sanh töû ñaïi haø; ñoaïn thieän caên coá, ö trung traàm moät. Thaân caän thieän höõu, coá chuyeån tín taâm, thò danh vi xuaát. Dó tín taâm coá, thoï trì, ñoäc, tuïng, thô taû, giaûi thuyeát Thaäp nhò boä kinh; vò chuùng sanh coá, quaûng tuyeân löu boá; nhaïo ö tueä thí, tu taäp trí tueä. Dó lôïi caên coá, kieân truï tín, tueä, taâm voâ thoái chuyeån. Voâ thoái chuyeån dó, töùc tieän tieàn taán. Tieàn taán giaû, vò Bích-chi Phaät. Tuy naêng töï ñoä, baát caäp chuùng sanh, thò danh vi khöù, nhö Haèng haø bieân, ñeä nguõ nhaân daõ. 135


大般涅槃經 第六人者。發意欲度生死大河。斷善根 故於中沈沒。親近善友獲得信心。得信心故 名之為出。以信心故受持讀誦書寫解說十二 部經。為眾生故廣宣流布。樂於惠施修習智 慧。以利根故堅住信慧心無退轉。無退轉已 即復前進遂到淺處。到淺處已即住不去。住 不去者所謂菩薩。為欲度脫諸眾生故住觀煩 惱。如恒河邊第六人也。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Ñeä luïc nhaân giaû, phaùt yù duïc ñoä sanh töû ñaïi haø; ñoaïn thieän caên coá, ö trung traàm moät. Thaân caän thieän höõu, hoaïch ñaéc tín taâm. Ñaéc tín taâm coá, danh chi vi xuaát. Dó tín taâm coá, thoï trì, ñoäc, tuïng, thô taû, giaûi thuyeát Thaäp nhò boä kinh; vò chuùng sanh coá, quaûng tuyeân löu boá; nhaïo ö tueä thí, tu taäp trí tueä. Dó lôïi caên coá, kieân truï tín, tueä, taâm voâ thoái chuyeån. Voâ thoái chuyeån dó, töùc phuïc tieàn taán, toaïi ñaùo thieån xöù. Ñaùo thieån xöù dó, töùc truï baát khöù. Truï baát khöù giaû, sôû vò Boà Taùt. Vò duïc ñoä thoaùt chö chuùng sanh coá, truï quaùn phieàn naõo, nhö Haèng haø bieân, ñeä luïc nhaân daõ. Ñeä thaát nhaân giaû, phaùt yù duïc ñoä sanh töû ñaïi haø; ñoaïn

第七人者。發意欲度生死大河。斷善根 故於中沈沒。親近善友獲得信心。得信心已 是名為出。以信心故受持讀誦書寫解說十二 部經。為眾生故廣宣流布。樂於惠施修習智

thieän caên coá, ö trung traàm moät. Thaân caän thieän höõu,

慧。以利根故堅住信慧心。無退轉。無退轉 已即便前進既前進已得到彼岸登涉高山。離

thoái chuyeån. Voâ thoái chuyeån dó, töùc tieän tieàn taán. Kyù tieàn

諸恐怖多受安樂。 善男子。彼岸山者喻於如來。受安樂者喻 佛常住。大高山者喻大涅槃。 善男子。是恒河邊如是諸人。悉具手足 而不能度。一切眾生亦復如是。實有佛寶法 寶僧寶。如來常說諸法要義。有八聖道大般 136

hoaïch ñaéc tín taâm. Ñaéc tín taâm dó, thò danh vi xuaát. Dó tín taâm coá, thoï trì, ñoäc, tuïng, thô taû, giaûi thuyeát Thaäp nhò boä kinh; vò chuùng sanh coá, quaûng tuyeân löu boá; laïc ö tueä thí, tu taäp trí tueä. Dó lôïi caên coá, kieân truï tín, tueä, taâm voâ taán dó, ñaéc ñaùo bæ ngaïn, ñaêng thieäp cao sôn, ly chö khuûng boá, ña thoï an laïc. Thieän nam töû! Bæ ngaïn sôn giaû, duï ö Nhö Lai. Thoï an laïc giaû, duï Phaät thöôøng truï. Ñaïi cao sôn giaû, duï Ñaïi Nieátbaøn. Thieän nam töû! Thò Haèng haø bieân, nhö thò chö nhaân taát cuï thuû tuùc; nhi baát naêng ñoä. Nhaát thieát chuùng sanh dieäc phuïc nhö thò. Thaät höõu Phaät baûo, Phaùp baûo, Taêng baûo, Nhö Lai thöôøng thuyeát chö phaùp yeáu nghóa, höõu Baùt 137


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

涅槃。而諸眾生悉不能得。此非我咎亦非聖 道。眾生等過。當知悉是煩惱過惡。以是義 故。一切眾生不得涅槃。

Thaùnh ñaïo, Ñaïi Baùt Nieát-baøn. Nhi chö chuùng sanh taát baát

善男子。譬如良醫知病說藥。病者不服非 醫咎也。

Thieän nam töû! Thí nhö löông y, tri beänh, thuyeát döôïc;

善男子。如有施主以其所有施一切人。有 不受者非施主咎。

naêng ñaéc. Thöû phi ngaõ cöõu, dieäc phi Thaùnh ñaïo; chuùng sanh ñaúng quaù. Ñöông tri taát thò phieàn naõo quaù aùc. Dó thò nghóa coá, nhaát thieát chuùng sanh baát ñaéc Nieát-baøn.

beänh giaû baát phuïc; phi y cöõu daõ. Thieän nam töû! Nhö höõu thí chuû, dó kyø sôû höõu, thí nhaát thieát nhaân. Höõu baát thoï giaû, phi thí chuû cöõu. Thieän nam töû! Thí nhö nhaät xuaát, u minh giai minh.

善男子。譬如日出幽冥皆明。盲瞽之人不 見道路非日過也。

Manh coå chi nhaân baát kieán ñaïo loä, phi nhaät quaù daõ.

善男子。如恒河水能除渴乏。渴者不飲非 水咎也。

Khaùt giaû baát aåm, phi thuûy cöõu daõ.

善男子。譬如大地普生果實平等無二。農 夫不種非地過也。 善男子。如來普為一切眾生廣開分別十二 部經。眾生不受非如來咎。 善男子。若修道者即得阿耨多羅三藐三菩 提。 善男子。汝言眾生悉有佛性。應得阿耨多 羅三藐三菩提如磁石者。 138

Thieän nam töû! Nhö Haèng haø thuûy, naêng tröø khaùt phaïp.

Thieän nam töû! Thí nhö ñaïi ñòa, phoå sanh quaû thaät, bình ñaúng voâ nhò. Noâng phu baát chuûng, phi ñòa quaù daõ. Thieän nam töû! Nhö Lai phoå vò nhaát thieát chuùng sanh, quaûng khai phaân bieät Thaäp nhò boä kinh. Chuùng sanh baát thoï, phi Nhö Lai cöõu. Thieän nam töû! Nhöôïc tu ñaïo giaû, töùc ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Thieän nam töû! Nhöõ ngoân: Chuùng sanh taát höõu Phaät taùnh, öng ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà, nhö töø thaïch giaû. 139


大般涅槃經 善哉善哉。以有佛性因緣力故得阿耨多 羅三藐三菩提。若言不須修聖道者。是義不 然。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän tai! Thieän tai! Dó höõu Phaät taùnh nhaân duyeân löïc coá, ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Nhöôïc ngoân baát tu tu Thaùnh ñaïo giaû, thò nghóa baát nhieân. Thieän nam töû! Thí nhö höõu nhaân, haønh ö khoaùng daõ,

善男子。譬如有人行於曠野渴乏遇井。其

khaùt phaïp ngoä tænh. Kyø tænh u thaâm. Tuy baát kieán thuûy,

井幽深雖不見水當知必有。是人方便求覓鑵

caûnh; caáp thuû taéc kieán. Phaät taùnh dieäc nhó; nhaát thieát

綆汲取則見。佛性亦爾一切眾生雖復有之。 要須修習無漏聖道然後得見。 善男子。如有胡麻則得見油。離諸方便則 不得見。甘蔗亦爾。 善男子。如三十三天北鬱單越。雖是有法 若無善業神通道力則不能見。 地中草根及地下水。以地覆故眾生不見。 佛性亦爾不修聖道故不得見。 善男子。如汝所說世有病人。若遇瞻病良 醫好藥隨病飲食。及以不遇悉得瘥者。 善男子。我為六住諸菩薩等說如是義。 善男子。譬如虛空於諸眾生非內非外。非 內外故亦無罣礙。眾生佛性亦復如是。 140

ñöông tri taát höõu. Thò nhaân phöông tieän, caàu mòch quaùn, chuùng sanh tuy phuïc höõu chi, yeáu tu tu taäp voâ laäu Thaùnh ñaïo; nhieân haäu ñaéc kieán. Thieän nam töû! Nhö höõu hoà ma, taéc ñaéc kieán du. Ly chö phöông tieän, taéc baát ñaéc kieán. Cam giaù dieäc nhó. Thieän nam töû! Nhö Tam thaäp tam thieân, Baéc Uaátñan-vieät. Tuy thò höõu phaùp, nhöôïc voâ thieän nghieäp, thaàn thoâng, ñaïo löïc, taéc baát naêng kieán. Ñòa trung thaûo caên caäp ñòa haï thuûy, dó ñòa phuù coá, chuùng sanh baát kieán. Phaät taùnh dieäc nhó; baát tu Thaùnh ñaïo, coá baát ñaéc kieán. Thieän nam töû! Nhö nhöõ sôû thuyeát: theá höõu beänh nhaân, nhöôïc ngoä chieâm beänh, löông y, haûo döôïc, tuøy beänh aåm thöïc, caäp dó baát ngoä, taát ñaéc saùi giaû. Thieän nam töû! Ngaõ vò luïc truï chö Boà Taùt ñaúng, thuyeát nhö thò nghóa. Thieän nam töû! Thí nhö hö khoâng; ö chö chuùng sanh, phi noäi, phi ngoaïi. Phi noäi ngoaïi coá, dieäc voâ quaùi ngaïi. Chuùng sanh Phaät taùnh dieäc phuïc nhö thò. 141


大般涅槃經 善男子。譬如有人財在異方雖不現前隨 意受用。有人問之則言我許。何以故以定有

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Thí nhö höõu nhaân, taøi taïi dò phöông. Tuy baát hieän tieàn tuøy yù thoï duïng, höõu nhaân vaán chi, taéc ngoân ngaõ höùa. Haø dó coá? Dó ñònh höõu coá. Chuùng sanh Phaät

故。眾生佛性亦復如是。非此非彼以定得故

taùnh dieäc phuïc nhö thò; phi thöû, phi bæ; dó ñònh ñaéc coá,

言一切有。

ngoân nhaát thieát höõu.

善男子。譬如眾生造作諸業若善若惡非內 非外。如是業性非有非無。亦復非是本無今 有。非無因出。非此作此受此作彼受。彼作 彼受無作無受。時節和合而得果報。眾生佛 性亦復如是。亦復非是本無今有。非內非外 非有非無非此非彼。非餘處來非無因緣。亦 非一切眾生不見。有諸菩薩時節因緣和合得 見時節者所謂十住菩薩摩訶薩修八聖道。於 諸眾生得平等心。爾時得見不名為作。 善男子。汝言如磁石者。是義不然。何以 故石不吸鐵。所以者何無心業故。 善男子。異法有故異法出生。異法無故異 法滅壞。無有作者無有壞者。 善男子。猶如猛火不能焚薪。火出薪壞名 為焚薪。 142

Thieän nam töû! Thí nhö chuùng sanh taïo taùc chö nghieäp, nhöôïc thieän, nhöôïc aùc, phi noäi, phi ngoaïi. Nhö thò nghieäp taùnh, phi höõu, phi voâ, dieäc phuïc phi thò boån voâ kim höõu, phi voâ nhaân xuaát, phi thöû taùc thöû thoï, thöû taùc bæ thoï, bæ taùc bæ thoï, voâ taùc voâ thoï. Thôøi tieát hoøa hieäp, nhi ñaéc quaû baùo. Chuùng sanh Phaät taùnh dieäc phuïc nhö thò; dieäc phuïc phi thò boån voâ kim höõu, phi noäi, phi ngoaïi, phi höõu, phi voâ, phi thöû, phi bæ, phi dö xöù lai, phi voâ nhaân duyeân, dieäc phi nhaát thieát chuùng sanh baát kieán. Höõu chö Boà Taùt, thôøi tieát nhaân duyeân hoøa hieäp ñaéc kieán. Thôøi tieát giaû, sôû vò Thaäp truï Boà Taùt ma-ha-taùt, tu Baùt Thaùnh ñaïo; ö chö chuùng sanh, ñaéc bình ñaúng taâm; nhó thôøi ñaéc kieán, baát danh vi taùc. Thieän nam töû! Nhöõ ngoân: Nhö töø thaïch giaû. Thò nghóa baát nhieân. Haø dó coá? Thaïch baát haáp thieát. Sôû dó giaû haø? Voâ taâm nghieäp coá. Thieän nam töû! Dò phaùp höõu coá, dò phaùp xuaát sanh; dò phaùp voâ coá, dò phaùp dieät hoaïi; voâ höõu taùc giaû, voâ höõu hoaïi giaû. Thieän nam töû! Do nhö maõnh hoûa, baát naêng phaàn taân. Hoûa xuaát, taân hoaïi, danh vi phaàn taân. 143


大般涅槃經 善男子。譬如葵藿隨日而轉。而是葵藿亦 無敬心無識無業。異法性故而自迴轉。 善男子。如芭蕉樹因雷增長。是樹無耳無 心意識。異法有故異法增長。異法無故異法 滅壞。 善男子。如阿叔迦樹。女人摩觸花為之 出。是樹無心亦無覺觸。異法有故異法出 生。異法無故異法滅壞。 善男子。如橘得屍菓則滋多。而是橘樹無 心無觸。異法有故異法滋多。異法無故異法 滅壞。 善男子。如安石榴塼骨糞故果實繁茂。安 石榴樹亦無心觸。異法有故異法出生。異法 無故異法滅壞。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Thí nhö quyø, hoaéc, tuøy nhaät nhi chuyeån. Nhi thò quyø, hoaéc dieäc voâ kính taâm, voâ thöùc, voâ nghieäp. Dò phaùp taùnh coá, nhi töï hoài chuyeån. Thieän nam töû! Nhö ba tieâu thoï, nhaân loâi, taêng tröôûng. Thò thoï voâ nhó, voâ taâm yù, thöùc. Dò phaùp höõu coá, dò phaùp taêng tröôûng; dò Phaùp voâ coá, dò Phaùp dieät hoaïi. Thieän nam töû! Nhö a-thuùc-ca thoï, nöõ nhaân ma xuùc, hoa vò chi xuaát. Thò thoï voâ taâm, dieäc voâ giaùc xuùc. Dò phaùp höõu coá, dò phaùp xuaát sanh; dò phaùp voâ coá, dò phaùp dieät hoaïi. Thieän nam töû! Nhö quaát ñaéc thi, quaû taéc tö ña. Nhi thò quaát thoï voâ taâm, voâ xuùc. Dò Phaùp höõu coá, dò Phaùp tö da; dò Phaùp voâ coá, dò Phaùp dieät hoaïi. Thieän nam töû! Nhö an-thaïch-löïu, chuyeân coát phaån coá, quaû thaät phieàn maäu. An-thaïch-löïu thoï dieäc voâ taâm xuùc. Dò Phaùp höõu coá, dò Phaùp xuaát sanh; dò Phaùp voâ coá, dò Phaùp dieät hoaïi. Thieän nam töû! Töø thaïch haáp thieát, dieäc phuïc nhö thò;

善男子。磁石吸鐵亦復如是。異法有故異 法出生。異法無故異法滅壞。眾生佛性亦復 如是。不能吸得阿耨多羅三藐三菩提。

dò phaùp höõu coá, dò phaùp xuaát sanh; dò phaùp voâ coá, dò phaùp

善男子。無明不能吸取諸行。行亦不能吸 取識也。亦得名為無明緣行行緣於識。有佛

haønh dieäc baát naêng haáp thuû thöùc daõ; dieäc ñaéc danh vi voâ

無佛法界常住。 144

dieät hoaïi. Chuùng sanh Phaät taùnh dieäc phuïc nhö thò; baát naêng haáp ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Thieän nam töû! Voâ minh baát naêng haáp thuû chö haønh; minh duyeân haønh, haønh duyeân ö thöùc. Höõu Phaät, voâ Phaät, phaùp giôùi thöôøng truï. 145


大般涅槃經 善男子。若言佛性住眾生中者。善男子。 常法無住若有住處即是無常。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Nhöôïc ngoân Phaät taùnh truï chuùng sanh trung giaû. Thieän nam töû! Thöôøng phaùp voâ truï; nhöôïc höõu truï xöù, töùc thò voâ thöôøng.

善男子。如十二因緣無定住處。若有住處

Thieän nam töû! Nhö Thaäp nhò nhaân duyeân voâ ñònh truï

十二因緣不得名常。如來法身亦無住處。法

xöù; nhöôïc höõu truï xöù, Thaäp nhò nhaân duyeân baát ñaéc danh

界,法入,法陰,虛空,悉無住處。佛性亦爾都 無住處。 善男子。譬如四大力雖均等。有堅有熱有 濕有動。有重有輕有赤有白有黃有黑。而是 四大亦無有業。異法界故各不相似。佛性亦 爾異法界故時至則現。 善男子。一切眾生不退佛性故名之為有。 阿毘跋致故以當有故。決定得故定當見故。 是故名為一切眾生悉有佛性。 善男子。譬如有王告一大臣。汝牽一象 以示盲者。爾時大臣受王敕已。多集眾盲以 象示之。時彼眾盲各以手觸。大臣即還而白 王言。臣已示竟。爾時大王。即喚眾盲各各 問言。汝見象耶。眾盲各言。我已得見。王 言。象為何類。 146

thöôøng. Nhö Lai Phaùp thaân dieäc voâ truï xöù. Phaùp giôùi, phaùp nhaäp, phaùp aám, hö khoâng, taát voâ truï xöù. Phaät taùnh dieäc nhó, ñoâ voâ truï xöù. Thieän nam töû! Thí nhö töù ñaïi, löïc tuy quaân ñaúng; höõu kieân, höõu nhieät, höõu thaáp, höõu ñoäng; höõu troïng, höõu khinh, höõu xích, höõu baïch, höõu hoaøng, höõu haéc. Nhi thò töù ñaïi dieäc voâ höõu nghieäp. Dò phaùp giôùi coá, caùc baát töông töï. Phaät taùnh dieäc nhó; dò phaùp giôùi coá, thôøi chí taéc hieän. Thieän nam töû! Nhaát thieát chuùng sanh baát thoái Phaät taùnh coá, danh chi vi höõu. A-tyø-baït trí coá, dó ñöông höõu coá, quyeát ñònh ñaéc coá, ñònh ñöông kieán coá, thò coá danh vi nhaát thieát chuùng sanh taát höõu Phaät taùnh. Thieän nam töû! Thí nhö höõu vöông caùo nhaát ñaïi thaàn: Nhöõ khieân nhaát töôïng, dó thò manh giaû. Nhó thôøi ñaïi thaàn thoï vöông saéc dó, ña taäp chuùng manh, dó töôïng thò chi. Thôøi bæ chuùng manh caùc dó thuû xuùc. Ñaïi thaàn töùc hoaøn, nhi baïch vöông ngoân: Thaàn dó thò caùnh. Nhó thôøi, ñaïi vöông töùc hoaùn chuùng manh, caùc caùc vaán ngoân: Nhöõ kieán töôïng da? Chuùng manh caùc ngoân: Ngaõ dó ñaéc kieán. Vöông ngoân: Töôïng vi haø loaïi? 147


大般涅槃經 其觸牙者即言象形如蘆菔根。其觸耳者言 象如箕。其觸頭者言象如石。其觸鼻者言象 如杵。其觸腳者言象如木臼。其觸背者言象 如牀。其觸腹者言象如甕。其觸尾者言象如 繩。 善男子。如彼眾盲不說象體亦非不說。若 是眾相悉非象者。離是之外更無別象。 善男子。王喻如來正遍知也。臣喻方等大 涅槃經。象喻佛性。盲喻一切無明眾生。 是諸眾生聞佛說已。或作是言色是佛性。 何以故。是色雖滅次第相續。是故獲得無上 如來三十二相如來色常。如來色者常不斷 故。是故說色名為佛性。譬如真金質雖遷變 色常不異。或時作釧,作鎞,作盤。然其黃色 初無改易。眾生佛性亦復如是質雖無常而色 是常。以是故說色為佛性。 或有說言受是佛性。何以故。受因緣故 獲得如來真實之樂。如來受者謂畢竟受第一 義受。眾生受性雖復無常。然其次第相續 不斷。是故獲得如來常受。譬如有人姓憍尸 148

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Kyø xuùc nha giaû, töùc ngoân: Töôïng hình nhö loâ phuïc caên. Kyø xuùc nhó giaû, ngoân: Töôïng nhö ky. Kyø xuùc ñaàu giaû, ngoân: Töôïng nhö thaïch. Kyø xuùc tyõ giaû, ngoân: Töôïng nhö chöû. Kyø xuùc cöôùc giaû, ngoân: Töôïng nhö moäc cöõu. Kyø xuùc boái giaû, ngoân: Töôïng nhö saøng. Kyø xuùc phuùc giaû, ngoân: Töôïng nhö uûng. Kyø xuùc vó giaû, ngoân: Töôïng nhö thaèng. Thieän nam töû! Nhö bæ chuùng manh baát thuyeát töôïng theå, dieäc phi baát thuyeát. Nhöôïc thò chuùng töôùng taát phi töôïng giaû, ly thò chi ngoaïi, caùnh voâ bieät töôïng. Thieän nam töû! Vöông, duï Nhö Lai, Chaùnh bieán tri daõ. Thaàn, duï Phöông ñaúng Ñaïi Nieát-baøn kinh. Töôïng, duï Phaät taùnh. Manh, duï nhaát thieát voâ minh chuùng sanh. Thò chö chuùng sanh, vaên Phaät thuyeát dó, hoaëc taùc thò ngoân: saéc thò Phaät taùnh. Haø dó coá? Thò saéc tuy dieät, thöù ñeä töông tuïc; thò coá hoaïch ñaéc voâ thöôïng Nhö Lai tam thaäp nhò töôùng. Nhö Lai saéc thöôøng. Nhö Lai saéc giaû, thöôøng baát ñoaïn coá, thò coá thuyeát saéc danh vi Phaät taùnh. Thí nhö chaân kim, chaát tuy thieân bieán, saéc thöôøng baát dò, hoaëc thôøi taùc xuyeán, taùc beà, taùc baøn; nhieân kyø hoaøng saéc, sô voâ caûi dòch. chuùng sanh Phaät taùnh dieäc phuïc nhö thò, chaát tuy voâ thöôøng, nhi saéc thò thöôøng. Dó thò coá thuyeát: Saéc vi Phaät taùnh. Hoaëc höõu thuyeát ngoân: Thoï thò Phaät taùnh. Haø dó coá? Thoï nhaân duyeân coá, hoaïch ñaéc Nhö Lai chaân thaät chi laïc. Nhö Lai thoï giaû, vò taát caùnh thoï, ñeä nhaát nghóa thoï. Chuùng sanh thoï taùnh tuy phuïc voâ thöôøng, nhieân kyø thöù ñeä töông tuïc baát ñoaïn; thò coá hoaïch ñaéc Nhö Lai thöôøng thoï. 149


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

迦。人雖無常而姓是常。經千萬世無有改 易。眾生佛性亦復如是。以是故說受為佛 性。

Thí nhö höõu nhaân, taùnh Kieàu-thi-ca. Nhaân tuy voâ thöôøng, nhi taùnh thò thöôøng: kinh thieân vaïn theá, voâ höõu caûi dòch. Chuùng sanh Phaät taùnh dieäc phuïc nhö thò; Dó thò coá thuyeát: Thoï vi Phaät taùnh.

又有說言想是佛性。何以故。想因緣故獲

Höïu höõu thuyeát ngoân: Töôûng thò Phaät taùnh. Haø dó coá? Töôûng nhaân duyeân coá, hoaïch ñaéc Nhö Lai chaân thaät chi töôûng. Nhö Lai töôûng giaû, danh voâ töôûng töôûng. Voâ töôûng töôûng giaû, phi chuùng sanh töôûng, phi nam nöõ töôûng; dieäc phi saéc, thoï, töôûng, haønh, thöùc töôûng; phi töôûng ñoaïn töôûng. Chuùng sanh chi töôûng tuy phuïc voâ thöôøng, dó töôûng thöù ñeä töông tuïc baát ñoaïn; coá ñaéc Nhö Lai thöôøng haèng chi töôûng. Thieän nam töû! Thí nhö chuùng sanh Thaäp nhò nhaân duyeân. Chuùng sanh tuy dieät, nhi nhaân duyeân thöôøng. Chuùng sanh Phaät taùnh dieäc phuïc nhö thò; dó thò coá thuyeát: Töôûng vi Phaät taùnh.

得如來真實之想。如來想者名無想想。無想 想者非眾生想非男女想。亦非色受想行識想 非想斷想。眾生之想雖復無常。以想次第相 續不斷。故得如來常恒之想。善男子。譬如 眾生十二因緣。眾生雖滅而因緣常。眾生佛 性亦復如是。以是故說想為佛性。 又有說言行為佛性。何以故。行名壽命壽 因緣故。獲得如來常住壽命。眾生壽命雖復 無常。而壽次第相續不斷。故得如來真實常 壽。善男子。譬如十二部經。聽者說者雖復 無常。而是經典常存不變。眾生佛性亦復如 是。以是故說行為佛性。 又有說言識為佛性。何以故。識因緣故獲 得如來平等之心。眾生意識雖復無常。而識 次第相續不斷。故得如來真實常心。如火熱 150

Höïu höõu thuyeát ngoân: Haønh vi Phaät taùnh. Haø dó coá? Haønh danh thoï maïng. Thoï nhaân duyeân coá, hoaïch ñaéc Nhö Lai thöôøng truï thoï maïng. Chuùng sanh thoï maïng tuy phuïc voâ thöôøng, nhi thoï thöù ñeä töông tuïc baát ñoaïn, coá ñaéc Nhö Lai chaân thaät thöôøng thoï. Thieän nam töû! Thí nhö Thaäp nhò boä kinh; thính giaû, thuyeát giaû tuy phuïc voâ thöôøng, nhi thò kinh ñieån thöôøng toàn baát bieán. Chuùng sanh Phaät taùnh dieäc phuïc nhö thò; dó thò coá thuyeát: Haønh vi Phaät taùnh. Höïu höõu thuyeát ngoân: Thöùc vi Phaät taùnh. Haø dó coá? Thöùc nhaân duyeân coá, hoaïch ñaéc Nhö Lai bình ñaúng chi taâm. Chuùng sanh yù thöùc tuy phuïc voâ thöôøng, nhi thöùc thöù ñeä töông tuïc baát ñoaïn; coá ñaéc Nhö Lai chaân thaät thöôøng 151


大般涅槃經 性火雖無常熱非無常。眾生佛性亦復如是。 以是故說識為佛性。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

taâm. Nhö hoûa, nhieät taùnh; hoûa tuy voâ thöôøng, nhieät phi voâ thöôøng. Chuùng sanh Phaät taùnh dieäc phuïc nhö thò. Dó thò coá thuyeát: Thöùc vi Phaät taùnh.

又有說言離陰有我我是佛性。何以故。我

Höïu höõu thuyeát ngoân: Ly aám höõu ngaõ. Ngaõ thò Phaät

因緣故獲得如來八自在我。有諸外道說言。

taùnh. Haø dó coá? Ngaõ nhaân duyeân coá, hoaïch ñaéc Nhö Lai

去來,見聞,悲喜,語說,為我。如是我相雖復 無常,而如來我真實是常。 善男子。如陰入界雖復無常而名是常。眾 生佛性亦復如是。

Baùt töï taïi ngaõ. Höõu chö ngoaïi ñaïo thuyeát ngoân: khöù lai, kieán vaên, bi hyû, ngöõ thuyeát vi ngaõ. Nhö thò ngaõ töôùng tuy phuïc voâ thöôøng, nhi Nhö Lai ngaõ chaân thaät thò thöôøng. Thieän nam töû! Nhö aám, nhaäp, giôùi tuy phuïc voâ thöôøng, nhi danh thò thöôøng. Chuùng sanh Phaät taùnh dieäc phuïc nhö thò.

善男子。如彼盲人各各說象。雖不得實非

Thieän nam töû! Nhö bæ manh nhaân, caùc caùc thuyeát töôïng.

不說象。說佛性者亦復如是。非即六法不離

Tuy baát ñaéc thaät, phi baát thuyeát töôïng. Thuyeát Phaät taùnh

六法。善男子。是故我說眾生佛性非色不離 色。乃至非我不離我。 善男子。有諸外道雖說有我而實無我。眾 生我者即是五陰。離陰之外更無別我。 善男子。譬如莖葉鬚臺合為蓮花。離是之 外更無別花。眾生我者亦復如是。 善男子。譬如牆壁草木和合名之為舍。離 是之外更無別舍。 152

giaû dieäc phuïc nhö thò; phi töùc luïc phaùp, baát ly luïc phaùp. Thieän nam töû! Thò coá ngaõ thuyeát chuùng sanh Phaät taùnh phi saéc, baát ly saéc, naõi chí phi ngaõ, baát ly ngaõ. Thieän nam töû! Höõu chö ngoaïi ñaïo tuy thuyeát höõu ngaõ, nhi thaät voâ ngaõ. Chuùng sanh ngaõ giaû töùc thò nguõ aám; ly aám chi ngoaïi, caùnh voâ bieät ngaõ. Thieän nam töû! Thí nhö haønh, dieäp, tu, ñaøi hieäp vi lieân hoa; ly thò chi ngoaïi, caùnh voâ bieät hoa. Chuùng sanh ngaõ giaû dieäc phuïc nhö thò. Thieän nam töû! Thí nhö töôøng bích, thaûo moäc hoøa hieäp, danh chi vi xaù; ly thò chi ngoaïi, caùnh voâ bieät xaù. 153


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

如佉陀羅樹波羅奢樹尼拘陀樹鬱曇缽樹和 合為林。離是之外更無別林。

Nhö khö-ñaø-la thoï, ba-la-xa thoï, ni-caâu-ñaø thoï, uaátñaøm-baùt thoï hoøa hieäp vi laâm; ly thò chi ngoaïi, caùnh voâ bieät laâm.

譬如車兵象馬步兵和合為軍。離是之外更 無別軍。

Thí nhö xa binh, töôïng, maõ, boä binh hoøa hieäp vi quaân; ly thò chi ngoaïi, caùnh voâ bieät quaân.

譬如五色雜線和合名之為綺。離是之外更 無別綺。如四姓和合名為大眾。離是之外更 無別眾。眾生我者亦復如是。離五陰外更無 別我。

Thí nhö nguõ saéc taïp tuyeán hoøa hieäp, danh chi vi yû; ly thò chi ngoaïi, caùnh voâ bieät yû. Nhö töù taùnh hoøa hieäp, danh vi ñaïi chuùng; ly thò chi ngoaïi, caùnh voâ bieät Chuùng. Chuùng sanh ngaõ giaû dieäc phuïc nhö thò; ly nguõ aám ngoaïi, caùnh voâ bieät ngaõ.

善男子。如來常住則名為我。如來法身無 邊無礙不生不滅。得八自在是名為我。眾生 真實無如是我及以我所。但以必定當得畢竟 第一義空故名佛性。

Thieän nam töû! Nhö Lai thöôøng truï, taéc danh vi ngaõ. Nhö Lai Phaùp thaân, voâ bieân, voâ ngaïi, baát sanh, baát dieät, ñaéc Baùt töï taïi, thò danh vi ngaõ. Chuùng sanh chaân thaät voâ nhö thò ngaõ caäp dó ngaõ sôû. Ñaûn dó taát ñònh ñöông ñaéc taát caùnh Ñeä nhaát nghóa khoâng, coá danh Phaät taùnh.

善男子。大慈大悲名為佛性。何以故。大 慈大悲常隨菩薩如影隨形。一切眾生必定當 得大慈大悲。是故說言一切眾生悉有佛性。 大慈大悲者名為佛性。佛性者名為如來。

Thieän nam töû! Ñaïi töø, ñaïi bi, danh vi Phaät taùnh. Haø dó coá? Ñaïi töø, ñaïi bi thöôøng tuøy Boà Taùt, nhö aûnh tuøy hình. Nhaát thieát chuùng sanh taát ñònh ñöông ñaéc ñaïi töø ñaïi bi; thò coá thuyeát ngoân nhaát thieát chuùng sanh taát höõu Phaät taùnh. Ñaïi töø ñaïi bi giaû, danh vi Phaät taùnh. Phaät taùnh giaû, danh vi Nhö Lai.

大喜大捨名為佛性。何以故。菩薩摩訶薩 若不能捨二十五有。則不能得阿耨多羅三藐 三菩提。以諸眾生必當得故。是故說言一切 眾生悉有佛性。大喜大捨者即是佛性。佛性 者即是如來。

Ñaïi hyû Ñaïi xaû, danh vi Phaät taùnh. Haø dó coá? Boà Taùt ma-ha-taùt nhöôïc baát naêng xaû Nhò thaäp nguõ höõu, taéc baát naêng ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Dó chö chuùng sanh taát ñöông ñaéc coá, thò coá thuyeát ngoân nhaát thieát chuùng sanh taát höõu Phaät taùnh. Ñaïi hyû Ñaïi xaû giaû, töùc thò Phaät taùnh. Phaät taùnh giaû, töùc thò Nhö Lai.

154

155


大般涅槃經 大信心者名為佛性。何以故。以信心故 菩薩摩訶薩則能具足檀波羅蜜乃至般若波羅

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Ñaïi tín taâm giaû, danh vi Phaät taùnh. Haø dó coá? Dó tín taâm coá, Boà Taùt ma-ha-taùt taéc naêng cuï tuùc ñaøn Ba-la-maät naõi chí Baùt-nhaõ Ba-la-maät. Nhaát thieát chuùng sanh taát

蜜。一切眾生必定當得大信心故。是故說言

ñònh ñöông ñaéc ñaïi tín taâm coá, thò coá thuyeát ngoân nhaát

一切眾生悉有佛性。大信心者即是佛性。佛

thieát chuùng sanh taát höõu Phaät taùnh. Ñaïi tín taâm giaû, töùc

性者即是如來。 一子地者名為佛性。何以故。以一子地因 緣故。菩薩則於一切眾生得平等心。一切眾 生必定當得一子地故。是故說言一切眾生悉 有佛性。一子地者即是佛性。佛性者即是如 來。 第四力者名為佛性。何以故。以第四力因 緣故。菩薩則能教化眾生。一切眾生必定當 得第四力故。是故說言一切眾生悉有佛性。 第四力者即是佛性。佛性者即是如來。

thò Phaät taùnh. Phaät taùnh giaû, töùc thò Nhö Lai. Nhaát töû ñòa giaû, danh vi Phaät taùnh. Haø dó coá? Dó nhaát töû ñòa nhaân duyeân coá, Boà Taùt taéc ö nhaát thieát chuùng sanh, ñaéc bình ñaúng taâm. Nhaát thieát chuùng sanh taát ñònh ñöông ñaéc Nhaát töû ñòa coá, thò coá thuyeát ngoân nhaát thieát chuùng sanh taát höõu Phaät taùnh. Nhaát töû ñòa giaû, töùc thò Phaät taùnh. Phaät taùnh giaû, töùc thò Nhö Lai. Ñeä töù löïc giaû, danh vi Phaät taùnh. Haø dó coá? Dó ñeä töù löïc nhaân duyeân coá, Boà Taùt taéc naêng giaùo hoùa chuùng sanh. Nhaát thieát chuùng sanh taát ñònh ñöông ñaéc Ñeä nhaát löïc coá, thò coá thuyeát ngoân nhaát thieát chuùng sanh taát höõu Phaät taùnh. Ñeä töù löïc giaû, töùc thò Phaät taùnh. Phaät taùnh giaû, töùc thò Nhö Lai. Thaäp nhò nhaân duyeân, danh vi Phaät taùnh. Haø dó coá?

十二因緣名為佛性。何以故。以因緣故如

Dó nhaân duyeân coá, Nhö Lai thöôøng truï. Nhaát thieát chuùng

來常住一切眾生定有如是十二因緣。是故說

ngoân nhaát thieát chuùng sanh taát höõu Phaät taùnh. Thaäp nhò

言一切眾生悉有佛性。十二因緣即是佛性。 佛性者即是如來。 四無礙智名為佛性。何以故。以四無礙因 156

sanh ñònh höõu nhö thò Thaäp nhò nhaân duyeân, thò coá thuyeát nhaân duyeân, töùc thò Phaät taùnh. Phaät taùnh giaû, töùc thò Nhö Lai. Töù voâ ngaïi trí, danh vi Phaät taùnh. Haø dó coá? Dó töù voâ ngaïi nhaân duyeân coá, thuyeát töï nghóa voâ ngaïi. Töï nghóa 157


大般涅槃經 緣故說字義無礙。字義無礙故能化眾生。四 無礙者即是佛性。佛性者即是如來。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

voâ ngaïi coá, naêng hoùa chuùng sanh. Töù voâ ngaïi giaû, töùc thò Phaät taùnh. Phaät taùnh giaû, töùc thò Nhö Lai. Ñænh tam-muoäi giaû, danh vi Phaät taùnh. Haø dó coá? Dó tu

頂三昧者名為佛性。何以故。以修如是

nhö thò ñænh tam-muoäi coá, taéc naêng toång nhieáp nhaát thieát

頂三昧故。則能總攝一切佛法。是故說言頂

Phaät Phaùp, thò coá thuyeát ngoân Ñænh tam-muoäi giaû danh vi

三昧者名為佛性。十住菩薩修是三昧未得 具足。雖見佛性而不明了。一切眾生必定得 故。是故說言一切眾生悉有佛性。 善男子。如上所說種種諸法。一切眾生定 當得故。是故說言一切眾生悉有佛性。

Phaät taùnh. Thaäp truï Boà Taùt tu thò tam-muoäi, vò ñaéc cuï tuùc, tuy kieán Phaät taùnh, nhi baát minh lieãu. Nhaát thieát chuùng sanh taát ñònh ñaéc coá, thò coá thuyeát ngoân nhaát thieát chuùng sanh taát höõu Phaät taùnh. Thieän nam töû! Nhö thöôïng sôû thuyeát chuûng chuûng chö phaùp, nhaát thieát chuùng sanh ñònh ñöông ñaéc coá, thò coá thuyeát ngoân nhaát thieát chuùng sanh taát höõu Phaät taùnh.

善男子。我若說色是佛性者。眾生聞已則

Thieän nam töû! Ngaõ nhöôïc thuyeát saéc thò Phaät taùnh

生邪倒。以邪倒故命終則生阿鼻地獄。如來

giaû, chuùng sanh vaên dó, taéc sanh taø ñaûo. Dó taø ñaûo coá,

說法為斷地獄。是故不說色是佛性。乃至說 識亦復如是。 善男子。若諸眾生了佛性者則不須修道。 十住菩薩修八聖道少見佛性。況不修者而得 見耶。

maïng chung taéc sanh A-tyø ñòa nguïc. Nhö Lai thuyeát phaùp, vò ñoaïn ñòa nguïc, thò coá baát thuyeát saéc thò Phaät taùnh; naõi chí thuyeát thöùc, dieäc phuïc nhö thò. Thieän nam töû! Nhöôïc chö chuùng sanh lieãu Phaät taùnh giaû, taéc baát tu tu ñaïo. Thaäp truï Boà Taùt tu Baùt Thaùnh ñaïo, thieåu kieán Phaät taùnh; huoáng baát tu giaû, nhi ñaéc kieán da? Thieän nam töû! Nhö Vaên-thuø-sö-lôïi, chö Boà Taùt ñaúng dó

善男子。如文殊師利諸菩薩等已無量世修

voâ löôïng theá, tu taäp Thaùnh ñaïo, lieãu tri Phaät taùnh. Vaân

習聖道了知佛性。云何聲聞辟支佛等能知佛

haø Thanh vaên, Bích-chi Phaät ñaúng naêng tri Phaät taùnh?

性。若諸眾生欲得了了知佛性者。應當一心 158

Nhöôïc chö chuùng sanh duïc ñaéc lieãu lieãu tri Phaät taùnh giaû, öng ñöông nhaát taâm thoï trì, ñoäc tuïng, thô taû, giaûi thuyeát, 159


大般涅槃經 受持讀誦書寫解說供養恭敬尊重讚歎是涅槃 經。見有受持乃至讚歎如是經者。應當以好 房舍衣服飲食臥具病瘦醫藥而供給之。兼復

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

cuùng döôøng cung kính, toân troïng taùn thaùn thò Nieát-baøn kinh. Kieán höõu thoï trì naõi chí taùn thaùn nhö thò kinh giaû, öng ñöông dó haûo phoøng xaù, y phuïc, aåm thöïc, ngoïa cuï, beänh saáu y döôïc nhi cung caáp chi; kieâm phuïc taùn thaùn, leã

讚歎禮拜問訊。

baùi, vaán taán.

善男子。若有已於過去無量無邊世中。親 近供養無量諸佛深種善根。然後乃得聞是經 名。

Thieän nam töû! Nhöôïc höõu dó ö quaù khöù voâ löôïng voâ bieân theá trung, thaân caän cuùng döôøng voâ löôïng chö Phaät, thaâm chuûng thieän caên, nhieân haäu naõi ñaéc vaên thò kinh danh.

善男子。佛性不可思議。佛法僧寶亦不可 思議。一切眾生悉有佛性而不能知是亦不可 思議。如來常樂我淨之法亦不可思議。一切 眾生能信如是大涅槃經亦不可思議。

Thieän nam töû! Phaät taùnh baát khaû tö nghò. Phaät, Phaùp, Taêng baûo dieäc baát khaû tö nghò. Nhaát thieát chuùng sanh taát höõu Phaät taùnh, nhi baát naêng tri, thò dieäc baát khaû tö nghò. Nhö Lai thöôøng, laïc, ngaõ, tònh chi phaùp dieäc baát khaû tö nghò. Nhaát thieát chuùng sanh naêng tín nhö thò Ñaïi Nieátbaøn kinh, dieäc baát khaû tö nghò.

師子吼菩薩言。世尊。如佛所說一切眾生 能信如是大涅槃經不可思議者。 世尊。是大眾中有八萬五千億人。於是經 中不生信心。是故有能信是經者。名不可思 議。

Sö Töû Hoáng Boà Taùt ngoân: Theá Toân! Nhö Phaät sôû thuyeát: Nhaát thieát chuùng sanh naêng tín nhö thò Ñaïi Nieát-baøn kinh, dieäc baát khaû tö nghò giaû. Theá Toân! Thò ñaïi chuùng trung, höõu baùt vaïn nguõ thieân öùc nhaân, ö thò kinh trung, baát sanh tín taâm. Thò coá höõu naêng tín thò kinh giaû, danh baát khaû tö nghò.

善男子。如是諸人於未來世亦當定得信是 經典。見於佛性得阿耨多羅三藐三菩提。

Thieän nam töû! Nhö thò chö nhaân, ö vò lai theá, dieäc ñöông ñònh ñaéc tín thò kinh ñieån, kieán ö Phaät taùnh, ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà.

師子吼言。世尊。云何不退菩薩自知決定 有不退心。

Sö Töû Hoáng ngoân: Theá Toân! Vaân haø baát thoái Boà Taùt töï tri quyeát ñònh höõu baát thoái taâm?

160

161


大般涅槃經 佛言。善男子。菩薩摩訶薩當以苦行自試 其心。日食一胡麻經一七日。粳米菉豆麻子 粟米及以白豆亦復如是。各一七日。食一麻 時作是思惟。如是苦行都無利益。無利益事 尚能為之。況有利益而當不作。於無利益心 能堪忍不退不轉。是故定得阿耨多羅三藐三 菩提。如是等日修苦行時。一切皮肉消瘦皺 減如斷生瓠置之日中。其目卻陷如井底星。 肉盡肋出如朽草屋。脊骨連現如重線摶。所 坐之處如馬蹄跡。欲坐則伏欲起則偃。雖受 如是無利益苦。然不退於菩提之心。 復次善男子。菩薩摩訶薩為破眾苦施安樂 故。乃至能捨內外財物及其身命如棄芻草。 若能不惜是身命者。如是菩薩自知必定有不 退心。我定當得阿耨多羅三藐三菩提。 復次菩薩為法因緣。剜身為燈,疉纏皮肉 酥油灌之燒以為炷。菩薩爾時受是大苦。自 呵其心而作是言。如是苦者於地獄苦。百千 萬分未是一分。汝於無量百千劫中受大苦惱 都無利益。汝若不能受是輕苦。云何而能於 162

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Phaät ngoân: Thieän nam töû! Boà Taùt ma-ha-taùt ñöông dó khoå haïnh, töï thí kyø taâm: Nhaät thöïc nhaát hoà ma, kinh nhaát thaát nhaät; canh meã, luïc ñaäu, ma töû, tuùc meã caäp dó baïch ñaäu, dieäc phuïc nhö thò. Caùc nhaát thaát nhaät, thöïc nhaát ma thôøi, taùc thò tö duy: Nhö thò khoå haïnh, ñoâ voâ lôïi ích. Voâ lôïi ích söï, thöôïng naêng vi chi. Huoáng höõu lôïi ích, nhi ñöông baát taùc? Ö voâ lôïi ích, taâm naêng kham nhaãn, baát thoái baát chuyeån. Thò coá ñònh ñaéc A-naäu-ña-la Tammieäu Tam-boà-ñeà. Nhö thò ñaúng nhaät, tu khoå haïnh thôøi, nhaát thieát bì nhuïc tieâu saáu tröùu giaûm, nhö ñoaïn sanh hoà, trí chi nhaät trung. Kyø muïc khöôùc haõm, nhö tænh ñeå tinh. Nhuïc taän, laëc xuaát, nhö huû thaûo oác. Tích coát lieân hieän, nhö troïng tuyeán ñoaøn. Sôû toïa chi xöù, nhö maõ ñeà tích. Duïc toïa, taéc phuïc; duïc khôûi, taéc yeån. Tuy thoï nhö thò voâ lôïi ích khoå, nhieân baát thoái ö Boà-ñeà chi taâm. Phuïc thöù, thieän nam töû! Boà Taùt ma-ha-taùt, vò phaù chuùng khoå, thí an laïc coá, naõi chí naêng xaû noäi ngoaïi taøi vaät caäp kyø thaân maïng, nhö khí soâ thaûo. Nhöôïc naêng baát tích thò thaân maïng giaû, nhö thò Boà Taùt töï tri taát ñònh höõu baát thoái taâm: Ngaõ ñònh ñöông ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Phuïc thöù, Boà Taùt vò phaùp nhaân duyeân, oan thaân vi ñaêng, ñieäp trieàn bì nhuïc, toâ du quaùn chi, thieâu dó vi chuù. Boà Taùt nhó thôøi thoï thò ñaïi khoå, töï ha kyø taâm, nhi taùc thò ngoân: Nhö thò khoå giaû, ö ñòa nguïc khoå, baù thieân vaïn phaàn, vò thò nhaát phaàn. Nhöõ ö voâ löôïng baù thieân kieáp trung, thoï ñaïi khoå naõo, ñoâ voâ lôïi ích. Nhö nhöôïc baát naêng thoï thò khinh khoå, vaân haø nhi naêng ö ñòa nguïc trung, cöùu khoå 163


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

地獄中救苦眾生。菩薩摩訶薩作是觀時身不 覺苦。其心不退不動不轉。菩薩爾時應深自 知。我定當得阿耨多羅三藐三菩提。

chuùng sanh? Boà Taùt ma-ha-taùt, taùc thò quaùn thôøi, thaân baát giaùc khoå; kyø taâm baát thoái, baát ñoäng baát chuyeån. Boà Taùt nhó thôøi öng thaâm töï tri: Ngaõ ñònh ñöông ñaéc A-naäu-ña-la

善男子。菩薩爾時具足煩惱未有斷者。為 法因緣能以頭目髓腦手足血肉施人。以釘釘 身投巖赴火。菩薩爾時雖受如是無量眾苦。 若心不退不動不轉。菩薩當知我今定有不退

Thieän nam töû! Boà Taùt nhó thôøi cuï tuùc phieàn naõo; vò höõu ñoaïn giaû, vò phaùp nhaân duyeân, naêng dó ñaàu muïc, tuûy naõo, thuû tuùc, huyeát nhuïc thí nhaân; dó ñinh ñính thaân, ñaàu nham phoù hoûa. Boà Taùt nhó thôøi tuy thoï nhö thò voâ löôïng chuùng khoå, nhöôïc taâm baát thoái, baát ñoäng, baát chuyeån, Boà Taùt ñöông tri: Ngaõ kim ñònh höõu baát thoái chi taâm, ñöông ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà.

之心。當得阿耨多羅三藐三菩提。 善男子。菩薩摩訶薩為破一切眾生苦惱。 願作麤大畜生之身。以身血肉施於眾生。眾 生取時復生憐愍。菩薩爾時閉氣不喘示作死 相。令彼取者不生殺害疑網之想。菩薩雖受 畜生之身。終不造作畜生之業。何以故。善 男子。菩薩既得不退心已。終不造作三惡道 業。 菩薩摩訶薩若未來世有微塵等惡業果報不 定受者。以大願力為眾生故而悉受之。譬如 病人為鬼所著藏隱身中。以咒術力故即時相 現。或語或喜或瞋或罵或啼或哭菩薩摩訶薩 未來之世三惡道業亦復如是。 164

Tam-mieäu Tam-boà-ñeà.

Thieän nam töû! Boà Taùt ma-ha-taùt, vò phaù nhaát thieát chuùng sanh khoå naõo, nguyeän taùc thoâ ñaïi suùc sanh chi thaân, dó thaân huyeát nhuïc, thí ö chuùng sanh. Chuùng sanh thuû thôøi, phuïc sanh laân maãn. Boà Taùt nhó thôøi beá khí baát suyeãn, thò taùc töû töôùng, linh bæ thuû giaû baát sanh saùt haïi nghi voõng chi töôûng. Boà Taùt tuy thoï suùc sanh chi thaân, chung baát taïo taùc suùc sanh chi nghieäp. Haø dó coá? Thieän nam töû! Boà Taùt kyù ñaéc baát thoái taâm dó, chung baát taïo taùc tam aùc ñaïo nghieäp. Boà Taùt ma-ha-taùt nhöôïc vò lai theá, höõu vi traàn ñaúng aùc nghieäp quaû baùo, baát ñònh thoï giaû; dó ñaïi nguyeän löïc, vò chuùng sanh coá, nhi taát thoï chi. Thí nhö beänh nhaân, vi quæ sôû tröôùc, taøng aån thaân trung. Dó chuù thuaät löïc coá, töùc thôøi töôùng hieän: hoaëc ngöõ, hoaëc hyû, hoaëc saân, hoaëc maï, hoaëc ñeà, hoaëc khoác. Boà Taùt ma-ha-taùt, vò lai chi theá, tam aùc ñaïo nghieäp dieäc phuïc nhö thò. 165


大般涅槃經 菩薩摩訶薩受熊身時。常為眾生演說正 法。或受迦賓闍羅鳥身。為諸眾生說正法 故。受瞿陀身,鹿身,兔身,象身,羖羊,獼猴, 白鴿,金翅鳥,龍蛇之身。受如是等畜生身 時。終不造作畜生惡業。常為其餘畜生眾生 演說正法。令彼聞法速得轉離畜生身故。菩 薩爾時雖受畜生身不作惡業。當知必定有不 退心。 菩薩摩訶薩於飢饉世見餓眾生。作龜魚身 無量由延復作是願。願諸眾生取我肉時隨取 隨生。因食我肉離飢渴苦。一切悉發阿耨多 羅三藐三菩提心。菩薩發願若有因我離飢渴 者。未來之世速得遠離二十五有飢渴之患菩 薩摩訶薩受如是苦心不退者。當知必定得阿 耨多羅三藐三菩提。 復次菩薩於疾疫世見病苦者作是思惟。 如藥樹王若有病者。取根取莖取枝取葉取花 取果取皮取膚悉得愈病。願我此身亦復如 是。若有病者聞聲觸身。服食血肉乃至骨髓 病悉除愈。願諸眾生食我肉時不生惡心如食 166

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Boà Taùt ma-ha-taùt, thoï huøng thaân thôøi, thöôøng vò chuùng sanh, dieãn thuyeát Chaùnh phaùp. Hoaëc thoï ca-taân-xaø-la ñieåu thaân, vò chö chuùng sanh, thuyeát Chaùnh phaùp coá. Thoï coàñaø thaân, loäc thaân, thoû thaân, töôïng thaân, coå döông, di haàu, baïch caùp, kim sí ñieåu, long, xaø chi thaân. Thoï nhö thò ñaúng suùc sanh thaân thôøi, chung baát taïo taùc suùc sanh aùc nghieäp; thöôøng vò kyø dö suùc sanh chuùng sanh dieãn thuyeát Chaùnh phaùp, linh bæ vaên phaùp, toác ñaéc chuyeån ly suùc sanh thaân coá. Boà Taùt nhó thôøi tuy thoï suùc sanh thaân, baát taùc aùc nghieäp ñöông tri taát ñònh höõu baát thoái taâm. Boà Taùt ma-ha-taùt ö cô caån theá, kieán ngaï chuùng sanh, taùc quy, ngö thaân, voâ löôïng do dieân. Phuïc taùc thò nguyeän: Nguyeän chö chuùng sanh, thuû ngaõ nhuïc thôøi, tuøy thuû tuøy sanh; nhaân thöïc ngaõ nhuïc, ly cô khaùt khoå! Nhaát thieát taát phaùt A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà taâm! Boà Taùt phaùt nguyeän: Nhöôïc höõu nhaân ngaõ, ly cô khaùt giaû, vò lai chi theá, toác ñaéc vieãn ly Nhò thaäp nguõ höõu cô khaùt chi hoaïn! Boà Taùt ma-ha-taùt, thoï nhö thò khoå, taâm baát thoái giaû, ñöông tri taát ñònh ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Phuïc thöù, Boà Taùt ö taät dòch theá, kieán beänh khoå giaû, taùc thò tö duy: Nhö döôïc thoï vöông, nhöôïc höõu beänh giaû, thuû caên, thuû haønh, thuû chi, thuû dieäp, thuû hoa, thuû quaû, thuû bì, thuû phu; taát ñaéc duõ beänh. Nguyeän ngaõ thöû thaân dieäc phuïc nhö thò! Nhöôïc höõu beänh giaû vaên thanh, xuùc thaân, phuïc thöïc huyeát nhuïc naõi chí coát tuûy, beänh taát tröø duõ. Nguyeän chö chuùng sanh, thöïc ngaõ nhuïc thôøi, baát sanh aùc taâm, 167


大般涅槃經 子肉。我治病已常為說法。願彼信受思惟轉 教。 復次善男子。菩薩具足煩惱雖受身苦。其 心不退不動不轉。當知必定得不退心成阿耨 多羅三藐三菩提。 復次善男子。若有眾生為鬼所病。菩薩見 已即作是言。願作鬼身大身健身多眷屬身。 使彼聞見病得除愈。菩薩摩訶薩為眾生故勤 修苦行。雖有煩惱不污其心。 復次善男子。菩薩摩訶薩雖復修行六波 羅蜜。亦不求於六波羅蜜果。修行無上六波 羅蜜時作是願言。我今以此六波羅蜜施一切 眾生。一一眾生受我施已悉令得成阿耨多羅 三藐三菩提。我亦自為六波羅蜜勤修苦行受 諸苦惱。當受苦時願我不退菩提之心。善男 子。菩薩摩訶薩作是觀時。是名不退菩提之 相。 復次善男子。菩薩摩訶薩不可思議。何以 故。菩薩摩訶薩深知生死多諸罪過。觀大涅 槃有大功德。為諸眾生處在生死受種種苦心 無退轉。是名菩薩不可思議。 168

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

nhö thöïc töû nhuïc! Ngaõ trò beänh dó, thöôøng vò thuyeát phaùp. Nguyeän bæ tín thoï, tö duy, chuyeån giaùo! Phuïc thöù, thieän nam töû! Boà Taùt cuï tuùc phieàn naõo, tuy thoï thaân khoå, kyø taâm baát thoái, baát ñoäng, baát chuyeån. Ñöông tri taát ñònh ñaéc baát thoái taâm, thaønh A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Phuïc thöù, thieän nam töû! Nhöôïc höõu chuùng sanh vi quyû sôû beänh, Boà Taùt kieán dó, töùc taùc thò ngoân: Nguyeän taùc quyû thaân, ñaïi thaân, kieän thaân, ña quyeán thuoäc thaân, söû bæ vaên kieán, beänh ñaéc tröø duõ! Boà Taùt ma-ha-taùt, vò chuùng sanh coá, caàn tu khoå haïnh; tuy höõu phieàn naõo, baát oâ kyø taâm. Phuïc thöù, thieän nam töû! Boà Taùt ma-ha-taùt, tuy phuïc tu haønh luïc Ba-la-maät, dieäc baát caàu ö luïc Ba-la-maät quaû. Tu haønh voâ thöôïng luïc Ba-la-maät thôøi, taùc thò nguyeän ngoân: Ngaõ kim dó thöû luïc Ba-la-maät, thí nhaát thieát chuùng sanh. Nhaát nhaát chuùng sanh, thoï ngaõ thí dó, taát linh ñaéc thaønh A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Ngaõ dieäc töï vò luïc Bala-maät, caàn tu khoå haïnh, thoï chö khoå naõo. Ñöông thoï khoå thôøi, nguyeän ngaõ baát thoái Boà-ñeà chi taâm! Thieän nam töû! Boà Taùt ma-ha-taùt, taùc thò quaùn thôøi, thò danh baát thoái Boàñeà chi töôùng. Phuïc thöù, thieän nam töû! Boà Taùt ma-ha-taùt, baát khaû tö nghò. Haø dó coá? Boà Taùt ma-ha-taùt, thaâm tri sanh töû ña chö toäi quaù, quan Ñaïi Nieát-baøn höõu ñaïi coâng ñöùc, vò chö chuùng sanh, xöû taïi sanh töû, thoï chuûng chuûng khoå, taâm voâ thoái chuyeån. Thò danh Boà Taùt baát khaû tö nghò. 169


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

復次善男子。菩薩摩訶薩無有因緣而生 憐愍。實不受恩而常施恩。雖施於恩而不求 報。是故復名不可思議。

Phuïc thöù, thieän nam töû! Boà Taùt ma-ha-taùt, voâ höõu nhaân duyeân, nhi sanh laân maãn; thaät baát thoï aân, nhi thöôøng thi aân. Tuy thí ö aân, nhi baát caàu baùo. Thò coá phuïc danh baát

復次善男子。或有眾生為自利益修諸苦 行。菩薩摩訶薩為利他故修行苦行是名自 利。是故復名不可思議。

Phuïc thöù, thieän nam töû! Hoaëc höõu chuùng sanh, vò töï lôïi ích, tu chö khoå haïnh. Boà Taùt ma-ha-taùt, vò lôïi tha coá, tu haønh khoå haïnh. Thò danh töï lôïi. Thò coá phuïc danh baát khaû tö nghò.

復次菩薩具足煩惱為壞怨親所受諸苦修平 等心。是故復名不可思議。

Phuïc thöù, Boà Taùt cuï tuùc phieàn naõo, vò hoaïi oaùn thaân sôû thoï chö khoå, tu bình ñaúng taâm. Thò coá phuïc danh baát

復次菩薩若見諸惡不善眾生。若訶責若軟 語若驅擯若捨之。有惡性者現為軟語。有憍 慢者現為大慢。而其內心實無憍慢。是名菩 薩方便不可思議。 復次菩薩具足煩惱少財物時。而求者多心 不迮小。是名菩薩不可思議。 復次菩薩於佛出時知佛功德。為眾生故於 無佛處受邊地身。如盲如聾如跛如躄。是名 菩薩不可思議。 復次菩薩深知眾生所有罪過。為度脫故常 與共行。雖隨其意罪垢不污。是故復名不可 思議。 170

khaû tö nghò.

khaû tö nghò. Phuïc thöù, Boà Taùt nhöôïc kieán chö aùc baát thieän chuùng sanh, nhöôïc ha traùch, nhöôïc nhuyeãn ngöõ, nhöôïc khu taãn, nhöôïc xaû chi. Höõu aùc taùnh giaû, hieän vi nhuyeãn ngöõ. Höõu kieâu maïn giaû, hieän vi ñaïi maïn; nhi kyø noäi taâm, thaät voâ kieâu maïn. Thò danh Boà Taùt phöông tieän baát khaû tö nghò. Phuïc thöù, Boà Taùt cuï tuùc phieàn naõo, thieåu taøi vaät thôøi, nhi caàu giaû ña, taâm baát taïc tieåu. Thò danh Boà Taùt baát khaû tö nghò. Phuïc thöù, Boà Taùt ö Phaät xuaát thôøi, tri Phaät coâng ñöùc. Vò chuùng sanh coá, ö voâ Phaät xöù, thoï bieân ñòa thaân, nhö manh, nhö lung, nhö phaû, nhö tích. Thò danh Boà Taùt baát khaû tö nghò. Phuïc thöù, Boà Taùt thaâm tri chuùng sanh sôû höõu toäi quaù. Vò ñoä thoaùt coá, thöôøng döõ coäng haønh. Tuy tuøy kyø yù, toäi caáu baát oâ. Thò coá phuïc danh baát khaû tö nghò. 171


大般涅槃經 復次菩薩了了知見無眾生相無煩惱污無修 習道離煩惱者。雖為菩提無菩提行。亦無成 就菩提行者。無有受苦及破苦者。而亦能為 眾生壞苦行菩提行。是故復名不可思議。 復次菩薩受後邊身處兜率天。是亦名為 不可思議。何以故。兜率陀天欲界中勝。在 下天者其心放逸。在上天者諸根闇鈍是故 名勝。修施修戒得上下身。修施戒定得兜率 身。一切菩薩毀此諸有破壞諸有終不造作兜 率天業受彼天身。何以故。菩薩若處其餘諸 有。亦能教化成就眾生。實無欲心而生欲 界。是故復名不可思議。 菩薩摩訶薩生兜率天有三事勝。一者命。 二者色。三者名。菩薩摩訶薩實不求於命色 名稱。雖無求心而所得勝。菩薩摩訶薩深樂 涅槃然有因緣三事亦勝。是故復名不可思 議。 菩薩摩訶薩如是三事雖勝諸天。而諸天等 於菩薩所。終不生於瞋心妒心憍慢之心常生 喜心。菩薩於天亦不憍慢。是故復名不可思 議。 172

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Phuïc thöù, Boà Taùt lieãu lieãu tri kieán: Voâ chuùng sanh töôùng, voâ phieàn naõo oâ; voâ tu taäp ñaïo ly phieàn naõo giaû. Tuy vi Boà-ñeà, voâ Boà-ñeà haïnh, dieäc voâ thaønh töïu Boà-ñeà haïnh giaû; voâ höõu thoï khoå caäp phaù khoå giaû; nhi dieäc naêng vò chuùng sanh, hoaïi khoå, haønh Boà-ñeà haïnh. Thò coá phuïc danh baát khaû tö nghò. Phuïc thöù, Boà Taùt thoï haäu bieân thaân, xöû Ñaâu-suaát thieân, thò dieäc danh vi baát khaû tö nghò. Haø dó coá? Ñaâu-suaát-ñaø Thieân, Duïc giôùi trung thaéng. Taïi haï thieân giaû, kyø taâm phoùng daät, taïi thöôïng thieân giaû, chö caên aùm ñoän. Thò coá danh thaéng, tu thí, tu giôùi, ñaéc thöôïng, haï thaân. Tu thí, giôùi, ñònh, ñaéc Ñaâu-suaát thaân. Nhaát thieát Boà Taùt, huûy thöû chö höõu, phaù hoaïi chö höõu, chung baát taïo taùc Ñaâu-suaát thieân nghieäp, thoï bæ thieân thaân. Haø dó coá? Boà Taùt nhöôïc xöû kyø dö chö höõu, dieäc naêng giaùo hoùa thaønh töïu chuùng sanh. Thaät voâ duïc taâm, nhi sanh Duïc giôùi. Thò coá phuïc danh baát khaû tö nghò. Boà Taùt ma-ha-taùt, sanh Ñaâu-suaát thieân, höõu tam söï thaéng: nhaát giaû maïng, nhò giaû saéc, tam giaû danh. Boà Taùt ma-ha-taùt thaät baát caàu ö maïng, saéc, danh xöng. Tuy voâ caàu taâm, nhi sôû ñaéc thaéng. Boà Taùt ma-ha-taùt thaâm nhaïo Nieát-baøn, nhieân höõu nhaân duyeân, tam söï dieäc thaéng. Thò coá phuïc danh baát khaû tö nghò. Boà Taùt ma-ha-taùt, nhö thò tam söï, tuy thaéng chö thieân, nhi chö thieân ñaúng, ö Boà Taùt sôû chung baát sanh ö saân taâm, ñoá taâm, kieâu maïn chi taâm; thöôøng sanh hyû taâm. Boà Taùt ö thieân, dieäc baát kieâu maïn. Thò coá phuïc danh baát khaû tö nghò. 173


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

菩薩摩訶薩不造命業而於彼天畢竟壽命。 是名命勝。亦無色業而妙色身光明遍滿。是 名色勝。菩薩摩訶薩處彼天宮不樂五欲唯為 法事。是故名稱充滿十方。是名名勝。是故 復名不可思議。

Boà Taùt ma-ha-taùt baát taïo maïng nghieäp; nhi ö bæ thieân, taát caùnh thoï maïng; thò danh maïng thaéng. Dieäc voâ saéc nghieäp; nhi dieäu saéc thaân, quang minh bieán maõn; thò danh saéc thaéng. Boà Taùt ma-ha-taùt xöû bæ thieân cung, baát nhaïo nguõ duïc, duy vò Phaùp söï; thò coá danh xöng sung maõn Thaäp phöông. Thò danh danh thaéng. Thò coá phuïc danh baát khaû tö nghò.

菩薩摩訶薩下兜率天。是時大地六種震 動。是故復名不可思議。何以故。菩薩下時 欲色諸天悉來侍送發大音聲讚歎菩薩。以口 風氣故令地動。復有菩薩人中象王人中象王 名為龍王。龍王初入胎時有諸龍王在此地下 或怖或喜。是故大地六種震動。是故復名不 可思議。

Boà Taùt ma-ha-taùt haï Ñaâu-suaát thieân, thò thôøi ñaïi ñòa, luïc chuûng chaán ñoäng. Thò coá phuïc danh baát khaû tö nghò. Haø dó coá? Boà Taùt haï thôøi, Duïc, Saéc chö thieân taát lai thò toáng, phaùt ñaïi aâm thanh, taùn thaùn Boà Taùt; dó khaåu phong khí, coá linh ñòa ñoäng. Phuïc höõu Boà Taùt, nhaân trung töôïng vöông. Nhaân trung töôïng vöông, danh vi Long vöông. Long vöông sô nhaäp thai thôøi, höõu chö Long vöông taïi thöû ñòa haï, hoaëc boá, hoaëc hyû; thò coá ñaïi ñòa, luïc chuûng chaán ñoäng. Thò coá phuïc danh baát khaû tö nghò.

菩薩摩訶薩知入胎時住時出時。知父知 母。不淨不污如帝釋髻青色寶珠。是故復名 不可思議。

Boà Taùt ma-ha-taùt tri nhaäp thai thôøi, truï thôøi, xuaát thôøi, tri phuï, tri maãu, baát tònh baát oâ, nhö Ñeá-thích keá thanh saéc baûo chaâu. Thò coá phuïc danh baát khaû tö nghò.

善男子。大涅槃經亦復如是不可思議。 善男子。譬如大海有八不可思議。何等為 八。一者漸漸轉深。二者深難得底。三者同 一鹹味。四者潮不過限。五者有種種寶藏。 六者大身眾生在中居住。七者不宿死屍。八 者一切萬流大雨投之不增不減。 174

Thieän nam töû! Ñaïi Nieát-baøn kinh dieäc phuïc nhö thò: baát khaû tö nghò. Thieän nam töû! Thí nhö ñaïi haûi, höõu baùt baát khaû tö nghò. Haø ñaúng vi baùt? Nhaát giaû tieäm tieäm chuyeån thaâm. Nhò giaû thaâm nan ñaéc ñeå. Tam giaû ñoàng nhaát haøm vò. Töù giaû trieàu baát quaù haïn. Nguõ giaû höõu chuûng chuûng baûo taïng. Luïc giaû ñaïi thaân chuùng sanh taïi trung cö truï. Thaát giaû baát tuùc töû thi. Baùt giaû nhaát thieát vaïn löu, ñaïi vuõ ñaàu chi, baát taêng baát giaûm. 175


大般涅槃經 善男子。漸漸轉深有三事。何等三。一者 眾生福力。二者順風而行。三者河水入故。 乃至不增不減亦各有三。 是大涅槃微妙經典亦復如是有八不可思 議。 一者漸漸深。所謂優婆塞戒沙彌戒比丘戒 菩薩戒。須陀洹果斯陀含果阿那含果阿羅漢 果辟支佛果菩薩果阿耨多羅三藐三菩提果。 是涅槃經說如是等法。是名漸漸深。是故此 經名漸漸深。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Tieäm tieäm chuyeån thaâm, höõu tam söï. Haø ñaúng vi tam? Nhaát giaû chuùng sanh phöôùc löïc. Nhò giaû thuaän phong nhi haønh. Tam giaû haø thuûy nhaäp coá. Naõi chí baát taêng baát giaûm, dieäc caùc höõu tam. Thò Ñaïi Nieát-baøn vi dieäu kinh ñieån, dieäc phuïc nhö thò; höõu baùt baát khaû tö nghò. Nhaát giaû tieäm tieäm thaâm. sôû vò: Öu-baø-taéc giôùi, Sa-di giôùi, Tyø-kheo giôùi, Boà Taùt giôùi; Tu-ñaø-hoaøn quaû, Tö-ñaøhaøm quaû, A-na-haøm quaû, A-la-haùn quaû, Bích-chi Phaät quaû, Boà Taùt quaû, A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà quaû. Thò Ñaïi Nieát-baøn kinh, thuyeát nhö thò ñaúng phaùp, thò danh tieäm tieäm thaâm. Thò coá thöû kinh danh tieäm tieäm thaâm. Nhò giaû thaâm nan ñaéc ñeå. Nhö Lai Theá Toân baát sanh

二者深難得底。如來世尊不生不滅。不 得阿耨多羅三藐三菩提不轉法輪。不食不受

baát dieät, baát ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà, baát

不行惠施。是故名為常樂我淨。一切眾生悉 有佛性。佛性非色不離於色。非受想行識乃 至不離於識。是常可見了因非作因。須陀洹

taát höõu Phaät taùnh. Phaät taùnh phi saéc, baát ly ö saéc; phi

乃至辟支佛當得阿耨多羅三藐三菩提。亦無 煩惱亦無住處。雖無煩惱不名為常。是故名

ñeà, dieäc voâ phieàn naõo, dieäc voâ truï xöù. Tuy voâ phieàn naõo,

深。 復有甚深。於是經中或時說我或說無我。 或時說常或說無常。或時說淨或說不淨。或 176

chuyeån Phaùp Luaân, baát thöïc baát thoï, baát haønh tueä thí. Thò coá danh vi thöôøng, laïc, ngaõ, tònh. Nhaát thieát chuùng sanh thoï, töôûng, haønh, thöùc; naõi chí baát ly ö thöùc. Thò thöôøng khaû kieán, lieãu nhaân, phi taùc nhaân. Tu-ñaø-hoaøn naõi chí Bích-chi Phaät ñöông ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boàbaát danh vi thöôøng. Thò coá danh thaâm. Phuïc höõu thaäm thaâm, ö thò kinh trung, hoaëc thôøi thuyeát ngaõ, hoaëc thuyeát voâ ngaõ; hoaëc thôøi thuyeát thöôøng, hoaëc thuyeát voâ thöôøng; hoaëc thôøi thuyeát tònh, hoaëc thuyeát baát tònh; hoaëc thôøi thuyeát laïc, hoaëc thôøi thuyeát khoå; hoaëc 177


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

時說樂或時說苦。或時說空或說不空。或說 一切有或說一切無。或說三乘或說一乘。或 說五陰即是佛性。金剛三昧及以中道。首楞 嚴三昧,十二因緣。第一義空,慈悲平等於諸 眾生,頂智,信心,知諸根力,一切法中無罣礙

thôøi thuyeát khoâng, hoaëc thuyeát baát khoâng; hoaëc thuyeát

智。雖有佛性不說決定。是故名深。

ngaïi trí. Tuy höõu Phaät taùnh, baát thuyeát quyeát ñònh. Thò

三者一味。一切眾生同有佛性皆同一乘。 同一解脫一因一果同一甘露。一切當得常樂 我淨。是名一味。 四者潮不過限。如是經中制諸比丘。不得 受畜八不淨物。若我弟子有能受持讀誦書寫 解說分別是大涅槃微妙經典。寧失身命終不 犯之。是名潮不過限。 五者有種種寶藏。是經即是無量寶藏。所 言寶者。謂四念處四正勤四如意足五根五力 七覺分八聖道分。嬰兒行聖行梵行天行。諸 善方便眾生佛性。菩薩功德如來功德聲聞功 德緣覺功德。六波羅蜜無量三昧無量智慧。 是名寶藏。 178

nhaát thieát höõu, hoaëc thuyeát nhaát thieát voâ; hoaëc thuyeát nhò thöøa, hoaëc thuyeát nhaát thöøa; hoaëc thuye��t nguõ aám töùc thò Phaät taùnh, Kim cang tam-muoäi caäp dó trung ñaïo, Thuûlaêng-nghieâm tam-muoäi, Thaäp nhò nhaân duyeân, Ñeä nhaát nghóa khoâng, töø bi bình ñaúng ö chö chuùng sanh, ñænh trí, tín taâm, tri chö caên löïc; nhaát thieát phaùp trung, voâ quaùi coá danh thaâm. Tam giaû, nhaát vò. Nhaát thieát chuùng sanh ñoàng höõu Phaät taùnh, giai ñoàng nhaát thöøa, ñoàng nhaát giaûi thoaùt, nhaát nhaân nhaát quaû, ñoàng nhaát cam loä. Nhaát thieát ñöông ñaéc thöôøng, laïc, ngaõ, tònh. Thò danh nhaát vò. Töù giaû, trieàu baát quaù haïn. Nhö thò kinh trung, cheá chö tyø-kheo baát ñaéc thoï suùc Baùt baát tònh vaät. Nhöôïc ngaõ ñeä töû, höõu naêng thoï trì, ñoäc, tuïng, thô taû, giaûi thuyeát phaân bieät thò Ñaïi Nieát-baøn vi dieäu kinh ñieån, ninh thaát thaân maïng, chung baát phaïm chi. Thò danh trieàu baát quaù haïn. Nguõ giaû, höõu chuûng chuûng baûo taïng. Thò kinh töùc thò voâ löôïng baûo taïng. Sôû ngoân baûo giaû, vò: Töù nieäm xöù, Töù chaùnh caàn, Töù nhö yù tuùc, nguõ caên, nguõ löïc, thaát giaùc phaàn, Baùt Thaùnh ñaïo phaàn, anh nhi haïnh, Thaùnh haïnh, Phaïm haïnh, Thieân haïnh, chö thieän phöông tieän, chuùng sanh Phaät taùnh, Boà Taùt coâng ñöùc, Nhö Lai coâng ñöùc, Thanh vaên coâng ñöùc, Duyeân giaùc coâng ñöùc, luïc Ba-la-maät, voâ löôïng tam-muoäi, voâ löôïng trí tueä. Thò danh baûo taïng. 179


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

六者大身眾生所居住處。大身眾生者謂佛 菩薩。大智慧故名大眾生。大身故大心故。 大莊嚴故大調伏故。大方便故大說法故。大 勢力故大徒眾故。大神通故大慈悲故。常不 變故一切眾生無罣礙故。容受一切諸眾生 故。是名大身眾生所居住處。 七者不宿死屍。死屍者。謂一闡提犯四重 禁五無間罪誹謗方等。非法說法法說非法。 受畜八種不淨之物。佛物僧物隨意而用或於 比丘比丘尼所作非法事。是名死屍。是涅槃 經離如是等。是故名為不宿死屍。 八者不增不減。無邊際故無始終故。非色 故非作故。常住故不生滅故。一切眾生悉平 等故。一切佛性同一性故。是名不增不減。 是故此經如彼大海有八不思議。

大 般 涅 槃 經 卷 第 第 三 十二 終

180

Luïc giaû, ñaïi thaân chuùng sanh sôû cö truï xöù. Ñaïi thaân chuùng sanh giaû, vò Phaät, Boà Taùt. Ñaïi trí tueä coá, danh ñaïi chuùng sanh. Ñaïi thaân coá, ñaïi taâm coá, ñaïi trang nghieâm coá, ñaïi ñieàu phuïc coá, ñaïi phöông tieän coá, ñaïi thuyeát phaùp coá, ñaïi theá löïc coá, ñaïi ñoà chuùng coá, ñaïi thaàn thoâng coá, ñaïi töø bi coá, thöôøng baát bieán coá, nhaát thieát chuùng sanh voâ quaùi ngaïi coá, dung thoï nhaát thieát chö chuùng sanh coá, thò danh ñaïi thaân chuùng sanh sôû cö truï xöù. Thaát giaû, baát tuùc töû thi. Töû thi giaû, vò: nhaát-xieån-ñeà, phaïm töù troïng caám, nguõ voâ giaùn toäi, phæ baùng Phöông ñaúng, phi Phaùp thuyeát Phaùp, Phaùp thuyeát phi Phaùp, thoï suùc baùt chuûng baát tònh chi vaät; Phaät vaät, taêng vaät, tuøy yù nhi duïng; hoaëc ö tyø-kheo, tyø-kheo ni sôû, taùc phi Phaùp söï. Thò danh töû thi. Thò Nieát-baøn kinh ly nhö thò ñaúng. Thò coá danh vi baát tuùc töû thi. Baùt giaû, baát taêng baát giaûm. Voâ bieân teá coá, voâ chung coá, phi saéc coá, phi taùc coá, thöôøng truï coá, baát dieät coá, nhaát thieát chuùng sanh taát bình ñaúng coá, thieát Phaät taùnh ñoàng nhaát taùnh coá. Thò danh baát baát giaûm.

thuûy sanh nhaát taêng

Thò coá thöû kinh nhö bæ ñaïi haûi, höõu baùt baát tö nghò.

Ñaïi Baùt Nieát-baøn Kinh quyeån ñeä tam thaäp nhò Chung

181


大般涅槃經 卷 第 三十三

師 子 吼 菩薩品 第十一之七 師子吼言。世尊。若言如來不生不滅名 為深者。一切眾生有四種生卵生胎生濕生化 生。是四種生人中具有。如施婆羅比丘。優 婆施婆羅比丘。彌迦羅長者母。尼拘陀長者 母。半闍羅長者母。各五百子同於卵生。當 知人中則有卵生。濕生者如佛所說。我於往 昔作菩薩時作頂生王及手生王。如今所說菴 羅樹女迦不多樹女。當知人中則有濕生。劫 初之時一切眾生皆悉化生。如來世尊得八自 在。何因緣故不化生耶。 佛言。善男子。一切眾生四生所生。得聖 法已不得如本卵生濕生。 224

ÑAÏI BAÙT NIEÁT-BAØN KINH QUYEÅN ÑEÄ TAM THAÄP TAM

SÖ TÖÛ HOÁNG BOÀ TAÙT PHAÅM ÑEÄ THAÄP NHAÁT CHI THAÁT

Sö Töû Hoáng ngoân: Theá Toân! Nhöôïc ngoân Nhö Lai baát sanh baát dieät, danh vi thaâm giaû, nhaát thieát chuùng sanh, höõu töù chuûng sanh: noaõn sanh, thai sanh, thaáp sanh, hoùa sanh. Thò töù chuûng sanh, nhaân trung cuï höõu. Nhö Thibaø-la tyø-kheo, Öu-baø-thi-baø-la tyø-kheo; Di-ca-la tröôûng giaû maãu, Ni-caâu-ñaø tröôûng giaû maãu, Baùn-xaø-la tröôûng giaû maãu, caùc nguõ baù töû ñoàng ö noaõn sanh. Ñöông tri nhaân trung, taéc höõu noaõn sanh. Thaáp sanh giaû, nhö Phaät sôû thuyeát: Ngaõ ö vaõng tích, taùc Boà Taùt thôøi, taùc Ñænh Sanh vöông caäp Thuû Sanh vöông; nhö kim sôû thuyeát: Am-la thoï nöõ, Ca-baát-ña thoï nöõ. Ñöông tri nhaân trung, taéc höõu thaáp sanh. Kieáp sô chi thôøi, nhaát thieát chuùng sanh giai taát hoùa sanh. Nhö Lai Theá Toân ñaéc Baùt töï taïi, haø nhaân duyeân coá, baát hoùa sanh da? Phaät ngoân: Thieän nam töû! Nhaát thieát chuùng sanh, töù sanh sôû sanh, ñaéc Thaùnh phaùp dó, baát ñaéc nhö boån noaõn sanh, thaáp sanh. 225


大般涅槃經 善男子。劫初眾生皆悉化生。當爾之時佛 不出世。 善男子。若有眾生遇病苦時須醫須藥。劫 初之時眾生化生。雖有煩惱其病未發。是故 如來不出其世。劫初眾生身心非器。是故如 來不出其世。 善男子。如來世尊所有事業勝諸眾生。所 謂種姓眷屬父母。以殊勝故凡所說法人皆信 受。是故如來不受化生。 善男子。一切眾生父作子業子作父業。如 來世尊若受化身則無父母。若無父母云何能 令一切眾生作諸善業。是故如來不受化身。 善男子。佛正法中有二種護。一者內。二 者外。內護者所謂戒禁。外護者族親眷屬。 若佛如來受化身者則無外護。是故如來不受 化身。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Kieáp sô chuùng sanh giai taát hoùa sanh. Ñöông nhó chi thôøi, Phaät baát xuaát theá. Thieän nam töû! Nhöôïc höõu chuùng sanh ngoä beänh khoå thôøi, tu y, tu döôïc. Kieáp sô chi thôøi, chuùng sanh hoùa sanh, tuy höõu phieàn naõo, kyø beänh vò phaùt. Thò coá Nhö Lai baát xuaát kyø theá. Kieáp sô chuùng sanh, thaân taâm phi khí. Thò coá Nhö Lai baát xuaát kyø theá. Thieän nam töû! Nhö Lai Theá Toân, sôû höõu söï nghieäp, thaéng chö chuùng sanh; sôû vò: chuûng taùnh, quyeán thuoäc, phuï maãu. Dó thuø thaéng coá, phaøm sôû thuyeát phaùp, nhaân giai tín thoï. Thò coá Nhö Lai baát thoï hoùa sanh. Thieän nam töû! Nhaát thieát chuùng sanh, phuï taùc töû nghieäp, töû taùc phuï nghieäp. Nhö Lai Theá Toân nhöôïc thoï hoùa thaân, taéc voâ phuï maãu. Nhöôïc voâ phuï maãu, vaân haø naêng linh nhaát thieát chuùng sanh taùc chö thieän nghieäp? Thò coá Nhö Lai baát thoï hoùa thaân. Thieän nam töû! Phaät Chaùnh phaùp trung, höõu nhò chuûng hoä: nhaát giaû noäi, nhò giaû ngoaïi. Noäi hoä giaû, sôû vò caám giôùi; ngoaïi hoä giaû, toäc thaân quyeán thuoäc. Nhöôïc Phaät Nhö Lai thoï hoùa thaân giaû, taéc voâ ngoaïi hoä. Thò coá Nhö Lai baát thoï hoùa thaân.

善男子。有人恃姓而生憍慢。如來為破如 是慢故。生在貴姓不受化身。

Thieän nam töû! Höõu nhaân thò taùnh, nhi sanh kieâu maïn. Nhö Lai vò phaù nhö thò maïn coá, sanh taïi quyù taùnh; baát thoï hoùa thaân.

善男子。如來世尊有真父母。父名淨飯母 名摩耶。而諸眾生猶言是幻。云何當受化生

Thieän nam töû! Nhö Lai Theá Toân höõu chaân phuï maãu: phuï danh Tònh Phaïn, maãu danh Ma-da, nhi chö chuùng sanh du ngoân thò huyeãn. Vaân haø ñöông thoï hoùa sanh chi

226

227


大般涅槃經 之身。若受化身云何得有碎身舍利。如來為 益眾生福德。故碎其身而令供養。是故如來 不受化身。一切諸佛悉無化生。云何獨令我 受化身。 爾時師子吼菩薩。合掌長跪右膝著地以偈 讚佛。

228

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

thaân? Nhöôïc thoï hoùa thaân, vaân haø ñaéc höõu toaùi thaân xaùlôïi? Nhö Lai vò ích chuùng sanh phöôùc ñöùc, coá toaùi kyø thaân, nhi linh cuùng döôøng. Thò coá Nhö Lai baát thoï hoùa thaân. Nhaát thieát chö Phaät taát voâ hoùa sanh, vaân haø ñoäc linh ngaõ thoï hoùa thaân? Nhó thôøi, Sö Töû Hoáng Boà Taùt hieäp chöôûng tröôøng quyø, höõu taát tröôùc ñòa, dó keä taùn Phaät:

如來無量功德聚 我今不能廣宣說  今為眾生演一分 唯願哀愍聽我說  眾生無明闇中行 具受無邊百種苦  世尊能令遠離之

Nhö Lai voâ löôïng coâng ñöùc tuï,

是故世稱為大悲  眾生往返生死繩 放逸迷荒無安樂 

Thò coá theá xöng vi Ñaïi bi.

如來能施眾安樂 是故永斷生死繩 

Nhö Lai naêng thí chuùng: an laïc,

佛能施眾安樂故 自於已樂不貪樂 

Phaät naêng thí chuùng an laïc coá,

Ngaõ kim baát naêng quaûng tuyeân thuyeát; Kim vò chuùng sanh dieãn nhaát phaàn, Duy nguyeän ai maãn thính ngaõ thuyeát. Chuùng sanh voâ minh aùm trung haønh, Cuï thoï voâ bieân baù chuûng khoå; Theá Toân naêng linh vieãn ly chi,

Chuùng sanh vaõng phaûn sanh töû thaèng, Phoùng daät, meâ hoang, voâ an laïc;

Thò coá vónh ñoaïn sanh töû thaèng.

Töï ö kyû laïc baát tham nhaïo; 229


大般涅槃經

230

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

為諸眾生修苦行 是故世間興供養  見他受苦身顫動 處在地獄不覺痛  為諸眾生受大苦

Vò chö chuùng sanh tu khoå haïnh,

是故無勝無有量  如來為眾修苦行 成就具足滿六度  心處邪風不傾動 是故能勝世大士 

Thò coá voâ thaéng, voâ höõu löôïng.

眾生常欲得安樂 而不知修安樂因  如來能教令修習

Chuùng sanh thöôøng duïc ñaéc an laïc,

猶如慈父愛一子  佛見眾生煩惱患

Do nhö töø phuï aùi nhaát töû!

心苦如母念病子  常思離病諸方便 是故此身繫屬他 

Taâm khoå nhö maãu nieäm beänh töû;

一切眾生行諸苦 其心顛倒以為樂 

Nhaát thieát chuùng sanh haønh chö khoå,

Thò coá theá gian höùng cuùng döôøng. Kieán tha thoï khoå, thaân chieán ñoäng, Xöû taïi ñòa nguïc, baát giaùc thoáng; Vò chö chuùng sanh thoï ñaïi khoå,

Nhö Lai vò chuùng, tu khoå haïnh, Thaønh töïu cuï tuùc maõn luïc ñoä; Taâm xöû taø phong, baát khuynh ñoäng, Thò coá naêng thaéng theá ñaïi só.

Nhi baát tri tu an laïc nhaân; Nhö Lai naêng giaùo linh tu taäp,

Phaät kieán chuùng sanh phieàn naõo hoaïn,

Thöôøng tö ly beänh chö phöông tieän, Thò coá thöû thaân heä thuoäc tha.

Kyø taâm ñieân ñaûo dó vi laïc; 231


大般涅槃經

232

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

如來演說真苦樂 是故稱佛為大悲  世間皆處無明㲉 無有智嘴能破之  如來智嘴能啄壞

Nhö Lai dieãn thuyeát chaân khoå, laïc,

是故名為最大母  不為三世所攝持 無有名字及假號  覺知涅槃甚深義 是故稱佛為大覺 

Thò coá danh vi Toái ñaïi Maãu.

有河洄澓沒眾生 無明所盲不知出  如來自度能度彼

Höõu haø hoài phuïc, moät chuùng sanh,

是故稱佛大船師  能知一切諸因果

Thò coá xöng Phaät Ñaïi thuyeàn sö.

亦復通達盡滅道  常施眾生病苦藥 是故世稱大醫王 

Dieäc phuïc thoâng ñaït taän dieät ñaïo;

外道邪見說苦行 因是能得無上樂 

Ngoaïi ñaïo taø kieán thuyeát khoå haïnh,

Thò coá xöng Phaät vi Ñaïi bi. Theá gian giai xöû voâ minh xaùc, Voâ höõu trí chuûy naêng phaù chi; Nhö Lai trí chuûy naêng traùc hoaïi,

Baát vi tam theá sôû nhieáp trì, Voâ höõu danh töï caäp giaû hieäu; Giaùc tri Nieát-baøn thaäm thaâm nghóa, Thò coá xöng Phaät vi Ñaïi giaùc.

Voâ minh sôû manh, baát tri xuaát; Nhö Lai töï ñoä, naêng ñoä bæ,

Naêng tri nhaát thieát chö nhaân quaû,

Thöôøng thí chuùng sanh beänh khoå döôïc, Thò coá theá xöng Ñaïi y vöông.

Nhaân thò, naêng ñaéc voâ thöôïng laïc; 233


大般涅槃經

234

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

如來演說真樂行 能令眾生受快樂  如來世尊破邪道 開示眾生正真路  行是道者得安樂

Nhö Lai dieãn thuyeát chaân laïc haïnh,

是故稱佛為導師  非自非他之所作 亦非共作無因作  如來所說苦受事 勝於一切諸外道 

Thò coá xöng Phaät vi Ñaïo sö.

成就具足戒定慧 亦以此法教眾生  以法施時無妒恡

Thaønh töïu cuï tuùc giôùi, ñònh, tueä,

是故稱佛無緣悲  無所造作無因緣

Thò coá xöng Phaät Voâ duyeân töø.

獲得無因無果報  是故一切諸智者 稱說如來不求報 

Hoaïch ñaéc voâ nhaân, voâ quaû baùo;

常共世間放逸行 而身不為放逸行 

Thöôøng coäng theá gian phoùng daät haønh,

Naêng linh chuùng sanh thoï khoaùi laïc. Nhö Lai Theá Toân phaù taø ñaïo, Khai thò chuùng sanh chaùnh chaân loä; Haønh thò ñaïo giaû ñaéc an laïc,

Phi töï, phi tha chi sôû taùc, Dieäc phi coäng taùc, voâ nhaân taùc; Nhö Lai sôû thuyeát khoå thoï söï, Thaéng ö nhaát thieát chö ngoaïi ñaïo.

Dieäc dó thöû Phaùp giaùo chuùng sanh; Dó Phaùp thí thôøi, voâ ñoá laän,

Voâ sôû taïo taùc, voâ nhaân duyeân,

Thò coá nhaát thieát chö trí giaû, Xöng thuyeát Nhö Lai baát caàu baùo.

Nhi thaân baát vi phoùng daät haïnh; 235


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

是故名為不思議 世間八法不能汙  如來世尊無怨親 是故其心常平等  我師子吼讚大悲

Thò coá danh vi Baát tö nghò,

能吼無量師子吼

Naêng hoáng voâ löôïng Sö Töû Hoáng.

Theá gian Baùt Phaùp baát naêng oâ. Nhö Lai Theá Toân voâ oaùn thaân, Thò coá kyø taâm thöôøng bình ñaúng; Ngaõ Sö Töû Hoáng taùn Ñaïi bi,

迦葉菩薩品

CA DIEÁP BOÀ TAÙT PHAÅM

第十二之一

Ñeä thaäp nhò chi nhaát

迦葉菩薩白佛言。世尊。如來憐愍一切 眾生。不調能調不淨能淨。無歸依者能作歸 依。未解脫者能令解脫。得八自在為大醫師 作大藥王。

Ca-dieáp Boà Taùt baïch Phaät ngoân: Theá Toân! Nhö Lai laân maãn nhaát thieát chuùng sanh: baát ñieàu, naêng ñieàu, baát tònh, naêng tònh; voâ quy y giaû, naêng taùc quy y; vò giaûi thoaùt giaû, naêng linh giaûi thoaùt. Ñaéc baùt töï taïi, vi Ñaïi y sö, taùc Ñaïi döôïc vöông.

善星比丘是佛菩薩時子。出家之後受持讀 誦分別解說十二部經。壞欲界結獲得四禪。 云何如來記說善星。是一闡提廝下之人。地 獄劫住不可治人。如來何故不先為其演說正

Thieän Tinh tyø-kheo, thò Phaät Boà Taùt thôøi töû, xuaát gia chi haäu, thoï trì, ñoäc, tuïng, phaân bieät, giaûi thuyeát, Thaäp nhò boä kinh, hoaïi duïc giôùi keát, hoaïch ñaéc töù thieàn. Vaân haø Nhö Lai kyù thuyeát Thieän Tinh thò nhaát-xieån-ñeà, ty haï chi nhaân, ñòa nguïc kieáp truï, baát khaû trò nhaân? Nhö Lai haø coá baát tieân vò kyø dieãn thuyeát Chaùnh phaùp, haäu vò Boà Taùt?

236

237


大般涅槃經 法後為菩薩。如來世尊若不能救善星比丘。 云何得名有大慈悲有大方便。 佛言。善男子。譬如父母唯有三子。其一 子者有信順心恭敬父母。利根智慧於世間事 能速了知。其第二子不敬父母無信順心。利 根智慧於世間事能速了知。其第三子不敬父 母無信順心。鈍根無智父母若欲教告之時。 應先教誰先親愛誰當先教誰知世間事。 迦葉菩薩白佛言。世尊。應先教授有信順 心恭敬父母。利根智慧知世事者。其次第二 後及第三。而彼二子雖無信順恭敬之心。為 愍念故次復教之。 善男子。如來亦爾。其三子者。初喻菩 薩中喻聲聞後喻一闡提。如十二部經修多羅 中微細之義。我先已為諸菩薩說。淺近之義 為聲聞說。世間之義為一闡提五逆罪說。現 在世中雖無利益以憐愍故。為生後世諸善種 子。 善男子。如三種田。一者渠流便易。無 諸沙滷。瓦石棘刺種一得百。二者雖無沙鹵 238

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Nhö Lai Theá Toân nhöôïc baát naêng cöùu Thieän Tinh tyø-kheo, vaân haø ñaéc danh höõu ñaïi töø bi, höõu ñaïi phöông tieän? Phaät ngoân: Thieän nam töû! Thí nhö phuï maãu, duy höõu tam töû: Kyø nhaát töû giaû höõu tín thuaän taâm, cung kính phuï maãu, lôïi caên trí tueä; ö theá gian söï, naêng toác lieãu tri. Kyø ñeä nhò töû baát kính phuï maãu, voâ tín thuaän taâm, lôïi caên trí tueä; ö theá gian söï, naêng toác lieãu tri. Kyø ñeä tam töû baát kính phuï maãu, voâ tín thuaän taâm, ñoän caên voâ trí. Phuï maãu nhöôïc duïc giaùo caùo chi thôøi, öng tieân giaùo thuøy? Tieân thaân aùi thuøy? Ñöông tieân giaùo thuøy, tri theá gian söï? Ca-dieáp Boà Taùt baïch Phaät ngoân: Theá Toân! Öng tieân giaùo thoï höõu tín thuaän taâm, cung kính phuï maãu, lôïi caên trí tueä, tri theá söï giaû. Kyø thöù ñeä nhò, haäu caäp ñeä tam. Nhi bæ nhò töû tuy voâ tín thuaän, cung kính chi taâm; vò maãn nieäm coá, thöù phuïc giaùo chi. Thieän nam töû! Nhö Lai dieäc nhó. Kyø tam töû giaû: sô, duï Boà Taùt; trung, duï Thanh vaên; haäu, duï Nhaát-xieån-ñeà. Nhö Thaäp nhò boä kinh, Tu-ña-la trung: vi teá chi nghóa, ngaõ tieân dó vò chö Boà Taùt thuyeát; thieån caän chi nghóa, vò Thanh vaên thuyeát; theá gian chi nghóa, vò nhaát-xieån-ñeà, nguõ nghòch toäi thuyeát. Hieän taïi theá trung, tuy voâ lôïi ích; dó laân maãn coá, vò sanh haäu theá chö thieän chuûng töû. Thieän nam töû! Nhö tam chuûng ñieàn: Nhaát giaû, cöø löu tieän dò, voâ chö sa loã, ngoõa thaïch, cöùc thích; chuûng nhaát ñaéc baù. Nhò giaû, tuy voâ sa loã, ngoõa thaïch, cöùc thích; cöø löu 239


大般涅槃經 瓦石棘刺。渠流難險收實減半。三者渠流 險難。多諸沙鹵瓦石棘刺。種一得一為槀草 故。 善男子。農夫春月先種何田。 世尊。先種初田次第二田後及第三。 初喻菩薩次喻聲聞後喻一闡提。 善男子。譬如三器。一者完二者漏三者 破。若欲盛置乳酪水酥。先用何者。 世尊。應用完者次用漏者後及破者。 其完淨者喻菩薩僧,漏喻聲聞僧,破喻一闡 提。 善男子。如三病人俱至醫所。一者易治。 二者難治。三者不可治。 善男子。醫若治者當先治誰。 世尊。應先治易次及第二後及第三。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

nan hieåm; thaâu thaät giaûm baùn. Tam giaû, cöø löu hieåm nan, ña chö sa loã, ngoõa thaïch, cöùc thích; chuûng nhaát ñaéc nhaát, vò caûo, thaûo coá. Thieän nam töû! Noâng phu xuaân nguyeät, tieân chuûng haø ñieàn? Theá Toân! Tieân, chuûng sô ñieàn. Thöù, ñeä nhò ñieàn. Haäu caäp ñeä tam. Sô, duï Boà Taùt. Thöù, duï Thanh vaên. Haäu, duï nhaát-xieånñeà. Thieän nam töû! Thí nhö tam khí: nhaát giaû hoaøn; nhò giaû laäu; tam giaû phaù. Nhöôïc duïc thaïnh trí nhuõ, laïc, thuûy, toâ, tieân duïng haø giaû? Theá Toân! Öng duïng hoaøn giaû. Thöù duïng laäu giaû. Haäu caäp phaù giaû. Kyø hoaøn tònh giaû, duï Boà Taùt Taêng. Laäu duï Thanh vaên Taêng. Phaù duï Nhaát-xieån-ñeà. Thieän nam töû! Nhö tam beänh nhaân, caâu chí y sôû: nhaát giaû dò trò. Nhò giaû nan trò. Tam giaû baát khaû trò. Thieän nam töû! Y nhöôïc trò giaû, ñöông tieân trò thuøy?

何以故為親屬故。其易治者喻菩薩僧。其

Theá Toân! Öng tieân trò dò. Thöù caäp ñeä nhò. Haäu caäp ñeä tam.

難治者喻聲聞僧。不可治者喻一闡提。現在 世中雖無善果。以憐愍故為種後世諸善種子 故。

Haø dó coá? Vò thaân thuoäc coá. Kyø dò trò giaû, duï Boà Taùt Taêng. Kyø nan trò giaû, duï Thanh vaên Taêng. Baát khaû trò giaû, duï nhaát-xieån-ñeà. Hieän taïi theá trung, tuy voâ thieän quaû; dó laân maãn coá, vò chuûng haäu theá chö thieän chuûng töû coá.

240

241


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

善男子。譬如大王有三種馬。一者調壯 大力。二者不調齒壯大力。三者不調羸老無 力。王若乘者當先乘誰。

Thieän nam töû! Thí nhö ñaïi vöông höõu tam chuûng maõ: Nhaát giaû ñieàu, traùng, ñaïi löïc. Nhò giaû baát ñieàu, xæ traùng, ñaïi löïc. Tam giaû baát ñieàu, luy laõo, voâ löïc. Vöông nhöôïc thöøa giaû, ñöông tieân thöøa thuøy?

世尊。應當先乘調壯大力。次乘第二後及 第三。

Theá Toân! Öng ñöông tieân thöøa ñieàu, traùng, ñaïi löïc. Thöù, thöøa ñeä nhò. Haäu, caäp ñeä tam.

善男子。調壯大力喻菩薩僧。其第二者喻 聲聞僧。其第三者喻一闡提。現在世中雖無 利益。以憐愍故為種後世諸善種子。 善男子。如大施時有三人來。一者貴族聰 明持戒。二者中姓鈍根持戒。三者下姓鈍根 毀戒。善男子。是大施主應先施誰。 世尊。應先施於貴姓之子利根持戒。次及 第二後及第三。 其第一者喻菩薩僧。其第二者喻聲聞僧。 其第三者喻一闡提。 善男子。如大師子殺香象時皆盡其力。殺 兔亦爾不生輕想。諸佛如來亦復如是。為諸 菩薩及一闡提。演說法時功用無二。 善男子。我於一時住王舍城。善星比丘 為我給使。我於初夜為天帝釋演說法要。弟 242

Thieän nam töû! Ñieàu, traùng, ñaïi löïc, duï Boà Taùt Taêng. Kyø ñeä nhò giaû, duï Thanh vaên taêng. Kyø ñeä tam giaû, duï Nhaát-xieån-ñeà. Hieän taïi theá trung, tuy voâ lôïi ích; dó laân maãn coá, vò chuûng haäu theá chö thieän chuûng töû. Thieän nam töû! Nhö ñaïi thí thôøi, höõu tam nhaân lai: Nhaát giaû quyù toäc, thoâng minh, trì giôùi. Nhò giaû trung taùnh, ñoän caên, trì giôùi. Tam giaû haï taùnh, ñoän caên, huûy giôùi. Thieän nam töû! Thò ñaïi thí chuû, öng tieân thí thuøy? Theá Toân! Öng tieân thí ö quyù taùnh chi töû, lôïi caên, trì giôùi. Thöù caäp ñeä nhò. Haäu caäp ñeä tam. Kyø ñeä nhaát giaû, duï Boà Taùt Taêng. Kyø ñeä nhò giaû, duï Thanh vaên Taêng. Kyø ñeä tam giaû, duï nhaát-xieån-ñeà. Thieän nam töû! Nhö ñaïi sö töû, saùt höông töôïng thôøi, giai taän kyø löïc. Saùt thoû dieäc nhó; baát sanh khinh töôûng. Chö Phaät Nhö Lai dieäc phuïc nhö thò; vò chö Boà Taùt caäp nhaát-xieån-ñeà, dieãn thuyeát phaùp thôøi, coâng duïng voâ nhò. Thieän nam töû! Ngaõ ö nhaát thôøi, truï Vöông Xaù thaønh, Thieän Tinh tyø-kheo vi ngaõ caáp söû. Ngaõ ö sô daï, vò Thieân Ñeá-thích dieãn thuyeát phaùp yeáu. Ñeä töû phaùp öng haäu sö mieân ngoïa. Nhó thôøi, Thieän Tinh dó ngaõ cöûu toïa, taâm sanh 243


大般涅槃經 子法應後師眠臥。爾時善星以我久坐心生惡 念。時王舍城小男小女若啼不止。父母則語 汝若不止。當將汝付薄拘羅鬼。爾時善星反 被拘執而語我言。速入禪室薄拘羅來。 我言癡人汝常不聞如來世尊無所畏耶。 爾時帝釋即語我言。世尊。如是人等亦復 得入佛法中耶。我即語言。憍尸迦。如是人 者得入佛法。亦有佛性當得阿耨多羅三藐三 菩提。 我雖為是善星說法。而彼都無信受之心。 善男子。我於一時在迦尸國,尸婆富羅 城。善星比丘為我給使。我時欲入彼城乞 食。無量眾生虛心渴仰欲見我跡。善星比丘 尋從我後而毀滅之。既不能滅而令眾生生不 善心。 我入城已於酒家舍。見一尼乾 脊蹲地飡 食酒糟。 善星比丘見已而言。世尊。世間若有阿 羅漢者是人最勝。何以故。是人所說無因無 果。 244

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

aùc nieäm. Thôøi, Vöông Xaù thaønh, tieåu nam, tieåu nöõ nhöôïc ñeà baát chæ, phuï maãu taéc ngöù: Nhöõ nhöôïc baát chæ, ñöông töông nhöõ phoù Baïc-caâu-la quyû. Nhó thôøi, Thieän Tinh phaûn bò caâu chaáp, nhi ngöù ngaõ ngoân: Toác nhaäp thieàn thaát, Baïccaâu-la lai! Ngaõ ngoân: Si nhaân! Nhöõ thöôøng baát vaên Nhö Lai Theá Toân voâ sôû uùy da? Nhó thôøi, Ñeá-thích töùc ngöù ngaõ ngoân: Theá Toân! Nhö thò nhaân ñaúng dieäc phuïc ñaéc nhaäp Phaät phaùp trung da? Ngaõ töùc ngöù ngoân: Kieàu-thi-ca! Nhö thò nhaân giaû ñaéc nhaäp Phaät Phaùp, dieäc höõu Phaät taùnh, ñöông ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Ngaõ tuy vò thò Thieän Tinh thuyeát phaùp, nhi bæ ñoâ voâ tín thoï chi taâm! Thieän nam töû! Ngaõ ö nhaát thôøi, taïi Ca-thi quoác, Thibaø-phuù-la thaønh; Thieän Tinh tyø-kheo vi ngaõ caáp söû. Ngaõ thôøi duïc nhaäp bæ thaønh khaát thöïc. Voâ löôïng chuùng sanh, hö taâm khaùt ngöôõng, duïc kieán ngaõ tích. Thieän Tinh tyøkheo taàm tuøng ngaõ haäu, nhi huûy dieät chi. Kyù baát naêng dieät, nhi linh chuùng sanh sanh baát thieän taâm. Ngaõ nhaäp thaønh dó, ö töûu gia xaù, kieán nhaát Ni-kieàn, quyeàn tích toân ñòa, xan thöïc töûu taøo. Thieän Tinh tyø-kheo kieán dó, nhi ngoân: Theá Toân! Theá gian nhöôïc höõu A-la-haùn giaû, thò nhaân toái thaéng. Haø dó coá? Thò nhaân sôû thuyeát: voâ nhaân, voâ quaû. 245


大般涅槃經 我言癡人。汝常不聞阿羅漢者。不飲酒不 害人不欺誑不偷盜不婬佚。是人殺害父母食 噉酒糟。云何而言是阿羅漢。是人捨身必定 當墮阿鼻地獄。阿羅漢者永斷三惡。云何而 言是阿羅漢。 善星即言。四大之性猶可轉易。欲令其人 必墮阿鼻無有是處。 我言癡人。汝常不聞諸佛如來誠言無二。 我雖為是善星說法。而彼絕無信受之心。 善男子。我於一時與善星比丘住王舍城。 爾時城中有一尼乾名曰苦得常作是言眾生煩 惱無因無緣。眾生解脫亦無因緣。 善星比丘復作是言。世尊。世間若有阿羅 漢者苦得為上。 我言。癡人,苦得尼乾實非羅漢。不能解 了阿羅漢道。 善星復言。何故羅漢於阿羅漢而生嫉妒。 我言癡人。我於羅漢不生嫉妒。而汝自生 惡邪見耳。若言苦得是羅漢者。卻後七日當 246

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Ngaõ ngoân: Si nhaân! Nhöõ thöôøng baát vaên A-la-haùn giaû baát aåm töûu, baát haïi nhaân, baát khi cuoáng, baát du ñaïo, baát daâm daät? Thò nhaân saùt haïi phuï maãu, thöïc haùm töûu taøo, vaân haø nhi ngoân thò A-la-haùn? Thò nhaân xaû thaân, taát ñònh ñöông ñoïa A-tyø Ñòa nguïc. A-la-haùn giaû vónh ñoaïn tam aùc; vaân haø nhi ngoân thò A-la-haùn? Thieän Tinh töùc ngoân: Töù ñaïi chi taùnh du khaû chuyeån dòch, duïc linh kyø nhaân taát ñoïa A-tyø, voâ höõu thò xöù! Ngaõ ngoân: Si nhaân! Nhöõ thöôøng baát vaên chö Phaät Nhö Lai thaønh ngoân voâ nhò? Ngaõ tuy vò thò Thieän Tinh thuyeát phaùp, nhi bæ tuyeät voâ tín thoï chi taâm! Thieän nam töû! Ngaõ ö nhaát thôøi döõ Thieän Tinh tyø-kheo truï Vöông Xaù thaønh. Nhó thôøi, thaønh trung, höõu nhaát Nikieàn danh vieát Khoå Ñaéc, thöôøng taùc thò ngoân: Chuùng sanh phieàn naõo, voâ nhaân voâ duyeân. Chuùng sanh giaûi thoaùt, dieäc voâ nhaân duyeân. Thieän Tinh tyø-kheo phuïc taùc thò ngoân: Theá Toân! Theá gian nhöôïc höõu A-la-haùn giaû, Khoå Ñaéc vi thöôïng! Ngaõ ngoân: Si nhaân! Khoå Ñaéc Ni-kieàn thaät phi La-haùn, baát naêng giaûi lieãu A-la-haùn ñaïo. Thieän Tinh phuïc ngoân: Haø coá La-haùn, ö A-la-haùn, nhi sanh taät ñoá? Ngaõ ngoân: Si nhaân! Ngaõ ö La-haùn, baát sanh taät ñoá. Nhi nhöõ töï sanh aùc taø kieán nhó. Nhöôïc ngoân Khoå Ñaéc thò La-haùn giaû, khöôùc haäu thaát nhaät, ñöông hoaïn tuùc thöïc, 247


大般涅槃經 患宿食腹痛而死。死已生於食吐鬼中。其同 學輩當舁其屍置寒林中。 爾時善星即往苦得尼乾子所語言。長老。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

phuùc thoáng nhi töû. Töû dó, sanh ö thöïc thoå quyû trung. Kyø ñoàng hoïc boái ñöông dö kyø thi, trí haøn laâm trung. Nhó thôøi, Thieän Tinh töùc vaõng Khoå Ñaéc Ni-kieàn töû sôû, ngöù ngoân: Tröôûng laõo! Nhöõ kim tri phuû? Sa-moân Coà-ñaøm

汝今知不。沙門瞿曇記汝。七日當患宿食腹

kyù nhöõ thaát nhaät ñöông hoaïn tuùc thöïc, phuùc thoáng nhi töû.

痛而死。死已生於食吐鬼中。同學同師當舁

Töû dó, sanh ö thöïc thoå quyû trung. Ñoàng hoïc ñoàng sö ñöông

汝屍置寒林中。 長老。好善思惟作諸方便。當令瞿曇墮妄 語中。

dö nhöõ thi, trí haøn laâm trung. Tröôûng laõo! Haûo thieän tö duy, taùc chö phöông tieän, ñöông linh Coà-ñaøm ñoïa voïng ngöõ trung. Nhó thôøi, Khoå Ñaéc vaên thò ngöõ dó, töùc tieän ñoaïn thöïc,

爾時苦得聞是語已即便斷食。從初一日乃

tuøng sô nhaát nhaät naõi chí luïc nhaät. Maõn thaát nhaät dó, tieän

至六日。滿七日已便食黑蜜。食黑蜜已復飲

thöïc haéc maät. Thöïc haéc maät dó, phuïc aåm laõnh thuûy. AÅm

冷水飲冷水已腹痛而終。終已同學舁其屍喪 置寒林中。即受食吐餓鬼之形在其屍邊。

laõnh thuûy dó, phuùc thoáng nhi chung. Chung dó, ñoàng hoïc dö kyø thi, taùng trí haøn laâm trung. Töùc thoï thöïc thoå ngaï quyû chi hình, taïi kyø thi bieân.

善星比丘聞是事已。至寒林中見苦得身。

Thieän Tinh tyø-kheo, vaên thò söï dó, chí haøn laâm trung,

受食吐鬼形在其屍邊 脊蹲地。善星語言。

kieán Khoå Ñaéc thaân, thoï thöïc thoå quyû hình, taïi kyø thi bieân,

大德死耶。苦得答言。我已死矣。 云何死耶。答言。因腹痛死。

quyeàn tích toân ñòa. Thieän Tinh ngöù ngoân: Ñaïi ñöùc töû da? Khoå Ñaéc ñaùp ngoân: Ngaõ dó töû hyõ. Vaân haø töû da? Ñaùp ngoân: Nhaân phuùc thoáng töû.

誰出汝屍。答言。同學。

Thuøy xuaát nhöõ thi? Ñaùp ngoân: Ñoàng hoïc.

出置何處。答言。癡人汝今不識是寒林

Xuaát trí haø xöù? Ñaùp ngoân: Si nhaân! Nhöõ kim baát thöùc

耶。 248

thò haøn laâm da? 249


大般涅槃經 得何等身。答言。我得食吐鬼身。 善星。諦聽如來善説真語時語義語法語。 善星。如來口出如是實語。汝於爾時云何 不信。若有眾生不信如來真實語者。彼亦當 受如我此身。 爾時善星即還我所作如是言。世尊。苦得 尼乾命���之後生三十三天。 我言癡人。阿羅漢者無有生處。云何而言 苦得生於三十三天。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Ñaéc haø ñaúng thaân? Ñaùp ngoân: Ngaõ ñaéc thöïc thoå quyû thaân. Thieän Tinh! Ñeá thính: Nhö Lai thieän thuyeát chaân ngöõ, thôøi ngöõ, nghóa ngöõ, phaùp ngöõ. Thieän Tinh! Nhö Lai khaåu xuaát nhö thò thaät ngöõ. Nhöõ ö nhó thôøi, vaân haø baát tín? Nhöôïc höõu chuùng sanh baát tín Nhö Lai chaân thaät ngöõ giaû, bæ dieäc ñöông thoï nhö ngaõ thöû thaân. Nhó thôøi, Thieän Tinh töùc hoaøn ngaõ sôû, taùc nhö thò ngoân: Theá Toân! Khoå Ñaéc Ni-kieàn, maïng chung chi haäu, sanh Tam thaäp tam thieân. Ngaõ ngoân: Si nhaân! A-la-haùn giaû, voâ höõu sanh xöù. Vaân haø nhi ngoân: Khoå Ñaéc sanh ö Tam thaäp tam thieân?

世尊。實如所言苦得尼乾。實不生於三十 三天。今受食吐餓鬼之身。

Theá Toân! Thaät nhö sôû ngoân: Khoå Ñaéc Ni-kieàn thaät baát sanh ö Tam thaäp tam thieân. Kim thoï thöïc thoå ngaï quyû chi thaân.

我言癡人。諸佛如來誠言無二。若言如來 有二言者無有是處。

Ngaõ ngoân: Si nhaân! Chö Phaät Nhö Lai thaønh ngoân voâ nhò. Nhöôïc ngoân Nhö Lai höõu nhò ngoân giaû, voâ höõu thò xöù!

善星即言。如來爾時雖作是說我於是事都 不生信。

Thieän Tinh töùc ngoân: Nhö Lai nhó thôøi tuy taùc thò thuyeát, ngaõ ö thò söï, ñoâ baát sanh tín.

彼絕無信順之心。

Thieän nam töû! Ngaõ dieäc thöôøng vò Thieän Tinh tyøkheo, thuyeát chaân thaät phaùp, nhi bæ tuyeät voâ tín thuaän chi taâm!

善男子。善星比丘雖復讀誦十二部經獲得 四禪。乃至不解一偈一句一字之義。親近惡

Thieän nam töû! Thieän Tinh tyø-kheo tuy phuïc ñoäc tuïng Thaäp nhò boä kinh, hoaïch ñaéc Töù thieàn; naõi chí baát giaûi nhaát keä, nhaát cuù nhaát töï chi nghóa. Thaân caän aùc höõu, thoái

善男子。我亦常為善星比丘說真實法。而

250

251


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

友退失四禪。失四禪已生惡邪見。作如是說 無佛無法無有涅槃。沙門瞿曇善知相法。是 故能得知他人心。

thaát Töù thieàn. Thoái Töù thieàn dó, sanh aùc taø kieán, taùc nhö thò thuyeát: Voâ Phaät, voâ Phaùp, voâ höõu Nieát-baøn. Sa-moân Coà-ñaøm thieän tri töôùng phaùp, thò coá naêng ñaéc tri tha nhaân taâm.

我於爾時告善星言。我所說法初中後善。

Ngaõ ö nhó thôøi caùo Thieän Tinh ngoân: Ngaõ sôû thuyeát

其言巧妙字義真正。所說無雜具足成就清淨 梵行。 善星比丘復作是言。如來雖復為我說法。 而我真實謂無因果。 善男子。汝若不信如是事者。善星比丘今 者近在尼連禪河,可共往問。

phaùp: sô, trung, haäu thieän. Kyø ngoân xaûo dieäu, töï nghóa chaân chaùnh, sôû thuyeát voâ taïp, cuï tuùc thaønh töïu thanh tònh Phaïm haïnh. Thieän Tinh tyø-kheo phuïc taùc thò ngoân: Nhö Lai tuy phuïc vò ngaõ thuyeát phaùp, nhi ngaõ chaân thaät vò voâ nhaân quaû. Thieän nam töû! Nhöõ nhöôïc baát tín nhö thò söï giaû, Thieän Tinh tyø-kheo kim giaû caän taïi Ni-lieân-thieàn haø; khaû coäng vaõng vaán.

爾時如來即與迦葉往善星所。善星比丘遙

Nhó thôøi, Nhö Lai töùc döõ Ca-dieáp vaõng Thieän Tinh sôû.

見我來。見已即生惡邪之心。以惡心故生身

Thieän Tinh tyø-kheo dao kieán ngaõ lai. Kieán dó, töùc sanh aùc

陷入阿鼻地獄。

taø chi taâm. Dó aùc taâm coá, sanh thaân haõm nhaäp A-tyø Ñòa nguïc.

善男子。善星比丘雖入佛法無量寶聚空無

Thieän nam töû! Thieän Tinh tyø-kheo tuy nhaäp Phaät phaùp

所獲。乃至不得一法之利。以放逸故惡知識

voâ löôïng baûo tuï, khoâng voâ sôû hoaïch; naõi chí baát ñaéc nhaát

故。譬如有人雖入大海多見眾寶而無所得以 放逸故。又如入海雖見寶聚自戮而死。或為 羅剎惡鬼所殺。善星比丘亦復如是。入佛法 已為惡知識羅剎大鬼之所殺害。 252

phaùp chi lôïi, dó phoùng daät coá, aùc tri thöùc coá. Thí nhö höõu nhaân, tuy nhaäp ñaïi haûi, ña kieán chuùng baûo; nhi voâ sôû ñaéc, dó phoùng daät coá. Höïu nhö nhaäp haûi, tuy kieán baûo tuï, töï luïc nhi töû, hoaëc vi La-saùt aùc quyû sôû saùt. Thieän Tinh tyø-kheo dieäc phuïc nhö thò; nhaäp Phaät Phaùp dó, vi aùc tri thöùc Lasaùt ñaïi quyû chi sôû saùt haïi. 253


大般涅槃經 善男子。是故如來以憐愍故常說善星多諸 放逸。 善男子。若本貧窮於是人所雖生憐愍其心 則薄。若本巨富後失財物。於是人所生於憐 愍其心則厚。善星比丘亦復如是。受持讀誦 十二部經獲得四禪。然後退失甚可憐愍。是 故我說善星比丘多諸放逸。多放逸故斷諸善 根。我諸弟子有見聞者。於是人所無不生於 重憐愍心。如初巨富後失財者。 我於多年常與善星共相隨逐。而彼自生惡 邪之心。以惡邪故不捨惡見。 善男子。我從昔來見是善星有少善根如毛 髮許。終不記彼斷絕善根是一闡提廝下之人 地獄劫住。以其宣說無因無果無有作業。爾 乃記彼永斷善根。是一闡提廝下之人地獄劫 住。 善男子。譬如有人沒圊廁中。有善知識 以手撓之。若得首髮便欲拔出。久求不得爾 乃息意。我亦如是求覓善星微少善根便欲拔 濟。終日求之乃至不得如毛髮許。是故不得 拔其地獄。 254

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Thò coá Nhö Lai dó laân maãn coá, thöôøng thuyeát Thieän Tinh ña chö phoùng daät. Thieän nam töû! Nhöôïc boån baàn cuøng; ö thò nhaân sôû, tuy sanh laân maãn, kyø taâm ñaéc baïc. Nhöôïc boån cöï phuù, haäu thaát taøi vaät; ö thò nhaân sôû, sanh ö laân maãn, kyø taâm taéc haäu. Thieän Tinh tyø-kheo dieäc phuïc nhö thò; thoï trì, ñoäc, tuïng, Thaäp nhò boä kinh, hoaïch ñaéc Töù Thieàn; nhieân haäu thoái thaát, thaäm khaû laân maãn! Thò coá ngaõ thuyeát Thieän Tinh tyø-kheo ña chö phoùng daät. Ña phoùng daät coá, ñoaïn chö thieän caên. Ngaõ chö ñeä töû, höõu kieán vaên giaû, ö thò nhaân sôû, voâ baát sanh ö troïng laân maãn taâm, nhö sô cöï phuù, haäu thaát taøi giaû. Ngaõ ö ña nieân, thöôøng döõ Thieän Tinh coäng töông tuøy truïc; nhi bæ töï sanh aùc taø chi taâm. Dó aùc taø coá, baát xaû aùc kieán. Thieän nam töû! Ngaõ tuøng tích lai, kieán thò Thieän Tinh höõu thieåu thieän caên nhö mao, phaùt höùa; chung baát kyù bæ ñoaïn tuyeät thieän caên, thò nhaát-xieån-ñeà ty haï chi nhaân, ñòa nguïc kieáp truï. Dó kyø tuyeân thuyeát voâ nhaân voâ quaû, voâ höõu taùc nghieäp, nhó naõi kyù bæ vónh ñoaïn thieän caên, thoï nhaátxieån-ñeà ty haï chi nhaân, ñòa nguïc kieáp truï. Thieän nam töû! Thí nhö höõu nhaân, moät thanh xí trung; höõu thieän tri thöùc, dó thuû naùo chi. Nhöôïc ñaéc thuû phaùt, tieän duïc baït xuaát; cöûu caàu baát ñaéc, nhó naõi töùc yù. Ngaõ dieäc nhö thò; caàu mòch Thieän Tinh vi thieåu thieän caên tieän duïc baït teá, chung nhaät caàu chi, naõi chí baát ñaéc nhö mao, phaùt höùa. Thò coá baát ñaéc baït kyø ñòa nguïc. 255


大般涅槃經 迦葉菩薩言。世尊。如來何故記彼當墮阿 鼻地獄。 善男子。善星比丘多有眷屬。皆謂善星是 阿羅漢是得道果。我欲壞彼惡邪心故。記彼 善星以放逸故墮於地獄。 善男子。汝今當知如來所說真實無二。 何以故。若佛所記當墮地獄。若不墮者無有 是處。聲聞緣覺所記莂者。則有二種或虛或 實。如目犍連在摩伽陀國遍告諸人。卻後七 日天當降雨時竟不雨。復記牸牛當生白犢。 及其產時乃產駁犢。記生男者後乃生女。 善男子。善星比丘常為無量諸眾生等。宣 說一切無善惡果。爾時永斷一切善根。乃至 無有如毛髮許。 善男子。我久知是善星比丘當斷善根。猶 故共住滿二十年畜養共行。我若遠棄不近左 右。是人當教無量眾生造作惡業。是名如來 第五解力。 世尊。一闡提輩以何因緣無有善法。 256

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Ca-dieáp Boà Taùt ngoân: Theá Toân! Nhö Lai haø coá kyù bæ ñöông ñoïa A-tyø ñòa nguïc? Thieän nam töû! Thieän Tinh tyø-kheo ña höõu quyeán thuoäc, giai vò Thieän Tinh thò A-la-haùn, thò ñaéc ñaïo quaû. Ngaõ duïc hoaïi bæ aùc taø taâm coá, kyù bæ Thieän Tinh dó phoùng daät coá, ñoïa ö ñòa nguïc. Thieän nam töû! Nhöõ kim ñöông tri Nhö Lai sôû thuyeát chaân thaät voâ nhò. Haø dó coá? Nhöôïc Phaät sôû kyù ñöông ñoïa ñòa nguïc, nhöôïc baát ñoïa giaû, voâ höõu thò xöù. Thanh vaên, Duyeân giaùc sôû kyù bieät giaû, taéc höõu nhò chuûng: hoaëc hö, hoaëc thaät. Nhö Muïc-kieàn-lieân, taïi Ma-giaø-ñaø quoác, bieán caùo chö nhaân: khöôùc haäu thaát nhaät, thieân ñöông giaùng vuõ. Thôøi caùnh baát vuõ, phuïc kyù: töù ngöu ñöông sanh baïch ñoäc. Caäp kyø saûn thôøi, naõi sanh baùc ñoäc. Kyù sanh nam giaû; haäu naõi sanh nöõ. Thieän nam töû! Thieän Tinh tyø-kheo thöôøng vò voâ löôïng chö chuùng sanh ñaúng, tuyeân thuyeát nhaát thieát voâ thieän, aùc quaû. Nhó thôøi vónh ñoaïn nhaát thieát thieän caên, naõi chí voâ höõu nhö mao, phaùt höùa. Thieän nam töû! Ngaõ cöûu tri thò Thieän Tinh tyø-kheo ñöông ñoaïn thieän caên, du coá coäng truï, maõn nhò thaäp nieân, suùc döôõng coäng haønh. Ngaõ nhöôïc vieãn khí, baát caän taû höõu, thò nhaân ñöông giaùo voâ löôïng chuùng sanh taïo taùc aùc nghieäp. Thò danh Nhö Lai ñeä nguõ giaûi löïc. Theá Toân! Nhaát-xieån-ñeà boái, dó haø nhaân duyeân, voâ höõu thieän phaùp? 257


大般涅槃經 善男子。一闡提輩斷善根故眾生悉有信等 五根。而一闡提輩永斷滅故。以是義故。殺 害蟻子猶得殺罪。殺一闡提無有殺罪。 世尊。一闡提者終無善法。是故名為一闡 提耶。 佛言。如是如是。 世尊。一切眾生有三種善。所謂過去未來 現在。一闡提輩亦不能斷未來善法。云何說 言斷諸善法名一闡提耶。 善男子。斷有二種。一者現在滅。二者現 在障於未來。一闡提輩具足二斷。是故我言 斷諸善根。 善男子。譬如有人沒圊廁中。唯有一髮 毛頭未沒。雖復一髮毛頭未沒。而一毛頭不 能勝身。一闡提輩亦復如是。雖未來世當 有善根。而不能救地獄之苦。未來之世雖可 救拔。現在之世無如之何。是故名為不可救 濟。以佛性因緣則可得救。佛性者非過去非 未來非現在。是故佛性不可得斷。如朽敗子 不能生芽。一闡提輩亦復如是。 258

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Theá Toân! Nhaát-xieån-ñeà boái, ñoaïn thieän caên coá. Chuùng sanh taát höõu tín ñaúng nguõ caên; nhi nhaát-xieån-ñeà boái, vónh ñoaïn dieät coá. Dó thò nghóa coá, saùt haïi nghó töû, du ñaéc saùt toäi; saùt nhaát-xieån-ñeà, voâ höõu saùt toäi! Theá Toân! Nhaát-xieån-ñeà giaû, chung voâ thieän phaùp. Thò coá danh vi nhaát-xieån-ñeà da? Phaät ngoân: Nhö thò, nhö thò. Theá Toân! Nhaát thieát chuùng sanh höõu tam chuûng thieän, sôû vò: quaù khöù, vò lai, hieän taïi. Nhaát-xieån-ñeà boái dieäc baát naêng ñoaïn vò lai thieän phaùp, vaân haø thuyeát ngoân ñoaïn chö thieän phaùp danh nhaát-xieån-ñeà da? Thieän nam töû! Ñoaïn höõu nhò chuûng: nhaát giaû hieän taïi dieät, nhò giaû hieän taïi chöôùng ö vò lai. Nhaát-xieån-ñeà boái cuï tuùc nhò ñoaïn, thò coá ngaõ ngoân ñoaïn chö thieän caên. Thieän nam töû! Thí nhö höõu nhaân moät thanh xí trung. Duy höõu nhaát phaùt mao ñaàu vò moät. Tuy phuïc nhaát phaùt mao ñaàu vò moät, nhi nhaát mao ñaàu baát naêng thaéng thaân. Nhaát-xieån-ñeà boái dieäc phuïc nhö thò; tuy vò lai theá ñöông höõu thieän caên; nhi baát naêng cöùu ñòa nguïc chi khoå. Vò lai chi theá, tuy khaû cöùu baït, hieän taïi chi theá, voâ nhö chi haø? Thò coá danh vi baát khaû cöùu teá. Dó Phaät taùnh nhaân duyeân, taéc khaû ñaéc cöùu. Phaät taùnh giaû, phi quaù khöù, phi vò lai, phi hieän taïi; thò coá Phaät taùnh baát khaû ñaéc ñoaïn. Nhö huû baïi töû baát naêng sanh nha; nhaát-xieån-ñeà boái dieäc phuïc nhö thò. 259


大般涅槃經 世尊。一闡提輩不斷佛性佛性亦善。云何 說言斷一切善。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Theá Toân! Nhaát-xieån-ñeà boái baát ñoaïn Phaät taùnh, Phaät taùnh dieäc thieän; vaân haø thuyeát ngoân ñoaïn nhaát thieát thieän?

善男子。若諸眾生現在世中有佛性者。

Thieän nam töû! Nhöôïc chö chuùng sanh, hieän taïi theá

則不得名一闡提也。如世間中眾生我性。佛

trung, höõu Phaät taùnh giaû, taéc baát ñaéc danh nhaát-xieån-ñeà

性是常三世不攝。三世若攝名為無常。佛性 未來以當見故。故言眾生悉有佛性。以是義 故。十住菩薩具足莊嚴乃得少見。 迦葉菩薩言。世尊。佛性者常猶如虛空。 何故如來說言未來。如來若言一闡提輩無善 法者。一闡提輩於其同學同師父母親族妻 子。豈當不生愛念心耶。如其生者非是善 乎。 佛言。善哉善哉。善男子。快發斯問。佛

daõ. Nhö theá gian trung, chuùng sanh ngaõ taùnh, Phaät taùnh thò thöôøng, tam theá baát nhieáp. Tam theá nhöôïc nhieáp, danh vi voâ thöôøng. Phaät taùnh, vò lai dó ñöông kieán coá, coá ngoân chuùng sanh taát höõu Phaät taùnh. Dó thò nghóa coá, Thaäp truï Boà Taùt, cuï tuùc trang nghieâm, naõi ñaéc thieåu kieán. Ca-dieáp Boà Taùt ngoân: Theá Toân! Phaät taùnh giaû thöôøng, do nhö hö khoâng. Haø coá Nhö Lai thuyeát ngoân vò lai? Nhö Lai nhöôïc ngoân nhaát-xieån-ñeà boái voâ thieän phaùp giaû; nhaátxieån-ñeà boái, ö kyø ñoàng hoïc, ñoàng sö, phuï maãu, thaân toäc, theâ töû, khôûi ñöông baát sanh aùi nieäm taâm da? Nhö kyø sanh giaû, phi thò thieän hoà? Phaät ngoân: Thieän tai! Thieän tai! Thieän nam töû! Khoaùi phaùt tö vaán! Phaät taùnh giaû, do nhö hö khoâng: phi quaù khöù,

性者猶如虛空。非過去非未來非現在。一切

phi vò lai, phi hieän taïi. Nhaát thieát chuùng sanh höõu tam

眾生有三種身。所謂過去未來現在。眾生未

chuûng thaân, sôû vò: quaù khöù, vò lai, hieän taïi. Chuùng sanh

來具足莊嚴清淨之身得見佛性。是故我言佛

Phaät taùnh. Thò coá ngaõ ngoân Phaät taùnh vò lai. Thieän nam

性未來。善男子。我為眾生或時說因為果。 或時說果為因。是故經中說命為食見色為 觸。未來身淨故說佛性。 260

vò lai, cuï tuùc trang nghieâm thanh tònh chi thaân, ñaéc kieán töû! Ngaõ vò chuùng sanh, hoaëc thôøi thuyeát nhaân vi quaû, hoaëc thôøi thuyeát quaû vi nhaân. Thò coá kinh trung thuyeát maïng vi thöïc; kieán saéc vi xuùc; vò lai thaân tònh, coá thuyeát Phaät taùnh. 261


大般涅槃經 世尊。如佛所說義如是者。何故說言一切 眾生悉有佛性。 善男子。眾生佛性雖現在無不可言無。如 虛空性雖無現在不得言無。一切眾生雖復無 常而是佛性常住無變。是故我於此經中說。 眾生佛性非內非外。猶如虛空非內非外。如 其虛空有內外者。虛空不名為一為常。亦不 得言一切處有。虛空雖復非內非���。而諸眾 生悉皆有之。眾生佛性亦復如是。 如汝所言一闡提輩有善法者。是義不然。 何以故。一闡提輩若有身業,口業,意業,取 業,求業,施業,解業,如是等業悉是邪業。何 以故。不求因果故。 善男子。如訶梨勒菓根莖枝葉花實悉苦。 一闡提業亦復如是。 善男子。如來具足知諸根力。是故善能分 別眾生上中下根。能知是人轉下作中。能知 是人轉中作上。能知是人轉上作中。能知是 人轉中作下。是故當知眾生根性無有決定。 以無定故或斷善根斷已還生。若諸眾生根性 262

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Theá Toân! Nhö Phaät sôû thuyeát nghóa nhö thò giaû, haø coá thuyeát ngoân nhaát thieát chuùng sanh taát höõu Phaät taùnh? Thieän nam töû! Chuùng sanh Phaät taùnh, tuy hieän taïi voâ, baát khaû ngoân voâ; nhö hö khoâng taùnh, tuy voâ hieän taïi, baát ñaéc ngoân voâ. Nhaát thieát chuùng sanh tuy phuïc voâ thöôøng, nhi thò Phaät taùnh thöôøng truï voâ bieán. Thò coá ngaõ ö thöû kinh trung thuyeát: chuùng sanh Phaät taùnh phi noäi, phi ngoaïi; do nhö hö khoâng phi noäi, phi ngoaïi. Nhö kyø hö khoâng höõu noäi, ngoaïi giaû, hö khoâng baát danh vi nhaát, vi thöôøng, dieäc baát ñaéc ngoân nhaát thieát xöù höõu. Hö khoâng tuy phuïc phi noäi, phi ngoaïi, nhi chö chuùng sanh taát giai höõu chi. Chuùng sanh Phaät taùnh dieäc phuïc nhö thò. Nhö nhöõ sôû ngoân: Nhaát-xieån-ñeà boái höõu thieän phaùp giaû, thò nghóa baát nhieân. Haø dó coá? Nhaát-xieån-ñeà boái nhöôïc höõu thaân nghieäp, khaåu nghieäp, yù nghieäp, thuû nghieäp, caàu nghieäp, thí nghieäp, giaûi nghieäp, nhö thò ñaúng nghieäp taát thò taø nghieäp. Haø dó coá? Baát caàu nhaân quaû coá. Thieän nam töû! Nhö ha-leâ-laëc, quaû, caên, haønh, chi, dieäp, hoa, thaät taát khoå. Nhaát-xieån-ñeà nghieäp dieäc phuïc nhö thò. Thieän nam töû! Nhö Lai cuï tuùc tri chö caên löïc, thò coá thieän naêng phaân bieät chuùng sanh thöôïng, trung, haï caên; naêng tri thò nhaân chuyeån haï taùc trung, naêng tri thò nhaân chuyeån trung taùc thöôïng; naêng tri thò nhaân chuyeån thöôïng taùc trung; naêng tri thò nhaân chuyeån trung taùc haï. Thò coá ñöông tri chuùng sanh caên taùnh voâ höõu quyeát ñònh. Dó voâ ñònh coá, hoaëc ñoaïn thieän caên, ñoaïn dó hoaøn sanh. Nhöôïc 263


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

定者。終不先斷斷已復生。亦不應說一闡提 輩墮於地獄壽命一劫。

chö chuùng sanh caên taùnh ñònh giaû, chung baát tieân ñoaïn, ñoaïn dó phuïc sanh! Dieäc baát öng thuyeát nhaát-xieån-ñeà boái ñoïa ö ñòa nguïc, thoï maïng nhaát kieáp.

善男子。是故如來說一切法無有定相。

Thieän nam töû! Thò coá Nhö Lai thuyeát nhaát thieát phaùp voâ höõu ñònh töôùng.

迦葉菩薩白佛言。世尊。如來具足知諸根 力。定知善星當斷善根。以何因緣。聽其出 家。 佛言。善男子。我於往昔初出家時。吾 弟難陀。從弟阿難。調婆達多。子羅睺羅。 如是等輩皆悉隨我出家修道。我若不聽善星 出家。其人次當得紹王位。其力自在當壞佛 法。以是因緣我便聽其出家修道。 善男子。善星比丘若不出家亦斷善根。於 無量世都無利益。今出家已雖斷善根。能受 持戒供養恭敬耆舊長宿有德之人。修習初禪 乃至四禪。是名善因。如是善因能生善法。 善法既生能修習道。既修習道當得阿耨多羅 三藐三菩提。是故我聽善星出家。 善男子。若我不聽善星比丘出家受戒。則 不得稱我為如來具足十力。 264

Ca-dieáp Boà Taùt baïch Phaät ngoân: Theá Toân! Nhö Lai cuï tuùc tri chö caên löïc, ñònh tri Thieän Tinh ñöông ñoaïn thieän caên; dó haø nhaân duyeân thính kyø xuaát gia? Phaät ngoân: Thieän nam töû! Ngaõ ö vaõng tích, sô xuaát gia thôøi, ngoâ ñeä Nan-ñaø, tuøng ñeä A-nan, Ñieàu-baø-ñaït-ña, töû La-haàu-la, nhö thò ñaúng boái giai taát tuøy ngaõ, xuaát gia tu ñaïo. Ngaõ nhöôïc baát thính Thieän Tinh xuaát gia, kyø nhaân thöù ñöông ñaéc thieäu vöông vò; kyø löïc töï taïi, ñöông hoaïi Phaät phaùp. Dó thò nhaân duyeân, ngaõ tieän thính kyø xuaát gia tu ñaïo. Thieän nam töû! Thieän Tinh tyø-kheo nhöôïc baát xuaát gia, dieäc ñoaïn thieän caên, ö voâ löôïng theá, ñoâ voâ lôïi ích. Kim xuaát gia dó, tuy ñoaïn thieän caên, naêng thoï trì giôùi; cuùng döôøng cung kính kyø cöïu tröôûng tuùc, höõu ñöùc chi nhaân; tu taäp sô thieàn naõi chí Töù thieàn. Thò danh thieän nhaân. Nhö thò thieän nhaân naêng sanh thieän phaùp. Thieän phaùp kyù sanh, naêng tu taäp ñaïo. Kyù tu taäp ñaïo, ñöông ñaéc A-naäuña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Thò coá ngaõ thính Thieän Tinh xuaát gia. Thieän nam töû! Nhöôïc ngaõ baát thính Thieän Tinh tyøkheo xuaát gia thoï giôùi, taéc baát ñaéc xöng ngaõ vi Nhö Lai cuï tuùc Thaäp löïc. 265


大般涅槃經 善男子。佛觀眾生具足善法及不善法。是 人雖具如是二法。不久能斷一切善根具不善 根。何以故。如是眾生不親善友不聽正法不 善思惟不如法行。以是因緣能斷善根具不善 根。 善男子。如來復知是人現世若未來世少壯 老時。當近善友聽受正法苦集滅道。爾時則 能還生善根。 善男子。譬如有泉去村不遠。其水甘美具

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Phaät quan chuùng sanh cuï tuùc thieän phaùp caäp baát thieän phaùp. Thò nhaân tuy cuï nhö thò nhò phaùp, baát cöûu naêng ñoaïn nhaát thieát thieän caên, cuï baát thieän caên. Haø dó coá? Nhö thò chuùng sanh baát thaân thieän höõu, baát thính Chaùnh phaùp, baát thieän tö duy, baát nhö phaùp haønh; dó thò nhaân duyeân, naêng ñoaïn thieän caên, cuï baát thieän caên. Thieän nam töû! Nhö Lai phuïc tri thò nhaân hieän theá, nhöôïc vò lai theá, thieáu, traùng, laõo thôøi, ñöông caän thieän höõu, thính thoï Chaùnh phaùp: Khoå, Taäp, Dieät, Ñaïo. Nhó thôøi taéc naêng hoaøn sanh thieän caên. Thieän nam töû! Thí nhö höõu tuyeàn, khöù thoân baát vieãn. Kyø thuûy cam myõ, cuï baùt coâng ñöùc. Höõu nhaân nhieät khaùt,

八功德。有人熱渴欲往泉所。邊有智者觀是

duïc vaõng tuyeàn sôû. Bieân höõu trí giaû, quan thò khaùt nhaân,

渴人。必定無疑當至水所。何以故。無異路

taát ñònh voâ nghi, ñöông chí thuûy sôû. Haø dó coá? Voâ dò loä coá.

故。如來世尊。觀諸眾生亦復如是。是故如 來名為具足知諸根力。 爾時世尊取地少土置之爪上。告迦葉言。 是土多耶。十方世界地土多乎。 迦葉菩薩白佛言。世尊。爪上土者。不比 十方所有土也。 善男子。有人捨身還得人身。捨三惡身得 受人身。諸根完具生於中國。具足正信能修 266

Nhö Lai Theá Toân quan chö chuùng sanh, dieäc phuïc nhö thò. Thò coá Nhö Lai danh vi cuï tuùc tri chö caên löïc. Nhó thôøi, Theá Toân thuû ñòa thieåu thoå, trí chi traûo thöôïng; caùo Ca-dieáp ngoân: Thò thoå ña da? Thaäp phöông theá giôùi ñòa thoå ña hoà? Ca-dieáp Boà Taùt baïch Phaät ngoân: Theá Toân! Traûo thöôïng thoå giaû baát tyû thaäp phöông sôû höõu thoå daõ. Thieän nam töû! Höõu nhaân xaû thaân, hoaøn ñaéc nhaân thaân; xaû tam aùc thaân, ñaéc thoï nhaân thaân, chö caên hoaøn cuï, sanh ö trung quoác, cuï tuùc chaùnh tín, naêng tu taäp ñaïo. Tu taäp ñaïo dó, naêng tu chaùnh ñaïo. Tu chaùnh ñaïo dó, naêng ñaéc giaûi 267


大般涅槃經 習道。修習道已能修正道。修正道已能得解 脫。得解脫已能入涅槃如爪上土。 捨人身已得三惡身。捨三惡身得三惡身。 諸根不具生於邊地。信邪倒見修習邪道。不 得解脫常樂涅槃。如十方界所有地土。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

thoaùt. Ñaéc giaûi thoaùt dó, naêng nhaäp Nieát-baøn; nhö traûo thöôïng thoå. Xaû nhaân thaân dó, ñaéc tam aùc thaân; xaû tam aùc thaân, ñaéc tam aùc thaân, chö caên baát cuï, sanh ö bieân ñòa, tín taø ñaûo kieán, tu taäp taø ñaïo; baát ñaéc: giaûi thoaùt, thöôøng, laïc, Nieátbaøn; nhö thaäp phöông giôùi sôû höõu ñòa thoå.

善男子。護持禁戒精勤不懈。不犯四重不

Thieän nam töû! Hoä trì caám giôùi, tinh caàn baát giaûi, baát phaïm töù troïng, baát taùc nguõ nghòch, baát duïng taêng-man

作五逆不用僧鬘物。不作一闡提不斷善根。 信如是等涅槃經典。如爪上土。

vaät, baát taùc nhaát-xieån-ñeà, baát ñoaïn thieän caên, tín nhö thò ñaúng Nieát-baøn kinh ñieån; nhö traûo thöôïng thoå.

毀戒懈怠犯四重禁作五逆罪用僧鬘物。作 一闡提斷諸善根。不信是經如十方界所有地 土。 善男子。如來善知眾生如是上中下根。是 故稱佛具知根力。 迦葉菩薩白佛言。世尊。如來具足是知 根力。是故能知一切眾生上中下根利鈍差 別。知現在世眾生諸根。亦知未來眾生諸 根。如是眾生於佛滅後作如是說。如來畢竟 入於涅槃。或不畢竟入於涅槃。或說有我或 說無我。或有中陰或無中陰。或說有退或說 268

Huûy giôùi giaûi ñaõi, phaïm töù troïng caám, taùc nguõ nghòch toäi, duïng taêng man vaät, taùc Nhaát-xieån-ñeà, ñoaïn chö thieän caên, baát tín thò kinh; nhö thaäp phöông giôùi sôû höõu ñòa thoå. Thieän nam töû! Nhö Lai thieän tri chuùng sanh nhö thò thöôïng, trung, haï caên, thò coá xöng Phaät, cuï tri caên löïc. Ca-dieáp Boà Taùt baïch Phaät ngoân: Theá Toân! Nhö Lai cuï tuùc thò tri caên löïc, thò coá naêng tri nhaát thieát chuùng sanh thöôïng, trung, haï caên; lôïi, ñoän sai bieät; tri hieän taïi theá chuùng sanh chö caên, dieäc tri vò lai chuùng sanh chö caên. Nhö thò chuùng sanh, ö Phaät dieät haäu, taùc nhö thò thuyeát: Nhö Lai taát caùnh nhaäp ö Nieát-baøn; hoaëc: Baát taát caùnh nhaäp ö Nieát-baøn. Hoaëc thuyeát: höõu ngaõ; hoaëc thuyeát: Voâ ngaõ; hoaëc: Höõu trung aám; hoaëc: Voâ trung aám. Hoaëc thuyeát: Höõu thoái; hoaëc thuyeát: voâ thoái. Hoaëc ngoân: Nhö Lai thaân thò höõu vi; hoaëc ngoân: Nhö Lai thaân thò voâ vi. Hoaëc höõu 269


大般涅槃經 無退。或言如來身是有為。或言如來身是無 為。或有說言十二因緣是有為法。或說因緣 是無為法。或說心是有常。或說心是無常。 或有說言受五欲樂能障聖道或說不遮。或說 世第一法唯是欲界或說三界。 或說布施唯是意業。或有說言即是五陰。 或有說言有三無為。或有說言無三無為。復 有說言或有造色。復有說言或無造色。或有 說言有無作色。或有說言無無作色。或有說 言有心數法。或有說言無心數法。或有說言 有五種有。或有說言有六種有。或有說言八 戒齋法。優婆塞戒具足受得。或有說言不具 足受得。或說比丘犯四重已比丘戒在。或說 不在。或有說言須陀洹人斯陀含人阿那含人 阿羅漢人皆得佛道。或言不得。或說佛性即 眾生有。或說佛性離眾生有。或有說言犯四 重禁作五逆罪一闡提等皆有佛性。或說言 無。或有說言有十方佛。或有說言無十方 佛。如其如來具足成就知根力者。何故今日 不決定說。 270

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

thuyeát ngoân: Thaäp nhò nhaân duyeân thò höõu vi phaùp; hoaëc thuyeát: Nhaân duyeân thò voâ vi phaùp. Hoaëc thuyeát: taâm thò höõu thöôøng; hoaëc thuyeát: Taâm thò voâ thöôøng. Hoaëc höõu thuyeát ngoân: Thoï nguõ duïc laïc naêng chöôùng Thaùnh ñaïo; hoaëc thuyeát: Baát giaø. Hoaëc thuyeát: Theá ñeä nhaát phaùp duy thò Duïc giôùi; hoaëc thuyeát: Tam giôùi. Hoaëc thuyeát: Boá thí duy thò yù nghieäp; Hoaëc höõu thuyeát ngoân: Töùc thò nguõ aám. Hoaëc höõu thuyeát ngoân: Höõu tam voâ vi; hoaëc höõu thuyeát ngoân: Voâ tam voâ vi. Phuïc höõu thuyeát ngoân: Hoaëc höõu taïo saéc; Phuïc höõu thuyeát ngoân: Hoaëc voâ taïo saéc. Hoaëc höõu thuyeát ngoân: Höõu voâ taùc saéc; hoaëc höõu thuyeát ngoân: Voâ voâ taùc saéc. Hoaëc höõu thuyeát ngoân: Höõu taâm soá phaùp; hoaëc höõu thuyeát ngoân: Voâ taâm soá phaùp. Hoaëc höõu thuyeát ngoân: Höõu nguõ chuûng höõu; hoaëc höõu thuyeát ngoân: Höõu luïc chuûng höõu. Hoaëc höõu thuyeát ngoân: Baùt giôùi trai phaùp, Öu-baø-taéc giôùi cuï tuùc thoï ñaéc. Hoaëc höõu thuyeát ngoân: Baát cuï tuùc thoï ñaéc. Hoaëc thuyeát: Tyø-kheo phaïm Töù troïng dó, Tyø-kheo giôùi taïi; hoaëc thuyeát: Baát taïi. Hoaëc höõu thuyeát ngoân: Tu-ñaø-hoaøn nhaân, Tö-ñaø-haøm nhaân, A-na-haøm nhaân, A-la-haùn nhaân giai ñaéc Phaät ñaïo; hoaëc ngoân: Baát ñaéc. Hoaëc thuyeát: Phaät taùnh töùc chuùng sanh höõu; hoaëc thuyeát: Phaät taùnh ly chuùng sanh höõu. Hoaëc höõu thuyeát ngoân: Phaïm töù troïng caám, taùc nguõ nghòch toäi, Nhaát-xieån-ñeà ñaúng, giai höõu Phaät taùnh; hoaëc thuyeát ngoân: Voâ. Hoaëc höõu thuyeát ngoân: Höõu thaäp phöông Phaät; hoaëc höõu thuyeát ngoân: Voâ thaäp phöông Phaät. Nhö kyø Nhö Lai cuï tuùc thaønh töïu tri caên löïc giaû, haø coá kim nhaät baát quyeát ñònh thuyeát? 271


大般涅槃經 佛告迦葉菩薩。善男子。如是之義非眼識 知。乃至非意識知。乃是智慧之所能知。若 有智者我於是人終不作二。是亦謂我不作二 說。於無智者作不定說而是無智亦復謂我作 不定說。 善男子。如來所有一切善行悉為調伏諸 眾生故。譬如醫王所有醫方悉為療治一切病 苦。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Phaät caùo Ca-dieáp Boà Taùt: Thieän nam töû! Nhö thò chi nghóa, phi nhaõn thöùc tri, naõi chí phi yù thöùc tri; naõi thò trí tueä chi sôû naêng tri. Nhöôïc höõu trí giaû, ngaõ ö thò nhaân, chung baát taùc nhò; thò dieäc vò ngaõ baát taùc nhò thuyeát. Ö voâ trí giaû, taùc baát ñònh thuyeát; nhi thò voâ trí dieäc phuïc vò ngaõ taùc baát ñònh thuyeát. Thieän nam töû! Nhö Lai sôû höõu nhaát thieát thieän haïnh, taát vò ñieàu phuïc chö chuùng sanh coá. Thí nhö Y vöông sôû höõu y phöông, taát vò lieäu trò nhaát thieát beänh khoå. Thieän nam töû! Nhö Lai Theá Toân, vò quoác ñoä coá, vò thôøi

善男子。如來世尊為國土故為時節故為 他語故為度人故為眾根故。於一法中作二種 說。於一名法說無量名。於一義中說無量 名。於無量義說無量名。

tieát coá, vò tha ngöõ coá, vò ñoä nhaân coá, vò chuùng caên coá, ö

云何一名說無量名。猶如涅槃亦名涅槃。

baøn, dieäc danh Nieát-baøn, dieäc danh voâ sanh, dieäc danh

亦名無生亦名無出。亦名無作亦名無為。亦 名歸依亦名窟宅。亦名解脫亦名光明。亦名 燈明亦名彼岸。亦名無畏亦名無退。亦名安

nhaát phaùp trung, taùc nhò chuûng thuyeát; ö nhaát danh phaùp, thuyeát voâ löôïng danh; ö nhaát nghóa trung, thuyeát voâ löôïng danh; ö voâ löôïng nghóa, thuyeát voâ löôïng danh. Vaân haø nhaát danh, thuyeát voâ löôïng danh? Do nhö Nieátvoâ xuaát, dieäc danh voâ taùc, dieäc dnh voâ vi, dieäc danh quy y, dieäc danh quaät traïch, dieäc danh giaûi thoaùt, dieäc danh Quang minh, dieäc danh Ñaêng minh, dieäc danh bæ ngaïn, dieäc danh voâ uùy, dieäc danh voâ thoâi, dieäc danh An xöû, dieäc

處亦名寂靜。亦名無相亦名無二。亦名一行 亦名清涼。亦名無闇亦名無礙。亦名無諍亦

danh tòch tónh, dieäc danh Voâ töôùng, dieäc danh Voâ nhò,

名無濁。亦名廣大亦名甘露亦名吉祥。是名 一名作無量名。

Voâ tröôïc, dieäc danh Quaûng ñaïi, dieäc danh Cam loä, dieäc

272

dieäc danh Nhaát haïnh, dieäc danh Thanh löông, dieäc danh Voâ aùm, dieäc danh Voâ ngaïi, dieäc danh Voâ tranh, dieäc danh danh Kieát töôøng. Thò danh nhaát danh, taùc voâ löôïng danh. 273


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

云何一義說無量名。猶如帝釋亦名帝釋。 亦名憍尸迦。亦名婆蹉婆。亦名富蘭陀羅。 亦名摩法婆。亦名因陀羅。亦名千眼。亦名 舍脂夫。亦名金剛。亦名寶頂。亦名寶幢。 是名一義說無量名。

Vaân haø nhaát nghóa, thuyeát voâ löôïng danh? Do nhö Ñeá-thích, dieäc danh Ñeá-thích, dieäc danh Kieàu-thi-ca, dieäc danh Baø-sa-baø, dieäc danh Phuù-lan-ñaø-la, dieäc danh Maphaùp-baø, dieäc danh Nhaân-ñaø-la, dieäc danh Thieân nhaõn, dieäc danh Xaù-chæ-phu, dieäc danh Kim cang, dieäc danh Baûo ñænh, dieäc danh Baûo traøng. Thò danh nhaát nghóa, thuyeát voâ löôïng danh.

云何於無量義說無量名。如佛如來亦名如 來,義異名異。亦名阿羅呵義異名異亦名三藐

Vaân haø ö voâ löôïng nghóa, thuyeát voâ löôïng danh? Nhö Phaät Nhö Lai, dieäc danh Nhö Lai, nghóa dò, danh dò; dieäc danh A-la-ha, nghóa dò, danh dò; dieäc danh Tam-mieäu Tam-phaät-ñaø, nghóa dò, danh dò; dieäc danh Thuyeàn sö, dieäc danh Ñaïo sö, dieäc danh Chaùnh giaùc, dieäc danh Minh haïnh tuùc, dieäc danh Ñaïi sö töû vöông, dieäc danh Sa-moân, dieäc danh Baø-la-moân, dieäc danh Tòch tónh, dieäc danh Thí chuû, dieäc danh Ñaùo bæ ngaïn, dieäc danh Ñaïi y vöông, dieäc danh Ñaïi töôïng vöông, dieäc danh Ñaïi long vöông, dieäc danh Thí nhaõn, dieäc danh Ñaïi löïc só, dieäc danh Ñaïi voâ uùy, dieäc danh Baûo truï, dieäc danh Thöông chuû, dieäc danh Ñaéc thoaùt, dieäc danh Tröôïng phu, dieäc danh Thieân nhaân sö, dieäc danh Ñaïi phaân-ñaø-lî, dieäc danh Ñoäc voâ ñaúng löõ, dieäc danh Ñaïi phöôùc ñieàn, dieäc danh Ñaïi trí tueä haûi, dieäc danh Voâ töôùng, dieäc danh Cuï tuùc baùt trí. Nhö thò nhaát thieát nghóa dò, danh dò. Thieän nam töû! Thò danh voâ löôïng nghóa trung, thuyeát voâ löôïng danh.

三佛陀義異名異。亦名船師。亦名導師。亦 名正覺。亦名明行足。亦名大師子王。亦名 沙門。亦名婆羅門。亦名寂靜。亦名施主。 亦名到彼岸。亦名大醫王。亦名大象王。亦 名大龍王。亦名施眼。亦名大力士。亦名大 無畏。亦名寶聚。亦名商主。亦名得脫。亦 名大丈夫。亦名天人師。亦名大分陀利。亦 名獨無等侶。亦名大福田。亦名大智慧海。 亦名無相。亦名具足八智。如是一切義異名 異。善男子。是名無量義中說無量名。 復有一義說無量名。所謂如陰亦名為陰。 亦名顛倒。亦名為諦。亦名四念處。亦名四 食。亦名四識住處。亦名為有。亦名為道。 274

Phuïc höõu nhaát nghóa, thuyeát voâ löôïng danh. Sôû vò nhö aám, dieäc danh vi aám, dieäc danh ñieân ñaûo, dieäc danh vi ñeá, dieäc danh Töù nieäm xöù, dieäc danh Töù thöïc, dieäc danh Töù thöùc truï xöù, dieäc danh vi höõu, dieäc danh vi ñaïo, dieäc 275


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

亦名為時。亦名眾生。亦名為世。亦名第一 義。亦名三修謂身戒心。亦名因果。亦名煩 惱。亦名解脫。亦名十二因緣。亦名聲聞。 辟支佛。佛。亦名地獄餓鬼畜生人天。亦名 過去現在未來。是名一義說無量名。

danh vi thôøi, dieäc danh chuùng sanh, dieäc danh vi theá, dieäc danh Ñeä nhaát nghóa; dieäc danh tam tu, vò: thaân, giôùi, taâm; dieäc danh nhaân quaû, dieäc danh phieàn naõo, dieäc danh giaûi thoaùt, dieäc danh Thaäp nhò nhaân duyeân, dieäc danh Thanh vaên, Bích-chi Phaät, Phaät, dieäc danh Ñòa nguïc, ngaï quyû, suùc sanh, nhaân thieân, dieäc danh quaù khö, hieän taïi, vò lai. Thò danh nhaát nghóa, thuyeát voâ löôïng danh.

善男子。如來世尊為眾生故廣中說略略中 說廣。第一義諦說為世諦。說世諦法為第一

Thieän nam töû! Nhö Lai Theá Toân, vò chuùng sanh coá, quaûng trung thuyeát löôïc, löôïc trung thuyeát quaûng; Ñeä nhaát nghóa ñeá thuyeát vi Theá ñeá; thuyeát Theá ñeá phaùp vi Ñeä nhaát nghóa ñeá.

義諦。 云何名為廣中說略。如告比丘我今宣說十 二因緣。云何名為十二因緣。所謂因果。

Vaân haø danh vi quaûng trung, thuyeát löôïc? Nhö caùo tyøkheo: Ngaõ kim tuyeân thuyeát Thaäp nhò nhaân duyeân. Vaân haø danh vi Thaäp nhò nhaân duyeân? Sôû vò nhaân quaû.

云何名為略中說廣。如告比丘我今宣說苦 集滅道。苦者所謂無量諸苦。集者所謂無量

Vaân haø danh vi löôïc trung, thuyeát quaûng? Nhö caùo tyøkheo: Ngaõ kim tuyeân thuyeát khoå, taäp, dieät, ñaïo. Khoå giaû, sôû vò voâ löôïng chö khoå... taäp giaû, sôû vò: voâ löôïng phieàn naõo... Dieät giaû, sôû vò: voâ löôïng giaûi thoaùt...Ñaïo giaû, sôû vò: voâ löôïng phöông tieän...

煩惱。滅者所謂無量解脫。道者所謂無量方 便。 云何名為第一義諦說為世諦。如告比丘吾 今此身有老病死。 云何名為世諦說為第一義諦。如告憍陳如 汝得法故名阿若憍陳如。 是故隨人隨意隨時。故名如來知諸根力。 276

Vaân haø danh vi Ñeä nhaát nghóa ñeá thuyeát vi Theá ñeá? Nhö caùo tyø-kheo: Ngoâ kim thöû thaân, höõu laõo, beänh, töû. Vaân haø danh vi Theá ñeá, thuyeát vi Ñeä nhaát nghóa ñeá? Nhö caùo Kieàu-traàn-nhö: Nhöõ ñaéc phaùp coá, danh A-nhaõ Kieàu-traàn-nhö. Thò coá tuøy nhaân, tuøy yù, tuøy thôøi, coá danh Nhö Lai tri chö caên löïc. 277


大般涅槃經 善男子。我若當於如是等義作定說者。則 不得稱我為如來具知根力。 善男子。有智之人當知香象所負非驢所 勝。一切眾生所行無量。是故如來種種為說 無量之法。何以故。眾生多有諸煩惱故。若 使如來說於一行。不名如來具足成就知諸根 力。是故我於餘經中說。五種眾生不應還為 說五種法。為不信者不讚正信。為毀禁者不 讚持戒。為慳貪者不讚布施。為懈怠者不讚 多聞。為愚癡者不讚智慧。 何以故。智者若為是五種人說是五事。當 知說者不得具足知諸根力。亦不得名憐愍眾 生。何以故。是五種人聞是事已。生不信心 惡心瞋心。以是因緣於無量世受苦果報。是 故不名憐愍眾生具知根力。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Ngaõ nhöôïc ñöông ö nhö thò ñaúng nghóa, taùc ñònh thuyeát giaû, taéc baát ñaéc xöng ngaõ vi Nhö Lai, cuï tri caên löïc. Thieän nam töû! Höõu trí chi nhaân, ñöông tri höông töôïng sôû phuï, phi lö sôû thaéng. Nhaát thieát chuùng sanh sôû haønh voâ löôïng, thò coá Nhö Lai chuûng chuûng vò thuyeát voâ löôïng chi phaùp. Haø dó coá? Chuùng sanh ña höõu chö phieàn naõo coá. Nhöôïc söû Nhö Lai thuyeát ö nhaát haïnh, baát danh Nhö Lai, cuï tuùc thaønh töïu tri chö caên löïc. Thò coá ngaõ ö dö kinh trung, thuyeát: nguõ chuûng chuùng sanh, baát öng hoaøn vò thuyeát nguõ chuûng phaùp: vò baát tín giaû, baát taùn chaùnh tín; vò huûy caám giaû, baát taùn trì giôùi; vò khan tham giaû, baát taùn boá thí; vò giaûi ñaõi giaû, baát taùn ña vaên; vò ngu si giaû, baát taùn trí tueä. Haø dó coá? Trí giaû nhöôïc vò thò nguõ chuûng nhaân, thuyeát thöû nguõ söï, ñöông tri thuyeát giaû baát ñaéc cuï tuùc tri chö caên löïc; dieäc baát ñaéc danh laân maãn chuùng sanh. Haø dó coá? Thò nguõ chuûng nhaân, vaên thò söï dó, sanh baát tín taâm, aùc taâm, saân taâm. Dó thò nhaân duyeân, ö voâ löôïng theá, thoï khoå quaû baùo. Thò coá baát danh laân maãn chuùng sanh, cuï tri caên löïc.

是故我先於餘經中告舍利弗。汝慎勿為利 根之人廣說法語鈍根之人略說法也。舍利弗 言。世尊。我但為憐愍故說。非是具足知根 力故說。

Thò coá ngaõ tieân, ö dö kinh trung, caùo Xaù-lôïi-phaát: Nhöõ thaän vaät vò lôïi caên chi nhaân, quaûng thuyeát phaùp ngöõ; ñoän caên chi nhaân, löôïc thuyeát phaùp daõ. Xaù-lôïi-phaát ngoân: Theá Toân! Ngaõ ñaûn vò laân maãn coá thuyeát, phi thò cuï tuùc tri caên löïc coá thuyeát.

善男子。廣略說法是佛境界。非諸聲聞緣 覺所知。

Thieän nam töû! Quaûng, löôïc thuyeát phaùp, thò Phaät caûnh giôùi; phi chö Thanh vaên, Duyeân giaùc sôû tri.

278

279


大般涅槃經 善男子。如汝所言佛涅槃後。諸弟子等各 異說者。是人皆以顛倒因緣不得正見。是故 不能自利利他。 善男子。是諸眾生非唯一性一行一根一 種國土一善知識。是故如來為彼種種宣說法 要。以是因緣十方三世諸佛如來。為眾生故 開示演說十二部經。 善男子。如來說是十二部經。非為自利但 為利他。是故如來第五力者名為解力。是二 力故如來深知是人現在能斷善根。是人後世 能斷善根。是人現在能得解脫。是人後世能 得解脫。是故如來名無上力士。 善男子。若言如來畢竟涅槃不畢竟涅槃。 是人不解如來意故作如是說。 善男子。是香山中有諸仙人五萬三千。皆 於過去迦葉佛所。修諸功德未得正道親近諸 佛聽受正法。如來欲為如是人故告阿難言。 過三月已吾當涅槃。諸天聞已其聲展轉乃至 香山。諸仙聞已即生悔心作如是言。云何我 280

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Nhö nhöõ sôû ngoân: Phaät Nieát-baøn haäu, chö ñeä töû ñaúng, caùc dò thuyeát giaû. Thò nhaân giai dó ñieân ñaûo nhaân duyeân, baát ñaéc chaùnh kieán. Thò coá baát naêng töï lôïi, lôïi tha. Thieän nam töû! Thò chö chuùng sanh, phi duy nhaát taùnh, nhaát haïnh, nhaát caên, nhaát chuûng quoác ñoä, nhaát thieän tri thöùc. Thò coá Nhö Lai vò bæ, chuûng chuûng tuyeân thuyeát phaùp yeáu. Dó thò nhaân duyeân, Thaäp phöông tam theá chö Phaät Nhö Lai, vò chuùng sanh coá, khai thò dieãn thuyeát Thaäp nhò boä kinh. Thieän nam töû! Nhö Lai thuyeát thò Thaäp nhò boä kinh, phi vò töï lôïi, ñaûn vò lôïi tha. Thò coá Nhö Lai ñeä nguõ löïc giaû, danh vi giaûi löïc. Thò nhò löïc coá, Nhö Lai thaâm tri: thò nhaân hieän taïi naêng ñoaïn thieän caên, thò nhaân haäu theá naêng ñoaïn thieän caên; thò nhaân hieän taïi naêng ñaéc giaûi thoaùt, thò nhaân haäu theá naêng ñaéc giaûi thoaùt. Thò coá Nhö Lai, danh voâ thöôïng löïc só. Thieän nam töû! Nhöôïc ngoân Nhö Lai taát caùnh Nieát-baøn; baát taát caùnh Nieát-baøn, thò nhaân baát giaûi Nhö Lai yù coá, taùc nhö thò thuyeát. Thieän nam töû! Thò höông sôn trung, höõu chö tieân nhaân, nguõ vaïn tam thieân; giai ö quaù khöù, Ca-dieáp Phaät sôû, tu chö coâng ñöùc; vò ñaéc chaùnh ñaïo, thaân caän chö Phaät, thính thoï Chaùnh Phaùp. Nhö Lai duïc vò nhö thò nhaân coá, caùo A-nan ngoân: Quaù tam nguyeät dó, ngoâ ñöông Nieát-baøn. Chö thieân vaên dó, kyø thinh trieån chuyeån naõi chí Höông sôn. Chö tieân vaên dó, töùc sanh hoái taâm, taùc nhö thò ngoân: Vaân haø ngaõ 281


大般涅槃經 等得生人中不親近佛。諸佛如來出世甚難如 優曇花。我今當往至世尊所聽受正法。 善男子。爾時五萬三千諸仙即來我所。 我時即為如應說法。諸大士。色是無常何以 故。色之因緣是無常故。無常因生色云何 常。乃至識亦如是。爾時諸仙聞是法已。即 時獲得阿羅漢果。 善男子。拘尸那竭有諸力士三十萬人無 所繫屬。自恃憍恣色力命財狂醉亂心。善男 子。我為調伏諸力士故告目連言。汝當調 伏如是力士。時目犍連敬順我教。於五年中 種種教化。乃至不能令一力士受法調伏。是 故我復為彼力士告阿難言。過三月已吾當涅 槃。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

ñaúng ñaéc sanh nhaân trung, baát thaân caän Phaät? Chö Phaät Nhö Lai xuaát theá thaäm nan, nhö Öu-ñaøm hoa. Ngaõ kim ñöông vaõng chí Theá Toân sôû, thính thoï Chaùnh phaùp. Thieän nam töû! Nhó thôøi, nguõ vaïn tam thieân chö tieân töùc lai ngaõ sôû. Ngaõ thôøi töùc vò nhö öùng thuyeát Phaùp: Chö Ñaïi só! Saéc thò voâ thöôøng. Haø dó coá? Saéc chi nhaân duyeân thò voâ thöôøng coá. Voâ thöôøng nhaân sanh, saéc vaân haø thöôøng? Naõi chí thöùc dieäc nhö thò. Nhó thôøi, chö Tieân vaên thò Phaùp dó, töùc thôøi hoaïch ñaéc A-la-haùn quaû. Thieän nam töû! Caâu-thi-na-kieät, höõu chö löïc só, tam thaäp vaïn nhaân, voâ sôû heä thuoäc, töï thò kieâu töù, saéc, löïc, maïng, taøi, cuoàng tuùy loaïn taâm. Thieän nam töû! Ngaõ vò ñieàu phuïc chö löïc só coá, caùo Muïc-lieân ngoân: Nhöõ ñöông ñieàu phuïc nhö thò Löïc só. Thôøi Muïc-kieàn-lieân kính thuaän ngaõ giaùo, ö nguõ nieân trung, chuûng chuûng giaùo hoùa; naõi chí baát naêng linh nhaát löïc só thoï phaùp ñieàu phuïc. Thò coá ngaõ phuïc vò bæ löïc só, caùo A-nan ngoân: Quaù tam nguyeät dó, ngoâ ñöông Nieát-baøn. Thieän nam töû! Thôøi chö löïc só, vaên thò ngöõ dó, töông döõ

善男子。時諸力士聞是語已。相與集聚

taäp tuï, bình trò ñaïo loä. Quaù tam nguyeät dó, ngaõ thôøi tieän

平治道路過三月已。我時便從毘舍離國至拘 尸那城。中路遙見諸力士輩。即自化身為

tuøng Tyø-xaù-ly quoác, chí Caâu-thi-na thaønh. Trung loä dao

沙門像。往力士所作如是言。諸童子。作何 事耶。力士聞已皆生瞋恨作如是言。沙門。 汝今云何謂我等輩為童子耶。我時語言。汝

Löïc só vaên dó, giai sanh saân haän, taùc nhö thò ngoân: Sa-

282

kieán chö löïc só boái, töùc töï hoùa thaân, vi sa-moân töôïng, vaõng löïc só sôû, taùc nhö thò ngoân: Chö ñoàng töû boái! Taùc haø söï da? moân! Nhöõ kim vaân haø vò ngaõ ñaúng boái vi ñoàng töû da? Ngaõ thôøi ngöù ngoân: Nhöõ ñaúng ñaïi chuùng, tam thaäp vaïn nhaân, 283


大般涅槃經 今大眾三十萬人盡其身力。不能移此微末小 石。云何不名為童子乎。諸力士言。汝若謂 我為童子者。當知汝即是大人也。 善男子。我於爾時以足二指掘出此石。 是諸力士見是事已。即於己身生輕劣想復作 是言。沙門。汝今復能移徙此石令出道不。 我言童子。何因緣故嚴治此道諸力士言。沙 門。汝不知耶。釋迦如來當由此路至娑羅林 入於涅槃。以是因緣我等平治。 我時讚言。善哉童子。汝等已發如是善 心。吾當為汝除去此石。我時以手舉擲高至 阿迦尼吒。時諸力士見石在空。皆生驚怖尋 欲四散。我復告言。諸力士等。汝今不應生 恐怖心各欲散去。諸力士言。沙門。若能救 護我者我當安住。 爾時我復以手接石置之右掌。力士見已 心生歡喜復作是言。沙門。是石常耶是無常 乎。我於爾時以口吹之。石即散壞猶如微 塵。力士見已唱言。沙���。是石無常。即生 愧心而自考責。云何我等恃怙自在色力命財 284

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

taän kyø thaân löïc, baát naêng di thöû vi maït tieåu thaïch. Vaân haø baát danh vi ñoàng töû hoà? Chö löïc só ngoân: Nhöõ nhöôïc vò ngaõ vi ñoàng töû giaû, ñöông tri nhöõ töùc thò ñaïi nhaân daõ! Thieän nam töû! Ngaõ ö nhó thôøi dó tuùc nhò chæ, quaät xuaát thöû thaïch. Thò chö löïc só, kieán thò söï dó, töùc ö kyû thaân, sanh khinh lieät töôûng. Phuïc taùc thò ngoân: Sa-moân! Nhöõ kim phuïc naêng di tyû thöû thaïch, linh xuaát ñaïo phuû? Ngaõ ngoân: Ñoàng töû! Haø nhaân duyeân coá, nghieâm trò thöû ñaïo? Chö Löïc-só ngoân: Sa-moân! Nhöõ baát tri da? Thích-ca Nhö Lai ñöông do thöû loä, chí Ta-la laâm, nhaäp ö Nieát-baøn. Dó thò nhaân duyeân, ngaõ ñaúng bình trò. Ngaõ thôøi taùn ngoân: Thieän tai ñoàng töû! Nhöõ ñaúng dó phaùt nhö thò thieän taâm, ngoâ ñöông vò nhöõ tröø khöû thöû thaïch. Ngaõ thôøi dó thuû, cöû tròch cao chí A-ca-ni-traù. Thôøi, chö löïc só kieán thaïch taïi khoâng, giai sanh kinh boá, taàm duïc töù taùn. Ngaõ phuïc caùo ngoân: Chö löïc só ñaúng! Nhöõ kim baát öng sanh khuûng boá taâm, caùc duïc taùn khöù. Chö löïc só ngoân: Sa-moân! Nhöôïc naêng cöùu hoä ngaõ giaû, ngaõ ñöông an truï. Nhó thôøi, ngaõ phuïc dó thuû tieáp thaïch, trí chi höõu chöôûng. Löïc-só kieán dó, taâm sanh hoan hyû, phuïc taùc thò ngoân: Samoân! Thò thaïch thöôøng da? Thò voâ thöôøng hoà? Ngaõ ö nhó thôøi, dó khaåu xuy chi. Thaïch töùc taùn hoaïi, do nhö vi traàn. Löïc-só kieán dó, xöôùng ngoân: Sa-moân! Thò thaïch voâ thöôøng. Töùc sanh quyù taâm, nhi töï khaûo traùch: Vaân haø ngaõ ñaúng thò hoã töï taïi, saéc, löïc, maïng, taøi, nhi sanh kieâu maïn? Ngaõ tri kyø taâm, töùc xaû hoùa thaân, hoaøn phuïc boån hình, nhi vò 285


大般涅槃經 而生憍慢。我知其心即捨化身還復本形而為 說法。力士見已一切皆發菩提之心。 善男子。拘尸那竭有一工巧名曰純陀。是 人先於迦葉佛所發大誓願。釋迦如來入涅槃 時我當最後奉施飲食。是故我於毘舍離國顧 命比丘優婆摩那。善男子。過三月已吾當於 彼拘尸那竭娑羅雙樹入般涅槃。汝可往告純 陀令知。 善男子。王舍城中有五通仙名須跋陀。年 百二十常自稱是一切智人生大憍慢。已於過 去無量佛所種諸善根。我亦為欲調伏彼故告 阿難言。過三月已吾當涅槃。須跋聞已當來 我所生信敬心。我當為彼說種種法。其人聞 已當得盡漏。 善男子。羅閱耆王頻婆娑羅。其王太子名 曰善見。業因緣故生惡逆心欲害其父而不得 便。爾時惡人提婆達多亦因過去業因緣故。 復於我所生不善心欲害於我。即修五通不久 獲得。與善見太子共為親友。為太子故現作 種種神通之事。從非門出從門而入。從門而 286

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

thuyeát Phaùp. Löïc só kieán dó, nhaát thieát giai phaùt Boà-ñeà chi taâm. Thieän nam töû! Caâu-thi-na-kieät, höõu nhaát coâng xaûo, danh vieát Thuaàn-ñaø. Thò nhaân tieân ö Ca-dieáp Phaät sôû, phaùt ñaïi theä nguyeän: Thích-ca Nhö Lai nhaäp Nieát-baøn thôøi, ngaõ ñöông toái haäu phuïng thí aåm thöïc! Thò coá ngaõ ö Tyø-xaù-ly quoác, coá maïng Tyø-kheo Öu-baø-ma-na: Thieän nam töû! Quaù tam nguyeät dó, ngoâ ñöông ö bæ Caâu-thi-na-kieät, Ta-la song thoï, nhaäp Baùt Nieát-baøn. Nhöõ khaû vaõng caùo Thuaàn-ñaø linh tri. Thieän nam töû! Vöông Xaù thaønh trung, höõu nguõ thoâng tieân, danh Tu-baït-ñaø, nieân baù nhò thaäp, thöôøng töï xöng thò nhaát thieát trí nhaân; sanh ñaïi kieâu maïn. Dó ö quaù khöù voâ löôïng Phaät sôû, chuûng chö thieän caên. Ngaõ dieäc vò duïc ñieàu phuïc bæ coá, caùo A-nan ngoân: Quaù tam nguyeät dó, ngoâ ñöông Nieát-baøn. Tu-baït vaên dó, ñöông lai ngaõ sôû, sanh tín kính taâm. Ngaõ ñöông vò bæ, thuyeát chuûng chuûng phaùp. Kyø nhaân vaên dó, ñöông ñaéc taän laäu. Thieän nam töû! La-duyeät-kyø vöông, Taàn-baø-sa-la; kyø vöông Thaùi töû, danh vieát Thieän Kieán, nghieäp nhaân duyeân coá, sanh aùc nghòch taâm duïc haïi kyø phuï, nhi baát ñaéc tieän. Nhó thôøi, aùc nhaân, Ñeà-baø-ñaït-ña, dieäc nhaân quaù khöù nghieäp nhaân duyeân coá, phuïc ö ngaõ sôû, sanh baát thieän taâm, duïc haïi ö ngaõ; töùc tu nguõ thoâng, baát cöûu hoaïch ñaéc. Döõ Thieän Kieán Thaùi töû coäng vi thaân höõu. Vò Thaùi töû coá, hieän taùc chuûng chuûng thaàn thoâng chi söï: tuøng phi moân xuaát, tuøng moân nhi nhaäp; tuøng moân nhi xuaát, phi moân nhi nhaäp hoaëc 287


大般涅槃經 出非門而入。或時示現象馬牛羊男女之身。 善見太子見已。即生愛心喜心敬信之心。為 是事故嚴設種種供養之具而供養之又復白 言。大師聖人。我今欲見曼陀羅花。 時提婆達多即便往至三十三天。從彼天人 而求索之。其福盡故都無與者。既不得花作 是思惟。曼陀羅樹無我我所。我若自取當有 何罪。即前欲取便失神通。還見己身在王舍 城。心生慚愧不能復見善見太子。復作是念 我今當往至如來所求索大眾。佛若聽者我當 隨意教詔敕使舍利弗等。 爾時提婆達多便來我所作如是言。唯願如 來。以此大眾付囑於我。我當種種說法教化 令其調伏。我言癡人。舍利弗等聰明大智世 所信伏。我猶不以大眾付囑。況汝癡人食唾 者乎。 時提婆達復於我所倍生惡心作如是言。 瞿曇。汝今雖復調伏大眾。勢亦不久當見磨 滅。作是語已大地即時六返震動。提婆達 多尋時躄地。於其身邊出大暴風吹諸塵土而 288

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

thôøi thò hieän töôïng, maõ, ngöu, döông, nam, nöõ chi thaân. Thieän kieán Thaùi töû kieán dó, töùc sanh aùi taâm, hyû taâm, kính tín chi taâm. Vò thò söï coá, nghieâm thieát chuûng chuûng cuùng döôøng chi cuï, nhi cuùng döôøng chi. Höïu phuïc baïch ngoân: Ñaïi sö Thaùnh nhaân. Ngaõ kim duïc kieán maïn-ñaø-la hoa. Thôøi, Ñeà-baø-ñaït-ña töùc tieän vaõng chí Tam thaäp tam thieân tuøng bæ thieân nhaân nhi caàu saùch chi. Kyø phöôùc taän coá, ñoâ voâ döõ giaû. Kyù baát ñaéc hoa, taùc thò tö duy: Maïn-ñaøla thoï voâ ngaõ, ngaõ sôû. Ngaõ nhöôïc töï thuû, ñöông höõu haø toäi? Töùc tieàn duïc thuû, tieän thaát thaàn thoâng, hoaøn kieán kyû thaân taïi Vöông Xaù thaønh. Taâm sanh taøm quyù, baát naêng phuïc kieán Thieän Kieán Thaùi töû. Phuïc taùc thò nieäm: Ngaõ kim ñöông vaõng chí Nhö Lai sôû, caàu saùch Ñaïi chuùng. Phaät nhöôïc thính giaû, ngaõ ñöông tuøy yù giaùo chieáu saéc söû Xaù-lôïiphaát ñaúng. Nhó thôøi, Ñeà-baø-ñaït-ña tieän lai ngaõ sôû, taùc nhö thò ngoân: Duy nguyeän Nhö Lai dó thöû Ñaïi chuùng, phoù chuùc ö ngaõ. Ngaõ ñöông chuûng chuûng thuyeát phaùp giaùo hoùa, linh kyø ñieàu phuïc. Ngaõ ngoân: Si nhaân! Xaù-lôïi-phaát ñaúng, thoâng minh ñaïi trí, theá sôû tín phuïc. Ngaõ do baát dó Ñaïi chuùng phoù chuùc; huoáng nhöõ si nhaân, thöïc thoùa giaû hoà? Thôøi, Ñeà-baø-ñaït-ña phuïc ö ngaõ sôû, boäi sanh aùc taâm, taùc nhö thò ngoân: Coà-ñaøm! Nhöõ kim tuy phuïc ñieàu phuïc Ñaïi chuùng, theá dieäc baát cöûu, ñöông kieán ma dieät. Taùc thò ngöõ dó, Ñaïi ñòa töùc thôøi luïc phaûn chaán ñoäng. Ñeà-baø-ñaït-ña taàm thôøi tî ñòa, ö kyø thaân bieân, xuaát ñaïi baïo phong, xuy chö 289


大般涅槃經 汙坌之。提婆達多見惡相已。復作是言。若 我此身現世必入阿鼻地獄。我要當報如是大 怨。 時提婆達多尋起往至善見太子所。善見見 已即問。聖人。何故顏容憔悴有憂色耶。提 婆達言。我常如是汝不知乎。善見答言。願 說其意何因緣爾。 時提婆達多言。我今與汝極成親愛。外人 罵汝以為非理。我聞是事。豈得不憂。善見 太子復作是言。國人云何罵辱於我。提婆達 言。國人罵汝為未生怨。 善見復言。何故名我為未生怨誰作此名。 提婆達多言。汝未生時一切相師皆作是 言。是兒生已當殺其父。是故外人皆悉號汝 為未生怨。一切內人護汝心故謂為善見。 韋提夫人聞是語已。既生汝身於高樓上棄之 於地壞汝一指。以是因緣人復號汝為婆羅留 枝。我聞是已心生愁憒。而復不能向汝說 之。 提婆達多以如是等種種惡事教令殺父。若 汝父死,我亦能殺瞿曇沙門。 290

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

traàn thoå nhi oâ boän chi. Ñeà-baø-ñaït-ña, kieán aùc töôùng dó, phuïc taùc thò ngoân: Nhöôïc ngaõ thöû thaân hieän theá taát nhaäp A-tyø ñòa nguïc, ngaõ yeáu ñöông baùo nhö thò ñaïi oaùn! Thôøi Ñeà-baø-ñaït-ña taàm khôûi vaõng chí Thieän Kieán thaùi töû sôû. Thieän Kieán kieán dó, töùc vaán: Thaùnh nhaân haø coá nhan dung tieàu tuïy, höõu öu saéc da? Ñeà-baø-ñaït-ña ngoân: Ngaõ thöôøng nhö thò, nhöõ baát tri hoà? Thieän Kieán ñaùp ngoân: Nguyeän thuyeát kyø yù. Haø nhaân duyeân nhó? Thôøi, Ñeà-baø-ñaït-ña ngoân: Ngaõ kim döõ nhöõ cöïc thaønh thaân aùi. Ngoaïi nhaân maï nhöõ, dó vi phi lyù. Ngaõ vaên thò söï, khôûi ñaéc baát öu? Thieän Kieán thaùi töû phuïc taùc thò ngoân: Quoác nhaân vaân haø maï nhuïc ö ngaõ? Ñeà-baø-ñaït-ña ngoân: Quoác nhaân maï nhöõ vi Vò sanh oaùn. Thieän Kieán phuïc ngoân: Haø coá danh ngaõ vi Vò sanh oaùn? Thuøy taùc thöû danh? Ñeà-baø-ñaït-ña ngoân: Nhöõ vò sanh thôøi, nhaát thieát töôùng sö giai taùc thò ngoân: Thò nhi sanh dó, ñöông saùt kyø phuï. Thò coá ngoaïi nhaân giai taát hieäu nhöõ vi Vò sanh oaùn. Nhaát thieát noäi nhaân, hoä nhöõ taâm coá, vò vi Thieän Kieán. Vi-ñeà phu nhaân vaên thò ngöõ dó, kyù sanh nhöõ thaân, ö cao laâu thöôïng, khí chi ö ñòa, hoaïi nhöõ nhaát chæ. Dó thò nhaân duyeân, nhaân phuïc hieäu nhöõ vi Baø-la-löu-chi. Ngaõ vaên thò dó, taâm sanh saàu hoäi, nhi phuïc baát naêng höôùng nhöõ thuyeát chi. Ñeà-baø-ñaït-ña dó nhö thò ñaúng chuûng chuûng aùc söï, giaùo linh saùt phuï. Nhöôïc nhöõ phuï töû, ngaõ dieäc naêng saùt Coàñaøm Sa-moân. 291


大般涅槃經 善見太子問一大臣名曰雨行。大臣,大王 何故為我立字作未生怨。大臣即為說其本末 如提婆達所說無異。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän Kieán thaùi töû vaán nhaát ñaïi thaàn danh vieát Vuõ Haønh: Ñaïi thaàn! Ñaïi vöông haø coá vò ngaõ laäp töï, taùc Vò sanh oaùn? Ñaïi thaàn töùc vò thuyeát kyø boån maït, nhö Ñeà-baøñaït-ña sôû thuyeát voâ dò.

善見聞已即與大臣收其父王閉之城外。以

Thieän Kieán vaên dó, töùc döõ ñaïi thaàn, thaâu kyø phuï vöông,

四種兵而守衛之。韋提夫人聞是事已即至王

beá chi thaønh ngoaïi; dó töù chuûng binh nhi thuû veä chi. Vi-ñeà

所。所守王人遮不聽入。爾時夫人生瞋恚心 便呵罵之。 時諸守人即告太子。大王夫人欲得往見父 王。不審聽不。善見聞已復生瞋嫌即往母所 前牽母髮拔刀欲斫。 爾時耆婆白言。大王。有國已來罪雖極 重。不及女人況所生母。 善見太子聞是語已。為耆婆故即便放捨。 遮斷父王衣服臥具飲食湯藥。過七日已王命 便終。善見太子見父喪已方生悔心。 雨行大臣復以種種惡邪之法而為說之。 大王。一切業行都無有罪。何故今者而生悔 心。 292

phu nhaân vaên thò söï dó, töùc chí vöông sôû. Sôû thuû vöông nhaân giaø baát thính nhaäp. Nhó thôøi, phu nhaân sanh saân khueå taâm, tieän ha maï chi. Thôøi, chö thuû nhaân töùc caùo Thaùi töû: Ñaïi vöông! Phu nhaân duïc ñaéc vaõng kieán phuï vöông, baát thaåm thính phuû? Thieän Kieán vaên dó, phuïc sanh saân hieàm, töùc vaõng maãu sôû, tieàn khieân maãu phaùt, baït ñao duïc chöôùc. Nhó thôøi, Kyø-baø baïch ngoân: Ñaïi vöông! Höõu quoác dó lai, toäi tuy cöïc troïng, baát caäp nöõ nhaân, huoáng sôû sanh maãu! Thieän Kieán thaùi töû, vaên thò ngöõ dó, vò Kyø-baø coá, töùc tieän phoùng xaû; giaø ñoaïn phuï vöông y phuïc, ngoïa cuï, aåm thöïc thang döôïc. Quaù thaát nhaät dó, vöông maïng tieän chung. Thieän Kieán thaùi töû, kieán phuï taùng dó, phöông sanh hoái taâm. Vuõ Haønh ñaïi thaàn phuïc dó chuûng chuûng aùc taø chi phaùp nhi vò thuyeát chi: Ñaïi vöông! Nhaát thieát nghieäp haïnh ñoâ voâ höõu toäi. Haø coá kim giaû nhi sanh hoái taâm? 293


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

耆婆復言。大王。當知如是業者罪兼二 者。一者殺害父王。二者殺須陀洹。如是罪 者除佛更無能除滅者。 善見王言。如來清淨無有穢濁。我等罪人 云何得見。 善男子我知是事故告阿難。過三月已吾當 涅槃。善見聞已即來我所。我為說法重罪得 薄獲無根信。 善男子。我諸弟子聞是說已。不解我意故 作是言。如來定說畢竟涅槃。

大 般 涅 槃 經 卷 第 第 三十三 終

294

Kyø-baø phuïc ngoân: Ñaïi vöông! Ñöông tri nhö thò nghieäp giaû, toäi kieâm nhò giaû: nhaát giaû saùt haïi phuï vöông, nhò giaû saùt Tu-ñaø-hoaøn. Nhö thò toäi giaû, tröø Phaät, caùnh voâ naêng tröø dieät giaû. Thieän Kieán vöông ngoân: Nhö Lai thanh tònh, voâ höõu ueá tröôïc. Ngaõ ñaúng toäi nhaân, vaân haø ñaéc kieán? Thieän nam töû! Ngaõ tri thò söï, coá caùo A-nan: Quaù tam nguyeät dó, ngoâ ñöông Nieát-baøn. Thieän Kieán vaên dó, töùc lai ngaõ sôû. Ngaõ vò thuyeát phaùp, troïng toäi ñaéc baïc, hoaïch voâ caên tín. Thieän nam töû! Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, coá taùc thò ngoân: Nhö Lai ñònh thuyeát taát caùnh Nieát-baøn.

Ñaïi Baùt Nieát-baøn Kinh quyeån ñeä tam thaäp tam Chung

295


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT-BAØN KINH

卷 第 三十四

QUYEÅN ÑEÄ TAM THAÄP TÖÙ

迦 葉 菩薩品

CA-DIEÁP BOÀ TAÙT PHAÅM

第十二 之 二 善男子。菩薩二種。一者實義。二者假 名。 假名菩薩聞我三月當入涅槃。皆生退心而 作是言。如其如來無常不住,我等何為。為是 事故,無量世中受大苦惱。如來世尊成就具足 無量功德。尚不能壞如是死魔。況我等輩當 能壞耶。 善男子。是故我為如是菩薩而作是言。如 來常住無有變易。 善男子。我諸弟子聞是說已不解我意。唱 言如來終不畢竟入於涅槃。 善男子。有諸眾生生於斷見作如是言。一 338

ÑEÄ THAÄP NHÒ CHI NHÒ

Thieän nam töû! Boà Taùt nhò chuûng: nhaát giaû thaät nghóa, nhò giaû giaû danh. Giaû danh Boà Taùt, vaên ngaõ tam nguyeät ñöông nhaäp Nieát-baøn, giai sanh thoái taâm, nhi taùc thò ngoân: Nhö kyø Nhö Lai voâ thöôøng baát truï, ngaõ ñaúng haø vi? Vò thò söï coá, voâ löôïng theá trung, thoï ñaïi khoå naõo. Nhö Lai Theá Toân, thaønh töïu cuï tuùc voâ löôïng coâng ñöùc, thöôïng baát naêng hoaïi nhö thò töû ma; huoáng ngaõ ñaúng boái ñöông naêng hoaïi da? Thieän nam töû! Thò coá ngaõ vò nhö thò Boà Taùt, nhi taùc thò ngoân: Nhö Lai Thöôøng truï, voâ höõu bieán dòch. Thieän nam töû! Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai chung baát taát caùnh nhaäp ö Nieát-baøn. Thieän nam töû! Höõu chö chuùng sanh, sanh ö ñoaïn kieán, taùc nhö thò ngoân: Nhaát thieát chuùng sanh, thaân dieät chi 339


大般涅槃經 切眾生身滅之後。善惡之業無有受者。我為 是人作如是言。善惡果報實有受者。 云何知有。善男子。過去之世拘尸那竭。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

haäu, thieän aùc chi nghieäp, voâ höõu thoï giaû. Ngaõ vò thò nhaân, taùc nhö thò ngoân: Thieän aùc quaû baùo, thaät höõu thoï giaû. Vaân haø tri höõu? Thieän nam töû! Quaù khöù chi theá, Caâuthi-na-kieät, höõu vöông danh vieát Thieän Kieán. Taùc ñoàng töû

有王名曰善見。作童子時經八萬四千歲。作

thôøi, kinh baùt vaïn töù thieân tueá. Taùc thaùi töû thôøi, baùt vaïn

太子時八萬四千歲。及登王位亦八萬四千

töù thieân tueá. Caäp ñaêng vöông vò, dieäc baùt vaïn töù thieân tueá.

歲。於獨處坐作是思惟。眾生薄福壽命短 促。常有四怨而隨逐之。不自覺知猶故放 逸。是故我當出家修道斷絕四怨生老病死。 即敕有司於其城外作七寶堂。作已便告群臣 百官宮內后妃諸子眷屬。汝等當知我欲出家 能見聽不。 爾時大臣及其眷屬各作是言。善哉大王。 今正是時。 時善見王將一使人獨往堂上。復經八萬四

Ö ñoäc xöû toïa, taùc thò tö duy: Chuùng sanh baïc phöôùc, thoï maïng ñoaûn xuùc. Thöôøng höõu töù oaùn nhi tuøy truïc chi; baát töï giaùc tri, do coá phoùng daät. Thò coá ngaõ ñöông xuaát gia tu ñaïo, ñoaïn tuyeät töù oaùn: Sanh, laõo, beänh, töû. Töùc saéc höõu tö, ö kyø thaønh ngoaïi, taùc thaát baûo ñöôøng. Taùc dó, tieän caùo quaàn thaàn baù quan, cung noäi haäu phi, chö töû quyeán thuoäc: Nhöõ ñaúng ñöông tri: ngaõ duïc xuaát gia, naêng kieán thính phuû? Nhó thôøi, ñaïi thaàn caäp kyø quyeán thuoäc, caùc taùc thò ngoân: Thieän tai Ñaïi vöông! Kim chaùnh thò thôøi. Thôøi, Thieän Kieán vöông töông nhaát söù nhaân, ñoäc vaõng ñöôøng thöôïng. Phuïc kinh baùt vaïn töù thieân nieân trung, tu

千年中修習慈心。是慈因緣於後八萬四千世

taäp töø taâm. Thò töø nhaân duyeân ö haäu baùt vaïn töù thieân theá

中。次第得作轉輪聖王。三十世中作釋提桓

trung, thöù ñeä ñaéc taùc Chuyeån Luaân Thaùnh vöông. Tam

因。無量世中作諸小王。 善男子。爾時善見豈異人乎。莫作斯觀即 我身是。 340

thaäp theá trung, taùc Thích-ñeà-hoaøn nhaân. Voâ löôïng theá trung, taùc chö tieåu vöông. Thieän nam töû! Nhó thôøi Thieän Kieán khôûi dò nhaân hoà? Maïc taùc tö quaùn, töùc ngaõ thaân thò. 341


大般涅槃經 善男子。我諸弟子聞是說已不解我意。唱 言如來定說有我及有我所。 又我一時為諸眾生說言。我者即是性也。 所謂內外因緣。十二因緣眾生五陰。心界世 間功德業行自在天世。即名為我。我諸弟子 聞是說已不解我意。唱言如來定說有我。 善男子。復於異時有一比丘。來至我所 作如是言。世尊。云何名我。誰是我耶。何 緣故我。我時即為比丘說言。比丘。無我我 所。我者即是本無今有已有還無。其生之時 無所從來。及其滅時亦無所至。雖有業果無 有作者。無有捨陰及受陰者。如汝所問云何 名我。我即期也。誰是我耶。即是業也。何 緣故我即是愛也。 比丘。譬如二手相拍聲出其中。我亦如是 眾生業愛三因緣故。名之為我。 比丘。一切眾生色不是我。我中無色色中 無我。乃至識亦如是。 342

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai ñònh thuyeát höõu ngaõ caäp höõu ngaõ sôû. Höïu ngaõ nhaát thôøi, vò chö chuùng sanh, thuyeát ngoân: Ngaõ giaû, töùc thò taùnh daõ. Sôû vò: noäi ngoaïi nhaân duyeân, Thaäp nhò nhaân duyeân, chuùng sanh nguõ aám, Taâm giôùi theá gian, coâng ñöùc nghieäp haïnh, Töï taïi Thieân theá, töùc danh vi ngaõ. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai ñònh thuyeát höõu ngaõ. Thieän nam töû! Phuïc höõu dò thôøi, höõu nhaát tyø-kheo lai chí ngaõ sôû, taùc nhö thò ngoân: Theá Toân! Vaân haø danh ngaõ? Thuøy thò ngaõ da? Haø duyeân coá ngaõ? Ngaõ thôøi töùc vò tyøkheo thuyeát ngoân: Tyø-kheo! Voâ ngaõ, ngaõ sôû. Ngaõ giaû, töùc thò boån voâ kim höõu, dó höõu hoaøn voâ. Kyø sanh chi thôøi, voâ sôû tuøng lai; caäp kyø dieät thôøi, dieäc voâ sôû chí. Tuy höõu nghieäp quaû, voâ höõu taùc giaû. Voâ höõu xaû aám caäp thoï aám giaû. Nhö nhöõ sôû vaán, vaân haø danh ngaõ? Ngaõ, töùc kyø daõ. Thuøy thò ngaõ da? Töùc thò nghieäp daõ. Haø duyeân coá ngaõ? Töùc thò aùi daõ. Tyø-kheo! Thí nhö nhò thuû töông phaùch, thinh xuaát kyø trung. Ngaõ dieäc nhö thò; chuùng sanh, nghieäp aùi: tam nhaân duyeân coá, danh chi vi ngaõ. Tyø-kheo! Nhaát thieát chuùng sanh, saéc baát thò ngaõ; ngaõ trung, voâ saéc; saéc trung, voâ ngaõ; naõi chí thöùc dieäc nhö thò. 343


大般涅槃經 比丘。諸外道輩雖說有我終不離陰。若說 離陰別有我者。無有是處。一切眾生行如幻 化熱時之焰。 比丘。五陰皆是無常無樂無我無淨。 善男子。爾時多有無量比丘。觀此五陰無 我我所得阿羅漢果。 善男子。我諸弟子聞是說已不解我意。唱 言如來定說無我。 善男子。我於經中復作是言。三事和合得 受是身。一父二母三者中陰。是三和合得受 是身。或時復說阿那含人現般涅槃。或於中 陰入般涅槃。或復說言中陰身根具足明了。 皆因往業如淨醍醐。 善男子。我或時說弊惡眾生所受中陰。 如世間中麤澀氀褐。純善眾生所受中陰。如 波羅奈所出白疉。我諸弟子聞是說已不解我 意。唱言如來說有中陰。 善男子。我復為彼逆罪眾生而作是言。 造五逆者捨身直入阿鼻地獄。我復說言曇摩 344

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Tyø-kheo! Chö ngoaïi ñaïo boái tuy thuyeát höõu ngaõ, chung baát ly aám. Nhöôïc thuyeát ly aám, bieät höõu ngaõ giaû, voâ höõu thò xöù. Nhaát thieát chuùng sanh, haønh nhö huyeãn hoùa, nhieät thôøi chi dieäm. Tyø-kheo! Nguõ aám giai thò voâ thöôøng, voâ laïc, voâ ngaõ, voâ tònh. Thieän nam töû! Nhó thôøi, ña höõu voâ löôïng tyø-kheo quaùn thöû nguõ aám voâ ngaõ, ngaõ sôû; ñaéc A-la-haùn quaû. Thieän nam töû! Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai ñònh thuyeát voâ ngaõ. Thieän nam töû! Ngaõ ö kinh trung, phuïc taùc thò ngoân: Tam söï hoøa hieäp, ñaéc thoï thò thaân: Nhaát phuï, nhò maãu, tam giaû trung aám. Thò tam hoøa hieäp, ñaéc thoï thò thaân. Hoaëc thôøi phuïc thuyeát: A-na-haøm nhaân hieän Baùt Nieátbaøn; hoaëc ö trung aám, nhaäp Baùt Nieát-baøn. Hoaëc phuïc thuyeát ngoân: Trung aám thaân caên cuï tuùc minh lieãu, giai nhaân vaõng nghieäp, nhö tònh ñeà-hoà. Thieän nam töû! Ngaõ hoaëc thôøi thuyeát: Teä aùc chuùng sanh sôû thoï trung aám, nhö theá gian trung thoâ saùp luõ haït. Thuaàn thieän chuùng sanh sôû thoï trung aám, nhö Ba-la-naïi sôû xuaát baïch ñieäp. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai thuyeát höõu trung aám. Thieän nam töû! Ngaõ phuïc vò bæ nghòch toäi chuùng sanh, nhi taùc thò ngoân: Taïo nguõ nghòch giaû, xaû thaân, tröïc nhaäp A-tyø Ñòa nguïc. Ngaõ phuïc thuyeát ngoân: Ñaøm-ma-löu-chi Tyøkheo, xaû thaân, tröïc nhaäp A-tyø Ñòa nguïc; ö kyø trung gian, 345


大般涅槃經 留枝比丘。捨身直入阿鼻地獄。於其中間無 止宿處。我復為彼犢子梵志說言。梵志。若 有中陰則有六有。我復說言無色眾生無有中 陰。 善男子。我諸弟子聞是說已不解我意。唱 言佛說定無中陰。 善男子。我於經中復說有退何以故。因 於無量懈怠懶惰諸比丘等不修道故。說退五 種。一者樂於多事。二者樂說世事。三者樂 於睡眠。四者樂近在家。五者樂多遊行。以 是因緣令比丘退。說退因緣復有二種。一內 二外。阿羅漢人雖離內因不離外因。以外因 緣故生煩惱。生煩惱故則便退失。 復有比丘名曰瞿壇。六返退失退已慚愧復 更進修。第七即得得已恐失以刀自害。我復 或說有時解脫或說六種阿羅漢等。我諸弟子 聞是說已不解我意。唱言如來定說有退。 善男子。經中復說。譬如焦炭不還為木。 亦如瓶壞更無瓶用。煩惱亦爾阿羅漢斷終不 還有。亦說眾生生煩惱因凡有三種。一者未 346

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

voâ chæ tuùc xöù. Ngaõ phuïc vò bæ Ñoäc-töû Phaïm-chí, thuyeát ngoân: Phaïm-chí! Nhöôïc höõu trung aám, taéc höõu Luïc höõu. Ngaõ phuïc thuyeát ngoân: Voâ saéc chuùng sanh voâ höõu trung aám. Thieän nam töû! Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù xöôùng ngoân: Phaät thuyeát ñònh voâ trung aám. Thieän nam töû! Ngaõ ö kinh trung, phuïc thuyeát: Höõu thoái. Haø dó coá? Nhaân ö voâ löôïng giaûi ñaõi laïi noïa chö tyøkheo ñaúng baát tu ñaïo coá, thuyeát Thoái nguõ chuûng: Nhaát giaû nhaïo ö ña söï. Nhò giaû nhaïo thuyeát theá söï. Tam giaû nhaïo ö thuïy mieân. Töù giaû nhaïo caän taïi gia. Nguõ giaû nhaïo ña du haønh. Dó thò nhaân duyeân linh tyø-kheo thoái. Thuyeát thoái nhaân duyeân phuïc höõu nhò chuûng: nhaát noäi, nhò ngoaïi. A-la-haùn nhaân tuy ly noäi nhaân, baát ly ngoaïi nhaân. Dó ngoaïi nhaân duyeân, coá sanh phieàn naõo. Sanh phieàn naõo coá, taéc tieän thoái thaát. Phuïc höõu Tyø-kheo, danh vieát Coà-ñaøn, luïc phaûn thoái thaát. Thoái dó taøm quyù, phuïc caùnh taán tu. Ñeä thaát, töùc ñaéc. Ñaéc dó, khuûng thaát, dó ñao töï haïi. Ngaõ phuïc hoaëc thuyeát: Höõu thôøi giaûi thoaùt. Hoaëc thuyeát: Luïc chuûng A-lahaùn ñaúng. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai ñònh thuyeát höõu thoái. Thieän nam töû! Kinh trung phuïc thuyeát: Thí nhö tieâu thaùn, baát hoaøn vi moäc; dieäc nhö bình hoaïi, caùnh voâ bình duïng. Phieàn naõo dieäc nhó; A-la-haùn ñoaïn, chung baát hoaøn höõu. Dieäc thuyeát: chuùng sanh sanh phieàn naõo nhaân, phaøm höõu tam chuûng: Nhaát giaû vò ñoaïn phieàn naõo. Nhò giaû baát 347


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

斷煩惱。二者不斷因緣。三者不善思惟。而 阿羅漢無二因緣。謂斷煩惱,無不善思惟。

ñoaïn nhaân duyeân. Tam giaû baát thieän tö duy. Nhi A-la-haùn voâ nhò nhaân duyeân, vò: ñoaïn phieàn naõo, voâ baát thieän tö duy.

善男子。我諸弟子聞是說已不解我意。唱 言如來定說無退。

Thieän nam töû! Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù xöôùng ngoân: Nhö Lai ñònh thuyeát voâ thoái.

善男子。我於經中說如來身凡有二種。一 者生身。二者法身。

Thieän nam töû! Ngaõ ö kinh trung thuyeát: Nhö Lai thaân, phaøm höõu nhò chuûng: nhaát giaû sanh thaân, nhò giaû Phaùp thaân.

言生身者。即是方便應化之身。如是身 者。可得言是生老病死長短黑白。是此是彼 是學無學。

Ngoân: sanh thaân giaû, töùc thò phöông tieän öùng hoùa chi thaân. Nhö thò thaân giaû, khaû ñaéc ngoân thò sanh, laõo, beänh, töû; tröôøng, ñoaûn, haéc, baïch, thò thöû, thò bæ, thò hoïc, voâ hoïc.

我諸弟子聞是說已不解我意。唱言如來。 定說佛身是有為法。

Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai ñònh thuyeát Phaät thaân thò höõu vi Phaùp.

法身即是常樂我淨。永離一切生老病死。 非白非黑非長非短。非此非彼非學非無學。 若佛出世及不出世。常住不動無有變易。 善男子。我諸弟子聞是說已不解我意。唱 言如來定說佛身是無為法。 善男子。我經中說云何名為十二因緣。 從無明生行。從行生識。從識生名色。從名 色生六入。從六入生觸。從觸生受。從受生 348

Phaùp thaân töùc thò thöôøng, laïc, ngaõ, tònh; vónh ly nhaát thieát sanh, laõo, beänh, töû; phi baïch, phi haéc, phi tröôøng, phi ñoaûn, phi thöû, phi bæ, phi hoïc, phi voâ hoïc. Nhöôïc Phaät xuaát theá caäp baát xuaát theá, thöôøng truï baát ñoäng, voâ höõu bieán dòch. Thieän nam töû! Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai ñònh thuyeát Phaät thaân thò voâ vi phaùp. Thieän nam töû! Ngaõ kinh trung thuyeát: Vaân haø danh vi Thaäp nhò nhaân duyeân? Tuøng voâ minh, sanh haønh. Tuøng haønh, sanh thöùc. Tuøng thöùc, sanh danh saéc. Tuøng danh saéc, sanh luïc nhaäp. Tuøng luïc nhaäp, sanh xuùc. Tuøng xuùc, 349


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

愛。從愛生取。從取生有。從有生生。從生 則有老死憂苦。

sanh thoï. Tuøng thoï sanh aùi. Tuøng aùi, sanh thuû. Tuøng thuû, sanh höõu. Tuøng höõu, sanh sanh. Tuøng sanh, taéc höõu laõo töû öu khoå.

善男子。我諸弟子聞是說已不解我意。唱

Thieän nam töû! Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát

言如來說十二緣定是有為。 我又一時告喻比丘而作是言。十二因緣有 佛無佛性相常住。 善男子。有十二緣不從緣生。有從緣生非

giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai thuyeát Thaäp nhò nhaân duyeân, ñònh thò höõu vi. Ngaõ höïu nhaát thôøi caùo duï tyø-kheo, nhi taùc thò ngoân: Thaäp nhò nhaân duyeân, höõu Phaät, voâ Phaät, taùnh töôùng thöôøng truï. Thieän nam töû! Höõu Thaäp nhò duyeân baát tuøng duyeân

十二緣,有從緣生亦十二緣。有非緣生亦非十

sanh; höõu tuøng duyeân sanh phi Thaäp nhò duyeân; höõu tuøng

二緣。

duyeân sanh, dieäc Thaäp nhò duyeân; höõu phi duyeân sanh,

有十二緣非緣生者。謂未來世十二支也。 有從緣生非十二緣者。謂阿羅漢所有五陰。 有從緣生亦十二緣者。謂凡夫人所有五陰十 二因緣。有非緣生非十二緣者。謂虛空涅 槃。 善男子。我諸弟子聞是說已不解我意。唱 言如來說十二緣定是無為。 善男子。我經中說一切眾生作善惡業捨身 之時。四大於此即時散壞。純善業者心即上 350

dieäc phi Thaäp nhò duyeân. Höõu thaäp nhò duyeân, phi duyeân sanh giaû; vò vò lai theá thaäp nhò chi daõ. Höõu tuøng duyeân sanh, phi thaäp nhò duyeân giaû; vò A-la-haùn sôû höõu nguõ aám. Höõu tuøng duyeân sanh, dieäc thaäp nhò duyeân giaû; vò phaøm phu nhaân, sôû höõu nguõ aám, Thaäp nhò nhaân duyeân. Höõu phi duyeân sanh, phi thaäp nhò duyeân giaû, vò hö khoâng Nieát-baøn. Thieän nam töû! Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai thuyeát Thaäp nhò duyeân, ñònh thò voâ vi. Thieän nam töû! Ngaõ kinh trung thuyeát: Nhaát thieát chuùng sanh taùc thieän, aùc nghieäp, xaû thaân chi thôøi, töù ñaïi ö thöû töùc thôøi taùn hoaïi. Thuaàn thieän nghieäp giaû, taâm töùc thöôïng 351


大般涅槃經 行。純惡業者心即下行。善男子。我諸弟子 聞是說已不解我意。唱言如來說心定常。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

haønh; thuaàn aùc nghieäp giaû, taâm töùc haï haønh. Thieän nam töû! Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai thuyeát taâm ñònh thöôøng.

善男子。我於一時為頻婆娑羅王而作是 言。大王。當知色是無常。何以故。從無常 因而得生故。是色若從無常因生。智者云何 說言是常。若色是常不應壞滅生諸苦惱。今 見是色散滅破壞。是故當知色是無常。乃至 識亦如是。善男子。我諸弟子聞是說已不解 我意。唱言如來說心定斷。

Thieän nam töû! Ngaõ ö nhaát thôøi, vò Taàn-baø-sa-la vöông nhi taùc thò ngoân: Ñaïi vöông! Ñöông tri saéc thò voâ thöôøng. Haø dó coá? Tuøng voâ thöôøng nhaân nhi ñaéc sanh coá. Thò saéc nhöôïc tuøng voâ thöôøng nhaân sanh, Trí giaû vaân haø thuyeát ngoân thò thöôøng? Nhöôïc saéc thò thöôøng, baát öng hoaïi dieät, sanh chö khoå naõo. Kim kieán thò saéc taùn dieät phaù hoaïi, thò coá ñöông tri saéc thò voâ thöôøng. Naõi chí thöùc, dieäc nhö thò. Thieän nam töû! Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai thuyeát taâm ñònh ñoaïn.

善男子。我經中說我諸弟子受諸香花金銀 寶物妻子奴婢八不淨物獲得正道。得正道已 亦不捨離。我諸弟子聞是說已不解我意。唱 言如來說受五欲不妨聖道。

Thieän nam töû! Ngaõ kinh trung thuyeát: Ngaõ chö ñeä töû, thoï chö höông hoa, kim ngaân baûo vaät, theâ töû noâ tyø, baùt baát tònh vaät; hoaïch ñaéc Chaùnh ñaïo. Ñaéc Chaùnh ñaïo dó, dieäc baát xaû ly. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai thuyeát thoï nguõ duïc, baát phoøng Thaùnh ñaïo.

又我一時復作是說。在家之人得正道者無 有是處。善男子。我諸弟子聞是說已不解我 意。唱言如來說受五欲定遮正道。

Höïu ngaõ nhaát thôøi phuïc taùc thò thuyeát: Taïi gia chi nhaân ñaéc Chaùnh ñaïo giaû, voâ höõu thò xöù. Thieän nam töû! Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai thuyeát thoï nguõ duïc, ñònh giaø Chaùnh ñaïo.

善男子。我經中說遠離煩惱未得解脫。猶 如欲界修習世間第一法也。善男子。我諸弟 子聞作是說不解我意。唱言如來說第一法唯 是欲界。

Thieän nam töû! Ngaõ kinh trung thuyeát: Vieãn ly phieàn naõo, vò ñaéc giaûi thoaùt, do nhö Duïc giôùi tu taäp theá gian Ñeä nhaát phaùp daõ. Thieän nam töû! Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai thuyeát Ñeä nhaát Phaùp, duy thò Duïc giôùi.

352

353


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

又復我說暖法頂法忍法世第一法。在於初 禪至第四禪。我諸弟子聞是說已不解我意。 唱言如來說如是法在於色界。

Höïu phuïc ngaõ thuyeát: Noaõn phaùp, Ñænh phaùp, Nhaãn phaùp, Theá ñeä nhaát phaùp, taïi ö Sô thieàn chí Ñeä töù thieàn. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai thuyeát nhö thò phaùp, taïi ö Saéc giôùi.

又復我說諸外道等。先已得斷四禪煩惱。 修習暖法頂法忍法世第一法。觀四真諦得阿 那含果。我諸弟子聞是說已不解我意。唱言 如來說第一法在無色界。

Höïu phuïc ngaõ thuyeát: Chö ngoaïi ñaïo ñaúng, tieân dó ñaéc ñoaïn Töù thieàn phieàn naõo, tu taäp Noaõn phaùp, Ñænh phaùp, Nhaãn phaùp, Theá ñeä nhaát phaùp, quaùn Töù chaân ñeá, ñaéc A-na-haøm quaû. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai thuyeát Ñeä nhaát phaùp, taïi Voâ saéc giôùi.

善男子。我經中說四種施中有三種淨。一

Thieän nam töû! Ngaõ kinh trung thuyeát: Töù chuûng thí trung, höõu tam chuûng tònh: Nhaát giaû, thí chuû tín nhaân, tín quaû, tín thí; thoï giaû baát tín nhaân, quaû döõ thí. Nhò giaû thoï giaû tín nhaân, quaû, thí; thí chuû baát tín nhaân, quaû caäp thí. Tam giaû thí chuû, thoï giaû, nhò caâu höõu tín. Töù giaû tín chuû, thoï giaû, nhò caâu baát tín. Thò töù chuûng thí, sô tam chuûng tònh. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai thuyeát thí duy yù.

者施主信因信果信施。受者不信因果與施。 二者受者信因果施。施主不信因果及施。三 者施主受者二俱有信四者施主受者二俱不 信。是四種施初三種淨。我諸弟子聞是說已 不解我意唱言如來說施唯意。 善男子。我於一時復作是說。施者施時以 五事施。何等為五。一者施色。二者施力。 三者施安。四者施命。五者施辯。以是因緣 施主還得五事果報。我諸弟子聞是說已不解 我意。唱言佛說施即五陰。 善男子。我於一時宣說。涅槃即是遠離。 煩惱永盡滅無遺餘。猶如燈滅更無法生涅槃 354

Thieän nam töû! Ngaõ ö nhaát thôøi phuïc taùc thò thuyeát: Thí giaû thí thôøi, dó nguõ söï thí. Haø ñaúng vi nguõ? Nhaát giaû thí saéc. Nhò giaû thí löïc. Tam giaû thí an. Töù giaû thí maïng. Nguõ giaû thí bieän. Dó thò nhaân duyeân, thí chuû hoaøn ñaéc nguõ söï quaû baùo. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Phaät thuyeát thí töùc nguõ aám. Thieän nam töû! Ngaõ ö nhaát thôøi tuyeân thuyeát: Nieát-baøn töùc thò vieãn ly, phieàn naõo vónh taän, dieät voâ di dö. Do nhö ñaêng dieät, caùnh voâ phaùp sanh; Nieát-baøn dieäc nhó. Ngoân: 355


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

亦爾。言虛空者即無所有。譬如世間無所有 故名為虛空。非智緣滅即無所有。如其有者 應有因緣。有因緣故應有盡滅。以其無故無 有盡滅。我諸弟子聞是說已不解我意。唱言 佛說無三無為。

hö khoâng giaû, töùc voâ sôû höõu. Thí nhö theá gian, voâ sôû höõu coá, danh vi hö khoâng. Phi trí duyeân dieät töùc voâ sôû höõu. Nhö kyø höõu giaû, öng höõu nhaân duyeân. Höõu nhaân duyeân coá, öng höõu taän dieät. Dó kyø voâ coá, voâ höõu taän dieät. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Phaät thuyeát voâ tam voâ vi.

善男子。我於一時為目犍連而作是言。目 連。夫涅槃者。即是章句,即是足跡。是畢竟

taùc thò ngoân: Muïc-lieân! Phuø Nieát-baøn giaû, töùc thò chöông

處,是無所畏。即是大師,即是大果。是畢竟 智,即是大忍,無礙三昧。是大法界,是甘露 味,即是難見。 目連。若說無涅槃者。云何有人生誹謗者 墮於地獄。善男子。我諸弟子聞是說已不解 我意。唱言如來說有涅槃。 復於一時我為目連而作是說。目連。眼 不牢固至身亦爾皆不牢固。不牢固故名為虛 空。食下迴轉消化之處。一切音聲皆名虛 空。我諸弟子聞是說已不解我意。唱言如來 決定說有虛空無為。 復於一時為目連說。目連。有人未得須陀 洹果住忍法時。斷於無量三惡道報。當知不 356

Thieän nam töû! Ngaõ ö nhaát thôøi, vò Muïc-kieàn-lieân, nhi cuù, töùc thò tuùc tích, thò taát caùnh xöù, thò voâ sôû uùy, töùc thò ñaïi sö, töùc thò ñaïi quaû, thò taát caùnh trí, töùc thò ñaïi nhaãn, voâ ngaïi tam-muoäi, thò ñaïi phaùp giôùi, thò cam loä vò, töùc thò nan kieán. Muïc-lieân! Nhöôïc thuyeát voâ Nieát-baøn giaû, vaân haø höõu nhaân sanh phæ baùng giaû, ñoïa ö Ñòa nguïc? Thieän nam töû! Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai thuyeát höõu Nieát-baøn. Phuïc ö nhaát thôøi, ngaõ vò Muïc-lieân, nhi taùc thò thuyeát: Muïc-lieân! Nhaõn baát lao coá. Chí thaân dieäc nhó, giai baát lao coá. Baát lao coá coá, danh vi hö khoâng. Thöïc haï hoài chuyeån, tieâu hoùa chi xöù. Nhaát thieát aâm thanh, giai danh hö khoâng. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai quyeát ñònh thuyeát höõu hö khoâng voâ vi. Phuïc ö nhaát thôøi, vò Muïc-lieân thuyeát: Muïc-lieân! Höõu nhaân vò ñaéc Tu-ñaø-hoaøn quaû, truï nhaãn phaùp thôøi, ñoaïn ö voâ löôïng tam aùc ñaïo baùo. Ñöông tri baát tuøng trí duyeân nhi dieät. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, 357


大般涅槃經 從智緣而滅。我諸弟子聞是說已不解我意。 唱言如來決定說有非智緣滅。 善男子。我又一時為跋波比丘說。跋波若 比丘觀色若過去若未來若現在。若近若遠若 麤若細。如是等色非我我所。若有比丘如是 觀已能斷色愛。跋波又言。云何名色。我言 四大名色,四陰名名。我諸弟子聞是說已不解 我意。唱言如來決定說言色是四大。 善男子。我復說言譬如因鏡則有像現。色 亦如是因四大造。所謂麤細澀滑青黃赤白。 長短方圓斜角輕重。寒熱飢渴煙雲塵霧。是 名造色猶如響像。我諸弟子聞是說已不解我 意。唱言如來說有四大則有造色。或有四大 無有造色。 善男子。往昔一時菩提王子作如是言。若 有比丘護持禁戒若發惡心。當知是時失比丘 戒。我時語言。菩提王子。戒有七種從於身 口有無作色。以是無作色因緣故。其心雖在 惡無記中。不名失戒猶名持戒。以何因緣名 無作色。非異色因不作異色因果。 358

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

xöôùng ngoân: Nhö Lai quyeát ñònh thuyeát höõu phi trí duyeân dieät. Thieän nam töû! Ngaõ höïu nhaát thôøi, vò Baït-ba Tyø-kheo, thuyeát: Baït-ba! Nhöôïc Tyø-kheo quaùn saéc, nhöôïc quaù khöù, nhöôïc vò lai, nhöôïc hieän taïi, nhöôïc caän, nhöôïc vieãn, nhöôïc thoâ, nhöôïc teá; nhö thò ñaúng saéc, phi ngaõ, ngaõ sôû. Nhöôïc höõu Tyø-kheo nhö thò quaùn dó, naêng ñoaïn saéc aùi. Baït-ba höïu ngoân: Vaân haø danh saéc? Ngaõ ngoân: Töù ñaïi danh saéc. Töù aám danh danh. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai quyeát ñònh thuyeát ngoân saéc thò töù ñaïi. Thieän nam töû! Ngaõ phuïc thuyeát ngoân: Thí nhö nhaân kính, taéc höõu töôïng hieän. Saéc dieäc nhö thò; nhaân töù ñaïi taïo, sôû vò: thoâ teá, saùp, hoaït; thanh, hoaøng, xích, baïch; tröôøng ñoaûn, phöông, vieân; taø, giaùc, khinh, troïng; haøn, nhieät, cô, khaùt; yeân, vaân, traàn, vuï. Thò danh taïo saéc; do nhö höôûng töôïng. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai thuyeát höõu töù ñaïi taéc höõu taïo saéc, hoaëc höõu töù ñaïi voâ höõu taïo saéc. Thieän nam töû! Vaõng tích nhaát thôøi, Boà-ñeà vöông töû taùc nhö thò ngoân: Nhöôïc höõu tyø-kheo hoä trì caám giôùi, nhöôïc phaùt aùc taâm. Ñöông tri thò thôøi, thaát tyø-kheo giôùi. Ngaõ thôøi ngöù ngoân: Boà-ñeà vöông töû! Giôùi höõu thaát chuûng: tuøng ö thaân, khaåu, höõu voâ taùc saéc. Dó thò voâ taùc saéc nhaân duyeân coá, kyø taâm tuy taïi aùc voâ kyù trung, baát danh thaát giôùi, do danh trì giôùi. Dó haø nhaân duyeân danh voâ taùc saéc? Phi dò saéc nhaân, baát taùc dò saéc nhaân quaû. 359


大般涅槃經 善男子。我諸弟子聞是說已不解我意。唱 言佛說有無作色。 善男子。我於餘經作如是言。戒者即是 遮制惡法。若不作惡是名持戒。我諸弟子聞 是說已不解我意。唱言如來決定宣說無無作 色。 善男子。我於經中作如是說。聖人色陰乃 至識陰。皆是無明因緣所出。一切凡夫亦復 如是從無明生愛。當知是愛即是無明。從愛 生取當知是取即無明愛。從取生有是有即是 無明愛取。從有生受當知是受即是行有。從 受因緣生於名色,無明,愛,取,有,行,受,觸, 識,六入等。是故受者即十二支。善男子。我 諸弟子聞是說已不解我意。唱言如來說無心 數。 善男子。我於經中作如是說。從眼色明惡 欲等四則生眼識。言惡欲者即是無明。欲性 求時即名為愛。愛因緣取取名為業。業因緣 識。識緣名色。名色緣六入。六入緣觸。觸 緣想受愛信精進定慧。如是等法因觸而生然 360

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Phaät thuyeát höõu Voâ taùc saéc. Thieän nam töû! Ngaõ ö dö kinh, taùc nhö thò ngoân: Giôùi giaû, töùc thò giaø cheá aùc phaùp. Nhöôïc baát taùc aùc, thò danh trì giôùi. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai quyeát ñònh tuyeân thuyeát voâ Voâ taùc saéc. Thieän nam töû! Ngaõ ö kinh trung, taùc nhö thò thuyeát: Thaùnh nhaân saéc aám naõi chí thöùc aám, giai thò voâ minh nhaân duyeân sôû xuaát. Nhaát thieát phaøm phu dieäc phuïc nhö thò; tuøng voâ minh, sanh aùi. Ñöông tri thò aùi töùc thò voâ minh. Tuøng aùi sanh thuû, ñöông tri thò thuû töùc voâ minh, aùi. Tuøng thuû sanh Höõu. Thò Höõu töùc thò voâ minh, aùi, thuû. Tuøng höõu sanh thoï, ñöông tri thò thoï töùc thò haønh, höõu. Tuøng thoï nhaân duyeân, sanh ö danh saéc. Voâ minh, aùi, thuû, höõu, haønh, thoï, xuùc, thöùc, luïc nhaäp ñaúng. Thò coá thoï giaû töùc thaäp nhò chi. Thieän nam töû! Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai thuyeát voâ taâm soå. Thieän nam töû! Ngaõ ö kinh trung, taùc nhö thò thuyeát: Tuøng nhaõn, saéc, minh, aùc duïc ñaúng töù, taéc sanh nhaõn thöùc. Ngoân aùc duïc giaû, töùc thò voâ minh. Duïc taùnh caàu thôøi, töùc danh vi aùi. AÙi nhaân duyeân thuû. Thuû danh vi nghieäp. Nghieäp nhaân duyeân thöùc. Thöùc duyeân danh saéc. Danh saéc duyeân Luïc nhaäp. Luïc nhaäp duyeân xuùc. Xuùc duyeân töôûng, thoï, aùi. Tín, tinh taán, ñònh, tueä, nhö thò ñaúng phaùp nhaân xuùc nhi sanh; nhieân phi thò xuùc. Thieän nam töû! Ngaõ chö 361


大般涅槃經 非是觸。善男子。我諸弟子聞是說已不解我 意。唱言如來說有心數。 善男子。我或時說唯有一有。或說二,三, 四,五,六,七 ,八,九,至二十五。我諸弟子聞 是說已不解我意。唱言如來說有五有或言六 有。 1

善男子。我往一時住迦毘羅衛尼拘陀林 時。釋摩男來至我所作如是言。云何名為優 婆塞也。我即為說若有善男子,善女人。諸 根完具受三歸依。是則名為優婆塞也。釋摩 男言。世尊。云何名為一分優婆塞。我言。 摩男。若受三歸及受一戒。是名一分優婆塞 也。我諸弟子聞是說已不解我意。唱言如來 說優婆塞戒不具受得。 善男子。我於一時住恒河邊。爾時迦旃延

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai thuyeát höõu taâm soå. Thieän nam töû! Ngaõ hoaëc thôøi thuyeát: Duy höõu nhaát höõu. Hoaëc thuyeát: nhò, tam, töù, nguõ, luïc, thaát, baùt, cöûu, chí nhò thaäp nguõ. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai thuyeát höõu nguõ höõu, hoaëc ngoân luïc höõu. Thieän nam töû! Ngaõ vaõng nhaát thôøi, truï Ca-tyø-la-veä, Nicaâu-ñaø laâm. Thôøi, Thích-ma-nam lai chí ngaõ sôû, taùc nhö thò ngoân: Vaân haø danh vi öu-baø-taéc daõ? Ngaõ töùc vò thuyeát: Nhöôïc höõu thieän nam töû, thieän nöõ nhaân, chö caên hoaøn cuï, thoï tam quy y, thò taéc danh vi öu-baø-taéc daõ? Thích-manam ngoân: Theá Toân! Vaân haø danh vi nhaát phaàn öu-baø-taéc? Ngaõ ngoân: Ma-nam! Nhöôïc thoï tam quy caäp thoï nhaát giôùi, thò danh nhaát phaàn öu-baø-taéc daõ? Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai thuyeát öubaø-taéc giôùi, baát cuï thoï ñaéc. Thieän nam töû! Ngaõ ö nhaát thôøi, truï Haèng haø bieân. Nhó

來至我所作如是言。世尊。我教眾生令受齋 法。或一日或一夜。或一時或一念。如是之

thôøi, Ca-chieân-dieân lai chí ngaõ sôû, taùc nhö thò ngoân: Theá

人成齋不耶。我言。比丘。是人得善不名得

nhaät, hoaëc nhaát daï, hoaëc nhaát thôøi, hoaëc nhaát nieäm. Nhö

Toân! Ngaõ giaùo chuùng sanh, linh thoï trai phaùp: hoaëc nhaát thò chi nhaân thaønh trai phuû da? Ngaõ ngoân: Tyø-kheo! Thò

1

Baûn chöõ Vaïn khaéc choã naøy laø chöõ 十 (thaäp), chaéc laø nhaàm, nhöng cuõng khoâng gaây khaùc bieät gì ñaùng keå vì ñaây chæ laø moät caâu lieät keâ chung chung.

362

nhaân ñaéc thieän, baát danh ñaéc trai. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò 363


大般涅槃經 齋。我諸弟子聞是說已不解我意。唱言如來 說八戒齋具受乃得。 善男子。我於經中作如是說。若有比丘犯 四重已。不名比丘名破比丘亡失比丘。不復 能生善牙種子。譬如焦種不生果實。如多羅 樹頭若斷壞則不生果。犯重比丘亦復如是。 我諸弟子聞是說已不解我意。唱言如來說諸 比丘犯重禁已失比丘戒。 善男子。我於經中為純陀說四種比丘。一 者畢竟到道。二者示道。三者受道。四者污 道。犯四重者即是污道。我諸弟子聞是說已 不解我意。唱言如來說諸比丘犯四重已不失 禁戒。 善男子。我於經中告諸比丘。一乘一道一 行一緣。如是一乘乃至一緣。能為眾生作大 寂靜。永斷一切繫縛愁苦,苦及苦因。令一 切眾生到於一乘。我諸弟子聞是說已不解我 意。唱言如來說須陀洹。乃至阿羅漢人皆得 佛道。 善男子。我於經中說須陀洹人人間天上 364

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai thuyeát Baùt giôùi trai, cuï thoï naõi ñaéc. Thieän nam töû! Ngaõ ö kinh trung, taùc nhö thò thuyeát: Nhöôïc höõu tyø-kheo phaïm töù troïng dó, baát danh tyø-kheo; danh phaù tyø-kheo, vong thaát tyø-kheo; baát phuïc naêng sanh thieän nha chuûng töû. Thí nhö tieâu chuûng, baát sanh quaû thaät; nhö ña-la thoï, ñaàu nhöôïc ñoaïn hoaïi, taéc baát sanh quaû. Phaïm troïng tyø-kheo dieäc phuïc nhö thò. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai thuyeát chö tyø-kheo, phaïm troïng caám dó, thaát tyø-kheo giôùi. Thieän nam töû! Ngaõ ö kinh trung, vò Thuaàn-ñaø thuyeát töù chuûng tyø-kheo: nhaát giaû taát caùnh ñaùo ñaïo; nhò giaû thò ñaïo, tam giaû thoï ñaïo, töù giaû oâ ñaïo. Phaïm töù troïng giaû, töùc thò oâ ñaïo. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai thuyeát chö tyø-kheo, phaïm töù troïng dó, baát thaát caám giôùi. Thieän nam töû! Ngaõ ö kinh trung, caùo chö tyø-kheo: nhaát thöøa, nhaát ñaïo, nhaát haïnh, nhaát duyeân. Nhö thò nhaát thöøa naõi chí nhaát duyeân, naêng vò chuùng sanh, taùc ñaïi tòch tónh, vónh ñoaïn nhaát thieát heä phöôïc saàu khoå, khoå caäp khoå nhaân; linh nhaát thieát chuùng sanh ñaùo ö nhaát thöøa. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai thuyeát Tu-ñaø-hoaøn naõi chí A-la-haùn nhaân, giai ñaéc Phaät ñaïo. Thieän nam töû! Ngaõ ö kinh trung, thuyeát: Tu-ñaø-hoaøn nhaân, nhaân gian thieân thöôïng, thaát phaûn vaõng lai, tieän 365


大般涅槃經 七返往來便般涅槃。斯陀含人一受人天便般 涅槃。阿那含人凡有五種。或有中間般涅 槃者。乃至上流般涅槃者。阿羅漢人凡有二 種。一者現在。二者未來。現在亦斷煩惱五 陰。未來亦斷煩惱五陰。我諸弟子聞是說已 不解我意。唱言如來說須陀洹至阿羅漢不得 佛道。 善男子。我於此經說言佛性具有六事。 一常二實三真四善五淨六可見。我諸弟子聞 是說已不解我意。唱言佛說眾生佛性離眾生 有。 善男子。我又說言眾生佛性猶如虛空。虛 空者非過去非未來非現在非內非外。非是色 聲香味觸攝佛性亦爾。我諸弟子聞是說已不 解我意。唱言佛說眾生佛性離眾生有。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

baùt Nieát-baøn. Tö-ñaø-haøm nhaân, nhaát thoï nhaân, thieân, tieän baùt Nieát-baøn. A-na-haøm nhaân, phaøm höõu nguõ chuûng: hoaëc höõu trung gian, baùt Nieát-baøn giaû, naõi chí thöôïng löu, baùt Nieát-baøn giaû. A-la-haùn nhaân, phaøm höõu nhò chuûng: nhaát giaû hieän taïi, nhò giaû vò lai. Hieän taïi dieäc ñoaïn phieàn naõo nguõ aám; vò lai dieäc ñoaïn phieàn naõo nguõ aám. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Nhö Lai thuyeát Tu-ñaø-hoaøn chí A-la-haùn baát ñaéc Phaät ñaïo. Thieän nam töû! Ngaõ ö thöû kinh, thuyeát ngoân: Phaät taùnh cuï höõu luïc söï: nhaát thöôøng, nhò thaät, tam chaân, töù thieän, nguõ tònh, luïc khaû kieán. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Phaät thuyeát chuùng sanh Phaät taùnh, ly chuùng sanh höõu. Thieän nam töû! Ngaõ höïu thuyeát ngoân: Chuùng sanh Phaät taùnh, do nhö hö khoâng. Hö khoâng giaû, phi quaù khöù, phi vò lai, phi hieän taïi; phi noäi, phi ngoaïi; phi thò saéc, thanh, höông, vò, xuùc nhieáp. Phaät taùnh dieäc nhó. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Phaät thuyeát chuùng sanh Phaät taùnh, ly chuùng sanh höõu. Thieän nam töû! Ngaõ höïu phuïc thuyeát: chuùng sanh Phaät

善男子。我又復說眾生佛性。猶如貧女宅

taùnh, do nhö baàn nöõ traïch trung baûo taïng, löïc só ngaïch

中寶藏。力士額上金剛寶珠。轉輪聖王甘露

thöôïng kim cang baûo chaâu, Chuyeån Luaân Thaùnh vöông

之泉。我諸弟子聞是說已不解我意。唱言佛 說眾生佛性離眾生有。 366

Cam loä chi tuyeàn. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Phaät thuyeát chuùng sanh Phaät taùnh, ly chuùng sanh höõu. 367


大般涅槃經 善男子。我又復說犯四重禁一闡提人謗方 等經作五逆罪皆有佛性。如是眾生都無善法 佛性是善。我諸弟子聞是說已不解我意。唱 言佛說眾生佛性離眾生有。 善男子。我又復說眾生者即是佛性。何 以故。若離眾生不得阿耨多羅三藐三菩提。 是故我與波斯匿王說於象喻。如盲說象雖不 得象然不離象。眾生說色乃至說識。是佛性 者亦復如是。雖非佛性非不佛性。如我為王 說箜篌喻佛性亦爾。善男子。我諸弟子聞是 說已。不解我意作種種說。如盲問乳佛性亦 爾。以是因緣或有說言犯四重禁謗方等經作 五逆罪一闡提等。悉有佛性或說言無。 善男子。我於處處經中說言。一人出世多 人利益。一國土中二轉輪王。一世界中二佛 出世。無有是處。一四天下八四天王乃至二 他化自在天。亦無是處。然我乃說從閻浮提 阿鼻地獄上至阿迦膩吒天。我諸弟子聞是說 已不解我意。唱言佛說無十方佛。我亦於諸 大乘經中說有十方佛。 368

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Ngaõ höïu phuïc thuyeát: Phaïm töù troïng caám, Nhaát-xieån-ñeà nhaân, baùng Phöông ñaúng kinh, taùc nguõ nghòch toäi, giai höõu Phaät taùnh. Nhö thò chuùng sanh ñoâ voâ thieän phaùp. Phaät taùnh thò thieän. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Phaät thuyeát chuùng sanh Phaät taùnh, ly chuùng sanh höõu. Thieän nam töû! Ngaõ höïu phuïc thuyeát: Chuùng sanh giaû, töùc thò Phaät taùnh. Haø dó coá? Nhöôïc ly chuùng sanh, baát ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Thò coá ngaõ döõ Ba-tönaëc vöông thuyeát ö töôïng duï. Nhö manh thuyeát töôïng, tuy baát ñaéc töôïng, nhieân baát ly töôïng. Chuùng sanh thuyeát saéc, naõi chí thuyeát thöùc thò Phaät taùnh giaû, dieäc phuïc nhö thò; tuy phi Phaät taùnh, phi baát Phaät taùnh. Nhö ngaõ vò vöông, thuyeát khoâng haàu duï. Phaät taùnh dieäc nhó. Thieän nam töû! Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, taùc chuûng chuûng thuyeát. Nhö manh vaán nhuõ; Phaät taùnh dieäc nhó. Dó thò nhaân duyeân. Hoaëc höõu thuyeát ngoân: Phaïm töù troïng caám, baùng Phöông ñaúng kinh, taùc nguõ nghòch toäi, Nhaátxieån-ñeà ñaúng, taát höõu Phaät taùnh; hoaëc thuyeát ngoân voâ. Thieän nam töû! Ngaõ ö xöù xöù, kinh trung, thuyeát ngoân: nhaát nhaân xuaát theá, ña nhaân lôïi ích; nhaát quoác ñoä trung, nhò Chuyeån Luaân vöông; nhaát theá giôùi trung, nhò Phaät xuaát theá; voâ höõu thò xöù. Nhaát Töù thieân haï, baùt Töù thieân vöông, naõi chí nhò tha hoùa töï taïi Thieân, dieäc voâ thò xöù. Nhieân ngaõ naõi thuyeát: tuøng Dieâm-phuø-ñeà, A-tyø Ñòa nguïc thöôïng chí A-ca-ni-traù thieân. Ngaõ chö ñeä töû, vaên thò thuyeát dó, baát giaûi ngaõ yù, xöôùng ngoân: Phaät thuyeát voâ thaäp phöông Phaät. Ngaõ dieäc ö chö Ñaïi thöøa kinh trung, thuyeát höõu thaäp phöông Phaät. 369


大般涅槃經 善男子。如是諍訟是佛境界。非諸聲聞緣 覺所知。若人於是生疑心者猶能摧壞。無量 煩惱如須彌山。若於是中生決定者。是名執 著。 迦葉菩薩白佛言。世尊。云何執著。 佛言。善男子。如是之人若從他聞。若自 尋經,若他故教。於所著事不能放捨。是名執 著。 迦葉復言。世尊。如是執著為是善耶是不 善乎。 善男子。如是執著不名為善。何以故。不 能摧壞諸疑網故。 迦葉復言。世尊。如是人者本自不疑。云 何說言不壞疑網。 善男子。夫不疑者即是疑也。 世尊。若有人謂須陀洹人不墮三惡。是人 亦當名著名疑。 善男子。是可名定不得名疑。何以故。善 男子。譬如有人先見人樹。後時夜行遙見杌 根。便生疑想人耶樹耶。善男子。如人先見 370

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Nhö thò traùnh tuïng, thò Phaät caûnh giôùi; phi chö Thanh vaên, Duyeân giaùc sôû tri. Nhöôïc nhaân ö thò sanh nghi taâm giaû, do naêng toài hoaïi voâ löôïng phieàn naõo nhö Tu-di sôn. Nhöôïc ö thò trung, sanh quyeát ñònh giaû, thò danh chaáp tröôùc. Ca-dieáp Boà Taùt baïch Phaät ngoân: Theá Toân! Vaân haø chaáp tröôùc? Phaät ngoân: Thieän nam töû! Nhö thò chi nhaân, nhöôïc tuøng tha vaên, nhöôïc töï taàm kinh, nhöôïc tha coá giaùo; ö sôû tröôùc söï, baát naêng phoùng xaû; thò danh chaáp tröôùc. Ca-dieáp phuïc ngoân: Theá Toân! Nhö thò chaáp tröôùc, vò thò thieän da? Thò baát thieän hoà? Thieän nam töû! Nhö thò chaáp tröôùc, baát danh vi thieän. Haø dó coá? Baát naêng toài hoaïi chö nghi voõng coá. Ca-dieáp phuïc ngoân: Theá Toân! Nhö thò nhaân giaû, boån töï baát nghi. Vaân haø thuyeát ngoân baát hoaïi nghi voõng? Thieän nam töû! Phuø baát nghi giaû, töùc thò nghi daõ. Theá Toân! Nhöôïc höõu nhaân vò Tu-ñaø-hoaøn nhaân baát ñoïa tam aùc, thò nhaân dieäc ñöông danh tröôùc, danh nghi. Thieän nam töû! Thò khaû danh ñònh, baát ñaéc danh nghi. Haø dó coá? Thieän nam töû! Thí nhö höõu nhaân, tieân kieán nhaân, thoï. Haäu thôøi daï haønh, dao kieán ngoät caên, tieän sanh nghi töôûng: Nhaân da? Thoï da? Thieän nam töû! Nhö nhaân tieân kieán tyø-kheo, Phaïm chí. Haäu thôøi ö loä, dao kieán 371


大般涅槃經 比丘梵志。後時於路遙見比丘即生疑想。是 沙門耶是梵志乎。 善男子。如人先見牛與水牛。後遙見牛便 生疑想。彼是牛耶是水牛乎。 善男子。一切眾生先見二物後便生疑。何 以故心不了故。我亦不說須陀洹人有墮三惡 不墮三惡。是人何故生於疑心。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

tyø-kheo, töùc sanh nghi töôûng: Thò sa-moân da? Thò Phaïm chí hoà? Thieän nam töû! Nhö nhaân tieân kieán ngöu döõ thuûy ngöu. Haäu dao kieán ngöu, tieän sanh nghi töôûng: Bæ thò ngöu da? Thò thuûy ngöu hoà? Thieän nam töû! Nhaát thieát chuùng sanh, tieân kieán nhò vaät, haäu tieän sanh nghi. Haø dó coá? Taâm baát lieãu coá. Ngaõ dieäc baát thuyeát Tu-ñaø-hoaøn nhaân höõu ñoïa tam aùc, baát ñoïa tam aùc. Thò nhaân haø coá sanh ö nghi taâm? Ca-dieáp ngoân: Theá Toân! Nhö Phaät thuyeát, yeáu tieân

迦葉言。世尊。如佛所說要先見已然後 疑者。有人未見二種物時亦復生疑。何等是

kieán dó, nhieân haäu nghi giaû. Höõu nhaân vò kieán nhò chuûng

耶。所謂涅槃。

baøn.

世尊。譬如有人路遇濁水。然未曾見而亦 生疑。如是水者深耶淺耶。是人未見云何生 疑。

vaät thôøi, dieäc phuïc sanh nghi. Haø ñaúng thò da? Sôû vò NieátTheá Toân! Thí nhö höõu nhaân, loä ngoä tröôïc thuûy, nhieân vò taèng kieán, nhi dieäc sanh nghi: Nhö thò thuûy giaû, thaâm da? Thieån da? Thò nhaân vò kieán, vaân haø sanh nghi? Thieän nam töû! Phuø Nieát-baøn giaû, töùc thò ñoaïn khoå.

善男子。夫涅槃者即是斷苦。非涅槃者

Phi Nieát-baøn giaû, töùc thò khoå daõ. Nhaát thieát chuùng sanh,

即是苦也。一切眾生見有二種見苦非苦。苦 非苦者即是飢渴寒熱瞋喜。病瘦安隱老壯生

kieán höõu nhò chuûng: Kieán khoå, phi khoå. Khoå, phi khoå giaû,

死。繫縛解脫恩愛別離怨憎聚會。眾生見已 即便生疑。當有畢竟遠離如是苦惱事不。是 故眾生於涅槃中而生疑也。汝意若謂是人先

oaùn taéng tuï hoäi. Chuùng sanh kieán dó, töùc tieän sanh nghi:

372

töùc thò: cô, khaùt, haøn, nhieät, saân, hyû, beänh saáu, an oån, laõo, traùng, sanh, töû, heä phöôïc, giaûi thoaùt, aân aùi bieät ly, Ñöông höõu taát caùnh vieãn ly nhö thò khoå naõo söï phuû? Thò coá chuùng sanh, ö Nieát-baøn trung, nhi sanh nghi daõ. Nhöõ yù nhöôïc vò: Thò nhaân tieân lai vò kieán tröôïc thuûy, vaân haø 373


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

來未見濁水云何疑者。是義不然。何以故。 是人先於餘處見已。是故於此未曾到處而復 生疑。

nghi giaû? Thò nghóa baát nhieân. Haø dó coá? Thò nhaân tieân ö

世尊。是人先見深淺處時已不生疑。於今 何故而復生疑。

baát sanh nghi; ö kim haø coá nhi phuïc sanh nghi?

佛言。善男子。本未行故所以生疑。是故 我言不了故疑。

nghi. Thò coá ngaõ ngoân: Baát lieãu coá nghi.

迦葉菩薩白佛言。世尊。如佛所說疑即是 著著即是疑。為是誰耶。

dö xöù kieán dó. Thò coá ö thöû, vò taèng ñaùo xöù, nhi phuïc sanh nghi. Theá Toân! Thò nhaân tieân kieán thaâm, thieån xöù thôøi, dó Phaät ngoân: Thieän nam töû! Boån vò haønh coá, sôû dó sanh Ca-dieáp Boà Taùt baïch Phaät ngoân: Theá Toân! Nhö Phaät sôû thuyeát: Nghi, töùc thò tröôùc; tröôùc töùc thò nghi. Vò thò thuøy da? Thieän nam töû! Ñoaïn thieän caên giaû.

善男子。斷善根者。 迦葉言。世尊。何等人輩能斷善根。 善男子。若有聰明黠慧利根能善分別。遠 離善友不聽正法。不善思惟不如法住。如是 之人能斷善根。

Ca-dieáp ngoân: Theá Toân! Haø ñaúng nhaân boái naêng ñoaïn thieän caên? Thieän nam töû! Nhöôïc höõu thoâng minh, hieät tueä lôïi caên, naêng thieän phaân bieät, vieãn ly thieän höõu, baát thính Chaùnh phaùp, baát thieän tö duy, baát nhö phaùp truï; nhö thò chi nhaân naêng ñoaïn thieän caên.

離是四事心自思惟無有施物。何以故。

Ly thò töù söï, taâm töï tö duy: Voâ höõu thí vaät. Haø dó coá?

施者即是捨離財物。若施有報當知施主常應 貧窮。何以故。子果相似故。是故說言無因 無果。若如是說無因無果。是則名為斷善根

Thí giaû, töùc thò xaû ly taøi vaät. Nhöôïc thí höõu baùo, ñöông

也。

daõ.

374

tri thí chuû thöôøng öng baàn cuøng. Haø dó coá? Töû, quaû töông töï coá. Thò coá thuyeát ngoân voâ nhaân voâ quaû. Nhöôïc nhö thò thuyeát voâ nhaân voâ quaû, thò taéc danh vi ñoaïn thieän caên

375


大般涅槃經 復作是念施主受者及以財物。三事無常 無有停住。若無停住云何說言此是施主受者 財物。若無受者云何得果。以是義故無因 無果。若如是說無因無果。當知是人能斷善 根。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Phuïc taùc thò nieäm: Thí chuû, thoï giaû caäp dó taøi vaät, tam söï voâ thöôøng, voâ höõu ñình truï. Nhöôïc voâ ñình truï, vaân haø thuyeát ngoân thöû thò thí chuû, thoï giaû, taøi vaät? Nhöôïc voâ thoï giaû, vaân haø ñaéc quaû? Dó thò nghóa coá, voâ nhaân voâ quaû. Nhöôïc nhö thò thuyeát voâ nhaân voâ quaû, ñöông tri thò nhaân naêng ñoaïn thieän caên.

復作是念施者施時有五事施。受者受已或 時作善或作不善。而是施主亦復不得善不善 果。如世間法從子生果,果還作子。因即施 主,果即受者。而是受者不能以此善不善法令 施主得。以是義故無因無果。若如是說無因 無果。當知是人能斷善根。

Phuïc taùc thò nieäm: Thí giaû thí thôøi, höõu nguõ söï thí. Thoï giaû thoï dó, hoaëc thôøi taùc thieän, hoaëc taùc baát thieän. Nhi thò thí chuû dieäc phuïc baát ñaéc thieän, baát thieän quaû. Nhö theá gian phaùp, tuøng töû sanh quaû; quaû hoaøn taùc töû. Nhaân, töùc thí chuû; quaû, töùc thoï giaû. Nhi thò thoï giaû baát naêng dó thöû thieän, baát thieän phaùp, linh thí chuû ñaéc. Dó thò nghóa coá, voâ nhaân voâ quaû. Nhöôïc nhö thò thuyeát voâ nhaân voâ quaû, ñöông tri thò nhaân naêng ñoaïn thieän caên.

復作是念無有施物。何以故施物無記。若 是無記云何而得善果報耶。無善果報即是無 記。財若無記當知則無善惡果報。是故無施 無因無果。若如是說無因無果當知是人能斷 善根。

Phuïc taùc thò nieäm: Voâ höõu thí vaät. Haø dó coá? Thí vaät voâ kyù. Nhöôïc thò voâ kyù, vaân haø nhi ñaéc thieän quaû baùo daõ? Voâ thieän quaû baùo, töùc thò voâ kyù. Taøi nhöôïc voâ kyù, ñöông tri taéc voâ thieän, aùc quaû baùo. Thò coá voâ thí, voâ nhaân, voâ quaû. Nhöôïc nhö thò thuyeát voâ nhaân voâ quaû, ñöông tri thò nhaân naêng ñoaïn thieän caên.

復作是念施者即意。若是意者,無見,無 對,非是色法。若非是色云何可施。是故無施 無因無果。若如是說無因無果。當知是人能 斷善根。 復作是念施主若為佛像天像命過父母。而 376

Phuïc taùc thò nieäm: Thí giaû, töùc yù. Nhöôïc thò yù giaû, voâ kieán voâ ñoái, phi thò saéc phaùp. Nhöôïc phi thò saéc, vaân haø khaû thí? Thò coá voâ thí, voâ nhaân voâ quaû. Nhöôïc nhö thò thuyeát voâ nhaân voâ quaû, ñöông tri thò nhaân naêng ñoaïn thieän caên. Phuïc taùc thò nieäm: Thí chuû nhöôïc vò Phaät töôïng, Thieân töôïng, maïng quaù phuï maãu nhi haønh thí giaû, taéc voâ thoï 377


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

行施者則無受者。若無受者應無果報。若無 果報是為無因。若無因者是為無果。若如是 說無因無果。當知是人能斷善根。

giaû. Nhöôïc voâ thoï giaû, öng voâ quaû baùo. Nhöôïc voâ quaû baùo, thò vi voâ nhaân. Nhöôïc voâ nhaân giaû, thò vi voâ quaû. Nhöôïc nhö thò thuyeát voâ nhaân voâ quaû, ñöông tri thò nhaân naêng ñoaïn thieän caên.

復作是念無父無母。若言父母是眾生因生

Phuïc taùc thò nieäm: Voâ phuï voâ maãu. Nhöôïc ngoân phuï

眾生者。理應常生無有斷絕。何以故因常有 故。然不常生是故當知無有父母。 復作是念無父無母何以故。若眾生身因父 母有。一人應具男女二根。然無具者當知眾 生非因父母。 復作是念非因父母而生眾生。何以故。眼 見眾生不似父母。謂身色心威儀進止。是故 父母非眾生因。 復作是念一切世間有四種無。一者未生名

maãu thò chuùng sanh nhaân sanh chuùng sanh giaû, lyù öng thöôøng sanh, voâ höõu ñoaïn tuyeät. Haø dó coá? Nhaân thöôøng höõu coá. Nhieân baát thöôøng sanh, thò coá ñöông tri voâ höõu phuï maãu. Phuïc taùc thò nieäm: Voâ phuï voâ maãu. Haø dó coá? Nhöôïc chuùng sanh thaân, nhaân phuï maãu höõu, nhaát nhaân öng cuï nam, nöõ nhò caên. Nhieân voâ cuï giaû, ñöông tri chuùng sanh phi nhaân phuï maãu. Phuïc taùc thò nieäm: Phi nhaân phuï maãu nhi sanh chuùng sanh. Haø dó coá? Nhaõn kieán chuùng sanh baát töï phuï maãu, vò: thaân saéc, taâm, oai nghi taán chæ. Thò coá phuï maãu phi chuùng sanh nhaân. Phuïc taùc thò nieäm: Nhaát thieát theá gian höõu töù chuûng

無。如泥團時,未有瓶用。二者滅已名無。如

voâ: Nhaát giaû vò sanh danh voâ; nhö neâ ñoaøn thôøi, vò höõu

瓶壞已是名為無。三者各異互無。如牛中無

bình duïng. Nhò giaû dieät dó danh voâ; nhö bình hoaïi dó, thò

馬馬中無牛。四者畢竟名無。如兔角龜毛。

danh vi voâ. Tam giaû caùc dò hoã voâ; nhö ngöu trung voâ maõ, maõ trung voâ ngöu. Töù giaû taát caùnh danh voâ; nhö thoû giaùc,

眾生父母亦復如是同此四無。若言父母眾生

quy mao. Chuùng sanh phuï maãu dieäc phuïc nhö thò; ñoàng

因者。父母死時子不必死。是故父母非眾生

thöû töù voâ. Nhöôïc ngoân phuï maãu, chuùng sanh nhaân giaû,

因。

sanh nhaân.

378

phuï maãu töû thôøi, töû baát taát töû. Thò coá phuï maãu phi chuùng

379


大般涅槃經 復作是念若言父母眾生因者。應因父母常 生眾生。然而復有化生濕生。是故當知非因 父母生眾生也。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Phuïc taùc thò nieäm: Nhöôïc ngoân phuï maãu, chuùng sanh nhaân giaû, öng nhaân phuï maãu thöôøng sanh chuùng sanh, nhieân nhi phuïc höõu hoùa sanh, thaáp sanh. Thò coá ñöông tri phi nhaân phuï maãu, sanh chuùng sanh daõ.

復作是念自有眾生非因父母而得生長。譬 如孔雀聞雷震聲而便得身。又如青雀飲雄雀 淚而便得身。如命命鳥見雄者舞即便得身。 作是念時如其不遇善知識者。當知是人能斷 善根。

Phuïc taùc thò nieäm: Töï höõu chuùng sanh, phi nhaân phuï maãu nhi ñaéc sanh tröôûng. Thí nhö khoång töôùc, vaên loâi chaán thinh, nhi tieän ñaéc thaân. Höïu nhö thanh töôùc aåm huøng töôùc leä, nhi tieän ñaéc thaân. Nhö maïng maïng ñieåu,

復作是念一切世間無善惡果。何以故。 有諸眾生具十善法。樂於惠施勤修功德。是

Phuïc taùc thò nieäm: Nhaát thieát theá gian, voâ thieän aùc

人亦復疾病集身中年夭喪。財物損失多諸憂 苦。有行十惡慳貪嫉妒懶惰懈怠不修諸善。 身安無病終保年壽。多饒財寶無諸愁苦。是 故當知無善惡果。 復作是念我亦曾聞諸聖人說。有人修善命 終多墮三惡道中。有人行惡命終生於人天之 中。是故當知無善惡果。

kieán huøng giaû vuõ, töùc tieän ñaéc thaân. Taùc thò nieäm thôøi, nhö kyø baát ngoä thieän tri thöùc giaû, ñöông tri thò nhaân naêng ñoaïn thieän caên. quaû. Haø dó coá? Höõu chö chuùng sanh cuï thaäp thieän phaùp, nhaïo haønh tueä thí, caàn tu coâng ñöùc, thò nhaân dieäc phuïc taät beänh taäp thaân, trung nieân yeåu taùng, taøi vaät toån thaát, ña chö öu khoå. Höõu haønh thaäp aùc, khan tham taät ñoá, laïi noïa giaûi ñaõi, baát tu chö thieän; thaân an voâ beänh, chung baûo nieân thoï, ña nhieâu taøi baûo, voâ chö saàu khoå. Thò coá ñöông tri voâ thieän, aùc quaû. Phuïc taùc thò nieäm: Ngaõ dieäc taèng vaên chö thaùnh nhaân thuyeát: Höõu nhaân tu thieän, maïng chung ña ñoïa tam aùc ñaïo trung. Höõu nhaân haønh aùc, maïng chung sanh ö nhaân, thieân chi trung. Thò coá ñöông tri voâ thieän, aùc quaû.

復作是念一切聖人有二種說。或說殺生得

Phuïc taùc thò nieäm: Nhaát thieát thaùnh nhaân, höõu nhò

善果報。或說殺生得惡果報。是故當知聖說

chuûng thuyeát: Hoaëc thuyeát saùt sanh ñaéc thieän quaû baùo. Hoaëc thuyeát saùt sanh ñaéc aùc quaû baùo. Thò coá ñöông tri

380

381


大般涅槃經 不定。聖若不定我云何定。是故當知無善惡 果。 復作是念一切世間無有聖人。何以故。若 言聖人應得正道。一切眾生具煩惱時修正道 者。當知是人正道煩惱一時俱有。若一時有 當知正道不能破結。若無煩惱而修道者。如 是正道為何所作。是故具煩惱者道不能壞。 不具煩惱道則無用。是故當知一切世間無有 聖人。 復作是念無明緣行乃至生緣老死。是十 二因緣一切眾生等共有之。八聖道者其性平 等。亦應如是一人得時一切應得。一人修時 應一切苦滅。何以故。煩惱等故而今不得。 是故當知無有正道。 復作是念聖人皆有同凡夫法。所謂飲食行 住坐臥。睡眠喜笑飢渴寒熱憂愁恐怖。若同 凡夫如是事者。當知聖人不得聖道。若得聖 道應當永斷如是等事。如是等事如其不斷。 當知無道。 復作是念聖人有身受五欲樂。亦復罵辱撾 382

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thaùnh thuyeát baát ñònh. Thaùnh nhöôïc baát ñònh, ngaõ vaân haø ñònh? Thò coá ñöông tri voâ thieän, aùc quaû. Phuïc taùc thò nieäm: Nhaát thieát theá gian, voâ höõu thaùnh nhaân. Haø dó coá? Nhöôïc ngoân thaùnh nhaân öng ñaéc Chaùnh ñaïo, nhaát thieát chuùng sanh cuï phieàn naõo thôøi, tu Chaùnh ñaïo giaû; ñöông tri thò nhaân Chaùnh ñaïo, phieàn naõo, nhaát thôøi caâu höõu. Nhöôïc nhaát thôøi höõu, ñöông tri Chaùnh ñaïo baát naêng phaù keát. Nhöôïc voâ phieàn naõo, nhi tu ñaïo giaû, nhö thò Chaùnh ñaïo, vi haø sôû taùc? Thò coá cuï phieàn naõo giaû, ñaïo baát naêng hoaïi, baát cuï phieàn naõo, ñaïo taéc voâ duïng. Thò coá ñöông tri nhaát thieát theá gian, voâ höõu thaùnh nhaân. Phuïc taùc thò nieäm: Voâ minh duyeân haønh, naõi chí sanh duyeân laõo, töû. Thò Thaäp nhò nhaân duyeân, nhaát thieát chuùng sanh, ñaúng coäng höõu chi. Baùt thaùnh ñaïo giaû, kyø taùnh bình ñaúng, dieäc öng nhö thò; nhaát nhaân ñaéc thôøi, nhaát thieát öng ñaéc; nhaát nhaân tu thôøi, öng nhaát thieát khoå dieät. Haø dó coá? Phieàn naõo ñaúng coá. Nhi kim baát ñaéc. Thò coá ñöông tri voâ höõu Chaùnh ñaïo. Phuïc taùc thò nieäm: Thaùnh nhaân giai höõu, ñoàng phaøm phu phaùp, sôû vò: aåm thöïc, haønh truï toïa ngoïa, thuïy mieân, hyû tieáu, cô khaùt haøn nhieät, öu saàu, khuûng boá. Nhöôïc ñoàng phaøm phu nhö thò söï giaû, ñöông tri thaùnh nhaân baát ñaéc thaùnh ñaïo. Nhöôïc ñaéc thaùnh ñaïo, öng ñöông vónh ñoaïn nhö thò ñaúng söï. Nhö thò ñaúng söï, nhö kyø baát ñoaïn, ñöông tri voâ ñaïo. Phuïc taùc thò nieäm: Thaùnh nhaân höõu thaân, thoï nguõ duïc laïc; dieäc phuïc maï nhuïc, qua ñaû ö nhaân, taät ñoá kieâu maïn, 383


大般涅槃經 打於人嫉妒憍慢受於苦樂作善惡業。是因緣 故知無聖人。若有道者應斷是事。是事不斷 當知無道。 復作是念多憐愍者名為聖人。何因緣故名 為聖人。道因緣故名為聖人。若道性憐愍便 應愍念一切眾生。不待修已然後方得。如其 無愍何故聖人因得聖道能憐愍耶。是故當知 世無聖道。 復作是念一切四大不從因生。眾生等有 是四大性。不觀眾生是邊應到彼不應到。若 有聖道性應如是。然今不爾是故當知世無聖 人。 復作是念若諸聖人有一涅槃。當知是則 無有聖人。何以故。不可得故。常住之法理 不可得不可取捨。若諸聖人涅槃多者是則無 常。何以故。可數法故。涅槃若一。一人得 時一切應得。涅槃若多是則有邊。如其有邊 云何名常。若有說言涅槃體一,解脫是多。如 蓋是一。牙舌是多者。是義不然。何以故。 384

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

thoï ö khoå laïc, taùc thieän, aùc nghieäp. Thò nhaân duyeân coá, tri voâ thaùnh nhaân. Nhöôïc höõu ñaïo giaû, öng ñoaïn thò söï. Thò söï baát ñoaïn, ñöông tri voâ ñaïo. Phuïc taùc thò nieäm: Ña laân maãn giaû, danh vi thaùnh nhaân. Haø nhaân duyeân coá, danh vi thaùnh nhaân? Ñaïo nhaân duyeân coá, danh vi thaùnh nhaân. Nhöôïc ñaïo taùnh laân maãn, tieän öng maãn nieäm nhaát thieát chuùng sanh; baát ñaõi tu dó, nhieân haäu phöông ñaéc. Nhö kyø voâ maãn, haø coá thaùnh nhaân, nhaân ñaéc thaùnh ñaïo, naêng laân maãn da? Thò coá ñöông tri theá voâ thaùnh ñaïo. Phuïc taùc thò nieäm: Nhaát thieát töù ñaïi baát tuøng nhaân sanh. Chuùng sanh ñaúng höõu, thò töù ñaïi taùnh baát quan chuùng sanh. Thò bieân öng ñaùo, bæ baát öng ñaùo. Nhöôïc höõu thaùnh ñaïo, taùnh öng nhö thò; nhieân kim baát nhó. Thò coá ñöông tri theá voâ thaùnh nhaân. Phuïc taùc thò nieäm: Nhöôïc chö thaùnh nhaân höõu nhaát Nieát-baøn, ñöông tri thò taéc voâ höõu thaùnh nhaân. Haø dó coá? Baát khaû ñaéc coá. Thöôøng truï chi phaùp, lyù baát khaû ñaéc, baát khaû thuû xaû. Nhöôïc chö thaùnh nhaân, Nieát-baøn ña giaû, thò taéc voâ thöôøng. Haø dó coá? Khaû soå phaùp coá. Nieát-baøn nhöôïc nhaát, nhaát nhaân ñaéc thôøi, nhaát thieát öng ñaéc. Nieát-baøn nhöôïc ña, thò taéc höõu bieân. Nhö kyø höõu bieân, vaân haø danh thöôøng? Nhöôïc höõu thuyeát ngoân: Nieát-baøn theå nhaát, giaûi thoaùt thò ña, nhö caùi thò nhaát, nha thieät thò ña giaû. Thò nghóa baát nhieân. Haø dó coá? Nhaát nhaát sôû ñaéc, phi nhaát thieát ñaéc. Dó höõu bieân coá, thò öng voâ thöôøng. Nhöôïc voâ 385


大般涅槃經 一一所得非一切得。以有邊故是應無常。若 無常者云何得名為涅槃耶。涅槃若無誰為聖 人。是故當知無有聖人。 復作是念聖人之道非因緣得。若聖人道非 因緣得。何故一切不作聖人。若一切人非聖 人者。當知是則無有聖人及以聖道。 復作是念聖說正見有二因緣。一者從他聞 法。二者內自思惟。是二因緣若從緣生。所 從生者復從緣生。如是展轉有無窮過。若是 二事不從緣生。一切眾生何故不得。作是觀 時能斷善根。 善男子。若有眾生深見如是無因無果。是 人能斷信等五根。 善男子。斷善根者非是下劣愚鈍之人。亦 非天中及三惡道。破僧亦爾。 迦葉菩薩白佛言。世尊。如是之人何時當 能還生善根。 佛言。善男子。是人二時還生善根。初入 地獄出地獄時。 386

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

thöôøng giaû, vaân haø ñaéc danh vi Nieát-baøn da? Nieát-baøn nhöôïc voâ, thuøy vi thaùnh nhaân. Thò coá ñöông tri voâ höõu thaùnh nhaân. Phuïc taùc thò nieäm: Thaùnh nhaân chi ñaïo, phi nhaân duyeân ñaéc. Nhöôïc thaùnh nhaân ñaïo, phi nhaân duyeân ñaéc, haø coá nhaát thieát baát taùc thaùnh nhaân? Nhöôïc nhaát thieát nhaân phi thaùnh nhaân giaû, ñöông tri thò taéc voâ höõu thaùnh nhaân caäp dó thaùnh ñaïo. Phuïc taùc thò nieäm: Thaùnh thuyeát chaùnh kieán, höõu nhò nhaân duyeân: nhaát giaû tuøng tha vaên phaùp, nhò giaû noäi töï tö duy. Thò nhò nhaân duyeân nhöôïc tuøng duyeân sanh, sôû tuøng sanh giaû phuïc tuøng duyeân sanh. Nhö thò trieån chuyeån, höõu voâ cuøng quaù. Nhöôïc thò nhò söï baát tuøng duyeân sanh, nhaát thieát chuùng sanh haø coá baát ñaéc? Taùc thò quaùn thôøi, naêng ñoaïn thieän caên. Thieän nam töû! Nhöôïc höõu chuùng sanh thaâm kieán nhö thò voâ nhaân voâ quaû, thò nhaân naêng ñoaïn tín ñaúng nguõ caên. Thieän nam töû! Ñoaïn thieän caên giaû, phi thò haï lieät ngu ñoän chi nhaân, dieäc phi thieân trung caäp tam aùc ñaïo. Phaù taêng dieäc nhó. Ca-dieáp Boà Taùt baïch Phaät ngoân: Theá Toân! Nhö thò chi nhaân, haø thôøi ñöông naêng hoaøn sanh thieän caên? Phaät ngoân: Thieän nam töû! Thò nhaân nhò thôøi, hoaøn sanh thieän caên: sô nhaäp ñòa nguïc, xuaát ñòa nguïc thôøi. 387


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

善男子。善有三種。過去現在未來。若過 去者其性自滅。因雖滅盡果報未熟。是故不 名斷過去果。斷三世因故名為斷。

Thieän nam töû! Thieän höõu tam chuûng: quaù khöù, hieän taïi, vò lai. Nhöôïc quaù khöù giaû, kyø taùnh töï dieät; nhaân tuy dieät taän, quaû baùo vò thuïc. Thò coá baát danh ñoaïn quaù khöù quaû. Ñoaïn tam theá nhaân, coá danh vi ñoaïn.

迦葉菩薩白佛言。世尊。若斷三世因名 斷善根。斷善根人即有佛性。如是佛性。為 是過去為是現在為是未來為遍三世。若過去 者云何名常。佛性亦常是故當知非過去也。

Ca-dieáp Boà Taùt baïch Phaät ngoân: Theá Toân! Nhöôïc ñoaïn tam theá nhaân, danh ñoaïn thieän caên, ñoaïn thieän caên nhaân, töùc höõu Phaät taùnh. Nhö thò Phaät taùnh, vi thò quaù khöù, vi thò hieän taïi, vi thò vò lai, vi bieán tam theá? Nhöôïc quaù khöù giaû, vaân haø danh thöôøng? Phaät taùnh dieäc thöôøng. Thò coá ñöông tri phi quaù khöù daõ. Nhöôïc vò lai giaû, vaân haø danh thöôøng? Haø coá Phaät thuyeát nhaát thieát chuùng sanh taát ñònh ñöông ñaéc? Nhöôïc taát ñònh ñaéc, vaân haø ngoân ñoaïn? Nhöôïc hieän taïi giaû, phuïc vaân haø thöôøng? Haø coá phuïc ngoân taát ñònh khaû kieán? Nhö Lai dieäc thuyeát Phaät taùnh höõu luïc: nhaát thöôøng, nhò chaân, tam thaät, töù thieän, nguõ tònh, luïc khaû kieán. Nhöôïc ñoaïn thieän caên, höõu Phaät taùnh giaû, taéc baát ñaéc danh ñoaïn thieän caên daõ. Nhöôïc voâ Phaät taùnh, vaân haø phuïc ngoân nhaát thieát chuùng sanh taát höõu Phaät taùnh? Nhöôïc ngoân Phaät taùnh dieäc höõu, dieäc ñoaïn, vaân haø Nhö Lai phuïc thuyeát thò thöôøng?

若未來者云何名常。何故佛說一切眾生必定 當得。若必定得云何言斷。若現在者復云何 常。何故復言必定可見。如來亦說佛性有 六。一常二真三實四善五淨六可見。若斷善 根有佛性者。則不得名斷善根也。若無佛性 云何復言一切眾生悉有佛性。若言佛性亦有 亦斷。云何如來復說是常。 佛言。善男子。如來世尊為眾生故有四種 答。一者定答。二者分別答。三者隨問答。 四者置答。

Phaät ngoân: Thieän nam töû! Nhö Lai Theá Toân, vò chuùng sanh coá, höõu töù chuûng ñaùp: nhaát giaû ñònh ñaùp, nhò giaû phaân bieät ñaùp, tam giaû tuøy vaán ñaùp, töù giaû trí ñaùp.

善男子。云何定答。若問惡業得善果耶不

Thieän nam töû! Vaân haø ñònh ñaùp? Nhöôïc vaán: aùc nghieäp, ñaéc thieän quaû da, baát thieän quaû hoà? Thò öng ñònh ñaùp: Ñaéc

善果乎。是應定答得不善果。善亦如是。若 問如來一切智不。是應定答是一切智。若問

baát thieän quaû. Thieän dieäc nhö thò. Nhöôïc vaán: Nhö Lai, Nhaát thieát trí phuû? Thò öng ñònh ñaùp: Thò nhaát thieát trí.

388

389


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

佛法是清淨不。是應定答必定清淨。若問如 來弟子如法住不。是應定答有如法住。是名 定答。

Nhöôïc vaán: Phaät phaùp thò thanh tònh phuû? Thò öng ñònh ñaùp: Taát ñònh thanh tònh. Nhöôïc vaán: Nhö Lai ñeä töû, nhö phaùp truï phuû? Thò öng ñònh ñaùp: Höõu nhö phaùp truï. Thò

云何分別答。如我所說四真諦法。云何 為四。苦集滅道。何謂苦諦。有八苦故名曰 苦諦。云何集諦。五陰因故名為集諦。云 何滅諦。貪欲瞋癡畢竟盡故名為滅諦。云何

Vaân haø phaân bieät ñaùp? Nhö ngaõ sôû thuyeát Töù chaân ñeá

道諦。三十七助道法故名為道諦。是名分別 答。

danh ñònh ñaùp. phaùp. Vaân haø vi töù? Khoå, Taäp, Dieät, Ñaïo. Haø vò Khoå-ñeá? Höõu baùt khoå coá, danh vieát Khoå ñeá. Vaân haø Taäp ñeá? Nguõ aám nhaân coá, danh vi Taäp ñeá. Vaân haø dieät ñeá? Tham duïc, saân, si, taát caùnh taän coá, danh vi dieät ñeá. Vaân haø ñaïo ñeá? Tam thaäp thaát trôï ñaïo Phaùp coá, danh vi ñaïo ñeá. Thò danh phaân bieät ñaùp. Vaân haø tuøy vaán ñaùp? Nhö ngaõ sôû thuyeát: Nhaát thieát

云何隨問答。如我所說一切法無常。復有

phaùp voâ thöôøng. Phuïc höõu vaán ngoân: Nhö Lai Theá Toân, vò

問言如來世尊為何法故說於無常。答言如來

haø phaùp coá, thuyeát ö voâ thöôøng? Ñaùp ngoân: Nhö Lai vò höõu

為有為法故說無常。無我亦爾。如我所說一 切法燒,他又問言如來世尊為何法故說一切 燒。答言如來為貪瞋癡說一切燒。 善男子。如來十力四無所畏大慈大悲三念 處首楞嚴等。八萬億諸三昧門。三十二相八 十種好五智印等。三萬五千諸三昧門金剛定

vi phaùp, coá thuyeát voâ thöôøng. Voâ ngaõ dieäc nhó. Nhö ngaõ sôû thuyeát: Nhaát thieát phaùp thieâu. Tha höïu vaán ngoân: Nhö Lai Theá Toân, vò haø phaùp coá, thuyeát nhaát thieát thieâu? Ñaùp ngoân: Nhö Lai vò tham, saân, si, thuyeát nhaát thieát thieâu. Thieän nam töû! Nhö Lai thaäp löïc, töù voâ sôû uùy, ñaïi töø ñaïi bi, tam nieäm xöù, Thuû-laêng-nghieâm ñaúng, Baùt vaïn öùc chö tam-muoäi moân, tam thaäp nhò töôùng, baùt thaäp chuûng haûo, nguõ trí aán ñaúng, tam vaïn nguõ thieân chö tam-muoäi moân,

等。四千二百諸三昧門方便三昧無量無邊。

kim cang ñònh ñaúng, töù thieân nhò baù chö tam-muoäi moân,

如是等法是佛佛性。如是佛性則有七事。一

phöông tieän tam-muoäi, voâ löôïng voâ bieân nhö thò ñaúng

390

phaùp, thò Phaät Phaät taùnh. Nhö thò Phaät taùnh taéc höõu thaát 391


大般涅槃經 常二我三樂四淨五真六實七善。是名分別 答。 善男子。後身菩薩佛性有六。一常二淨三 真四實五善六少見。是名分別答。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

söï: nhaát thöôøng, nhò ngaõ, tam laïc, töù tònh, nguõ chaân, luïc thaät, thaát thieän. Thò danh phaân bieät ñaùp. Thieän nam töû! Haäu thaân Boà Taùt, Phaät taùnh höõu luïc: nhaát Thöôøng, nhò Tònh, tam Chaân, töù Thaät, nguõ Thieän, luïc Thieåu kieán. Thò danh phaân bieät ñaùp.

如汝先問斷善根人有佛性者。是人亦有 如來佛性。亦有後身佛性。是二佛性障未來 故得名為無。畢竟得故得名為有。是名分別 答。

Nhö nhöõ tieân vaán, ñoaïn thieän caên nhaân höõu Phaät taùnh giaû; thò nhaân dieäc höõu Nhö Lai Phaät taùnh, dieäc höõu haäu thaân Phaät taùnh. Thò nhò Phaät taùnh, chöôùng vò lai coá, ñaéc danh vi voâ; taát caùnh ñaéc coá, ñaéc danh vi höõu. Thò danh

如來佛性非過去非現在非未來。後身佛性 現在未來。少可見故得名現在。未具見故名 為未來。如來未得阿耨多羅三藐三菩提時佛 性因故亦是過去現在未來果則不爾。有是三 世有非三世。後身菩薩佛性因故亦是過去現 在未來果亦如是。是名分別答。

Nhö Lai Phaät taùnh phi quaù khöù, phi hieän taïi, phi vò lai. Haäu thaân Phaät taùnh, hieän taïi, vò lai. Thieåu khaû kieán

九住菩薩佛性六種。一常二善三真四實五 淨六可見。佛性因故亦是過去現在未來果亦 如是。是名分別答。

Cöûu truï Boà Taùt, Phaät taùnh luïc chuûng: nhaát thöôøng, nhò thieän, tam chaân, töù thaät, nguõ tònh, luïc khaû kieán. Phaät taùnh nhaân coá, dieäc thò quaù khöù, hieän taïi, vò lai; quaû dieäc

八住菩薩下至六住佛性五事。一真二實三 淨四善五可見。佛性因故亦是過去現在未來

Baùt truï Boà Taùt haï chí luïc truï, Phaät taùnh nguõ söï: nhaát Chaân, nhò Thaät, tam Tònh, töù Thieän, nguõ Khaû kieán. Phaät

果亦如是。是名分別答。 392

phaân bieät ñaùp.

coá, ñaéc danh hieän taïi; vò cuï kieán coá, danh vi vò lai. Nhö Lai vò ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà thôøi, Phaät taùnh nhaân coá, dieäc thò quaù khöù, hieän taïi, vò lai; quaû taéc baát nhó: höõu thò tam theá, höõu phi tam theá. Haäu thaân Boà Taùt, Phaät taùnh nhaân coá, dieäc thò quaù khöù, hieän taïi, vò lai; quaû dieäc nhö thò. Thò danh phaân bieät ñaùp.

nhö thò. Thò danh phaân bieät ñaùp.

taùnh nhaân coá, dieäc thò quaù khöù, hieän taïi, vò lai; quaû dieäc nhö thò. Thò danh phaân bieät ñaùp. 393


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

五住菩薩下至初住佛性五事。一真二實三 淨四可見五善不善。 善男子。是五種佛性六種佛性七種佛性。 斷善根人必當得故。故得言有。是名分別 答。

Nguõ truï Boà Taùt haï chí sô truï, Phaät taùnh nguõ söï: nhaát chaân, nhò thaät, tam tònh, töù khaû kieán, nguõ thieän, baát thieän. Thieän nam töû! Thò nguõ chuûng Phaät taùnh, luïc chuûng Phaät taùnh, thaát chuûng Phaät taùnh, ñoaïn thieän caên nhaân taát ñöông ñaéc coá, coá ñaéc ngoân: höõu. Thò danh phaân bieät ñaùp.

若有說言斷善根者定有佛性定無佛性。是 名置答。

Nhöôïc höõu thuyeát ngoân: ñoaïn thieän caên giaû ñònh höõu Phaät taùnh, ñònh voâ Phaät taùnh. Thò danh trí ñaùp.

迦葉菩薩言。世尊。我聞不答乃名置答。 如來今者何因緣答而名置答。

Ca-dieáp Boà Taùt ngoân: Theá Toân! Ngaõ vaên baát ñaùp, naõi danh trí ñaùp. Nhö Lai kim giaû, haø nhaân duyeân ñaùp, nhi danh trí ñaùp?

男子。如是置答復有二種。一者遮止。二者 莫著。以是義故得名置答。

Thieän nam töû! Ngaõ dieäc baát thuyeát: trí nhi baát ñaùp, naõi thuyeát trí ñaùp. Thieän nam töû! Nhö thò trí ñaùp, phuïc höõu nhò chuûng: nhaát giaû giaø chæ, nhò giaû maïc tröôùc. Dó thò nghóa coá, ñaéc danh trí ñaùp.

大 般 涅 槃 經 卷 第 第 三十四

Ñaïi Baùt Nieát-baøn Kinh quyeån ñeä tam thaäp töù

Chung

善男子。我亦不說置而不答乃說置答。善

394

395


大般涅槃經 卷 第 三十五

迦葉 菩薩品 第十二之三 迦葉菩薩白佛言。世尊。如佛所說云何名 因亦是過去現在未來。果亦過去現在未來。 非是過去現在未來。 佛言。善男子。五陰二種。一者因。二者 果。是因五陰是過去現在未來。是果五陰亦 是過去現在未來。亦非過去現在未來。 善男子。一切無明煩惱等結悉是佛性。 何以故。佛性因故從無明行及諸煩惱得善五 陰。是名佛性從善五陰。乃至獲得阿耨多羅 三藐三菩提。是故我於經中先說。眾生佛性 如雜血乳。血者即是無明行等一切煩惱。乳 者即是善五陰也。是故我說從諸煩惱及善五 434

ÑAÏI BAÙT NIEÁT-BAØN KINH QUYEÅN ÑEÄ TAM THAÄP NGUÕ

CA-DIEÁP BOÀ TAÙT PHAÅM ÑEÄ THAÄP NHÒ CHI TAM

Ca-dieáp Boà Taùt baïch Phaät ngoân: Theá Toân! Nhö Phaät sôû thuyeát. Vaân haø danh nhaân dieäc thò quaù khöù, hieän taïi, vò lai; quaû dieäc quaù khöù, hieän taïi, vò lai, phi thò quaù khöù, hieän taïi, vò lai? Phaät ngoân: Thieän nam töû! Nguõ aám nhò chuûng: nhaát giaû nhaân, nhò giaû quaû. Thò nhaân nguõ aám dieäc thò quaù khöù, hieän taïi, vò lai; thò quaû nguõ aám dieäc thò quaù khöù, hieän taïi, vò lai. Dieäc phi quaù khöù, hieän taïi, vò lai. Thieän nam töû! Nhaát thieát voâ minh, phieàn naõo ñaúng keát taát thò Phaät taùnh. Haø dó coá? Phaät taùnh nhaân coá. Tuøng voâ minh, haønh caäp chö phieàn naõo, ñaéc thieän nguõ aám; thò danh Phaät taùnh. Tuøng thieän nguõ aám, naõi chí hoaïch ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Thò coá ngaõ ö kinh trung, tieân thuyeát: Chuùng sanh Phaät taùnh, nhö taïp huyeát nhuõ. Huyeát giaû, töùc thò voâ minh, haønh ñaúng, nhaát thieát phieàn naõo. Nhuõ giaû, töùc thò thieän nguõ aám daõ. Thò coá ngaõ thuyeát: Tuøng chö phieàn naõo caäp thieän nguõ aám, ñaéc A-naäuña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Nhö chuùng sanh thaân, giai 435


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

陰得阿耨多羅三藐三菩提。如眾生身皆從精 血而得成就。佛性亦爾。須陀洹人斯陀含人 斷少煩惱佛性如乳。阿那含人佛性如酪。阿 羅漢人猶如生酥。從辟支佛至十住菩薩猶如 熟酥。如來佛性猶如醍醐。

tuøng tinh huyeát nhi ñaéc thaønh töïu. Phaät taùnh dieäc nhó. Tu-ñaø-hoaøn nhaân, Tö-ñaø-haøm nhaân ñoaïn thieåu phieàn naõo, Phaät taùnh nhö nhuõ. A-na-haøm nhaân, Phaät taùnh nhö laïc. A-la-haùn nhaân, do nhö sanh toâ. Tuøng Bích-chi Phaät chí Thaäp truï Boà Taùt, do nhö thuïc toâ. Nhö Lai Phaät taùnh, do nhö ñeà-hoà.

善男子。現在煩惱為作障故。令諸眾生不

linh chö chuùng sanh baát ñaéc ñoå kieán. Nhö Höông sôn

得睹見。如香山中有忍辱草非一切牛皆能得

trung, höõu nhaãn nhuïc thaûo, phi nhaát thieát ngöu giai naêng

食。佛性亦爾。是名分別答。

Thieän nam töû! Hieän taïi phieàn naõo, vò taùc chöôùng coá,

ñaéc thöïc. Phaät taùnh dieäc nhó. Thò danh phaân bieät ñaùp. Ca-dieáp Boà Taùt baïch Phaät ngoân: Theá Toân! Nguõ chuûng,

迦葉菩薩白佛言。世尊。五種六種七���

Luïc chuûng, thaát chuûng Phaät taùnh, nhöôïc vò lai höõu giaû,

佛性若未來有者。云何說言斷善根人有佛性

vaân haø thuyeát ngoân ñoaïn thieän caên nhaân höõu Phaät taùnh

耶。

da? Phaät ngoân: Thieän nam töû! Nhö chö chuùng sanh höõu

佛言。善男子。如諸眾生有過去業。因是

quaù khöù nghieäp. Nhaân thò nghieäp coá, chuùng sanh hieän taïi

業故眾生現在得受果報。有未來業以未生故

ñaéc thoï quaû baùo. Höõu vò lai nghieäp; dó vò sanh coá, chung

終不生果有現在煩惱。若無煩惱一切眾生應 當了了現見佛性。是故斷善根人。以現在世 煩惱因緣能斷善根。未來佛性力因緣故還生 善根。 迦葉言。世尊。未來云何能生善根。 善男子。猶如燈日雖復未來亦能破闇。未 436

baát sanh quaû, höõu hieän taïi phieàn naõo. Nhöôïc voâ phieàn naõo, nhaát thieát chuùng sanh öng ñöông lieãu lieãu hieän kieán Phaät taùnh. Thò coá ñoaïn thieän caên nhaân, dó hieän taïi theá phieàn naõo nhaân duyeân, naêng ñoaïn thieän caên. Vò lai Phaät taùnh löïc nhaân duyeân coá, hoaøn sanh thieän caên. Ca-dieáp ngoân: Theá Toân! Vò lai vaân haø naêng sanh thieän caên? Thieän nam töû! Do nhö ñaêng, nhaät, tuy phuïc vò lai, dieäc 437


大般涅槃經 來之性能生眾生未來佛性,亦復如是。是名分 別答。 迦葉菩薩白佛言。世尊。若言五陰是佛性 者。云何說言眾生佛性非內非外。 佛言。善男子。何因緣故如是失意。我先 不說眾生佛性是中道耶。 迦葉言。世尊。我實不失意。直以眾生於 此中道不能解故。故發斯問。 善男子。眾生不解即是中道。或時有解 或有不解。善男子。我為眾生得開解故。說 言佛性非內非外。何以故凡夫眾生或言佛性 住五陰中如器中有果。或言離陰而有猶如虛 空。是故如來說於中道。眾生佛性非內六入 非外六入。內外合故名為中道。是故如來宣 說佛性即是中道。非內非外故名中道。是名 分別答。 復次善男子。云何名為非內非外。 善男子。或言佛性即是外道。何以故。菩 薩摩訶薩於無量劫在外道中。斷諸煩惱調伏 438

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

naêng phaù aùm. Vò lai chi taùnh naêng sanh chuùng sanh vò lai Phaät taùnh, dieäc phuïc nhö thò. Thò danh phaân bieät ñaùp. Ca-dieáp Boà Taùt baïch Phaät ngoân: Theá Toân! Nhöôïc ngoân nguõ aám thò Phaät taùnh giaû, vaân haø thuyeát ngoân chuùng sanh Phaät taùnh phi noäi, phi ngoaïi? Phaät ngoân: Thieän nam töû! Haø nhaân duyeân coá nhö thò thaát yù? Ngaõ tieân baát thuyeát chuùng sanh Phaät taùnh thò trung ñaïo da? Ca-dieáp ngoân: Theá Toân! Ngaõ thaät baát thaát yù. Tröïc dó chuùng sanh, ö thöû Trung ñaïo, baát naêng giaûi coá, coá phaùt tö vaán. Thieän nam töû! Chuùng sanh baát giaûi, töùc thò trung ñaïo. Hoaëc thôøi höõu giaûi, hoaëc höõu baát giaûi. Thieän nam töû! Ngaõ vò chuùng sanh ñaéc khai giaûi coá, thuyeát ngoân Phaät taùnh phi noäi, phi ngoaïi. Haø dó coá? Phaøm phu chuùng sanh, hoaëc ngoân: Phaät taùnh truï nguõ aám trung, nhö khí trung höõu quaû. Hoaëc ngoân: ly aám nhi höõu, do nhö hö khoâng. Thò coá Nhö Lai thuyeát ö trung ñaïo: chuùng sanh Phaät taùnh phi noäi luïc nhaäp, phi ngoaïi luïc nhaäp; noäi, ngoaïi hieäp coá, danh vi trung ñaïo. Thò coá Nhö Lai tuyeân thuyeát: Phaät taùnh töùc thò trung ñaïo. Phi noäi, phi ngoaïi; coá danh trung ñaïo. Thò danh phaân bieät ñaùp. Phuïc thöù, thieän nam töû! Vaân haø danh vi phi noäi, phi ngoaïi? Thieän nam töû! Hoaëc ngoân: Phaät taùnh, töùc thò ngoaïi ñaïo. Haø dó coá? Boà Taùt ma-ha-taùt, ö voâ löôïng kieáp, taïi 439


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

其心教化眾生。然後乃得阿耨多羅三藐三菩 提。是以佛性即是外道。

ngoaïi ñaïo trung, ñoaïn chö phieàn naõo, ñieàu phuïc kyø taâm, giaùo hoùa chuùng sanh; nhieân haäu naõi ñaéc A-naäu-ña-la Tammieäu Tam-boà-ñeà. Thò dó Phaät taùnh, töùc thò ngoaïi ñaïo.

或言佛性即是內道。何以故。菩薩雖於無 量劫中修習外道。若離內道則不能得阿耨多 羅三藐三菩提。是以佛性即是內道。

Hoaëc ngoân: Phaät taùnh, töùc thò noäi ñaïo. Haø dó coá? Boà Taùt tuy ö voâ löôïng kieáp trung, tu taäp ngoaïi ñaïo; nhöôïc ly noäi ñaïo, taéc baát naêng ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boàñeà. Thò dó Phaät taùnh, töùc thò noäi ñaïo.

是故如來遮此二邊。說言佛性非內非外亦 名內外。是名中道是名分別答。

Thò coá Nhö Lai giaø thöû nhò bieân, thuyeát ngoân: Phaät taùnh phi noäi, phi ngoaïi, dieäc danh noäi ngoaïi; thò danh Trung ñaïo. Thò danh phaân bieät ñaùp.

復次善男子。或言佛性即是如來金剛之身 三十二相八十種好。何以故。不虛誑故。

Phuïc thöù, thieän nam töû! Hoaëc ngoân: Phaät taùnh, töùc thò Nhö Lai kim cang chi thaân, tam thaäp nhò töôùng, baùt thaäp chuûng haûo. Haø dó coá? Baát hö cuoáng coá.

或言佛性即是十力四無所畏大慈大悲及三 念處首楞嚴等一切三昧。何以故。因是三昧 生金剛身三十二相八十種好故。

Hoaëc ngoân: Phaät taùnh, töùc thò thaäp löïc, Töù voâ sôû uùy, Ñaïi töø, Ñaïi bi caäp tam nieäm xöù, Thuû-laêng-nghieâm ñaúng nhaát thieát tam-muoäi. Haø dó coá? Nhaân thò tam-muoäi, sanh Kim cang thaân, Tam thaäp nhò töôùng, Baùt thaäp chuûng haûo coá.

是故如來遮此二邊。說言佛性非內非外亦 名內外。是名中道是名分別答。

Thò coá Nhö Lai giaø thöû nhò bieân, thuyeát ngoân: Phaät taùnh phi noäi, phi ngoaïi; dieäc danh noäi, ngoaïi; thò danh Trung ñaïo. Thò danh phaân bieät ñaùp.

復次善男子。或有說言佛性即是內善思 惟。何以故。離善思惟則不能得阿耨多羅三 藐三菩提故。是故佛性即是內善思惟。

Phuïc thöù, thieän nam töû! Hoaëc höõu thuyeát ngoân: Phaät taùnh, töùc thò noäi thieän tö duy. Haø dó coá? Ly thieän tö duy, taéc baát naêng ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà coá. Thò dó Phaät taùnh, töùc thò noäi thieän tö duy.

或有說言佛性即是從他聞法。何以故。從 他聞法則能內善思惟。若不聞法則無思惟。 是以佛性即是從他聞法。

Hoaëc höõu thuyeát ngoân: Phaät taùnh, töùc thò tuøng tha vaên phaùp. Haø dó coá? Tuøng tha vaên phaùp, taéc naêng noäi thieän tö duy. Nhöôïc baát vaên phaùp, taéc voâ tö duy. Thò dó Phaät taùnh, töùc thò tuøng tha vaên phaùp.

440

441


大般涅槃經 是故如來遮此二邊。說言佛性非內非外亦 名內外。是名中道。 復次善男子。復有說言佛性是外。謂檀波 羅蜜從檀波羅蜜得阿耨多羅三藐三菩提。是 以說言檀波羅蜜即是佛性。 或有說言佛性是內謂五波羅蜜。何以故。 離是五事當知則無佛性因果。是以說言五波 羅蜜即是佛性。是故如來遮此二邊。說言佛 性非內非外亦內亦外。是名中道。 復次善男子。或有說言佛性在內。譬如力 士額上寶珠。何以故。常樂我淨如寶珠故。 是以說言佛性在內。或有說言佛性在外如貧 女寶藏。何以故。方便見故。佛性亦爾在眾 生外。以方便故而得見之。是故如來遮此二 邊。說言佛性非內非外亦內亦外。是名中 道。 善男子。眾生佛性非有非無。所以者何。 佛性雖有非如虛空。何以故。世間虛空雖以 無量善巧方便不可得見。佛性可見是故雖有 442

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thò coá Nhö Lai giaø thöû nhò bieân, thuyeát ngoân: Phaät taùnh phi noäi, phi ngoaïi; dieäc danh noäi, ngoaïi; thò danh Trung ñaïo. Phuïc thöù, thieän nam töû! Phuïc höõu thuyeát ngoân: Phaät taùnh thò ngoaïi, vò Ñaøn Ba-la-maät. Tuøng Ñaøn Ba-la-maät, ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Thò dó thuyeát ngoân: Ñaøn Ba-la-maät, töùc thò Phaät taùnh. Hoaëc höõu thuyeát ngoân: Phaät taùnh thò noäi, vò nguõ Bala-maät. Haø dó coá? Ly thò nguõ söï, ñöông tri taéc voâ Phaät taùnh nhaân quaû. Thò dó thuyeát ngoân: Nguõ Ba-la-maät, töùc thò Phaät taùnh. Thò coá Nhö Lai giaø thöû nhò bieân, thuyeát ngoân: Phaät taùnh phi noäi, phi ngoaïi; dieäc noäi, dieäc ngoaïi; thò danh Trung ñaïo. Phuïc thöù, thieän nam töû! Hoaëc höõu thuyeát ngoân: Phaät taùnh taïi noäi, thí nhö löïc só ngaïch thöôïng baûo chaâu. Haø dó coá? Thöôøng, laïc, ngaõ, tònh, nhö baûo chaâu coá. Thò dó thuyeát ngoân: Phaät taùnh taïi noäi. Hoaëc höõu thuyeát ngoân: Phaät taùnh taïi ngoaïi, nhö baàn nöõ baûo taïng. Haø dó coá? Phöông tieän kieán coá. Phaät taùnh dieäc nhó; taïi chuùng sanh ngoaïi, dó phöông tieän coá, nhi ñaéc kieán chi. Thò coá Nhö Lai giaø thöû nhò bieân, thuyeát ngoân: Phaät taùnh phi noäi, phi ngoaïi; dieäc noäi, dieäc ngoaïi; thò danh Trung ñaïo. Thieän nam töû! Chuùng sanh Phaät taùnh phi höõu, phi voâ. Sôû dó giaû haø? Phaät taùnh tuy höõu, phi nhö hö khoâng. Haø dó coá? Theá gian hö khoâng, tuy dó voâ löôïng thieän xaûo phöông tieän, baát khaû ñaéc kieán. Phaät taùnh khaû kieán. Thò coá tuy höõu, phi nhö hö khoâng. Phaät taùnh tuy voâ, baát ñoàng thoá 443


大般涅槃經 非如虛空。佛性雖無不同兔角。何以故。龜 毛兔角雖以無量善巧方便不可得生。佛性可 生是故雖無不同兔角。是故佛性非有非無亦 有亦無。云何名有。一切悉有是諸眾生不斷 不滅猶如燈焰。乃至得阿耨多羅三藐三菩 提。是故名有。云何名無。一切眾生現在未 有一切佛法常樂我淨。是故名無。有無合故 即是中道。是故佛說眾生佛性非有非無。 善男子。如有人問是種子中有菓無耶。 應定答言亦有亦無。何以故。離子之外不能 生菓是故名有。子未出芽是故名無。以是義 故。亦有亦無。所以者何。時節有異其體是 一。眾生佛性亦復如是。若言眾生中別有佛 性者。是義不然。何以故。眾生即佛性。佛 性即眾生。直以時異有淨不淨。 善男子。若有問言是子能生果不。是果能 生子不。應定答言亦生不生。 世尊。如世人說乳中有酪是義云何。 善男子。若有說言乳中有酪是名執著。 若言無酪是名虛妄。離是二事應定說言亦有 444

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

giaùc. Haø dó coá? Quy mao, thoá giaùc, tuy dó voâ löôïng thieän xaûo phöông tieän, baát khaû ñaéc sanh. Phaät taùnh khaû sanh. Thò coá tuy voâ, baát ñoàng thoá giaùc. Thò coá Phaät taùnh phi höõu, phi voâ; dieäc höõu, dieäc voâ. Vaân haø danh höõu? Nhaát thieát taát höõu. Thò chö chuùng sanh, baát ñoaïn, baát dieät, do nhö ñaêng dieäm, naõi chí ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boàñeà. Thò coá danh höõu. Vaân haø danh voâ? Nhaát thieát chuùng sanh, hieän taïi vò höõu nhaát thieát Phaät phaùp thöôøng, laïc, ngaõ, tònh. Thò coá danh voâ. Höõu, voâ hieäp coá, töùc thò trung ñaïo. Thò coá Phaät thuyeát: Chuùng sanh Phaät taùnh phi höõu, phi voâ. Thieän nam töû! Nhö höõu nhaân vaán: Thò chuûng töû trung, höõu quaû, voâ da? Öng ñònh ñaùp ngoân: Dieäc höõu, dieäc voâ. Haø dó coá? Ly töû chi ngoaïi, baát naêng sanh quaû; thò coá danh höõu, töû vò xuaát nha, thò coá danh voâ. Dó thò nghóa coá, dieäc höõu, dieäc voâ. Sôû dó giaû haø? Thôøi tieát höõu dò, kyø theå thò nhaát. Chuùng sanh Phaät taùnh dieäc phuïc nhö thò. Nhöôïc ngoân: Chuùng sanh trung, bieät höõu Phaät taùnh giaû. Thò nghóa baát nhieân. Haø dó coá? Chuùng sanh töùc Phaät taùnh; Phaät taùnh töùc chuùng sanh. Tröïc dó thôøi dò, höõu tònh, baát tònh. Thieän nam töû! Nhöôïc höõu vaán ngoân: Thò töû naêng sanh quaû phuû? Thò quaû naêng sanh töû phuû? Öng ñònh ñaùp ngoân: dieäc sanh, baát sanh. Theá Toân! Nhö theá nhaân thuyeát: Nhuõ trung höõu laïc. Thò nghóa vaân haø? Thieän nam töû! Nhöôïc höõu thuyeát ngoân: Nhuõ trung höõu laïc, thò danh chaáp tröôùc. Nhöôïc ngoân: voâ laïc, thò danh hö 445


大般涅槃經 亦無。何故名有。從乳生酪因即是乳果即 是酪。是名為有。云何名無。色味各異服用 不同。熱病服乳冷病服酪。乳生冷病酪生熱 病。 善男子。若言乳中有酪性者。乳即是酪酪 即是乳其性是一。何因緣故乳在先出酪不先 生。若有因緣一切世人何故不說。若無因緣 何故酪不先出。若酪不先出誰作次第乳酪生 酥熟酥醍醐。是故知酪先無今有。若先無今 有是無常法。 善男子。若有說言乳有酪性能生於酪。水 無酪性故不生酪。是義不然。何以故。水草 亦有乳酪之性。所以者何。因於水草則出乳 酪。若言乳中定有酪性水草無酪性。是名虛 妄。何以故心不等故。故言虛妄。 善男子。若言乳中定有酪者。酪中亦應定 有乳性。何因緣故乳中出酪酪不出乳。若無 因緣當知是酪本無今有。是故智者應言乳中 非有酪性非無酪性。 善男子。是故如來於是經中說如是言。一 446

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

voïng. Ly thò nhò söï, öng ñònh thuyeát ngoân: dieäc höõu, dieäc voâ. Haø coá danh höõu? Tuøng nhuõ sanh laïc. Nhaân töùc thò nhuõ; quaû töùc thò laïc. Thò danh vi höõu. Vaân haø danh voâ? Saéc, vò caùc dò; phuïc, duïng baát ñoàng. Nhieät beänh phuïc nhuõ, laõnh beänh phuïc laïc. Nhuõ sanh laõnh beänh; laïc sanh nhieät beänh. Thieän nam töû! Nhöôïc ngoân: Nhuõ trung, höõu laïc taùnh giaû. Nhuõ töùc thò laïc, laïc töùc thò nhuõ. Kyø taùnh thò nhaát, haø nhaân duyeân coá nhuõ taïi tieân xuaát, laïc baát tieân sanh? Nhöôïc höõu nhaân duyeân, nhaát thieát theá nhaân haø coá baát thuyeát? Nhöôïc voâ nhaân duyeân, haø coá laïc baát tieân xuaát? Nhöôïc laïc baát tieân xuaát, thuøy taùc thöù ñeä; nhuõ, laïc, sanh toâ, thuïc toâ, ñeà-hoà? Thò coá tri laïc tieân voâ kim höõu. Nhöôïc tieân voâ kim höõu, thò voâ thöôøng phaùp. Thieän nam töû! Nhöôïc höõu thuyeát ngoân: Nhuõ höõu laïc taùnh, naêng sanh ö laïc; thuûy voâ laïc taùnh, coá baát sanh laïc. Thò nghóa baát nhieân. Haø dó coá? Thuûy, thaûo dieäc höõu nhuõ, laïc chi taùnh. Sôû dó giaû haø? Nhaân ö thuûy, thaûo, taéc sanh nhuõ, laïc. Nhöôïc ngoân: Nhuõ trung, ñònh höõu laïc taùnh; thuûy, thaûo, voâ laïc taùnh. Thò danh hö voïng. Haø dó coá? Taâm baát ñaúng coá, coá danh hö voïng. Thieän nam töû! Nhöôïc ngoân: Nhuõ trung, ñònh höõu laïc giaû; laïc trung, dieäc öng ñònh höõu nhuõ taùnh. Haø nhaân duyeân coá nhuõ trung xuaát laïc; laïc baát xuaát nhuõ? Nhöôïc voâ nhaân duyeân, ñöông tri thò laïc, boån voâ kim höõu. Thò coá trí giaû öng ngoân: Nhuõ trung, phi höõu laïc taùnh, phi voâ laïc taùnh. Thieän nam töû! Thò coá Nhö Lai, ö thò kinh trung, thuyeát nhö thò ngoân: Nhaát thieát chuùng sanh ñònh höõu Phaät taùnh, 447


大般涅槃經 切眾生定有佛性是名為著。若無佛性是名虛 妄。智者應說眾生佛性亦有亦無。 善男子。四事和合生於眼識。何等為四。 眼色明欲。是眼識性非眼非色非明非欲。從 和合故便得出生如是眼識本無今有已有還 無。是故當知無有本性。乳中酪性亦復如 ���。 若有說言水無酪性故不出酪。是故乳中定 有酪性。是義不然。何以故。善男子。一切 諸法異因異果。亦非一因生一切果。非一切 果從一因生。 善男子。如從四事生於眼識。不可復說從 此四事應生耳識。 善男子。離於方便乳中得酪酪出生酥。 不得如是要須方便。善男子。智者不可見離 方便從乳得酪。謂得生酥亦應如是。離方便 得。善男子。是故我於是經中說。因生故法 有。因滅故法無。 善男子。如鹽性鹹能令非鹹使鹹。若非 鹹物先有鹹性。世人何故便非鹽耶。若先無 448

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

thò danh vi tröôùc; nhöôïc voâ Phaät taùnh, thò danh hö voïng. Trí giaû öng thuyeát: Chuùng sanh Phaät taùnh dieäc höõu, dieäc voâ. Thieän nam töû! Töù söï hoøa hieäp, sanh ö nhaõn thöùc. Haø ñaúng vi töù? Nhaõn, saéc, minh, duïc. Thò nhaõn thöùc taùnh phi nhaõn, phi saéc, phi minh, phi duïc. Tuøng hoøa hieäp coá, tieän ñaéc xuaát sanh. Nhö thò nhaõn thöùc, boån voâ kim höõu, dó höõu hoaøn voâ. Thò coá ñöông tri voâ höõu boån taùnh. Nhuõ trung laïc taùnh, dieäc phuïc nhö thò. Nhöôïc höõu thuyeát ngoân: Thuûy voâ laïc taùnh, coá baát xuaát laïc; thò coá nhuõ trung, ñònh höõu laïc taùnh. Thò nghóa baát nhieân. Haø dó coá? Thieän nam töû! Nhaát thieát chö phaùp, dò nhaân, dò quaû; dieäc phi nhaát nhaân, sanh nhaát thieát quaû; phi nhaát thieát quaû, tuøng nhaát nhaân sanh. Thieän nam töû! Nhö tuøng töù söï, sanh ö nhaõn thöùc. Baát khaû phuïc thuyeát: tuøng thöû töù söï, öng sanh nhó thöùc. Thieän nam töû! Ly ö phöông tieän, nhuõ trung ñaéc laïc, laïc xuaát sanh toâ, baát ñaéc nhö thò. Yeáu tu phöông tieän. Thieän nam töû! Trí giaû baát khaû kieán ly phöông tieän, tuøng nhuõ ñaéc laïc. Vò ñaéc sanh toâ, dieäc öng nhö thò, ly phöông tieän ñaéc. Thieän nam töû! Thò coá ngaõ ö thò kinh trung, thuyeát: nhaân sanh, coá phaùp höõu; nhaân dieät, coá phaùp voâ. Thieän nam töû! Nhö dieâm taùnh haøm, naêng linh phi haøm söû haøm. Nhöôïc phi haøm vaät tieân höõu haøm taùnh, theá 449


大般涅槃經 者當知先無今有。以餘緣故而得鹹也。若 言一切不鹹之物皆有鹹性。微故不知由此微 性鹽能令鹹。若本無性雖復有鹽不能令鹹。 譬如種子自有四大。緣外四大而得增長芽莖 枝葉。鹽性亦爾者。是義不然。何以故。不 鹹之物先有鹹性者。鹽亦應有微不鹹性。是 鹽若有如是二性。何因緣故離不鹹物不可獨 用。是故知鹽本無二性。如鹽一切不鹹之物 亦復如是。 若言外四大種力能增長內四大者。是義不

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

nhaân haø coá tieän phi dieâm da? Nhöôïc tieân voâ giaû, ñöông tri tieân voâ kim höõu; dó dö duyeân coá, nhi ñaéc haøm daõ. Nhöôïc ngoân: Nhaát thieát baát haøm chi vaät giai höõu haøm taùnh, vi coá baát tri; do thöû vi taùnh, dieâm naêng linh haøm. Nhöôïc boån voâ taùnh, tuy phuïc höõu dieâm, baát naêng linh haøm. Thí nhö chuûng töû, töï höõu töù ñaïi, duyeân ngoaïi töù ñaïi, nhi ñaéc taêng tröôûng nha, haønh, chi, dieäp. Dieâm taùnh dieäc nhó daõ. Thò nghóa baát nhieân. Haø dó coá? Baát haøm chi vaät, tieân höõu haøm taùnh giaû, dieâm dieäc öng höõu vi baát haøm taùnh. Thò dieâm nhöôïc höõu nhö thò nhò taùnh, haø nhaân duyeân coá ly baát haøm vaät, baát khaû ñoäc duïng? Thò coá tri dieâm, boån voâ nhò taùnh. Nhö dieâm, nhaát thieát baát haøm chi vaät dieäc phuïc nhö thò. Nhöôïc ngoân: Ngoaïi töù ñaïi chuûng, löïc naêng taêng tröôûng

然。何以故。次第說故不從方便。乳中得酪

noäi töù ñaïi giaû. Thò nghóa baát nhieân. Haø dó coá? Thöù ñeä

生酥,乃至一切諸法皆亦如是非方便得。四大

thuyeát coá, baát tuøng phöông tieän. Nhuõ trung, ñaéc laïc, sanh

亦復如是。

toâ. Naõi chí nhaát thieát chö phaùp, giai dieäc nhö thò; phi phöông tieän ñaéc. Töù ñaïi dieäc phuïc nhö thò.

若說從外四大增內四大。不見從內四大增

Nhöôïc thuyeát: Tuøng ngoaïi töù ñaïi, taêng noäi töù ñaïi. Baát

外四大。如尸利沙菓先無形質。見昴星時菓

kieán tuøng noäi töù ñaïi, taêng ngoaïi töù ñaïi. Nhö thi-lî-sa quaû,

則出生足長五寸。如是菓者實不因於外四大

tuùc tröôøng nguõ thoán. Nhö thò quaû giaû, thaät baát nhaân ö

增。 善男子。如我所說十二部經。或隨自意 說。或隨他意說。或隨自他意說。 450

tieân voâ hình chaát; kieán Maõo tinh thôøi, quaû taéc xuaát sanh, ngoaïi töù ñaïi taêng. Thieän nam töû! Nhö ngaõ sôû thuyeát: Thaäp nhò boä kinh, hoaëc tuøy töï yù thuyeát; hoaëc tuøy tha yù thuyeát; hoaëc tuøy töï, tha yù thuyeát. 451


大般涅槃經 云何名為隨自意說。如五百比丘問舍利 弗。大德。佛說身因何者是耶。舍利弗言。 諸大德。汝等亦各得正解脫自應識之。何緣

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Vaân haø danh vi tuøy töï yù thuyeát? Nhö nguõ baù Tyø-kheo vaán Xaù-lôïi-phaát: Ñaïi ñöùc! Phaät thuyeát thaân nhaân, haø giaû thò da? Xaù-lôïi-phaát ngoân: Chö Ñaïi ñöùc! Nhöõ ñaúng dieäc caùc ñaéc chaùnh giaûi thoaùt; töï öng thöùc chi. Haø duyeân phöông

方作如是問耶。有比丘言。大德。我未獲得

taùc nhö thò vaán da? Höõu tyø-kheo ngoân: Ñaïi ñöùc! Ngaõ vò

正解脫時意謂。無明即是身因。作是觀時得

hoaïch ñaéc chaùnh giaûi thoaùt thôøi, yù vò voâ minh, töùc thò

阿羅漢果。復有說言。大德。我未獲得正解 脫時。謂受無明即是身因。作是觀時得阿羅 漢果。或有說言。行識名色六入觸受愛取有 生飲食五欲即是身因。 爾時五百比丘。各各自說己所解已共往佛

thaân nhaân. Taùc thò quaùn thôøi, ñaéc A-la-haùn quaû. Phuïc höõu thuyeát ngoân: Ñaïi ñöùc! Ngaõ vò hoaïch ñaéc Chaùnh giaûi thoaùt thôøi, vò: thoï voâ minh, töùc thò thaân nhaân. Taùc thò quaùn thôøi, ñaéc A-la-haùn quaû. Hoaëc höõu thuyeát ngoân: Haønh, thöùc, danh saéc, luïc nhaäp, xuùc, thoï, aùi, thuû, höõu, sanh, aåm thöïc, nguõ duïc, töùc thò thaân nhaân. Nhó thôøi, nguõ baù tyø-kheo, caùc caùc töï thuyeát kyû sôû giaûi

所。稽首佛足右遶三帀禮拜畢已卻坐一面。

dó, coäng vaõng Phaät sôû, kheå thuû Phaät tuùc, höõu nhieãu tam

各以如上己所解義向佛說之。

taùp. Leã baùi taát dó, khöôùc toïa nhaát dieän. Caùc dó nhö thöôïng

舍利弗白佛言。世尊。如是諸人誰是正 說。誰不正說。 佛告舍利弗。善哉善哉一一比丘無非正 說。 舍利弗言。世尊。佛意云何。 佛言舍利弗。我為欲界眾生說言。父母即 是身因。如是等經名隨自意說。 452

kyû sôû giaûi nghóa, höôùng Phaät thuyeát chi. Xaù-lôïi-phaát baïch Phaät ngoân: Theá Toân! Nhö thò chö nhaân, thuøy thò chaùnh thuyeát? Thuøy baát chaùnh thuyeát? Phaät caùo Xaù-lôïi-phaát: Thieän tai! Thieän tai! Nhaát thieát tyø-kheo, voâ phi chaùnh thuyeát. Xaù-lôïi-phaát ngoân: Theá Toân! Phaät yù vaân haø? Phaät ngoân: Xaù-lôïi-phaát! Ngaõ vò Duïc giôùi chuùng sanh, thuyeát ngoân: phuï maãu, töùc thò thaân nhaân. Nhö thò ñaúng kinh, danh tuøy töï yù thuyeát. 453


大般涅槃經 云何名為隨他意說。如把吒羅長者。來 至我所作如是言。瞿曇。汝知幻不。若知幻 者即大幻人。若不知者非一切智。我言。長 者。知幻之人名幻人耶。 長者言。善哉善哉。知幻之人即是幻人。 佛言。長者。舍衛國內波斯匿王有旃陀羅名 曰氣噓。汝知不耶。 長者答言。瞿曇。我久知之。佛言。汝久 知者可得即是旃陀羅不。長者言。瞿曇。我 雖知是旃陀羅。然我此身非旃陀羅。佛言。 長者。汝得是義知旃陀羅非旃陀羅。我今何 故不得知幻而非幻乎。 長者。我實知幻,知幻人,知幻果報,知幻 伎術。我知殺知殺人知殺果報知殺解脫。乃 至知邪見知邪見人知邪見果報知邪見解脫。 長者。若說非幻之人名為幻人。非邪見人 說邪見人得無量罪。 長者言。瞿曇。如汝所說我得大罪。我 今所有悉以相上。幸莫令彼波斯匿王知我此 事。 454

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Vaân haø danh vi tuøy tha yù thuyeát? Nhö Baø-traù-la tröôûng giaû, lai chí ngaõ sôû, taùc nhö thò ngoân: Coà-ñaøm! Nhöõ tri huyeãn phuû? Nhöôïc tri huyeãn giaû, töùc ñaïi huyeãn nhaân. nhöôïc baát tri giaû, phi nhaát thieát trí. Ngaõ ngoân: Tröôûng giaû! Tri huyeãn chi nhaân, danh huyeãn nhaân da? Tröôûng giaû ngoân: Thieän tai! Thieän tai! Tri huyeãn chi nhaân, töùc thò huyeãn nhaân. Phaät ngoân: Tröôûng giaû! Xaù-veä quoác noäi, Ba-tö-naëc vöông, höõu chieân-ñaø-la, danh vieát Khí Hö. Nhöõ tri phuû da? Tröôûng giaû ñaùp ngoân: Coà-ñaøm! Ngaõ cöûu tri chi. Phaät ngoân: Nhöõ cöûu tri giaû, khaû ñaéc töùc thò Chieân-ñaø-la phuû? Tröôûng giaû ngoân: Coà-ñaøm! Ngaõ tuy tri thò chieân-ñaø-la, nhieân ngaõ thöû thaân, phi chieân-ñaø-la. Phaät ngoân: Tröôûng giaû! Nhöõ ñaéc thò nghóa: Tri chieân-ñaø-la, phi chieân-ñaø-la. Ngaõ kim haø coá baát ñaéc: tri huyeãn, nhi phi huyeãn hoà? Tröôûng giaû! Ngaõ thaät tri huyeãn, tri huyeãn nhaân, tri huyeãn quaû baùo, tri huyeãn kyõ thuaät. Ngaõ tri saùt, tri saùt nhaân, tri saùt quaû baùo, tri saùt giaûi thoaùt. Naõi chí tri taø kieán, tri taø kieán nhaân, tri taø kieán quaû baùo, tri taø kieán giaûi thoaùt. Tröôûng giaû! Nhöôïc thuyeát: phi huyeãn chi nhaân, danh vi huyeãn nhaân, phi taø kieán nhaân, thuyeát taø kieán nhaân, ñaéc voâ löôïng toäi. Tröôûng giaû ngoân: Coà-ñaøm! Nhö nhöõ sôû thuyeát, ngaõ ñaéc ñaïi toäi. Ngaõ kim sôû höõu, taát dó töông thöôïng. Haïnh maïc linh bæ Ba-tö-naëc vöông tri ngaõ thöû söï. 455


大般涅槃經 佛言。長者。是罪因緣不必失財。乃當因 是墮三惡道。 是時長者聞惡道名心生恐怖。白佛言。聖 人。我今失意獲得大罪。聖人。今者是一切 智應當了知獲得解脫。我當云何得脫地獄餓 鬼畜生。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Phaät ngoân: Tröôûng giaû! Thò toäi nhaân duyeân, baát taát thaát taøi; naõi ñöông nhaân thò, ñoïa tam aùc ñaïo. Thò thôøi, tröôûng giaû vaên aùc ñaïo danh, taâm sanh khuûng boá, baïch Phaät ngoân: Thaùnh nhaân! Ngaõ kim thaát yù, hoaïch ñaéc ñaïi toäi. Thaùnh nhaân kim giaû thò nhaát thieát trí, öng ñöông lieãu tri hoaïch ñaéc giaûi thoaùt. Ngaõ ñöông vaân haø ñaéc thoaùt ñòa nguïc, ngaï quyû, suùc sanh? Nhó thôøi, ngaõ vò thuyeát Töù chaân ñeá. Tröôûng giaû vaên dó,

爾時我為說四真諦。長者。聞已得須陀洹 果心生慚愧向佛懺悔。我本愚癡佛非幻人而 言是幻。我從今日歸依三寶。佛言。善哉善 哉。長者。是名隨他意說。

ñaéc Tu-ñaø-hoaøn quaû, taâm sanh taøm quyù, höôùng Phaät saùm

云何名為隨自他意說。如我所說,一切世 間智者說有我亦說有。智人說無我亦說無。 世間智人說五欲樂有無常苦無我可斷我亦說 有。世間智人說五欲樂有常樂我淨無有是 處。我亦如是說無是處。是名隨自,他意說。

Vaân haø danh vi tuøy töï, tha yù thuyeát? Nhö ngaõ sôû thuyeát:

善男子。如我所說十住菩薩少見佛性。 是名隨他意說。何故名少見。十住菩薩得首 楞嚴等三昧三千法門。是故了了自知當得阿 耨多羅三藐三菩提。不見一切眾生定得阿耨 456

hoái. Ngaõ boån ngu si. Phaät phi huyeãn nhaân, nhi ngoân thò huyeãn. Ngaõ tuøng kim nhaät, quy y Tam baûo. Phaät ngoân: Thieän tai! Thieän tai! Tröôûng giaû. Thò danh tuøy tha yù thuyeát. Nhaát thieát theá gian, trí giaû thuyeát höõu; ngaõ dieäc thuyeát höõu. Trí nhaân thuyeát voâ; ngaõ dieäc thuyeát voâ. Theá gian trí nhaân thuyeát nguõ duïc laïc, höõu voâ thöôøng, khoå, voâ ngaõ khaû ñoaïn; ngaõ dieäc thuyeát höõu. Theá gian trí nhaân thuyeát nguõ duïc laïc, höõu thöôøng, laïc, ngaõ, tònh; voâ höõu thò xöù. Ngaõ dieäc nhö thò, thuyeát voâ thò xöù. Thò danh tuøy töï, tha yù thuyeát. Thieän nam töû! Nhö ngaõ sôû thuyeát. Thaäp truï Boà Taùt thieåu kieán Phaät taùnh. Thò danh tuøy tha yù thuyeát. Haø coá danh thieåu kieán? Thaäp truï Boà Taùt ñaéc Thuû-laêng-nghieâm ñaúng tam-muoäi, tam thieân phaùp moân, thò coá lieãu lieãu töï tri ñöông ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Baát kieán nhaát thieát chuùng sanh ñònh ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu 457


大般涅槃經 多羅三藐三菩提。是故我說十住菩薩少見佛 性。 善男子。我常宣說一切眾生悉有佛性。是 名隨自意說。一切眾生不斷不滅乃至得阿耨 多羅三藐三菩提。是名隨自意說。 一切眾生悉有佛性。煩惱覆故不能得見。 我說如是汝說亦爾。是名隨自他意說。 善男子。如來或時為一法故說無量法。如 經中說一切梵行因善知識。一切梵行因雖無 量。說善知識則已攝盡。 如我所說一切惡行邪見為因。一切惡行因 雖無量。若說邪見則已攝盡。 或說阿耨多羅三藐三菩提信心為因。是菩 提因雖復無量。若說信心則已攝盡。 善男子。如來雖說無量諸法以為佛性。然 不離於陰入界也。 善男子。如來說法為眾生故有七種語。 一者因語。二者果語。三者因果語。四者喻 458

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Tam-boà-ñeà. Thò coá ngaõ thuyeát: Thaäp truï Boà Taùt thieåu kieán Phaät taùnh. Thieän nam töû! Ngaõ thöôøng tuyeân thuyeát: nhaát thieát chuùng sanh taát höõu Phaät taùnh. Thò danh tuøy töï yù thuyeát. Nhaát thieát chuùng sanh, baát ñoaïn, baát dieät, naõi chí ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Thò danh tuøy töï yù thuyeát. Nhaát thieát chuùng sanh, taát höõu Phaät taùnh; phieàn naõo phuù coá, baát naêng ñaéc kieán. Ngaõ thuyeát nhö thò, nhöõ thuyeát dieäc nhó. Thò danh tuøy töï, tha yù thuyeát. Thieän nam töû! Nhö Lai hoaëc thôøi, vò nhaát phaùp coá, thuyeát voâ löôïng phaùp. Nhö kinh trung thuyeát: Nhaát thieát Phaïm haïnh, nhaân thieän tri thöùc. Nhaát thieát Phaïm haïnh, nhaân tuy voâ löôïng; thuyeát thieän tri thöùc, taéc dó nhieáp taän. Nhö ngaõ sôû thuyeát: Nhaát thieát aùc haïnh, taø kieán vi nhaân. Nhaát thieát aùc haïnh, nhaân tuy voâ löôïng; nhöôïc thuyeát taø kieán, taéc dó nhieáp taän. Hoaëc thuyeát A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà, tín taâm vi nhaân. Thò Boà-ñeà nhaân, tuy phuïc voâ löôïng; nhöôïc thuyeát tín taâm, taéc dó nhieáp taän. Thieän nam töû! Nhö Lai tuy thuyeát voâ löôïng chö phaùp, dó vi Phaät taùnh; nhieân baát ly ö aám, nhaäp, giôùi daõ. Thieän nam töû! Nhö Lai thuyeát phaùp, vò chuùng sanh coá, höõu thaát chuûng ngöõ: nhaát giaû nhaân ngöõ, nhò giaû quaû ngöõ, 459


大般涅槃經 語。五者不應說語。六者世流布語。七者如 意語。 云何名因語。現在因中說未來果如我所 說。善男子。汝見眾生樂殺乃至樂行邪見。 當觀是人即地獄人。善男子。若有眾生不樂 殺生乃至邪見。當觀是人即是天人。是名因 ���。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

tam giaû nhaân quaû ngöõ, töù giaû duï ngöõ, nguõ giaû baát öng thuyeát ngöõ, luïc giaû theá löu boá ngöõ, thaát giaû nhö yù ngöõ. Vaân haø danh nhaân ngöõ? Hieän taïi nhaân trung, thuyeát vò lai quaû. Nhö ngaõ sôû thuyeát: Thieän nam töû! Nhöõ kieán chuùng sanh nhaïo saùt, naõi chí nhaïo haønh taø kieán, ñöông quan thò nhaân töùc ñòa nguïc nhaân. Thieän nam töû! Nhöôïc höõu chuùng sanh baát nhaïo saùt sanh naõi chí taø kieán, ñöông quan thò nhaân töùc thò thieân nhaân. Thò danh nhaân ngöõ. Vaân haø quaû ngöõ? Hieän taïi quaû trung, thuyeát quaù khöù

云何果語。現在果中說過去因如經中說。

nhaân. Nhö kinh trung thuyeát: Thieän nam töû! Nhö nhöõ sôû

善男子。如汝所見貧窮眾生顏貌醜陋不得自

kieán: baàn cuøng chuùng sanh nhan maïo xuù laäu, baát ñaéc töï

在。當知是人定有破戒妒心瞋心無慚愧心。 若見眾生多財巨富諸根完具威德自在。當知

taïi. Ñöông tri thò nhaân ñònh höõu phaù giôùi, ñoá taâm, saân taâm, voâ taøm quyù taâm. Nhöôïc kieán chuùng sanh ña taøi cöï phuù, chö caên hoaøn cuï, oai ñöùc töï taïi, ñöông tri thò nhaân

是人定有戒施精勤慚愧無有妒瞋。是名果

ñònh höõu giôùi, thí, tinh caàn, taøm quyù; voâ höõu ñoá, saân. Thò

語。

danh quaû ngöõ.

云何因果語。如經中說。善男子。眾生現 在六入觸因。是名過去業果。如來亦說名之 為業。是業因緣得未來果。是名因果語。 云何喻語。如說師子王者即喻我身。大象 王,大龍王,波利質多羅樹,七寶聚,大海,須彌 山,大地,大雨,船師,導師,調御丈夫,力士,牛 460

Vaân haø nhaân quaû ngöõ? Nhö kinh trung thuyeát: Thieän nam töû! Chuùng sanh hieän taïi, luïc nhaäp, xuùc nhaân, thò danh quaù khöù nghieäp quaû. Nhö Lai dieäc thuyeát, danh chi vi nghieäp. Thò nghieäp nhaân duyeân, ñaéc vò lai quaû. Thò danh nhaân quaû ngöõ. Vaân haø duï ngöõ? Nhö thuyeát Sö töû vöông giaû, töùc duï ngaõ thaân. Ñaïi töôïng vöông, Ñaïi long vöông, ba-lî-chaátña-la thoï, thaát baûo tuï, ñaïi haûi, Tu-di sôn, ñaïi ñòa, ñaïi 461


大般涅槃經 王,婆羅門,沙門,大城,多羅樹。如是喻經,名 為喻語。 云何不應語。我經中說天地可合,河不入 海。如為波斯匿王說四方山來。如為鹿母優 婆夷說。若娑羅樹能受八戒。則得受於人天 之樂。寧說十住菩薩有退轉心。不說如來有 二種語。寧說須陀洹人墮三惡道。不說十住 有退轉心。是名不應語。 云何世流布語。如佛所說男女大小去來坐 臥。車乘房舍瓶衣。眾生常樂我淨。軍林城 邑僧坊合散。是名世流布語。 云何如意語。如我呵責毀禁之人。令彼自 責護持禁戒。如我讚歎須陀洹人。令諸凡夫生 於善心。讚歎菩薩為令眾生發菩提心。說三 惡道所有苦惱。為令修習諸善法故。說一切 燒唯為一切有為法故無我亦爾。說諸眾生悉

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

vuõ, thuyeàn sö, ñaïo sö, Ñieàu ngöï Tröôïng phu, löïc só, ngöu vöông, baø-la-moân, sa-moân, ñaïi thaønh, ña-la thoï, nhö thò duï kinh, danh vi duï ngöõ. Vaân haø baát öng ngöõ? Ngaõ kinh trung thuyeát: Thieân ñòa khaû hieäp. Haø baát nhaäp haûi. Nhö vò Ba-tö-naëc vöông, thuyeát töù phöông sôn lai. Nhö vò Loäc-maãu öu-baø-di, thuyeát: Nhöôïc Ta-la thoï naêng thoï baùt giôùi, taéc ñaéc thoï ö nhaân, thieân chi laïc. Ninh thuyeát Thaäp truï Boà Taùt höõu thoái chuyeån taâm; baát thuyeát Nhö Lai höõu nhò chuûng ngöõ. Ninh thuyeát Tuñaø-hoaøn nhaân ñoïa tam aùc ñaïo; baát thuyeát Thaäp truï höõu thoái chuyeån taâm. Thò danh baát öng ngöõ. Vaân haø theá löu boá ngöõ? Nhö Phaät sôû thuyeát: Nam nöõ, ñaïi tieåu, khöù lai toïa ngoïa, xa thaëng, phoøng xaù, bình, y, chuùng sanh, Thöôøng, Laïc, Ngaõ, Tònh, quaân, laâm, thaønh, aáp, taêng phöôøng, hieäp taùn. Thò danh Theá löu boá ngöõ. Vaân haø nhö yù ngöõ? Nhö ngaõ ha traùch huûy caám chi nhaân, linh bæ töï traùch hoä trì caám giôùi. Nhö ngaõ taùn thaùn Tu-ñaø-hoaøn nhaân, linh chö phaøm phu sanh ö thieän taâm; taùn thaùn Boà Taùt, vò chuùng sanh phaùt Boà-ñeà taâm. Thuyeát tam aùc ñaïo sôû höõu khoå naõo, vò linh tu taäp chö thieän phaùp coá. Thuyeát nhaát thieát thieâu, duy vò nhaát thieát höõu vi phaùp coá; voâ ngaõ dieäc nhó. Thuyeát chö chuùng sanh taát höõu Phaät

有佛性。為令一切不放逸故。是名如意語。

taùnh, vò linh nhaát thieát baát phoùng daät coá. Thò danh nhö yù ngöõ.

善男子。如來復有隨自意語。如來佛性 則有二種。一者有。二者無。有者。所謂三

Thieän nam töû! Nhö Lai phuïc höõu Tuøy töï yù ngöõ. Nhö Lai Phaät taùnh, taéc höõu nhò chuûng: nhaát giaû höõu, nhò giaû

462

463


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

十二相八十種好。十力四無所畏。三念處大 慈大悲。首楞嚴等無量三昧。金剛等無量三 昧。方便等無量三昧。五智印等無量三昧。 是名為有。

voâ. Höõu giaû sôû vò: Tam thaäp nhò töôùng, Baùt thaäp chuûng haûo, Thaäp löïc, Töù voâ sôû uùy, Tam nieäm xöù, Ñaïi thöøa, Ñaïi töø Ñaïi bi, Thuû-laêng-nghieâm ñaúng voâ löôïng tam-muoäi, Kim cang ñaúng voâ löôïng tam-muoäi, Phöông tieän ñaúng voâ löôïng tam-muoäi, Nguõ trí aán ñaúng voâ löôïng tam-muoäi. Thò danh vi höõu.

無者。所謂如來過去諸善不善無記業因果

Voâ giaû, sôû vò: Nhö Lai quaù khöù chö thieän, baát thieän, voâ kyù nghieäp nhaân, quaû baùo, phieàn naõo, nguõ aám, Thaäp nhò nhaân duyeân. Thò danh vi voâ.

報。煩惱五陰十二因緣。是名為無。 善男子。如有無,善不善,有漏,無漏,世 間,非世間,聖非聖,有為無為,實不實,寂靜非 寂靜,諍非諍,界非界。煩惱非煩惱。取非取 受記。非受記。有非有三世非三世。時非時 常無常我無我樂無樂淨無淨。色受想行識非 色受想行識。內入非內入。外入非外入。十 二因緣非十二因緣。是名如來佛性有無。乃 至一闡提佛性有無。亦復如是。 善男子。我雖說言一切眾生悉有佛性。眾 生不解佛如是等隨自意語。 善男子。如是語者。後身菩薩尚不能解。 況於二乘其餘菩薩。 善男子。我往一時在耆闍崛山。與彌勒菩 464

Thieän nam töû! Nhö höõu, voâ, thieän, baát thieän, höõu laäu, voâ laäu, theá gian, phi theá gian, thaùnh, phi thaùnh, höõu vi, voâ vi, thaät, baát thaät, tòch tónh, phi tòch tónh, traùnh, phi traùnh, giôùi, phi giôùi, phieàn naõo, phi phieàn naõo, thuû, phi thuû, thoï kyù, phi thoï kyù, höõu, phi höõu, tam theá, phi tam theá, thôøi, phi thôøi, thöôøng, voâ thöôøng, ngaõ, voâ ngaõ, laïc, voâ laïc, tònh, voâ tònh, saéc, thoï, töôûng, haønh, thöùc, phi saéc, thoï, töôûng, haønh, thöùc, noäi nhaäp, phi noäi nhaäp, ngoaïi nhaäp, phi ngoaïi nhaäp, Thaäp nhò nhaân duyeân, phi Thaäp nhò nhaân duyeân. Thò danh Nhö Lai Phaät taùnh höõu, voâ. Naõi chí Nhaát-xieånñeà Phaät taùnh höõu, voâ, dieäc phuïc nhö thò. Thieän nam töû! Ngaõ tuy thuyeát ngoân nhaát thieát chuùng sanh taát höõu Phaät taùnh, chuùng sanh baát giaûi Phaät nhö thò ñaúng tuøy töï yù ngöõ. Thieän nam töû! Nhö thò ngöõ giaû, haäu thaân Boà Taùt thöôïng baát naêng giaûi, huoáng ö nhò thöøa, kyø dö Boà Taùt? Thieän nam töû! Ngaõ vaõng nhaát thôøi, taïi Kyø-xaø-quaät sôn, döõ Di-laëc Boà Taùt coäng luaän theá ñeá. Xaù-lôïi-phaát ñaúng nguõ 465


大般涅槃經 薩共論世諦。舍利弗等五百聲聞於是事中都 不識知。何況出世第一義諦。 善男子。或有佛性一闡提有善根人無。或

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

baù Thanh vaên, ö thò söï trung, ñoâ baát thöùc tri. Haø huoáng xuaát theá Ñeä nhaát nghóa ñeá? Thieän nam töû! Hoaëc höõu Phaät taùnh, nhaát-xieån-ñeà höõu, thieän caên nhaân voâ. Hoaëc höõu Phaät taùnh thieän caên nhaân

有佛性善根人有一闡提無。或有佛性二人俱

höõu, Nhaát-xieån-ñeà voâ. Hoaëc höõu Phaät taùnh, nhò nhaân caâu

有。或有佛性二人俱無。

höõu, hoaëc höõu Phaät taùnh nhò nhaân caâu voâ.

善男子。我諸弟子若解如是四句義者。 不應難言一闡提人定有佛性定無佛性。若言 眾生悉有佛性。是名如來隨自意語。如來如 是。隨自意語。眾生云何一向作解。 善男子。如恒河中有七眾生。一者常沒。

Thieän nam töû! Ngaõ chö ñeä töû, nhöôïc giaûi nhö thò töù cuù nghóa giaû baát öng naïn ngoân: Nhaát-xieån-ñeà nhaân ñònh höõu Phaät taùnh, ñònh voâ Phaät taùnh? Nhöôïc ngoân: chuùng sanh taát höõu Phaät taùnh, thò danh Nhö Lai tuøy töï yù ngöõ. Nhö Lai nhö thò tuøy töï yù ngöõ, chuùng sanh vaân haø nhaát höôùng taùc giaûi? Thieän nam töû! Nhö Haèng haø trung, höõu thaát chuùng

二者暫出還沒。三者出已則住。四者出已遍

sanh: nhaát giaû, thöôøng moät. Nhò giaû taïm xuaát hoaøn moät.

觀四方。五者遍觀已行。六者行已復住。七

Tam giaû xuaát dó taéc truï. Töù giaû xuaát dó bieán quan töù

者水陸俱行。 言常沒者。所謂大魚。受大惡業身重處深 是故常沒。 暫出還沒者。如是大魚。受惡業故身重處 淺暫見光明。因光暫出重故還沒。 出已住者。謂坻彌魚。身處淺水樂見光明 故出已住。 466

phöông. Nguõ giaû bieán quan dó haønh. Luïc giaû haønh dó phuïc truï. Thaát giaû thuûy luïc caâu haønh. Ngoân thöôøng moät giaû, sôû vò ñaïi ngö, thoï ñaïi aùc nghieäp, thaân troïng xöû thaâm; thò coá thöôøng moät. Taïm xuaát hoaøn moät giaû, nhö thò ñaïi ngö thoï aùc nghieäp coá, thaân troïng xöû thieån, taïm kieán quang minh; nhaân quang taïm xuaát; troïng coá hoaøn moät. Xuaát dó truï giaû, vò trì-di ngö, thaân xöû thieån thuûy, laïc kieán quang minh, coá xuaát dó truï. 467


大般涅槃經 遍觀方者。所謂䱜魚。為求食故遍觀四 方。是故觀方。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Bieán quan phöông giaû, sôû vò: thöôùc ngö, vò caàu thöïc coá, bieán quan töù phöông; thò coá quan phöông. Quan dó haønh giaû, vò thò thöôùc ngö, dao kieán dö vaät, vò

觀已行者。䱜魚。遙見餘物謂是可食。疾 行趣之故觀已行。

thò khaû thöïc, taät haønh thuù chi; coá quan dó haønh.

行已復住者。是魚趣已既得可食即便停 住。故行已復住。

töùc tieän ñænh truï; coá haønh dó phuïc truï.

水陸俱行者。即是龜也。 善男子。如是微妙大涅槃河。其中亦有七 種眾生。從初常沒乃至第七或入或出。 所言常沒者。有人聞是大涅槃經如來常 住無有變易。常樂我淨終不畢竟入於涅槃。 一切眾生悉有佛性。一闡提人謗方等經作五 逆罪犯四重禁。必當得成菩提之道。須陀洹 人斯陀含人阿那含人阿羅漢人辟支佛等。必 當得成阿耨多羅三藐三菩提。聞是語已生不 信心即作是念。作是念已便作是言。是涅槃 典即外道書。非是佛經。是人爾時遠離善友 不聞正法。雖時得聞不能思惟。雖復思惟不 思惟善。不思善故如惡法住。惡法住者則有 468

Haønh dó phuïc truï giaû, thò ngö thuù dó, kyù ñaéc khaû thöïc,

Thuûy luïc caâu haønh giaû, töùc thò quy daõ. Thieän nam töû! Nhö thò vi dieäu Ñaïi Nieát-baøn haø, kyø trung dieäc höõu thaát chuûng chuùng sanh, tuøng sô thöôøng moät naõi chí ñeä thaát, hoaëc nhaäp hoaëc xuaát. Sôû ngoân thöôøng moät giaû, höõu nhaân vaên thò Ñaïi Nieátbaøn kinh. Nhö Lai thöôøng truï, voâ höõu bieán dòch, thöôøng, laïc, ngaõ, tònh, chung baát taát caùnh nhaäp ö Nieát-baøn. Nhaát thieát chuùng sanh taát höõu Phaät taùnh. Nhaát-xieån-ñeà nhaân, baùng Phöông ñaúng kinh, taùc nguõ nghòch toäi, phaïm töù troïng caám, taát ñöông ñaéc thaønh Boà-ñeà chi ñaïo. Tu-ñaøhoaøn nhaân, Tö-ñaø-haøm nhaân, A-na-haøm nhaân, A-la-haùn nhaân, Bích-chi Phaät ñaúng, taát ñöông ñaéc thaønh A-naäuña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Vaên thò ngöõ dó, sanh baát tín taâm, töùc taùc thò nieäm. Taùc thò nieäm dó, phuïc taùc thò ngoân: Thò Nieát-baøn ñieån, töùc ngoaïi ñaïo thö; phi thò Phaät kinh. Thò nhaân nhó thôøi vieãn ly thieän höõu, baát vaên Chaùnh phaùp. Tuy thôøi ñaéc vaên, baát naêng tö duy. Tuy phuïc tö duy, baát tö 469


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

六種。一者惡。二者無善。三者污法。四者 增有。五者惱熱。六者受惡果。是名為沒。 何故名沒。無善心故。常行惡故。不修對治 故。是名為沒。

duy thieän. Baát tö thieän coá, nhö aùc phaùp truï. AÙc phaùp truï

所言惡者。聖人呵責故。心生怖畏故。善

Sôû ngoân aùc giaû, thaùnh nhaân ha traùch coá, taâm sanh boá

人遠離故。不益眾生故。是名為惡。

giaû, taéc höõu luïc chuûng: nhaát giaû aùc, nhò giaû voâ thieän, tam giaû oâ phaùp, töù giaû taêng höõu, nguõ giaû naõo nhieät, luïc giaû thoï aùc quaû. Thò danh vi moät. Haø coá danh moät? Voâ thieän taâm coá, thöôøng haønh aùc coá, baát tu ñoái trò coá, thò danh vi moät. uùy coá, thieän nhaân vieãn ly coá, baát ích chuùng sanh coá, thò danh vi aùc.

言無善者。能生無量惡果報故。常為無明

Ngoân voâ thieän giaû, naêng sanh voâ löôïng aùc quaû baùo coá,

所纏繞故。樂與惡人為等侶故。無有修善諸

thöôøng vi voâ minh sôû trieàn nhieãu coá, nhaïo döõ aùc nhaân vi

方便故。其心顛倒常錯謬故。是名無善。 言污法者。常污身口故。污淨眾生故。增 不善業故。遠離善法故。是名污法。 言增有者。如上三人所行之法。能增地獄

ñaúng löõ coá, voâ höõu tu thieän chö phöông tieän coá, kyø taâm ñieân ñaûo, thöôøng thaùc maäu coá, thò danh voâ thieän. Ngoân oâ phaùp giaû, thöôøng oâ thaân, khaåu coá, oâ tònh chuùng sanh coá, taêng baát thieän nghieäp coá, vieãn ly thieän phaùp coá, thò danh oâ phaùp. Ngoân taêng höõu giaû, nhö thöôïng tam nhaân sôû haønh chi

畜生餓鬼。不能修習解脫之法。身口意業不

phaùp, naêng taêng ñòa nguïc, suùc sanh, ngaï quyû; baát naêng tu

厭諸有。是名增有。

taäp giaûi thoaùt chi phaùp, thaân khaåu yù nghieäp baát yeám chö

言惱熱者。是人具行如上四事。能令身心 二事惱熱。遠離寂靜則名為熱。受地獄報故 名為熱。燒諸眾生故名為熱。燒諸善法故名 為熱。善男子。信心清涼是人不具。是故名 熱。 470

höõu, thò danh taêng höõu. Ngoân naõo nhieät giaû, thò nhaân cuï haønh nhö thöôïng töù söï, naêng linh thaân, taâm nhò söï naõo nhieät. Vieãn ly tòch tónh, taéc danh vi nhieät. Thoï ñòa nguïc baùo, coá danh vi nhieät. Thieâu chö chuùng sanh, coá danh vi nhieät. Thieâu chö thieän phaùp, coá danh vi nhieät. Thieän nam töû! Tín taâm thanh löông, thò nhaân baát cuï, thò coá danh nhieät. 471


大般涅槃經 言受惡果者。是人具足行上五事。死墮地 獄餓鬼畜生。 善男子。有三惡事復名惡果。一者煩惱 惡。二者業惡。三者報惡。是名受惡果報。 善男子。是人具足如上六事。能斷善根 作五逆罪。能犯四重能謗三寶用僧鬘物。能 作種種非法之事。是因緣故沈沒在於阿鼻地 獄。所受身形縱廣八萬四千由旬。是人身口 心業重故不能得出。何以故。其心不能生善 法故。雖有無量諸佛出世不聞不見。是名常 沒如恒河中大魚。 善男子。我雖復說一闡提等。名為常沒。 復有常沒。非一闡提何者是耶。如人為有修 施戒善。是名常沒。 善男子。有四善事獲得惡果。何等為四。 一者為勝他故讀誦經典。二者為利養故受持 禁戒。三者為他屬故而行布施。四者為於非 想非非想處故繫念思惟。是四善事得惡果 報。若人修習如是四事。是名沒已還出出已 還沒。何故名沒。樂三有故。何故名出。以 472

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Ngoân thoï aùc quaû giaû, thò nhaân cuï tuùc haønh thöôïng nguõ söï, töû ñoïa ñòa nguïc ngaï quyû, suùc sanh. Thieän nam töû! Höõu tam aùc söï, phuïc danh aùc quaû: nhaát giaû phieàn naõo aùc, nhò giaû nghieäp aùc, tam giaû baùo aùc. Thò danh thoï aùc quaû baùo. Thieän nam töû! Thò nhaân cuï tuùc nhö thöôïng luïc söï, naêng ñoaïn thieän caên, taùc nguõ nghòch toäi, naêng phaïm töù troïng, naêng baùng Tam baûo, duïng Taêng man vaät, naêng taùc chuûng chuûng phi phaùp chi söï. Thò nhaân duyeân coá, traàm moät taïi ö A-tyø Ñòa nguïc; sôû thoï thaân hình, tuùng quaûng baùt vaïn töù thieân do dieân! Thò nhaân thaân khaåu taâm nghieäp troïng coá, baát naêng ñaéc xuaát. Haø dó coá? Kyø taâm baát naêng sanh thieän Phaùp coá, tuy höõu voâ löôïng chö Phaät xuaát theá, baát vaên, baát kieán. Thò danh thöôøng moät nhö Haèng haø trung ñaïi ngö. Thieän nam töû! Ngaõ tuy phuïc thuyeát nhaát-xieån-ñeà ñaúng, danh vi thöôøng moät. Phuïc höõu thöôøng moät, phi nhaát-xieånñeà. Haø giaû thò da? Nhö nhaân vò höõu, tu thí, giôùi, thieän. Thò danh thöôøng moät. Thieän nam töû! Höõu töù thieän söï, hoaïch ñaéc aùc quaû. Haø ñaúng vi töù? Nhaát giaû vò thaéng tha coá, ñoäc tuïng kinh ñieån. Nhò giaû vò lôïi döôõng coá, thoï trì caám giôùi. Tam giaû vò tha thuoäc coá, nhi haønh boá thí. Töù giaû vò ö phi töôûng phi phi töôûng xöù coá, heä nieäm tö duy. Thò töù thieän söï, ñaéc aùc quaû baùo. Nhöôïc nhaân tu taäp nhö thò töù söï, thò danh moät dó hoaøn xuaát, xuaát dó hoaøn moät. Haø coá danh moät? Nhaïo tam höõu coá. Haø coá danh xuaát? Dó kieán minh coá. Minh giaû, töùc thò vaên giôùi, thí, ñònh. Haø coá hoaøn 473


大般涅槃經 見明故。明者即是聞戒施定。何故還沒。增 長邪見生憍慢故。是故我於經中說偈。 若有眾生樂諸有, 為有造作諸惡業,  是人迷失涅槃道, 是名暫出還復沒。  行於黑闇生死海, 雖得解脫雜煩惱,  是人還受惡果報, 是名暫出還復沒。 善男子。如彼大魚因見光故暫得出水。其 身重故還復沈沒。如上二人亦復如是。 善男子。或復有人樂著三有。是名為沒。 得聞如是大涅槃經生於信心。是名為出。何 因緣故名之為出。聞是經已遠離惡法修習善 法。是名為出。是人雖信亦不具足。何因緣 故信不具足。是人雖信大般涅槃常樂我淨。 言如來身無常無我無樂無淨。如來則有二種 涅槃。一者有為。二者無為。有為涅槃無常 樂我淨。無為涅槃有常樂我淨。雖信佛性是 474

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

moät? Taêng tröôûng taø kieán, sanh kieâu maïn coá. Thò coá ngaõ ö kinh trung thuyeát keä: Nhöôïc höõu chuùng sanh nhaïo chö höõu, Vò höõu taïo taùc chö aùc nghieäp; Thò nhaân meâ thaát Nieát-baøn ñaïo, Thò danh taïm xuaát hoaøn phuïc moät. Haønh ö haéc aùm sanh töû haûi, Tuy ñaéc giaûi thoaùt taïp phieàn naõo; Thò nhaân hoaøn thoï aùc quaû baùo, Thò danh taïm xuaát hoaøn phuïc moät. Thieän nam töû! Nhö bæ ñaïi ngö, nhaân kieán quang coá, taïm ñaéc xuaát thuûy. Kyø thaân troïng coá, hoaøn phuïc traàm moät. Nhö thöôïng nhò nhaân, dieäc phuïc nhö thò. Thieän nam töû! Hoaëc phuïc höõu nhaân, nhaïo tröôùc tam höõu, thò danh vi moät. Ñaéc vaên nhö thò Ñaïi Nieát-baøn kinh, sanh ö tín taâm, thò danh vi xuaát. Haø nhaân duyeân coá, danh chi vi xuaát? Vaên thò kinh dó, vieãn ly aùc phaùp, tu taäp thieän phaùp, thò danh vi xuaát. Thò nhaân tuy tín, dieäc baát cuï tuùc. Haø nhaân duyeân coá, tín baát cuï tuùc? Thò nhaân tuy tín Ñaïi Baùt Nieát-baøn: thöôøng, laïc, ngaõ, tònh, ngoân: Nhö Lai thaân: voâ thöôøng, voâ ngaõ, voâ laïc, voâ tònh. Nhö Lai taéc höõu nhò chuûng Nieát-baøn: nhaát giaû höõu vi, nhò giaû voâ vi. Höõu vi Nieát-baøn voâ: thöôøng, laïc, ngaõ, tònh. Voâ vi Nieát-baøn höõu: thöôøng, laïc, ngaõ, tònh. Tuy tín Phaät taùnh thò chuùng sanh 475


大般涅槃經 眾生有。不必一切皆悉有之。是故名為信不 具足。 善男子。信有二種。一者信。二者求。如 是之人雖復有信不能推求。是故名為信不具 足。 信復有二。一從聞生。二從思生。是人信 心從聞而生不從思生。是故名為信不具足。 復有二種。一信有道。二信得者。是人信 心唯信有道。都不信有得道之人。是故名為 信不具足。 復有二種。一者信正。二者信邪。言有 因果有佛法僧。是名信正。言無因果三寶性 異。信諸邪語富蘭那等。是名信邪。是人雖

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

höõu, baát taát nhaát thieát giai taát höõu chi. Thò coá danh vi tín baát cuï tuùc. Thieän nam töû! Tín höõu nhò chuûng: nhaát giaû tín, nhò giaû caàu. Nhö thò chi nhaân, tuy phuïc höõu tín, baát naêng suy caàu. Thò coá danh vi tín baát cuï tuùc. Tín phuïc höõu nhò: nhaát tuøng vaên sanh, nhò tuøng tö sanh. Thò nhaân tín taâm tuøng vaên nhi sanh, baát tuøng tö sanh. Thò coá danh vi tín baát cuï tuùc. Phuïc höõu nhò chuûng: nhaát tín höõu ñaïo, nhò tín ñaéc giaû. Thò nhaân tín taâm duy tín höõu ñaïo, ñoâ baát tín höõu ñaéc ñaïo chi nhaân. Thò coá danh vi tín baát cuï tuùc. Phuïc höõu nhò chuûng: nhaát giaû tín chaùnh, nhò giaû tín taø. Ngoân höõu nhaân quaû, höõu Phaät, Phaùp, Taêng; thò danh tín chaùnh. Ngoân voâ nhaân quaû, Tam baûo taùnh dò; tín chö taø ngöõ, Phuù-lan-na ñaúng; thò danh tín taø. Thò nhaân tuy tín Phaät, Phaùp, Taêng baûo, baát tín Tam baûo ñoàng nhaát taùnh

信佛法僧寶。不信三寶同一性相。雖信因果

töôùng; tuy tín nhaân quaû, baát tín ñaéc giaû. Thò coá danh vi

不信得者。是故名為信不具足。

tín baát cuï tuùc.

是人成就不具足信。所受禁戒亦不具足。 何因緣故名不具足。因不具故所得禁戒亦不 具足。 復何因緣名不具足。戒有二種。一威儀 476

Thò nhaân thaønh töïu baát cuï tuùc tín, sôû thoï caám giôùi dieäc baát cuï tuùc. Haø nhaân duyeân coá danh baát cuï tuùc? Nhaân baát cuï tuùc coá, sôû ñaéc caám giôùi dieäc baát cuï tuùc. Phuïc haø nhaân duyeân danh baát cuï tuùc? Giôùi höõu nhò chuûng: nhaát oai nghi giôùi, nhò tuøng giôùi giôùi. Thò nhaân 477


大般涅槃經 戒。二從戒戒。是人雖具足威儀等戒。不具 從戒戒。是故名為戒不具足。 復有二種。一者作戒。二者無作戒。是 人雖具作戒。不具無作戒。是故名為戒不具 足。 復有二種。一從身口得於正命。二從身口 不得正命。是人雖從身口不得正命。是故名 為戒不具足。 復有二種。一者求戒。二者捨戒。是人雖 具求有之戒不得捨戒。是故名為戒不具足。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

tuy cuï tuùc oai nghi ñaúng giôùi, baát cuï tuøng giôùi giôùi. Thò coá danh vi giôùi baát cuï tuùc. Phuïc höõu nhò chuûng: nhaát giaû taùc giôùi, nhò giaû voâ taùc giôùi. Thò nhaân tuy cuï taùc giôùi, baát cuï voâ taùc giôùi. Thò coá danh vi giôùi baát cuï tuùc. Phuïc höõu nhò chuûng: nhaát tuøng thaân, khaåu, ñaéc ö Chaùnh maïng; nhò tuøng thaân, khaåu, baát ñaéc Chaùnh maïng. Thò nhaân tuy tuøng thaân, khaåu, baát ñaéc Chaùnh maïng. Thò coá danh vi giôùi baát cuï tuùc. Phuïc höõu nhò chuûng: nhaát giaû caàu giôùi, nhò giaû xaû giôùi. Thò nhaân tuy cuï caàu höõu chi giôùi, baát ñaéc xaû giôùi. Thò coá danh vi giôùi baát cuï tuùc. Phuïc höõu nhò chuûng: nhaát giaû tuøy höõu, nhò giaû tuøy ñaïo.

復有二種。一者隨有。二者隨道。是人雖 具隨有之戒不具隨道。是故名為戒不具足。

Thò nhaân tuy cuï tuøy höõu chi giôùi, baát cuï tuøy ñaïo. Thò coá

復有二種一者善戒。二者惡戒。身口意善 是名善戒。牛戒狗戒是名惡戒。是人深信是

Phuïc höõu nhò chuûng: nhaát giaû thieän giôùi, nhò giaû aùc giôùi. Thaân, khaåu, yù thieän, thò danh thieän giôùi. Ngöu giôùi,

二種戒俱有善果。是故名為戒不具足。

giôùi caâu höõu thieän quaû, thò coá danh vi giôùi baát cuï tuùc.

是人不具信戒二事。所修多聞亦不具足。 云何名為聞不具足。 如來所說十二部經。唯信六部不信六部。 是故名為聞不具足。 478

danh vi giôùi baát cuï tuùc.

caåu giôùi, thò danh aùc giôùi. Thò nhaân thaâm tín thò nhò chuûng Thò nhaân baát cuï tín, giôùi nhò söï, sôû tu ña vaên dieäc baát cuï tuùc. Vaân haø danh vi vaên baát cuï tuùc? Nhö Lai sôû thuyeát Thaäp nhò boä kinh, duy tín luïc boä, baát tín luïc boä. Thò coá danh vi vaên baát cuï tuùc. 479


大般涅槃經 雖復受持是六部經。不能讀誦為他解說無 所利益。是故名為聞不具足。 又復受是六部經已。為論議故為勝他故為 利養故為諸有故受持讀誦說。是故名為聞不 具足。 善男子。我於經中說聞具足。云何具足。 若有比丘身口意善。先能供養和尚諸師有德 之人。是諸師等於是人所生愛念心。以是因 緣教授經法。是人至心受持誦習。持誦習已 獲得智慧。得智慧已能善思惟如法而住。善 思惟已則得正義。得正義已身心寂靜。身心 寂已則生喜心。喜心因緣心則得定。因得定 故得正知見。正知見已於諸有中心生厭悔。 悔諸有故能得解脫。是人無有如是等事。是 故名為聞不具足。 是人不具如是三事。施亦不具。 施有二種。一者財施。二者法施。是人雖 復行於財施為求有故。雖行法施亦不具足。 何以故。祕不盡說畏他勝故。是故名為施不 具足。 480

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Tuy phuïc thoï trì thò luïc boä kinh, baát naêng ñoäc tuïng, vò tha giaûi thuyeát; voâ sôû lôïi ích. Thò coá danh vi vaên baát cuï tuùc. Höïu phuïc thoï thò luïc boä kinh dó, vò luaän nghò coá, vò thaéng tha coá, vò lôïi döôõng coá, vò chö höõu coá, trì, ñoäc, tuïng, thuyeát. Thò coá danh vi vaên baát cuï tuùc. Thieän nam töû! Ngaõ ö kinh trung, thuyeát vaên cuï tuùc. Vaân haø cuï tuùc? Nhöôïc höõu tyø-kheo, thaân, khaåu, yù thieän, tieân naêng cuùng döôøng hoøa thöôïng, chö sö, höõu ñöùc chi nhaân. Thò chö sö ñaúng, ö thò nhaân sôû, sanh aùi nieäm taâm. Dó thò nhaân duyeân, giaùo thoï kinh phaùp. Thò nhaân chí taâm thoï trì, tuïng taäp. Trì, tuïng taäp dó, hoaïch ñaéc trí tueä. Ñaéc trí tueä dó, naêng thieän tö duy, nhö phaùp nhi truï. Thieän tö duy dó taéc ñaéc chaùnh nghóa, ñaéc chaùnh nghóa dó, thaân taâm tòch tónh. Thaân, taâm tòch dó, taéc sanh hyû taâm. Hyû taâm nhaân duyeân, taâm taéc ñaéc ñònh. Nhaân ñaéc ñònh coá, ñaéc Chaùnh tri kieán. Chaùnh tri kieán dó, ö chö höõu trung, taâm sanh yeám hoái. Hoái chö höõu coá, naêng ñaéc giaûi thoaùt. Thò nhaân voâ höõu nhö thò ñaúng söï, thò coá danh vi vaên baát cuï tuùc. Thò nhaân baát cuï nhö thò tam söï. Thí dieäc baát cuï. Thí höõu nhò chuûng: nhaát giaû taøi thí, nhò giaû phaùp thí. Thò nhaân tuy phuïc haønh ö taøi thí, vò caàu höõu coá. Tuy haønh phaùp thí, dieäc baát cuï tuùc. Haø dó coá? Bí baát taän thuyeát; uùy tha thaéng coá. Thò coá danh vi thí baát cuï tuùc. 481


大般涅槃經 財法二施各有二種。一者聖。二者非聖。 聖者施已不求果報。非聖施已求於果報。聖

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Taøi, phaùp, nhò thí, caùc höõu nhò chuûng: nhaát giaû Thaùnh, nhò giaû phi thaùnh. Thaùnh giaû thí dó, baát caàu quaû baùo. Phi thaùnh thí dó, caàu ö quaû baùo. Thaùnh giaû phaùp thí, vò taêng

者法施為增長法。非聖法施為增諸有。如是

tröôûng phaùp. Phi thaùnh phaùp thí, vò taêng chö höõu. Nhö thò

之人為增財故而行財施。為增有故而行法

chi nhaân, vò taêng taøi coá, nhi haønh taøi thí; vò taêng höõu coá,

施。是故名為施不具足。 復次是人受六部經。見受法者而供給之。 不受法者則不供給。是故名為施不具足。 是人不具如上四事。所修智慧亦不具足。 智慧之性性能分別。是人不能分別如來是常 無常。如來於此涅槃經中說言。如來即是解 脫。解脫即是如來。如來即是涅槃。涅槃即 是解脫。於是義中不能分別。梵行即是如 來。如來即是慈悲喜捨。慈悲喜捨即是解 脫。解脫即是涅槃。涅槃即是慈悲喜捨。於 是義中不能分別。是故名為智不具足。

nhi haønh phaùp thí. Thò coá danh vi thí baát cuï tuùc. Phuïc thöù, thò nhaân thoï luïc boä kinh, kieán thoï phaùp giaû, nhi cung caáp chi; baát thoï phaùp giaû, taéc baát cung caáp. Thò coá danh vi thí baát cuï tuùc. Thò nhaân baát cuï nhö thöôïng töù söï, sôû tu trí tueä dieäc baát cuï tuùc. Trí tueä chi taùnh, taùnh naêng phaân bieät. Thò nhaân baát naêng phaân bieät Nhö Lai thò thöôøng, voâ thöôøng. Nhö Lai ö thöû Nieát-baøn kinh trung, thuyeát ngoân: Nhö Lai töùc thò giaûi thoaùt. Giaûi thoaùt töùc thò Nhö Lai. Nhö Lai töùc thò Nieát-baøn. Nieát-baøn töùc thò giaûi thoaùt. Ö thò nghóa trung, baát naêng phaân bieät. Phaïm haïnh töùc thò Nhö Lai. Nhö Lai töùc thò töø, bi, hyû, xaû. Töø, bi, hyû, xaû töùc thò giaûi thoaùt. Giaûi thoaùt töùc thò Nieát-baøn. Nieát-baøn töùc thò töø, bi, hyû, xaû. Ö thò nghóa trung, baát naêng phaân bieät. Thò coá danh vi trí baát cuï tuùc. Phuïc thöù, baát naêng phaân bieät Phaät taùnh. Phaät taùnh

復次不能分別佛性。佛性即是如來。如來

töùc thò Nhö Lai. Nhö Lai töùc thò nhaát thieát baát coäng chi

即是一切不共之法。不共之法即是解脫。解

phaùp. Baát coäng chi phaùp töùc thò giaûi thoaùt. Giaûi thoaùt töùc

脫即是涅槃。涅槃即是不共之法。於是義中 不能分別。是故名為智不具足。 482

thò Nieát-baøn. Nieát-baøn töùc thò Baát coäng chi phaùp. Ö thò nghóa trung, baát naêng phaân bieät. Thò coá danh vi trí baát cuï tuùc. 483


大般涅槃經 復次不能分別四諦苦集滅道。不能分別四 真諦故,不知聖行。不知聖行故,不知如來。 不知如來故,不知解脫。不知解脫故,不知涅 槃。是故名為智不具足。 是人不具如是五事。則有二種。一增善 法。二增惡法。 云何名為增長惡法。是人不見己不具足。 自言具足而生���心。於同行中自謂為勝。是 故親近同己惡友。既親近已復得更聞不具足 法。聞已心喜其心染著。起於憍慢多行放 逸。因放逸故親近在家。亦樂聞說在家之 事。遠離清淨出家之法。以是因緣增長惡 法。增惡法故身口意等起不淨業。三業不淨 故增長地獄畜生餓鬼。是名暫出還沒暫出還 沒者。 我佛法中其誰是耶。謂提婆達多。瞿和 離比丘。惋手比丘。善星比丘低舍比丘。滿 宿比丘。慈地比丘尼。曠野比丘尼。方比 丘尼。慢比丘尼。淨潔長者。求有優婆塞。 舍勒釋種。象長者。名稱優婆夷。光明優婆 484

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Phuïc thöù, baát naêng phaân bieät Töù ñeá: Khoå, Taäp, Dieät, Ñaïo. Baát naêng phaân bieät Töù Chaân-ñeá coá, baát tri Thaùnh haïnh. Baát tri Thaùnh haïnh coá, baát tri Nhö Lai. Baát tri Nhö Lai coá, baát tri giaûi thoaùt. Baát tri giaûi thoaùt coá, baát tri Nieát-baøn. Thò coá danh vi trí baát cuï tuùc. Thò nhaân baát cuï nhö thò nguõ söï, taéc höõu nhò chuûng: nhaát taêng thieän phaùp, nhò taêng aùc phaùp. Vaân haø danh vi taêng tröôûng aùc phaùp? Thò nhaân baát kieán kyû baát cuï tuùc, töï ngoân cuï tuùc, nhi sanh tröôùc taâm: ö ñoàng haønh trung, töï vò vi thaéng. Thò coá thaân caän ñoàng kyû aùc höõu. Kyù thaân caän dó, phuïc ñaéc caùnh vaên baát cuï tuùc phaùp. Vaên dó taâm hyû, kyø taâm nhieãm tröôùc, khôûi ö kieâu maïn, ña haønh phoùng daät. Nhaân phoùng daät coá, thaân caän taïi gia; dieäc nhaïo vaên thuyeát taïi gia chi söï, vieãn ly thanh tònh xuaát gia chi phaùp. Dó thò nhaân duyeân, taêng tröôûng aùc phaùp. Taêng aùc phaùp coá, thaân, khaåu, yù ñaúng khôûi baát tònh nghieäp. Tam nghieäp baát tònh coá, taêng tröôûng ñòa nguïc, suùc sanh, ngaï quyû. Thò danh taïm xuaát hoaøn moät. Taïm xuaát hoaøn moät giaû, ngaõ Phaät phaùp trung, kyø thuøy thò da? Vò: Ñeà-baø-ñaït-ña, Cuø-giaø-ly Tyø-kheo, Uyeån-thuû Tyøkheo, Thieän Tinh Tyø-kheo, Trì-xaù Tyø-kheo, Maõn Tuùc Tyøkheo, Töø Ñòa Tyø-kheo ni, Khoaùng Daõ Tyø-kheo ni, Phöông Tyø-kheo ni, Maïn Tyø-kheo ni, Tònh Khieát Tröôûng giaû, Caàu Höõu Öu-baø-taéc, Xaù-laëc Thích chuûng, Töôïng Tröôûng giaû, Danh Xöng Öu-baø-di, Quang Minh Öu-baø-di, Nan-ñaø Öu485


大般涅槃經 夷。難陀優婆夷。軍優婆夷。鈴優婆夷。如 是等人名為暫出還沒。譬如大魚見明故出身 重故沒。 第二之人深自知見行不具足。不具足故求 近善友。近善友故樂諮未聞。聞已樂受。受 已樂善思惟。善思惟已能如法住。如法住故 增長善法。增善法故終不復沒。是名為住。 我佛法中其誰是耶。謂舍利弗。大目犍連

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

baø-di, Quaân Öu-baø-di, Linh Öu-baø-di... Nhö thò ñaúng nhaân, danh vi taïm xuaát hoaøn moät. Thí nhö ñaïi ngö, kieán minh coá xuaát, thaân troïng coá moät. Ñeä nhò chi nhaân, thaân töï tri kieán haïnh baát cuï tuùc. Baát cuï tuùc coá, caàu caän thieän höõu. Caän thieän höõu coá, nhaïo tö vò vaên. Vaên dó, nhaïo thoï. Thoï dó, nhaïo thieän tö duy. Thieän tö duy dó, naêng nhö phaùp truï. Nhö phaùp truï coá, taêng tröôûng thieän phaùp. Taêng thieän phaùp coá, chung baát phuïc moät. Thò danh vi truï. Ngaõ Phaät phaùp trung, kyø thuøy thò da? Xaù-lôïi-phaát, Ñaïi

阿若憍陳如等五比丘。耶舍等五十比丘。阿 㝹樓陀。童子迦葉。摩訶迦葉。十力迦葉。 瘦瞿曇彌比丘尼。波吒羅花比丘尼。勝比 丘尼。實義比丘尼。海意比丘尼。跋陀比丘 尼。淨比丘尼。不退轉比丘尼。頻婆娑羅王。

Muïc-kieàn-lieân, A-nhaõ Kieàu-traàn-nhö ñaúng nguõ tyø-kheo,

郁伽長者。須達多長者。釋摩訶男長者。貧須 達多鼠狼長者。名稱長者。具足長者。師子將 軍。優婆離長者。刀長者。無畏優婆夷。善住

baø-sa-la vöông, UÙc-giaø Tröôûng giaû, Tu-ñaït-ña Tröôûng giaû,

優婆夷。愛法優婆夷。勇健優婆夷。天得優婆 夷。善生優婆夷。具身優婆夷。牛得優婆夷。

Voâ UÙy Öu-baø-di, Thieän Truï Öu-baø-di, AÙi Phaùp Öu-baø-di,

曠野優婆夷。摩訶斯那優婆夷。如是等比丘 比丘尼。優婆塞優婆夷。得名為住。

Öu-baø-di, Ma-ha-tö-na Öu-baø-di. Nhö thò ñaúng tyø-kheo,

486

Da-xaù ñaúng nguõ thaäp tyø-kheo, A-naäu-laâu-ñaø Ñoàng töû, Cadieáp, Ma-ha Ca-dieáp, Thaäp Löïc Ca-dieáp, Saáu Cuø-ñaøm-di Tyø-kheo ni, Ba-traù-la-hoa Tyø-kheo ni, Thaéng Tyø-kheo ni, Thaät Nghóa Tyø-kheo ni, Haûi YÙ Tyø-kheo ni, Baït-ñaø Tyø-kheo ni, Tònh Tyø-kheo ni, Baát Thoái Chuyeån Tyø-kheo ni, TaànThích Ma-ha-nam Tröôûng giaû, Baàn Tu-ñaït-ña Thöû Lang Tröôûng giaû, Danh Xöng Tröôûng giaû, Cuï Tuùc Tröôûng giaû, Sö Töû töôùng quaân, Öu-ba-ly Tröôûng giaû, Ñao Tröôûng giaû, Duõng Kieän Öu-baø-di, Thieân Ñaéc Öu-baø-di, Thieän Sanh Öubaø-di, Cuï Thaân Öu-baø-di, Ngöu Ñaéc Öu-baø-di, Khoaùng Daõ tyø-kheo ni, öu-baø-taéc, öu-baø-di ñaéc danh vi truï. 487


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

云何為住。常樂睹見善光明故。以是因緣 若佛出世若不出世。如是等人終不造惡。是 名為住。如低彌魚樂見光明不沈不沒。如是 等眾亦復如是。是故我於經中說偈。

488

Vaân haø vi truï? Thöôøng nhaïo ñoå kieán thieän quang minh coá. Dó thò nhaân duyeân, nhöôïc Phaät xuaát theá, nhöôïc baát xuaát theá, nhö thò ñaúng nhaân chung baát taïo aùc. Thò danh vi truï. Nhö trì di ngö, laïc kieán quang minh, baát traàm baát moät. Nhö thò ñaúng chuùng dieäc phuïc nhö thò. Thò coá ngaõ ö kinh trung thuyeát keä:

若人善能分別義 至心求於沙門果 

Nhöôïc nhaân thieän naêng phaân bieät nghóa,

若能呵責一切有

Nhöôïc naêng ha traùch nhaát thieát höõu,

是人名為如法住。  若能供養無量佛 則能無量世修道  若受世樂不放逸

Thò nhaân danh vi nhö Phaùp truï.

是人名為如法住。  親近善友聽正法 內善思惟如法住 

Thò nhaân danh vi nhö Phaùp truï.

樂見光明修習道 獲得解脫安隱住。

Nhaïo kieán quang minh tu taäp ñaïo,

Chí taâm caàu ö Sa-moân quaû;

Nhöôïc naêng cuùng döôøng voâ löôïng Phaät, Taéc naêng voâ löôïng theá tu ñaïo; Nhöôïc thoï theá laïc baát phoùng daät,

Thaân caän thieän höõu, thính Chaùnh phaùp, Noäi thieän tö duy, nhö Phaùp truï;

Hoaïch ñaéc giaûi thoaùt, an oån truï.

大 般 涅 槃 經 卷 第 第 三十五

Ñaïi Baùt Nieát-baøn Kinh quyeån ñeä tam thaäp nguõ

Chung 489


大般涅槃經 卷 第 三十六

迦葉菩薩品 第十 二 之四 善男子。智不具足凡有五事。是人知已求 近善友。如是善友當觀是人貪欲瞋恚愚癡思 覺著我。 何者偏多。若知是人貪欲多者即應為說不 淨觀法。瞋恚多者為說慈悲。思覺多者教令 數息。著我多者當為分析十八界等。 是人聞已至心受持。心受持已如法修行。 如法行已次第獲得四念處觀身受心法。得是 觀已次第復觀十二因緣。如是觀已次得煖 法。 迦葉菩薩白佛言。世尊。一切眾生悉有煖 法。何以故。如佛所說三法和合名為眾生。 524

ÑAÏI BAÙT NIEÁT-BAØN KINH QUYEÅN ÑEÄ TAM THAÄP LUÏC

CA-DIEÁP BOÀ TAÙT PHAÅM ÑEÄ THAÄP NHÒ CHI TÖÙ

Thieän nam töû! Trí baát cuï tuùc, phaøm höõu nguõ söï. Thò nhaân tri dó, caàu caän Thieän höõu. Nhö thò Thieän höõu ñöông quaùn thò nhaân tham duïc, saân khueå, ngu si, tö giaùc, tröôùc ngaõ. Haø giaû thieân ña? Nhöôïc tri thò nhaân tham duïc ña giaû, töùc öng vò thuyeát baát tònh quaùn phaùp. Saân khueå, ña giaû, vò thuyeát töø bi. Tö giaùc ña giaû, giaùo linh soå töùc. Tröôùc ngaõ ña giaû, ñöông vò phaân tích Thaäp baùt giôùi ñaúng. Thò nhaân vaên dó, chí taâm thoï trì. Taâm thoï trì dó, nhö phaùp tu haønh. Nhö Phaùp haønh dó, thöù ñeä hoaïch ñaéc Töù nieäm xöù quaùn: thaân, thoï, taâm, phaùp. Ñaéc thò quaùn dó, thöù ñeä phuïc quaùn Thaäp nhò nhaân duyeân. Nhö thò quaùn dó, thöù ñaéc Noaõn phaùp. Ca-dieáp Boà Taùt baïch Phaät ngoân: Theá Toân! Nhaát thieát chuùng sanh taát höõu Noaõn Phaùp. Haø dó coá? Nhö Phaät sôû thuyeát, tam phaùp hoøa hieäp, danh vi chuùng sanh: nhaát thoï, nhò noaõn, tam thöùc. Nhöôïc tuøng thò nghóa, nhaát thieát 525


大般涅槃經 一壽二煖三識。若從是義一切眾生應先有 煖。云何如來說言煖法因善友生。 佛言。善男子。如汝所問有煖法者。一 切眾生至一闡提皆悉有之。如我今者所說煖 法。要因方便然後乃得本無今有。以是義 故。非諸眾生一切先有。是故汝今不應難言 一切眾生皆有煖法。 善男子。如是煖法是色界法非欲界有。若 言一切眾生有者。欲界眾生亦皆應有。欲界 無故當知一切不必都有。 善男子。色界雖有非一切有。何以故。我 弟子有外道則無。以是義故。一切眾生不必 都有。 善男子。一切外道唯觀六行。我諸弟子具 足十六。是十六行一切眾生不必都有。 迦葉菩薩白佛言。世尊。所言煖法云何名 煖。為自性煖為他故煖。 佛言。善男子。如是煖法自性是煖非他故 煖。 526

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

chuùng sanh öng tieân höõu Noaõn. Vaân haø Nhö Lai thuyeát ngoân: Noaõn Phaùp nhaân Thieän höõu sanh? Phaät ngoân: Thieän nam töû! Nhö nhöõ sôû vaán, höõu Noaõn phaùp giaû, nhaát thieát chuùng sanh, chí nhaát-xieån-ñeà, giai taát höõu chi. Nhö ngaõ kim giaû sôû thuyeát Noaõn phaùp, yeáu nhaân phöông tieän, nhieân haäu naõi ñaéc, boån voâ kim höõu. Dó thò nghóa coá, phi chö chuùng sanh nhaát thieát tieân höõu. Thò coá nhöõ kim baát öng naïn ngoân: nhaát thieát chuùng sanh giai höõu Noaõn phaùp. Thieän nam töû! Nhö thò Noaõn phaùp thò Saéc giôùi phaùp, phi Duïc giôùi höõu. Nhöôïc ngoân nhaát thieát chuùng sanh höõu giaû, Duïc giôùi chuùng sanh dieäc giai öng höõu. Duïc giôùi voâ coá, ñöông tri nhaát thieát baát taát ñoâ höõu. Thieän nam töû! Saéc giôùi tuy höõu, phi nhaát thieát höõu. Haø dó coá? Ngaõ ñeä töû höõu, ngoaïi ñaïo taéc voâ. Dó thò nghóa coá, nhaát thieát chuùng sanh baát taát ñoâ höõu. Thieän nam töû! Nhaát thieát ngoaïi ñaïo duy quaùn Luïc haïnh; ngaõ chö ñeä töû cuï tuùc thaäp luïc. Thò thaäp luïc haïnh, nhaát thieát chuùng sanh baát taát ñoâ höõu. Ca-dieáp Boà Taùt baïch Phaät ngoân: Theá Toân! Sôû ngoân Noaõn phaùp, vaân haø danh noaõn? Vò töï taùnh noaõn, vò tha coá noaõn? Phaät ngoân: Thieän nam töû! Nhö thò Noaõn phaùp, töï taùnh thò noaõn, phi tha coá noaõn. 527


大般涅槃經 迦葉菩薩言。世尊。如來先說馬師滿宿無 有煖法。何以故。於三寶所無信心故是故無 煖。當知信心即是煖法。 善男子。信非煖法。何以故。因於信心獲 得煖故。 善男子。夫煖法者即是智慧。何以故觀四 諦故。是故名之為十六行。行即是智。 善男子。如汝所問何因緣故名為煖者。善 男子。夫煖法者。即是八聖道之火相。故名 為煖。 善男子。譬如攢火先有煖氣次有火生後 則煙出。是無漏道亦復如是。煖者即是十六 行也。火者即是須陀洹果。煙者即是修道斷 結。 迦葉菩薩復白佛言。世尊。如是煖法亦 是有法亦是有為。是法報得色界五陰是故名 有。是因緣故復名有為。若是有為云何能為 無漏道相。 佛言。善男子。如是如是。如汝所說。 528

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Ca-dieáp Boà Taùt ngoân: Theá Toân! Nhö Lai tieân thuyeát Maõ Sö, Maõn Tuùc voâ höõu Noaõn phaùp. Haø dó coá? Ö Tam baûo sôû, voâ tín taâm coá. Thò coá voâ noaõn. Ñöông tri tín taâm, töùc thò Noaõn phaùp. Thieän nam töû! Tín, phi Noaõn phaùp. Haø dó coá? Nhaân ö tín taâm, hoaïch ñaéc Noaõn coá. Thieän nam töû! Phuø Noaõn phaùp giaû, töùc thò trí tueä. Haø dó coá? Quaùn töù ñeá coá. Thò coá danh chi vi Thaäp luïc haïnh. Haïnh töùc thò trí. Thieän nam töû! Nhö nhöõ sôû vaán: Haø nhaân duyeân coá, danh vi Noaõn giaû? Thieän nam töû! Phuø, Noaõn phaùp giaû, töùc thò Baùt Thaùnh ñaïo chi Hoûa töôùng, coá danh vi Noaõn. Thieän nam töû! Thí nhö toaøn hoûa; tieân höõu noaõn khí; thöù höõu hoûa sanh; haäu taéc yeân xuaát. Thò voâ laäu ñaïo dieäc phuïc nhö thò; noaõn giaû, töùc thò Thaäp luïc haïnh daõ; Hoûa giaû, töùc thò Tu-ñaø-hoaøn quaû; yeân giaû, töùc thò tu ñaïo ñoaïn keát. Ca-dieáp Boà Taùt phuïc baïch Phaät ngoân: Theá Toân! Nhö thò Noaõn phaùp dieäc thò höõu phaùp, dieäc thò höõu vi. Thò phaùp baùo ñaéc Saéc giôùi nguõ aám, thò coá danh höõu. Thò nhaân duyeân coá, phuïc danh höõu vi. Nhöôïc thò höõu vi, vaân haø naêng vi voâ laäu ñaïo töôùng? Phaät ngoân: Thieän nam töû! Nhö thò, nhö thò. Nhö nhöõ sôû thuyeát. 529


大般涅槃經 善男子。如是煖法雖是有為有法。還能破 壞有為有法。是故能為無漏道相。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Nhö thò Noaõn phaùp tuy thò höõu vi, höõu phaùp, hoaøn naêng phaù hoaïi höõu vi, höõu phaùp. Thò coá naêng vi voâ laäu ñaïo töôùng.

善男子。如人乘馬亦愛亦策。煖心亦爾

Thieän nam töû! Nhö nhaân thöøa maõ, dieäc aùi, dieäc saùch.

愛故受生厭故觀行。是故雖復有法有為。而

Noaõn taâm dieäc nhó. AÙi coá thoï sanh, yeám coá quaùn haïnh.

能與彼正道作相。得煖法人七十三種欲界 十種。是人具足一切煩惱。從斷一分至于九 分。如欲界初禪乃至無所有處亦復如是。是 名七十三種。

Thò coá tuy Phuïc höõu Phaùp, höõu vi, nhi naêng döõ bæ Chaùnh ñaïo taùc töôùng. Ñaéc Noaõn phaùp nhaân, thaát thaäp tam chuûng. Duïc giôùi thaäp chuûng, thò nhaân cuï tuùc nhaát thieát phieàn naõo, tuøng ñoaïn nhaát phaàn chí vu cöûu phaàn. Nhö Duïc giôùi, Sô thieàn naõi chí Voâ sôû höõu xöù, dieäc phuïc nhö thò. Thò danh thaát thaäp tam chuûng.

如是等人得煖法已。則不復能斷於善根作

Nhö thò ñaúng nhaân ñaéc Noaõn phaùp dó, taéc baát phuïc

五逆罪犯四重禁。是人二種。一遇善友。二

naêng ñoaïn ö thieän caên, taùc nguõ nghòch toäi, phaïm töù troïng

遇惡友。遇惡友者暫出還沒。遇善友者遍觀 四方。 觀四方者即是頂法。是法雖復性是五陰亦 緣四諦。是故得名遍觀四方。 得頂法已次得忍法。是忍亦爾性亦五陰亦 緣四諦。 是人次得世第一法。是法雖復性是五陰亦 緣四諦。 是人次第得苦法忍。忍性是慧緣於一諦。 530

caám. Thò nhaân nhò chuûng: nhaát ngoä thieän höõu, nhò ngoä aùc höõu. Ngoä aùc höõu giaû, taïm xuaát hoaøn moät. Ngoä thieän höõu giaû, bieán quan töù phöông. Quan töù phöông giaû, töùc thò Ñænh phaùp. Thò phaùp tuy phuïc taùnh thò nguõ aám, dieäc duyeân Töù ñeá. Thò coá ñaéc danh bieán quan töù phöông. Ñaéc Ñænh phaùp dó, thöù ñaéc Nhaãn phaùp. Thò nhaãn dieäc nhó: taùnh dieäc nguõ aám, dieäc duyeân Töù ñeá. Thò nhaân thöù ñaéc Theá ñeä nhaát phaùp. Thò phaùp tuy phuïc taùnh thò nguõ aám, dieäc duyeân Töù ñeá. Thò nhaân thöù ñeä ñaéc Khoå phaùp nhaãn. Nhaãn taùnh thò tueä, duyeân ö nhaát ñeá. Nhö thò nhaãn phaùp duyeân nhaát ñeá 531


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

如是忍法緣一諦已。乃至見斷煩惱得須陀洹 果。是名第四遍觀四方。四方者即是四諦。

dó, naõi chí kieán ñoaïn phieàn naõo, ñaéc Tu-ñaø-hoaøn quaû. Thò

迦葉菩薩白佛言。世尊。如佛先說須陀洹 人所斷煩惱。猶如縱廣四十里水。其餘在者 如一毛渧。此中云何說斷三結名須陀洹一者 我見。二者非因見因。三者疑網。

Ca-dieáp Boà Taùt baïch Phaät ngoân: Theá Toân! Nhö Phaät tieân thuyeát: Tu-ñaø-hoaøn nhaân, sôû ñoaïn phieàn naõo, do nhö tuùng quaûng töù thaäp lyù thuûy. Kyø dö taïi giaû, nhö nhaát mao, trích. Thöû trung vaân haø thuyeát ñoaïn tam keát, danh Tuñaø-hoaøn? Nhaát giaû ngaõ kieán, nhò giaû phi nhaân kieán nhaân, tam giaû nghi voõng.

世尊。何因緣故名須陀洹遍觀四方。復 何因緣名須陀洹。復何因緣說須陀洹喻以䱜 魚。 佛言。善男子。須陀洹人雖復能斷無量煩 惱。此三重故亦攝一切須陀洹人所斷結故。 善男子。譬如大王出遊巡時。雖有四兵世 人但言王來王去。何以故世間重故。是三煩 惱亦復如是。何因緣故名之為重。一切眾生 常所起故微難識故。是故名重。如是三結難 可斷故。能為一切煩惱因故。是三對治之怨 敵故。謂戒定慧。 善男子。有諸眾生聞須陀洹能斷如是無量 煩惱。則生退心便作是言。眾生云何能斷如 是無量煩惱。是故如來方便說三。 532

danh ñeä töù, bieán quan töù phöông. Töù phöông giaû, töùc thò Töù ñeá.

Theá Toân! Haø nhaân duyeân coá danh Tu-ñaø-hoaøn bieán quan töù phöông? Phuïc haø nhaân duyeân danh Tu-ñaø-hoaøn? Phuïc haø nhaân duyeân thuyeát Tu-ñaø-hoaøn duï dó thöôùc ngö? Phaät ngoân: Thieän nam töû! Tu-ñaø-hoaøn nhaân tuy phuïc naêng ñoaïn voâ löôïng phieàn naõo, thöû tam troïng coá, dieäc nhieáp nhaát thieát Tu-ñaø-hoaøn nhaân sôû ñoaïn keát coá. Thieän nam töû! Thí nhö Ñaïi vöông, xuaát du tuaàn thôøi, tuy höõu töù binh, theá nhaân ñaõn ngoân: Vöông lai vöông khöù. Haø dó coá? Theá gian troïng coá. Thò tam phieàn naõo dieäc phuïc nhö thò. Haø nhaân duyeân coá danh chi vi troïng? Nhaát thieát chuùng sanh thöôøng sôû khôûi coá, vi nan thöùc coá, thò coá danh troïng. Nhö thò tam keát nan khaû ñoaïn coá; naêng vi nhaát thieát phieàn naõo nhaân coá; thò tam ñoái trò chi oaùn ñòch coá, vò: giôùi, ñònh, tueä. Thieän nam töû! Höõu chö chuùng sanh vaên Tu-ñaø-hoaøn naêng ñoaïn nhö thò voâ löôïng phieàn naõo, taéc sanh thoái taâm, tieän taùc thò ngoân: Chuùng sanh vaân haø naêng ñoaïn nhö thò voâ löôïng phieàn naõo? Thò coá Nhö Lai phöông tieän thuyeát tam. 533


大般涅槃經 如汝所問何因緣故須陀洹人喻觀四方。 善男子。須陀洹人觀於四諦獲得四事。 一者住堅固道。二者能遍觀察。三者能如實 見。四者能壞大怨。 堅固道者是須陀洹所有五根無能動者。 是故名為住堅固道。能遍觀者悉能呵責內外 煩惱。如實見者即是忍智。壞大怨者謂四顛 倒。 如汝所問何因緣故名須陀洹者。 善男子。須名無漏。陀洹名修習。修習無 漏故名須陀洹。 善男子。復有須者名流。流有二種。一者 順流。二者逆流。以逆流故名須陀洹。 迦葉菩薩言。世尊。若從是義何因緣故。 斯陀含人阿那含人阿羅漢人。不得名為須陀 洹耶。 善男子。從須陀洹乃至諸佛。亦得名為須 陀洹。若斯陀含乃至諸佛無須陀洹。云何得 名斯陀含乃至佛。一切眾生名有二種。一者 舊。二者新。凡夫之時有世名字。既得道已 534

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Nhö nhöõ sôû vaán: Haø nhaân duyeân coá Tu-ñaø-hoaøn nhaân duï quan töù phöông? Thieän nam töû! Tu-ñaø-hoaøn nhaân quaùn ö Töù ñeá, hoaïch ñaéc töù söï: Nhaát giaû truï kieân coá ñaïo. Nhò giaû naêng bieán quan saùt. Tam giaû naêng nhö thaät kieán. Töù giaû naêng hoaïi ñaïi oaùn. Kieân coá ñaïo giaû, thò Tu-ñaø-hoaøn, sôû höõu nguõ caên, voâ naêng ñoäng giaû. Thò coá danh vi truï kieân coá ñaïo. Naêng bieán quan giaû, taát naêng ha traùch noäi ngoaïi phieàn naõo. Nhö thaät kieán giaû, töùc thò nhaãn trí. Hoaïi ñaïi oaùn giaû, vò töù ñieân ñaûo. Nhö nhöõ sôû vaán: Haø nhaân duyeân coá danh Tu-ñaø-hoaøn giaû. Thieän nam töû! Tu, danh voâ laäu; ñaø-hoaøn, danh tu taäp. Tu taäp voâ laäu coá, danh Tu-ñaø-hoaøn. Thieän nam töû! Phuïc höõu tu giaû, danh löu. Löu höõu nhò chuûng: nhaát giaû thuaän löu, nhò giaû nghòch löu. Dó nghòch löu coá, danh Tu-ñaø-hoaøn. Ca-dieáp Boà Taùt ngoân: Theá Toân! Nhöôïc tuøng thò nghóa, haø nhaân duyeân coá. Tö-ñaø-haøm nhaân, A-na-haøm nhaân, A-la-haùn nhaân, baát ñaéc danh vi Tu-ñaø-hoaøn da? Thieän nam töû! Tuøng Tu-ñaø-hoaøn naõi chí chö Phaät, dieäc ñaéc danh vi Tu-ñaø-hoaøn. Nhöôïc Tö-ñaø-haøm naõi chí chö Phaät voâ Tu-ñaø-hoaøn, vaân haø ñaéc danh Tö-ñaø-haøm naõi chí Phaät? Nhaát thieát chuùng sanh danh höõu nhò chuûng: nhaát giaû cöïu, nhò giaû taân. Phaøm phu chi thôøi, höõu theá danh töï; 535


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

更為立名,名須陀洹。以先得故名須陀洹。以 後得故名斯陀含。是人亦名須陀洹亦名斯陀 含。乃至佛亦復如是。

kyù ñaéc ñaïo dó, caùnh vò laäp danh, danh Tu-ñaø-hoaøn. Dó tieân ñaéc coá, danh Tu-ñaø-hoaøn; dó haäu ñaéc coá, danh Tö-ñaø-haøm. Thò nhaân dieäc danh Tu-ñaø-hoaøn, dieäc danh Tö-ñaø-haøm; naõi chí Phaät, dieäc phuïc nhö thò.

善男子。流有二種。一者解脫。二者涅

Thieän nam töû! Löu höõu nhò chuûng: nhaát giaû giaûi thoaùt,

槃。一切聖人皆有是二。亦可得名須陀洹亦 名斯陀含。乃至佛亦復如是。

nhò giaû Nieát-baøn. Nhaát thieát Thaùnh nhaân giai höõu thò nhò; dieäc khaû ñaéc danh Tu-ñaø-hoaøn, dieäc danh Tö-ñaø-haøm; naõi chí Phaät, dieäc phuïc nhö thò.

善男子。須陀洹者亦名菩薩。何以故。菩

Thieän nam töû! Tu-ñaø-hoaøn giaû, dieäc danh Boà Taùt. Haø

薩者即是盡智及無生智。須陀洹人亦復求索

dó coá? Boà Taùt giaû, töùc thò taän trí caäp voâ sanh trí. Tu-ñaø-

如是二智。是故當知須陀洹人得名菩薩。 須陀洹人亦得名覺。何以故。正覺見道

hoaøn nhaân, dieäc phuïc caàu saùch nhö thò nhò trí. Thò coá ñöông tri Tu-ñaø-hoaøn nhaân ñaéc danh Boà Taùt. Tu-ñaø-hoaøn nhaân, dieäc ñaéc danh giaùc. Haø dó coá? chaùnh

斷煩惱故。正覺因果故。正覺共道及不共道

giaùc kieán ñaïo ñoaïn phieàn naõo coá, chaùnh giaùc nhaân quaû coá,

故。斯陀含乃至阿羅漢亦復如是。

chaùnh giaùc coäng ñaïo caäp baát coäng ñaïo coá. Tö-ñaø-haøm naõi

善男子。是須陀洹凡有二種。一者利根。 二者鈍根。鈍根之人人天七返。是鈍根人復

chí A-la-haùn, dieäc phuïc nhö thò. Thieän nam töû! Thò Tu-ñaø-hoaøn, phaøm höõu nhò chuûng: nhaát giaû lôïi caên, nhò giaû ñoän caên. Ñoän caên chi nhaân, nhaân,

有五種。或有六五四三二種。利根之人現在

thieân thaát phaûn. Thò ñoän caên nhaân, phuïc höõu nguõ chuûng;

獲得須陀洹果至阿羅漢果。

hoaëc höõu luïc, nguõ, töù, tam, nhò chuûng. Lôïi caên chi nhaân,

善男子。如汝所問何因緣故須陀洹人以喻 䱜魚。 善男子。䱜魚有四事。一者骨細故輕。 536

hieän taïi hoaïch ñaéc Tu-ñaø-hoaøn quaû, chí A-la-haùn quaû. Thieän nam töû! Nhö nhöõ sôû vaán, haø nhaân duyeân coá Tuñaø-hoaøn nhaân dó duï tích ngö? Thieän nam töû! Tích ngö höõu töù söï: Nhaát giaû coát teá coá 537


大般涅槃經 二者有翅故輕。三者樂見光明。四者銜物堅 持。 須陀洹人亦有四事。言骨細者喻煩惱微。 言有翅者喻奢摩他毘婆舍那。樂見光明喻於 見道。銜物堅持喻聞如來說無常苦無我不淨 堅持不捨。 猶如魔王化作佛像。首羅長者見已心驚。 魔見長者其心動已即語長者。我先所說四真 諦者是說不真。今當為汝更說五諦六陰十三 入十九界。長者聞已尋觀法相都無此理。是 故堅持其心不動。 迦葉菩薩白佛言。世尊。是須陀洹先得道 故名須陀洹以初果故。名須陀洹。若先得道 名須陀洹者。得苦法忍時何故不得名須陀洹 乃名為向。若以初果名須陀洹。外道之人先 斷煩惱至無所有處。修無漏道得阿那含果。 何故不名為須陀洹。 善男子。以初果故名須陀洹。如汝所問外 道之人先斷煩惱至無所有處。修無漏道得阿 那含。何故不名須陀洹者。 538

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

khinh. Nhò giaû höõu sí coá khinh. Tam giaû nhaïo kieán quang minh. Töù giaû haøm vaät kieân trì. Tu-ñaø-hoaøn nhaân dieäc höõu töù söï. Ngoân coát teá giaû, duï phieàn naõo vi. Ngoân höõu sí giaû, duï xa-ma-tha, Tyø-baø-xaù-na. Nhaïo kieán quang minh, duï ö kieán ñaïo. Haøm vaät kieân trì, duï vaên Nhö Lai thuyeát voâ thöôøng, khoå, voâ ngaõ, baát tònh, kieân trì baát xaû. Duï nhö Ma vöông hoùa taùc Phaät töôïng. Thuû-la Tröôûng giaû kieán dó, taâm kinh. Ma kieán Tröôûng giaû kyø taâm ñoäng dó, töùc ngöù Tröôûng giaû: Ngaõ tieân sôû thuyeát Töù Chaân ñeá giaû, thò thuyeát baát chaân. Kim ñöông vò nhöõ, caùnh thuyeát: nguõ ñeá, luïc aám, thaäp tam nhaäp, thaäp cöûu giôùi. Tröôûng giaû vaên dó, taàm quaùn phaùp töôùng, ñoâ voâ thöû lyù. Thò coá kieân trì, kyø taâm baát ñoäng. Ca-dieáp Boà Taùt baïch Phaät ngoân: Theá Toân! Thò Tu-ñaøhoaøn, tieân ñaéc ñaïo coá, danh Tu-ñaø-hoaøn. Dó sô quaû coá, danh Tu-ñaø-hoaøn. Nhöôïc tieân ñaéc ñaïo, danh Tu-ñaø-hoaøn giaû, ñaéc khoå Phaùp nhaãn thôøi, haø coá baát ñaéc danh Tu-ñaøhoaøn, naõi danh vi höôùng? Nhöôïc dó sô quaû, danh Tu-ñaøhoaøn, ngoaïi ñaïo chi nhaân, tieân ñoaïn phieàn naõo, chí voâ sôû höõu xöù, tu voâ laäu ñaïo, ñaéc A-na-haøm quaû, haø coá baát danh vi Tu-ñaø-hoaøn? Thieän nam töû! Dó sô quaû coá, danh Tu-ñaø-hoaøn. Nhö nhöõ sôû vaán: Ngoaïi ñaïo chi nhaân tieân ñoaïn phieàn naõo, chí voâ sôû höõu xöù, tu voâ laäu ñaïo, ñaéc A-na-haøm, haø coá baát danh Tu-ñaø-hoaøn giaû? 539


大般涅槃經 善男子。以初果故名須陀洹。是人爾時具 足八智及十六行。 迦葉言。世尊。得阿那含亦復如是。亦得 八智具十六行。何故不得名須陀洹。 善男子。有漏十六行有二種。一者共。二 者不共。無漏十六行亦有二種。一者向果。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Dó sô quaû coá, danh Tu-ñaø-hoaøn. Thò nhaân nhó thôøi cuï tuùc baùt trí caäp thaäp luïc haïnh. Ca-dieáp ngoân: Theá Toân! Ñaéc A-na-haøm dieäc phuïc nhö thò: dieäc ñaéc baùt trí, cuï thaäp luïc haïnh. Haø coá baát ñaéc danh Tu-ñaø-hoaøn? Thieän nam töû! Höõu laäu thaäp luïc haïnh höõu nhò chuûng: nhaát giaû coäng, nhò giaû baát coäng. Voâ laäu thaäp luïc haïnh dieäc höõu nhò chuûng: nhaát giaû höôùng quaû, nhò giaû ñaéc quaû. Baùt

二者得果。八智亦二。一者向果。二者得

trí dieäc nhò: nhaát giaû höôùng quaû, nhò giaû ñaéc quaû. Tu-ñaø-

果。須陀洹人捨共十六行。得不共十六行。

hoaøn nhaân, xaû coäng thaäp luïc haïnh, ñaéc baát coäng thaäp luïc

捨向果八智。得得果八智。阿那含人則不如 是。是故初果名須陀洹。 善男子。須陀洹人緣於四諦。阿那含人唯 緣一諦。是故初果名須陀洹。

haïnh; xaû höôùng quaû Baùt trí, ñaéc ñaéc quaû Baùt trí. A-na-haøm nhaân, taéc baát nhö thò. Thò coá sô quaû, danh Tu-ñaø-hoaøn. Thieän nam töû! Tu-ñaø-hoaøn nhaân duyeân ö Töù ñeá. A-nahaøm nhaân duy duyeân Nhaát ñeá. Thò coá sô quaû, danh Tu-ñaøhoaøn. Dó thò nhaân duyeân, duï dó tích ngö bieán quan dó haønh.

以是因緣喻以䱜魚。遍觀已行。行者,即

Haønh giaû töùc thò Tö-ñaø-haøm nhaân, heä taâm tu ñaïo, vò ñoaïn

是斯陀含人繫心修道。為斷貪欲瞋癡憍慢。

tham duïc, saân, si, kieâu maïn. Nhö bæ tích ngö, bieán quan

如彼䱜魚遍觀方已為食故行行已復住。喻阿 那含得食已住。是阿那含凡有二種。 一者現在得阿那含。進修即得阿羅漢果。 二者貪著色界無色界中寂靜三昧。是人不 受欲界身故名阿那含。 540

phöông dó, vò thöïc coá haønh. Haønh dó phuïc truï, duï A-na-haøm, ñaéc thöïc dó truï. Thò A-na-haøm, phaøm höõu nhò chuûng: Nhaát giaû hieän taïi ñaéc A-na-haøm, taán tu töùc ñaéc A-lahaùn quaû. Nhò giaû tham tröôùc Saéc giôùi, Voâ saéc giôùi trung tòch tónh tam-muoäi. Thò nhaân baát thoï Duïc giôùi thaân, coá danh A-na-haøm. 541


大般涅槃經 是阿那含復有五種。一者中般涅槃。二者 受身般涅槃。三者行般涅槃。四者無行般涅 槃。五者上流般涅槃。 復有六種。五種如上。加現在般涅槃。 復有七種。六種如上。加無色界般涅槃。 行般涅槃。復有二種,或受二身,或受四 身。若受二身是名利根。若受四身是名鈍 根。復有二種。一者精進無自在定。二者懈 怠有自在定。復有二種。一者具精進定。二 者不具是二。 善男子。欲界眾生有二種業。一者作業。 二者受生業。 中涅槃者。唯有作業無受生業。是故於中 而般涅槃。捨欲界身未至色界。以利根故於 中涅槃是中涅槃。 阿那含人有四種心。一者非學非無學。二 者學。三者無學。四者非學非無學。入於涅 槃。 云何復名中般涅槃。 善男子。是阿那含四種心中。二是涅槃, 二非涅槃。是故名為中般涅槃。 542

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thò A-na-haøm phuïc höõu nguõ chuûng: Nhaát giaû trung baùt Nieát-baøn, nhò giaû thoï thaân Baùt Nieát-baøn, tam giaû haønh Baùt Nieát-baøn, töù giaû voâ haønh Baùt Nieát-baøn, nguõ giaû Thöôïng löu Baùt Nieát-baøn. Phuïc höõu luïc chuûng: Nguõ chuûng nhö thöôïng, gia hieän taïi Baùt Nieát-baøn. Phuïc höõu thaát chuûng: Luïc chuûng nhö thöôïng, gia voâ saéc giôùi Baùt Nieát-baøn. Haønh Baùt Nieát-baøn, phuïc höõu nhò chuûng: hoaëc thoï nhò thaân, hoaëc thoï töù thaân. Nhöôïc thoï nhò thaân, thò danh lôïi caên. Nhöôïc thoï töù thaân, thò danh ñoän caên. Phuïc höõu nhò chuûng: nhaát giaû tinh taán, voâ töï taïi ñònh; nhò giaû giaûi ñaõi, höõu töï taïi ñònh. Phuïc höõu nhò chuûng: nhaát giaû cuï tinh taán, ñònh. Nhò giaû baát cuï thò nhò. Thieän nam töû! Duïc giôùi chuùng sanh höõu nhò chuûng nghieäp: nhaát giaû taùc nghieäp, nhò giaû thoï sanh nghieäp. Trung Nieát-baøn giaû, duy höõu taùc nghieäp, voâ thoï sanh nghieäp. Thò coá ö trung nhi Baùt Nieát-baøn. Xaû Duïc giôùi thaân, vò chí Saéc giôùi, dó lôïi caên coá, ö trung Nieát-baøn. Thò trung Nieát-baøn, A-na-haøm nhaân höõu töù chuûng taâm: nhaát giaû phi hoïc phi voâ hoïc, nhò giaû hoïc, tam giaû voâ hoïc, töù giaû phi hoïc phi voâ hoïc, nhaäp ö Nieát-baøn. Vaân haø phuïc danh trung Baùt Nieát-baøn? Thieän nam töû! Thò A-na-haøm töù chuûng taâm trung, nhò thò Nieát-baøn, nhò phi Nieát-baøn. Thò coá danh vi trung Baùt Nieát-baøn. 543


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

受身涅槃復有二種。一者作業。二者生 業。是人捨欲界身受色界身。精勤修道盡其 壽命入於涅槃。

Thoï thaân Nieát-baøn phuïc höõu nhò chuûng: nhaát giaû taùc nghieäp, nhò giaû sanh nghieäp. Thò nhaân xaû Duïc giôùi thaân, thoï Saéc giôùi thaân, tinh caàn tu ñaïo, taän kyø thoï maïng, nhaäp ö Nieát-baøn.

迦葉菩薩言。世尊。若言盡命入涅槃者。 云何而言受身涅槃。

Ca-dieáp Boà Taùt ngoân: Theá Toân! Nhöôïc ngoân taän maïng, nhaäp Nieát-baøn giaû, vaân haø nhi ngoân Thoï thaân Nieát-baøn?

佛言。善男子。是人受身然後乃斷三界煩 惱。是故名為受身涅槃。

Phaät ngoân: Thieän nam töû! Thò nhaân thoï thaân, nhieân haäu naõi ñoaïn tam giôùi phieàn naõo. Thò coá danh vi Thoï thaân Nieát-baøn.

善男子。行般涅槃者。常修行道有為三昧 力故。能斷煩惱入於涅槃。是名行般涅槃。

Thieän nam töû! Haønh Baùt Nieát-baøn giaû, thöôøng tu haønh ñaïo, höõu vi tam-muoäi löïc coá, naêng ñoaïn phieàn naõo, nhaäp ö Nieát-baøn. Thò danh Haønh Baùt Nieát-baøn.

無行般涅槃者。是人定知當得涅槃是故 懈怠。亦以有為三昧力故。壽盡則得入於涅 槃。是名無行般涅槃。

Voâ haønh Baùt Nieát-baøn giaû, thò nhaân ñònh tri ñöông ñaéc Nieát-baøn, thò coá giaûi ñaõi; dieäc dó höõu vi tam-muoäi löïc coá, thoï taän taéc ñaéc nhaäp ö Nieát-baøn. Thò danh Voâ haønh Baùt Nieát-baøn.

上流般涅槃者。若有人得第四禪已。是人 生於初禪愛心。以是因緣退生初禪。是有二 流。一煩惱流。二者道流。以道流故是人壽 盡生二禪愛。以愛因緣生於二禪。至第四禪 亦復如是。是四禪中復有二種。一者入無色 界。二者入五淨居。 如是二人。一樂三昧二樂智慧。樂智慧者 入五淨居。樂三昧者入無色界。 544

Thöôïng löu Baùt Nieát-baøn giaû, nhöôïc höõu nhaân ñaéc ñeä töù thieàn dó, thò nhaân sanh ö sô thieàn aùi taâm. Dó thò nhaân duyeân, thoái sanh sô thieàn. Thò höõu nhò löu: nhaát phieàn naõo löu, nhò giaû ñaïo löu. Dó ñaïo löu coá, thò nhaân thoï taän, sanh nhò thieàn aùi; dó aùi nhaân duyeân, sanh ö nhò thieàn. Chí ñeä töù thieàn, dieäc phuïc nhö thò. Thò töù thieàn trung, phuïc höõu nhò chuûng: nhaát giaû nhaäp Voâ saéc giôùi, nhò giaû nhaäp Nguõ tònh cö. Nhö thò nhò nhaân, nhaát nhaïo tam-muoäi, nhò nhaïo trí tueä. Nhaïo trí tueä giaû nhaäp Nguõ tònh cö; nhaïo tam-muoäi giaû nhaäp Voâ saéc giôùi. 545


大般涅槃經 如是二人。一者修第四禪有五階差。二者 不修。云何為五。下中上上中上上。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Nhö thò nhò nhaân: nhaát giaû tu ñeä töù thieàn höõu nguõ giai sai, nhò giaû baát tu. Vaân haø vi nguõ? Haï, trung, thöôïng, thöôïng trung, thöôïng thöôïng.

修上上者處色究竟天。修上中者處善現

Tu thöôïng thöôïng giaû, xöû Saéc cöùu caùnh thieân. Tu thöôïng

天。修上品者處善見天。修中品者處無熱

trung giaû, xöû Thieän hieän thieân. Tu thöôïng phaåm giaû, xöû Thieän kieán thieân. Tu trung phaåm giaû, xöû Voâ nhieät thieân. Tu haï phaåm giaû, xöû Voâ phieàn thieân.

天。修下品者處無煩天。 如是二人。一樂論議。一樂寂靜。樂寂靜 者入無色界。樂論議者處五淨居。 復有二種。一者修熏禪。二者不修熏禪。

Nhö thò nhò nhaân: nhaát nhaïo luaän nghò, nhaát nhaïo tòch tónh. Nhaïo tòch tónh giaû nhaäp Voâ saéc giôùi; nhaïo luaän nghò giaû xöû Nguõ tònh cö. Phuïc höõu nhò chuûng: nhaát giaû tu huaân thieàn, nhò giaû

修熏禪者入五淨居。不修熏禪者生無色界。

baát tu huaân thieàn. Tu huaân thieàn giaû nhaäp Nguõ tònh cö.

盡其壽命而般涅槃。

Baát tu huaân thieàn giaû sanh Voâ saéc giôùi; taän kyø thoï maïng,

是名上流般涅槃。若欲入於無色界者。則

nhi Baùt Nieát-baøn. Thò danh thöôïng löu Baùt Nieát-baøn. Nhöôïc duïc nhaäp ö

不能修四禪五差。若修五差則能呵責無色界

Voâ saéc giôùi giaû, taéc baát naêng tu töù thieàn nguõ sai. Nhöôïc tu

定。

nguõ sai, taéc naêng ha traùch Voâ saéc giôùi ñònh.

迦葉菩薩白佛言。世尊。中涅槃者則是利 根。若利根者何不現在入涅槃耶。何故欲界 有中涅槃色界則無。 佛言。善男子。是人現在四大羸劣不能修 道。雖有比丘四大康健。無有房舍飲食衣服 臥具醫藥。眾緣不具是故不得現在涅槃。 546

Ca-dieáp Boà Taùt baïch Phaät ngoân: Theá Toân! Trung Nieátbaøn giaû, taéc thò lôïi caên. Nhöôïc lôïi caên giaû, haø baát hieän taïi nhaäp Nieát-baøn da? Haø coá Duïc giôùi, höõu trung Nieát-baøn, Saéc giôùi taéc voâ? Phaät ngoân: Thieän nam töû! Thò nhaân hieän taïi töù ñaïi luy lieät, baát naêng tu ñaïo. Tuy höõu tyø-kheo töù ñaïi khang kieän, voâ höõu phoøng xaù, aåm thöïc, y phuïc, ngoïa cuï, y döôïc, chuùng duyeân baát cuï, thò coá baát ñaéc hieän taïi Nieát-baøn. 547


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Ngaõ tích nhaát thôøi taïi Xaù-veä quoác, A-na-

善男子。我昔一時在舍衛國阿那邠坻 精 舍。有一比丘來至我所作如是言。世尊。我 常修道而不能得須陀洹果至阿羅漢果。

baân-ñeå tinh xaù. Höõu nhaát tyø-kheo lai chí ngaõ sôû, taùc nhö

我時即告阿難言。汝今當為如是比丘具諸 所須。

Ngaõ thôøi töùc caùo A-nan ngoân: Nhöõ kim ñöông vò nhö

1

爾時阿難將是比丘。至祇陀林與好房舍。 是時比丘語阿難言。大德。唯願為我莊嚴房 舍淨潔修治。七寶嚴麗懸繒幡蓋。 阿難言。世間貧者乃名沙門。我當云何能 辦是事。 是比丘言。大德。若能為我作者善哉善 哉。若不能者我當還往至世尊所。 爾時阿難即往佛所作如是言。世尊。向者 比丘。從我求索種種莊嚴七寶幡蓋。不審是 事當云何耶。 我於爾時復告阿難。汝今還去隨比丘意。 所須之物為辦具之。 爾時阿難即還房中。為是比丘事事具足。 1

Baûn chöõ Vaïn khaéc ñaây laø chöõ 𡉬 (di), chaéc laø nhaàm, vì caùc töø ñieån ñeàu ghi teân tinh xaù naøy laø 阿那邠坻 (A-na-baân-ñeå), phieân aâm töø chöõ Anātapindika, laø teân oâng tröôûng giaû Caáp Coâ Ñoäc, ñöôïc laáy laøm teân tinh xaù, töùc tinh xaù Kyø vieân hay Kyø thoï Caáp Coâ Ñoäc vieân.

548

thò ngoân: Theá Toân! Ngaõ thöôøng tu ñaïo, nhi baát naêng ñaéc Tu-ñaø-hoaøn quaû chí A-la-haùn quaû. thò tyø-kheo, cuï chö sôû tu. Nhó thôøi, A-nan töông thò tyø-kheo chí Kyø-ñaø laâm, döõ haûo phoøng xaù. Thò thôøi, Tyø-kheo ngöù A-nan ngoân: Ñaïi ñöùc! Duy nguyeän vò ngaõ trang nghieâm phoøng xaù, tònh khieát tu trì thaát baûo nghieâm leä, huyeàn taêng phan caùi. A-nan ngoân: Theá gian baàn giaû naõi danh sa-moân. Ngaõ ñöông vaân haø naêng bieän thò söï. Thò tyø-kheo ngoân: Ñaïi ñöùc nhöôïc naêng vò ngaõ taùc giaû, thieän tai, thieän tai. Nhöôïc baát naêng giaû, ngaõ ñöông hoaøn vaõng, chí Theá Toân sôû. Nhó thôøi, A-nan töùc vaõng Phaät sôû, taùc nhö thò ngoân: Theá Toân! Höôùng giaû tyø-kheo tuøng ngaõ caàu saùch chuûng chuûng trang nghieâm thaát baûo phan caùi. Baát thaåm thò söï; ñöông vaân haø da? Ngaõ ö nhó thôøi, phuïc caùo A-nan: Nhöõ kim hoaøn khöù, tuøy tyø-kheo yù, sôû tu chi vaät, vò bieän cuï chi. Nhó thôøi, A-nan töùc hoaøn phoøng trung, vò thò tyø-kheo,

549


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

比丘得已繫念修道。不久即得須陀洹果至阿 羅漢果。

söï söï cuï tuùc. Tyø-kheo ñaéc dó, heä nieäm tu ñaïo, baát cöûu töùc ñaéc Tu-ñaø-hoaøn quaû, chí A-la-haùn quaû. Thieän nam töû! Voâ löôïng chuùng sanh öng nhaäp Nieát-

善男子。無量眾生應入涅槃。以所乏故妨 亂其心是故不得。

baøn; dó sôû phaïp coá, phoøng loaïn kyø taâm, thò coá baát ñaéc.

善男子。復有眾生多喜教化。其心怱 務不 能得定。是故不得現在涅槃。

kyø taâm thoâng vuï, baát naêng ñaéc ñònh, thò coá baát ñaéc hieän

1

善男子。如汝所問何因緣故。捨欲界身有 中涅槃色界無者。 善男子。是人觀於欲界煩惱因緣有二。一 者內。二者外。而色界中無外因緣。欲界復 有二種愛心。一者欲愛。二者色愛。觀是二 愛至心呵責。既呵責已得入涅槃。 是欲界中能得呵責諸麤煩惱。所謂慳貪瞋 妒無慚無愧。以是因緣能得涅槃。 又欲界道其性勇健。何以故。得四 果故。

Thieän nam töû! Phuïc höõu chuùng sanh, ña hyû giaùo hoùa, taïi Nieát-baøn. Thieän nam töû! Nhö nhöõ sôû vaán: Haø nhaân duyeân coá, xaû Duïc giôùi thaân höõu trung Nieát-baøn, Saéc giôùi voâ giaû? Thieän nam töû! Thò nhaân quaùn ö Duïc giôùi phieàn naõo, nhaân duyeân höõu nhò: nhaát giaû noäi, nhò giaû ngoaïi. Nhi Saéc giôùi trung, voâ ngoaïi nhaân duyeân. Duïc giôùi phuïc höõu nhò chuûng aùi taâm: nhaát giaû duïc aùi, nhò giaû saéc aùi. Quaùn thò nhò aùi, chí taâm ha traùch. Kyù ha traùch dó, ñaéc nhaäp Nieát-baøn. Thò Duïc giôùi trung, naêng ñaéc ha traùch chö thoâ phieàn naõo, sôû vò: khan tham, saân ñoá, voâ taøm voâ quyù. Dó thò nhaân duyeân naêng ñaéc Nieát-baøn.

2

是故欲界有中涅槃色界中無。

Höïu Duïc giôùi ñaïo, kyø taùnh doõng kieän. Haø dó coá? Ñaéc Töù quaû coá. Thò coá Duïc giôùi höõu Trung Nieát-baøn, Saéc giôùi trung

善男子。中涅槃者凡有三種。謂上中下。 1

2

Baûn chöõ Vaïn khaéc chöõ 忿 (phaãn), chaéc laø nhaàm, vì khoâng hôïp nghóa. Hôn nöõa, ñoái chieáu caùc baûn khaùc nhau, hoaëc duøng chöõ 怱 (thoâng), hoaëc chöõ 悤 (thoâng), cuõng ñoàng nghóa nhö nhau. Baûn chöõ Vaïn khaéc chöõ 向 (höôùng), e laø nhaàm vì khoâng roõ nghóa. Chöõ 四 (töù) ôû ñaây hôïp nghóa hôn, vì trong caùc kinh ñeàu noùi vieäc chuùng sinh Duïc giôùi coù theå tu taäp chöùng ñaéc Boán thaùnh quaû ngay trong ñôøi naøy.

550

voâ. Thieän nam töû! Trung Nieát-baøn giaû, phaøm höõu tam chuûng, vò: thöôïng, trung, haï. Thöôïng giaû, xaû thaân vò ly 551


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

上者。捨身未離欲界便得涅槃。中者。始離 欲界未至色界便得涅槃。下者。離欲界已至 色界邊乃得涅槃。喻以䱜魚得食已住。是人 亦爾。

duïc giôùi, tieän ñaéc Nieát-baøn. Trung giaû, thuûy ly duïc giôùi vò

云何名住。處在色界及無色界得受身故。 是故名住。不受欲界人天地獄畜生餓鬼。是 故名住。已斷無量諸煩惱結餘少在故。是故

thoï thaân coá, thò coá danh truï. Baát thoï duïc giôùi: nhaân, thieân,

名住。 復何因緣名之為住。終不造作共凡夫事。 是故名住。自無所畏不令他畏。是故名住。 遠離二愛慳貪瞋恚。是故名住。 善男子。到彼岸者。喻阿羅漢辟支佛菩 薩佛。猶如神龜水陸俱行。何因緣故。喻之 以龜。善藏五故。是阿羅漢乃至諸佛亦復如 是。善覆五根是故喻龜。言水陸者。水喻世 間陸喻出世。是諸聖等亦復如是。能觀一切 惡煩惱故到於彼岸。是故喻以水陸俱行。 善男子。如恒河中七種眾生。雖有龜魚之 名不離於水。如是微妙大涅槃中。從一闡提 上至諸佛雖有異名。然亦不離於佛性水。 552

chí saéc giôùi, tieän ñaéc Nieát-baøn. Haï giaû, ly duïc giôùi dó, chí saéc giôùi bieân, naõi ñaéc Nieát-baøn. Duï dó tích ngö, ñaéc thöïc dó truï; thò nhaân dieäc nhó. Vaân haø danh truï? Xöû taïi Saéc giôùi caäp Voâ saéc giôùi ñaéc ñòa nguïc, suùc sanh, ngaï quyû, thò coá danh truï. Dó ñoaïn voâ löôïng chö phieàn naõo keát, dö thieåu taïi coá, thò coá danh truï. Phuïc haø nhaân duyeân danh chi vi truï? Chung baát taïo taùc coäng phaøm phu söï, thò coá danh truï. Töï voâ sôû uùy, baát linh tha uùy, thò coá danh truï. Vieãn ly nhò aùi khan tham, saân khueå, thò coá danh truï. Thieän nam töû! Ñaùo bæ ngaïn giaû, duï A-la-haùn, Bích-chi Phaät, Boà Taùt, Phaät, do nhö thaàn quy, thuûy luïc caâu haønh. Haø nhaân duyeân coá, duï chi dó quy? Thieän taøng nguõ coá. Thò A-la-haùn naõi chí chö Phaät dieäc phuïc nhö thò: thieän phuùc Nguõ caên. Thò coá duï quy. Ngoân thuûy luïc giaû, thuûy duï theá gian, luïc duï xuaát theá. Thò chö Thaùnh ñaúng dieäc phuïc nhö thò, naêng quaùn nhaát thieát aùc phieàn naõo coá, ñaùo ö bæ ngaïn. Thò coá duï dó thuûy luïc caâu haønh. Thieän nam töû! Nhö Haèng haø trung, thaát chuûng chuùng sanh. Tuy höõu quy, ngö chi danh, baát ly ö thuûy. Nhö thò vi dieäu Ñaïi Nieát-baøn trung, tuøng nhaát-xieån-ñeà thöôïng chí chö Phaät, tuy höõu dò danh, nhieân dieäc baát ly ö Phaät taùnh thuûy. 553


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

善男子。是七眾生若善法若不善法。若 方便道若解脫道若次第道。若因若果悉是佛 性。是名如來隨自意語。

Thieän nam töû! Thò thaát chuùng sanh, nhöôïc thieän phaùp, nhöôïc baát thieän phaùp, nhöôïc phöông tieän ñaïo, nhöôïc giaûi thoaùt ñaïo, nhöôïc thöù ñeä ñaïo, nhöôïc nhaân, nhöôïc quaû, taát

迦葉菩薩言。世尊。若有因則有果。若無 因則無果。涅槃名果。常故無因。若無因者 云何名果。而是涅槃亦名沙門名沙門果。云 何沙門。云何沙門果。

Ca-dieáp Boà Taùt ngoân: Theá Toân! Nhöôïc höõu nhaân, taéc höõu quaû. Nhöôïc voâ nhaân, taéc voâ quaû. Nieát-baøn danh quaû; thöôøng coá voâ nhaân. Nhöôïc voâ nhaân giaû, vaân haø danh quaû? Nhi thò Nieát-baøn, dieäc danh sa-moân, danh sa-moân quaû. Vaân haø sa-moân? Vaân haø sa-moân quaû?

善男子。一切世間有七種果。一者方便 果。二者報恩果。三者親近果。四者餘殘 果。五者平等果。六者果報果。七者遠離 果。

Thieän nam töû! Nhaát thieát theá gian, höõu thaát chuûng quaû: nhaát giaû phöông tieän quaû, nhò giaû baùo aân quaû, tam giaû thaân caän quaû, töù giaû dö taøn quaû, nguõ giaû bình ñaúng quaû, luïc giaû quaû baùo quaû, thaát giaû vieãn ly quaû.

方便果者。如世間人秋多收穀。咸相謂 言得方便果。方便果者名業行果。如是果者 有二種因。一者近因。二者遠因。近因者。 所謂種子。遠因者。謂水糞人功。是名方便 果。 報恩果者。如世間人供養父母。父母咸言 我今已得恩養之果。子能報恩名之為果。如 是果者因亦二種。一者近因。二者遠因。近 因者。即是父母過去純善之業。遠者。即是 所生孝子。是名報恩果。 554

thò Phaät taùnh. Thò danh Nhö Lai tuøy töï yù ngöõ.

Phöông tieän quaû giaû, nhö theá gian nhaân, thu ña thu coác, haøm töông vò ngoân: ñaéc phöông tieän quaû. Phöông tieän quaû giaû, danh nghieäp haïnh quaû. Nhö thò quaû giaû höõu nh�� chuûng nhaân: nhaát giaû caän nhaân, nhò giaû vieãn nhaân. Caän nhaân giaû, sôû vò chuûng töû. Vieãn nhaân giaû, vò, thuûy, phaán, nhaân coâng. Thò danh phöông tieän quaû. Baùo aân quaû giaû, nhö theá gian nhaân cuùng döôøng phuï maãu. Phuï maãu haøm ngoân: Ngaõ kim dó ñaéc aân döôõng chi quaû. Töû naêng baùo aân, danh chi vi quaû. Nhö thò quaû giaû, nhaân dieäc nhò chuûng: nhaát giaû caän nhaân, nhò giaû vieãn nhaân. Caän giaû, töùc thò phuï maãu quaù khöù thuaàn thieän chi nghieäp. Vieãn giaû, töùc thò sôû sanh hieáu töû. Thò danh baùo aân quaû. 555


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

親近果者。譬如有人親近善友或得須陀 洹果至阿羅漢果。是人唱言我今已得親近果 報。如是果者因有二種。一者近因。二者遠 因。近者信心。遠者善友。是名親近果。

Thaân caän quaû giaû, thí nhö höõu nhaân, thaân caän Thieän höõu, hoaëc ñaéc Tu-ñaø-hoaøn quaû, chí A-la-haùn quaû. Thò nhaân xöôùng ngoân: Ngaõ kim dó ñaéc thaân caän quaû baùo. Nhö thò quaû giaû, nhaân höõu nhò chuûng: nhaát giaû caän nhaân, nhò giaû vieãn nhaân. Caän giaû, tín taâm; vieãn giaû, thieän höõu. Thò

餘殘果者。如因不殺得第三身延年益壽。 是名餘殘果。如是果者有二種因。一者近 因。二者遠因。近者。即是身口意淨。遠 者。即是延年益壽。是名餘殘果。

danh thaân caän quaû.

平等果者謂世界器。如是果者亦二種因。 一者近因。二者遠因。近因者。所謂眾生修 十善業。遠因者。所謂三 災。是名平等果。

dieân nieân ích thoï. Thò danh dö taøn quaû.

1

果報果者。如人獲得清淨身已修身口意 清淨三業。是人便說我得報果。如是果者因 有二種。一者近因。二者遠因。近因者。所 謂現在身口意淨。遠因者。所謂過去身口意 淨。是名果報果。 遠離果者。即是涅槃離諸煩惱一切善業。 是涅槃因復有二種。一者近因。二者遠因。 1

Baûn chöõ Vaïn coù theâm chuù thích beân caïnh raèng: “三上恐遺無字” (Tam thöôïng khuûng di voâ töï - Coù leõ tröôùc chöõ tam coù soùt chöõ voâ.) Coù leõ ngöôøi san ñònh döïa vaøo yù nghóa maø ñoaùn nhö theá, nhöng chuùng toâi cho raèng ôû ñaây khoâng coù chöõ voâ môùi laø hôïp nghóa.

556

Dö taøn quaû giaû, nhö nhaân baát saùt, ñaéc ñeä tam thaân dieân nieân ích thoï. Thò danh dö taøn quaû. Nhö thò quaû giaû, höõu nhò chuûng nhaân: nhaát giaû caän nhaân, nhò giaû vieãn nhaân. Caän giaû, töùc thò thaân, khaåu, yù tònh. Vieãn giaû, töùc thò Bình ñaúng quaû giaû, vò theá giôùi khí. Nhö thò quaû giaû, dieäc nhò chuûng nhaân: nhaát giaû caän nhaân, nhò giaû vieãn nhaân. Caän nhaân giaû, sôû vò chuùng sanh tu thaäp thieän nghieäp. Vieãn nhaân giaû, sôû vò tam tai. Thò danh bình ñaúng quaû. Quaû baùo quaû giaû, nhö nhaân hoaïch ñaéc thanh tònh thaân dó, tu thaân, khaåu, yù thanh tònh tam nghieäp. Thò nhaân tieän thuyeát: Ngaõ ñaéc baùo quaû. Nhö thò quaû giaû, nhaân höõu nhò chuûng: nhaát giaû caän nhaân, nhò giaû vieãn nhaân. Caän nhaân giaû, sôû vò hieän taïi thaân, khaåu, yù tònh. Vieãn nhaân giaû, sôû vò quaù khöù thaân, khaåu, yù tònh. Thò danh quaû baùo quaû. Vieãn ly quaû giaû, töùc thò Nieát-baøn. Ly chö phieàn naõo, nhaát thieát thieän nghieäp, thò Nieát-baøn nhaân. Phuïc höõu nhò chuûng: nhaát giaû caän nhaân, nhò giaû vieãn nhaân. Caän giaû, töùc 557


大般涅槃經 近因者。即是三解脫門。遠因者。即無量世 所修善法。 善男子。如世間法或說生因或說了因。出 世之法亦復如是亦說生因亦說了因。 善男子。三解脫門三十七品。能為一切煩 惱作不生生因。亦為涅槃而作了因。 善男子。遠離煩惱則得了了見於涅槃。是 故涅槃唯有了因無有生因。 善男子。如汝所問云何沙門。云何沙門果 者。 善男子。沙門那者即八正道。沙門果者從 道畢竟永離 一切貪瞋癡等。是名沙門那,沙 門果。 迦葉菩薩言。世尊。何因緣故。八正道者 名沙門那。 善男子。世言沙門名之為乏。那者名道。 如是道者斷一切乏,斷一切道。以是義故。名 八正道為沙門那。從是道中獲得果故名沙門 果。 善男子。又沙門那者。如世間人有樂靜者 558

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

thò tam giaûi thoaùt moân. Vieãn giaû, töùc voâ löôïng theá, sôû tu thieän Phaùp. Thieän nam töû! Nhö theá gian phaùp, hoaëc thuyeát sanh nhaân, hoaëc thuyeát lieãu nhaân. Xuaát theá chi phaùp dieäc phuïc nhö thò: dieäc thuyeát sanh nhaân, dieäc thuyeát lieãu nhaân. Thieän nam töû! Tam giaûi thoaùt moân, Tam thaäp thaát phaåm, naêng vò nhaát thieát phieàn naõo, taùc baát sanh sanh nhaân; dieäc vò Nieát-baøn, nhi taùc lieãu nhaân. Thieän nam töû! Vieãn ly phieàn naõo, taéc ñaéc lieãu lieãu kieán ö Nieát-baøn. Thò coá Nieát-baøn duy höõu lieãu nhaân, voâ höõu sanh nhaân. Thieän nam töû! Nhö nhöõ sôû vaán: Vaân haø sa-moân? Vaân haø sa-moân quaû giaû? Thieän nam töû! Sa-moân-na giaû, töùc Baùt Chaùnh ñaïo. Samoân quaû giaû, tuøng ñaïo taát caùnh vónh ly nhaát thieát tham, saân, si ñaúng. Thò danh Sa-moân na, Sa-moân quaû. Ca-dieáp Boà Taùt ngoân: Theá Toân! Haø nhaân duyeân coá Baùt Chaùnh ñaïo giaû danh Sa-moân-na? Thieän nam töû! Theá ngoân: Sa-moân, danh chi vi phaïp; Na giaû, danh ñaïo. Nhö thò ñaïo giaû ñoaïn nhaát thieát phaïp, ñoaïn nhaát thieát ñaïo. Dó thò nghóa coá, danh Baùt Chaùnh ñaïo vi Sa-moân-na. Tuøng thò ñaïo trung, hoaïch ñaéc quaû coá, danh Sa-moân quaû. Thieän nam töû! Höïu Sa-moân-na giaû, nhö theá gian nhaân höõu nhaïo tónh giaû, dieäc danh sa-moân. Nhö thò ñaïo giaû, 559


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

亦名沙門。如是道者亦復如是。能令行者離 身口意惡邪命等得樂寂靜。是故名之為沙門 那。

dieäc phuïc nhö thò; naêng linh haønh giaû ly thaân khaåu yù aùc, taø maïng ñaúng; ñaéc laïc tòch tónh. Thò coá danh chi vi Sa-

善男子。如世下人能作上人。是名沙門。 如是道者亦復如是。能令下人作上人故。是 故得名為沙門那。

thò danh Sa-moân. Nhö thò ñaïo giaû, dieäc phuïc nhö thò;

善男子。阿羅漢人修是道者得沙門果。是 故得名到於彼岸。阿羅漢果者即是無學。五 分法身戒定慧解脫解脫知見。因是五分得到 彼岸。是故名為到於彼岸。到彼岸故而自說 言。 我生已盡 梵行已立 所作已辦 不受後有 善男子。是阿羅漢永斷三世生因緣故。是 故自說。我生已盡。亦斷三界五陰身故。是 故復言我生已盡。所修梵行已畢竟故。是故 唱言梵行已立。又捨學道亦名已立。如本所 求今日已得。是故唱言所作已辦。修道得果 560

moân-na. Thieän nam töû! Nhö theá haï nhaân naêng taùc thöôïng nhaân, naêng linh haï nhaân taùc thöôïng nhaân coá. Thò coá ñaéc danh vi Sa-moân-na. Thieän nam töû! A-la-haùn nhaân, tu thò ñaïo giaû, ñaéc samoân quaû. Thò coá ñaéc danh ñaùo ö bæ ngaïn. A-la-haùn quaû giaû, töùc thò Voâ hoïc nguõ phaàn Phaùp thaân: giôùi, ñònh, tueä, giaûi thoaùt, giaûi thoaùt tri kieán. Nhaân thò nguõ phaàn, ñaéc ñaùo bæ ngaïn, thò coá danh vi ñaùo ö bæ ngaïn. Ñaùo bæ ngaïn coá, nhi töï thuyeát ngoân: Ngaõ sanh dó taän, Phaïm haïnh dó laäp; Sôû taùc dó bieän, Baát thoï haäu höõu. Thieän nam töû! Thò A-la-haùn, vónh ñoaïn tam theá sanh nhaân duyeân coá, thò coá töï thuyeát: Ngaõ sanh dó taän. Dieäc ñoaïn Tam giôùi nguõ aám thaân coá, thò coá phuïc ngoân: Ngaõ sanh dó taän. Sôû tu Phaïm haïnh dó taát caùnh coá, thò coá xöôùng ngoân Phaïm haïnh dó laäp. Höïu xaû hoïc ñaïo, dieäc danh dó laäp. Nhö boån sôû caàu, kim nhaät dó ñaéc. Thò coá xöôùng ngoân sôû

561


大般涅槃經 亦言已辦。獲得盡智,無生智故。唱言我生 已盡,盡諸有結。以是義故。名阿羅漢得到 彼岸。如阿羅漢辟支佛亦復如是。菩薩及佛 具足成就六波羅蜜名到彼岸。是佛菩薩得阿 耨多羅三藐三菩提已。名為具足六波羅蜜。 何以故。得六波羅蜜果故。以得果故名為具 足。 善男子。是七眾生不修身不修戒不修心不 修慧。不能修習如是四事。則能造作五逆重 罪。能斷善根犯四重禁謗佛法僧。是故得名 為常沈沒。 善男子。是七人中有能親近善知識者。至 心聽受如來正法內善思惟如法而住。精勤修 習身戒心慧。是故得名渡生死河到於彼岸。 若有說言一闡提人得阿耨多羅三藐三菩提 者是名染著。若言不得是名虛妄。 善男子。是七種人或有一人具七。或有七 人各一。 善男子。若有心口異想異說言。一闡提 得阿耨多羅三藐三菩提者。當知是人謗佛法 562

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

taùc dó bieän. Tu ñaïo ñaéc quaû, dieäc ngoân: dó bieän. Hoaïch ñaéc taän trí, voâ sanh trí coá, xöôùng ngoân: Ngaõ sanh dó taän, taän chö höõu keát. Dó thò nghóa coá, danh A-la-haùn, ñaéc ñaùo bæ ngaïn. Nhö A-la-haùn, Bích-chi Phaät dieäc phuïc nhö thò. Boà Taùt caäp Phaät, cuï tuùc thaønh töïu luïc Ba-la-maät, danh ñaùo bæ ngaïn. Thò Phaät, Boà Taùt, ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tamboà-ñeà dó, danh vi cuï tuùc luïc Ba-la-maät. Haø dó coá? Ñaéc luïc Ba-la-maät quaû coá. Dó ñaéc quaû coá danh vi cuï tuùc. Thieän nam töû! Thò thaát chuùng sanh, baát tu thaân, baát tu giôùi, baát tu taâm, baát tu tueä. Baát naêng tu taäp nhö thò töù söï, taéc naêng taïo taùc nguõ nghòch troïng toäi, naêng ñoaïn thieän caên, phaïm töù troïng caám; baùng Phaät, Phaùp, Taêng. Thò coá ñaéc danh vi thöôøng traàm moät. Thieän nam töû! Thò thaát nhaân trung, höõu naêng thaân caän Thieän trí thöùc giaû, chí taâm thính thoï Nhö Lai Chaùnh phaùp, noäi thieän tö duy, nhö phaùp nhi truï, tinh caàn tu taäp thaân, giôùi, taâm, tueä; thò coá ñaéc danh ñoä sanh töû haø, ñaùo ö bæ ngaïn. Nhöôïc höõu thuyeát ngoân: Nhaát-xieån-ñeà nhaân ñaéc A-naäuña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà giaû, thò danh nhieãm tröôùc. Nhöôïc ngoân: baát ñaéc, thò danh hö voïng. Thieän nam töû! Thò thaát chuûng nhaân, hoaëc höõu nhaát nhaân cuï thaát; hoaëc höõu thaát nhaân caùc nhaát. Thieän nam töû! Nhöôïc höõu taâm khaåu, dò töôûng dò thuyeát, ngoân: Nhaát-xieån-ñeà ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà giaû, ñöông tri thò nhaân baùng Phaät, Phaùp, Taêng. Nhöôïc 563


大般涅槃經 僧。若有心口異想異說言。一闡提不得阿耨 多羅三藐三菩提。是人亦名謗佛法僧。 善男子。若有說言八聖道分凡夫所得。是 人亦名謗佛法僧。若有說言八聖道分非凡夫 得。是人亦名謗佛法僧。 善男子。若有說言一切眾生定有佛性定無 佛性。是人亦名謗佛法僧。 善男子。是故我於契經中說。有二種人謗 佛法僧。一者不信瞋恚心故。二者雖信不解 義故。 善男子。若人信心無有智慧。是人則能增 長無明。若有智慧無有信心。是人則能增長 邪見。 善男子。不信之人瞋恚心故。說言無有 佛法僧寶。信者無慧顛倒解義。令聞法者謗 佛法僧。善男子。是故我說不信之人瞋恚 心故。有信之人無智慧故。是人能謗佛法僧 寶。 善男子。若有說言一闡提等未生善法。 便得阿耨多羅三藐三菩提。是人亦名謗佛法 僧。 564

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

höõu taâm khaåu, dò töôûng dò thuyeát, ngoân: Nhaát-xieån-ñeà baát ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà, thò nhaân dieäc danh baùng Phaät, Phaùp, Taêng. Thieän nam töû! Nhöôïc höõu thuyeát ngoân: Baùt Thaùnh ñaïo phaàn, phaøm phu sôû ñaéc, thò nhaân dieäc danh baùng Phaät, Phaùp, Taêng. Nhöôïc höõu thuyeát ngoân: Baùt Thaùnh ñaïo phaàn, phi phaøm phu ñaéc, thò nhaân dieäc danh baùng Phaät, Phaùp, Taêng. Thieän nam töû! Nhöôïc höõu thuyeát ngoân: nhaát thieát chuùng sanh, ñònh höõu Phaät taùnh; ñònh voâ Phaät taùnh; thò nhaân dieäc danh baùng Phaät, Phaùp, Taêng. Thieän nam töû! Thò coá ngaõ ö Kheá kinh trung thuyeát: Höõu nhò chuûng nhaân baùng Phaät, Phaùp, Taêng: nhaát giaû baát tín, saân khueå taâm coá; nhò giaû tuy tín, baát giaûi nghóa coá. Thieän nam töû! Nhöôïc nhaân tín taâm, voâ höõu trí tueä, thò nhaân taéc naêng taêng tröôûng voâ minh. Nhöôïc höõu trí tueä, voâ höõu tín taâm, thò nhaân taéc naêng taêng tröôûng taø kieán. Thieän nam töû! Baát tín chi nhaân, saân khueå taâm coá, thuyeát ngoân: voâ höõu Phaät, Phaùp, Taêng baûo. Tín giaû voâ tueä, ñieân ñaûo giaûi nghóa, linh vaên phaùp giaû baùng Phaät, Phaùp, Taêng. Thieän nam töû! Thò coá ngaõ thuyeát: baát tín chi nhaân, saân khueå taâm coá, höõu tín chi nhaân, voâ trí tueä coá, thò nhaân naêng baùng Phaät, Phaùp, Taêng baûo. Thieän nam töû! Nhöôïc höõu thuyeát ngoân: Nhaát-xieån-ñeà ñaúng, vò sanh thieän phaùp, tieän ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà, thò nhaân dieäc danh baùng Phaät, Phaùp, Taêng. 565


大般涅槃經 若復有言一闡提人捨一闡提。於異身中得 阿耨多羅三藐三菩提。是人亦名謗佛法僧。 若復說言一闡提人能生善根。生善根已相續 不斷得阿耨多羅三藐三菩提。故言一闡提得 阿耨多羅三藐三菩提。當知是人不謗三寶。 善男子。若有人言一切眾生定有佛性常樂 我淨。不作不生煩惱因緣故不可見。當知是 人謗佛法僧。 若有說言一切眾生都無佛性。猶如兔角從 方便生。本無今有已有還無。當知是人謗佛 法僧。 若有說言眾生佛性。非有如虛空非無如兔 角。何以故。虛空常故兔角無故。是故得言 亦有亦無。有故破兔角。無故破虛空。如是 說者不謗三寶。 善男子。夫佛性者。不名一法不名十法。 不名百法不名千法不名萬法。未得阿耨多羅 三藐三菩提時。一切善不善無記盡名佛性。 如來或時,因中說果,果中說因。是名如來 566

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Nhöôïc phuïc höõu ngoân: Nhaát-xieån-ñeà nhaân, xaû nhaátxieån-ñeà, ö dò thaân trung, ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tamboà-ñeà, thò nhaân dieäc danh baùng Phaät, Phaùp, Taêng. Nhöôïc phuïc thuyeát ngoân: Nhaát-xieån-ñeà nhaân naêng sanh thieän caên. Sanh thieän caên dó, töông tuïc baát ñoaïn, ñaéc A-naäuña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Coá ngoân: Nhaát-xieån-ñeà ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà. Ñöông tri thò nhaân baát baùng Tam baûo. Thieän nam töû! Nhöôïc höõu nhaân ngoân: nhaát thieát chuùng sanh ñònh höõu Phaät taùnh thöôøng, laïc, ngaõ, tònh; baát taùc, baát sanh; phieàn naõo nhaân duyeân, coá baát khaû kieán. Ñöông tri thò nhaân baùng Phaät, Phaùp, Taêng. Nhöôïc höõu thuyeát ngoân: Nhaát thieát chuùng sanh ñoâ voâ Phaät taùnh, do nhö thoû giaùc. Tuøng phöông tieän sanh, boån voâ kim höõu, dó höõu hoaøn voâ. Ñöông tri thò nhaân baùng Phaät, Phaùp, Taêng. Nhöôïc höõu thuyeát ngoân: chuùng sanh Phaät taùnh: phi höõu, nhö hö khoâng; phi voâ, nhö thoû giaùc. Haø dó coá? Hö khoâng thöôøng coá; thoû giaùc voâ coá. Thò coá ñaéc ngoân: dieäc höõu dieäc voâ. Höõu coá, phaù thoû giaùc; voâ coá, phaù hö khoâng. Nhö thò thuyeát giaû, baát baùng Tam baûo. Thieän nam töû! Phuø Phaät taùnh giaû, baát danh nhaát phaùp, baát danh thaäp phaùp, baát danh baù phaùp, baát danh thieân phaùp, baát danh vaïn phaùp. Vò ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà thôøi, nhaát thieát thieän, baát thieän, voâ kyù, taän danh Phaät taùnh. Nhö Lai hoaëc thôøi, nhaân trung thuyeát quaû, quaû trung thuyeát nhaân. Thò danh Nhö Lai tuøy töï yù ngöõ. Tuøy töï yù ngöõ 567


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

隨自意語。隨自意語故,名為如來。隨自意語 故,名阿羅呵。隨自意語故,名三藐三佛陀。

coá, danh vi Nhö Lai. Tuøy töï yù ngöõ coá, danh A-la-ha. Tuøy töï yù ngöõ coá, danh Tam-mieäu Tam-phaät-ñaø.

迦葉菩薩言。世尊。如佛所說眾生佛性猶 如虛空。云何名為如虛空耶。

chuùng sanh Phaät taùnh, do nhö hö khoâng. Vaân haø danh vi

善男子。虛空之性非過去非未來非現在。 佛性亦爾。 善男子。虛空非過去。何以故無現在故。 法若現在可說過去。以無現在故無過去亦無 現在。何以故。無未來故。法若未來可說現 在。以無未來故無現在亦無未來。何以故。 無現在過去故。若有現在過去則有未來。以 無過去現在故則無未來。以是義故。虛空之 性非三世攝。 善男子。以虛空無故無有三世。不以有故 無三世也。如虛空花非是有故無有三世。虛 空亦爾非是有故無有三世。 善男子。無物者。即是虛空佛性亦爾。 善男子。虛空無故非三世攝。佛性常故非 三世攝。 善男子。如來已得阿耨多羅三藐三菩提。 568

Ca-dieáp Boà Taùt ngoân: Theá Toân! Nhö Phaät sôû thuyeát, nhö hö khoâng da? Thieän nam töû! Hö khoâng chi taùnh, phi quaù khöù, phi vò lai, phi hieän taïi. Phaät taùnh dieäc nhó. Thieän nam töû! Hö khoâng phi quaù khöù. Haø dó coá? Voâ hieän taïi coá. Phaùp nhöôïc hieän taïi, khaû thuyeát quaù khöù. Dó voâ hieän taïi, coá voâ quaù khöù. Dieäc voâ hieän taïi. Haø dó coá? Voâ vò lai coá. Phaùp nhöôïc vò lai, khaû thuyeát hieän taïi. Dó voâ vò lai, coá voâ hieän taïi. Dieäc voâ vò lai. Haø dó coá? Voâ hieän taïi, quaù khöù coá. Nhöôïc höõu hieän taïi, quaù khöù, taéc höõu vò lai. Dó voâ quaù khöù, hieän taïi coá, taéc voâ vò lai. Dó thò nghóa coá, hö khoâng chi taùnh, phi tam theá nhieáp. Thieän nam töû! Dó hö khoâng voâ coá, voâ höõu tam theá. Baát dó höõu coá, voâ tam theá daõ. Nhö hö khoâng hoa, phi thò höõu coá, voâ höõu tam theá. Hö khoâng dieäc nhó; phi thò höõu coá, voâ höõu tam theá. Thieän nam töû! Voâ vaät giaû, töùc thò hö khoâng. Phaät taùnh dieäc nhó. Thieän nam töû! Hö khoâng voâ coá, phi tam theá nhieáp. Phaät taùnh thöôøng coá, phi tam theá nhieáp. Thieän nam töû! Nhö Lai dó ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà, sôû höõu Phaät taùnh, nhaát thieát Phaät phaùp, 569


大般涅槃經 所有佛性一切佛法常無變易。以是義故。無 有三世猶如虛空。 善男子。虛空無故非內非外。佛性常故非 內非外。故說佛性猶如虛空。 善男子。如世間中無罣礙處名為虛空。如 來得阿耨多羅三藐三菩提已於一切佛法無有 罣礙。故言佛性猶如虛空。 以是因緣我說佛性猶如虛空。 迦葉菩薩白佛言。世尊。如來佛性涅槃非 三世攝而名為有。虛空亦非三世所攝。何故 不得名為有耶。 佛言。善男子。為非涅槃名為涅槃。為非 如來名為如來。為非佛性名為佛性。 云何名為非涅槃也。所謂一切煩惱有為之 法。為破如是有為煩惱。是名涅槃。 非如來者。謂一闡提至辟支佛。為破如是 一闡提等至辟支佛。是名如來。 非佛性者。所謂一切墻壁瓦石無情之物。 離如是等無情之物。是名佛性。 570

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

thöôøng voâ bieán dòch. Dó thò nghóa coá, voâ höõu tam theá, do nhö hö khoâng. Thieän nam töû! Hö khoâng voâ coá, phi noäi, phi ngoaïi. Phaät taùnh thöôøng coá, phi noäi, phi ngoaïi. Coá thuyeát Phaät taùnh, do nhö hö khoâng. Thieän nam töû! Nhö theá gian trung, voâ quaùi ngaïi xöù, danh vi hö khoâng. Nhö Lai ñaéc A-naäu-ña-la Tam-mieäu Tam-boà-ñeà dó, ö nhaát thieát Phaät phaùp, voâ höõu quaùi ngaïi. Coá ngoân: Phaät taùnh, do nhö hö khoâng. Dó thò nhaân duyeân, ngaõ thuyeát Phaät taùnh, do nhö hö khoâng. Ca-dieáp Boà Taùt baïch Phaät ngoân: Theá Toân! Nhö Lai Phaät taùnh Nieát-baøn, phi tam theá nhieáp, nhi danh vi höõu. Hö khoâng dieäc phi tam theá sôû nhieáp, haø coá baát ñaéc danh vi höõu da? Phaät ngoân: Thieän nam töû! Vi phi Nieát-baøn, danh vi Nieát-baøn. Vi phi Nhö Lai, danh vi Nhö Lai. Vi phi Phaät taùnh, danh vi Phaät taùnh. Vaân haø danh vi phi Nieát-baøn daõ? Sôû vò nhaát thieát phieàn naõo höõu vi chi Phaùp. Vò phaù nhö thò höõu vi phieàn naõo, thò danh Nieát-baøn. Phi Nhö Lai giaû, vò Nhaát-xieån-ñeà chí Bích-chi Phaät. Vò phaù nhö thò nhaát-xieån-ñeà ñaúng chí Bích-chi Phaät, thò danh Nhö Lai. Phi Phaät taùnh giaû, sôû vò nhaát thieát töôøng bích, ngoõa thaïch, voâ tình chi vaät. Ly nhö thò ñaúng voâ tình chi vaät, thò danh Phaät taùnh. 571


大般涅槃經 善男子。一切世間無非虛空對於虛空。 迦葉菩薩白佛言。世尊。世間亦無非四大 對。而猶得名四大是有。虛空無對何故不得 名之為有。 佛言。善男子。若言涅槃非三世攝虛空亦 爾者。是義不然。何以故。涅槃是有,可見, 可證,是色,足跡,章句,是有,是相,是緣,是 歸依處寂靜光明安隱彼岸。是故得名非三世 攝。虛空之性無如是法是故名無。若有離於 如是等法。更有法者應三世攝。虛空若同是 有法者。不得非是三世所攝。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Thieän nam töû! Nhaát thieát theá gian, voâ phi hö khoâng, ñoái ö hö khoâng. Ca-dieáp Boà Taùt baïch Phaät ngoân: Theá Toân! Theá gian dieäc voâ phi töù ñaïi ñoái, nhi do ñaéc danh töù ñaïi thò höõu. Hö khoâng voâ ñoái, haø coá baát ñaéc danh chi vi höõu? Phaät ngoân: Thieän nam töû! Nhöôïc ngoân: Nieát-baøn phi tam theá nhieáp, hö khoâng dieäc nhó giaû, thò nghóa baát nhieân. Haø dó coá? Nieát-baøn thò höõu, khaû kieán, khaû chöùng, thò saéc tuùc tích, chöông cuù, thò höõu, thò töôùng, thò duyeân, thò quy y xöù, tòch tónh, quang minh, an oån bæ ngaïn. Thò coá ñaéc danh phi tam theá nhieáp. Hö khoâng chi taùnh voâ nhö thò phaùp. Thò coá danh voâ. Nhöôïc höõu ly ö nhö thò ñaúng phaùp, caùnh höõu phaùp giaû, öng tam theá nhieáp. Hö khoâng nhöôïc ñoàng thò höõu phaùp giaû, baát ñaéc phi thò tam theá sôû nhieáp. Thieän nam töû! Nhö theá nhaân thuyeát: Hö khoâng danh

善男子。如世人說虛空名為無色無對不可 睹見。若無色無對不可見者。即心數法。虛 空若同心數法者。不得不是三世所攝。若三 世攝即是四陰。是故離四陰已無有虛空。

vi voâ saéc, voâ ñoái, baát khaû ñoå kieán. Nhöôïc voâ saéc, voâ ñoái, baát khaû kieán giaû, töùc taâm soá phaùp. Hö khoâng nhöôïc ñoàng

復次善男子。諸外道言。夫虛空者即是光 明。若是光明即是色法。虛空若爾是色法者 即是無常。是無常故三世所攝。云何外道說 非三世。若三世攝則非虛空。亦何說言虛空 是常。

Phuïc thöù, thieän nam töû! Chö ngoaïi ñaïo ngoân: Phuø hö

572

taâm soá phaùp giaû, baát ñaéc baát thò tam theá sôû nhieáp. Nhöôïc tam theá nhieáp, töùc thò töù aám. Thò coá ly töù aám dó, voâ höõu hö khoâng. khoâng giaû, töùc thò quang minh. Nhöôïc thò quang minh, töùc thò saéc phaùp. Hö khoâng nhöôïc nhó thò saéc phaùp giaû, töùc thò voâ thöôøng. Thò voâ thöôøng coá, tam theá sôû nhieáp. Vaân haø ngoaïi ñaïo thuyeát phi tam theá? Nhöôïc tam theá nhieáp, taéc phi hö khoâng. Dieäc haø thuyeát ngoân hö khoâng thò thöôøng? 573


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

善男子。復有人言虛空者即是住處。若 有住處即是色法。而一切處皆是無常三世所 攝。虛空亦常非三世攝。若說處者知無虛 空。

Thieän nam töû! Phuïc höõu nhaân ngoân: Hö khoâng giaû, töùc thò truï xöù. Nhöôïc höõu truï xöù, töùc thò saéc phaùp. Nhi nhaát thieát xöù giai thò voâ thöôøng, tam theá sôû nhieáp. Hö khoâng dieäc thöôøng, phi tam theá nhieáp. Nhöôïc thuyeát xöù giaû, tri voâ hö khoâng.

復有說言虛空者即是次第。若是次第即是 數法。若是可數即三世攝。若三世攝云何言 常。

Phuïc höõu thuyeát ngoân: Hö khoâng giaû, töùc thò thöù ñeä. Nhöôïc thò thöù ñeä, töùc thò soá phaùp. Nhöôïc thò khaû soå, töùc tam theá nhieáp. Nhöôïc tam theá nhieáp, vaân haø ngoân thöôøng?

善男子。若復說言夫虛空者不 離三法。一 者空。二者實。三者空,實。若言空是,當知 虛空是無常法。何以故。實處無故。若言實 是,當知虛空亦是無常。何以故。空處無故。 若空,實是,當知虛空亦是無常。何以故。二 處無故。是故虛空名之為無。

Thieän nam töû! Nhöôïc phuïc thuyeát ngoân: Phuø hö khoâng giaû, baát ly tam phaùp: nhaát giaû khoâng, nhò giaû thaät, tam giaû khoâng thaät. Nhöôïc ngoân khoâng thò, ñöông tri hö khoâng thò voâ thöôøng phaùp. Haø dó coá? Thaät xöù voâ coá. Nhöôïc ngoân thaät thò, ñöông tri hö khoâng dieäc thò voâ thöôøng. Haø dó coá? Khoâng xöù voâ coá. Nhöôïc khoâng thaät thò, ñöông tri hö khoâng dieäc thò voâ thöôøng. Haø dó coá? Nhò xöù voâ coá. Thò coá hö khoâng, danh chi vi voâ.

善男子。如說虛空是可作法。如說去樹 去舍而作虛空,平作虛空。覆於虛空,上於虛 空。盡虛空色如大海水。是故虛空是可作 法。一切作法皆是無常猶如瓦瓶。虛空若爾 應是無常。

Thieän nam töû! Nhö thuyeát: Hö khoâng thò khaû taùc phaùp. Nhö thuyeát: khöû thoï, khöû xaù, nhi taùc hö khoâng; bình taùc hö khoâng, phuùc ö hö khoâng, thöôïng ö hö khoâng, taän hö khoâng saéc nhö ñaïi haûi thuûy. Thò coá hö khoâng thò khaû taùc phaùp. Nhaát thieát taùc phaùp giai thò voâ thöôøng, do nhö ngoõa bình. Hö khoâng nhöôïc nhó, öng thò voâ thöôøng.

善男子。世間人說一切法中無罣礙處名虛

trung, voâ quaùi ngaïi xöù danh hö khoâng giaû. Thò voâ ngaïi xöù ö nhaát thieát phaùp, vi cuï tuùc höõu, vi phaàn höõu da? Nhöôïc cuï tuùc höõu, ñöông tri dö xöù, taéc voâ hö khoâng! Nhöôïc phaàn

1

空者。是無礙處於一切法。為具足有為分有 1

Baûn chöõ Vaïn khaéc chöõ (知) tri, chaéc laø nhaàm.

574

Thieän nam töû! Theá gian nhaân thuyeát: Nhaát thieát phaùp

575


大般涅槃經 耶。若具足有。當知餘處則無虛空。若分有 者。則是彼此可數之法。若是可數當知無常。 善男子。若有人說虛空無礙與有并合。又 復說言虛空在物如器中果。二俱不然。 何以故。若言并合則有三種。一異業共 合。如飛鳥集樹。二共業合。如兩羊相觸。 三已合共合。如二雙指合在一處。 若言。異業共合異則有二。一是物業。 二虛空業。若空業合物空則無常。若物業合 空物則不遍。如其不遍是亦無常。若言虛空 是常。其性不動與動物合者。是義不然。何 以故。虛空若常物亦應常。物若無常空亦無 常。若言虛空亦常無常無有是處。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

höõu giaû, taéc thò bæ thöû khaû soå chi phaùp! Nhöôïc thò khaû soå, ñöông tri voâ thöôøng. Thieän nam töû! Nhöôïc höõu nhaân thuyeát: Hö khoâng voâ ngaïi, döõ höõu tinh hieäp. Höïu phuïc thuyeát ngoân: Hö khoâng taïi vaät, nhö khí trung quaû. Nhò caâu baát nhieân. Haø dó coá? Nhöôïc ngoân tinh hieäp, taéc höõu tam chuûng: Nhaát dò nghieäp coäng hieäp, nhö phi ñieåu taäp thoï. Nhò coäng nghieäp hieäp, nhö löôõng döông töông xuùc. Tam dó hieäp coäng hieäp, nhö nhò song chæ hieäp taïi nhaát xöù. Nhöôïc ngoân: dò nghieäp coäng hieäp, dò taéc höõu nhò: nhaát thò vaät nghieäp, nhò hö khoâng nghieäp. Nhöôïc khoâng nghieäp hieäp vaät, khoâng taéc voâ thöôøng. Nhöôïc vaät nghieäp hieäp khoâng, vaät taéc baát bieán. Nhö kyø baát bieán, thò dieäc voâ thöôøng. Nhöôïc ngoân: Hö khoâng thò thöôøng, kyø taùnh baát ñoäng, döõ ñoäng vaät hieäp giaû, thò nghóa baát nhieân. Haø dó coá? Hö khoâng nhöôïc thöôøng, vaät dieäc öng thöôøng. Vaät nhöôïc voâ thöôøng, khoâng dieäc voâ thöôøng. Nhöôïc ngoân: Hö khoâng dieäc thöôøng, voâ thöôøng, voâ höõu thò xöù.

若共業合,是義不然。何以故。虛空名 遍。若與業合業亦應遍。若是遍者應一切 遍。若一切遍應一切合。不應說有合與不 合。

Nhöôïc coäng nghieäp hieäp, thò nghóa baát nhieân. Haø dó coá? Hö khoâng danh bieán. Nhöôïc döõ nghieäp hieäp, nghieäp dieäc öng bieán. Nhöôïc thò bieán giaû, öng nhaát thieát bieán. Nhöôïc nhaát thieát bieán, öng nhaát thieát hieäp. Baát öng thuyeát: höõu

若言。已合共合如二雙指合。是義不然。 何以故。先無有合後方合故。先無後有是無

Nhöôïc ngoân: dó hieäp coäng hieäp, nhö nhò song chæ hieäp, thò nghóa baát nhieân. Haø dó coá? Tieân voâ höõu hieäp, haäu

576

hieäp döõ baát hieäp.

phöông hieäp coá. Tieân voâ haäu höõu, thò voâ thöôøng Phaùp. Thò 577


大般涅槃經 常法。是故不得說言虛空已合共合。如世間 法先無後有是物無常。虛空若爾亦應無常。 若言。虛空在物如器中果。是義不然。何 以故。如是虛空,先無器時在何處住。若有 住處,虛空則多。如其多者,云何言常,言一, 言遍。若使虛空離空有住。有物亦應離虛空 住。是故當知無有虛空。 善男子。若有說言指住之處名為虛空。 當知虛空是無常法。何以故。指有四方若有 四方。當知虛空亦有四方。一切常法都無 方所。以有方故虛空無常。若是無常不離五 陰。要離五陰是無所有。 善男子。有法若從因緣住者。當知是法名 為無常。 善男子。譬如一切眾生樹木因地而住。地 無常故因地之物次第無常。 善男子。如地因水水無常故地亦無常。如 水因風風無常故水亦無常。風依虛空。空無 常故風亦無常。若無常者云何說言虛空是常 遍一切處。 578

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

coá baát ñaéc thuyeát ngoân: Hö khoâng dó hieäp coäng hieäp. Nhö theá gian phaùp, tieân voâ haäu höõu, thò vaät voâ thöôøng. Hö khoâng nhöôïc nhó, dieäc öng voâ thöôøng! Nhöôïc ngoân: Hö khoâng taïi vaät, nhö khí trung quaû, thò nghóa baát nhieân. Haø dó coá? Nhö thò hö khoâng, tieân voâ khí thôøi, taïi haø xöù truï? Nhöôïc höõu truï xöù, hö khoâng taéc ña. Nhö kyø ña giaû, vaân haø ngoân thöôøng, ngoân nhaát, ngoân bieán? Nhöôïc söû hö khoâng ly khoâng höõu truï, höõu vaät dieäc öng ly hö khoâng truï! Thò coá ñöông tri voâ höõu hö khoâng. Thieän nam töû! Nhöôïc höõu thuyeát ngoân: Chæ truï chi xöù, danh vi hö khoâng. Ñöông tri hö khoâng thò voâ thöôøng phaùp. Haø dó coá? Chæ höõu töù phöông. Nhöôïc höõu töù phöông, ñöông tri hö khoâng dieäc höõu töù phöông. Nhaát thieát thöôøng phaùp ñoâ voâ phöông sôû. Dó höõu phöông coá, hö khoâng voâ thöôøng. Nhöôïc thò voâ thöôøng, baát ly nguõ aám. Yeáu ly nguõ aám thò voâ sôû höõu. Thieän nam töû! Höõu phaùp nhöôïc tuøng nhaân duyeân truï giaû, ñöông tri thò phaùp danh vi voâ thöôøng. Thieän nam töû! Thí nhö nhaát thieát chuùng sanh, thoï moäc, nhaân ñòa nhi truï. Ñòa voâ thöôøng coá, nhaân ñòa chi vaät thöù ñeä voâ thöôøng. Thieän nam töû! Nhö ñòa nhaân thuûy. Thuûy voâ thöôøng coá, ñòa dieäc voâ thöôøng. Nhö thuûy nhaân phong, phong voâ thöôøng coá, thuûy dieäc voâ thöôøng. Phong y hö khoâng. Khoâng voâ thöôøng coá, phong dieäc voâ thöôøng. Nhöôïc voâ thöôøng giaû, vaân haø thuyeát ngoân: hö khoâng thò thöôøng, bieán nhaát thieát xöù. 579


大般涅槃經 虛空無故非是過去未來現在。亦如兔角是 無物故。非是過去未來現在。是故我說佛性 常故非三世攝。虛空無故非三世攝。 善男子。我終不與世間共諍。何以故。智 者說有我亦說有。智者說無我亦說無。 迦葉菩薩言。世尊。菩薩摩訶薩具足幾法 不與世諍。不為世法之所沾污。 佛言。善男子。菩薩摩訶薩具足十法不與 世諍。不為世法之所沾污。何等為十。一者 信心。二者有戒。三者親近善友。四者內善 思惟。五者具足精進。六者具足正念。七者 具足智慧。八者具足正語。九者樂於正法。 十者憐愍眾生。 善男子。菩薩具足如是十法不與世諍。不 為世法之所沾污如優缽羅花。

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

Hö khoâng voâ coá, phi thò quaù khöù, vò lai, hieän taïi. Dieäc nhö thoû giaùc; thò voâ vaät coá, phi thò quaù khöù, vò lai, hieän taïi. Thò coá ngaõ thuyeát: Phaät taùnh thöôøng coá, phi tam theá nhieáp. Hö khoâng voâ coá, phi tam theá nhieáp. Thieän nam töû! Ngaõ chung baát döõ theá gian coäng tranh. Haø dó coá? Trí giaû thuyeát höõu, ngaõ dieäc thuyeát höõu. Trí giaû thuyeát voâ, ngaõ dieäc thuyeát voâ. Ca-dieáp Boà Taùt ngoân: Theá Toân! Boà Taùt ma-ha-taùt cuï tuùc kyû phaùp, baát döõ theá tranh, baát vi theá phaùp chi sôû trieâm oâ? Phaät ngoân: Thieän nam töû! Boà Taùt ma-ha-taùt cuï tuùc thaäp Phaùp, baát döõ theá tranh, baát vi theá Phaùp chi sôû trieâm oâ. Haø ñaúng vi thaäp? Nhaát giaû tín taâm, nhò giaû höõu giôùi, tam giaû thaân caän thieän höõu, töù giaû noäi thieän tö duy, nguõ giaû cuï tuùc tinh taán, luïc giaû cuï tuùc Chaùnh nieäm, thaát giaû cuï tuùc trí tueä, baùt giaû cuï tuùc Chaùnh ngöõ, cöûu giaû laïc ö Chaùnh Phaùp, thaäp giaû laân maãn chuùng sanh. Thieän nam töû! Boà Taùt cuï tuùc nhö thò thaäp phaùp, baát döõ theá tranh, baát vi theá phaùp chi sôû trieâm oâ, nhö öu-baùt-la hoa. Ca-dieáp Boà Taùt baïch Phaät ngoân: Theá Toân! Nhö Phaät

迦葉菩薩白佛言。世尊。如佛所說世智說

sôû thuyeát: Theá trí thuyeát höõu, ngaõ dieäc thuyeát höõu. Theá

有,我亦說有。世智說無,我亦說無。何等名

trí thuyeát voâ, ngaõ dieäc thuyeát voâ. Haø ñaúng danh vi theá trí

為世智有無。 佛言。善男子。世智若說色是無常苦空無 580

höõu, voâ? Phaät ngoân: Thieän nam töû! Theá trí nhöôïc thuyeát: saéc thò: voâ thöôøng, khoå, khoâng, voâ ngaõ; naõi chí thöùc dieäc nhö 581


大般涅槃經

ÑAÏI BAÙT NIEÁT BAØN KINH

我。乃至識亦如是。善男子。是名世間智者

thò. Thieän nam töû! Thò danh theá gian trí giaû thuyeát höõu. Ngaõ dieäc thuyeát höõu.

說有。我亦說有。

Thieän nam töû! Theá gian trí giaû thuyeát saéc voâ höõu:

善男子。世間智者說色無有常樂我淨。受

thöôøng, laïc, ngaõ, tònh; thoï, töôûng, haønh, thöùc dieäc phuïc

想行識亦復如是。善男子。是名世間智者說

nhö thò. Thieän nam töû! Thò danh theá gian trí giaû thuyeát voâ. Ngaõ dieäc thuyeát voâ.

無。我亦說無。 迦葉菩薩白佛言。世尊。世間智者。即佛

Ca-dieáp Boà Taùt baïch Phaät ngoân: Theá Toân! Theá gian trí giaû, töùc Phaät, Boà Taùt, nhaát thieát thaùnh nhaân. Nhöôïc chö

菩薩一切聖人。若諸聖人色是無常,苦,空,無

thaùnh nhaân, saéc thò voâ thöôøng, khoå, khoâng, voâ ngaõ, vaân

我。云何如來說佛色身常恒無變。世間智者

haø Nhö Lai thuyeát Phaät saéc thaân thöôøng haèng voâ bieán?

所說無法。云何如來說言是有。如來世尊作

Theá gian trí giaû sôû thuyeát voâ phaùp, vaân haø Nhö Lai thuyeát ngoân thò höõu? Nhö Lai Theá Toân taùc nhö thò thuyeát, vaân

如是說。云何復言不與世諍。不為世法之所

haø phuïc ngoân baát döõ theá tranh, baát vi theá phaùp chi sôû

沾污。如來已離種三顛倒。所謂想倒心倒見

trieâm oâ? Nhö Lai dó ly tam chuûng ñieân ñaûo, sôû vò: töôûng

倒。應說佛色實是無常今乃說常。云何得名 遠離顛倒不與世諍。

thöôøng. Kim naõi thuyeát thöôøng. Vaân haø ñaéc danh vieãn ly ñieân ñaûo, baát döõ theá tranh?

佛言。善男子。凡夫之色從煩惱生。是 故智說色是無常苦空無我。如來色者遠離煩 惱。是故說是常恒無變。

582

ñaûo, taâm ñaûo, kieán ñaûo, öng thuyeát Phaät saéc thaät thò voâ

Phaät ngoân: Thieän nam töû! Phaøm phu chi saéc, tuøng phieàn naõo sanh. Thò coá trí thuyeát: Saéc thò voâ thöôøng, khoå, khoâng, voâ ngaõ. Nhö Lai saéc giaû, vieãn ly phieàn naõo. Thò coá thuyeát thò thöôøng haèng voâ bieán.

大 般 涅 槃 經 卷 第 第 三十六

Ñaïi Baùt Nieát-baøn Kinh quyeån ñeä tam thaäp luïc

Chung 583


nietban_06b