Page 1

NGUYEÃN HÖÕU KIEÄT dòch

HOÀI KYÙ CUÛA H. S. OLCOTT COÁ HOÄI TRÖÔÛNG HOÄI THOÂNG THIEÂN HOÏC THEÁ GIÔÙI (THEOSOPHICAL SOCIETY)

NHAØ XUAÁT BAÛN ________________


5

LÔØI NOÙI ÑAÀU

T

rong lòch söû nhöõng toå chöùc coâng ích vaø cô quan tinh thaàn, phaàn noùi veà nguoàn goác vaø nhöõng böôùc thaêng traàm cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc quaû thaät laø ñoäc ñaùo. Duø xeùt theo quan ñieåm thieän caûm hay thuø nghòch, vaãn phaûi thöøa nhaän moät ñieàu thaät laï luøng laø moät toå chöùc nhö theá ñaõ coù theå xuaát hieän vaø toàn taïi, vaø chaúng nhöõng coù theå chòu ñöïng ñöôïc nhöõng ñoøn va chaïm coâng kích nhö noù ñaõ tieáp nhaän, maø laïi caøng phaùt trieån maïnh meõ hôn theo höôùng tyû leä thuaän vôùi nhöõng haønh vi baát chính vaø nhöõng ñoøn hieåm aùc cuûa nhöõng keû ñoái nghòch. Moät soá nhaø pheâ bình cho raèng söï kieän aáy chöùng toû moät söï gia taêng loøng tin cuûa con ngöôøi, vaø moät traïng thaùi tín ngöôõng baát an môû maøn cho söï suy thoaùi roát raùo cuûa ñöùc tin theo nhöõng ñöôøng loái baûo thuû cuûa phöông Taây. Moät soá ngöôøi khaùc nhìn thaáy nôi söï tieán boä cuûa phong traøo Thoâng Thieân Hoïc daáu hieäu cuûa söï chaáp nhaän treân quy moâ roäng lôùn toaøn caàu nhöõng tö töôûng trieát hoïc phöông Ñoâng, coù taùc duïng taêng cöôøng vaø nôùi roäng loøng öu aùi, thoâng caûm cuûa nhaân loaïi treân phöông dieän tinh thaàn.


6

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Moät söï thaät hieån nhieân khoâng theå choái caõi laø, cho ñeán cuoái naêm 1894, sau chæ coù 19 naêm hoaït ñoäng, Hoäi ñaõ caáp chöùng thö chaùnh thöùc cho 394 Phaân hoäi hoaït ñoäng ôû raát nhieàu nöôùc treân theá giôùi. Theo caùc taøi lieäu thoáng keâ chaùnh thöùc, söï taán coâng lieân tuïc vaø baát chính cuûa Hoäi Khaûo cöùu taâm linh (Society for Psychical Research) vaø cuûa caùc nhaø truyeàn giaùo Toâ Caùch Lan nhaèm vaøo Hoäi trong naêm 1884, maø ngöôøi ta nghó laø seõ tieâu dieät Hoäi Thoâng Thieân Hoïc, nhöng chæ ñem laïi keát quaû laø laøm cho Hoäi caøng taêng theâm söï thònh vöôïng vaø coâng duïng höõu ích leân gaáp boäi phaàn. Lyù do giaûn dò laø, duø cho nhöõng ñieàu sai soùt, laàm loãi cuûa caù nhaân caùc nhaø laõnh ñaïo coù theå bò phôi baøy, nhöng muïc ñích toát laønh cuûa Hoäi vaãn khoâng theå maûy may bò baøi baùc hay phaûn ñoái. Muoán tieâu dieät Hoäi Thoâng Thieân Hoïc, tröôùc heát ngöôøi ta phaûi chöùng minh raèng nhöõng muïc ñích cuûa Hoäi laø coù haïi cho neàn haïnh phuùc coäng ñoàng, hay nhöõng giaùo lyù do caùc nhaø laõnh ñaïo Hoäi phoå bieán laø tai haïi vaø nguy hieåm. Nhöng vì khoâng theå chöùng minh ñöôïc nhöõng ñieàu ñoù, neân theá giôùi phaûi nhìn nhaän Hoäi Thoâng Thieân Hoïc nhö moät söï kieän lôùn, moät toå chöùc vó ñaïi, khoâng theå leân aùn hay tuyeân döông chæ vì nhöõng giaù trò hay ñieàu laàm loãi cuûa caù nhaân nhöõng ngöôøi ñaïi dieän cho Hoäi. Nhöõng ngöôøi ngoaøi Hoäi ñaõ baét ñaàu nhaän xeùt moät söï thaät. Moät trong nhöõng kyù giaû teân tuoåi ñöông thôøi laø oâng W. T. Stead coù vieát trong taïp chí Borderland raèng, baây


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

7

giôø khoâng ai caàn bieát nhöõng toá giaùc giaû traù löøa bòp cuûa boïn Coulomb vaø Hoäi Khaûo cöùu taâm linh ñöa ra choáng laïi baø Blavatsky coù thaät hay khoâng, nhöng nhöõng keû thuø aùc hieåm nhaát cuõng khoâng theå phuû nhaän öu ñieåm cuûa baø laø ñaõ aûnh höôûng ñeán tö töôûng trieát hoïc caän ñaïi ñeán moät möùc ñoä phi thöôøng, baèng caùch phoå bieán nhöõng trieát thuyeát cao sieâu cuûa phöông Ñoâng. Ñieàu naøy cuõng ñuùng vôùi nhieàu vò laõnh ñaïo cuûa Hoäi, vì hoï cuõng nhö baø, ñaõ truyeàn baù nhöõng giaùo lyù coå truyeàn cuûa phöông Ñoâng qua söï trung gian cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc. Toå chöùc sieâu vieät naøy, ñöôïc khai sinh töø moät cuoäc hoïp maët thoâng thöôøng nôi moät phoøng khaùch ôû New York vaøo naêm 1875, ñaõ töï taïo cho mình moät thaønh tích lôùn lao ñeán möùc phaûi ñöôïc bao goàm trong moïi söû lieäu chaân thaät cuûa thôøi ñaïi chuùng ta. Söï phaùt trieån cuûa Hoäi ñaõ ñöôïc taïo ra bôûi moät noäi löïc xuaát phaùt töø beân trong hôn laø do keát quaû cuûa moät khaû naêng quaûn trò vaø tieân kieán khoân ngoan saéc saûo. Vaø vì noù coù lieân heä chaët cheõ vôùi nhöõng coá gaéng caù nhaân cuûa hai nhaø saùng laäp laø baø Blavatsky vaø toâi, neân taäp hoài kyù naøy coù theå laø moät ñieàu höõu ích cho caùc söû gia töông lai, vì noù ghi laïi moät caùch chính xaùc vaø ngaén goïn nhöõng söï kieän lòch söû caàn thieát cho theá heä mai sau.

“Gulistan” Otacamund, 1895. H. S. OLCOTT


8

ÑAÏI TAÙ H. S. OLCOTT COÁ HOÄI TRÖÔÛNG HOÄI THOÂNG THIEÂN HOÏC THEÁ GIÔÙI


9

CHÖÔNG MOÄT CUOÄC GAËP GÔÕ ÑAÀU TIEÂN GIÖÕA HAI NHAØ SAÙNG LAÄP

I.

V

ì taäp hoài kyù naøy ghi laïi lòch söû cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc Theá Giôùi, neân toâi phaûi keå laïi töø ñaàu, vaø töôøng thuaät cuoäc gaëp gôõ giöõa hai nhaø saùng laäp Hoäi. Caâu chuyeän cuõng raát bình thöôøng, toâi ñaõ môû lôøi: “Xin baø cho pheùp,” vaø queït moät caây dieâm cho baø Blavatsky huùt thuoác ñeå möôïn dòp laøm quen. Cuoäc gaëp gôõ cuûa chuùng toâi baét ñaàu baèng moät laøn khoùi thuoác, nhöng noù ñaõ buøng chaùy leân thaønh moät ngoïn löûa thieâng tröôøng cöûu muoân ñôøi. Nhöõng söï vieäc ñöa ñeán cuoäc gaëp gôõ naøy cuõng khaù ly kyø, nhö toâi seõ trình baøy sau ñaây. Moät ngaøy vaøo thaùng 7 naêm 1874, toâi ñang ngoài taïi vaên phoøng luaät sö ñeå nghieân cöùu moät vuï kieän quan troïng, lieân quan ñeán Toøa Ñoâ chính New York. Boãng nhieân toâi chôït


10

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

nghó raèng töø nhieàu naêm nay toâi ñaõ khoâng chuù yù ñeán phong traøo Thaàn linh hoïc. Toâi khoâng hieåu taïi sao trí oùc toâi laïi lieân töôûng töø vuï kieän noï ñeán phong traøo naøy. Duø sao, toâi cuõng ñaõ böôùc ra phoá ñeå mua moät tôø nhaät baùo “Banner of Light”. Trong ñoù toâi thaáy coù baøi töôøng thuaät veà hieän töôïng hoàn ma hieän hình xaûy ra taïi moät noâng traïi gaàn thò traán Chittenden, thuoäc tieåu bang Vermont, caùch New York khoaûng vaøi traêm daëm. Toâi lieàn nghó raèng, neáu quaû thaät ngöôøi ta coù theå nhìn thaáy, sôø moù vaø noùi chuyeän ñöôïc vôùi nhöõng thaân nhaân ñaõ cheát nhöng baèng caùch naøo ñoù ñaõ hieän hình taïm thôøi tröôùc maét ngöôøi theá gian, thì ñaây quaû laø moät söï kieän toái quan troïng ñoái vôùi khoa vaät lyù hoïc hieän ñaïi. Toâi beøn quyeát ñònh ñeán quan saùt ngay taïi choã. Toâi ñaõ ñeán taän nôi xem xeùt caùc hieän töôïng, vaø thaáy raèng caâu chuyeän quaû laø coù thaät, toâi beøn ôû laïi ñoù theâm ba ngaøy. Khi trôû veà New York, toâi vieát moät baøi töôøng thuaät söï kieän vaø neâu nhöõng nhaän xeùt cuûa mình, roài göûi cho tôø baùo New York Sun.1 Baøi baùo cuûa toâi ñöôïc caùc baùo 1

New York Sun: Tôø baùo do Benjamin Henry Day (1810-1889) saùng laäp vaøo naêm 1833, laø tôø baùo thuoäc loaïi giaù reû ñaàu tieân ôû Hoa Kyø, nhaém ñeán phuïc vuï ñaïi ña soá coâng chuùng bình daân thay vì chæ laø giôùi thöôïng löu trí thöùc nhö caùc tôø baùo tröôùc ñoù. Saùng kieán cuûa Benjamin Henry


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

11

treân theá giôùi in laïi vaø phoå bieán khaép nôi, vì tính caùch haáp daãn vaø quan troïng cuûa nhöõng vieäc ñaõ xaûy ra. Keá ñoù, vò chuû buùt baùo Daily Graphic ñeà nghò toâi haõy trôû laïi Chittenden ñeå vieát phoùng söï vôùi moät hoïa só cuøng ñi ñeå veõ hình aûnh, vaø môû moät cuoäc ñieàu tra quan saùt töôøng taän vaán ñeà naøy. Vieäc naøy laøm cho toâi thích thuù ñeán möùc toâi thu xeáp ngay moïi vieäc cuûa vaên phoøng, vaø ngaøy 17 thaùng 9 naêm ñoù toâi trôû laïi noâng traïi cuûa gia ñình Eddy moät laàn nöõa. Toâi löu truù taïi ngoâi nhaø ñaày bí aån ñoù trong ba thaùng, vaø haèng ngaøy toâi thu thaäp ñöôïc nhöõng kinh nghieäm voâ cuøng kyø dò. Trong thôøi gian ñoù, toâi vieát baøi ñaêng treân baùo Daily Graphic moãi tuaàn hai laàn, coù keøm theo nhöõng böùc veõ caùc hoàn ma hieän hình do toâi vaø ngöôøi hoïa só, oâng Kappes, ñaõ nhìn thaáy taän maét cuøng vôùi khoaûng 40 quan khaùch ñeán vieáng. Chính nhöõng baøi töôøng thuaät cuûa toâi treân baùo ñaõ loâi cuoán baø Blavatsky ñeán Chittenden, vaø do ñoù chuùng toâi môùi quen bieát nhau. Toâi coøn nhôù roõ ngaøy ñaàu tieân chuùng toâi gaëp nhau, döôøng nhö chæ môùi hoâm qua. Ñeán böõa aên tröa taïi noâng traïi Eddy, toâi vaø hoïa só Kappes vöøa böôùc vaøo phoøng aên thì thaáy nôi baøn aên ñaõ coù hai ngöôøi phuï Day ñaõ khai sinh ra moät ngaønh baùo chí hieän ñaïi, theo goùt oâng trong vieäc phuïc vuï ñoâng ñaûo quaàn chuùng.


12

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

nöõ. Ñoù laø baø Blavatsky vaø baïn cuûa baø, moät phuï nöõ ngöôøi Canada. Hoâm aáy baø maëc moät caùi aùo maøu ñoû, noåi baät giöõa nhöõng y phuïc taàm thöôøng cuûa ngöôøi chung quanh. Khuoân maët vuoâng vaø roäng vôùi ñoâi maét tinh anh bieåu loä moät tinh thaàn cöông nghò vaø duõng caûm, ñaày haøo khí, bieåu loä nam tính nhieàu hôn laø nöõ tính laøm cho baø coù moät phong ñoä, coát caùch khaùc thöôøng so vôùi nhöõng göông maët bình dò cuûa soá ñoâng du khaùch ñeán vieáng, nhöõng ngöôøi thuoäc ñuû moïi thaønh phaàn luoân luoân tôùi lui khoâng ngôùt ñeå xem caùc hieän töôïng dò kyø. Ñöùng tröôùc ngöôõng cöûa, toâi noùi nhoû vaøo tai oâng Kappes: “Naøy, anh haõy nhìn baø kia xem, coù laï khoâng?” Keá ñoù, toâi ñi thaúng laïi choã baøn aên, choïn moät gheá ngoài ñoái dieän vôùi baø ñeå coù dòp thöïc taäp veà khoa töôùng soá, nhö toâi vaãn coù thoùi quen xem töôùng dieän moãi khi gaëp nhöõng nhaân vaät maø toâi chuù yù. Hai baø khaùch laï noùi chuyeän vôùi nhau baèng tieáng Phaùp. Nghe gioïng noùi saønh aâm ñieäu vaø ngoân ngöõ löu loaùt troâi chaûy cuûa baø, toâi ñoaùn ngay raèng neáu baø khoâng phaûi laø moät ngöôøi Phaùp chính coáng ôû Paris thì ít nhaát cuõng phaûi laø moät hoïc giaû uyeân thaâm Phaùp ngöõ.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

13

Sau böõa aên tröa, hai baø böôùc ra ngoaøi. Baø Blavatsky vaán moät ñieáu thuoác laù, toâi beøn baät dieâm queït cho baø ñoát thuoác ñeå laáy côù môû ñaàu caâu chuyeän. Vì toâi môû lôøi baèng moät caâu tieáng Phaùp: “Vous permettez, Madame” neân chuùng toâi lieàn noùi chuyeän vôùi nhau baèng tieáng Phaùp luoân. Baø hoûi toâi ñeán ñaây töø bao giôø, vaø toâi coù caûm töôûng ra sao veà vieäc naøy? Baø noùi chính baø cuõng raát thích thuù veà nhöõng hieän töôïng ñoù vaø ñaõ ñeán Chittenden do nhöõng baøi baùo baø ñaõ ñoïc trong tôø Daily Graphic. Daân chuùng thích nhöõng loaït baøi phoùng söï ñoù ñeán noãi chæ moät giôø sau khi phaùt haønh baùo ñaõ baùn heát saïch, vaø baø ñaõ phaûi traû moät ñoâ-la ñeå mua laïi moät tôø töø ngöôøi khaùc. Baø noùi: “Toâi raát do döï tröôùc khi ñeán ñaây, vì toâi sôï seõ gaëp Ñaïi taù Olcott.” Toâi hoûi: “Thöa baø, taïi sao baø laïi sôï gaëp oâng ta?” “Bôûi vì toâi sôï oâng ta seõ vieát veà toâi treân maët baùo!” Toâi lieàn baûo baø haõy yeân loøng veà vieäc ñoù, vì toâi chaéc raèng Ñaïi taù Olcott seõ khoâng noùi gì ñeán baø trong caùc baøi baùo neáu baø khoâng muoán nhö vaäy. Roài toâi töï giôùi thieäu. Ngay töùc khaéc chuùng toâi trôû neân hai ngöôøi baïn thaân. Moãi ngöôøi trong chuùng toâi ñeàu caûm thaáy döôøng nhö chuùng toâi cuøng chung moät thaønh phaàn xaõ hoäi,


14

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

cuøng thuoäc veà theá giôùi töï do tö töôûng vaø gaàn guõi vôùi nhau hôn so vôùi nhöõng ngöôøi khaùc trong soá quan khaùch. Ñoù chính laø söï ñoàng thanh ñoàng khí veà phöông dieän taâm linh, moät söï thoâng caûm giöõa hai taâm hoàn chöù khoâng phaûi söï haáp daãn giöõa nam vaø nöõ tính. Keå töø luùc môùi quen cho ñeán maõi veà sau, khoâng moät ngöôøi naøo trong chuùng toâi coù yù nghó raèng baïn mình laø moät ngöôøi khaùc phaùi. Chuùng toâi chæ xem nhau nhö baïn, vaø chæ coù theá thoâi, khoâng hôn khoâng keùm. Thaûng hoaëc moät ñoâi khi cuõng coù nhöõng keû xaáu mieäng noùi raèng giöõa chuùng toâi chaéc coù moät caûm tình saâu ñaäm hôn, cuõng nhö hoï ñaõ töøng vu khoáng baø Blavatsky laø tình nhaân cuûa nhöõng ngöôøi ñaøn oâng khaùc. Nhöng khoâng moät ngöôøi quang minh chính ñaïi naøo coù theå tin nhö theá sau khi ñaõ ñöôïc gaàn guõi quen bieát baø moät thôøi gian ñeå coù dòp nhaän xeùt tính chaát vaø taùc phong ñaëc bieät voâ nöõ tính cuûa baø. Sau cuoäc gaëp gôõ vaø laøm quen, chuùng toâi noùi chuyeän veà nhöõng hieän töôïng quaùi gôû ôû noâng traïi Eddy vaø ôû nhöõng nôi khaùc. Toâi ñöôïc bieát baø ñaõ töøng ñi du lòch nhieàu nôi, thaáy bieát nhieàu ñieàu bí aån, huyeàn dieäu vaø gaëp gôõ nhieàu baäc danh sö trong giôùi Huyeàn moân. Nhöng luùc ñaàu baø tuyeät nhieân khoâng noùi gì ñeán caùc vò chaân sö beân Taây Taïng vaø nhöõng quyeàn naêng cuûa baø.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

15

Baø noùi veà veà khuynh höôùng duy vaät cuûa phong traøo Thaàn linh hoïc beân Myõ, voán quaù chuù troïng ñeán nhöõng hieän töôïng vaät chaát höõu hình maø khoâng bieát gì ñeán nhöõng khía caïnh trieát lyù sieâu hình. Baø coù moät phong ñoä, tö caùch raát duyeân daùng vaø haáp daãn, nhöõng söï bình phaåm chæ trích cuûa baø veà ngöôøi vaø vaät raát ñoäc ñaùo vaø linh hoaït. Baø tìm caùch bieát nhöõng yù nghó, quan nieäm cuûa toâi veà caùc vaán ñeà taâm linh, vaø laáy laøm thích thuù maø nhaän thaáy raèng toâi coù nhöõng tö töôûng phuø hôïp theo khuynh höôùng Huyeàn moân maø baø ñang theo ñuoåi. Baø noùi chuyeän khoâng phaûi vôùi tö caùch moät ñaïo gia thaám nhuaàn ñaïo lyù phöông Ñoâng, maø vôùi tö caùch cuûa moät nhaø Thaàn linh hoïc uyeân baùc. Veà phaàn toâi, hoài aáy toâi chöa bieát hay haàu nhö khoâng bieát gì veà trieát hoïc Ñoâng phöông, vaø luùc ñaàu baø raát teá nhò giöõ im laëng khoâng noùi gì ñeán vaán ñeà aáy. Nhöõng buoåi leân ñaøn cuûa William Eddy, ñoàng töû chính cuûa gia ñình naøy, dieãn ra haèng ñeâm trong moät caên phoøng roäng treân laàu. OÂng William vaø ngöôøi em trai laø Horatia ñeàu laø nhöõng noâng daân sieâng naêng caàn cuø laøm vieäc; ngöôøi em lo vieäc ñoàng aùng, coøn ngöôøi anh lo vieäc beáp nuùc, doïn böõa aên cho caùc quan khaùch haèng ngaøy taáp naäp ñeán töø khaép nôi treân ñaát nöôùc Hoa Kyø. Hoï laø nhöõng noâng daân ngheøo, thaát hoïc, vaø


16

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

coù nhieàu thaønh kieán, ñoâi khi laïi cau coù, gaét goûng ñoái vôùi nhöõng du khaùch töï nhieân khoâng môøi maø ñeán. Moãi buoåi chieàu, ñoàng töû William Eddy ngoài trong phoøng toái ñeå ñôïi caùc hieän töôïng xaûy ra. Khi y vöøa böôùc vaøo phoøng, ngöôøi ta keùo taám maøn che qua moät beân thì töø beân trong böôùc ra moät boùng ma hieän hình moät ngöôøi ñaøn oâng, ñaøn baø hoaëc treû con, nhö moät pho töôïng bieát cöû ñoäng, taïm thôøi ñoâng ñaëc vaø chaéc nòch, nhöng trong giaây phuùt lieàn tan bieán maát daïng tröôùc maét moïi ngöôøi. Tröôùc ngaøy baø Blavatsky ñeán ñaây, nhöõng boùng ma hieän hình ñeàu laø nhöõng ngöôøi da ñoû, ngöôøi Myõ hay ngöôøi AÂu, hoï haøng thaân thuoäc cuûa nhöõng khaùch ñeán vieáng. Nhöng keå töø buoåi ñaàu tieân khi baø vöøa ñeán, thì nhöõng boùng ma thuoäc nhieàu quoác tòch khaùc ñaõ xuaát hieän tröôùc maét chuùng toâi. Trong soá ñoù, coù moät thanh nieân ngöôøi xöù Causase, moät ngöôøi laùi buoân Hoài giaùo ôû Tiflis, moät coâ thoân nöõ Nga, vaø nhieàu hình boùng khaùc. Moät buoåi toái, chuùng toâi ñöôïc thaáy moät ngöôøi kî maõ Thoå Nhó Kyø ñeo göôm cong, suùng ngaén vaø caàm giaùo daøi; roài moät nhaø phuø thuûy chaâu Phi hình thuø dò hôïm, gôùm ghieác, ñaàu ñoäi chieác muõ caém boán caùi söøng deâ coù gaén luïc laïc ñoàng; vaø moät nhaø quyù toäc chaâu AÂu maëc trieàu phuïc vôùi huy hieäu Nöõ thaùnh Anna. Baø Blavatsky nhaän ra ñöôïc oâng naøy laø ngöôøi chuù cuûa baø.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

17

Söï hieän hình cuûa nhöõng vong linh aáy trong phoøng leân ñaøn cuûa nhöõng ngöôøi noâng daân ngheøo vaø thaát hoïc, khoâng heà coù ñuû tieàn baïc ñeå mua saém nhöõng trang phuïc saân khaáu, vaø duø coù mua saém ñöôïc cuõng khoâng coù söï hieåu bieát, kinh nghieäm ñeå söû duïng nhöõng thöù trang phuïc ñoù, laø moät baèng chöùng roõ reät tröôùc maét ngöôøi xem, raèng nhöõng hieän töôïng aáy laø coù thaät. Ñoàng thôøi, nhöõng buoåi leân ñaøn naøy cho thaáy raèng söï coù maët cuûa baø Blavatsky toaùt ra moät söùc haáp daãn laï luøng laøm cho nhöõng nhaân vaät kyø laï xuaát hieän töø caùc coõi voâ hình. Maõi raát laâu veà sau naøy toâi môùi ñöôïc bieát raèng baø ñaõ söû duïng quyeàn naêng phöông thuaät sai khieán caùc linh hoàn ñeå taïo neân nhöõng hieän töôïng ñoù. Trong thôøi gian ôû Chittenden, baø Blavatsky coù keå cho toâi nghe nhieàu chuyeän veà cuoäc ñôøi dó vaõng cuûa baø, trong ñoù coù vieäc baø ñaõ töøng gia nhaäp nhoùm phuï nöõ chí nguyeän tuøng chinh theo Garibaldi1 trong traän ñaùnh ñaãm maùu ôû Mentana.2 Ñeå chöùng minh chuyeän naøy, baø cho toâi xem caùnh tay traùi cuûa baø bò nhöõng veát göôm cheùm gaõy xöông 1

Nhaø aùi quoác YÙ ñaáu tranh cho söï thoáng nhaát cuûa nöôùc YÙ (1807-1882) choáng laïi söï phaân chia nöôùc YÙ do caùc nöôùc AÙo, Phaùp vaø Toøa Thaùnh La Maõ chuû tröông. 2 Moät ngoâi laøng gaàn La Maõ, nôi nghóa quaân YÙ cuûa Giuseppe Garibaldi bò quaân ñoäi lieân minh cuûa Phaùp vaø Toøa thaùnh La Maõ ñaùnh baïi vaøo ngaøy 3 thaùng 11 naêm 1867. Baø Blavatsky bò thöông naëng trong traän naøy khi baø ñöôïc 37 tuoåi.


18

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

ôû hai choã, vai phaûi coù moät vieân ñaïn vaãn coøn naèm nguyeân trong thòt, vaø moät vieân ñaïn nöõa trong baép chaân. Baø cuõng chæ cho toâi xem moät caùi theïo ngay phía döôùi traùi tim, do moät nhaùt ñaâm baèng vuõ khí nhoïn. Veát thöông naøy hôi nöùt ra moät ít trong khi baø ôû taïi Chittenden vaø sôû dó baø cho toâi xem laø ñeå hoûi yù kieán toâi veà caùch chöõa trò sao cho mau laønh. Baø coøn keå cho toâi nghe nhieàu chuyeän phieâu löu maïo hieåm ñaày thuù vò khaùc nöõa, trong soá ñoù coù chuyeän nhaø phuø thuûy Phi Chaâu ñoäi muõ caém söøng deâ coù gaén luïc laïc ñoàng maø baø ñaõ töøng gaëp khi oâng ta troå taøi ngheä ôû mieàn thöôïng du Ai Caäp nhieàu naêm veà tröôùc. Baø Blavatsky coá gaéng giaûi thích cho toâi hieåu raèng nhöõng hieän töôïng vöøa keå khoâng phaûi laø baèng chöùng veà söï kieàm cheá ñoàng töû bôûi caùc vong linh ngöôøi cheát. Baø noùi raèng, neáu nhöõng hieän töôïng ñoù coù thaät, thì ñieàu ñoù phaûi hieåu laø vía cuûa ngöôøi ñoàng töû ñaõ xuaát ra ngoaøi theå xaùc vaø khoaùc laáy moïi hình theå ña hình ña daïng, nhöng toâi khoâng tin nhö theá. Toâi lyù luaän raèng nhöõng hình boùng xuaát hieän ra ñoù thaät khaùc bieät nhau quaù xa veà voùc daùng, beà cao, taùc phong vaø ñieäu boä, neân khoâng theå noùi ñoù laø vía cuûa ngöôøi ñoàng töû, vaø nhö vaäy ñoù phaûi laø vong linh nhöõng ngöôøi cheát hieän hình thaät söï nhö moïi ngöôøi ñeàu thaáy. Söï tranh luaän cuûa chuùng toâi ñoâi khi raát soâi noåi, vì hoài ñoù toâi chöa ñöôïc bieát nhieàu veà tính chaát co giaõn


19

Nguyeãn Höõu Kieät dòch

cuûa theå vía con ngöôøi ñeå hieåu ñöôïc laäp luaän chính xaùc cuûa baø, coøn veà lyù thuyeát AÛo aûnh aûo giaùc (Maya) cuûa phöông Ñoâng thì hoài ñoù toâi khoâng bieát gì caû. Tuy nhieân, nhôø vaäy maø baø môùi bieát roõ baûn chaát cuûa toâi laø khoâng chaáp nhaän baát cöù ñieàu gì neáu chæ caên cöù treân nieàm tin maø khoâng coù ñuû lyù do vöõng chaéc. Chuùng toâi caøng hieåu nhau hôn vôùi thôøi gian qua, vaø ñeán luùc chia tay, chuùng toâi taïm bieät nhau nhö hai ngöôøi baïn toát saün saøng tieáp tuïc tình thaân höõu ñaõ baét ñaàu moät caùch vui veû toát ñeïp trong nhöõng ngaøy vöøa qua.

II.

T

haùng 11 naêm 1874, sau khi ñaõ hoaøn taát cuoäc khaûo saùt veà nhöõng hieän töôïng taâm linh ôû noâng traïi Eddy, toâi trôû veà New York vaø ñeán vieáng baø Blavatsky taïi ñòa chæ maø baø ñaõ cho toâi tröôùc khi chia tay. Taïi ñaây, baø ñaõ cho toâi xem vaøi hieän töôïng cô buùt, goõ nhòp, xoay baøn, phaàn nhieàu laø do taùc ñoäng cuûa moät vong linh khuaát maët töï xöng danh laø “John King”. Ñoù laø moät caùi teân quen thuoäc vôùi nhöõng ngöôøi thöôøng ñi tham döï nhöõng buoåi leân ñaøn hoài giöõa theá kyû 18 ôû khaép nôi treân theá giôùi. Vong linh aáy töï giôùi


20

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

thieäu mình laø Sir Henry Morgan, moät hieäp só kieâm haûi taëc soáng ôû Anh quoác caùch ñaây vaøi theá kyû. Y ñaõ hieän hình moät phaàn cho toâi xem maët vaø ñaàu coù quaán khaên, trong khi toâi xuùc tieán cuoäc ñieàu tra veà nhöõng ñoàng töû Holmes ôû Philadelphia cuøng vôùi baø Blavatsky vaø vaøi nhaân vaät khaùc ít laâu sau ñoù. Y coù moät loái vieát dò kyø vaø söû duïng loái vaên Anh coå xöa cuõng raát laï. Hoài ñoù, toâi tin chaéc ñoù laø John King thaät, vì moïi söï ñaõ ñöôïc chöùng minh roõ raøng veà thaønh tích vaø con ngöôøi cuûa y. Nhöng baây giôø, sau khi thaáy roõ quyeàn naêng cuûa baø Blavatsky trong vieäc taïo neân aûo giaùc vaø sai khieán aâm binh, toâi môùi bieát raèng John King chæ laø moät vong linh maïo danh vaø löøa phænh maø baø söû duïng nhö moät hình noäm ñeå sai khieán vaø duøng laøm moät phöông tieän ñeå chæ daãn cho toâi hoïc hoûi theâm veà khoa Huyeàn moân. Noùi toùm laïi, caùc hieän töôïng ñeàu coù thaät, nhöng khoâng phaûi do vong linh ngöôøi cheát thöïc hieän, maø chæ laø do söï trôï giuùp cuûa moät tinh linh nguõ haønh.1 Baø vaãn duy trì caùi aûo giaùc ñoù ñoái vôùi toâi trong nhieàu thaùng, vaø toâi ñaõ chöùng kieán nhieàu hieän töôïng huyeàn linh khaùc ñöôïc cho laø do taùc ñoäng cuûa John King, chaúng haïn nhö moät loaït caùc hieän töôïng xaûy ra taïi tö gia cuûa caùc ñoàng töû Holmes vaø cuûa chính baø Blavatsky nhö ñaõ keå treân. 1

Caû hai loaïi treân ñeàu ñöôïc goïi chung laø aâm binh.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

21

Tröôùc heát, y laø moät caù tính rieâng bieät coù teân John King. Keá ñoù, y laø John King nhö moät ngöôøi ñöa tin vaø nhaän leänh cuûa caùc vò chaân sö hieän soáng treân theá gian. Vaø sau cuøng, ñoù chæ laø moät tinh linh do baø Blavatsky söû duïng ñeå thöïc hieän caùc pheùp thuaät laï kyø. Khoâng ai phuû nhaän raèng trong thôøi gian ñaàu tieân ôû Myõ, baø Blavatsky töï xöng laø moät nhaø Thaàn linh hoïc, nhieät lieät beânh vöïc khoa Thaàn linh hoïc vaø caùc ñoàng töû, choáng laïi nhöõng keû ñaû kích goàm caùc giôùi hoïc giaû noâng caïn, nöûa muøa. Nhöõng thö töø vaø baøi vieát cuûa baø ñaêng treân caùc baùo chí Anh vaø Myõ chöùa ñöïng nhieàu baèng chöùng veà vieäc aáy. Trong moät böùc thö göûi ñaêng treân taïp chí Spiritualist ngaøy 13 thaùng 12 naêm 1874, baø vieát nhö sau: “Nhö tình traïng hieän nay, toâi chæ laøm boån phaän tröôùc heát ñoái vôùi khoa Thaàn linh hoïc maø toâi beânh vöïc ñeán möùc toái ña, choáng laïi nhöõng ñoøn coâng kích xuyeân taïc cuûa caùc giôùi thieån caän ñoäi loát khoa hoïc; vaø keá ñoù laø ñoái vôùi hai ñoàng töû coâ theá bò vu khoáng... “Nhöng toâi phaûi thuù nhaän raèng thaät söï toâi khoâng tin laø mình ñaõ giuùp ích ñöôïc gì cho khoa Thaàn linh hoïc... Toâi caûm thaáy moät noãi buoàn thaám thía maø nhìn nhaän ñieàu aáy, vì toâi baét ñaàu


22

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott nghó raèng söï vieäc thaät laø voâ phöông cöùu vaõn. Toâi ñaõ chieán ñaáu cho chaân lyù töø hôn möôøi laêm naêm nay; vì muïc ñích söu taàm vaø phoå bieán chaân lyù, toâi ñaõ ñi khaép moïi nôi, töø caùc vuøng nuùi non tuyeát phuû cuûa xöù Caucase ñeán nhöõng vuøng ñoàng caùt ôû löu vöïc soâng Nil. Vì muïc ñích ñoù, toâi ñaõ rôøi khoûi gia ñình, töø boû cuoäc ñôøi aám eâm nhung luïa trong moät xaõ hoäi vaên minh ñeå ñi lang thang khaép nôi treân theá giôùi.v.v...

“Hai ñoàng töû coâ theá” maø baø noùi trong thö töùc laø hai oâng baø Holmes, maø toâi vaãn ñaùnh giaù raát thaáp veà haïnh kieåm cuõng nhö veà thaønh tích baát haûo. Tuy nhieân, tröôùc söï coù maët cuûa baø Blavatsky, vaø döôùi nhöõng ñieàu kieän thöû thaùch gaét gao do toâi thöïc hieän taïi nhaø oâng baø Holmes, toâi ñaõ chöùng kieán taän maét moät loaït nhöõng hieän töôïng ñoàng töû thoûa ñaùng vaø chaân thaät nhaát khoâng theå choái caõi. Hoài ñoù, toâi ñaõ ngôø raèng caùi quyeàn naêng taïo ra nhöõng hieän töôïng ñoù laø cuûa baø Blavatsky, chöù neáu chæ coù hai oâng baø Holmes thì coù leõ toâi ñaõ thaáy nhöõng troø giaû maïo, hoaëc laø khoâng coù gì. Baây giôø, luïc soaùt laïi nhöõng taøi lieäu cuõ, toâi tìm thaáy baûn vaên kieän sau ñaây do chính tay baø vieát vaø hieån nhieân laø vôùi yù ñònh seõ ñöôïc coâng boá sau khi baø töø traàn:


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

23

THOÂNG ÑIEÄP QUAN TROÏNG

“Toâi raát tieác maø noùi raèng toâi phaûi ñöùng veà phe caùc nhaø Thaàn linh hoïc trong vuï toá giaùc hai nhaø ñoàng töû Holmes. Toâi phaûi cöùu vaõn tình theá, vì toâi ñöôïc bieät phaùi töø Paris sang Myõ ñeå chöùng minh söï thaät cuûa nhöõng hieän töôïng thoâng linh, vaø vaïch roõ söï sai laàm cuûa giaû thuyeát cho raèng taát caû nhöõng hieän töôïng thoâng linh chæ laø do taùc ñoäng cuûa vong hoàn ngöôøi cheát. Nhöng toâi coù theå laøm gì toát nhaát? Toâi khoâng muoán cho ngöôøi ta bieát raèng toâi coù theå taïo ra caùc hieän töôïng tuøy yù muoán. Toâi ñöôïc lònh phaûi laøm traùi laïi. Tuy nhieân, toâi phaûi duy trì ñöùc tin nôi caùc hieän töôïng ñoù trong loøng cuûa nhöõng ngöôøi töø oùc duy vaät ñeå trôû thaønh duy linh, nhöng nay vì coù söï toá giaùc nhieàu nhaø ñoàng töû, neân hoï ñaõ quay trôû veà vôùi thaùi ñoä hoaøi nghi cuûa hoï tröôùc kia. “Bôûi vaäy, toâi ñaõ choïn löïa vaøi tín höõu cuøng ñi vôùi toâi ñeán nhaø oâng baø Holmes, vaø vôùi söï trôï giuùp cuûa chaân sö M. vaø quyeàn naêng cuûa ngaøi, toâi ñaõ laøm cho nhöõng tinh linh John King vaø Katie King xuaát hieän töø coõi voâ hình, taïo neân nhöõng hieän töôïng “hieän hình,” vaø laøm cho caùc giôùi thoâng linh ôû khaép nôi töôûng raèng ñoù laø do khaû naêng ñoàng töû cuûa baø Holmes taïo neân. Baø naøy ñaõ traûi qua moät côn hoaûng sôï khuûng khieáp,


24

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott vì baø bieát raèng laàn naøy caùc vong linh ñaõ hieän hình thaät söï! Toâi ñaõ laøm ñuùng hay sai? Theá gian chöa ñuû chuaån bò ñeå hieåu roõ trieát lyù cuûa khoa Huyeàn moân. Tröôùc heát, hoï haõy nhaän ñònh raèng coù nhöõng sinh vaät trong coõi voâ hình, duø ñoù laø tinh linh nguõ haønh hay vong linh ngöôøi cheát; vaø con ngöôøi coù nhöõng quyeàn naêng aån taøng khaû dó laøm cho hoï trôû thaønh moät ñaáng thaàn tieân baát töû. Sau khi toâi qua ñôøi, coù leõ ngöôøi ta seõ nhaän thöùc taám loøng voâ tö cuûa toâi. Toâi ñaõ phaùt nguyeän neâu cao chaân lyù ñeå giuùp ñôõ ngöôøi ñôøi treân ñöôøng tìm Ñaïo, vaø toâi seõ giöõ veïn lôøi nguyeàn. Maëc cho ngöôøi theá gian vu khoáng vaø phæ baùng toâi, hoï coù theå goïi toâi laø ñoàng boùng, phuø thuûy, bòp bôïm, hay laø gì tuøy yù. Moät ngaøy kia, haäu theá seõ coù dòp bieát toâi roõ hôn. OÂi! Theá gian ñau khoå vaø toäi loãi, toâi bieát laøm sao hôn!”

Toaøn theå vaán ñeà ñaõ ñöôïc giaûi baøy moät caùch roõ raøng: khoa Phaùp moân maø baø ñöôïc lònh ñem truyeàn baù sang Myõ ñeå thay theá khoa Thaàn linh hoïc Taây phöông voán naëng veà phaàn hieän töôïng cô buùt, laø khoa Huyeàn moân cuûa Ñoâng phöông, töùc laø neàn Minh trieát thieâng lieâng, hay Brahma Vidya. Vì Taây phöông chöa saün saøng chaáp nhaän khoa naøy, neân coâng vieäc ñaàu


25

Nguyeãn Höõu Kieät dòch

tieân ñöôïc giao phoù cho baø laø beânh vöïc söï thaät veà caùc hieän töôïng thoâng linh choáng laïi nhöõng thaønh kieán cuûa khoa hoïc duy vaät vaø caùc giôùi lieân heä. Vaán ñeà caàn thieát duy nhaát cuûa thôøi ñaïi laø chaän ñöùng, ñaùnh ñoå oùc hoaøi nghi duy vaät vaø cuûng coá neàn taûng taâm linh cuûa moïi sinh hoaït tinh thaàn. Bôûi vaäy, khi böôùc vaøo voøng chieán, baø ñöùng veà phe caùc nhaø Thaàn linh hoïc ôû Myõ, vaø taïm thôøi phaát ngoïn côø duy linh vaø neâu cao moät lyù töôûng chung vôùi hoï. Phaûi, haäu theá seõ xeùt ñoaùn baø moät caùch coâng bình!

III.

T

oâi coøn nhôù roõ pheùp thuaät ñaàu tieân maø baø ñaõ laøm baèng caùch söû duïng yù chí, ngay sau khi baø baét ñaàu vieát boä saùch “Veùn Maøn Isis”.1 Trong soá nhöõng quan khaùch ñeán vieáng nhaø baø, coù moät ngheä só ngöôøi YÙ, taïm goïi laø oâng B. (Signor B.). Toâi ñang ngoài vôùi baø nôi phoøng khaùch thì oâng B. ñeán vieáng. Trong caâu chuyeän trao ñoåi qua laïi veà caùc vaán ñeà cuûa nöôùc YÙ, thình lình y thoát ra teân cuûa moät vò chaân sö trong soá nhöõng ñaáng cao caû nhaát. Baø Blavatsky giaät mình döôøng nhö bò ñieän giaät, nhìn 1

Isis laø teân moät vò nöõ thaàn Ai Caäp, töôïng tröng cho söï minh trieát thieâng lieâng. Töïa saùch aáy nguï yù laø: Veùn maøn bí maät cuûa thieân cô.


26

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

thaúng vaøo ñoâi maét ngöôøi khaùch laï vaø noùi baèng tieáng YÙ: “Coù chuyeän gì vaäy? Toâi saün saøng.” Ngöôøi kia thaûn nhieân noùi qua chuyeän khaùc, vaø thaûo luaän veà caùc vaán ñeà phöông thuaät, caùc nhaø thuaät só vaø caùc ñaáng chaân sö. Khi aáy, oâng B. ñöùng daäy môû cöûa soå, ñöa tay khoaùt vaøi caùi treân khoâng khí beân ngoaøi, thì moät con böôùm traéng lieàn bay vaøo phoøng vaø bay löôïn treân traàn nhaø. Baø Blavatsky cöôøi thoaûi maùi vui veû vaø noùi: “Khaù ñaáy, nhöng toâi cuõng laøm ñöôïc nhö vaäy!” Baø cuõng ñeán choã cöûa soå, khoaùt tay vaøi caùi töông töï, thì moät con böôùm traéng thöù nhì cuõng lieàn bay vaøo phoøng. Noù bay leân traàn nhaø, ñuoåi theo con böôùm kia khaép quanh phoøng, thænh thoaûng hai con böôùm laïi ñuøa giôõn vôùi nhau, roài cuøng bay ñeán moät goùc phoøng thì caû hai ñeàu bieán maát ngay tröôùc maét chuùng toâi. Toâi hoûi vieäc aáy nghóa laø theá naøo thì baø ñaùp: “Ñieàu ñoù coù nghóa laø oâng B. coù theå laøm cho moät tinh linh bieán thaønh con böôùm, vaø toâi cuõng coù theå laøm y nhö vaäy. Chæ coù theá thoâi.” Thì ra, hai con böôùm chæ laø nhöõng vaät giaû taïo chöù voán khoâng coù thaät. Toâi cuõng nhôù nhöõng hieän töôïng thaàn thoâng khaùc cuûa baø, do vieäc söû duïng khaû naêng sai khieán aâm binh.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

27

Moät ñeâm noï chuùng toâi laøm vieäc soaïn quyeån saùch cuûa baø maõi ñeán khuya. Böõa côm chieàu hoâm ñoù, toâi ñaõ aên vaøi moùn maën, neân luùc moät giôø khuya caûm thaáy raát khaùt nöôùc, toâi noùi: “Chaø! Baây giôø neáu coù moät chuøm nho töôi maø aên thì hay quaù nhæ?” Baø ñaùp: “AØ, phaûi ñaáy. Ta haõy aên nho ñi.” “Nhöng caùc tieäm ñaõ ñoùng cöûa töø laâu, laøm sao mua ñöôïc vaøo giôø naøy?” “Khoâng sao. Chuùng ta cuõng vaãn coù nho aên nhö thöôøng.” “Laøm sao coù, vaø laáy ñaâu ra?” “Roài oâng seõ thaáy. Baây giôø oâng haõy vaën baác ñeøn thaáp xuoáng.” Toâi vaën thaáp ngoïn ñeøn hôi, nhöng lôõ tay vaën quaù trôùn laøm ñeøn taét. Baø noùi: “OÂng khoâng caàn laøm vaäy. Toâi chæ muoán oâng vaën nhoû laïi thoâi! OÂng haõy thaép laïi ñi.” Toâi thaép ñeøn saùng trôû laïi vaø haï baác ñeøn thaáp xuoáng chæ coøn aùnh saùng lôø môø. Baø keâu leân: “Kia kìa! OÂng haõy nhìn xem!” Vaø baø ñöa tay chæ caùi keä ñöïng saùch treân vaùch tröôùc maët chuùng toâi. Toâi voâ cuøng ngaïc nhieân maø thaáy


28

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

treo luûng laúng nôi hai ñaàu caùi keä coù hai chuøm nho töôi lôùn, loaïi nho ñen ñaõ chín muoài, vaø chuùng toâi laáy xuoáng aên. Toâi hoûi baø ñaõ duøng phöông phaùp naøo, thì baø noùi ñoù laø do taùc ñoäng cuûa vaøi loaïi tinh linh döôùi quyeàn sai khieán cuûa baø. Veà sau, baø coøn coù dòp taùi dieãn pheùp thuaät aáy hai laàn khaùc nöõa ñeå ñem traùi caây veà cho chuùng toâi aên giaûi khaùt giöõa ñeâm khuya, trong khi chuùng toâi soaïn boä saùch “Veùn Maøn Isis”.

IV.

D

aàn daàn, baø Blavaltsky noùi cho toâi bieát veà söï hieän dieän cuûa caùc chaân sö cuøng nhöõng quyeàn naêng cuûa caùc ngaøi; vaø baèng voâ soá caùc hieän töôïng huyeàn linh, baø cho toâi thaáy baèng chöùng veà quyeàn naêng cuûa baø ñoái vôùi nhöõng söùc maïnh huyeàn bí trong thieân nhieân. Tröôùc heát, nhö ñaõ noùi ôû treân, baø gaùn cho aâm binh “John King” vai troø taùc ñoäng leân caùc hieän töôïng aáy, vaø chính nhôø söï trôï giuùp cuûa y maø laàn ñaàu tieân toâi ñöôïc tieáp xuùc baèng thö töø vôùi caùc chaân sö. Toâi ñaõ gìn giöõ nhieàu böùc thö cuûa caùc ngaøi, vaø ghi roõ ngaøy thaùng nhaän ñöôïc nhöõng böùc thö aáy.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

29

Trong nhieàu naêm, cho ñeán ngaøy toâi rôøi New York ñeå sang AÁn Ñoä, toâi ñöôïc keát naïp vaøo haøng ñeä töû döôùi quyeàn cuûa phaân hoäi chaâu Phi trong Quaàn Tieân Hoäi. Veà sau, khi baø Blavatsky coù moät söï bieán ñoåi huyeàn dieäu veà taâm linh vaø theå chaát maø toâi khoâng tieän noùi ra, vaø cho ñeán nay vaãn khoâng ai ngôø maëc duø hoï ñöôïc söï ñoái xöû thaân maät vaø hoaøn toaøn tin caån cuûa baø (nhö hoï vaãn töôûng), toâi ñöôïc thuyeân chuyeån sang phaân hoäi AÁn Ñoä, döôùi söï chaêm soùc ñieàu haønh cuûa moät nhoùm chaân sö khaùc. Töø xöa ñeán nay, treân khaép theá giôùi bao giôø cuõng coù moät toå chöùc vó ñaïi vaø bí aån goàm caùc vò chaân sö chaêm lo dìu daét söï tieán hoùa cuûa nhaân loaïi. Toå chöùc aáy ñöôïc chia laøm nhieàu phaàn nhoû, tuøy theo nhu caàu cuûa nhaân loaïi trong nhöõng giai ñoaïn tuaàn töï tieán hoùa khaùc nhau. Trong moät theá heä, trung taâm ñieàu haønh cuûa Quaàn Tieân Hoäi ñöôïc ñaët ôû moät nôi nhaát ñònh; vaøo moät theá heä khaùc, trung taâm aáy laïi ñöôïc ñaët ôû moät nôi khaùc. Tuy voâ hình nhöng toå chöùc aáy caàn thieát cho söï tieán boä taâm linh cuûa nhaân loaïi, vaø quyeàn naêng phoái hôïp cuûa toå chöùc aáy ñöôïc duy trì töø theá heä naøy sang theá heä khaùc ñeå trôï giuùp nhöõng haønh giaû chieán ñaáu khoâng ngöøng treân con ñöôøng Ñaïo xa xoâi dieäu vôïi ñöa ñeán chaân lyù thieâng lieâng.


30

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Keû hoaøi nghi phuû nhaän söï hieän dieän cuûa caùc ñaáng chaân sö bôûi vì hoï khoâng nhìn thaáy hay noùi chuyeän ñöôïc vôùi caùc ngaøi, cuõng khoâng heà thaáy lòch söû noùi veà söï can thieäp höõu vi cuûa caùc ngaøi trong nhöõng bieán coá cuûa caùc quoác gia. Nhöng söï hieän dieän cuûa caùc ngaøi ñaõ ñöôïc nhìn nhaän bôûi haøng nghìn nhöõng baäc ñaïo gia chaân tu cuûa nhieàu theá heä lieân tuïc, ñaõ giaûi thoaùt khoûi söï oâ nhieãm cuûa theá gian ñeå böôùc vaøo caûnh giôùi taâm linh huyeàn dieäu. Trong nhieàu thôøi kyø, caùc ngaøi ñaõ töøng giao tieáp thaân maät vôùi nhöõng ngöôøi chæ nguyeän xaû thaân caàu Ñaïo, hoaëc daønh troïn cuoäc ñôøi phuïng söï hieán daâng ñeå ñem laïi haïnh phuùc vaø tình thöông cho muoân loaøi. Vaøi ngöôøi trong soá ñoù, raát möïc khieâm toán vaø beà ngoaøi coù veû keùm heøn nhö chuùng toâi laø nhöõng ngöôøi laõnh ñaïo phong traøo Thoâng Thieân Hoïc, ñaõ coù dieãm phuùc ñöôïc söï öu aùi vaø chæ giaùo cuûa caùc ngaøi. Vaøi ngöôøi nhö baø Blavatsky vaø sö ñeä Damodar ñaõ ñöôïc nhìn thaáy caùc ngaøi trong nhöõng linh aûnh töø khi coøn nhoû. Nhöõng ngöôøi khaùc ñaõ gaëp caùc ngaøi döôùi nhöõng hình daùng nguïy trang laï luøng ôû nhöõng nôi thaät baát ngôø. Toâi ñöôïc baø Blavatsky giôùi thieäu cho caùc ngaøi qua nhaân vaät trung gian quen thuoäc trong nhöõng kinh nghieäm tröôùc ñaây: ñoù laø vong linh meänh danh “John King.” Y giuùp toâi giao tieáp baèng phöông tieän voâ vi vôùi


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

31

boán vò chaân sö, trong soá ñoù coù moät vò chaân sö Ai Caäp, moät vò laø ñaïi dieän cuûa moân phaùi Alexandrie, moät vò laø chaân sö Venitien, vaø moät vò laø haäu thaân cuûa moät trieát gia ngöôøi Anh, tuy ñaõ qua ñôøi nhöng vaãn baát töû. Chaân Sö Seùrapis (Ai Caäp) laø vò Sö Phuï ñaàu tieân cuûa toâi. Ngaøi coù moät taùc phong haøo huøng, duõng caûm vaø ñaày veû cöông nghò cuûa moät ngöôøi troäi haún phaàn nam tính. Veà sau, toâi ñöôïc caùc chaân sö cho bieát raèng baø Blavatsky laø moät ñeä töû trung kieân cuûa caùc ngaøi, tuy raèng baø coù nhöõng tính chaát baát thöôøng, laøm cho baø khoù dung hoøa ñöôïc vôùi vaøi vò chaân sö ñeå coù theå laøm vieäc chung vôùi caùc ngaøi. Ñieàu naøy khoâng laï gì khi ta bieát raèng moãi ngöôøi ñeàu tieán hoùa theo moät Cung nhaát ñònh trong Thieân cô. Hoï coù söï hoøa hôïp taâm linh vôùi nhöõng linh hoàn ñoàng Cung vôùi mình, vaø coù theå ñoái nghòch vôùi nhöõng linh hoàn thuoäc veà moät Cung khaùc khi khoaùc laáy xaùc phaøm ñeå hoaït ñoäng treân coõi traàn. Ñoù coù leõ cuõng laø lyù do caên baûn cuûa moïi söï hoøa hôïp hay xung khaéc giöõa ngöôøi naøy vôùi ngöôøi khaùc treân theá gian. Duø sao, söï thaät laø coù vaøi vò chaân sö vaãn khoâng theå laøm vieäc vôùi baø Blavatsky. Baø chæ hôïp taùc ñöôïc vôùi nhöõng vò khaùc, maø toâi coù lieân heä maät thieát trong nhöõng naêm ñaàu cuûa phong traøo Thoâng Thieân Hoïc theá giôùi.


32

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Trong nhöõng chuyeän taâm söï vôùi nhau khi toâi ñaõ ñi khaù saâu vaøo vaán ñeà ñeå bieát veà Quaàn Tieân Hoäi vaø moái lieân heä cuûa baø vôùi toå chöùc aáy, baø Blavatsky noùi cho toâi bieát raèng baø ñaõ ñeán Paris töø naêm tröôùc (1873) vôùi yù ñònh ôû laïi ñoù ít laâu döôùi söï baûo trôï cuûa moät ngöôøi thaân. Nhöng moät ngaøy noï baø nhaän ñöôïc maät leänh cuûa chaân sö truyeàn cho baø phaûi ñi ngay sang New York ñeå chôø leänh môùi. Qua ngaøy hoâm sau, baø lieàn vöôït bieån vôùi chæ vöøa ñuû soá tieàn ñeå mua veù taøu. Baø vieát thö cho cha baø ôû Nga, yeâu caàu oâng göûi tieàn cho baø qua Laõnh söï quaùn Nga ôû New York, nhöng vì phaûi chôø ñôïi moät thôøi gian, vaø vì vieân laõnh söï Nga töø choái khoâng cho baø möôïn tröôùc, neân baø phaûi tìm vieäc laøm ñeå soáng qua ngaøy. Baø nguï ôû moät trong nhöõng khu phoá ngheøo naøn nhaát, laø khu Madison cuûa thaønh phoá New York, vaø soáng baèng ngheà may thueâ vaù möôùn cho moät laõo chuû tieäm taïp hoùa ngöôøi Do Thaùi raát toát buïng. Baø luoân luoân nhaéc ñeán ngöôøi naøy vôùi loøng bieát ôn. Baø soáng nhö vaäy laây laát qua ngaøy, nhöng vaãn chöa nhaän ñöôïc tin gì vaø töông lai hoaøn toaøn môø mòt. Nhöng naêm sau, thaùng 10 naêm 1874, baø ñöôïc maät leänh ñi ñeán Chittenden ñeå gaëp moät ngöôøi ñoàng moân seõ cuøng coäng taùc vôùi baø trong moät coâng vieäc vó ñaïi trong töông lai. Ngöôøi aáy, ai ngôø ñaâu laïi chính laø... toâi!


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

33

Nhöõng baïn beø thaân höõu cuûa baø ñeàu nhôù roõ caâu chuyeän maø baø ñaõ keå cho hoï nghe veà söï leân ñöôøng ra ñi baát ngôø cuûa baø töø Paris sang New York theo maät leänh cuûa chaân sö. Nhöng nhöõng ngöôøi baïn aáy chæ veà sau môùi ñöôïc nghe baø keå laïi, vaø nhöõng keû thuø nghòch vôùi baø coù theå noùi raèng ñoù chæ laø moät vieäc maø baø môùi nghó ra sau naøy; moät chuyeän giaû doái ñöôïc bòa ñaët ra ñeå cho aên khôùp vôùi caùi troø ñuøa ngoä nghónh maø baø nguïy taïo ra sau ñoù! Tuy nhieân, trong khi toâi vieát nhöõng trang naøy taïi Adyar thì moät vieäc tình côø ( hay ít ra cuõng coù veû nhö tình côø) ñaõ mang ñeán cho toâi moät baèng chöùng xaùc nhaän söï vieäc treân. Vöøa ñeán löu truù taïi Adyar, toâi gaëp baø Anna Ballard, moät nöõ kyù giaû laõo thaønh ngöôøi Myõ vaø laø hoäi vieân kyø cöïu cuûa Caâu laïc boä Baùo chí New York. Do hoaït ñoäng ngheà nghieäp, baø naøy ñaõ töøng ñeán phoûng vaán baø Blavatsky trong tuaàn leãñaàu tieân sau khi baø Blavatsky vöøa ñeán ñaát Myõ. Trong khi tieáp xuùc vôùi chuùng toâi, giöõa nhöõng caâu chuyeän maïn ñaøm khaùc keùm quan troïng hôn, baø Ballard ngaãu nhieân noùi cho toâi nghe hai chuyeän, vaø toâi ñaõ yeâu caàu baø ghi cheùp laïi cuï theå ñeå laøm taøi lieäu. Chuyeän thöù nhaát laø khi baø ñeán vieáng baø Blavatsky ôû moät ngoâi nhaø troï ngheøo naøn taïi New York, baø Blavatsky coù noùi raèng baø töø giaõ Paris thình lình vaø khoâng coù döï tính tröôùc, do moät quyeát


34

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

ñònh ñoät xuaát chæ baùo tröôùc coù moät ngaøy; vaø chuyeän thöù hai laø baø Blavatsky ñaõ töøng vieáng xöù Taây Taïng. Döôùi ñaây laø lôøi töôøng thuaät cuûa baø Anna Ballard: Adyar, 17 thaùng 1, 1892 Kính göûi Ñaïi taù Olcott, Söï quen bieát cuûa toâi vôùi baø Blavatsky laâu hôn laø oâng töôûng. Toâi gaëp baø hoài thaùng 7 naêm 1873 taïi New York, ñoä moät tuaàn leãsau khi baø vöøa ñeán Myõ. Hoài ñoù, toâi laø phoùng vieân cuûa nhaät baùo New York Sun, ñöôïc chæ ñònh vieát baøi veà moät ñeà taøi Nga. Khi toâi coøn ñang tìm taøi lieäu thì moät ngöôøi baïn cho toâi hay raèng coù moät phuï nöõ Nga vöøa nhaäp caûnh do chuyeán taøu môùi ñeán. Toâi beøn tìm ñeán gaëp baø, vaø töø ñoù baét ñaàu moät söï quen bieát thaân höõu keùo daøi nhieàu naêm sau. Trong cuoäc phoûng vaán ñaàu tieân cuûa toâi, baø Blavatsky cho toâi bieát raèng baø khoâng heà coù yù ñònh rôøi Paris ñeå sang Myõ cho ñeán ngaøy cuoái cuøng tröôùc khi baø xuoáng taøu, nhöng vì lyù do gì baø ra ñi vaø ai thuùc hoái baø ñi gaáp nhö vaäy, thì baø khoâng noùi. Toâi coøn nhôù roõ baø noùi vôùi moät veû sung söôùng thích thuù loä ra maët: “Toâi coù ôû beân Taây Taïng.” Hoài ñoù, toâi khoâng hieåu taïi sao baø laïi cho ñoù laø


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

35

moät vaán ñeà quan troïng, coøn ñaëc bieät hôn nhöõng chuyeán du haønh ôû Ai Caäp, AÁn Ñoä vaø nhöõng nöôùc khaùc maø baø ñaõ keå chuyeän cho toâi nghe, nhöng baø laïi noùi caâu aáy vôùi moät veû maët nghieâm troïng laï thöôøng. Baây giôø thì leõ taát nhieân toâi hieåu yù baø muoán noùi gì. Kyù teân: Anna Ballard Ñoäc giaû seõ nhaän thaáy raèng nhöõng söï vieäc maø baø Blavatsky ñaõ keå cho ngöôøi baïn ñaàu tieân naøy ôû New York hoài 20 naêm veà tröôùc ñaõ xaùc nhaän ñuùng ñaén nhöõng gì maø töø ñoù veà sau baø cuõng ñaõ thuaät laïi vôùi moät soá ñoâng ngöôøi, veà hai vaán ñeà quan troïng nhaát trong lòch söû lieân heä giöõa baø vôùi hoäi Thoâng Thieân Hoïc. Moät laø giai ñoaïn chuaån bò cuûa baø beân xöù Taây Taïng döôùi söï chaêm soùc cuûa caùc ñaáng chaân sö; vaø hai laø cuoäc haønh trình ñoät xuaát cuûa baø sang Myõ ñeå tìm ngöôøi baïn ñoàng moân coù nghieäp duyeân cuøng hôïp taùc vôùi baø ñeå phaùt ñoäng phong traøo Thoâng Thieân Hoïc treân theá giôùi. Hoài naêm 1871, baø ñaõ moät laàn thaát baïi khi döï tính thaønh laäp moät Toå chöùc Tinh Thaàn taïi Cairo, thuû ñoâ Ai Caäp, döïa treân neàn taûng caùc hieän töôïng thaàn linh. Vì khoâng tìm ñöôïc ngöôøi coù ñuû khaû naêng toå chöùc vaø laõnh ñaïo neân vieäc aáy khoâng thaønh, thaäm chí coøn laøm cho baø phaûi chòu nhieàu söï chæ trích vaø böïc mình. Tuy


36

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

nhieân, nhöõng pheùp thuaät thaàn thoâng maø baø ñaõ bieåu dieãn vôùi söï trôï giuùp cuûa caùc vò chaân sö Ai Caäp vaø moät vò chaân sö khaùc maø veà sau toâi coù dòp tieáp xuùc, ñeàu laø nhöõng hieän töôïng voâ cuøng ñoäc ñaùo. Vieäc aáy coù veû nhö moät söï hoang phí thaàn löïc moät caùch voâ ích, vaø cho thaáy coâng trình naày döôøng nhö thieáu söï höôùng daãn cuûa thieâng lieâng. Toâi khoâng theå hieåu taïi sao söï vieäc laïi xaûy ra nhö vaäy. Noùi veà hoäi Thoâng Thieân Hoïc thì moïi söï dieãn bieán ñeàu chæ ra raèng coù moät lòch trình tieán hoùa tuaàn töï, vaø bò chi phoái bôûi hoaøn caûnh do taùc ñoäng cuûa nhöõng söùc maïnh töông phaûn. Khi thì Hoäi sinh hoaït eâm aùi, ñieàu hoøa, khi thì phaûi traûi qua nhöõng côn soùng gioù oà aït. Hoäi ñöôïc thònh vöôïng hay bò traàm treä ñeàu tuøy nôi söï quaûn trò thoâng minh saùng suoát hay keùm khoân ngoan cuûa caùc nhaø laõnh ñaïo. Tuy ñöôøng loái ñaïi cöông cuûa Hoäi vaãn luoân ñöôïc gìn giöõ, phöông chaâm höôùng daãn bao giôø cuõng ñoàng nhaát, nhöng chöông trình sinh hoaït cuûa Hoäi ñoâi khi ñöôïc söûa ñoåi, nôùi roäng hay caûi tieán moät caùch linh ñoäng, uyeån chuyeån tuøy theo kieán thöùc vaø kinh nghieäm cuûa moïi ngöôøi. Moïi söï ñeàu chöùng minh cho toâi thaáy raèng phong traøo Thoâng Thieân Hoïc noùi chung ñaõ ñöôïc caùc baäc chaân sö chuaån bò töø tröôùc, nhöng moïi chi tieát ñeàu ñeå cho chuùng ta thöïc hieän vôùi söï coá gaéng toái ña. Neáu chuùng ta thaát baïi thì caùi cô hoäi quyù baùu maø nghieäp


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

37

quaû ñaõ daønh cho chuùng ta seõ rôi vaøo tay ngöôøi khaùc, cuõng nhö hieän nay toâi laø ngöôøi thöøa keá nhöõng cô hoäi lôõ laøng maø nhoùm tín höõu cuûa baø Blavatsky ñaõ boû dôû khoâng thöïc hieän ñöôïc taïi Cairo hoài naêm 1871. Thuôû ban ñaàu, toâi khoâng heà nghe baø Blavatsky noùi gì nguï yù raèng baø ñaõ ñöôïc cho bieát tröôùc, cho ñeán khi baø ñöôïc lònh ñi ñeán Chittenden ñeå gaëp toâi, veà vieäc chuùng toâi seõ cuøng coäng taùc vôùi nhau trong töông lai, hay laø veà vieäc thaønh laäp Hoäi Thoâng Thieân Hoïc Theá giôùi. Chuùng toâi chæ nghe baø noùi, nhö ñaõ keå treân, raèng baø ñöôïc phaùi töø Paris ñi New York vôùi muïc ñích truyeàn baù giaùo lyù Huyeàn moân, vaø tröôùc khi chuùng toâi gaëp nhau, baø ñaõ töøng tham döï nhöõng buoåi leân ñaøn vaø tieáp xuùc vôùi caùc ñoàng töû, nhöng vaãn coøn aån maët chöù chöa heà ñöôïc coâng chuùng bieát ñeán. Thaùng 5 naêm 1875, vôùi söï ñoàng yù cuûa baø Blavatsky, toâi baét tay vaøo vieäc toå chöùc moät nhoùm thaân höõu chuyeân khaûo cöùu veà khoa hoïc huyeàn bí, laáy teân laø Caâu laïc boä Huyeàn linh (Miracle Club). Trong moät ñoaïn hoài kyù veà vieäc naøy, baø vieát nhö sau: “Ñoù laø moät döï tính theo lôøi daïy cuûa chaân sö T.B., ñöôïc truyeàn ñaït qua trung gian cuûa tinh linh P., meänh danh laø John King. Chaân sö daïy raèng phaûi baét ñaàu cho coâng chuùng bieát söï thaät veà caùc hieän töôïng vaø caùc ñoàng töû. Theá laø cuoäc


38

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott phaùp naïn cuûa toâi seõ baét ñaàu! Toâi seõ gaëp phaûi söï choáng ñoái cuûa caùc nhaø Thaàn linh hoïc, theâm vaøo ñoù laø söï thuø nghòch cuûa ngöôøi Cô ñoác giaùo vaø nhöõng keû hoaøi nghi. OÂi! Chaân Sö M., yù muoán cuûa sö phuï seõ phaûi ñöôïc thöïc hieän. Blavatsky.”

Caâu laïc boä naøy ñöôïc döï ñònh seõ hoaït ñoäng kín ñaùo giöõa caùc thaønh vieân, khoâng thaâu nhaän ngöôøi ngoaøi, vaø thaønh vieân cuõng ñöôïc yeâu caàu khoâng tieát loä nôi hoäi hoïp. Baø vieát theâm: “Taát caû nhöõng hieän töôïng thaàn linh, goàm caû caùc söï hieän hình, ñeàu seõ dieãn ra döôùi aùnh saùng, vaø seõ khoâng söû duïng phoøng toái.” Theo lôøi baø noùi nhö treân, thì döôøng nhö seõ khoâng coù Hoäi Thoâng Thieân Hoïc, neáu khoâng coù söï kieän laø ngöôøi ñoàng töû cuûa Caâu laïc boä Huyeàn linh hoaøn toaøn suy thoaùi roài ruùt lui vaø toâi ñaønh boû dôû khoâng theå hoaøn thaønh coâng vieäc aáy!


39

CHÖÔNG HAI VAØI NEÙT ÑAËC THUØ CUÛA BAØ BLAVATSKY

I.

T

rong Chöông Moät, chuùng toâi coù noùi raèng baø Blavatsky ñöôïc leänh cuûa chaân sö phaûi rôøi Paris ñi New York moät caùch ñoät ngoät, do tin baùo tröôùc chæ coù moät ngaøy, vaø khi ñoù baø chæ coù vöøa ñuû tieàn ñeå mua veù taøu. Toâi coøn nhôù moät vieäc lieân heä ñeán chuyeán ñi aáy do baø thuaät laïi, vieäc aáy cuõng bieåu loä moät neùt ñaëc bieät trong tính chaát ña daïng cuûa baø, aáy laø tính haøo saûng töï nhieân. Baø ñaõ mua moät veù taøu haïng nhaát töø Havre ñeán New York, vaø khi ra beán, baø nhìn thaáy moät phuï nöõ nhaø queâ ngoài beân væa heø oâm con khoùc raát thaûm thieát. Baø böôùc ñeán gaïn hoûi thì ñöôïc bieát raèng ñoù laø moät phuï nöõ Ñöùc ñònh xuoáng taøu ñeå sang gaëp choàng beân Myõ, nhöng bò moät keû gian ñaõ baùn veù giaû cho baø ta ôû Hambourg. Theá laø khi ñeán ñaây, baø aáy bò bô vô, laïc loõng, khoâng tieàn baïc vaø töù coá voâ thaân nôi ñaát


40

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

khaùch. Leõ töï nhieân, coâng ty haøng haûi cuõng khoâng giuùp gì ñöôïc. Ñoäng loøng traéc aån, baø Blavatsky noùi: “Chò haõy yeân taâm, ñeå toâi xem coù caùch naøo giuùp chò ñöôïc khoâng?” Keá ñoù, baø vaän duïng taát caû moïi khaû naêng huøng bieän, heát thuyeát phuïc roài ñeán quôû traùch ngöôøi ñaïi dieän coâng ty, nhöng roát cuoäc vaãn khoâng coù keát quaû. Sau cuøng, vì baø khoâng coù ñuû tieàn ñeå trôï giuùp ngöôøi phuï nöõ baát haïnh aáy neân baø phaûi duøng ñeán haï saùch duy nhaát laø ñoåi veù “cabin” haïng nhaát cuûa baø thaønh veù haïng choùt, naèm döôùi haàm taøu, vaø duøng soá tieàn cheânh leäch ñeå mua veù haïng choùt cho caû hai meï con ngöôøi ñaøn baø toäi nghieäp kia! Nhöõng ngöôøi thuoäc loaïi “neà neáp,” “möïc thöôùc,” thöôøng toû ra hoang mang kinh ngaïc vì nhöõng cöû chæ ngang taøng ngaùo ngoå vaø thaäm chí laø caû nhöõng ñieàu soáng söôïng, baát nhaõ cuûa baø Blavatsky, nhöng toâi nghó raèng moät cöû chæ hy sinh haøo phoùng nhö vaäy cuõng ñuû laøm nghieâng leäch ñoøn caân, vaø queùt saïch taát caû nhöõng gì goïi laø baát lòch söï trong pheùp xaõ giao cuûa ngöôøi ñôøi! Ai khoâng tin, haõy thöû xuoáng naèm döôùi haàm taøu chôû daân di truù moät laàn thì bieát! Treân ñaây coù keå veà tröôøng hôïp nöõ kyù giaû Ballard ñeán gaëp baø Blavatsky taïi moät ngoâi nhaø troï ngheøo naøn ôû moät khu phoá bình daân cuûa thaønh phoá New


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

41

York trong khi baø coøn chôø ñôïi tieàn nhaø vaø phaûi laøm vieäc may thueâ vaù möôùn ñeå soáng taïm qua ngaøy. Ñoù laø vaøo thaùng 7 naêm 1873. Thaùng 10 naêm aáy, baø nhaän ñöôïc moät böùc ñieän tín töø Stavropol (Nga) cuûa coâ em gaùi laø Elise, baùo tin phuï thaân baø töø traàn vaø coù ñeå laïi cho baø moät phaàn gia taøi. Coâ em cho bieát raèng ngaân phieáu moät ngaøn ñoàng ruùp1 ñaõ ñöôïc göûi cho baø. Sau ñoù ít laâu, baø nhaän ñöôïc tieàn vaø dôøi ñeán moät khu phoá khang trang lòch söï hôn, ôû ñöôøng East 16th, coâng tröôøng Irving, New York. Chính ôû ñòa chæ naøy maø toâi ñeán gaëp baø sau khi töø noâng traïi Eddy trôû veà. Tuy nhieân, soá tieàn aáy khoâng ôû vôùi baø ñöôïc laâu, vì nhö oâng Sinuett ñaõ nhaän xeùt vaø ghi laïi trong quyeån saùch cuûa oâng veà tieåu söû cuûa baø Blavatsky thì moät maët baø coù theå chòu ñöïng moät caùch voâ cuøng nhaãn nhuïc nhöõng côn ngheøo tuùng vaø nghòch caûnh khoù khaên, nhöng khi tieàn baïc vöøa ñeán tay baø, thì baø döôøng nhö laáy laøm baên khoaên khoå sôû tröø phi baø ñem vöùt quaêng ñi vôùi caû hai tay baèng nhöõng phöông tieän daïi doät nhaát. Ñoù laø moät cuoäc chung voán laøm aên coù kyù hôïp ñoàng ñeå khai thaùc noâng traïi cuûa moät ngöôøi teân laø C. G. trong moät kyø haïn laø ba naêm. Trong baûn hôïp ñoàng coù ñieàu khoaûn qui ñònh raèng baø Blavatsky seõ boû ra soá 1

Töùc ruble, ñôn vò tieàn teä cuûa Nga.


42

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

tieàn moät ngaøn ñoâ-la ñeå chung voán, taát caû nhöõng lôïi töùc thaâu hoaïch ñöôïc veà hoa maøu, rau traùi, gaø vòt, vaø nhöõng hoa lôïi linh tinh khaùc seõ ñöôïc chia ñeàu vaø moïi phí toån cuõng seõ cuøng gaùnh chòu ñeàu nhau, v.v... Ñieàu maø ngöôøi ta coù theå tieân lieäu tröôùc ñaõ xaûy ra: baø Blavatsky ñeán ôû taïi noâng traïi, lôïi töùc ñaâu chaúng thaáy, ñaâm ra tranh chaáp, caõi laãy, roài maéc nôï vaø vöôùng vaøo moät vuï kieän maø raát laâu veà sau caùc baïn beø thaân höõu cuûa baø môùi giuùp baø giaûi quyeát xong. Theá laø tan taønh caùi giaác moäng lôïi töùc cuûa baø veà rau traùi, hoa maøu, nuoâi boø söõa, gaø ñeû tröùng, v.v... Ba thaùng sau ñoù, toâi môùi gaëp baø taïi ngoâi nhaø coù hoàn ma hieän hình ôû taïi Vermont, Chittenden, vaø baùnh xe nghieäp quaû cuûa chuùng toâi môùi baét ñaàu chuyeån ñoäng. Nhöõng baøi phoùng söï cuûa toâi ñaêng treân nhaät baùo Daily Graphic ñaõ loâi cuoán ñeán Chittenden moät vò löông y danh tieáng cuûa thaønh phoá New York, baùc só Beard. Khi trôû veà, oâng ta ñaõ vieát moät baøi bình phaåm ngu xuaån vaø khoaùc laùc ñaêng treân baùo, noùi raèng nhöõng chuyeän hoàn ma hieän hình ôû noâng traïi Eddy chæ laø nhöõng troø giaû maïo, vaø y ñaõ bò baø Blavatsky “caïo saùt da” trong moät böùc thö traû lôøi naåy löûa göûi ñeán toøa soaïn baùo Graphic. Böùc thö cuûa baø laø moät söï bieän hoä can ñaûm vaø ñoäc ñaùo beânh vöïc cho nhöõng ñoàng töû Eddy vaø söï thaät cuûa


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

43

nhöõng hieän töôïng xaûy ra, laøm cho baø ñoät nhieân vang doäi teân tuoåi khaép caùc giôùi keå töø ñoù trôû veà sau. Ñaây laø laàn ñaàu tieân maø quaàn chuùng Myõ ñöôïc nghe teân tuoåi baø lieân quan ñeán nhöõng vaán ñeà huyeàn linh, vaø cuoäc tranh luaän vôùi moät baùc só noåi tieáng ôû New York thôøi aáy laø nguyeân nhaân chính laøm cho baø ñöôïc noåi danh moät caùch baát ngôø. Hoài ñoù, baø luoân luoân phaùt ngoân vôùi moät gioïng soâi noåi, haøo huøng vaø vui nhoän trong taát caû moïi cuoäc ñaøm thoaïi vaø treân dieãn ñaøn ngoân luaän, baùo chí. Baø thu huùt moïi ngöôøi baèng caùch noùi chuyeän linh ñoäng vaø yù nhò; xem thöôøng nhöõng nghi thöùc xaõ giao giaû doái cuûa ngöôøi ñôøi, vaø gaây ngaïc nhieân trong caùc giôùi baèng nhöõng quyeàn naêng thaàn bí cuûa baø. Baø thöôøng ruùt trong caùi kho taøng kyù öùc voâ cuøng doài daøo phong phuù veà nhöõng chuyeän phieâu löu maïo hieåm maø baø ñaõ traûi qua do kinh nghieäm baûn thaân, vaø trong kho kieán thöùc thaâm saâu veà khoa Huyeàn moân, maø theo choã toâi bieát thì khoâng ai coù theå bì kòp trong soá caùc nhaân vaät xuaát hieän ôû Myõ thôøi baáy giôø. Khi toâi ñaõ keát thuùc loaït baøi phoùng söï ñaêng treân baùo Daily Graphic veà caùc hieän töôïng thaàn linh ôû Chittenden, toâi beøn chuaån bò in ra thaønh saùch. Vaøo luùc naøy, baø Blavatsky cuõng dôøi choã ôû ñeán Philadelphia. Hoài ñoù, khoa Thaàn linh hoïc ñang traûi qua moät giai


44

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

ñoaïn xuoáng doác do haäu quaû cuûa vieäc ñoàng töû Holmes bò nhaø baùc hoïc Dale Owen1 coâng khai toá giaùc laø doái traù, bòp bôïm. Nhöõng cô quan ngoân luaän cuûa phong traøo bò maát ñoäc giaû raát nhieàu, nhöõng saùch vôû Thaàn linh hoïc saùng giaù nhaát cuõng khoâng ai theøm ñoïc neân naèm maõi trong caùc nhaø saùch, khoâng ai mua. Nhaø xuaát baûn quyeån saùch cuûa toâi bò dao ñoäng tinh thaàn ñeán noãi toâi phaûi ñeà nghò vôùi oâng Dale Owen vaø baø ñoàng töû Holmes môû moät cuoäc traéc nghieäm daøi haïn döôùi nhöõng ñieàu kieän cuûa toâi ñöa ra ñeå chuùng toâi thöïc hieän nhöõng cuoäc thöû thaùch naøy taïi nhaø oâng baø Holmes. Sau ñoù, toâi ñeán Havana, tieåu bang New York, vaø chöùng kieán nhöõng hieän töôïng ñoàng töû thaät kyø dieäu cuûa baø Compton. Taát caû nhöõng cuoäc khaûo saùt treân ñaây ñeàu ñöôïc töôøng thuaät laïi ñaày ñuû trong quyeån saùch cuûa toâi nhan ñeà “Ngöôøi veà töø coõi aâm” vaø sau cuøng cuõng ñöôïc phaùt haønh roäng raõi.

1

Töùc Robert Dale Owen (1801-1877), ngöôøi Myõ goác Anh, hoïc giaû, taùc giaû cuûa nhieàu quyeån saùch noåi tieáng. OÂng sinh ôû Glasgow, Scotland, laø con trai tröôûng cuûa nhaø caûi caùch xaõ hoäi noåi tieáng Robert Owen. Cuoäc ñôøi oâng daønh nhieàu thôøi gian cho caùc phong traøo hoaït ñoäng xaõ hoäi, theo höôùng cuûa cha oâng. Tuy nhieân, ñeán gaàn cuoái ñôøi oâng chuyeån sang tin nhaän trieát hoïc taâm linh vaø coù xuaát baûn quyeån The Debatable Land Between This World and the Next (1872) (Caûnh giôùi ñaùng tranh bieän giöõa kieáp naøy vaø kieáp sau).


45

Nguyeãn Höõu Kieät dòch

II.

T

rong khi baø Blavatsky ôû Philadelphia, toâi nhaän lôøi môøi cuûa baø ñeán ñoù nghæ vaøi ngaøy sau moät thôøi gian laøm vieäc meät nhoïc. Toâi ñònh vaéng nhaø chæ vaøi ngaøy thoâi neân khoâng daën ngöôøi nhaø vaø vaên phoøng Luaät chuyeån thö töø cho toâi. Nhöng khi ñeán nôi toâi môùi bieát baø khoâng muoán ñeå toâi veà sôùm nhö vaäy. Qua ngaøy hoâm sau, toâi ñeán Böu ñieän vaø yeâu caàu hoï ñem chuyeån thö töø cuûa toâi ñeán ñòa chæ cuûa toâi ñang ôû, neáu coù. Khi ñoù, ñaõ xaûy ra moät vieäc laøm toâi ngaïc nhieân, vì hoài ñoù toâi chöa ñöôïc bieát nhieàu veà nhöõng quyeàn naêng thaàn thoâng cuûa caùc chaân sö vaø baø Blavatsky. Thaäm chí cho ñeán baây giôø thì ñoái vôùi toâi, nhöõng ñieàu ñoù vaãn coøn laø moät kyø quan laï luøng, daãu raèng toâi ñaõ töøng traûi qua moät thôøi kyø kinh nghieäm laâu daøi veà caùc hieän töôïng huyeàn linh. Ngay chieàu hoâm ñoù, ngöôøi ñöa thö mang ñeán cho toâi vaøi böùc thö göûi töø nöôùc ngoaøi, treân phong bì ghi ñòa chæ cuûa toâi ôû New York, coù ñoùng daáu caùc traïm böu ñieän xuaát xöù nhöng khoâng coù con daáu cuûa Böu ñieän thaønh phoá New York! Baát chaáp moïi nguyeân taéc cuûa ngaønh böu ñieän, nhöõng böùc thö ñoù ñaõ ñöôïc chuyeån thaúng ñeán tay toâi


46

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

ôû Philadelphia maø khoâng ñi qua Böu ñieän thaønh phoá New York! Trong khi ôû New York khoâng ai coù theå bieát ñòa chæ cuûa toâi taïi Philadelphia vì chính toâi cuõng khoâng bieát khi toâi rôøi nhaø ra ñi! Khi môû caùc phong thö, toâi thaáy trong nhöõng laù thö ñeàu coù theâm nhöõng gioøng chöõ vieát gioáng nhau, ñuùng laø tuoàng chöõ treân nhöõng böùc thö cuûa caùc chaân sö maø toâi ñaõ nhaän ñöôïc ôû New York tröôùc ñaây. Nhöõng gioøng chöõ naøy ñöôïc vieát ôû ngoaøi leà, hoaëc ôû nhöõng khoaûng troáng trong thö cuûa nhöõng ngöôøi ñang giao dòch vôùi toâi. Nhöõng gioøng chöõ ñoù hoaëc bình phaåm veà tính haïnh hay yù ñoà cuûa caùc ñöông söï, hoaëc laø nhöõng lôøi khuyeân coù lieân quan ñeán vaán ñeà hoïc Ñaïo cuûa toâi. Söï vieäc kyø laï naøy môû maøn cho moät loaït nhöõng hieän töôïng kyø dieäu khaùc nöõa trong khoaûng thôøi gian ñoä hai tuaàn toâi löu laïi Philadelphia. Phaân tích nhöõng hieän töôïng thaàn thoâng cuûa baø Blavatsky, hoaëc coù lieân quan ñeán baø, chuùng toâi nhaän thaáy chuùng coù theå ñöôïc chia laøm nhieàu loaïi, maø khaû naêng taïo neân nhöõng hieän töôïng ñoù ñoøi hoûi moät söï hieåu bieát veà nhöõng ñieàu sau ñaây: ° Bieát roõ nhöõng coâng naêng roát raùo cuûa vaät chaát, maõnh löïc keát caáu caùc nguyeân töû, nhaát laø söï hieåu bieát veà tieàm naêng cuûa chaát tinh quang hay khí tieân thieân (Akāsha).


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

47

° Khaû naêng taùc ñoäng cuûa caùc tinh linh nguõ haønh khi ñaët döôùi yù chí ñieàu khieån cuûa con ngöôøi. ° Quyeàn naêng saùng taïo cuûa tö töôûng, coù theå duøng thuaät thoâi mieân taïo ra nhöõng aûo giaùc maét thaáy, tai nghe vaø xuùc caûm nhöõng ñieàu maø thaät ra voán khoâng coù. ° Khaû naêng phoùng xuaát hình aûnh hay chöõ vieát baèng söùc maïnh cuûa yù chí. ° Khaû naêng ñoïc ñöôïc tö töôûng cuûa ngöôøi khaùc vaø thaàn nhaõn nhìn thaáy quaù khöù vò lai. ° Khaû naêng thaàn giao caùch caûm tuøy yù vôùi nhöõng nhaân vaät ngang haøng hoaëc cao hôn mình veà trình ñoä phaùt trieån taâm linh. ° Khaû naêng ñoïc ñöôïc kyù öùc cuûa thieân nhieân, aån taøng trong chaát tinh quang hay khí tieân thieân, trong ñoù chöùa ñöïng taát caû nhöõng kho taøng hieåu bieát cuûa con ngöôøi. Hoài töôûng laïi nhöõng nhaän xeùt cuûa toâi trong hai möôi naêm qua, toâi nghó raèng taát caû nhöõng chuyeän maø toâi ñaõ töøng keå, hay seõ thuaät laïi trong quyeån saùch naøy, seõ thuoäc veà moät trong nhöõng loaïi keå treân. Nhöõng keû hoaøi nghi chaéc seõ noùi raèng söï phaân loaïi nhö treân coù veû ñoäc ñoaùn vaø nhöõng giaû thuyeát cuûa toâi laø haõo huyeàn. Hoï seõ yeâu caàu toâi chöùng minh söï thaät veà caùc tinh linh nguõ haønh; veà hieän töôïng thaàn nhaõn;


48

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

veà söï chuyeån di ñoà vaät xuyeân qua khoâng gian; veà söùc maïnh haáp daãn vaø keát caáu caùc nguyeân töû, v.v... Nhöng toâi chæ coù theå thuaät laïi nhöõng ñieàu maø toâi vaø nhieàu ngöôøi khaùc ñaõ nhìn thaáy, vaø thaùch ñoá nhöõng ai hoaøi nghi haõy tìm ra trong thieân nhieân baát cöù moät ñònh luaät naøo naèm ngoaøi nhöõng ñieàu ñaõ neâu treân ñeå giaûi thích caùc söï kieän hieån nhieân khoâng theå choái caõi. Coøn neáu ngöôøi ta cho raèng ñoù laø pheùp laï, hay ma thuaät, thì toâi seõ ngaäm mieäng, vì ñieàu ñoù chaän ñöùng moïi cuoäc tranh luaän. Toâi khoâng töï haøo coù theå giaûi thích taát caû nhöõng hieän töôïng thaàn thoâng cuûa baø Blavatsky, vì vieäc aáy ñoøi hoûi moät trình ñoä hieåu bieát ít nhaát cuõng töông ñöông vôùi baø, laø ñieàu maø toâi chöa bao giôø coù ñöôïc.

III.

N

höõng ngaøy toâi traûi qua ôû Philadelphia ñeàu baän roän vôùi vieäc hoïc Ñaïo vaø chöùng kieán nhöõng hieän töôïng thaàn thoâng cuûa baø Blavatsky. Ngoaøi ra, toâi coøn coù moät soá baïn beø thaân höõu, vaø baø ñaõ laøm nhöõng pheùp thuaät huyeàn linh naøy tröôùc maët nhöõng ngöôøi aáy.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

49

Trong soá nhöõng pheùp thuaät ñoù, toâi coøn nhôù coù laàn baø laøm cho moät böùc aûnh treân töôøng thình lình bieán maát khoûi caùi khung, vaø thay vaøo ñoù laø böùc chaân dung hoaït hoïa cuûa John King, trong khi moät ngöôøi trong soá quan khaùch ñang nhìn vaøo böùc aûnh. Daàn daàn, toâi ñöôïc baø giaûng giaûi cho nghe nhöõng lyù thuyeát cuûa Huyeàn moân Ñoâng phöông veà tinh thaàn vaø vaät chaát vaø veà nhöõng vong linh trong coõi voâ hình. Baø khoâng baûo toâi töø boû giaû thuyeát Thaàn linh hoïc maø chæ ra cho toâi thaáy vaø nhaän ñònh raèng, nhö moät khoa hoïc chaân chính, khoa Thaàn linh hoïc thaät söï chæ coù theå coù ôû phöông Ñoâng, vaø nhöõng ngöôøi tinh thoâng veà khoa naøy chæ coù theå laø nhöõng baäc ñaïo sö vaø ñeä töû cuûa caùc ñaïo phaùi Huyeàn moân Ñoâng phöông. Vôùi taám loøng thaønh thaät khaùch quan ñoái vôùi caùc nhaø Thaàn linh hoïc, toâi phaûi noùi raèng cho ñeán nay chöa coù moät lyù thuyeát khoa hoïc naøo ñöôïc ñöa ra veà nhöõng hieän töôïng ñoàng töû maø phaàn ñoâng hoï ñaõ chaáp nhaän. Vaø toâi cuõng khoâng thaáy baèng chöùng cuï theå naøo chæ ra raèng trong soá nhöõng tín höõu Taây phöông cuûa phong traøo naøy, coù ai ñaõ töøng khaùm phaù moät phöông phaùp naøo ñeå coù theå keâu goïi caùc vong linh xuaát hieän hoaëc taïo ra caùc hieän töôïng tuøy yù muoán. Khoâng moät ngöôøi ñoàng töû naøo maø toâi ñaõ töøng gaëp hoaëc nghe noùi ñeán coù ñöôïc moät bí quyeát hay chaân ngoân ñeå thöïc hieän ñöôïc nhöõng vieäc ñoù, voán laø nhöõng


50

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

ñieàu raát thoâng thöôøng vaø quen thuoäc töø nhieàu theá heä ôû caùc xöù phöông Ñoâng. Trong khi baø Blavatsky laøm cho toâi vaø caùc baïn höõu tin raèng nhöõng hieän töôïng xaûy ra haàu nhö moãi ngaøy ñeàu laø do taùc ñoäng cuûa vong linh John King, maïo nhaän laø vong hoàn moät haûi taëc löøng danh khi xöa teân laø Sir H. Morgan, vaø baø chæ trôï giuùp y vôùi tö caùch laø moät ngöôøi trung gian hay phuï taù, baø Blavatsky ñaõ laøm nhieàu hieän töôïng chöùng toû laø baø coù moät baûn lónh cao cöôøng veà phöông thuaät (magic). Toâi xin keå moät thí duï, ñoàng thôøi cuõng noùi theâm raèng nhöõng phaùt minh khoa hoïc lôùn lao thöôøng baét nguoàn töø vieäc tình côø nhaän xeùt nhöõng söï vieäc raát ñoãi thoâng thöôøng, chaúng haïn nhö moät traùi taùo ruïng xuoáng ñaát ñaõ giuùp Newton khaùm phaù luaät haáp daãn (gravitation); vaø vieäc nhìn thaáy caùi naép thieác naåy leân treân aám nöôùc ñang soâi ñaõ giuùp Denis Papin tìm ra naêng löïc cuûa hôi nöôùc ñeå phaùt minh ñoäng cô hôi nöôùc. Ngaøy noï, nhaän thaáy trong nhaø thieáu khaên maët ñeå duøng, toâi mua vaøi caùi khaên lôùn ñem veà, vaø caét ra laøm ñoä moät chuïc caùi khaên nhoû. Khi thaáy baø Blavatsky ñònh laáy ra duøng ngay maø khoâng chòu vieàn caùc caïnh khaên laïi caån thaän, toâi môùi phaûn ñoái loái soáng thieáu ngaên naép ñoù, vaø baø lieàn laáy kim chæ ra may. Chöa kòp


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

51

baét ñaàu thì boãng nhieân baø ñaù moät caùi döôùi gaàm baøn vaø noùi vôùi gioïng giaän döõ: “Ñoà laùo, ñi ra!” Toâi hoûi: “Caùi gì vaäy?” Baø ñaùp: “Coù gì ñaâu! Chæ coù moät tinh linh noù keùo vaït aùo toâi vaø muoán coù moät vieäc gì ñeå laøm!” Toâi noùi: “AØ, hay quaù! Sao baø khoâng ñöa khaên cho noù may. Baø caàn gì phaûi laøm cho nhoïc, vaû laïi baø cuõng chaúng kheùo tay gì laém trong ñöôøng kim muõi chæ?” Baø cöôøi vaø maéng toâi cheâ baø may dôû, nhöng cuõng chöa chòu laøm theo söï thænh caàu cuûa keû khuaát maët ôû döôùi gaàm baøn, saün saøng trôï giuùp moät tay neáu coù dòp. Sau cuøng, nghe lôøi thuyeát phuïc cuûa toâi, baø baûo toâi haõy ñeå khaên maët vaø kim chæ trong moät caùi tuû kieáng coù khoùa, vaø che maøn luïa xanh ôû phía töôøng beân kia. Toâi laøm theo vaø trôû laïi tieáp tuïc ngoài noùi chuyeän vôùi baø veà ñeà taøi lyù thuù duy nhaát vaø baát taän cuûa chuùng toâi, laø vaán ñeà khoa hoïc huyeàn bí. Sau ñoä möôøi laêm hay hai möôi phuùt, toâi nghe moät tieáng ñoäng nhoû gioáng nhö tieáng chuoät keâu ôû döôùi gaàm baøn, khi ñoù baø Blavatsky cho toâi bieát raèng “noù” ñaõ vieàn xong maáy caùi khaên. Toâi beøn laïi môû tuû vaø thaáy möôøi hai caùi khaên maët ñaõ vieàn xong, tuy raèng hôi vuïng veà, gioáng nhö cuûa treû em môùi taäp may trong caùc lôùp may nhi ñoàng. Theá laø maáy caùi khaên maët ñaõ


52

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

ñöôïc vieàn bìa thaät söï khoâng theå nghi ngôø, trong khi tuû ñaõ khoùa kín vaø baø Blavatsky khoâng heà beùn maûng ñeán gaàn trong suoát thôøi gian ñoù. Luùc aáy vaøo ñoä boán giôø chieàu, giöõa aùnh saùng ban ngaøy. Chuùng toâi chæ coù hai ngöôøi trong phoøng, khoâng coù ngöôøi naøo khaùc böôùc vaøo cho ñeán khi moïi vieäc ñaõ xong! Coù laàn trong khi chuùng toâi ñang ngoài noùi chuyeän ôû phoøng khaùch, baø Blavatsky thình lình bieán maát. Toâi ñaõ töøng traûi nhieàu kinh nghieäm veà caùc hieän töôïng huyeàn linh, nhöng vieäc naøy laøm toâi ngaïc nhieân vaø lo laéng. Sau khi ñi luïc soaùt khaép trong nhaø maø khoâng thaáy gì, toâi trôû laïi phoøng khaùch chaâm thuoác huùt, vaø thöû tìm hieåu ñieàu bí maät naøy. Hoài ñoù laø naêm 1875, töùc laø nhieàu naêm tröôùc khi khoa thoâi mieân ñöôïc thí nghieäm vaø phoå bieán, cho neân toâi khoâng heà bieát raèng luùc aáy toâi chæ laø moät ñoái töôïng thuï caûm, vaø baø Blavatsky chæ laøm che laáp thò giaùc cuûa toâi ñeå toâi khoâng nhìn thaáy baø trong khi baø vaãn coù maët taïi choã! Moät luùc sau, baø xuaát hieän trôû laïi nôi phoøng khaùch, toâi môùi hoûi naõy giôø baø ñi ñaâu, thì baø cöôøi vaø noùi raèng vì baø coù vieäc phaûi laøm veà phaàn “voâ vi” neân baø ñaõ taøng hình trong choác laùt. Nhöng taøng hình baèng caùch naøo thì baø khoâng noùi. Baø cuõng laøm pheùp thuaät ñoù tröôùc maët toâi vaø nhöõng ngöôøi khaùc nhieàu laàn nöõa, tröôùc vaø sau khi chuùng toâi


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

53

sang AÁn Ñoä, nhöng taát caû nhöõng laàn ñoù ñeàu xaûy ra nhieàu naêm tröôùc khi toâi ñöôïc bieát veà khoa thoâi mieân, voán laø caùch giaûi thích deãdaøng cho thuaät taøng hình. Nhö toâi ñaõ coù laàn giaûi thích, thuaät thoâi mieân cuûa phöông Ñoâng coøn vöôït troäi hôn nhieàu so vôùi phöông Taây, vì trong tröôøng hôïp naøy, söï daãn khôûi ñeå che laáp giaùc quan cuûa ngöôøi thuï caûm ñöôïc thöïc hieän baèng tö töôûng trong aâm thaàm, chöù khoâng caàn phaûi truyeàn leänh baèng gioïng noùi hay nhìn vaøo maét. Vì theá, ngöôøi thuï caûm khoâng theå caûnh giaùc ñeå choáng laïi söï thoâi mieân, vaø söï vieäc xaûy ra töï nhieân trong khi y khoâng hay bieát gì caû. Baø Blavatsky coøn bieåu dieãn nhieàu hieän töôïng thaàn thoâng laï luøng khaùc nöõa. Toâi chæ thuaät laïi vaøi söï vieäc ñaùng keå ñaõ laøm thoûa maõn lyù trí vaø oùc pheâ bình cuûa toâi veà söï thaät cuûa khoa huyeàn thuaät phöông Ñoâng. Ñoù laø thôøi kyø maø toâi ñöôïc bieát baø Blavatsky nhö moät baïn ñoàng moân, neân moái lieân heä giöõa baø vôùi toâi ñöôïc thieát laäp treân moät cöông vò hoaøn toaøn bình ñaúng vaø maät thieát. Nhôø ñoù, toâi môùi coù theå nhaän xeùt baø nhö moät ngöôøi thöôøng, tröôùc khi baø ñöôïc caùc baïn ñaïo suy toân gaàn nhö thaàn thaùnh. Nhöõng ngöôøi naøy khoâng ñöôïc bieát gì veà nhöõng sôû tröôøng, sôû ñoaûn vaø tính chaát raát caän nhaân tình cuûa baø. Nhö toâi seõ trình baøy moät caùch trung thöïc, hình aûnh lyù töôûng ñaõ phai môø cuûa taùc giaû caùc boä saùch


54

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

“Veùn maøn Isis” vaø “Giaùo lyù bí truyeàn” seõ laø hình aûnh cuûa moät ngöôøi baèng xöông baèng thòt; moät ngöôøi phuï nöõ thaät söï tuy coù troäi haún veà phaàn nam tính, vaãn soáng bình thöôøng nhö moïi ngöôøi khi thöùc tænh, nhöng laïi ñi vaøo moät theá giôùi khaùc vaø giao tieáp vôùi nhöõng nhaân vaät cao caû hôn trong giaác nguû hay khi söû duïng nhaõn quang sieâu phaøm; moät caù tính ñaëc bieät hieän höõu trong moät xaùc thaân phuï nöõ yeáu ñuoái, “trong ñoù... moät côn gioâng toá luoân luoân gaàm theùt haàu nhö baát cöù luùc naøo”. Ñoù laø theo lôøi cuûa moät vò chaân sö ñaõ mieâu taû tình traïng taâm linh vaø khí chaát cuûa baø. Moät khí chaát thaät baát thöôøng, bieán ñoåi, ña daïng, noùng naûy, oà aït nhö gioâng baõo, noù ñoøi hoûi ôû keû ñoái dieän moät söï nhòn nhuïc vaø töï chuû ñeán möùc ñoä anh huøng neáu hoï muoán soáng chung vaø coäng taùc vôùi baø treân moät tinh thaàn voâ kyû vò tha. Nhöng duø sao ngöôøi ta cuõng khoâng theå queân ñöôïc baûn lónh phöông thuaät cao cöôøng vaø nhöõng pheùp thuaät thaàn thoâng maø baø ñaõ thöïc hieän, nhöõng baèng chöùng doàn daäp maø baø ñaõ cho thaáy veà söï hieän dieän cuûa caùc ñaáng chaân sö maø baø tuyeät ñoái phuïc tuøng ñeán möùc töï caûm thaáy khoâng xöùng ñaùng ñeå lau buïi treân baøn chaân caùc ngaøi, vaø coâng trình phuïng söï hieán daâng khi ngöôøi phuï nöõ ngaùo ngoå vaø ngang taøng aáy trôû thaønh moät baäc ñaïo sö phoå bieán ñaïo lyù cho ñôøi vaø moät nhaø tieàn phong caàm ñuoác soi ñöôøng cho ngöôøi taàm Ñaïo.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

55

Taát caû nhöõng ñieàu ñoù, vaø nhöõng boä saùch Ñaïo maø baø ñeå laïi cho haäu theá, caøng keát hôïp ñeå chöùng minh tính chaát vó ñaïi cuûa baø vaø laøm cho tính khí ngang ngaïnh baát thöôøng cuûa baø ñöôïc xoùa nhoøa trong queân laõng, thaäm chí bôûi nhöõng ngöôøi ñaõ töøng bò nhöõng ñieàu aáy laøm cho ñieâu ñöùng khoå sôû nhieàu nhaát veà phöông dieän tinh thaàn. Baèng caùch vaïch roõ con ñöôøng Ñaïo cho haäu theá, baø ñaët taát caû chuùng ta döôùi moät gaùnh naëng nghóa vuï ñeán möùc ngöôøi ta khoâng theå coù caûm nghó naøo khaùc hôn laø moät söï bieát ôn saâu xa ñoái vôùi baø.


56

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

BAØ H. P. BLAVATSKY (1831 - 1891) SAÙNG LAÄP VIEÂN VAØ NHAØ LAÕNH ÑAÏO HOÄI THOÂNG THIEÂN HOÏC THEÁ GIÔÙI


57

CHÖÔNG BA THÖÛ THAÙCH

I.

V

ôùi yù ñònh töôøng thuaät theo thöù töï thôøi gian nhöõng söï vieäc töø thuôû ban ñaàu cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc, goàm caû nhöõng ngaøy lieân heä ban sô giöõa baø Blavatsky vôùi toâi, toâi thaáy caàn noùi qua vaøi hieän töôïng phoùng buùt cuûa baø, maø toâi coù ghi cheùp trong quyeån “Ngöôøi veà töø coõi aâm” nhö ñaõ noùi tröôùc ñaây. Nhöõng hieän töôïng cuûa baø Blavatsky döôøng nhö do taùc ñoäng cuûa moät vong linh meänh danh laø John King, voán laø linh hoàn ñaõ thoaùt xaùc cuûa moät tay haûi taëc löøng danh xöa kia teân laø Henry de Morgan, ñaõ töøng ñöôïc Anh hoaøng Charles II taán phong töôùc hieäp só. Nhöng thaät ra ñoù chæ laø moät caùi teân giaû ñeå taïm goïi nhöõng aâm binh hay tinh linh döôùi quyeàn sai khieán cuûa baø Blavatsky. Trong moät buoåi hoïp nôi baø truù nguï taïi moät khaùch saïn ôû Philadelphia vaøo buoåi toái 6 thaùng 1 naêm 1875, nhaân dòp John King ñang laøm caùc hieän töôïng laï, toâi noùi: “Neáu quaû thaät anh laø moät vong


58

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

linh toát laønh nhö anh töï nhaän, anh haõy thi thoá moät vaøi quyeàn naêng cuûa anh cho toâi xem. Chaúng haïn, anh haõy laøm ra moät baûn sao böùc thö toâi ñang caát trong ví cuûa toâi.” Khoâng ai ñeå yù ñeán lôøi yeâu caàu cuûa toâi chieàu hoâm aáy, nhöng qua buoåi toái sau hoâm ñoù hai ngaøy, trong khi baø Blavatsky vaø toâi ñang ngoài ôû caïnh baøn laøm vieäc, coù nhöõng tieáng nhòp goõ raát lôùn vang leân. Theo tieáng nhòp, toâi lieàn vieát ra nhöõng nguyeân aâm chöõ caùi vaø ñoïc: “OÂng vui loøng ñöa cho toâi cuoán töï ñieån xuoáng döôùi gaàm baøn.” Treân baøn luùc aáy coù quyeån töï ñieån Nga-Anh cuûa baø Blavatsky, toâi beøn caàm laáy vaø ñöa xuoáng gaàm baøn theo lôøi yeâu caàu. (Toâi chæ ñöa chöù khoâng phaûi boû rôi xuoáng ñaát, döôøng nhö ñöa cho moät ngöôøi khuaát maët naøo ñoù ôû döôùi gaàm baøn caàm laáy quyeån töï ñieån daày coäm aáy.) Keá ñoù, nhöõng tieáng nhòp goõ yeâu caàu toâi ñöa xuoáng moät loï keo daùn vaø moät con dao nhoû chuoát vieát chì. Nhöõng vaät lieäu naøy cuõng ñöôïc ñöa xuoáng gaàm baøn, vaø sau moät quaõng im laëng keùo daøi ñoä moät luùc, tieáng nhòp goõ baùo hieäu “Ñaõ xong!” Chuùng toâi thaâu hoài cuoán töï ñieån, con dao vaø loï keo, vaø nhaän thaáy treân moät trang giaáy rôøi trong quyeån töï ñieån laø moät baûn sao phoùng buùt cuûa böùc thö noùi treân.


59

Nguyeãn Höõu Kieät dòch

Baø Blavatsky giaûi thích taùc duïng cuûa con dao nhö sau: “Moät phaàn raát nhoû chaát kim khí cuûa löôõi dao ñöôïc chuyeån theå thaønh chaát khí vaø duøng ñeå phoùng ra nhöõng haøng chöõ maøu ñen. Keo daùn cuõng ñöôïc chuyeån thaønh traïng thaùi chaát khí, vaø coù taùc duïng gaén keát caùc nguyeân töû kim khí trong cuoäc thí nghieäm. Caùi ví ñöïng böùc thö vaãn ôû trong tuùi aùo cuûa toâi töø khi toâi ñeán thaønh phoá naøy cho ñeán ñeâm xaûy ra söï vieäc. Ñoä nöûa giôø tröôùc ñoù, toâi coù ñaët noù leân caùi keä phía treân loø söôûi, ngay tröôùc taàm maét cuûa toâi moãi khi toâi ngaång maët nhìn leân töø quyeån saùch toâi ñang ñoïc. Baø Blavatsky vaãn ngoài gaàn beân toâi ôû caïnh baøn vaø ñang chaêm chuù vieát. Ngoaøi hai chuùng toâi ra, khoâng coù moät ngöôøi naøo khaùc trong phoøng! Khi toâi so saùnh böùc thö vaø baûn sao, baèng caùch ñaët choàng hai tôø giaáy leân nhau, thì thaáy tuy chuùng gioáng nhau nhöng khoâng phaûi raäp theo nhau töøng chi tieát. Ñieàu naøy laïi caøng laøm cho hieän töôïng phoùng buùt theâm phaàn thuù vò.

II.

T

rong thôøi gian ôû Philadelphia, baø Blavatsky raát baän roän coâng vieäc vieát baøi vôû cho baùo chí, tröôùc heát noùi veà Thaàn linh hoïc, vaø sau ñoù laø veà khoa


60

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Huyeàn moân cuûa Ñoâng phöông. Vieäc phaùt haønh quyeån saùch cuûa toâi cuõng ñöa ñeán nhöõng keát quaû quan troïng laø gaây neân nhöõng cuoäc bình luaän keùo daøi trong baùo giôùi Anh-Myõ, trong ñoù baø Blavatsky vaø toâi ñeàu coù ñoùng goùp nhieàu baøi vieát vaø thieát laäp nhöõng moái tình thaân höõu theâm beàn chaët vôùi nhieàu baïn Ñaïo. Qua giao dòch thö töø, chuùng toâi ñaõ giaûi baøy vôùi hoï toaøn boä caùc vaán ñeà huyeàn hoïc Ñoâng phöông vaø Taây phöông. Khoâng bao laâu, chuùng toâi ñaõ nhaän ñöôïc raát nhieàu thö töø khaép nôi treân theá giôùi, trong soá ñoù coù nhöõng ngöôøi tìm hieåu nhôø giaûi ñaùp thaéc maéc; cuõng coù nhöõng keû ñoái nghòch göûi thö ñeå choáng baùng, ñaû kích; vaø nhöõng caûm tình vieân göûi lôøi khen taëng vaø khích leä. OÂng Alexandre Aksakof, thaønh vieân Hoäi ñoàng Coá vaán cuûa Nga hoaøng vaø laø moät nhaø Thaàn linh hoïc raát haêng say, ñaõ yeâu caàu baø Blavatsky dòch quyeån saùch cuûa toâi sang tieáng Nga, vaø chòu chi traû moïi phí toån aán loaùt, phaùt haønh. Baø nhaän lôøi. Sau khi baûn dòch tieáng Nga naøy ra ñôøi, taïi St. Petersburg ñaõ löu haønh moät cuoán vaên thö khen taëng vôùi lôøi leõ raát khaû aùi cuûa giaùo sö N. A. Wagner, moät chuyeân gia khoa hoïc haøng ñaàu cuûa tröôøng Ñaïi hoïc Hoaøng gia. Trong ñoù, giaùo sö nhaän xeùt raèng coâng vieäc ñieàu tra söu taàm cuûa toâi veà caùc hieän töôïng thaàn linh ñaõ ñöôïc thöïc hieän “ñuùng theo taát caû nhöõng ñieàu kieän caàn thieát cuûa moät cuoäc khaûo saùt khoa hoïc nghieâm chænh vaø thaän troïng”.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

61

Ñoù laø moät chöùng thö maø ñöông nhieân toâi caûm thaáy raát laáy laøm haõnh dieän. Caùc nhaø baùc hoïc William Crookes,1 Alfred Wallace2 cuûa Anh vaø Camille Flammarion3 cuûa Phaùp cuõng ñaõ baøy toû nhöõng caûm tình öu aùi raát noàng haäu vaø thaân höõu. Vaøi thaùng sau ñoù, oâng C. C. Massey, moät ngöôøi Anh, töø London sang Myõ ñeå kieåm chöùng nhöõng lôøi töôøng thuaät cuûa toâi veà caùc hieän töôïng hoàn ma hieän hình ôû noâng traïi Eddy baèng caùch ñích thaân quan saùt taïi choã. Chuùng toâi thöôøng xuyeân tieáp xuùc vôùi nhau vaø ñaõ thoâng caûm nhau ñeán möùc naûy sinh moät tình thaân höõu ñaäm ñaø, moät tình baïn thaâm giao vaãn keùo daøi maõi ñeán sau naøy. Ngoaøi ra, toâi cuõng coù giao dòch baèng thö töø vaø keát thaân vôùi moät ngöôøi baïn khaùc laø oâng Stainton Moses, 1

William Crookes sinh naêm 1832, maát naêm 1919, laø nhaø hoùa hoïc vaø vaät lyù hoïc noåi tieáng thôøi ñoù. OÂng sinh taïi London vaø toát nghieäp tröôøng Royal College of Chemistry. Naêm 1859 oâng thaønh laäp taïp chí Chemical News. Naêm 1864, oâng laøm Chuû buùt taïp chí Journal of Science. OÂng ñöôïc phong töôùc hieäp só naêm 1897 vaø nhaän huaân chöông Order of Merit vaøo naêm 1910. 2 Alfred Wallace (1823-1913), nhaø töï nhieân hoïc ngöôøi Anh vaø laø ngöôøi söu taäp ñoäng vaät hoang daõ. OÂng laø ngöôøi ñaàu tieân thaønh laäp nhöõng neàn taûng cuûa thuyeát tieán hoùa qua söï choïn loïc trong töï nhieân. Lyù thuyeát cuûa oâng ñöôïc coâng boá cuøng luùc vôùi Charles Robert Darwin. Tuy hai ngöôøi laøm vieäc rieâng bieät vaø hoaøn toaøn khoâng bieát gì veà nhau, nhöng lyù thuyeát cuûa hoï haàu nhö hoaøn toaøn gioáng nhau veà cô baûn. 3 Camille Flammarion (1842 - 1925), nhaø thieân vaên hoïc noåi danh ngöôøi Phaùp.


62

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Tieán só Vaên khoa toát nghieäp Ñaïi Hoïc Oxford, giaùo sö vaên chöông vaø Anh ngöõ taïi tröôøng Ñaïi hoïc London.1 Toâi coù göûi cho oâng moät quyeån saùch cuûa toâi vaø chuùng toâi ñaõ trao ñoåi thö töø qua laïi haàu nhö haèng tuaàn trong nhieàu naêm lieân tieáp. Böùc thö ñaàu tieân cuûa oâng ta thaûo luaän veà nhöõng ñieàu kieän vaø keát quaû cuûa hieän töôïng ñoàng töû trong nhöõng buoåi leân ñaøn. OÂng löu yù toâi ñeán söï kieän naøy, laø: “Söï coù maët cuûa vaøi haïng ngöôøi trong nhöõng buoåi leân ñaøn gaây chöôùng ngaïi traàm troïng vaø coù khi laøm teâ lieät caùc hieän töôïng. Nguyeân nhaân khoâng phaûi loãi taïi hoï hay laø do moät thaùi ñoä tinh thaàn gì ñoù (chaúng haïn nhö thieáu ñöùc tin, v.v...), maø laø do baàu khoâng khí chung quanh hoï gaây neân. Ngöôøi ñoàng töû caøng nhaïy caûm bao nhieâu thì ñieàu ñoù caøng roõ reät baáy nhieâu.” OÂng Stainton Moses coøn vieát tieáp: “Söï coù maët cuûa nhieàu ngöôøi baïn toâi laøm cho moïi hieän töôïng cuûa toâi ñeàu ngöng treä, ñieàu ñoù laøm toâi raát böïc mình nhöng toâi khoâng laøm sao söûa ñoåi ñöôïc.” Baøn veà hieän töôïng bieán maát theå xaùc cuûa ngöôøi ñoàng töû (nhö tröôøng hôïp cuûa baø Compton, ñöôïc moâ 1

Naêm 1872, oâng William Stainton Moses trôû thaønh Chuû buùt cuûa baùo Light vaø ñaõ vieát nhieàu quyeån saùch noùi veà ñeà taøi taâm linh.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

63

taû laïi trong quyeån saùch cuûa toâi), oâng cho raèng ñoù laø hieän töôïng laï kyø nhaát, maø oâng khoâng theå giaûi thích, nhöng oâng tin raèng ñieàu ñoù khoâng laï gì ñoái vôùi caùc nhaø thuaät só phöông Ñoâng. Nhöõng gì toâi ñaõ trình baøy trong moät chöông tröôùc veà quyeàn naêng che laáp thò giaùc cuûa ngöôøi khaùc baèng thuaät thoâi mieân laøm thay ñoåi thò giaùc cuûa hoï coù theå giaûi thích ñöôïc ñieàu bí aån naøy vaø loaïi tröø nhieàu quan nieäm meâ tín dò ñoan khaùc, keå caû vieäc cho ñoù laø ma thuaät. Thaät khoâng uoång coâng toâi ñaõ vieát quyeån saùch ñoù, vì nhôø noù maø toâi coù ñöôïc hai ngöôøi baïn taâm giao troïn ñôøi nhö Stainton Moses vaø Massey. Nhöng coøn hôn theá nöõa, noù ñaõ thay ñoåi cuoäc ñôøi toâi vaø ñaùnh daáu moät giai ñoaïn lòch söû. Trong thôøi gian oâng Massey löu truù taïi Myõ, chuùng toâi ñaõ cuøng nhau vieáng thaêm nhieàu nhaø ñoàng töû, vaø oâng laø moät trong nhöõng ngöôøi ñaàu tieân ñaõ cuøng baø Blavatsky vaø toâi thaønh laäp Hoäi Thoâng Thieân Hoïc Theá Giôùi vaøo khoaûng cuoái naêm aáy (1875).


64

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

III.

T

röôùc ñaây toâi coù noùi veà Signor B., moät ngheä só ngöôøi YÙ coù pheùp thuaät, ñaõ coù laàn ñeán vieáng baø Blavatsky taïi New York. Moät buoåi toái muøa thu naêm 1875, ngay sau khi thaønh laäp Hoäi Thoâng Thieân Hoïc, toâi ñaõ chöùng kieán hieän töôïng laï luøng cuûa y, laøm möa baèng caùch sai khieán nhöõng tinh linh trong khoâng gian. Ñoù laø moät ñeâm traêng troøn, baàu trôøi xanh bieác khoâng coù moät cuïm maây che. Y goïi baø Blavatsky vaø toâi ra ngoaøi lan-can, daën toâi haõy bình tónh vaø hoaøn toaøn im laëng, duø baát cöù vieäc gì xaûy ra. Keá ñoù, y laáy trong tuùi aùo moät tôø giaáy cöùng ñoä baèng khoå taäp hoïc troø vaø ñöa veà phía maët traêng. Treân moät maët giaáy coù veõ baèng maøu nöôùc moät soá hình vuoâng vöùc, trong moãi oâ vuoâng coù moät con soá dò kyø, nhöng y khoâng cho toâi caàm laáy hoaëc xem xeùt. Toâi ñöùng gaàn sau löng y vaø coù theå caûm thaáy thaân mình y cöùng ñô nhö trong moät côn taäp trung yù chí maõnh lieät. Ñoä moät laùt, y chæ vaøo maët traêng, roài chuùng toâi thaáy nhöõng luoàng maây ñen töø vaønh traêng tuoân ra vaø bay veà phía chaân trôøi. Toâi baát giaùc thoát leân moät tieáng keâu kinh ngaïc,


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

65

nhöng nhaø phuø thuûy naém chaët tay toâi vôùi baøn tay cöùng nhö saét vaø ra hieäu cho toâi haõy im laëng. Luoàng maây ñen bay ra caøng luùc caøng nhanh vaø keùo ra caøng daøi. Noù lan daàn thaønh hình reõ quaït, vaø trong choác laùt ñaõ coù nhöõng ñaùm maây ñen khaùc xuaát hieän raûi raùc treân neàn trôøi moãi choã moät ít, roài hôïp thaønh khoái vaø di chuyeån raát nhanh. Neàn trôøi ñaõ trôû neân u aùm vì maây ñen bao phuû, maët traêng maát daïng vaø moät côn möa ñoå xuoáng khieán chuùng toâi phaûi lui vaøo nhaø. Khoâng coù saám seùt, cuõng khoâng coù gioù, maø chæ coù moät côn möa raøo ñöôïc taïo neân trong voøng moät khaéc ñoàng hoà bôûi con ngöôøi kyø bí aáy. Khi chuùng toâi ñeán gaàn aùnh saùng cuûa ngoïn ñeøn, toâi nhaän thaáy göông maët nhaø phuø thuûy bieåu loä nhöõng neùt raén roûi cöông nghò nhö saét theùp vaø hai haøm raêng nghieán chaët, gioáng nhö saéc thaùi ngöôøi ta nhìn thaáy treân göông maët cuûa nhöõng binh só taùc chieán ngoaøi maët traän. Quaû thaät vaäy, y vöøa môùi chieán ñaáu vaø chinh phuïc nhöõng ñaïo binh tinh linh nguõ haønh, moät kyø coâng ñoøi hoûi söï taän duïng taát caû nghò löïc trong con ngöôøi. Signor B. khoâng ôû laïi vôùi chuùng toâi laâu, maø hoái haû caùo töø ra veà. Vaø vì ñeâm ñaõ khuya neân toâi cuõng lui veà phoøng rieâng vaøi phuùt sau ñoù. Neàn ñaù treân ñöôøng loä ñaõ trôn öôùt vì möa, khoâng khí laïnh vaø aåm.


66

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Toâi vöøa vaøo phoøng ngoài huùt thuoác thì nghe tieáng chuoâng reo, vaø khi ra môû cöûa tröôùc, toâi thaáy Signor B. ñöùng treân ngöôõng cöûa, göông maët taùi xanh vaø moät phaàn ñaõ kieät söùc. Y xin loãi vì ñaõ laøm phieàn toâi vaø xin moät ly nöôùc uoáng. Toâi môøi y böôùc vaøo nhaø. Sau khi y ñaõ uoáng nöôùc vaø ngoài nghæ moät laùt, chuùng toâi môùi noùi chuyeän veà nhöõng vaán ñeà huyeàn hoïc vaø caâu chuyeän keùo daøi trong moät luùc khaù laâu. Toâi nhaän thaáy y saün saøng thaûo luaän veà caùc vaán ñeà vaên chöông, ngheä thuaät hay khoa hoïc, nhöng laïi voâ cuøng deø daët khi noùi veà khoa Huyeàn moân vaø kinh nghieäm caù nhaân cuûa y trong vieäc phaùt trieån taâm linh. Tuy nhieân, y giaûi thích raèng taát caû nhöõng gioáng tinh linh nguõ haønh ñeàu coù theå chòu söï kieàm cheá cuûa con ngöôøi khi phaùt trieån ñöôïc nhöõng tieàm naêng thieân phuù cuûa mình. Chöøng ñoù, yù chí seõ trôû thaønh moät söùc maïnh voâ ñòch laøm cho taát caû nhöõng gioáng sinh vaät thaáp keùm hôn, goàm caû caùc loaïi tinh linh nguõ haønh, ñeàu phaûi chòu khuaát phuïc. Signor B. noùi raèng, söï thaät laø khoâng heà coù nhöõng luoàng khoùi ñen töø vaàng traêng bay ra, ñoù chæ laø moät aûo giaùc ñöôïc taïo ra bôûi söï taäp trung tö töôûng cuûa y treân maët traêng. Nhöng quaû thaät toâi coù nhìn thaáy nhöõng ñaùm maây ñen xuaát hieän treân neàn trôøi trong saùng vaø


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

67

nhìn thaáy möa rôi. Y löu yù toâi söï kieän aáy ñeå toâi suy gaãm. Nhöng roài y laïi ñöa ra moät lôøi khuyeân laøm toâi raát ngaïc nhieân. Toâi ñaõ thaáy y raát hoøa thuaän vôùi baø Blavatsky, hoï ñaõ töøng noùi chuyeän raát côûi môû vaø ñaày tình thaân höõu vôùi nhau veà caùc vaán ñeà theá söï cuõng nhö veà khoa hoïc Huyeàn moân, vaø ñaõ cuøng so taøi trong vieäc thöïc hieän caùc hieän töôïng nhö hieän töôïng hai con böôùm traéng. Bôûi vaäy, toâi voâ cuøng ngaïc nhieân khi thaáy y laøm ra veû bí maät vaø caûnh giaùc toâi neân ñoaïn tuyeät moïi söï giao du thaân maät vôùi baø. Y noùi, baø laø moät phuï nöõ ñoäc aùc, raát nguy hieåm, vaø seõ ñem tai hoïa ñeán cho toâi neáu toâi cöù tieáp tuïc moái lieân heä giöõa toâi vôùi baø. Y noùi raèng y phaûi ñeán caûnh giaùc toâi ñieàu aáy theo leänh cuûa moät vò chaân sö maø toâi ñaõ töøng nghe y nhaéc ñeán thaùnh danh trong nhöõng caâu chuyeän vôùi baø Blavatsky vaø toâi. Toâi nhìn thaúng vaøo maët y ñeå thöû doø xem coù moät yù nghóa aån giaáu gì chaêng trong nhöõng lôøi khuyeân voâ lyù ñoù, vaø sau cuøng toâi noùi: “Thöa oâng, toâi bieát raèng ñaáng cao caû maø oâng vöøa nhaéc ñeán quaû coù thaät. Sau khi ñaõ nhìn thaáy oâng thöïc hieän pheùp thuaät vöøa roài. Toâi coù ñuû lyù do ñeå ngôø raèng oâng coù lieân heä vôùi ngaøi hay vôùi Quaàn tieân hoäi. Toâi cuõng saün saøng tuaân lònh ngaøi cho duø phaûi hy sinh tính maïng toâi. Nhöng toâi


68

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

yeâu caàu oâng haõy ñöa ra moät baèng chöùng cuï theå ñeå chöùng minh moät caùch roõ raøng, tích cöïc vaø khoâng theå nghi ngôø, raèng baø Blavatsky laø ngöôøi phuï nöõ aùc ñoäc nhö oâng dieãn taû, vaø chaân sö muoán toâi phaûi chaám döùt moïi söï lieân heä vôùi baø.” Ngöôøi phuø thuûy YÙ do döï, noùi laép baép vaøi lôøi voâ nghóa, vaø chuyeån ñeà taøi sang chuyeän khaùc. Tuy y coù theå keùo maây ñen ra khoûi maët traêng, y vaãn khoâng theå gieo söï ngôø vöïc haéc aùm vaøo loøng toâi ñoái vôùi ngöôøi baïn Ñaïo vaø ngöôøi höôùng daãn toâi ñi xuyeân qua nhöõng ngoõ ngaùch bí hieåm cuûa khoa Huyeàn moân. Sau ñoù toâi coù keå laïi söï vieäc naøy cho baø Blavatsky nghe! Baø mæm cöôøi noùi raèng toâi ñaõ vöôït qua cuoäc thöû thaùch sô ñaúng ñoù moät caùch toát ñeïp, vaø vieát vaøi chöõ cho Signor B. khuyeân oâng ta haõy “queân ñi con ñöôøng ñeán nhaø baø”.


69

CHÖÔNG BOÁN NHAÛY VAØO VOØNG CHIEÁN

I.

N

höõng cuoäc tranh luaän vaø buùt chieán maø caùc baøi phoùng söï vaø quyeån saùch cuûa toâi ñaõ gaây ra trong caùc giôùi, trong ñoù baø Blavatsky vaø toâi ñeàu coù döï phaàn; söï toá giaùc vaø beânh vöïc caùc ñoàng töû Holmes; vaø nhöõng cuoäc bình luaän soâi noåi keùo daøi veà khoa Thaàn Linh Hoïc trong baùo giôùi AÂu-Myõ, ñaõ ñöa ñeán vaøi haäu quaû thuaän lôïi, trong ñoù coù hai ñieàu quan troïng laø: 1. Vieäc trình baøy nhöõng quan nieäm Huyeàn moân cuûa Ñoâng phöông laøm cho theá giôùi Taây phöông phaûi chuù yù; 2. Vieäc khai sinh ra Hoäi Thoâng Thieân Hoïc theá giôùi. Söï thaønh laäp Hoäi Thoâng Thieân Hoïc khoâng phaûi do pheùp maàu cuûa caùc chaân sö theo nhöõng chuyeän bòa ñaët laùo leáu, maø laø keát quaû töï nhieân cuûa nhöõng giai ñoaïn dieãn bieán tuaàn töï, nhö ñoäc giaû seõ thaáy trong nhöõng thö töø maø chuùng toâi vieát cho caùc baùo trong giai ñoaïn ban ñaàu, vaø


70

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott coù trích luïc vaøi ñoaïn döôùi ñaây. Nhöõng chi tieát coù veû khoâ khan, nhöng coù taàm möùc quan troïng nhö nhöõng taøi lieäu lòch söû.

Nhö ñaõ noùi tröôùc ñaây, söï coâng kích nhaèm vaøo caùc ñoàng töû Eddy coù taùnh caùch töï quaûng caùo cuûa Baùc só Beard, moät löông y chuyeân khoa chöõa trò baèng ñieän ôû New York, vaø söï tuyeân boá doái traù raèng oâng ta coù theå taïo ra nhöõng hieän töôïng ñoù “vôùi nhöõng trang phuïc reû tieàn chöøng ba ñoâ-la”, ñaõ laøm cho baø Blavatsky phaãn noä ñeán möùc ñaõ “loät da soáng” oâng ta trong moät böùc thö traû lôøi naåy löûa ñaêng treân nhaät baùo Graphic, vaø thaùch ñoá oâng ta ñaùnh cuoäc naêm ngaøn ñoâ-la aên thua vôùi baø veà söï vieäc treân. Chính söï vieäc aáy ñaõ laøm cho quaàn chuùng Myõ laàn ñaàu tieân bieát ñeán teân tuoåi baø. Leõ töï nhieân ñaõ coù söï lieân keát thaønh hai nhoùm ñoái laäp nhau: nhoùm Thaàn linh hoïc vaø caùc ñoàng töû theo veà phe baø Blavatsky. Coøn nhöõng keû choáng ñoái, nhaát laø caùc nhaø baùc hoïc coù khuynh höôùng duy vaät, thì ñöùng veà phía nhöõng ngöôøi uûng hoä Baùc só Beard. Keû thuû lôïi trong cuoäc tranh chaáp naøy laïi chính laø oâng Beard, vì ñoù laø moät maùnh khoùe coù taùc duïng quaûng caùo cho teân tuoåi oâng vaø khoa ñieän y cuûa oâng vôùi keát quaû vöôït hôn mong ñôïi.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

71

Caùc nhaät baùo Myõ ñeàu bình luaän veà böùc thô khieâu khích naåy löûa cuûa baø Blavatsky choáng laïi Baùc só Beard. Baø cuõng ñaõ traû lôøi phoûng vaán cuûa caùc baùo, do ñoù teân tuoåi cuûa baø caøng vang doäi khaép nôi khi cuoäc tranh luaän caøng keùo daøi. Nhö ñaõ noùi tröôùc ñaây, baø ñöùng treân laäp tröôøng cuûa moät nhaø Thaàn linh hoïc, khoâng nhöõng tin töôûng maø coøn bieát roõ raèng nhöõng trí löïc “nhieáp” vaøo caùc ñoàng töû ñeå giaùng ngoân hoaëc giaùng buùt, thöïc hieän caùc hieän töôïng höõu hình, vaø hieän hình toaøn dieän hoaëc cuïc boä, chaúng haïn nhö chæ hieän coù nhöõng göông maët, baøn tay hoaëc baøn chaân, hay nhöõng phaàn khaùc trong thaân mình, taát caû ñeàu laø do taùc ñoäng cuûa nhöõng vong hoàn ngöôøi cheát, khoâng hôn khoâng keùm. Veà sau, baø Blavatsky cho toâi bieát raèng söï boäc phaùt cuûa nhöõng hieän töôïng thoâng linh ôû khaép nôi chính laø do Quaàn tieân hoäi phaùt ñoäng nhö moät phöông tieän ñeå trôï giuùp cô tieán hoùa. Nhö vaäy, nhöõng hoaït ñoäng cô buùt, ñoàng töû, khoâng theå bò xem laø tuyeät ñoái baát haûo nhö vaøi nhaø Thoâng thieân hoïc cöïc ñoan ñaõ tuyeân boá, vì theo choã toâi bieát veà caùc ñaáng chaân sö thì ngöôøi ta khoâng theå quan nieäm raèng caùc ngaøi laïi duøng moät phöông tieän hoaøn toaøn baát haûo, cho duø laø vì lôïi ích nhaân loaïi.


72

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Trong soá baùo Daily Graphic maø baø Blavatsky göûi ñaêng böùc thö phaûn baùc Baùc só Beard, cuõng coù ñaêng tieåu söû cuûa baø do chính baø cung caáp theo yeâu caàu cuûa toøa soaïn. Baø vieát: ... “Naêm 1858, toâi trôû veà Paris vaø coù dòp laøm quen vôùi nhaø Thaàn linh hoïc Daniel Home... OÂng naøy ñaõ caûi hoùa toâi theo Thaàn linh hoïc... Sau ñoù toâi trôû veà Nga vaø caûi hoùa cha toâi theo Thaàn linh hoïc.” Trong moät baøi baùo beânh vöïc caùc nhaø ñoàng töû Holmes choáng laïi nhöõng keû ñaû kích, baø noùi veà Thaàn linh hoïc nhö “tín ngöôõng cuûa chuùng toâi” hay “lyù töôûng cuûa chuùng toâi”; vaø ôû moät choã khaùc, baø vieát: “Neáu nhöõng ngöôøi theo Thaàn linh hoïc chuùng toâi bò ngöôøi ta cheâ cöôøi, nhaïo baùng, cheá gieãu, chaâm choïc, thì ít nhaát chuùng toâi cuõng phaûi ñöôïc bieát lyù do taïi sao?” Trong soá baùo Spiritual Scientist (Khoa hoïc Taâm linh) ra ngaøy 8 thaùng 3 naêm 1875, baø noùi coù vaøi khuynh höôùng cho raèng maëc daàu tính caùch chaân thaät thieâng lieâng cuûa khoa Thaàn linh hoïc vaø giaùo lyù cuûa nhöõng vò baûo trôï voâ hình (nhöõng vong linh khuaát maët cuûa nhöõng leân ñaøn), moät soá nhaø Thaàn Linh Hoïc ñaõ khoâng bieát taän duïng cô hoäi ñoù ñeå hoïc laáy baøi hoïc voâ tö vaø coâng baèng.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

73

Ñoù laø moät vieäc laøm raát can ñaûm, ñaày haøo khí, hoaøn toaøn bieåu loä caù tính cuûa baø khi baø nhaûy vaøo voøng chieán vì baát cöù lyù töôûng naøo maø baø ñaûm nhaän nhö chaùnh nghóa cuûa mình. Nhö ñaõ noùi tröôùc ñaây, chính vì loøng yeâu töï do vaø chaùnh nghóa maø baø ñaõ cuøng vôùi moät nhoùm phuï nöõ chieán ñaáu trong haøng nguõ cuûa nhaø aùi quoác Garibaldi vaø maïo hieåm lao mình vaøo traän ñaùnh aùc lieät ôû Mentana. Baây giôø, khi thaáy caàn phaûi beânh vöïc lyù töôûng taâm linh ñeå chieán ñaáu choáng laïi khuynh höôùng duy vaät cöïc ñoan thì baø chaáp nhaän caû söï oâ nhieãm khi phaûi tieáp xuùc vôùi boïn ñoàng töû giaû maïo, vôùi nhöõng loaïi aâm binh baát haûo, hay vôùi phe voâ luaân trong giôùi Thaàn linh hoïc chuû tröông töï do luyeán aùi vaø thoaùt ly gia ñình. Khoâng moät ñieàu baát lôïi naøo trong nhöõng söï vieäc keå treân laøm cho baø do döï, duø chæ trong thoaùng choác, khi baø thaáy caàn ñöùng vaøo haøng nguõ cuûa phaùi Thaàn linh hoïc ñeå choáng laïi nhöõng keû duy vaät cöïc ñoan. Ñöôøng loái cuûa baø coù theå bò moät soá ngöôøi leân aùn, ngoân ngöõ cuûa baø coù theå bò xem laø hoaøn toaøn ñoàng yù vaø chaáp nhaän khuynh höôùng Thaàn linh hoïc maø veà sau chính baø seõ leân tieáng coâng kích thaäm teä khoâng tieác lôøi. Nhöng neáu laáy coâng taâm maø xeùt ñoaùn, ngöôøi ta phaûi nhaän ñònh roõ tình traïng xaõ hoäi cuûa thôøi baáy giôø. Ngöôøi ta phaûi nhaän ñònh roõ kieán thöùc saâu roäng cuûa baø, treân lyù thuyeát laãn caû thöïc haønh, veà nhöõng hieän


74

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

töôïng huyeàn linh maø ngöôøi ñôøi caàn phaûi bieát tröôùc khi bò loâi cuoán theo caùi traøo löu ñoäc haïi cuûa nhöõng ngöôøi duy vaät cöïc ñoan. Nhieàu ngöôøi trong chuùng ta coù leõ ñaõ duøng moät ngoân ngöõ deø daët caån thaän hôn ñeå traùnh rôi vaøo quaù nhieàu nhöõng maâu thuaãn vaø roái raém veà sau naøy. Nhöng tröôøng hôïp cuûa baø laïi hoaøn toaøn khaùc haún. Baø laø moät nhaân vaät ñoäc ñaùo treân taát caû moïi phöông dieän, veà trí löïc vaø quyeàn naêng thaàn bí, cuõng nhö veà khí chaát vaø veà phöông phaùp tranh luaän. Moät trong nhöõng muïc ñích cuûa taäp Hoài Kyù naøy laø chæ ra raèng, vôùi taát caû nhöõng söï thieáu soùt raát caän nhaân tính vaø caùi coá taät ngaùo ngoå maø ngöôøi ta coù theå gaùn cho baø, baø vaãn laø moät nhaân vaät ñaëc bieät, phi phaøm, moät ngöôøi daønh troïn cuoäc ñôøi ñeå laøm moät coâng vieäc vó ñaïi phuïng söï theá gian, nhöng laïi bò ngöôøi ñôøi pheâ phaùn moät caùch muø quaùng vaø voâ ôn baïc nghóa.

II.

T

rong nhöõng cuoäc thöû nghieäm rieâng tö giöõa chuùng toâi veà caùc hieän töôïng thaàn linh, baø Blavatsky ñaõ chæ daãn cho toâi bieát veà söï hieän höõu cuûa giôùi tinh linh nguõ haønh. Nhôø ñoù toâi môùi bieát phaân bieät hai loaïi sinh vaät khaùc nhau trong vieäc taïo


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

75

neân caùc hieän töôïng, laø nhöõng tinh linh nguõ haønh vaø nhöõng vong hoàn ngöôøi cheát. Vaøo khoaûng cuoái naêm 1874, nhôø moät dòp may hieám coù ñöôïc ñoïc qua nhöõng quyeån saùch quyù veà khoa hoïc Huyeàn moân taïi thö vieän Watkinson neân toâi ñöôïc chuaån bò khaù nhieàu veà phaàn kieán thöùc ñeå coù theå hieåu nhöõng lôøi giaûi thích khaåu truyeàn cuûa baø vaø nhöõng hieän töôïng thoâng linh kyø dieäu do baø taïo ra ñeå chöùng minh cho nhöõng lôøi giaûi thích ñoù. Thôøi kyø hoïc hoûi cuûa toâi luùc aáy qua saùch vôû, qua lôøi daãn giaûi khaåu truyeàn vaø söï quan saùt caùc hieän töôïng, cuõng ñuû chuaån bò cho toâi moät baûn lónh khaù vöõng vaøng veà khoa hoïc Huyeàn moân cho ñeán khi baø baét ñaàu coâng vieäc soaïn boä saùch “Veùn maøn Isis” vaø môøi toâi coäng taùc. Khoaûng ñaàu naêm 1875, chuùng toâi baét ñaàu löu yù ñeán tôø “Khoa hoïc Taâm linh”, moät taïp chí tieán boä vaø ñoäc laäp taïi Boston do oâng Gerry Brown laøm Chuû buùt kieâm Chuû nhieäm. Nhu caàu caáp baùch cuûa thôøi baáy giôø laø moät tôø baùo vöøa ñöôïc xem nhö cô quan ngoân luaän cuûa Thaàn linh hoïc, vöøa coù theå khuyeán khích caùc nhaø Thaàn linh hoïc haõy quan saùt chaët cheõ hôn taùc phong, haïnh kieåm vaø khaû naêng thoâng linh cuûa nhöõng ñoàng töû, vaø haõy kieân


76

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

nhaãn laéng nghe nhöõng lyù thuyeát veà caùc vong linh ôû coõi aâm cuøng söï giao tieáp cuûa hoï vôùi ngöôøi soáng. Nhöõng taïp chí khaùc cuõ kyõ hôn thuoäc loaïi naøy laïi quaù baûo thuû, coøn tôø baùo cuûa oâng Brown döôøng nhö ñang tieán böôùc baèng caùch maïnh daïn chæ trích nhöõng söï laïm duïng ñöông thôøi. Böùc thö chuùng toâi göûi cho oâng Brown ñaêng treân taïp chí aáy vaøo ngaøy 8 thaùng 3 naêm 1875 ñaõ khôûi ñaàu nhöõng moái lieân heä giöõa chuùng toâi, vaø trong voøng moät thaùng sau, y ñaõ ñöôïc ñaët döôùi söï chaêm soùc bieät ñaõi cuûa nhöõng theá löïc hoã trôï ñöùng sau baø Blavatsky. Trong soá taïp chí thaùng 4 naêm aáy, toâi coù ñaêng moät baûn thoâng tö ñaëc bieät vôùi töïa ñeà: “Thoâng tö quan troïng cho caùc nhaø Thaàn linh hoïc”. Ñieàu quan troïng cuûa noù ñoái vôùi oâng Gerry Brown laø lôøi höùa trôï giuùp baøi vôû vaø taøi chaùnh, coøn ñoái vôùi coâng chuùng haâm moä phong traøo Thaàn linh hoïc thì noù cho bieát raèng taïp chí aáy seõ ñöôïc söû duïng nhö cô quan cuûa moät phong traøo môùi, nhaèm muïc ñích ñaët khoa Thaàn linh hoïc ôû Myõ treân moät neàn taûng trieát hoïc vaø trí thöùc vöõng chaõi hôn tröôùc, thay vì chæ chuù troïng ñeán nhöõng thoâng ñieäp cô buùt vaø nhöõng hieän töôïng taàm thöôøng, khoâng ñuû thoûa maõn nhöõng boä oùc khoa hoïc. Chính toâi ñaõ töï thaûo ra baûn thoâng tö ñoù, töï söûa chöõa baûn keõm tröôùc khi in vaø töï chi traû phí toån aán


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

77

loaùt. Noùi theá coù nghóa laø ngoaøi toâi ra, khoâng moät ai nhuùng tay vaøo coâng vieäc naøy, hoaëc theâm bôùt moät chöõ naøo trong baûn thaûo, hoaëc ñieàu khieån haønh ñoäng cuûa toâi baèng baát cöù caùch naøo. Toâi vieát baûn thoâng tö aáy ñeå thi haønh yù ñònh cuûa chaân sö. Ngaøi daïy chuùng toâi haõy trôï giuùp vò Chuû nhieäm tôø taïp chí aáy trong giai ñoaïn khoù khaên hieän taïi baèng ñuû moïi caùch, veà phöông dieän taøi chaùnh cuõng nhö ñoùng goùp baøi vôû. Khi baûn thoâng tö ñaõ soaïn thaûo xong vaø ñöa in, toâi vieát thö hoûi baø Blavatsky raèng theo yù baø thì toâi coù neân kyù teân vaøo baûn thoâng tö aáy khoâng. Baø traû lôøi raèng theo yù muoán cuûa caùc chaân sö thì noù phaûi ñöôïc kyù teân nhö sau: “Thay maët Hoäi Ñoàng Tieân Thaùnh, phaân hoäi Luxor (Ai Caäp)”. Toâi laøm y theo lôøi baø, vaø baûn thoâng tö ñöôïc coâng boá. Sau ñoù, baø giaûi thích raèng coâng vieäc cuûa chuùng toâi ñöôïc giaùm saùt bôûi moät uûy ban goàm baûy vò chaân sö thuoäc phaân hoäi Ai Caäp cuûa Quaàn tieân hoäi. Vì baø chöa ñoïc qua baûn thoâng tö laàn naøo, luùc aáy toâi môùi ñöa cho baø moät baûn vaø baø baét ñaàu ñoïc moät caùch chaêm chuù. Ñoïc xong, baø baát giaùc cöôøi lôùn, vaø baûo toâi nhìn xem nhöõng chöõ caùi ôû ñaàu caâu cuûa moãi ñoaïn vaên trong ñoù. Toâi laáy laøm ngaïc nhieân voâ cuøng maø nhaän thaáy raèng nhöõng chöõ caùi ñoù neáu ñem gheùp


78

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

laïi thì hôïp thaønh thaùnh danh cuûa vò chaân sö Ai Caäp, sö phuï cuûa toâi luùc aáy! Sau ñoù ít laâu, toâi nhaän ñöôïc moät chöùng thö vieát baèng möïc vaøng treân moät tôø giaáy xanh, daøy, cho bieát raèng toâi ñöôïc chính thöùc lieân heä ñeán cô quan naøy, vaø ñaët döôùi söï giaùm saùt cuûa ba vò chaân sö. Trong nhöõng kinh nghieäm huyeàn linh cuûa toâi luùc ban ñaàu, khoâng coù gì gaây aán töôïng saâu xa trong trí oùc toâi hôn laø nhöõng söï vieäc treân. Ñieàu aáy chöùng minh cho toâi thaáy raèng söï chuyeån di tö töôûng giöõa vò chaân sö vaø ñeä töû vaãn laø moät vieäc xaûy ra thöôøng xuyeân, maø khoâng gian khoâng heà laøm ngaên caùch, chöôùng ngaïi. Noù cuõng chöùng toû raèng trong coâng vieäc phuïng söï theá gian, ngöôøi ñeä töû thöôøng ñöôïc caùc ñaáng cao caû dìu daét, höôùng daãn ñeå laøm nhöõng coâng taùc maø caùc ngaøi muoán ñöôïc thöïc hieän, trong khi ñoù ngöôøi ñeä töû vaãn khoâng heà hay bieát chi caû. Trong toaøn boä lòch söû hoäi Thoâng Thieân Hoïc theá giôùi, ai ñaõ bieát ñöôïc coù bao nhieâu tröôøng hôïp maø moãi ngöôøi trong chuùng ta voâ tình ñaõ laøm nhöõng gì caàn phaûi laøm, nhöng nhöõng vieäc ñoù coù leõ ñaõ khoâng ñöôïc thi haønh neáu khoâng coù moät aûnh höôûng naøo töø beân ngoaøi ñeán thuùc ñaåy chuùng ta? Vaø coù bao nhieâu loãi laàm tai haïi maø moãi ngöôøi trong chuùng ta ñaõ laøm, bôûi vì chuùng ta ñöôïc töï do haønh ñoäng theo nhöõng duïc


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

79

voïng caù nhaân, keát quaû cuûa söï voâ minh, heøn keùm, hay thaønh kieán heïp hoøi rieâng tö cuûa chính mình? Ngöôøi ta thöôøng töï hoûi taïi sao nhöõng vuï tranh chaáp, xung ñoät, nhöõng côn bieán ñoäng gaây ra bao nhieâu tai tieáng, xuùc phaïm ñeán thanh danh cuûa Hoäi, laïi khoâng ñöôïc caùc chaân sö tieân lieäu tröôùc vaø ngaên chaën? Taïi sao baø Blavatsky khoâng ñöôïc cho bieát tröôùc veà nhöõng haønh ñoäng cuûa nhöõng keû phaûn boäi, vaø trong nhöõng côn khuûng hoaûng nghieâm troïng nhaát cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc, khoâng heà thaáy coù söï trôï giuùp naøo, vaø khoâng coù moät vò höôùng daãn taâm linh naøo xuaát hieän? Leõ taát nhieân, nhöõng caâu hoûi ñoù thaät raát voâ lyù. Caùc chaân sö voán ñaõ naém vöõng luaät nhaân quaû, khoâng theå söû duïng chuùng ta nhö nhöõng hình noäm ñeå cho caùc ngaøi giaät daây, hoaëc nhö nhöõng con thuù nhaø ñaõ ñöôïc taäp luyeän laøm theo yù chuû. Caùc ngaøi khoâng theå söû duïng chuùng ta moät caùch maùy moùc theo nhöõng ñöôøng loái ñaõ ñònh saün, can thieäp vaøo nghieäp quaû cuûa moãi ngöôøi, vaø xaâm phaïm ñeán quyeàn töï do haønh ñoäng cuûa chuùng ta. Vaøo moät thôøi kyø nhaát ñònh, trong cô tieán hoùa cuûa nhaân loaïi, coù leõ caàn coù moät ngöôøi naøo ñoù phaûi laøm, phaûi vieát hoaëc noùi ra moät ñieàu gì ñoù, maø nhöõng ñieàu naøy, khi thöïc hieän xong seõ ñöa ñeán caû moät loaït nhöõng haäu quaû mong muoán. Neáu ñieàu ñoù khoâng taïo


80

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

neân nghieäp quaû baát lôïi cho ñöông söï, thì söï thuùc ñaåy voâ vi ñeå laøm coâng vieäc caàn thieát ñoù seõ ñöôïc ñöa ñeán cho y. Thí duï, vaän maïng cuûa theá giôùi naèm trong tay cuûa vaøi ba vò laõnh tuï hay nguyeân thuû quoác gia cuûa moät vaøi sieâu cöôøng quoác. Neáu moät bieán coá nhoû nhaët naøo ñoù xaûy ra, moät quoác gia coù theå bò tieâu dieät, hoaëc moät trieàu ñaïi trôû thaønh tai hoïa cho caû moät daân toäc, hoaëc moät thôøi kyø hoøa bình vaø tieán boä cho nhaân loaïi coù theå ñöôïc môû maøn. Neáu trong giai ñoaïn lòch söû ñoù, moät trong nhöõng ñieàu keå treân caàn phaûi xaûy ra vì söï lôïi ích chung cuûa toaøn theå nhaân loaïi, vaø neáu khoâng coù moät caùch naøo khaùc ñeå gaây neân côn khuûng hoaûng caàn thieát, thì chöøng ñoù söï khieán xui cho moät vò laõnh tuï ra tay haønh ñoäng coù theå ñeán töø beân ngoaøi. Ñaây laø moät tröôøng hôïp ñôn giaûn hôn, ñaõ xaûy ra trong lòch söû. Trong khoa coå hoïc Ai Caäp, ngöôøi ta ñaõ ñaït tôùi moät trình ñoä maø söï tieán boä cuûa theá giôùi ñoøi hoûi moät chìa khoùa tinh vi hôn ñeå ñoïc nhöõng coå töï bí maät trong caùc Kim töï thaùp. Giôø ñaõ ñieåm ñeå tieát loä theâm nhöõng chaân lyù thaâm saâu vaø voâ cuøng quan troïng haøm chöùa trong khoa coå töï cuûa neàn vaên minh coå Ai Caäp. Vì khoâng coù caùch naøo khaùc, moät ngöôøi noâng daân AÛ Raäp ñöôïc xui khieán ñeán ñaøo xôùi moät khoaûnh ñaát naøo ñoù, hoaëc khai quaät moät ngoâi moä ñaù vaø caïy baät leân moät naép hoøm ñöïng xaùc öôùp. Ngöôøi ta tìm thaáy moät bia ñaù hoaëc moät môù laù chæ-thaûo coù khaéc coå töï.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

81

Ngöôøi noâng daân naøy sau ñoù ñem baùn cho moät nhaø khaûo coå, roài sau ñoù ñöôïc chuyeån ñeán tay caùc nhaø Ai Caäp hoïc uyeân baùc nhö Champollion1 hay Ebers.2 Caùc oâng naøy môùi tìm thaáy caùi chìa khoùa ñaõ maát, vaø nhôø ñoù môùi ñoïc ñöôïc nhieàu baûn vaên coå xöa voâ cuøng quan troïng. Söï xui khieán töôûng chöøng nhö tình côø laøm cho ngöôøi noâng daân thaát hoïc ñaøo xôùi leân ñöôïc nhöõng taøi lieäu coå ñaõ bò choân laáp töø laâu, laïi do chính söï trôï giuùp cuûa caùc ñaáng voâ hình, tuy aån taøng nhöng luoân luoân dìu daét söï tieán boä cuûa nhaân loaïi. 1

2

Töùc Jean François Champollion (1790-1832), nhaø Ai Caäp hoïc ngöôøi Phaùp, laø ngöôøi ñaët neàn moùng cho khoa Ai Caäp hoïc hieän ñaïi. OÂng ñeå laïi moät soá taùc phaåm noåi tieáng, trong ñoù coù quyeån Summary of the Hieroglyphic System of the Ancient Egyptians – 1824) (Heä thoáng coå töï Ai Caäp cöông yeáu), Egyptian Grammar – 1836-1841 (Ngöõ phaùp Ai Caäp) vaø Egyptian Dictionary – 1842-1843 (Töø ñieån Tieáng Ai Caäp). Hai taùc phaåm sau chæ ñöôïc xuaát baûn sau khi oâng ñaõ qua ñôøi. Töùc Georg Moritz Ebers (1837-1898), nhaø Ai Caäp hoïc kieâm tieåu thuyeát gia ngöôøi Ñöùc, sinh taïi Berlin vaø toát nghieäp caùc tröôøng Ñaïi hoïc Göttingen, Berlin, and Jena. Naêm 1865, oâng laø giaûng vieân boä moân Ai Caäp hoïc ôû tröôøng Ñaïi hoïc Jena vaø naêm 1870 chuyeån ñeán laøm giaùo sö tröôøng Ñaïi hoïc Leipzig cho ñeán naêm 1889. Töø naêm 1869 ñeán 1873 oâng ñaõ 2 laàn ñeán Ai Caäp vaø trong chuyeán ñi thöù nhì oâng phaùt hieän boä saùch vieát treân chæ thaûo noåi tieáng ñöôïc mang teân oâng. Vaøo naêm 1874 oâng thöïc hieän coâng trình chænh lyù boä saùch coå naøy. Hieän nay noù vaãn coøn ñöôïc löu giöõ taïi thö vieän tröôøng Ñaïi hoïc Leipzig. Coâng trình nghieân cöùu khoa hoïc quan troïng ñaàu tieân cuûa oâng ñöôïc coâng boá trong quyeån saùch Egypt and the Books of Moses – 1867-1868 (Ai Caäp vaø boä saùch cuûa Moses). Ngoaøi vieäc nghieân cöùu hoïc thuaät, oâng cuõng vieát tieåu thuyeát lòch söû vôùi boái caûnh Ai Caäp, nhaèm phoå bieán nhöõng hieåu bieát veà ñaát nöôùc naøy. Tieåu thuyeát thaønh coâng nhaát cuûa oâng laø boä Coâng chuùa Ai Caäp, goàm 3 quyeån, xuaát baûn naêm 1864.


82

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Xin keå ra ñaây moät tröôøng hôïp caù nhaân gaàn guõi vôùi chuùng ta hôn: Moät ngaøy noï toâi boãng döng caûm thaáy moät söï thoâi thuùc phaûi ñi mua moät tôø baùo; trong ñoù toâi ñoïc thaáy moät chuyeän gì ñoù vaø ñieàu ñoù thuùc ñaåy toâi coù moät haønh ñoäng töï nhieân; vieäc aáy laïi laøm cho toâi tieáp xuùc vôùi baø Blavatsky vaø bôûi ñoù môùi coù hoäi Thoâng Thieân Hoïc ra ñôøi vaø nhöõng haäu quaû do Hoäi naøy ñem ñeán. Khi thöïc hieän vieäc ñaàu tieân, toâi khoâng taïo ra ñöôïc lôïi ích gì caû. Nhöng neáu vieäc aáy daãn ñeán moät keát quaû toát laønh, vaø neáu toâi ñoùng goùp coâng söùc ñeå laøm vieäc vôùi moät tinh thaàn hieán daâng nhieät thaønh vaø vò tha, thì khi aáy toâi cuõng ñöôïc chia seû nhöõng nghieäp quaû toát maø vieäc laøm aáy mang laïi cho nhaân loaïi. Coù laàn toâi thaáy nhöõng ngöôøi daân Tích Lan (Sri Lanka) ôû tænh Galle tranh nhau ñöa tay sôø vaøo nhöõng roå thuùng ñöïng vaät thöïc cuûa nhöõng nhaø giaøu coù mang ñi cuùng döôøng cho caùc sö taêng. Hoûi ra môùi bieát laø hoï tin töôûng raèng, do loøng öu aùi chaân thaønh ñoái vôùi haønh ñoäng boá thí cuûa keû khaùc, hoï cuõng ñöôïc chia seû moät phaàn coâng ñöùc cuûa caùc thí chuû. Toâi nghieäm thaáy ñieàu aáy raát ñuùng, vaø coù ghi laïi yù töôûng ñoù trong quyeån “Phaät giaùo vaán ñaùp” do toâi bieân soaïn.


83

CHÖÔNG NAÊM SÖÏ LÔÏI HAÏI CUÛA VAÁN ÑEÀ ÑOÀNG COÁT

I.

M

oïi ngöôøi ñeàu ñoàng yù raèng, nhöõng ngöôøi ñoàng coát chuyeân nghieäp, maø vaán ñeà côm aùo haèng ngaøy tuøy thuoäc vaøo khaû naêng taïo ra caùc hieän töôïng thoâng linh khi coù thaân chuû ñeán vieáng, trong nhöõng côn nguy caáp, tuùng thieáu, thöôøng buoäc laøm nhöõng hieän töôïng giaû traù ñeå thay theá khi nhöõng hieän töôïng thaät khoâng thöïc söï xuaát hieän. Haàu heát nhöõng ngöôøi haønh ngheà ñoàng coát ñeàu ngheøo, thöôøng laø nhöõng ngöôøi pheá taät, nhöng phaûi nuoâi naáng con caùi hay cha meï giaø yeáu. Vaán ñeà sinh keá cuûa hoï thaät voâ cuøng baáp beânh, bôûi vì traïng thaùi ñoàng coát tuøy thuoäc nhöõng ñieàu kieän taâm sinh lyù cuõng nhö nhöõng ñieàu kieän thôøi tieát ngoaøi khaû naêng kieåm soaùt cuûa hoï. Bôûi vaäy, khoâng coù gì laï neáu trong nhöõng côn tuùng quaån, döôùi söï thuùc ñaåy cuûa nhöõng nhu caàu caáp baùch, hoï khoâng coøn ñaët naëng vaán ñeà löông taâm. Leõ töï nhieân, hoï deãbò lung laïc tröôùc söï caùm doã maø


84

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

nhöõng thaân chuû meâ tín baøy ra tröôùc maét hoï. Nhöõng ngöôøi naøy thöôøng khoâng ñoøi hoûi gì khaùc hôn laø traû tieàn ñeå bò gaït! Duø sao, ñoù laø nhöõng ñieàu maø caùc ñoàng töû chuyeân nghieäp giaûi thích cho toâi nghe. Hoï ñaõ keå laïi cho toâi nghe cuoäc ñôøi khoán khoå cuûa hoï, vieäc hoï “coù ñoàng” ñaõ taùc haïi nhö theá naøo trong thôøi thô aáu, laøm cho hoï bò laån traùnh vaø ngöôïc ñaõi bôûi nhöõng baïn hoïc cuøng lôùp, bò theo doõi vaø choïc gheïo bôûi nhöõng keû toø moø, bò duøng laøm moät hieän töôïng laï maét bôûi nhöõng “gaùnh xieác” löu ñoäng traû tieàn cho cha meï hoï thuï höôûng, vaø mang laáy nhöõng chöùng beänh thaàn kinh, beänh lao phoåi, hay traøng nhaïc... taøn phaù söùc khoûe cuûa hoï. Baø Hardinge Britten, moät nhaø chuyeân moân khaûo cöùu veà vaán ñeà thoâng linh vaø coù nhieàu kinh nghieäm veà giôùi ñoàng coát, coù noùi raèng baø ít khi thaáy moät ñoàng töû naøo maø khoâng coù moät khí chaát beänh hoaïn, thöôøng laø coù beänh traøng nhaïc hay beänh lao vaø söï khaùm nghieäm cô theå cho thaáy raèng hoï cuõng thöôøng hay coù nhöõng aùm taät nôi cô quan sinh duïc. Trong quyeån “Art Magic”, baø vieát: “Moät söï vieäc coù yù nghóa caàn löu yù caùc nhaø sinh lyù vaø taâm lyù hoïc laø döôøng nhö nhöõng ngöôøi maéc beänh traøng nhaïc vaø beänh söng haïch tuyeán, thöôøng laø nhöõng moâi tröôøng thuaän lôïi ñeå cho


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

85

caùc vong linh taùc ñoäng treân phöông dieän vaät chaát höõu hình. Nhöõng phuï nöõ hình voùc maûnh mai, yeáu ñuoái, vaø nhöõng ngöôøi coù tính chaát khieát baïch, ngaây thô, voâ toäi, nhöng heä thoáng haïch tuyeán cuûa hoï ñaõ bò gaäm nhaám bôûi chöùng beänh traøng nhaïc, thöôøng deã trôû thaønh nhöõng khí cuï höõu hieäu cho söï taùc ñoäng cuûa caùc vong linh.” Nhöõng hoaït ñoäng ñoàng coát dieãn ra ôû nhöõng nôi coâng coäng laø moät hieåm hoïa traàm troïng treân phöông dieän söùc khoûe veà theå chaát cuõng nhö tinh thaàn. Taát caû y só ñeàu noùi raèng vieäc nguû trong moät gian phoøng khoâng thoaùng khí, chung loän vôùi moät soá ñoâng ngöôøi heøn taïp, trong soá ñoù coù nhöõng ngöôøi beänh taät, laø moät ñieàu voâ cuøng nguy hieåm vaø coù theå laø moät tai hoïa cheát ngöôøi. Nhöng nguy cô naøy khoâng ñaùng vaøo ñaâu khi so vôùi hieåm hoïa rình raäp ngöôøi ñoàng coát haønh ngheà coâng coäng, phaûi chaáp nhaän söï coù maët vaø chòu söï xaâm nhaäp ñieän töø cuûa heát thaûy moïi ngöôøi, ñuû caùc giôùi vaø ñuû moïi thaønh phaàn. Trong soá ñoù, ñöông nhieân coù caû ngöôøi toát laãn keû xaáu, goàm caû nhöõng ngöôøi beänh taät veà theå xaùc cuõng nhö tinh thaàn, nhöõng keû thoâ baïo, daâm aùc, tham lam, oâ tröôïc, voâ ñaïo, voâ tín ngöôõng, sa ñoïa, toäi loãi trong tö töôûng, lôøi noùi, hay vieäc laøm vaø traùi ngöôïc laïi.


86

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Thaät toäi nghieäp thay cho nhöõng ngöôøi ñoàng coát baát haïnh aáy; chaúng khaùc naøo nhöõng gaùi laøng chôi vì tieàn maø cung hieán theå xaùc cho moïi ngöôøi, ñeå cho phaàn taâm linh phaûi chòu söï oâ nhieãm, daøy voø cuûa khaùch boán phöông! Thaät haïnh phuùc thay cho nhöõng ngöôøi naøo coù theå phaùt trieån vaø thöïc haønh khaû naêng thoâng linh cuûa mình trong nhöõng hoaøn caûnh tònh khieát vaø laønh maïnh, giöõa moät taäp theå coù choïn loïc goàm nhöõng ngöôøi öu tuù, toát laønh. Ñoù laø tröôøng hôïp cuûa nhöõng nöõ ñoàng töû vaø linh thò thôøi coå xöa, ñöôïc giöõ gìn, baûo döôõng vaø chaêm soùc caån thaän trong caùc ñeàn thôø...

II.

M

uøa heø naêm 1875, coù moät phuï nöõ teân Youngs haønh ngheà ñoàng töû taïi New York. Hieän töôïng chính cuûa baø naøy laø sai khieán aâm binh naâng cao leân moät caây ñaøn döông caàm lôùn, naëng, vaø laøm cho noù nghieâng qua nghieâng laïi hai ñaàu theo nhòp chôi ñaøn cuûa baø aáy. Khi toâi bieát ñöôïc ñieàu naøy lieàn môøi baø Blavatsky cuøng ñi vôùi toâi ñeán nôi ñeå xem hieän töôïng laï aáy. Toâi mang theo ba vaät ñöïng trong tuùi ñeå thöû khaû naêng ñoàng töû cuûa baø kia. Moät quaû tröùng gaø coøn soáng vaø hai haït hoà ñaøo. Toâi khoâng caàn phaûi söû duïng trí nhôù, vì


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

87

toâi coøn caát giöõ baøi töôøng thuaät chính xaùc veà söï vieäc naøy ñaêng treân baùo New York Sun ra ngaøy 4 thaùng 9 naêm 1875. Hoâm aáy coù taát caû 15 ngöôøi ñeán döï buoåi leân ñaøn. Phoùng vieân nhaät baùo aáy töôøng thuaät laïi nhö sau: “Cuoäc bieåu dieãn baét ñaàu baèng vieäc nhaác boång caây ñaøn döông caàm (piano) baèng söùc maïnh voâ hình, trong khi baø ñoàng töû Youngs ñaët nheï hai baøn tay leân maët ñaøn. Caùc vong linh seõ goõ nhòp ba caùi hoaëc moät caùi treân caây ñaøn ñeå toû yù thuaän hay khoâng thuaän laøm cuoäc bieåu dieãn. Khi ñaõ saün saøng, baø ngoài xuoáng gheá vaø baét ñaàu chôi vaøi baûn nhaïc, trong khi ñoù caây ñaøn töï ñoäng leân cao xuoáng thaáp theo nhòp ñaøn. Keá ñoù, baø ñöùng qua moät beân vaø goïi Ñaïi taù Olcott cuøng nhöõng ngöôøi coù maët muoán laøm cuoäc thöû nghieäm, moãi ngöôøi haõy ñaët baøn tay traùi cuûa mình phía döôùi caây ñaøn, coøn baø cuõng ñaët nheï moät baøn tay y nhö vaäy. Xong, theo lôøi yeâu caàu cuûa baø ñoàng töû, moät ñaàu cuûa caây ñaøn döông caàm raát naëng ñöôïc nhaác boång leân khoûi saøn gaïch maø khoâng coù söï duøng söùc cuûa moät ngöôøi naøo. Ñeán ñaây, Ñaïi taù Olcott yeâu caàu baø ñoàng töû cho oâng laøm moät thöû nghieäm khaùc. Baø naøy vui loøng, Ñaïi taù lieàn ñöa ra moät quaû tröùng gaø ñöïng saün trong moät caùi hoäp, vaø


88

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott yeâu caàu baø ñaët quaû tröùng giöõa baøn tay baø vaø maët döôùi cuûa caây ñaøn, roài yeâu caàu caùc vong linh naâng caây ñaøn leân. Baø ñoàng töû noùi raèng trong thôøi gian haønh ngheà ñoàng töû, baø chöa töøng laøm cuoäc thöû nghieäm nhö vaäy bao giôø, vaø baø khoâng chaéc seõ thaønh coâng, nhöng baø cuõng baèng loøng laøm thöû. Baø caàm laáy quaû tröùng aùp vaøo maët döôùi caây ñaøn theo lôøi daën, vôùi baøn tay kia baø voã vaøo thuøng ñaøn vaø yeâu caàu caùc vong linh haõy thöû ra söùc. Ngay töùc khaéc, caây ñaøn laïi naâng cao leân nhö tröôùc vaø treo lô löûng moät luùc treân khoâng trung. Cuoäc thí nghieäm ñoäc ñaùo vaø môùi laï naøy ñaõ thaønh coâng troïn veïn. Keá ñoù, baø Youngs yeâu caàu nhöõng vò naøo maäp maïp naëng caân nhaát trong cöû toïa haõy ngoài leân maët ñaøn döông caàm, vaø sau khi coù baûy ngöôøi thaân hình ñoà soä vöøa nam vöøa nöõ ñaõ ngoài leân, baø chôi moät baûn nhaïc haønh khuùc, vaø taát caû moïi ngöôøi cuøng vôùi caây ñaøn ñeàu ñöôïc nhaác boång leân moät caùch deã daøng. Ñeán ñaây, Ñaïi taù Olcott ñöa ra hai haït hoà ñaøo (walnut) vaø yeâu caàu caùc vong linh haõy laøm beå nhöõng caùi voû cöùng beân ngoaøi döôùi chaân caây ñaøn maø khoâng laøm giaäp caùi nhaân ôû beân trong. Muïc ñích laø ñeå chöùng minh raèng coù söï taùc ñoäng cuûa moät söùc maïnh khaùc hôn laø cuûa baø ñoàng töû vaø


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

89

söùc maïnh aáy coù söï ñieàu khieån cuûa moät trí löïc thoâng minh. Nhöõng vong linh toû yù baèng loøng, nhöng vì nhöõng chaân ñaøn döông caàm ñeàu ñaët treân caùc baùnh xe laên, neân ñaønh phaûi boû cuoäc thí nghieäm vì khoâng theå thöïc hieän ñöôïc. Keá ñoù, Ñaïi taù Olcott yeâu caàu baø ñoàng töû ñeå cho oâng caàm quaû tröùng vaø ñaët ôû maët döôùi caây ñaøn, coøn baø ñaët baøn tay döôùi baøn tay oâng, ñeå chöùng minh moät caùch tuyeät ñoái söï kieän raèng khoâng coù moät söï duøng söùc naøo cuûa baø ñoàng töû. Cuoäc thí nghieäm naøy cuõng ñöôïc chaáp thuaän vaø thi haønh ngay töùc khaéc. Caây ñaøn cuõng ñöôïc naâng nheï leân nhö tröôùc. Sau cuøng, buoåi leân ñaøn chieàu hoâm aáy keát thuùc baèng vieäc naâng nheï caây ñaøn döông caàm leân khoâng trung maø khoâng coù vieäc ñuïng chaïm hay ñaët nheï baøn tay cuûa baø ñoàng töû.” Ñaây haún laø moät söï bieåu loä raát ñoäc ñaùo cuûa moät söùc maïnh voâ hình. Khoâng nhöõng moät caây ñaøn döông caàm côõ lôùn vaø raát naëng, söùc moät ngöôøi khoâng theå dôû noåi moät ñaàu laïi ñöôïc naâng nheï leân deã daøng maø khoâng coù söï duøng söùc cuûa ngöôøi ñoàng töû hay baát cöù ai, trong moät gian phoøng thaép ñeøn saùng, maø coøn coù


90

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

söï taùc ñoäng cuûa moät trí löïc thoâng minh, hieåu bieát vaø laøm ñuùng theo moïi yeâu caàu. Vieäc naøy tuy khoâng coù bao nhieâu giaù trò taâm linh, nhöng noù haøm chöùa moät yù nghóa laøm ñaûo loän nhöõng lyù thuyeát cuûa khoa vaät lyù hoïc hieän ñaïi.

III.

M

oät hieän töôïng ñoàng töû khaùc coù tính chaát thi vò vaø höùng thuù hôn nöõa laø cuûa baø Mary Baker Thayer, ôû Boston, maø toâi ñaõ daønh troïn 5 tuaàn leã ñeå theo doõi, cuõng trong muøa heø naêm aáy. Baø naøy coù khaû naêng ñaëc bieät laø laøm cho caùc thöù coû caây hoa laù rôi ruïng nhö möa quanh baø trong khi leân ñaøn, nhöõng caønh laù vaø boâng hoa naøy ñeàu coøn töôi toát, döôøng nhö môùi vöøa ñöôïc haùi töø caùc caây lôùn, coù khi laø nhöõng loaïi caây coû raát laï töø phöông xa ñem veà troàng ôû xöù naøy. Trong caùc buoåi leân ñaøn, khi quan khaùch ñaõ tuï hoïp ñoâng ñuû, moät vò khaùch khaû kính ñöôïc moïi ngöôøi ñoàng yù yeâu caàu ñöùng ra xem xeùt caùc phoøng vaø baøn gheá trong nhaø, kheùp kín caùc cöûa soå vaø khoùa chaët cöûa chính roài caát giöõ chìa khoùa. Ngöôøi ñoàng töû cuõng chòu ñeå cho toâi khaùm xeùt kyõ löôõng ñeå bieát chaéc laø baø


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

91

khoâng coù giaáu boâng hoa hay baát cöù vaät gì khaùc trong ngöôøi. Coù khi, baø coøn ñeå cho toâi troùi vaø nhoát baø vaøo moät caùi bao boá ñeå baø khoâng theå cöû ñoäng hoaëc söû duïng tay chaân laøm baát cöù moät ñoäng taùc naøo. Keá ñoù, moïi ngöôøi ngoài quanh moät baøn aên lôùn, naém tay nhau thaønh voøng (keå caû baø ñoàng töû), taét heát ñeøn ñeå trong phoøng toái om vaø chôø ñôïi hieän töôïng xaûy ra. Sau moät laùt, ngöôøi ta nghe coù tieáng ñoäng nheï cuûa vaät gì rôi treân maët baøn troáng trôn, vaø muøi thôm toûa ra khaép phoøng. Khi ñoù baø Thayer môùi yeâu caàu thaép ñeøn leân, thì ngöôøi ta thaáy treân baøn coù ñaày nhöõng hoa thôm coû laï, ñoâi khi laïi thaáy nhöõng caønh hoa caém vaøo aùo hay gaøi treân toùc cuûa caùc quan khaùch ngoài tham döï. Thænh thoaûng coù vaøi con böôm böôùm, hoaëc moät con chim quyeân, chim yeán, hay chim hoaøng anh, hay vaøi loaïi chim nhoû vöøa keâu ríu rít vöøa bay löôïn khaép phoøng; hoaëc moät con caù vaøng haõy coøn öôùt nhaûy treân maët baøn, döôøng nhö vöøa môùi baét ra töø hoà nöôùc. Ñoâi khi, nhöõng ngöôøi coù maët cuõng thoát leân nhöõng tieáng keâu ngaïc nhieân khi hoï nhaän thaáy trong tay hoï moät boâng hoa hay moät caønh caây kieång maø hoï ñaõ nghó thaàm trong trí vaø yeâu caàu mang ñeán cho hoï. Trong moät buoåi leân ñaøn khaùc, coù moät caây thaïch thaûo xuaát hieän tröôùc quan khaùch, coøn nguyeân nhöõng


92

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

re㏠caây vaø ñaát baùm vaøo nhö vöøa môùi ñöôïc böùng leân, laïi coù caû ba con giun ñaát coøn ñang ngo ngoe quaèn mình giöõa ñaùm reã! Nhöng toâi coøn chöùng kieán moät vieäc laï hôn nöõa. Moät buoåi tröa heø, toâi ñeán vieáng moät nghóa ñòa ôû ngoaïi oâ thaønh phoá Boston, vaø khi ñi qua moät vöôøn kieång, toâi chuù yù ñeán moät gioáng caây laï vôùi nhöõng laù heïp vaø daøi, coù soïc traéng vaø xanh nhaït. Ngaønh thöïc vaät hoïc goïi ñaây laø caây long huyeát (Dracaena Regina). Toâi laáy buùt chì xanh veõ ôû maët döôùi moät caùi laù hình ngoâi sao saùu goùc vaø aâm thaàm keâu goïi baèng tö töôûng caùc aâm binh haõy ñem caùi laù aáy ñeán cho toâi taïi nhaø baø Thayer trong buoåi leân ñaøn toái hoâm sau. Toái hoâm ñoù, toâi ngoài beân caïnh baø ñoàng töû, vaø naém hai baøn tay baø ñeå chaéc chaén raèng baø vaãn trung thöïc. Trong boùng toái, toâi caûm giaùc ñöôïc moät vaät gì maùt laïnh vaø öôùt rôi treân moät baøn tay toâi, vaø khi ñeøn ñöôïc thaép saùng trôû laïi, thì thaáy vaät aáy chính laø caùi laù caây long huyeát maø toâi ñaõ laøm daáu ngaøy hoâm qua! Ñeå phoái kieåm laïi cho chaéc chaén, toâi ñaõ trôû laïi vöôøn kieång vaø nhaän thaáy caùi laù toâi laøm daáu ñaõ thaät söï bò ngaét ra khoûi caønh vaø khi toâi ñem caùi laù vöøa nhaän ñöôïc raùp vaøo thì ñuùng khôùp vôùi choã bò ngaét! Nhieàu söï kieän töông töï cuõng ñaõ laøm cho toâi tin chaéc raèng baø Thayer laø moät ngöôøi ñoàng töû chaân chính.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

93

Ngoaøi ra, coøn coù moät hieän töôïng sinh lyù khoâng nhöõng ñaõ laøm taêng theâm loøng tin cuûa toâi, maø coøn laøm saùng toû theâm toaøn boä vaán ñeà ñoàng töû. Khi toâi naém hai baøn tay baø ñoàng töû trong tay toâi, toâi nhaän thaáy ñuùng vaøo luùc maø nhöõng coû caây hoa laù baét ñaàu rôi treân maët baøn thì baø ñoàng töû chôït ruøng mình, thôû daøi, vaø hai baøn tay baø trôû neân laïnh ngaét nhö ñoàng. Moät luùc sau ñoù, hai baøn tay baø môùi trôû laïi nhieät ñoä bình thöôøng. Ñieàu ñoù chæ ra raèng, döôøng nhö coù moät söï hoaøn toaøn bieán ñoåi veà nhieät ñoä trong cô theå ngöôøi ñoàng töû trong khi thöïc haønh caùc hieän töôïng. Khi baø Blavatsky keâu goïi moät vong linh hieän nguyeân hình trong phoøng cuûa baø ñoàng töû Holmes trong moät cuoäc bieåu dieãn tröôùc ñaây, baø naém chaët laáy baøn tay toâi moät caùch xuùc ñoäng, vaø baøn tay baø trôû neân laïnh nhö nöôùc ñaù. Baøn tay cuûa Signor B., nhaø phuø thuûy YÙ, cuõng laïnh ngaét sau hieän töôïng laøm möa; vaø söï chuyeån bieán töø traïng thaùi leân ñoàng qua traïng thaùi xuaát thaàn nhaäp hoùa vaø nhöõng giai ñoaïn thaâm saâu hôn cuûa traïng thaùi voâ thöùc ñeàu ñi keøm vôùi hieän töôïng haï thaáp nhieät ñoä cuûa cô theå moät caùch bình thöôøng.


94

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

IV.

T

rong moät buoåi leân ñaøn khaùc chæ coù 3 ngöôøi tham döï laø baø Houghton (vôï cuûa moät vò luaät sö teân tuoåi ôû Boston), moät phuï nöõ khaùc vaø toâi. Chuùng toâi ngoài laïi moät baøn, toâi naém hai baøn tay baø ñoàng töû, moät baø khaùch ñi ñoùng caùc cöûa trong nhaø, coøn moät baø coi vieäc ñeøn ñuoác. Khi ñeøn ñaõ taét, chuùng toâi ngoài ñôïi ít laâu trong boùng toái, nhöng khoâng nghe coù tieáng hoa rôi treân baøn. Boãng nhieân, toâi coù caûm giaùc moät caùnh hoa maùt vaø öôùt rôi nheï treân löng baøn tay toâi. Khi ñeøn thaép saùng thì thaáy ñoù laø moät ñoùa hoa hoàng raát ñeïp, vöøa môùi nôû ñöôïc moät nöûa, haõy coøn ñöôïm nhöõng gioït söông lung linh öôùt. Baø ñoàng töû vöøa giaät mình döôøng nhö coù ngöôøi khuaát maët noùi chuyeän vôùi baø töø ñaèng sau, vaø noùi: “Thöa Ñaïi taù, nhöõng aâm binh noùi raèng caùnh hoa naøy laø quaø taëng cho baø Blavatsky”. Toâi beøn trao ñoùa hoa cho baø Houghton, roài baø naøy trao laïi cho baø Blavatsky khi chuùng toâi veà ñeán nhaø. Taïi ñaây chuùng toâi thaáy baø Blavatsky ñang vöøa huùt thuoác laù vöøa noùi chuyeän vôùi luaät sö Houghton. Baø Blavatsky caàm laáy ñoùa hoa ñöa leân muõi ñeå thöôûng


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

95

thöùc muøi thôm cuûa noù, göông maët ñaêm chieâu vôùi moät caùi nhìn xa vaéng trong caëp maét, maø nhöõng baïn thaân cuûa baø thöôøng thaáy moãi khi baø laøm caùc hieän töôïng thaàn thoâng. Côn moäng mô cuûa baø bò giaùn ñoaïn bôûi luaät sö Houghton khi oâng noùi: “Thöa baø, ñoùa hoa naøy thaät ñeïp, baø haõy cho toâi xem moät chuùt”. Baø trao ñoùa hoa cho oâng cuõng vaãn vôùi veû maët ñaêm chieâu vaø vôùi moät cöû chæ hoaøn toaøn maùy moùc. Vò luaät sö ngöûi hoa, roài thình lình keâu leân: “UÛa! Sao hoa naëng quaù vaäy? Toâi chöa heà thaáy ñoùa hoa naøo nhö ñoùa hoa naøy. Quí vò haõy xem, söùc naëng cuûa noù laøm cong caû cuoáng hoa!” Toâi môùi caàm laáy ñoùa hoa ñeå xem laïi, vì môùi luùc naõy khi noù coøn ôû treân tay toâi, khoâng thaáy coù gì khaùc thöôøng. Nhöng baây giôø thì laï thaät, noù laïi raát naëng. Luùc aáy, baø Blavatsky môùi noùi: “Haõy caån thaän, ñöøng laøm noù gaõy.” Toâi göôïng nheï naâng ñoùa hoa leân giöõa ngoùn tay caùi vaø ngoùn troû cuûa baøn tay maët vaø nhìn xem cho kyõ, nhöng khoâng thaáy lyù do gì laøm cho noù coù söùc naëng. Boãng nhieân, toâi thaáy coù moät chaám saùng nhoû maøu vaøng nôi trung taâm ñoùa hoa, vaø tröôùc khi toâi coù thôøi giôø nhìn laïi laàn nöõa thì moät caùi nhaãn vaøng naëng lôùn baûn vaø trôn boùng töø trong nuï hoa nhaûy voït ra, döôøng nhö do söùc ñaåy cuûa moät caùi loø xo, vaø rôi xuoáng ñaát


96

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

ngay döôùi chaân toâi. Ñoùa hoa lieàn ñöùng ngay trôû laïi treân cuoáng, khoâng coøn naëng nhö luùc naõy maø trôû laïi traïng thaùi bình thöôøng. OÂng Houghton vaø toâi ñeàu laø luaät sö, voán coù baûn naêng thaän troïng cuûa ngheà nghieäp, chuùng toâi beøn xem xeùt kyõ laïi beân trong ñoùa hoa, nhöng khoâng thaáy coù daáu veát gì khaû nghi cho thaáy raèng coù baøn tay ngöôøi sôø moù vaøo. Nhöõng caùnh hoa ñöôïc xeáp leân nhau moät caùch ñeàu ñaën vaø chaët cheõ, vaø ngöôøi ta khoâng theå naøo nheùt caùi nhaãn vaøng vaøo beân trong maø khoâng laøm hoûng nuï non ôû giöõa. Vaû laïi, laøm sao baø Blavatsky coù theå giôû troø giaû traù aáy ngay tröôùc maét chuùng toâi, döôùi aùnh saùng cuûa ba ngoïn ñeøn, trong khi baø caàm caùi hoa trong baøn tay maët chæ ñoä hai phuùt tröôùc khi ñöa noù cho oâng Houghton? Hieän töôïng naøy coù theå giaûi thích baèng khoa Huyeàn moân: vaät chaát trong chieác nhaãn vaø vaät chaát trong nhöõng caùnh hoa coù theå ñaõ ñöôïc naâng cao töø chieàu ño thöù ba leân chieàu ño thöù tö, vaø phuïc hoài trôû laïi chieàu ño thöù ba vaøo luùc chieác nhaãn nhaûy voït ra ngoaøi ñoùa hoa. Quaû thaät söï vieäc ñaõ xaûy ra ñuùng y nhö vaäy. Caùi nhaãn aáy caân naëng ba chæ, vaø hieän giôø toâi vaãn ñang coøn ñeo noù. Noù khoâng phaûi ñöôïc taïo ra töø hö khoâng, maø chæ laø moät vaät ñöôïc di chuyeån xuyeân qua khoâng gian.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

97

Moät naêm röôõi sau ñoù, sau khi Hoäi Thoâng Thieân Hoïc Theá Giôùi ñöôïc thaønh laäp ñöôïc khoaûng moät naêm, baø Blavatsky vaø toâi cö truù taïi New York trong hai gian phoøng khaùc nhau trong cuøng moät caên nhaø. Moät ngaøy noï, coâ em gaùi toâi laø W. H. Mitchell ñi cuøng vôùi choàng ñeán vieáng chuùng toâi, vaø trong caâu chuyeän haøn huyeân taâm söï, coâ yeâu caàu toâi cho xem chieác nhaãn vaø noùi cho coâ nghe caâu chuyeän lòch söû cuûa noù. Khi xem xong, coâ em toâi ñeo thöû vaøo ngoùn tay roài thaùo ra ñaët naèm trong loøng baøn tay ñeå traû laïi cho baø Blavatsky. Baø Blavatsky cöù ñeå noù naèm y nhö theá maø khoâng ñoäng ñeán, kheùp caùc ngoùn tay coâ em toâi treân chieác nhaãn, naém baøn tay aáy trong moät luùc, roài buoâng ra vaø baûo em toâi haõy nhìn laïi xem. Thì ra noù khoâng coøn laø moät chieác nhaãn trôn nöõa, maø chuùng toâi thaáy treân caùi khoen vaøng coù ñính ba haït kim cöông nhoû xeáp thaønh hình tam giaùc. Vieäc aáy ñöôïc thöïc hieän baèng caùch naøo? Giaû thuyeát ít huyeàn dieäu nhaát laø baø Blavatsky ñaõ cho moät thôï kim hoaøn ñính ba haït kim cöông treân chieác nhaãn töø tröôùc, vaø duøng thuaät thoâi mieân che maét ñeå chuùng toâi khoâng nhìn thaáy, cho ñeán khi thò giaùc cuûa chuùng toâi ñöôïc giaûi toûa vaøo luùc coâ em toâi môû baøn tay ra. Ñieàu naøy coù theå hieåu nhö moät pheùp thuaät thoâi mieân; toâi ñaõ töøng thaáy nhöõng hieän töôïng ñoù, vaø


98

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

chính toâi cuõng coù theå laøm ñöôïc nhö vaäy. Ngöôøi ta coù theå laøm thay ñoåi nhaõn quang cuûa keû khaùc, khoâng nhöõng ñoái vôùi vaøi haït kim cöông, maø coøn coù theå laøm che giaáu moät con ngöôøi, moät cöû toïa ñoâng ñaûo, moät caên nhaø, moät caùi caây, moät quaû nuùi, hay baát cöù vaät gì. Thuaät thoâi mieân döôøng nhö coù khaû naêng taùc ñoäng voâ giôùi haïn. Hieän töôïng chieác nhaãn ñính kim cöông coù theå ñöôïc moãi ngöôøi giaûi thích nhö theá naøo tuøy yù, nhöng duø sao thì ñoù vaãn laø moät söï thaønh coâng hoaøn toaøn.

V.

N

höõng söï vieäc keå treân seõ giuùp cho ñoäc giaû coù moät yù nieäm veà nhöõng hieän töôïng laï luøng vaãn thöôøng xaûy ra vaøo thôøi ñoù ôû caùc xöù phöông Taây. ÔÛ phöông Ñoâng, thænh thoaûng ngöôøi ta cuõng nghe noùi veà nhöõng söï di chuyeån ñoà vaät töông töï xuyeân qua khoâng gian, nhöng luoân luoân vôùi moät söï kinh khieáp, sôï haõi, vaø nhöõng ngöôøi chöùng kieán khoâng heà nghó ñeán vieäc ñem caùc hieän töôïng aáy ra laøm ñeà taøi khaûo cöùu khoa hoïc. Traùi laïi, chuùng bò xem nhö nhöõng vieäc chaúng laønh, do taùc ñoäng cuûa nhöõng vong linh baát haûo, thöôøng laø vong hoàn ñoïa laïc cuûa nhöõng baïn beø, thaân quyeán haõy coøn baùm víu coõi traàn, vaø ngöôøi ta chæ


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

99

muoán taûo tröø nhöõng söï vieäc aáy nhö nhöõng chuyeän quaáy raày, phieàn nhieãu. Ñoái vôùi ngöôøi phöông Ñoâng, voán coù moät truyeàn thoáng taâm linh vöõng chaéc töø laâu ñôøi, thì söï giao tieáp giöõa ngöôøi soáng vôùi vong linh ngöôøi cheát laø moät baèng chöùng chæ ra raèng ngöôøi cheát vaãn chöa ñoaïn tuyeät moät caùch thoaûi maùi, nheï nhaøng vôùi cuoäc soáng theá gian, vaø nhö vaäy hoï bò ngaên trôû treân con ñöôøng tieán hoùa töï nhieân ñeå vöôït leân trong caûnh giôùi tinh thaàn. Ngöôøi AÙ Ñoâng xem vieäc bieåu dieãn nhöõng hieän töôïng thuoäc loaïi keå treân nhö nhöõng baèng chöùng chæ ra raèng caùc ngöôøi bieåu dieãn aáy chæ coù nhöõng quyeàn naêng thuoäc loaïi thaáp keùm. Trong thôøi gian ôû AÁn Ñoä, toâi ñaõ töøng nghe nhieàu ngöôøi baûn xöù noùi raèng, thaät laø moät ñieàu ñaùng tieác maø thaáy baø Blavatsky bieåu dieãn caùc hieän töôïng thaàn thoâng, bôûi vì vieäc aáy chæ ra raèng baø chöa ñaït tôùi trình ñoä cao sieâu trong phaùp moân Yoga. Thaät vaäy, ñaïo sö Patanjali, cuõng nhö ñöùc Phaät Thích-ca ñaõ töøng caûnh caùo caùc moân ñoà khoâng neân bieåu dieãn pheùp thuaät thaàn thoâng khi hoï phaùt trieån ñöôïc nhöõng quyeàn naêng thaàn bí trong quaù trình tieán hoùa taâm linh cuûa hoï. Maëc duø chính ñöùc Phaät ñoâi khi cuõng thöïc hieän caùc hieän töôïng thaàn thoâng, nhöng


100

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

ngaøi chæ laøm ñieàu ñoù khi thaáy laø thaät söï caàn thieát cho vieäc giaùo hoùa chuùng sinh. Phaàn nhieàu caùc baäc giaùo chuû khaùc cuõng aùp duïng phöông phaùp ñoù. Phaûi chaêng baø Blavatsky cuõng laøm gioáng nhö vaäy? Trong khi thöïc hieän caùc pheùp thaàn thoâng, phaûi chaêng baø ñaõ coù caûnh giaùc taát caû moïi ngöôøi raèng ñoù chæ laø nhöõng ñieàu phuï thuoäc nhoû moïn, khoâng ñaùng keå treân ñöôøng Ñaïo? Khoâng ai coù theå phuû nhaän ñieàu aáy; moïi ngöôøi ñeàu nhìn nhaän laø baø vaãn luoân luoân daïy raèng caùc hieän töôïng thaàn thoâng chæ coù taùc duïng laø ñeå thöïc nghieäm khoa trieát hoïc taâm linh, cuõng nhö nhöõng cuoäc thí nghieäm hoùa chaát ñoái vôùi khoa hoùa hoïc vaäy. Baø haún laø ñaõ sai laàm maø phung phí thaàn löïc trong caùc hieän töôïng huyeàn linh ñeå laøm ngaïc nhieân nhöõng quan khaùch taàm thöôøng, khoâng quan troïng, thaàn löïc aáy coù theå duøng moät caùch höõu hieäu hôn nhieàu ñeå phaù huûy böùc töôøng raøo voâ tín ngöôõng vaø ñoäc ñoaùn cuûa nhöõng ngöôøi duy vaät phöông Taây. Tuy nhieân, nhôø ñoù maø baø ñaõ thuyeát phuïc ñöôïc moät soá ngöôøi, do aûnh höôûng cuûa baø maø ñaõ ñoùng goùp coâng lao tích cöïc vaøo phong traøo Thoâng Thieân Hoïc vó ñaïi cuûa chuùng ta, vaø vaøi ngöôøi trung kieân nhaát trong soá ñoù ñaõ töø boû khoa Thaàn linh hoïc cuûa phöông Taây ñeå böôùc vaøo Huyeàn moân Ñoâng phöông qua chieác caàu trung gian cuûa nhöõng hieän töôïng dieäu huyeàn.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

101

Veà phaàn toâi, söï thaät laø nhöõng hieän töôïng thaàn thoâng ña daïng maø baø Blavatsky thöïc hieän cho toâi xem ñaõ laøm cho toâi hieåu ñöôïc deã daøng nhöõng trieát lyù coå truyeàn trong khoa hoïc taâm linh cuûa phöông Ñoâng. Toâi raát tieác raèng nhöõng ngöôøi khaùc, nhaát laø nhöõng baïn Ñaïo phöông Ñoâng cuûa toâi, voán coù moät taâm hoàn ñaõ töøng ñöôïc chuaån bò hoaøn toaøn chu ñaùo, laïi khoâng coù ñöôïc moät cô hoäi may maén nhö toâi.


102

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

HOÏA AÛNH ÑAÏI TAÙ H. S. OLCOTT THÖÏC HIEÄN NAÊM 1891


103

CHÖÔNG SAÙU SÖÏ THAØNH LAÄP HOÄI THOÂNG THIEÂN HOÏC THEÁ GIÔÙI

I.

T

aát caû nhöõng hoäi vieân nhieät thaønh cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc seõ thích thuù khi bieát raèng keå töø thaùng 7 naêm 1875, baø Blavatsky ñaõ khaúng ñònh söï hieän dieän cuûa caùc ñaáng chaân sö, tuyeân boá söï thaät veà Quaàn tieân hoäi, veà kho taøng minh trieát thieâng lieâng do caùc ngaøi gìn giöõ, vaø veà moái lieân heä caù nhaân cuûa baø vôùi caùc ngaøi. Baø neâu leân vaán ñeà quan troïng laø: “Khoa Thaàn linh hoïc trong tay cuûa moät chaân sö seõ trôû thaønh khoa phöông thuaät, vì ngaøi ñaõ tinh thoâng laõo luyeän veà bí thuaät söû duïng nhöõng ñònh luaät trong caøn khoân vuõ truï maø khoâng vi phaïm moät ñònh luaät naøo vaø khoâng haønh ñoäng traùi nghòch vôùi thieân nhieân. Trong tay cuûa moät ñoàng töû thieáu kinh nghieäm, khoa aáy seõ trôû thaønh baøng moân taû ñaïo moät caùch voâ yù thöùc, vì ngöôøi


104

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott aáy seõ voâ tình môû roäng caùnh cöûa giao thoâng giöõa theá giôùi höõu hình vaø voâ hình, giaûi toûa nhöõng söùc maïnh muø quaùng cuûa thieân nhieân cuøng nhöõng loaïi aâm binh vaø vong linh baát haûo.”

Keå töø nay, tö töôûng Huyeàn moân ñöôïc phaùt ñoäng moät caùch roõ reät vaø thöôøng xuyeân ñöôïc nhaéc ñeán trong nhöõng saùch vôû, baùo chí vaø thö tín rieâng tö cuûa chuùng toâi. Trong moät baøi baùo nhan ñeà “Ñôøi soáng baát töû” ñaêng treân baùo Dieãn Ñaøn New York ngaøy 3 thaùng 8 naêm 1875, toâi coù noùi roõ raèng toâi ñaõ töøng tin vaøo caùc hieän töôïng ñoàng töû töø moät phaàn tö theá kyû nay, nhöng toâi khoâng bao giôø tin raèng nhöõng trí löïc phía sau caùc hieän töôïng ñoù quaû thaät laø nhöõng oâng noï, baø kia nhö hoï giaû danh hay maïo nhaän. Toâi khaúng ñònh söï tin töôûng cuûa toâi veà söï thaät cuûa khoa Huyeàn moân thôøi coå, vaø noùi leân söï kieän raèng toâi tình côø ñöôïc giao tieáp vôùi nhöõng ngöôøi coøn soáng, hoï ñaõ töøng thöïc hieän ngay tröôùc maët toâi nhöõng phaùp thuaät dieäu huyeàn xöùng ñaùng vôùi baûn lónh cuûa caùc nhaø phöông thuaät tröù danh thôøi xöa. Khi toâi noùi leân ñieàu aáy, toâi khoâng chæ ñeà caäp ñeán nhöõng hieän töôïng thaàn thoâng cuûa baø Blavatsky hay söï giao tieáp cuûa toâi vôùi caùc chaân sö, maø coøn muoán nhaéc ñeán söï vieäc naøy: Ñoù laø vieäc moät ngöôøi laï maët


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

105

maø toâi tình côø gaëp taïi New York ñaõ laøm cho nhöõng “tinh linh nguõ haønh” xuaát hieän ngay tröôùc maét toâi vaø trong phoøng nguû cuûa toâi, chæ moät ngaøy tröôùc khi toâi vieát baøi baùo treân. Ngöôøi laï maët ñeán nhaø toâi do moät söï heïn tröôùc. Chuùng toâi môû nhöõng cöûa ngaên phoøng khaùch vôùi buoàng nguû, ngoài treân gheá ñoái dieän vôùi cöûa ra vaøo, vaø thình lình, döôùi aûnh höôûng cuûa moät phöông phaùp huyeàn dieäu ñeå taïo ra aûo giaùc (Māya), toâi nhìn thaáy phoøng nguû cuûa toâi bieán thaønh moät khoaûng khoâng gian vuoâng vöùc. Nhöõng giöôøng tuû, baøn gheá ñaõ bieán maát khoûi taàm maét cuûa toâi, vaø daàn daàn xuaát hieän nhöõng caûnh trôøi nöôùc meânh moâng, maây muø bao phuû khoâng gian, hang ñoäng döôùi loøng ñaát, vaø moät hoûa dieäm sôn phun löûa. Moãi loaïi trong nguõ haønh ñeàu loi ngoi nhö nhöõng sinh vaät soáng ñoäng vôùi nhöõng hình theå, nhöõng göông maët, aån hieän chaäp chôøn khi môø khi toû. Vaøi hình theå sinh vaät ñoù troâng thaät xinh ñeïp, hieàn hoøa; nhöõng loaïi khaùc laïi coù hình daïng baát haûo, döõ tôïn, coù loaïi raát hung aùc vaø troâng thaät ruøng rôïn. Chuùng xuaát hieän tröôùc maét toâi moät caùch nheï nhaøng gioáng nhö nhöõng boït nöôùc treân moät gioøng suoái, hoaëc phoùng nhanh xuyeân qua khoâng gian vaø bieán maát, hoaëc chôi giôõn noâ ñuøa vôùi nhau trong aùnh löûa hoàng hay treân gioøng nöôùc.


106

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Laùt sau, moät quaùi vaät hình thuø dò hôïm trôïn maét nhìn toâi vaø phoùng tôùi tröôùc, döôøng nhö muoán voà laáy toâi cuõng nhö moät con coïp voà moài, nhöng roài laïi bieán maát khi noù vöøa chaïm tôùi ranh giôùi cuûa khoaûng khoâng gian vuoâng vöùc, laø nôi maø hai gian phoøng noái lieàn vôùi nhau. Vieäc aáy laøm cho thaàn kinh toâi bò caêng thaúng toät ñoä, nhöng sau nhöõng kinh nghieäm veà hoàn ma hieän hình maø toâi ñaõ töøng traûi qua ôû noâng traïi Eddy, toâi coá gaéng giöõ vöõng tinh thaàn, loøng khoâng ruùng ñoäng. Ñeán ñaây, ngöôøi laï maët tuyeân boá haøi loøng veà keát quaû cuoäc thöû thaùch taâm linh naøy, vaø khi chia tay töø giaõ, coøn noùi theâm raèng chuùng toâi coù theå seõ gaëp laïi nhau. Nhöng cho ñeán nay chuùng toâi khoâng heà gaëp laïi nhau. Ngöôøi aáy coù hình daùng gioáng nhö moät ngöôøi Ñoâng phöông, maøu da nhaït, nhöng toâi khoâng theå nhaän ra ñöôïc laø ngöôøi nöôùc naøo, tuy hoài ñoù toâi nghó coù leõ oâng ta laø ngöôøi AÁn Ñoä. Ngöôøi aáy noùi tieáng Anh raát thoâng thaïo cuõng nhö toâi.


107

Nguyeãn Höõu Kieät dòch

II.

S

öï doïn ñöôøng cho vieäc thaønh laäp Hoäi Thoâng Thieân Hoïc Theá Giôùi ñaõ ñöôïc chuaån bò baèng söï tranh luaän soâi noåi trong caùc giôùi, tröôùc nhaát laø veà Thaàn linh hoïc vaø sau ñoù laø veà moät vaøi quan nieäm cuûa Huyeàn moân Ñoâng phöông. Cuoäc tranh luaän vaãn tieáp dieãn keå töø khi nhöõng baøi töôøng thuaät cuûa toâi veà caùc hieän töôïng thaàn linh ôû noâng traïi Eddy baét ñaàu xuaát hieän treân nhaät baùo New York Sun vaøo thaùng 8 naêm 1874. Noù caøng trôû neân soâi ñoäng theâm gaáp boäi phaàn töø khi toâi vaø baø Blavatsky gaëp nhau taïi Chittenden vaø söû duïng baùo chí ñeå trình baøy nhöõng quan ñieåm môùi meû cuûa chuùng toâi. Nhöõng baøi baùo chaâm bieám cuûa baø, nhöõng chuyeän ñoàn ñaõi veà pheùp thuaät cuûa baø, vaø söï quaû quyeát cuûa chuùng toâi veà söï hieän dieän cuûa nhöõng chuûng loaïi sinh vaät trong coõi voâ hình, ñaõ thu huùt ñeán vôùi chuùng toâi nhieàu nhaân vaät coù ñaïo taâm, trí thöùc, thoâng minh loãi laïc. Trong soá naøy coù caû nhöõng nhaø baùc hoïc, ngoân ngöõ hoïc, nhaø vaên, nhaø khaûo coå, moät vaøi vò linh muïc coù tinh thaàn phoùng khoaùng, côûi môû, caùc luaät gia, y só, vaøi nhaø Thaàn linh hoïc teân tuoåi vaø moät soá nhaø baùo toø moø muoán tìm ñeà taøi haáp daãn ñeå vieát baøi.


108

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Thaät laø taùo baïo khi daùm ñöùng ra coâng khai tuyeân boá neàn taûng khoa hoïc cuûa khoa Huyeàn moân coå xöa, baát chaáp moïi dö luaän thaønh kieán cuûa ngöôøi ñôøi vaøo thôøi ñaïi hoaøi nghi cuûa khoa hoïc vaät chaát ngaøy nay. Nhöng chính haønh ñoäng taùo baïo ñoù ñaõ thu huùt söï chuù yù cuûa quaàn chuùng vaø ñöa ñeán haäu quaû taát nhieân laø sau moät thôøi gian, nhöõng ngöôøi ñoàng quan ñieåm seõ hoïp laïi vôùi nhau thaønh moät Hoäi ñeå khaûo cöùu veà caùc vaán ñeà Huyeàn moân. Döï tính thaønh laäp moät Caâu laïc boä Huyeàn linh ñaõ thaát baïi vaøo thaùng 5 naêm 1875, thì nay moät cô hoäi khaùc ñaõ ñeán khi moät hoïc giaû chuyeân ngaønh Ai Caäp hoïc laø oâng George Felt thuyeát trình tröôùc moät nhoùm baïn höõu cuûa chuùng toâi taïi nhaø baø Blavatsky vaøo ngaøy 7 thaùng 9 naêm 1875. Ñoù laø moät söï thaønh coâng myõ maõn: haït gioáng cuûa caây ñaïi thoï bao truøm khaép theá giôùi ñaõ ñöôïc gieo treân maûnh ñaát toát vaø ñaõ naåy maàm. Toái hoâm 7 thaùng 9, oâng Felt thuyeát trình veà ñeà taøi “Qui taéc tyû leä cuûa ngöôøi Ai Caäp thôøi coå”. OÂng laø moät nhaø kieán truùc ñoà hoïa raát taøi tình vaø ñaõ veõ moät soá hoïa ñoà raát kheùo ñeå moâ taû lyù thuyeát cuûa oâng, cho raèng nhöõng qui taéc tyû leä kieán truùc cuûa ngöôøi Ai Caäp thôøi coå cuõng nhö cuûa caùc ñaïi kieán truùc gia Hy Laïp hieän ñöôïc gìn giöõ trong nhöõng chöõ vieát bí maät khaéc treân caùc ñeàn thôø coå cuûa xöù Ai Caäp. OÂng noùi raèng, baèng caùch söû duïng


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

109

moät vaøi loaïi maät maõ, ngöôøi ta coù theå thieát laäp moät ñoà hình maø oâng goïi laø “ngoâi sao toaøn myõ” treân vaùch moät ngoâi ñeàn, roài ñoïc trong ñoù toaøn boä caùc bí quyeát cuûa vaán ñeà tyû leä kieán truùc vaø hình hoïc. Nhöõng chöõ vieát bí maät ôû ngoaøi voøng caùi ñoà hình ñaët treân vaùch chæ laø nhöõng chöõ giaû taïo ñeå ñaùnh laïc höôùng nhöõng keû toø moø, bôûi vì neáu gheùp vôùi nhöõng chöõ ôû phía trong ñoà hình thì ñoù chæ laø nhöõng caâu voâ nghóa, hoaëc chæ laø moät caâu chuyeän voâ vò, taàm thöôøng. Ñoà hình naøy goàm moät voøng troøn vôùi moät hình vuoâng ôû trong vaø moät ôû ngoaøi, chöùa ñöïng moät hình tam giaùc thöôøng, hai hình tam giaùc Ai Caäp vaø moät hình naêm goùc. OÂng Felt aùp duïng ñoà hình aáy vaøo nhöõng hình aûnh, töôïng ñieâu khaéc, coång ñeàn, hình veõ chöõ vieát bí maät, Kim Töï Thaùp, laêng taåm vaø dinh thöï laâu ñaøi cuûa xöù coå Ai Caäp, vaø thaáy raèng chuùng hoaøn toaøn khôùp vôùi nhöõng tyû leä cuûa ñoà hình ñeán möùc bieåu loä moät qui taéc kieán truùc chung cho taát caû caùc coâng trình xaây döïng cuûa thôøi xöa. Quaû thaät, ñoù chính laø qui taéc kieán truùc thaät söï cuûa thieân nhieân. Tieán só Pancoast, moät nhaø huyeàn hoïc öu tuù coù maët trong buoåi hoïp, luùc aáy môùi hoûi oâng Felt coù theå chöùng minh cuï theå söï hieåu bieát cuûa oâng veà nhöõng quyeàn naêng thaàn bí cuûa caùc nhaø ñaïo só thôøi xöa hay khoâng, chaúng haïn nhö vieäc keâu goïi caùc vong linh khuaát maët trong coõi voâ hình.


110

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

OÂng Felt traû lôøi raèng: “OÂng coù theå laøm cho xuaát hieän haøng traêm nhöõng hình boùng vong linh gioáng nhö hình ngöôøi, nhöng oâng khoâng thaáy nhöõng daáu hieäu cho thaáy raèng chuùng coù trí khoân.” Trong buoåi thuyeát trình, oâng Felt cho chuùng toâi bieát raèng trong khi khaûo cöùu veà moân coå hoïc Ai Caäp, oâng ñaõ phaùt hieän raèng nhöõng vò giaùo só Ai Caäp thôøi xöa ñeàu laø nhöõng phaùp sö laõo luyeän, tinh thoâng veà khoa phöông thuaät. Hoï coù quyeàn naêng keâu goïi vaø sai khieán nhöõng tinh linh nguõ haønh vaø coù ñeå laïi nhöõng chaân ngoân thaàn chuù ñeå söû duïng aâm binh. OÂng coù khaùm phaù ra yù nghóa aån giaáu cuûa nhöõng chaân ngoân naøy, ñaõ ñem duøng thöû vaø ñaõ keâu goïi ñöôïc caùc loaïi aâm binh. OÂng saün loøng chæ daãn bí thuaät naøy cho nhöõng ngöôøi coù thieän chí vaø höùa seõ laøm cho caùc loaïi tinh linh xuaát hieän tröôùc maét chuùng toâi trong moät loaït caùc baøi dieãn thuyeát. Buoåi thuyeát trình voâ cuøng haáp daãn vaø lyù thuù hoâm ñoù ñöôïc noái tieáp baèng moät cuoäc thaûo luaän soâi noåi. Trong khi cuoäc baøn caõi ñang tieáp dieãn, toâi boãng coù yù nghó raèng, coù leõ laø moät ñieàu hay neáu chuùng toâi thaønh laäp moät hoäi ñeå khuyeán khích söï hoïc hoûi, khaûo cöùu veà khoa huyeàn moân. Vaø sau khi ñaén ño suy nghó, toâi môùi vieát treân moät maûnh giaáy doøng chöõ sau ñaây:


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

111

“Phaûi chaêng laø moät ñieàu toát neáu chuùng ta thaønh laäp moät hoäi ñeå khaûo cöùu nhöõng vaán ñeà naøy?” Toâi ñöa maûnh giaáy cho oâng W. Judge, moät luaät sö luùc aáy ñang ñöùng giöõa toâi vaø baø Blavatsky ngoài ôû moät gheá ñoái dieän, nhôø oâng chuyeån cho baø. Baø ñoïc xong, lieàn gaät ñaàu toû yù baèng loøng. Toâi beøn ñöùng daäy, vaø sau vaøi lôøi môû ñaàu, toâi ñöa ra ñeà nghò treân. Cöû toïa laáy laøm thích thuù, vaø khi oâng Felt, nhaân dòp traû lôøi moät caâu hoûi, noùi raèng oâng saün loøng chæ daãn cho chuùng toâi phöông phaùp keâu goïi vaø kieàm cheá caùc loaïi tinh linh nguõ haønh, thì toaøn theå hoäi tröôøng ñeàu ñoàng thanh chaáp thuaän vieäc thaønh laäp Hoäi noùi treân. Theo lôøi ñeà nghò cuûa oâng Judge, toâi ñöôïc baàu laøm Hoäi tröôûng, vaø vôùi ñeà nghò cuûa toâi, oâng Judge ñöôïc baàu laøm Thö kyù buoåi hoïp. Vì luùc aáy ñeâm ñaõ khuya, buoåi hoïp ñöôïc ñình laïi ñeán toái hoâm sau ñeå coù moät quyeát ñònh chính thöùc. Nhöõng quan khaùch toái hoâm ñoù ñöôïc yeâu caàu ñem theo nhöõng baïn beø thaân höõu vaø caûm tình vieân vaøo ñeâm sau ñeå hoï coù theå gia nhaäp Hoäi neáu hoï muoán. Moät tôø nhaät baùo ôû New York coù töôøng thuaät buoåi hoïp toái hoâm ñoù, toùm taét noäi dung nhö sau:


112

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott “Moät phong traøo raát quan troïng vöøa ñöôïc khai tröông taïi New York döôùi söï laõnh ñaïo cuûa Ñaïi Taù Henry S. Olcott, thaønh laäp moät hoäi goïi laø Hoäi Thoâng Thieân Hoïc Theá Giôùi. Ñeà nghò khôûi xöôùng vieäc naøy laø moät ñieàu hoaøn toaøn khoâng coù döï tính tröôùc, vaø ñöôïc phaùt ñoäng vaøo toái hoâm moàng 7 taïi phoøng khaùch nhaø baø Blavatsky. Cöû toïa goàm 17 vò quan khaùch nam nöõ trong giôùi thöôïng löu trí thöùc, ñaõ hoäi hoïp ñeå nghe oâng George Henry Felt thuyeát trình veà moät vaøi khía caïnh cuûa huyeàn moân Ai Caäp voâ cuøng lyù thuù vaø haáp daãn... “Trong cuoäc thaûo luaän sau ñoù, thöøa dòp thuaän tieän, Ñaïi taù Olcott ñöùng leân phaùt bieåu yù kieán. Sau khi phaùc hoïa tình traïng cuûa phong traøo Thaàn linh hoïc ñöông thôøi cuøng söï xung ñoät yù kieán giöõa khoa hoïc vaø toân giaùo, oâng noùi veà tính caùch trieát hoïc cuûa neàn ñaïo lyù coå truyeàn vaø khaû naêng coù theå dung hoøa taát caû moïi lyù thuyeát töông phaûn hieän höõu; vaø coâng trình sieâu vieät cuûa oâng Felt ñaõ khaùm ph ñöôïc bí quyeát caáu taïo cuûa thieân nhieân aån chöùa trong nhöõng taøn tích coå xöa cuûa khoa huyeàn moân Ai Caäp. OÂng ñeà nghò thaønh laäp moät hoäi tinh thaàn ñeå qui tuï taát caû nhöõng ngöôøi coù khuynh höôùng taâm linh, saün saøng laøm vieäc


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

113

chung vôùi nhau ñeå söu taäp vaø truyeàn baù nhöõng kieán thöùc Huyeàn moân. “Chöông trình cuûa oâng laø toå chöùc moät Hoäi caùc nhaø huyeàn hoïc vaø baét ñaàu laäp ngay moät thö vieän, keá ñoù laø phoå bieán nhöõng giaùo lyù veà nhöõng ñònh luaät huyeàn bí trong thieân nhieân maø ngöôøi Ai Caäp vaø Trung Ñoâng thôøi coå ñeàu bieát roõ, nhöng laïi hoaøn toaøn xa laï ñoái vôùi theá giôùi khoa hoïc cuûa chuùng ta hieän nay, v.v...” Taøi lieäu naøy cho thaáy taâm traïng cuûa toâi khi ñeà nghò thaønh laäp Hoäi Thoâng Thieân Hoïc Theá Giôùi. Quan nieäm veà tình huynh ñeä ñaïi ñoàng trong nhaân loaïi chöa ñöôïc neâu ra vaø chuùng toâi cuõng chöa kòp nghó ñeán, bôûi vì ñeà nghò thaønh laäp Hoäi chæ ñoät xuaát khôûi leân töø ñeà taøi ñang thaûo luaän. Tuy nhieân, khi voøng aûnh höôûng cuûa Hoäi nôùi roäng ñeå bao goàm caû nhöõng daân toäc phöông Ñoâng cuøng nhöõng toân giaùo vaø cheá ñoä xaõ hoäi cuûa hoï, thì tình huynh ñeä ñaïi ñoàng trôû neân moät ñieàu caàn thieát, vaø treân thöïc teá laø neàn taûng cho toaøn theå cô caáu xaây döïng Hoäi. Hoäi Thoâng Thieân Hoïc laø moät coâng trình tuaàn töï phaùt trieån vaø tieán hoùa, chöù khoâng phaûi laø moät söï taïo döïng coù möu tính tröôùc (treân coõi giôùi höõu hình). Khi Hoäi ñaõ ñöôïc chaáp thuaän treân nguyeân taéc, moät phieân hoïp sau ñoù ñöôïc toå chöùc ñeå soaïn thaûo baûn ñieàu leä,


114

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

noäi quy, vaø baàu moät Ban chaáp haønh ñeå quaûn trò coâng vieäc Hoäi. Ngaøy 30 thaùng 10 naêm 1875, baûn Ñieàu leä vaø Noäi quy ñöôïc thoâng qua, vaø Ban chaáp haønh ñöôïc chính thöùc baàu cöû. Keát quaû baàu cöû Ban chaáp haønh ñöôïc coâng boá nhö sau: Hoäi Tröôûng:

Henry S. Olcott

Phoù Hoäi Tröôûng:

B. S. Pancoast vaø G. H. Felt

Toång thö kyù Ngoaïi vuï:

H. P. Blavatsky

Toång thö kyù Noäi vuï:

John S. Cobb

Thuû quyõ:

Henry Newton

Quaûn lyù Thö vieän:

Charles Sotheran

Luaät sö nhieäm caùch:

William Q. Judge

Ngoaøi ra coøn coù 5 vò Coá vaán. Phieân hoïp tieáp theo vaøo ngaøy 17 thaùng 11 naêm 1875 ñaõ coâng boá baûn Tuyeân ngoân cuûa Hoäi, vaø Hoäi tröôûng ñoïc dieãn vaên chính thöùc khai tröông hoaït ñoäng cuûa Hoäi. Theá laø Hoäi Thoâng Thieân Hoïc Theá Giôùi ñöôïc chính thöùc thaønh laäp vaøo ngaøy 17 thaùng 11 naêm 1875.


115

Nguyeãn Höõu Kieät dòch

III.

K

hi ñoaïn hoài kyù naøy cuûa toâi ñöôïc ñaêng trong taïp chí “The Theosophist” thaùng 11 naêm 1892, soá taïp chí aáy cuõng coù ñaêng tieåu söû hay lyù lòch cuûa nhieàu vò trong Ban chaáp haønh cuûa Hoäi. Trong soá ñoù coù moät chuyeän laï veà kinh nghieäm huyeàn linh cuûa oâng W. L. Alden. OÂng Alden hoài ñoù laø moät bieân taäp vieân cuûa tôø New York Times, raát noåi tieáng vôùi nhöõng baøi pheâ bình haøi höôùc vaø saéc saûo cuûa oâng veà nhöõng vaán ñeà thôøi söï haèng ngaøy. Khi chuùng toâi môùi quen nhau, oâng aáy coù gaëp moät chuyeän khaù thuù vò. Luùc aáy oâng vieát baøi xaõ luaän cho baùo Graphic, coøn toâi vieát phoùng söï veà caùc hieän töôïng huyeàn linh ôû Chittenden cuõng cho tôø nhaät baùo naøy. Nhöõng chuyeän hoàn ma hieän hình ôû noâng traïi Eddy ñaõ haáp daãn moät soá ñoâng ngöôøi hieáu kyø haèng ngaøy ñeán toøa soaïn ñeå hoûi nhöõng chuyeän baâng quô voâ lyù. Hoï laøm quaáy raày vò Chuû buùt, oâng Groly, ñeán möùc oâng naøy phaûi coâng boá moät taám hình lôùn veõ oâng ta ñöùng chaën cöûa vaøo toøa soaïn, vôùi moät khaåu suùng luïc vaø moät caëp keùo lôùn trong tay, ñeå töï veä choáng laïi söï ñoät nhaäp cuûa nhöõng keû voâ tích söï laøm phieàn nhieãu vaø maát thôøi giôø.


116

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Moät ngaøy noï, coù moät vò tröôûng laõo maëc y phuïc theo loái Ñoâng phöông böôùc vaøo toøa soaïn, tay caàm moät quyeån saùch hình daùng laï kyø, vaø coù veû raát cuõ. OÂng ta chaøo caùc nhaân vieân toøa soaïn moät caùch trang troïng, roài baét ñaàu noùi chuyeän veà nhöõng baøi phoùng söï cuûa toâi, vaø veà khoa Thaàn linh hoïc Taây phöông vaø Ñoâng phöông. Taát caû moïi ngöôøi ñeàu rôøi khoûi baøn vieát ñeán vaây quanh oâng laõo. Khi noùi veà khoa phöông thuaät, oâng laõo laúng laëng quay veà phía oâng Alden, maø cho ñeán khi ñoù khoâng ai bieát gì veà nhöõng sôû thích Huyeàn moân cuûa oâng ta, vaø hoûi: “Thöa oâng, oâng coù tin söï thaät cuûa khoa phöông thuaät khoâng?” Voâ cuøng ngaïc nhieân vì caâu hoûi ñoät ngoät naøy, oâng Alden ñaùp: “AØ, toâi coù ñoïc quyeån Zanoni1 vaø nghó raèng trong ñoù coù leõ coù ít nhieàu söï thaät.” Ñaùp laïi yeâu caàu cuûa vaøi ngöôøi, oâng laõo ñöa quyeån saùch dò kyø cuûa oâng ta cho moïi ngöôøi xem. Thì ra ñoù laø moät quyeån coå thö daïy veà khoa phöông thuaät, vieát baèng chöõ AÛ Raäp hay moät thöù chöõ Ñoâng phöông, coù raát nhieàu hình aûnh xen laãn vôùi chöõ vieát. 1

Taùc phaåm Zanoni ñaõ ñöôïc Nguyeãn Höõu Kieät dòch sang tieáng Vieät, nhan ñeà “Taây Phöông huyeàn bí”


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

117

Taát caû moïi ngöôøi ñeàu raát thích thuù, nhaát laø oâng Alden, vaø khi chia tay töø giaõ, oâng naøy hoûi vò tröôûng laõo coù theå naøo hoï seõ gaëp laïi nhau ñeå noùi chuyeän theâm. OÂng laõo gaät ñaàu mæm cöôøi, vaø ñöa cho oâng Alden moät ñòa chæ. Nhöng khi oâng Alden tìm ñeán nôi thì ñoù chæ laø moät ñòa chæ ma, moät cöûa haøng baùn hình töôïng vaø kinh saùch ñaïo Gia Toâ. Nhöng oâng baïn toâi vaãn khoâng thaát voïng, vaø nhieàu thaùng sau ñoù, ñeå maét theo doõi nhöõng ngöôøi maø oâng tieáp xuùc hay gaëp gôõ ngoaøi ñöôøng vôùi nieàm hy voïng seõ gaëp laïi oâng laõo bí maät. OÂng Groly cho toâi bieát raèng ngöôøi laï maët cuõng khoâng heà trôû laïi vieáng thaêm toøa soaïn moät laàn naøo nöõa, döôøng nhö oâng ta ñaõ bieán maát vaøo trong ruoät quaû ñòa caàu! Söï xuaát hieän baát ngôø vaø thình lình bieán maát cuûa nhöõng ngöôøi bí maät ñeå mang nhöõng quyeån saùch quí ñeán cho ngöôøi coù caên duyeân; hoaëc ñeå ñöa ra nhöõng lôøi khuyeân höõu ích, hoaëc ñeå chæ ñöôøng daãn loái cho nhöõng ngöôøi taàm ñaïo giöõa nhöõng khoù khaên chöôùng ngaïi maø hoï ñang coá gaéng vöôït qua ñeå ñi ñeán chaân lyù, voán khoâng phaûi laø moät kinh nghieäm laï thöôøng. Coù nhieàu tröôøng hôïp nhö vaäy ñaõ ñöôïc ghi nhaän trong lòch söû toân giaùo. Söï xuaát hieän ñoù ñoâi khi xaûy


118

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

ra trong khi thöùc tænh, hoaëc ñoâi khi trong nhöõng côn linh aûnh vaøo nhöõng giôø ban ñeâm. Söï maùch baûo coù khi ñeán nhö nhöõng “tia saùng” xeït qua trong trí oùc, nhöõng tia saùng tröïc giaùc (Buddhi) roïi vaøo caùi trí suy luaän (Manas) ñem laïi nhöõng phaùt minh lôùn lao veà khoa hoïc, chaúng haïn nhö yù nieäm veà kieáng quang phoå (Spectroscope) xeït qua trí oùc cuûa Fraunhofer,1 yù nieäm veà tính chaát cuûa saám seùt vaø coät thu loâi trong trí cuûa Franklin,2 yù nieäm veà maùy ñieän thoaïi trong trí cuûa Edison,3 vaø coøn muoân nghìn söï vieäc vó ñaïi hay ñònh luaät lôùn lao khaùc nöõa vaãn thöôøng chieáu roïi aùnh saùng vaøo taâm hoàn nhöõng ngöôøi thuï caûm saün saøng tieáp nhaän nguoàn caûm höùng thieâng lieâng. Coù theå laø hôi quaù ñaùng khi noùi raèng moãi ngöôøi taàm ñaïo ñeàu coù cô duyeân ñaït tôùi söï hieåu bieát chaân lyù moät laàn trong ñôøi, nhöng toâi tin chaéc raèng soá ngöôøi 1

Töùc Joseph von Fraunhofer (1787-1826), moät nhaø quang phoå hoïc vaø vaät lyù hoïc ngöôøi Ñöùc, sinh ôû Straubing. Chính nhöõng keát quaû nghieân cöùu ñaàu tieân cuûa oâng ñaõ daãn ñeán söï phaùt minh ra kính quang phoå. 2 Töùc Benjamin Franklin, nhaø khoa hoïc noåi tieáng ngöôøi Myõ, sinh ngaøy 17 thaùng 1 naêm 1706 taïi Boston, Massachusetts vaø maát ngaøy 17 thaùng 4 naêm 1790. OÂng coù raát nhieàu phaùt minh quan troïng trong vieäc söû duïng doøng ñieän vaø cuõng laø ngöôøi phaùt minh ra vieäc söû duïng coät thu loâi. 3 Töùc Thomas Edison (1847-1931), nhaø phaùt minh vó ñaïi ngöôøi Myõ, baét ñaàu söï nghieäp töø khaù sôùm, nhaän baèng saùng cheá ñaàu tieân vaøo naêm 1869 (22 tuoåi) vaø tieáp tuïc laøm vieäc khoâng ngöøng cho ñeán khi cheát, ñaït ñöôïc hôn 1.000 baèng saùng cheá vôùi ñuû moïi phaùt minh quan troïng, trong ñoù goàm caû boùng ñeøn ñieän, maùy ñieän thoaïi, maùy haùt, maùy chieáu phim...


119

Nguyeãn Höõu Kieät dòch

may maén coù ñöôïc cô duyeân ñoù laø gaáp traêm laàn nhieàu hôn ngöôøi ta vaãn töôûng. Thaät laø moät ñieàu baát haïnh cho ai ñoù neáu vì quan nieäm sai laàm maø töôûng raèng vò söù giaû ñem cô duyeân tôùi cho mình phaûi coù moät hình daïng hay coát caùch ñaëc bieät theá naøo ñoù, hoaëc raèng böùc thoâng ñieäp göûi cho anh ta phaûi ñi keøm vôùi nhöõng hieän töôïng huyeàn bí thuoäc loaïi naøo. Roài do nhöõng thaønh kieán ñoù che laáp neân coù khi anh ta giao tieáp vôùi moät vò thieân thaàn maø khoâng heà hay bieát, hoaëc chaïm traùn vôùi quyù nhaân ngay treân ñöôøng maø khoâng heà caûm thaáy moät rung ñoäng khaùc laï naøo ñeå phaûi chuù yù. Thay vì vaäy, anh ta chæ maûi meâ chaêm chuù nhìn xem caûnh vaät chung quanh! Ñoù laø toâi noùi theo nhöõng gì toâi bieát.

IV.

T

heo chöông trình ñaõ ñònh, toái hoâm 18 thaùng 9, oâng George H. Felt tieáp tuïc cuoäc thuyeát trình lyù thuù veà huyeàn moân Ai Caäp vaø trình baøy nhöõng ñoà hình coù maøu ñeå moâ taû nhöõng söï khaùm phaù cuûa oâng. Vaøi thính giaû sau ñoù cho bieát raèng hoï nhìn thaáy aùnh saùng chaäp chôøn treân nhöõng ñoà hình, nhöng toâi nghó ñieàu ñoù coù leõ moät phaàn do söï töï kyû aùm thò, coøn moät phaàn, coù theå nhö oâng Felt noùi, laø do nhöõng ñaëc tính huyeàn dieäu cuûa caùc ñoà hình.


120

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Rieâng toâi khoâng nhìn thaáy gì coù tính chaát huyeàn linh, cuõng nhö nhöõng ngöôøi khaùc trong cöû toïa, tröø ra moät soá raát ít. Trong buoåi thuyeát trình, oâng Felt khaúng ñònh khoâng chuùt do döï veà söï hieän höõu cuûa caùc giôùi tinh linh nguõ haønh, veà aûnh höôûng cuûa chuùng ñoái vôùi loaøi vaät vaø söï lieân heä cuûa chuùng ñoái vôùi loaøi ngöôøi. Trong moät baøi baùo göûi ñaêng treân taïp chí “London Spiritualist” ngaøy 19 thaùng 6 naêm 1878, oâng Felt vieát: “...Toâi ñöôïc bieát chaéc chaén raèng caùc loaïi tinh linh nguõ haønh quaû coù thaät, nhôø nhöõng cuoäc söu taàm cuûa toâi veà moân khaûo coå Ai Caäp. Trong khi toâi veõ hoïa ñoà nhöõng voøng hoaøng ñaïo Ai Caäp ñeå coá gaéng tìm ra nhöõng ñieåm töông quan veà soá hoïc giöõa chuùng vôùi nhau, toâi nhaän thaáy ñoâi khi coù nhöõng hieän töôïng raát laï luøng khoâng theå giaûi thích. Ngöôøi nhaø toâi nhaän thaáy raèng coù nhöõng luùc con choù vaø con meøo cuûa toâi bieåu loä nhöõng phaûn öùng raát dò kyø, vaø hoï löu yù toâi veà chuùng. Khi ñoù toâi môùi thaáy raèng moãi khi toâi baét ñaàu laøm nhöõng cuoäc khaûo cöùu veà loaïi naøo ñoù, thì con meøo tröôùc heát loä veû baên khoaên ray röùt, vaø trong moät luùc con choù laïi gaàn ñeå traán an noù, nhöng khoâng bao laâu con choù cuõng toû veû sôï haõi moät vaät gì ñang ñoät nhieân xuaát hieän trong phoøng.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

121

“Döôøng nhö con meøo coù nhöõng giaùc quan tinh vi beùn nhaïy hôn, khi ñoù caû hai con ñeàu muoán ñöôïc toâi ñöa ra khoûi phoøng, vaø chính chuùng noù cuõng töï thoaùt ra baèng caùch lao qua cöûa soå. Khi ñaõ ñöôïc thaû ra ngoaøi, chuùng coøn keâu vaø suûa trôû laïi, döôøng nhö muoán goïi toâi haõy ñi ra. Chuùng vaãn tieáp tuïc keâu nhö theá moät hoài laâu, vaø sau cuøng toâi baét buoäc phaûi ñi ñeán keát luaän raèng chuùng ñaõ caûm nhaän ñöôïc nhöõng söï vaät hay aûnh höôûng voâ hình naøo ñoù maø toâi khoâng nhaän thaáy. “Thoaït tieân, toâi cho raèng nhöõng hình thuø gôùm ghieác ñöôïc veõ treân caùc voøng hoaøng ñaïo chæ laø do “söï töôûng töôïng voâ lyù cuûa nhöõng ñaàu oùc beänh hoaïn”, nhöng veà sau toâi môùi nghó raèng ñoù laø caùch trình baøy nhöõng söï vaät töï nhieân theo moät coâng thöùc nhaát ñònh. Sau khi ñaõ thöïc hieän moät loaït nhöõng cuoäc thí nghieäm veà vaán ñeà naøy, toâi môùi bieát chaéc raèng nhöõng hình veõ treân caùc voøng hoaøng ñaïo vaø caùc ngoâi kieán truùc, ñeàn ñaøi coå Ai Caäp laø söï mieâu taû nhöõng chuûng loaïi sinh vaät voâ hình trong cô saùng taïo, ñöôïc trình baøy döôùi nhöõng neùt khaù chính xaùc, vaø xen laãn vôùi hình aûnh cuûa nhöõng söï vaät töï nhieân khaùc. Toâi phaùt hieän raèng nhöõng sinh vaät ñoù laø nhöõng thöïc theå coù trí khoân, vaøi loaïi coù veû hung aùc vaø gaây sôï haõi cho nhöõng thuù nhaø, coøn nhöõng loaïi khaùc, traùi laïi, coù veû hieàn laønh maø nhöõng thuù nhaø raát


122

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott öa thích vaø laáy laøm thoûa maõn khi chuùng xuaát hieän. “Toâi tin raèng chuùng goàm thaønh phaàn nhöõng chuûng loaïi sinh vaät trong moät heä thoáng tieán hoùa baét ñaàu töø nhöõng hình theå voâ tri baát ñoäng trong thieân nhieân, ñi xuyeân qua loaøi ñoäng vaät roài ñeán caùc caáp ñaúng thieân thaàn laø trình ñoä phaùt trieån cao toät. Vaøi loaïi khoân ngoan coù theå ñöôïc kieàm cheá khi con ngöôøi daàn daàn quen thuoäc hôn vôùi chuùng, hay khi con ngöôøi sinh hoaït ñieàu hoøa hôn vôùi thieân nhieân. “Söï tinh khieát cuûa taâm hoàn vaø theå xaùc laø yeáu toá raát höõu hieäu, vaø toâi thaáy raèng chuùng ñaëc bieät gheâ tôûm söï huùt thuoác, nhai thuoác laù vaø nhöõng thoùi quen baát haûo khaùc. Toâi nhaän thaáy raèng khi nhöõng tinh linh nguõ haønh khoâng bò hoaøn toaøn cheá ngöï hoaøn toaøn, chuùng trôû neân tinh quaùi, nguy hieåm, vaø coù theå gaây thöông toån, taùc haïi cho loaøi ngöôøi...” G. H. Felt (London Spiritualist, 19-6-1878)

Tuy baøi dieãn vaên khai tröông cuûa toâi ñöôïc toaøn theå cöû toïa voã tay hoan ngheânh, nhöng noù hôi coù veû daïi doät sau 17 naêm kinh nghieäm phuõ phaøng. Moät phaàn lôùn nhöõng keát quaû tieân lieäu ñaõ ñöôïc thöïc hieän, nhöng nhieàu döï lieäu ñaõ bieán chaát.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

123

Ñieàu maø chuùng toâi tin töôûng nhö caùi neàn taûng thöïc nghieäm toát ñeïp cho moïi döï tính veà sau, töùc laø söï chöùng minh cuûa oâng Felt veà söï hieän höõu cuûa caùc chuûng loaïi tinh linh nguõ haønh, ñaõ trôû neân moät söï thaát voïng ñau ñôùn hoaøn toaøn. Vôùi taát caû nhöõng gì oâng ta ñaõ laøm theo chieàu höôùng ñoù, oâng ta vaãn khoâng chæ cho chuùng toâi thaáy ñöôïc gì caû, chí ñeán caùi choùt ñuoâi cuûa moät tinh linh nhoû beù nhaát. OÂng ta laøm cho chuùng toâi trôû thaønh troø cöôøi cho giôùi Thaàn linh hoïc vaø nhöõng ngöôøi duy vaät hoaøi nghi. OÂng ta laø ngöôøi coù nhöõng sôû ñaéc phi thöôøng, vaø ñaõ thöïc hieän nhöõng khaùm phaù ñaùng keå. Toâi tin raèng oâng ñaõ thöïc hieän nhöõng gì oâng noùi, vaø neáu oâng beàn chí theo ñuoåi ñeán cuøng nhöõng gì ñaõ khôûi ñaàu thì coù leõ oâng ñaõ vang doäi teân tuoåi trong soá nhöõng ngöôøi noåi tieáng nhaát cuûa thôøi ñaïi chuùng ta. Vì ñaõ thöôøng thaáy baø Blavatsky söû duïng tinh linh nguõ haønh ñeå laøm caùc hieän töôïng, vaø Signor B. cuõng ñaõ nhieàu laàn laøm nhö vaäy; roài ngöôøi khaùch kyø laï laøm cho chuùng xuaát hieän ngay trong phoøng toâi, thì taïi sao toâi laïi khoâng tin raèng oâng Felt cuõng coù theå laøm gioáng nhö theá, nhaát laø khi baø Blavatsky noùi vôùi toâi raèng oâng aáy coù theå? Bôûi vaäy, vôùi söï taùo baïo cuûa nhaø khai saùng vaø söï nhieät thaønh cuûa moät ngöôøi laïc quan, loøng ñaày höùng


124

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

khôûi, toâi ñaõ ñeå cho oùc töôûng töôïng cuûa toâi töï do hoaït ñoäng, vaø tieân lieäu trong baøi dieãn vaên cuûa toâi nhöõng keát quaû coù theå thöïc hieän neáu oâng Felt laøm ñuùng nhö lôøi höùa. Vì nhu caàu taøi chaùnh, oâng Felt ñaõ yeâu caàu thuû quyõ Newton öùng tröôùc cho oâng moät traêm ñoâ-la ñeå ñaøi thoï phí toån trong caùc cuoäc thí nghieäm, nhöng roát cuoäc vaãn khoâng laøm xuaát hieän ñöôïc tinh linh nguõ haønh! Caùc hoäi vieân laáy laøm baát maõn. Sau cuøng, oâng ta ra khoûi Hoäi; vaø vì thaáy khoâng coøn troâng caäy ñöôïc gì nöõa ôû nôi oâng ta, moät soá hoäi vieân cuõng bieán maát luoân, chæ coù chuùng toâi coøn ôû laïi ñeå noã löïc laøm vieäc vôùi söùc coá gaéng toái ña. Ñoù quaû laø moät coâng vieäc naëng nhoïc, nhö taát caû nhöõng hoäi vieân hoaït ñoäng vaøo thôøi kyø ñoù ñeàu nhôù roõ. Muïc tieâu cuûa chuùng toâi laø hoïc hoûi, baèng caùch thöïc nghieäm, baát cöù nhöõng gì coù theå hoïc ñöôïc veà nhöõng thaønh phaàn caáu taïo cuûa con ngöôøi, vaø vò trí cuûa con ngöôøi trong thieân nhieân. Nhaát laø phaàn trí löïc hoaït ñoäng tích cöïc ôû cöông vò yù chí vaãn laø moät söï bí hieåm lôùn ñoái vôùi chuùng toâi! Nhaø thuaät só cuûa phöông Ñoâng cho ñeán nhaø truyeàn nhaân ñieän cuûa phöông Taây ñeàu duøng noù. Ngöôøi khai trieån ñöôïc noù seõ trôû thaønh moät vò anh huøng; ngöôøi khaùc laøm teâ lieät noù, vaø trôû thaønh moät ngöôøi ñoàng boùng. Coâng naêng voâ ñòch cuûa noù laøm cho taát caû moïi


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

125

sinh vaät ôû caùc coõi giôùi vaät chaát ñeàu phaûi chòu khuaát phuïc, vaø khi coù caû oùc töôûng töôïng cuøng hoaït ñoäng ñi keøm, thì noù saùng taïo baèng caùch phoùng ra ngoaïi giôùi nhöõng hình thuø tö töôûng môùi taïo neân. Nhö vaäy, maëc daàu oâng Felt ñaõ boäi öôùc vaø chuùng toâi khoâng theå troâng ñôïi moät cuoäc haønh trình treân bieån laëng soùng eâm, nhöng chuùng toâi vaãn coøn nhieàu laõnh vöïc caàn khaûo saùt, vaø chuùng toâi cuõng ñaõ thaêm doø, thaùm hieåm nhöõng laõnh vöïc ñoù ít nhieàu. Nhöõng vaên khoá cuõ coøn ghi nhaän vieäc chuùng toâi coù traéc nghieäm nhöõng ñoàng töû, thöû laøm nhöõng cuoäc thí nghieäm veà caùc moân caûm xaï, ñoïc tö töôûng, truyeàn nhaân ñieän, vaø trao ñoåi thö töø vôùi caùc baùo chí... Nhöng chuùng toâi ñaõ tieán böôùc raát chaäm, vì cho duø taát caû moïi ngöôøi ñeàu ñoàng yù phaûi giöõ vöõng tinh thaàn, nhöng trong thaâm taâm moãi ngöôøi ñeàu khoâng khoûi chaùn naûn veà söï thaát baïi cuûa oâng Felt, vaø döôøng nhö khoâng coù trieån voïng tìm ngöôøi thay theá. Nhaø phuø thuûy laøm möa, Signor B., ñaõ bò baø Blavatsky caám cöûa töø sau vuï möu toan gaây chia reõ giöõa chuùng toâi. Ngöôøi khaùch kyø laï ñaõ keâu goïi aâm binh xuaát hieän tröôùc maét toâi khoâng coøn trôû laïi nöõa; vaø baø Blavatsky, maø töø nay taát caû moïi ngöôøi ñeàu troâng ñôïi söï giuùp ñôõ, laïi töø choái khoâng thöïc hieän baát cöù hieän töôïng kyø bí nhoû nhaët naøo trong nhöõng buoåi hoïp.


126

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Theá laø soá hoäi vieân cöù thöa thôùt daàn cho ñeán khi, khoaûng moät naêm sau ñoù, Hoäi chuùng toâi rôi vaøo tình traïng mang hình thöùc cuûa moät toå chöùc toát ñeïp vôùi chöông trình hoaït ñoäng phong phuù vaø laønh maïnh, coù tieáng taêm vang doäi gaàn xa, vôùi moät vaøi hoäi vieân höõng hôø tieâu cöïc vaø moät trung taâm sinh khí doài daøo baát taän trong nieàm höùng khôûi cuoàng nhieät cuûa hai ngöôøi baïn ñoàng moân, moät nam moät nöõ. Chuùng toâi khoâng bao giôø coù moät chuùt maûy may nghi ngôø, duø chæ trong choác laùt, veà söï hieän höõu cuûa caùc ñaáng chaân sö, vaø veà tính chaát thieâng lieâng cao quí cuûa coâng vieäc mình ñöôïc giao phoù, cuõng nhö söï thaønh coâng hoaøn toaøn vaø toái haäu cuûa coâng vieäc aáy. OÂng Judge laø moät ngöôøi baïn trung thaønh vaø saün saøng trôï giuùp, nhöng laïi quaù non nôùt veà trình ñoä taâm linh ñeå coù theå ñöôïc xem nhö moät ngöôøi thöù ba treân cöông vò bình ñaúng vôùi chuùng toâi. Sau khi chuùng toâi ñaõ thieát laäp Truï sôû Hoäi vaø oån ñònh nôi cö truù, moãi buoåi toái khi quan khaùch ñaõ ra veà, baø Blavatsky vaø toâi coù thoùi quen ngoài maïn ñaøm vaø huùt thuoác, nghæ ngôi moät luùc tröôùc khi chia tay. Nhieàu khi chuùng toâi phaûi baät cöôøi maø nghó raèng, thaät hieám thay nhöõng ngöôøi maø chuùng toâi coù theå troâng caäy ñeå cuøng saùt caùnh hôïp taùc qua taát caû nhöõng böôùc thaêng traàm, chìm noåi cuûa cuoäc ñôøi. Ñieàu duy


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

127

nhaát maø chuùng toâi caøng luùc caøng caûm thaáy roõ reät hôn laø hai chuùng toâi tuyeät ñoái coù theå tuøy thuoäc laãn nhau vì lyù töôûng phoâ dieãn ñaïo lyù, daãu cho trôøi long ñaát lôû hay ñeán ngaøy taän theá. Nhöõng keû thuø nghòch noùi raèng khi chuùng toâi töø giaõ Hoa Kyø leân ñöôøng sang AÁn Ñoä thì Hoäi Thoâng Thieân Hoïc ôû Myõ cuõng khoâng coøn. Ñieàu naøy cuõng coù phaàn naøo ñuùng, vì do nhieàu nguyeân nhaân, Hoäi ñaõ khoâng laøm ñöôïc gì ñaùng keå trong suoát khoaûng thôøi gian saùu naêm sau ñoù. Thaønh phaàn noøng coát, voán luoân luoân laø yeáu toá höõu hieäu nhaát trong nhöõng phong traøo töông töï, ñaõ bò phaân taùn; khoâng ai coù theå thieát laäp moät thaønh phaàn coát caùn môùi; ngöôøi ta khoâng theå taïo neân moät Blavatsky thöù nhì; vaø oâng Judge, luùc aáy laø trieån voïng töông lai duy nhaát ñeå ñoùng vai troø laõnh ñaïo vaø toå chöùc, laïi phaûi leân ñöôøng sang caùc xöù Nam Myõ vì hoaït ñoäng ngheà nghieäp. Tuy nhieân, suoát thôøi gian nhöõng naêm aáy, nhöõng böùc thö cuûa oâng Judge göûi cho chuùng toâi cho thaáy raèng söï nhieät thaønh cuûa oâng ñoái vôùi Thoâng Thieân Hoïc vaø caùc vaán ñeà Huyeàn moân vaãn khoâng suy giaûm. Söï mong öôùc lôùn nhaát cuûa oâng laø trong töông lai oâng seõ ñöôïc töï do daønh heát thôøi giôø vaø söùc löïc vaøo coâng vieäc cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc. Nhöng, cuõng ví nhö haït gioáng caây xa truïc thaûo bò vuøi saâu trong loøng ñaát chæ baét ñaàu naûy maàm khi


128

nhöõng ngöôøi ñaøo gieáng ñöa noù leân khoûi maët ñaát, thì haït gioáng maø chuùng toâi gieo vaøo taâm hoàn daân chuùng Myõ trong khoaûng thôøi gian töø naêm 1874 ñeán naêm 1878 cuõng baét ñaàu naûy maàm khi thôøi giôø cuûa noù ñaõ ñieåm; vaø oâng Judge chính laø ngöôøi coù cô duyeân tieàn ñònh ñeå gaët haùi keát quaû. Nhö vaäy, luaät nhaân quaû vaãn luoân luoân taùc ñoäng aâm thaàm ñeå chæ ñònh moãi vai troø khai phaù, gieo gioáng vaø gaët haùi. Khaû naêng sinh toàn cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc ñöôïc uûy thaùc cho chuùng toâi laø nhöõng nhaø saùng laäp treân phöông dieän höõu hình, nhöng veà phöông dieän voâ vi huyeàn dieäu thì söï soáng coøn cuûa Hoäi voán ñaõ ñònh saün nôi caùi lyù töôûng caên baûn cuûa noù vaø nôi caùc ñaáng cao caû theå hieän lyù töôûng aáy. Caùc ngaøi ñaõ giaùo hoùa chuùng toâi vaø gieo vaøo taâm trí chuùng toâi aùnh saùng thieän chí cuûa caùc ngaøi. Vì caû hai chuùng toâi ñaõ nhaän thöùc roõ ñieàu aáy, vaø vì chuùng toâi ñöôïc aân suûng laøm vieäc cho Hoäi vaø hôïp taùc vôùi caùc ngaøi, neân giöõa hai chuùng toâi coù moät sôïi daây lieân laïc chaët cheõ, maät thieát hôn baát cöù moái lieân heä thöôøng tình naøo khaùc cuûa ngöôøi theá gian. Ñieàu aáy laøm cho chuùng toâi dung hoøa vôùi nhöõng khuyeát ñieåm cuûa nhau vaø chòu ñöïng taát caû nhöõng söï va chaïm khoå ñau ñi lieàn vôùi söï coäng taùc giöõa hai caù tính hoaøn toaøn töông phaûn, traùi ngöôïc.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

129

Rieâng phaàn toâi, lyù töôûng naøy ñaõ khieán toâi gaït boû taát caû nhöõng moái lieân heä troùi buoäc thöôøng tình cuøng nhöõng ñieàu mong öôùc vaø tham voïng traàn gian nhö nhöõng vaät voâ giaù trò. Thaät vaäy, trong thaâm taâm toâi luoân caûm thaáy thaø laøm moät ngöôøi lao coâng giöõ cöûa, hay thaäm chí giöõ moät vai troø ti tieän thaáp heøn hôn nöõa trong söï theo ñuoåi lyù töôûng, coøn hôn laø soáng voâ nghóa treân nhung luïa giöõa choán xa hoa ñaøi caùc maø cuoäc ñôøi coù theå cung phuïng cho toâi. Baø Blavatsky cuõng chia seû nhöõng quan nieäm cuûa toâi vaø nieàm haêng say phaán khôûi voâ taän cuûa baø trong coâng vieäc ñaïo laø moät taám göông khích leä cho baát cöù ngöôøi naøo ñeán tieáp xuùc vôùi baø. Khi ñaõ caûm nghó nhö theá, vaø saün saøng laøm taát caû moïi söï hy sinh cho lyù töôûng nhö tröôøng hôïp cuûa chuùng toâi, thì söï phaù saûn cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc chaéc chaén laø moät ñieàu khoâng theå xaûy ra.


130

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

HOÏA AÛNH BAØ H. P. BLAVATSKY (1831 - 1891)


131

CHÖÔNG BAÛY VEÙN MAØN ISIS1

I.

N

eáu moät boä saùch coù theå ñöôïc xem laø ñaùnh daáu moät giai ñoaïn lòch söû, thì ñoù haún laø boä saùch naøy. Xeùt veà moät phöông dieän, noù ñaõ gaây nhöõng aûnh höôûng lôùn lao cuõng nhö boä saùch ñaàu tieân cuûa Darwin.2 Treân moät phöông dieän khaùc, caû hai ñeàu laø nhöõng doøng thuûy trieàu leân cao trong traøo löu tö töôûng caän ñaïi. Moãi boä saùch naøy ñeàu coù taùc duïng taûo tröø nhöõng ñieàu dò ñoan soáng söôïng cuûa khoa thaàn hoïc vaø thay theá ñöùc tin nôi pheùp laï baèng söï tin vaøo ñònh luaät thieân nhieân. Tuy vaäy, tröôøng hôïp khôûi ñaàu vieát boä saùch naøy cuõng raát ñôn giaûn vaø bình thöôøng chöù khoâng coù gì 1

2

Teân nguyeân taùc laø Isis Unveiled. Ñaây laø boä saùch ñaàu tieân cuûa baø Blavatsky, ñöôïc trích dòch moät vaøi ñoaïn coù nhan ñeà “Thieân nhieân huyeàn bí”. Saùch ñöôïc xuaát baûn laàn ñaàu tieân naêm 1877. Chæ taùc phaåm “On the Origin of Species” cuûa Charles Darwin (18091882), ñöôïc xuaát baûn naêm 1859, thieát laäp neàn moùng ñaàu tieân cho Thuyeát tieán hoùa trong töï nhieân cuûa oâng.


132

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

ñaëc bieät. Moät ngaøy noï, vaøo muøa heø naêm 1875, baø Blavatsky ñöa cho toâi xem vaøi tôø baûn thaûo vaø noùi: “Toâi vieát caùi naøy ñeâm hoâm qua, do moät söï thoâi thuùc kyø bí, nhöng duøng ñeå laøm gì thì toâi khoâng bieát. Coù theå laø moät baøi baùo, coù theå laø moät quyeån saùch, nhöng cuõng coù theå chaúng ñeå laøm gì caû. Tuy nhieân, toâi chæ vieát theo söï thoâi thuùc trong loøng toâi maø thoâi.” Roài baø caát baûn thaûo ñoù vaøo moät hoäc tuû vaø khoâng noùi gì ñeán noù nöõa trong moät thôøi gian. Nhöng ít thaùng sau ñoù, baø ñi Syracuse1 thaêm hai ngöôøi baïn môùi laø oâng baø Corson, giaùo sö tröôøng Ñaïi hoïc Cornell, vaø tieáp tuïc coâng vieäc vieát laùch. Baø vieát thö cho toâi bieát raèng ñoù seõ laø quyeån saùch noùi veà lòch söû vaø trieát hoïc cuûa caùc ñaïo phaùi phöông Ñoâng, vaø nhöõng moái töông quan giöõa caùc ñaïo phaùi aáy vôùi nhöõng moân phaùi cuûa thôøi ñaïi baáy giôø. Baø cho bieát raèng baø vieát veà nhöõng vaán ñeà maø baø chöa bao giôø hoïc, vaø chuù thích baèng nhöõng quyeån saùch maø baø chöa töøng ñoïc qua. Baø cho bieát theâm raèng, ñeå kieåm chöùng nhöõng ñieàu baø vieát, Giaùo sö Corson ñaõ so saùnh nhöõng ñoaïn chuù thích cuûa baø vôùi nhöõng boä saùch coå ñieån trong thö vieän cuûa tröôøng ñaïi hoïc thì thaáy chuùng hoaøn toaøn chính xaùc! 1 Syracuse laø moät thaønh phoá naèm ôû giöõa tieåu bang New York, thuoäc Onondaga County.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

133

Khi baø trôû veà thaønh phoá New York, baø khoâng chaêm chuù laém vaøo coâng vieäc naøy, maø chæ vieát moät caùch rôøi raïc, khoâng lieân tuïc. Nhöng ñoä moät hay hai thaùng sau vieäc thaønh laäp Hoäi Thoâng Thieân Hoïc, baø vaø toâi cuøng thueâ moät ngoâi nhaø hai taàng ôû ñöôøng 34th West. Baø ôû taàng döôùi, toâi ôû laàu treân, vaø töø ñoù trôû ñi coâng vieäc vieát boä Veùn maøn Isis môùi ñöôïc thöïc hieän lieân tuïc khoâng giaùn ñoaïn cho ñeán khi hoaøn thaønh vaøo naêm 1877. Trong suoát cuoäc ñôøi baø, baø chöa töøng vieát vaên vieát saùch bao giôø. Tuy theá, toâi khoâng thaáy moät nhaø vaên hay nhaø baùo naøo coù theå laøm vieäc moät caùch deûo dai beàn bæ vaø haêng say nhö baø. Moãi ngaøy, baø ngoài vaøo baøn vieát töø saùng sôùm cho ñeán khuya. Caû toâi vaø baø, khoâng ai ñi nguû tröôùc hai giôø saùng. Ban ngaøy toâi phaûi laøm coâng vieäc ngheà nghieäp rieâng cuûa toâi, nhöng sau böõa côm chieàu laø chuùng toâi luoân ngoài chung laïi moät baøn vaø laøm vieäc chaúng khaùc naøo nhö ngöôøi ta laøm taêng giôø ñeå kieám soáng. Cho ñeán khi thaân xaùc quaù moûi meät buoäc chuùng toâi phaûi nghæ. Thaät laø moät kinh nghieäm quí baùu cho toâi. Trong khoaûng gaàn hai naêm ñoù, toâi ñaõ hoïc hoûi ñöôïc raát nhieàu ñieàu maø ñaùng leõ ngöôøi ta phaûi daønh troïn caû moät ñôøi ngöôøi ñeå ñoïc saùch vaø suy gaãm môùi coù theå ñaït ñöôïc.


134

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Toâi khoâng chæ laøm coâng vieäc cuûa moät ngöôøi ghi cheùp hay söûa baøi, maø baø ñaõ bieán toâi thaønh moät coäng taùc vieân. Baø laøm cho toâi phaûi söû duïng taát caû nhöõng gì toâi ñaõ ñoïc vaø suy tö, vaø kích thích boä oùc cuûa toâi laøm vieäc ñeå tìm lôøi giaûi ñaùp cho nhöõng vaán ñeà môùi maø baø ñaët ra treân ñòa haït huyeàn moân vaø sieâu hình. Nhöõng vaán ñeà naøy hoaøn toaøn vöôït ngoaøi söï hoïc hoûi vaø taàm kieán thöùc cuûa toâi, vaø toâi chæ coù theå daàn daàn hieåu ñöôïc khi tröïc giaùc cuûa toâi ñöôïc khai môû vaø phaùt trieån trong chính thôøi gian laøm vieäc ñoù. Baø khoâng vieát theo moät chöông trình hay keá hoaïch ñònh saün, maø nhöõng yù töôûng cöù nhö töø ñaâu tuoân traøo xuyeân qua trí oùc baø nhö moät doøng suoái chaûy maõi khoâng ngöøng. Coù khi baø ñang vieát veà ñaáng Phaïm Thieân (Brahma), moät laùt sau laïi xoay qua vaán ñeà hieän töôïng ñieän khí cuûa Babinet. Trong moät luùc, baø trònh troïng chuù thích lôøi cuûa ñaïo sö Porphyry,1 keá ñoù baø laïi trích daãn moät ñoaïn vaên ruùt trong moät tôø baùo haèng ngaøy, hay trong moät taäp vaên thö môùi in maø toâi vöøa mang veà. Coù khi baø ñang ca tuïng nhöõng ñaëc tính toaøn thieän cuûa moät chaân sö, nhöng moät luùc sau ñaõ chuyeån heát toaøn löïc ñeå coâng kích naëng neà giaùo 1

Porphyry: trieát gia thôøi coå ñaïi La Maõ, laø thaày cuûa trieát gia Iamblichus, ngöôøi coù nieân ñaïi khoâng xaùc ñònh trong khoaûng naêm 250-330.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

135

sö Tyndall1 hay vaøi nhaø hoïc giaû naøo ñoù maø baø gheùt nhaát, baèng moät luaän ñieäu naûy löûa! Neáu baø khoâng coù moät keá hoaïch nhaát ñònh, phaûi chaêng ñieàu aáy chöùng toû raèng coâng vieäc soaïn saùch naøy khoâng phaûi do baø döï ñònh töø tröôùc, maø baø chæ laø moät phöông tieän ñöôïc choïn ñeå laøm cho traøo löu tö töôûng môùi meû ñoäc ñaùo naøy baét ñaàu gaây aûnh höôûng ñeán tình traïng öù ñoïng cuûa sinh hoaït taâm linh trong xaõ hoäi ñöông thôøi? Nhö moät phaàn vieäc huaán luyeän cho toâi, thænh thoaûng baø yeâu caàu toâi vieát moät ñoaïn veà ñeà taøi ñaëc bieät naøo ñoù, vaø gôïi yù cho toâi veà nhöõng ñieåm quan troïng caàn khai trieån. Hoaëc baø ñeå cho toâi töï vieát laáy vôùi söï coá gaéng toái ña ñeå phaùt trieån naêng khieáu tröïc giaùc cuûa toâi. Khi toâi ñaõ vieát xong, neáu ñoaïn vaên aáy khoâng ñöôïc baø vöøa loøng, baø thöôøng toû daáu baát maõn baèng caùch noùi naëng lôøi, vaø goïi toâi baèng nhöõng danh töø khoâng ñeïp ñeå khích ñoäng loøng töï aùi cuûa toâi ñeán möùc töôûng nhö toâi coù theå laøm baát cöù ñieàu gì! Nhöng khi toâi ñònh xeù boû ñoaïn vaên voâ phöôùc aáy, thì baø lieàn giaät ngay laáy töø treân tay toâi ñeå duøng ôû moät chöông khaùc sau khi ñaõ söûa chöõa laïi vaøi choã, vaø toâi laïi baét tay vaøo vieäc. 1

Töùc John Tyndall (1820-1893), nhaø vaät lyù hoïc noåi tieáng cuûa Anh quoác, sinh ra taïi Leighlinbridge, Carlow, Ireland, du hoïc vaø toát nghieäp tröôøng Ñaïi hoïc Marburg ôû Ñöùc.


136

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Keå töø ngaøy teân tuoåi baø xuaát hieän laàn ñaàu tieân treân maët baùo Daily Graphic naêm 1874 vaø suoát thôøi gian löu truù taïi Hoa Kyø, baø luoân luoân coù khaùch ñeán vieáng. Neáu trong soá quan khaùch ngaãu nhieân coù ngöôøi naøo hieåu bieát tinh töôøng veà moät vaán ñeà naøo ñoù lieân quan ñeán ngaønh hoaït ñoäng cuûa baø, baø lieàn tieáp xuùc rieâng vôùi ngöôøi aáy vaø neáu coù theå ñöôïc, baø nhôø y vieát laïi nhöõng quan ñieåm hay kyù öùc cuûa y treân giaáy traéng möïc ñen ñeå duøng trong quyeån saùch cuûa baø. Trong soá nhöõng tröôøng hôïp thuoäc veà loaïi naøy, coù baøi töôøng thuaät cuûa oâng O’Sullivan1 veà cuoäc bieåu dieãn phöông thuaät trong moät buoåi leân ñaøn taïi Paris; söï dieãn taû lyù thuù nhöõng cuoäc le㏠nhaäp moân huyeàn bí cuûa thoå daân Druses xöù Liban, cuøng nhöõng baøi vôû haáp daãn cuûa Baùc só A. Wilder vaø nhieàu ngöôøi khaùc nöõa ñaõ ñoùng goùp vaøo, laøm cho boä saùch naøy caøng taêng theâm phaàn giaù trò vôùi nhöõng taøi lieäu voâ cuøng doài daøo, phong phuù. Toâi bieát moät vò muïc sö Do Thaùi ñaõ töøng traûi qua nhieàu giôø vaø nhieàu ñeâm thaûo luaän veà Huyeàn moân Kabala vôùi baø, vaø nghe chính y thuù nhaän raèng tuy y ñaõ töøng khaûo cöùu phaàn bí truyeàn cuûa toân giaùo y trong 1

Töùc Timothy O’Sullivan (1840-1882), nhieáp aûnh gia ngöôøi Myõ, noåi tieáng trong theá kyû 19 vôùi nhöõng böùc aûnh phong caûnh vaø caû aûnh chieán tröôøng ñöôïc thöïc hieän trong cuoäc noäi chieán cuûa nöôùc Myõ (1861-1865). O’Sullivan sinh ra taïi Staten Island, New York vaø laøm vieäc ôû AÛnh vieän Mathew Brady trong thaønh phoá New York.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

137

ba möôi naêm, nhöng baø ñaõ daïy y nhöõng ñieàu maø y chöa töøng nghó ñeán, vaø ñaõ laøm saùng toû nhöõng ñoaïn kinh maø chính nhöõng baäc thaày cuûa y cuõng khoâng hieåu noåi! Vaäy nhöõng kieán thöùc thaâm saâu huyeàn dieäu ñoù baø ñaõ hoïc ñöôïc ôû ñaâu, luùc naøo, vaø do ñaâu maø coù? Taát nhieân khoâng phaûi do caùc baø quaûn gia ñaõ daïy baø hoïc hoài coøn thô aáu ôû nöôùc Nga; cuõng khoâng phaûi do moät vò giaùo só hay thaày hoïc naøo quen thuoäc trong gia ñình; cuõng khoâng phaûi baø ñaõ hoïc treân nhöõng chuyeán taøu hay xe löûa trong khi baø ñi chu du thieân haï keå töø naêm möôøi laêm tuoåi; cuõng khoâng phaûi ôû moät tröôøng trung hoïc hay ñaïi hoïc naøo, vì baø khoâng heà thi toát nghieäp ôû moät tröôøng hoïc naøo caû; cuõng khoâng phaûi ôû nhöõng thö vieän lôùn treân theá giôùi... Nhaän xeùt qua nhöõng cuoäc ñaøm thoaïi vaø nhöõng thoùi quen cuûa baø tröôùc khi baø baét tay vaøo coâng vieäc tröôùc taùc khoång loà naøy, thì baø khoâng heà hoïc hoûi qua nhöõng vaán ñeà aáy bao giôø, duø ôû baát cöù nôi ñaâu. Nhöng khi baø caàn ñeán nhöõng taøi lieäu ñoù, thì baø coù saün, vaø trong nhöõng luùc caûm höùng doài daøo nhaát, thì baø laøm cho nhöõng nhaø thoâng thaùi phaûi khaâm phuïc veà kieán thöùc saâu roäng, cuõng nhö baø laøm cho cöû toïa quan khaùch phaûi ngaïc nhieân veà taøi huøng bieän löu loaùt cuøng söï chaâm bieám haøi höôùc vaø trí thoâng minh teá nhò cuûa baø.


138

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Trong khi chuùng toâi cuøng laøm vieäc chung, toâi söûa chöõa moãi trang baûn thaûo vieát tay cuûa baø nhieàu laàn, vaø moãi trang saép chöõ in; toâi vieát giuùp baø nhieàu ñoaïn vaên, thöôøng laø vieát laïi nhöõng yù töôûng cuûa baø cho ñuùng vaên phaïm Anh ngöõ; toâi giuùp baø tìm nhöõng lôøi trích daãn trong caùc saùch, vaø laøm nhöõng vieäc phuï khaùc. Coøn nhìn chung thì quyeån saùch laø coâng trình cuûa baø, vaø baø phaûi nhaän laõnh moïi söï khen cheâ veà nhöõng öu ñieåm hay khuyeát ñieåm cuûa noù. Boä saùch “Veùn maøn Isis” ñaõ ghi daáu moät theá heä lòch söû, vaø khi vieát boä saùch aáy baø Blavatsky cuõng giuùp toâi hoïc hoûi ñöôïc raát nhieàu giaùo lyù Huyeàn moân vaø chuaån bò cho toâi coù ñuû khaû naêng ñeå hoaït ñoäng truyeàn baù giaùo lyù Thoâng Thieân Hoïc trong treân hai möôi naêm. Vaäy baø Blavatsky ñaõ laáy taøi lieäu ôû ñaâu ñeå vieát boä saùch ñoù, maø phaàn nhieàu ngöôøi ta khoâng theå tìm thaáy trong nhöõng saùch vôû ôû caùc thö vieän? Xin noùi ngay raèng ñoù laø do söï hoã trôï cuûa phaàn voâ vi, moät phaàn do söï giao caûm huyeàn dieäu vôùi caùc ñaáng chaân sö, vaø moät phaàn laø do baø tra cöùu taøi lieäu trong coõi voâ hình, ñöôïc phaûn aûnh treân chaát Tinh quang (Akāsha) hay Tieân thieân khí aûnh, töùc laø kho kyù öùc cuûa thieân nhieân trong caøn khoân vuõ truï. Laøm sao toâi bieát ñöôïc ñieàu naøy? Ñoù laø nhôø toâi ñaõ coäng taùc vôùi baø trong hai naêm ñeå vieát boä “Veùn


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

139

maøn Isis”, vaø nhieàu naêm sau nöõa ñeå soaïn nhöõng boä saùch khaùc nhö “Giaùo lyù bí truyeàn”,1 v.v... Theo doõi moïi ñoäng taùc cuûa baø trong khi laøm vieäc laø moät kinh nghieäm hieám coù vaø khoù queân. Chuùng toâi thöôøng ngoài ñoái dieän nhau beân moät caùi baøn lôùn, vaø toâi coù theå thaáy roõ moïi cöû chæ cuûa baø. Baø vieát thao thao treân moät trang giaáy, roài boãng nhieân ngöøng laïi, ngöôùc maët nhìn vaøo khoâng gian vôùi ñoâi maét troáng khoâng cuûa nhaø linh thò söû duïng caëp maét thaàn, roài baø thaâu ngaén taàm nhaõn quang nhö ñeå nhìn vaøo moät vaät voâ hình trong khoaûng khoâng tröôùc maët, vaø baét ñaàu ghi cheùp nhöõng gì baø ñaõ thaáy. Khi ñaõ cheùp xong ñoaïn vaên chuù thích, ñoâi maét baø trôû laïi khí saéc bình thöôøng, vaø baø tieáp tuïc vieát cho ñeán khi baø laïi ngöøng moät laàn nöõa gioáng nhö tröôùc. Toâi coøn nhôù roõ hai laàn toâi ñöôïc nhìn thaáy vaø caàm treân tay nhöõng quyeån saùch laï maø baø laøm cho hieän hình tröôùc maét toâi ñeå toâi kieåm chöùng baûn thaûo, khi toâi töø choái khoâng chòu pheâ nhaän ñeå ñöa leân maùy in vì coù choã toâi coøn nghi ngôø laø khoâng ñuùng. Toâi noùi: “Toâi khoâng theå pheâ nhaän caâu chuù thích naøy, vì toâi chaéc laø baø ñaõ cheùp sai.” Baø noùi: “Khoâng sao, nhö vaäy laø ñuùng; haõy cöù ñeå nguyeân nhö theá.” 1

The Secret Doctrine, ñöôïc xuaát baûn naêm 1888.


140

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Toâi töø choái. Sau cuøng, baø noùi: “Vaäy oâng haõy ngoài yeân trong moät phuùt, ñeå toâi tra laïi.” Khi ñoù, caùi nhìn troáng khoâng laïi xuaát hieän treân caëp maét baø; ñoä moät laùt, baø chæ veà phía caùi keä ñaët nôi goùc phoøng, vaø noùi baèng moät gioïng troáng roãng: “Kìa, nhìn xem.” Keá ñoù, baø trôû laïi khí saéc bình thöôøng: “Ñaáy, ôû choã aáy ñaáy. OÂng haõy tra laïi xem!” Toâi böôùc laïi choã caùi keä vaø thaáy hai quyeån saùch laï maø toâi bieát chaéc laø tröôùc ñoù khoâng heà coù trong nhaø. Toâi phoái kieåm caâu chuù thích cuûa baø Blavatsky vôùi ñoaïn vaên trong saùch, chæ cho baø thaáy choã cheùp sai, söûa laïi baûn thaûo, vaø theo lôøi baø yeâu caàu, ñem hai quyeån saùch ñeå laïi choã cuõ. Toâi trôû laïi baøn ngoài laøm vieäc, vaø sau ñoù moät luùc, toâi quay laïi nhìn ngay choã caùi keä, thì thaáy hai quyeån saùch ñaõ bieán maát! Sau khi toâi keå laïi chuyeän naøy, nhöõng keû hoaøi nghi ngu doát coù theå nghi ngôø söï saùng suoát laønh maïnh cuûa toâi, nhöng toâi hy voïng ñieàu ñoù seõ höõu ích cho hoï. Söï vieäc naøy laïi taùi dieãn moät laàn thöù hai trong tröôøng hôïp töông töï, nhöng laàn naøy quyeån saùch khoâng bieán maát maø vaãn coøn ôû laïi vôùi chuùng toâi cho ñeán ngaøy nay.


141

Nguyeãn Höõu Kieät dòch

II.

B

aûn nhaùp vieát tay cuûa baø Blavatsky coù nhieàu khi raát khaùc bieät nhau moät caùch roõ reät. Tuoàng chöõ cuûa baø coù moät tính caùch laï luøng ñaëc bieät maø ngöôøi naøo ñaõ töøng quen ñoïc tuoàng chöõ aáy luoân luoân coù theå nhaän ra ngay laø chöõ vieát cuûa baø. Tuy nhieân, neáu quan saùt kyõ löôõng, ngöôøi ta seõ phaùt hieän ra ít nhaát ba hay boán loái vieát khaùc nhau tuy raèng cuûa moät tuoàng chöõ, vaø moãi loái vieát nhö theá keùo daøi treân nhieàu trang giaáy, tröôùc khi ñoåi qua loái vieát khaùc. Moät loái vieát ñoù cuûa baø Blavatsky coù neùt chöõ raát nhoû nhöng ñeàu ñaën; moät loái khaùc neùt ñaäm vaø töï do phoùng tuùng; moät loái khaùc nöõa neùt vöøa phaûi vaø de㏠ñoïc; vaø moät loái khaùc nöõa chöõ vieát raát thaùu vaø khoù ñoïc. Veà caùch haønh vaên cuõng vaäy, nhöõng loái chöõ khaùc bieät nhö treân cuõng keøm theo vôùi söï sai bieät veà vaên phaïm Anh ngöõ. Coù khi toâi phaûi söûa chöõa nhieàu choã trong moät doøng chöõ, nhöng laïi coù khi toâi coù theå thoâng qua suoát nhieàu trang maø khoâng caàn söûa chöõa moät chöõ naøo. Hoaøn haûo nhaát laø nhöõng trang baûn thaûo ñöôïc vieát thay cho baø trong khi baø nguû. Moät thí duï ñieån hình laø ñoaïn ñaàu cuûa chöông noùi veà neàn vaên minh coå Ai Caäp (Quyeån I, Chöông 14). Ñeâm ñoù, nhö thöôøng leä chuùng toâi laøm vieäc ñeán hai giôø


142

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

saùng vaø caû hai ñeàu meät nhoaøi, beøn ngöng coâng vieäc ñeå vöøa huùt thuoác vöøa maïn ñaøm tröôùc khi chia tay. Baø thì haàu nhö nguû gaät ngay treân gheá baønh, coøn toâi chuùc baø yeân giaác vaø lui veà phoøng toâi treân laàu. Saùng hoâm sau, khi toâi aên ñieåm taâm xong vaø böôùc xuoáng phoøng khaùch, baø ñöa cho toâi xem moät choàng baûn thaûo ñoä ba möôi ñeán boán möôi trang giaáy vieát tay baèng tuoàng chöõ cuûa baø, maø baø noùi raèng ñoù laø cuûa vò chaân sö X... vieát giuùp baø ñeâm qua. Taäp baûn thaûo ñoù hoaøn haûo veà taát caû moïi phöông dieän, vaø ñöôïc ñöa leân khuoân maø khoâng caàn phaûi duyeät xeùt laïi. Coù ñieàu laï laø moãi laàn coù söï khaùc bieät nhöõng tuoàng chöõ vieát nhö theá ñeàu xaûy ra sau khi baø Blavatsky rôøi khoûi phoøng ñoä moät luùc, hay böôùc vaøo traïng thaùi xuaát thaàn. Khi ñoù, ñoâi maét troáng roãng cuûa baø nhìn vaøo coõi xa xaêm naøo ñoù vaø laïi trôû veà traïng thaùi bình thöôøng ngay sau ñoù. Ngoaøi ra, coøn coù moät söï thay ñoåi roõ reät veà caù tính, taùc phong, gioïng noùi, cöû chæ, vaø treân heát moïi söï, veà tính khí thaát thöôøng. Khi rôøi khoûi phoøng, baø laø moät nhaân vaät nhö theá naøo ñoù; moät laùt sau khi trôû laïi choã ngoài, baø laïi laø moät nhaân vaät khaùc. Khaùc ôû ñaây khoâng phaûi noùi laø baø thay ñoåi theå xaùc höõu hình, maø laø khaùc veà cöû chæ, taùc phong, ngoân ngöõ, cung caùch; cuõng khaùc caû veà söï linh maãn cuûa trí oùc, veà quan ñieåm ñoái vôùi söï vieäc, cuõng nhö khaùc veà caùch söû duïng Anh ngöõ.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

143

Vaø coù ñieàu naøy raát ñaëc bieät laø khaùc haún veà khí chaát. Khi saùng suûa laønh maïnh baø coù veû töø bi, khaû aùi nhö thieân thaàn; vaø trong nhöõng côn khuûng hoaûng thònh noä, thì laïi traùi ngöôïc haún. Coù khi toâi vieát laïi thaønh caâu khoâng ñuùng nhö yù baø muoán trình baøy, baø kieân nhaãn boû qua moät caùch öu aùi, voâ tö; nhöõng luùc khaùc, vì moät loãi laàm nhoû nhaët khoâng ñaùng keå, baø döôøng nhö noåi côn thònh noä vaø muoán thuû tieâu toâi ngay taïi choã! Nhöõng côn baïo khí ñoù ñoâi khi coù theå giaûi thích bôûi tình traïng söùc khoûe cuûa baø, vaø ñoù chæ laø söï thöôøng tình, nhöng lyù do ñoù cuõng khoâng ñuû vöõng ñeå giaûi thích vaøi côn giaän döõ khaùc. Bình phaåm veà tính khí baát thöôøng naøy cuûa baø Blavatsky, oâng Sinnett (Phoù Hoäi tröôûng) vieát: “Baø haún laø khoâng coù nhöõng ñöùc tính maø ngöôøi ta troâng ñôïi nôi moät vò ñaïo sö. Laøm sao baø laïi vöøa coù tinh thaàn cuûa moät trieát gia, töø boû cuoäc soáng theá gian ñeå doác loøng taàm ñaïo, nhöng ñoàng thôøi laïi coù theå rôi vaøo nhöõng côn noùng giaän vì nhöõng söï böïc mình nhoû nhaët khoâng ñaâu? Ñoù laø moät ñieàu bí hieåm raát khoù hieåu ñoái vôùi chuùng ta, v.v...” Tuy nhieân, haõy giaû thieát raèng khi maø xaùc thaân cuûa baø ñöôïc moät baäc hieàn giaû thaùnh ñöùc söû duïng, thì noù baét buoäc phaûi haønh ñoäng vôùi söï bình tónh, ñieàm


144

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

nhieân cuûa nhaø hieàn giaû, coøn neáu khoâng thì khoâng phaûi. Chöøng ñoù, ñieàu bí hieåm kia ñaõ ñöôïc giaûi ñaùp. Chính baø ñaõ dieãn taû kinh nghieäm huyeàn linh naøy khi vieát boä “Veùn maøn Isis” trong moät böùc thö göûi veà cho gia ñình nhö sau: “Khi toâi vieát boä Isis, toâi vieát raát deã daøng ñeán noãi ñoù khoâng phaûi laø moät söï khoù nhoïc nöõa, maø laø moät ñieàu vui thích thaät söï. Coù gì ñaâu maø ngöôøi ta khen taëng toâi? Khi ñöôïc leänh daïy toâi vieát, toâi ngoài xuoáng vaø vaâng theo lôøi, vaø khi ñoù toâi coù theå vieát deã daøng veà baát cöù vaán ñeà gì: sieâu hình hoïc, taâm lyù hoïc, trieát hoïc, toân giaùo, vaïn vaät hoïc, töï nhieân hoïc, vaø v.v... Toâi khoâng heà töï ñaët nghi vaán: “Toâi coù theå vieát veà vaán ñeà naøy chaêng?”, hay laø: “Toâi coù ñuû söùc vieát chaêng?”, maø toâi chæ ngoài xuoáng vaø vieát, vaäy thoâi. Bôûi vì coù moät ñaáng Toaøn Thoâng, bieát heát caû moïi söï, ñoïc cho toâi vieát. Ñoù laø Sö Phuï toâi, vaø ñoâi khi cuõng coù nhöõng vò chaân sö khaùc nöõa maø toâi ñöôïc bieát trong nhöõng chuyeán ñi ngao du thieân haï töø nhieàu naêm veà tröôùc... Moãi khi toâi vieát veà moät ñeà taøi maø toâi chæ bieát ít, hoaëc khoâng bieát gì caû, toâi beøn keâu goïi ñeán caùc ngaøi, vaø moät vò chaân sö giuùp nguoàn caûm höùng cho toâi, nghóa laø ngaøi ñeå cho toâi cheùp nhöõng gì toâi nhìn thaáy trong caùc boä saùch coå töï hay chöõ in hieän ra tröôùc maét toâi trong khoâng gian, trong


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

145

khi ñoù toâi hoaøn toaøn thöùc tænh, vaø khoâng heà meâ muoäi, daàu chæ trong choác laùt.” Coù laàn baø vieát thö cho ngöôøi chò ruoät ôû Nga laø baø Vera cuõng veà vaán ñeà aáy nhö sau: “...Chò coù theå khoâng tin toâi, nhöng toâi cho chò bieát raèng khi toâi noùi ñieàu naøy, toâi chæ noùi söï thaät. Toâi chæ baän roän, khoâng phaûi vôùi boä “Veùn Maøn Isis”, maø chính laø vôùi nöõ thaàn Isis vaäy. Toâi soáng trong moät caûnh giôùi meâ ly tröôøng cöûu, moät cuoäc soáng trong caûnh giôùi linh aûnh thöôøng xuyeân luoân luoân thöùc tænh vôùi ñoâi maét môû lôùn vaø tuyeät nhieân khoâng coù gì laøm phænh löøa nhöõng giaùc quan cuûa toâi! Toâi ngoài vaø theo doõi thöôøng xuyeân vò nöõ thaàn Ai Caäp. Vaø trong khi nöõ thaàn phoâ baøy tröôùc maét toâi caùi yù nghóa aån giaáu cuûa nhöõng ñieàu bí nhieäm ñaõ bò maát ñi töø laâu ñôøi, vaø böùc maøn che giaáu caøng trôû neân moûng daàn, thöa daàn vôùi giôø phuùt troâi qua, roài töø töø rôi xuoáng tröôùc maét toâi. Toâi nín thôû trong côn kinh ngaïc vaø khoâng coøn tin nôi nhöõng giaùc quan cuûa toâi!... “...Trong nhieàu naêm lieân tieáp, ñeå cho toâi khoâng queân nhöõng gì toâi ñaõ hoïc, toâi ñöôïc laøm cho thaáy thöôøng xuyeân ngay tröôùc maét toâi taát caû nhöõng gì toâi caàn thaáy.


146

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott “Baèng caùch ñoù, baát cöù ngaøy ñeâm, nhöõng hình aûnh cuûa quaù khöù luoân luoân ñöôïc trình dieãn linh ñoäng tröôùc nhaõn quang taâm linh cuûa toâi. Töø töø, chaäm raõi vaø noái tieáp nhau trong im laëng, gioáng nhö nhöõng hình aûnh cuûa moät cuoán phim dieäu huyeàn, nhöõng bieán coá lòch söû töø theá kyû naøy ñeán theá kyû khaùc xuaát hieän ngay tröôùc maét toâi... Toâi ñöôïc khuyeán khích noái lieàn nhöõng theá heä ñoù vôùi vaøi bieán coá quan troïng khaùc, vaø toâi bieát raèng khoâng theå coù söï sai laàm. Caùc chuûng toäc vaø quoác gia, nhöõng xöù sôû vaø thaønh phoá cuûa moät theá kyû quaù khöù naøo ñoù xuaát hieän, roài lu môø daàn vaø bieät tích trong moät theá kyû khaùc maø thôøi ñieåm chính xaùc ñöôïc chaân sö cho toâi bieát... “Dó vaõng maäp môø cuûa thôøi coå xöa bieán thaønh nhöõng thôøi kyø lòch söû, nhöõng huyeàn thoaïi ñöôïc giaûi thích baèng nhöõng bieán coá vaø nhaân vaät thaät söï ñaõ töøng soáng trong caùc thôøi kyø ñoù; moãi bieán coá quan troïng vaø thöôøng laø khoâng quan troïng; moãi cuoäc caùch maïng, moät trang môùi laät qua trong quyeån saùch cuûa ñôøi ngöôøi vaø cuûa caùc quoác gia treân theá giôùi, ñeàu löu laïi daáu veát nhö chuïp aûnh vaø döôøng nhö ñöôïc khaéc in trong trí toâi vôùi nhöõng maøu saéc roõ reät khoâng theå phai môø... “... Toâi noùi moät caùch nghieâm chænh cho chò


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

147

bieát raèng, toâi ñöôïc trôï giuùp. Vaø ngöôøi trôï giuùp toâi chính laø Sö Phuï cuûa toâi.” Trong moät böùc thö göûi veà nhaø cho ngöôøi coâ ruoät, baø cho bieát raèng: “Khi Sö Phuï toâi vaéng maët vì baän roän vôùi nhöõng coâng vieäc khaùc, Ngaøi laøm thöùc ñoäng chaân ngaõ cuûa toâi ñeå vieát thay cho Ngaøi... Nhöõng luùc ñoù, khoâng phaûi laø toâi vieát nöõa, maø chaân ngaõ cuûa toâi suy tö vaø vieát thay cho toâi. Coâ thöû nghó xem, toâi ñaâu coù hoïc löïc uyeân thaâm bao giôø maø vieát ñöôïc nhöõng vaán ñeà aáy. Vaäy thì nhöõng kieán thöùc ñoù cuûa toâi do ñaâu maø ra?...” Trong nhöõng thö khaùc göûi veà cho gia ñình, baø cuõng nhìn nhaän raèng coù nhöõng luùc baø ñöôïc caùc chaân sö möôïn xaùc ñeå vieát giuùp baø. Caùc Ngaøi cuõng duøng phöông phaùp ñoù ñeå daïy ñaïo cho toâi qua lôøi cuûa baø, vaø ñöa ra nhöõng giaùo lyù thaâm saâu maø baø khoâng heà bieát ñöôïc maûy may trong traïng thaùi bình thöôøng. Chuùng toâi ñaõ cuøng nhau laøm vieäc trong nhieàu thaùng vaø ñaõ hoaøn taát ñöôïc treân 870 trang baûn thaûo, thì moät ngaøy noï baø Blavatsky hoûi toâi raèng, ñeå thi haønh yù muoán cuûa chaân sö, toâi coù saün loøng baét ñaàu laøm laïi taát caû hay chaêng? Toâi coøn nhôù roõ côn xuùc ñoäng maïnh maø vieäc aáy ñaõ gaây cho toâi, khi nghó raèng taát caû nhöõng tuaàn leãnhoïc nhaèn lao khoå, thöùc ñeâm


148

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

laøm vieäc, vôùi bao nhieâu côn soùng gioù oà aït treân phöông dieän tinh thaàn, roát cuoäc chæ laø con soá khoâng! Tuy nhieân, vì loøng kính yeâu vaø bieát ôn cuûa toâi ñoái vôùi caùc ñaáng chaân sö voán tuyeät ñoái vaø voâ bieân; vì caùc ngaøi ñaõ cho toâi ñaëc aân cuøng chia seû coâng vieäc cuûa caùc ngaøi, neân toâi vui loøng chaáp nhaän vaø chuùng toâi baét ñaàu laøm laïi taát caû. Quyeát ñònh aáy raát thuaän lôïi cho toâi, vì noù chöùng toû loøng trung kieân vaø nhaát trí cuûa toâi vôùi baø Blavatsky, neân toâi ñöôïc thoï laõnh moät phaàn thöôûng taâm linh doài daøo. Nhöõng nguyeân taéc Huyeàn moân ñöôïc caùc ngaøi giaûi thích cho toâi bieát, voâ soá nhöõng thí duï ñieån hình ñöôïc trình baøy cho toâi thaáy baèng nhöõng hieän töôïng thaàn bí; toâi ñöôïc trôï giuùp ñeå töï mình chöùng nghieäm nhöõng ñieàu ñaõ hoïc hoûi, ñöôïc giao tieáp vôùi nhieàu vò chaân sö; vaø noùi chung, toâi ñöôïc chuaån bò ñaày ñuû cho moät coâng vieäc truyeàn ñaïo lôùn lao trong töông lai maø hoài aáy toâi khoâng theå ngôø tröôùc ñöôïc, nhöng veà sau ñaõ trôû thaønh moät vaán ñeà lòch söû. Ngöôøi ta thöôøng noùi, thaät laø moät ñieàu raát laï luøng vaø raát khoù hieåu khi trong soá taát caû nhöõng ngöôøi ñaõ trôï giuùp phong traøo Thoâng Thieân Hoïc, thöôøng laø vôùi nhöõng hy sinh lôùn lao nhaát, toâi laïi laø ngöôøi duy nhaát ñöôïc aân suûng coù nhöõng moái lieân heä vaø tieáp xuùc caù nhaân vôùi caùc ñaáng chaân sö, ñeán noãi söï hieän dieän cuûa caùc ngaøi voán laø moät vaán ñeà maø toâi bieát roõ moät caùch


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

149

thaät söï chaúng khaùc naøo söï hieän höõu cuûa nhöõng ngöôøi trong gia ñình hay baïn beø thaân quyeán. Chính toâi cuõng khoâng giaûi thích ñöôïc ñieàu ñoù. Toâi bieát nhöõng gì toâi bieát, chöù khoâng bieát raèng taïi sao nhieàu baïn ñoàng moân cuûa toâi laïi khoâng ñöôïc nhö vaäy. Nhieàu ngöôøi noùi vôùi toâi raèng hoï ñaët ñöùc tin vaøo caùc ñaáng chaân sö qua söï chöùng minh chaéc chaén vaø khoâng theå nghi ngôø baèng kinh nghieäm baûn thaân cuûa toâi. Ñieàu ñoù cuõng boå sung cho nhöõng lôøi tuyeân boá cuûa baø Blavatsky. Coù leõ toâi ñöôïc ñaëc aân ñoù bôûi vì toâi phaûi phoùng con thuyeàn Thoâng Thieân Hoïc cuøng vôùi baø Blavatsky cho caùc ñaáng chaân sö cuûa baø, vaø laùi con thuyeàn aáy xuyeân qua bao nhieâu côn gioâng toá baõo buøng. Trong thöïc teá, chæ coù moät söï hieåu bieát chaéc chaén veà caên baûn laønh maïnh cuûa phong traøo naøy môùi coù theå laøm cho toâi baùm saùt laáy nhieäm sôû vaø giöõ vöõng vai troø ñeán cuøng.


150

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

OÂNG A. P. SINNETT PHOÙ HOÄI TRÖÔÛNG HOÄI THOÂNG THIEÂN HOÏC NGÖÔØI VIEÁT TIEÅU SÖÛ BAØ H. P. BLAVATSKY


151

CHÖÔNG TAÙM MOÄT VAØI GIAÛ THUYEÁT

C

huùng ta haõy thöû phaân tích traïng thaùi tinh thaàn cuûa baø Blavatsky khi baø vieát boä saùch “Veùn maøn Isis” ñeå tìm ra caùch giaûi thích cho nhöõng söï khaùc bieät roõ reät veà caù tính, tuoàng chöõ vaø taâm traïng cuûa baø nhö ñaõ töôøng thuaät ôû treân. Toâi khoâng theå chöùng minh ñeán möùc ñoä naøo, baø Blavatsky ñaõ vieát boä saùch treân qua caù tính phöùc taïp cuûa baø, nhöng toâi nghó raèng coù ñieàu hieån nhieân vaø khoâng theå choái caõi laø baø ñaõ nghieàn ngaãm vaø tieâu hoùa taát caû nhöõng taøi lieäu trong ñoù, cuõng nhö noù laø cuûa chính baø vieát ra, chöù khoâng phaûi chæ laø nhöõng kieán thöùc vay möôïn töø beân ngoaøi. Thaät khoâng gì deãbaèng traùnh neù toaøn boä vieäc phaân tích ñeå tìm hieåu vaø ñoàng tình vôùi nhöõng ngöôøi cho raèng baø Blavatsky döïa vaøo nguoàn caûm höùng thieâng lieâng neân khoâng heà coù söï loãi laàm, maâu thuaãn, sai soùt hay sô hôû naøo. Nhöng toâi khoâng theå laøm nhö vaäy, vì toâi bieát baø quaù roõ, vaø toâi chæ muoán trình baøy söï thaät.


152

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Sau khi khaûo saùt veà tröôøng hôïp naøy, ngöôøi ta khoâng khoûi nhaän thaáy moät soá toái thieåu nhöõng giaû thuyeát sau ñaây ñöôïc neâu ra: 1.- Boä saùch Veùn maøn Isis phaûi chaêng ñöôïc moät vò chaân sö ñoïc cho baø vieát nhö moät ngöôøi thö kyù ghi cheùp laïi moät caùch tæ mæ, caån thaän vaø coâng phu? 2.- Do chaân ngaõ cuûa baø vieát ra trong khi cô theå baø hoaøn toaøn bò cheá ngöï? 3.- Baø vieát trong traïng thaùi moät ngöôøi ñoàng töû ñöôïc caùc ñaáng chaân sö möôïn xaùc? 4.- Döôùi aûnh höôûng moät phaàn cuûa nhöõng traïng thaùi keå treân? 5.- Nhö moät ñoàng töû thoâng thöôøng, chòu aûnh höôûng kieåm soaùt vaø cheá ngöï cuûa nhöõng vong linh? 6.- Do nhieàu caù tính tieàm aån vaø taùc ñoäng luaân phieân nhau cuûa baø vieát ra? 7.- Baø chæ laø moät phuï nöõ bình thöôøng nhö moïi ngöôøi, khoâng chòu moät aûnh höôûng cheá ngöï, aùm aûnh hay moät nguoàn caûm höùng taâm linh naøo ñeán töø beân ngoaøi, trong traïng thaùi tænh taùo thoâng thöôøng vaø khoâng coù gì khaùc bieät vôùi baát cöù moät nhaø vaên naøo laøm moät coâng vieäc bieân soaïn.


153

Nguyeãn Höõu Kieät dòch

I.

GIAÛ THUYEÁT THÖÙ BAÛY

C

huùng ta haõy baét ñaàu vôùi giaû thuyeát sau cuøng. Moïi ngöôøi seõ thaáy ngay raèng, xeùt veà trình ñoä hoïc thöùc vaø vaên hoùa cuûa baø Blavatsky thì baø khoâng bao giôø coù theå laø moät hoïc giaû uyeân baùc, hay moät “con moït saùch”. Nhöõng taäp hoài kyù veà cuoäc ñôøi baø, do gia ñình baø trao laïi cho nhaø vieát tieåu söû baø laø oâng A. P. Sinnett vaø toâi, cho thaáy raèng thuôû thieáu thôøi baø laø moät ngöôøi hoïc troø khoù daïy, khoâng heà thích ñoïc nhöõng loaïi saùch vôû ñöùng ñaén, khoâ khan, khoâng thích giao du vôùi nhöõng ngöôøi hoïc roäng, cuõng khoâng heà böôùc chaân ñeán caùc thö vieän; baø laø moái hoang mang kinh khuûng cho caùc baø quaûn gia, moái thaát voïng cho hoï haøng thaân quyeán, thích noåi loaïn choáng laïi taát caû nhöõng söï goø boù chaät heïp cuûa phong tuïc hay qui öôùc xaõ hoäi thoâng thöôøng. Trong thôøi thô aáu, baø thích laøm baïn vôùi nhöõng tinh linh nguõ haønh vaø nhöõng vong linh ôû coõi aâm. Baø traûi qua nhieàu ngaøy vaø nhieàu tuaàn ñeå giao tieáp vôùi hoï. Baø cuõng thöôøng hay chôi nhöõng troø ngoã nghòch,


154

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

raén maét ñoái vôùi ngöôøi lôùn, vaø nhôø coù nhöõng naêng khieáu thaàn bí ngay töø thuôû nhoû, neân coù khi baø cuõng noùi phaêng ra nhöõng ñieàu bí maät rieâng tö cuûa hoï laøm cho hoï phaûi giaät mình. Baø khoâng heà gia nhaäp moät hoäi nghieân cöùu khoa hoïc hay khaûo cöùu baát cöù moät ngaønh hoïc thuaät naøo, vaø chöa töøng vieát saùch. Baø chæ ñi tìm caùc vò phaùp sö, phuø thuûy ôû nhöõng xöù chaäm tieán vaø baùn khai, khoâng phaûi ñeå ñoïc saùch vôû (khoâng heà coù) cuûa hoï, maø ñeå hoïc hoûi veà ngaønh taâm lyù thöïc tieãn. Noùi toùm laïi, tröôùc khi vieát boä Veùn maøn Isis thì baø khoâng phaûi laø ngöôøi öa thích vaên chöông. Nhöõng söï khaùc bieät vaø töông phaûn roõ reät giöõa nhöõng ñoaïn vaên coù khi vuïng veà luûng cuûng vaø coù khi haàu nhö tuyeät taùc cuûa baø, chöùng minh raèng khoâng phaûi chæ coù moät trí löïc duy nhaát taùc ñoäng ñeå vieát boä saùch naøy. Nhöõng tuoàng chöõ khaùc nhau, söï sai bieät veà caùch suy luaän, caùch haønh vaên vaø nhöõng saéc thaùi khaùc bieät nhau cuûa moãi ñoaïn vaên ñeàu xaùc nhaän ñieàu ñoù.


155

Nguyeãn Höõu Kieät dòch

II.

GIAÛ THUYEÁT THÖÙ SAÙU

B

aây giôø chuùng ta haõy xeùt ñeán giaû thuyeát thöù saùu, cho raèng quyeån saùch aáy ñöôïc vieát ra bôûi nhieàu caù tính khaùc nhau cuûa baø Blavatsky, hay nhieàu taàng lôùp taâm thöùc caù nhaân cuûa baø, coù theå luaân phieân nhau xuaát hieän töø traïng thaùi tieàm aån ñeå böôùc vaøo traïng thaùi hoaït ñoäng. Veà vaán ñeà naøy, nhöõng söï khaûo saùt tìm toøi cuûa caùc ngaønh khoa hoïc coù lieân quan ñöông thôøi vaãn chöa tieán boä ñeán möùc giuùp chuùng ta coù theå keát luaän döùt khoaùt. Trong quyeån “Nhöõng giai thoaïi trong cuoäc ñôøi baø Blavatsky”, oâng Sinnett coù trích daãn moät ñoaïn vaên cuûa baø dieãn taû moät “ñôøi soáng song ñoâi” maø baø ñaõ traûi qua trong moät côn beänh soát khi baø coøn laø moät thieáu nöõ ôû Mingrelia: “Moãi khi coù ngöôøi goïi teân toâi, toâi môû maét ra vaø trôû laïi baûn theå hay caù tính cuûa chính toâi, trong töøng chi tieát. Tuy nhieân, sau ñoù khi toâi ñöôïc ñeå yeân moät mình, toâi laïi rôi vaøo traïng thaùi moäng mô thöôøng nhaät cuûa toâi, vaø toâi trôû thaønh


156

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott moät ngöôøi khaùc (baø Blavatsky khoâng noùi ngöôøi aáy laø ai)... Nhöõng khi toâi ñang noùi chuyeän trong cuoäc soáng moäng mô noùi treân, neáu toâi bò giaùn ñoaïn nöûa chöøng vì coù ngöôøi goïi teân toâi, vaøo luùc maø toâi hay nhöõng ngöôøi khuaát maët trong luùc ñoù môùi noùi ñöôïc nöûa caâu, vaø toâi môû maét ra ñeå ñaùp lôøi keâu goïi, thì toâi thöôøng traû lôøi moät caùch raát saùng suoát vaø hieåu bieát taát caû moïi söï, vì toâi khoâng heà meâ muoäi. Nhöng khi toâi vöøa nhaém maét laïi, thì caâu noùi bò giaùn ñoaïn nöûa chöøng khi naõy, ñöôïc tieáp tuïc bôûi “caùi ngaõ thöù nhì” cuûa toâi, ñuùng vaøo chöõ hay thaäm chí ñeán nöûa chöõ maø caâu noùi bò ngaét ngang. Khi toâi thöùc tænh vaø trôû veà baûn theå, toâi nhôù roõ raèng toâi laø ai trong caùi baûn ngaõ thöù nhì, cuøng taát caû nhöõng söï vieäc xaûy ra vaø toâi ñang laøm gì luùc aáy. Khi toâi laø moät ngöôøi khaùc trong traïng thaùi moäng mô, thì toâi laø caùi nhaân vaät maø toâi trôû thaønh, vaø toâi khoâng heà bieát H.P. Blavatsky laø ai! Khi aáy toâi ôû moät xöù hoaøn toaøn xa laï, coù moät caù tính hoaøn toaøn khaùc haún, vaø khoâng coù lieân heä gì ñeán ñôøi soáng cuûa toâi trong hieän taïi.”

Xeùt töø nhöõng söï vieäc treân, ngöôøi ta coù theå noùi raèng nhaân vaät Blavatsky duy nhaát, chính laø caùi thöïc theå taâm linh ngöï trong theå xaùc cuûa baø, coøn caùi “ngöôøi khaùc” kia voán khoâng phaûi baø Blavatsky, maø chæ laø


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

157

moät thöïc theå khaùc coù moät moái lieân quan bí aån khoâng giaûi thích ñöôïc vôùi baø vaø theå xaùc cuûa baø. Thaät vaäy, ngöôøi ta ñöôïc bieát coù nhöõng tröôøng hôïp maø caùi ngaõ thöù nhì bieåu loä nhöõng sôû thích vaø taøi naêng hoaøn toaøn xa laï ñoái vôùi caùi ngaõ bình thöôøng cuûa ñöông söï. Giaùo sö Barrett coù thuaät chuyeän ngöôøi con trai cuûa moät vò linh muïc ôû khu vöïc baéc London, sau moät côn beänh naëng, beøn trôû neân hai nhaân vaät khaùc nhau. Caùi “ngaõ thöù nhì” khoâng bieát ñeán cha meï cuûa y, khoâng nhôù nhöõng vieäc quaù khöù, töï goïi mình baèng moät caùi teân khaùc, vaø ñieàu ñaùng keå hôn nöõa, laø y phaùt trieån taøi naêng veà aâm nhaïc maø tröôùc ñoù y khoâng heà bieát gì caû. Coù nhieàu tröôøng hôïp maø caùi ngaõ thöù nhì thay chaân caùi ngaõ bình thöôøng, töï goïi baèng moät caùi teân khaùc vaø coù moät trí nhôù ñaëc bieät veà nhöõng kinh nghieäm rieâng cuûa noù. Trong tröôøng hôïp coâ Lurancy Vennum maø moïi ngöôøi ñeàu bieát, theå xaùc coâ hoaøn toaøn bò cheá ngöï bôûi linh hoàn cuûa moät thieáu nöõ khaùc teân Mary Roff. Coâ naøy ñaõ cheát töø 12 naêm tröôùc. Döôùi söï thay hoàn ñoåi xaùc naøy, caù tính cuûa coâ Vennum hoaøn toaøn khaùc haún khi xöa. Coâ nhôù roõ taát caû nhöõng gì ñaõ xaûy ra trong ñôøi cuûa coâ Mary Roff tröôùc khi coâ naøy qua ñôøi, nhöng coøn chính nhöõng cha meï, thaân quyeán vaø baïn beø cuûa coâ laïi trôû neân nhöõng ngöôøi hoaøn toaøn xa laï. Hieän töôïng naøy keùo daøi gaàn boán thaùng.


158

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Vieäc nhaäp xaùc naøy ñoái vôùi coâ Mary Roff laïi raát töï nhieân ñeán noãi coâ khoâng thaáy gì khaùc bieät vôùi caùi theå xaùc cuûa chính coâ khi coâ sinh ra gaàn ba möôi naêm veà tröôùc. Ngoaøi ra, ngöôøi ta coøn thuaät chuyeän caùi “ngaõ thöù nhì” cuûa moät coâ gaùi teân Mary Reynold, xuaát hieän töø naêm coâ 18 tuoåi vaø keùo daøi ñeán 43 naêm, khi coâ trôû thaønh baø laõo 61 tuoåi, trong thôøi gian ñoù coù xen vôùi nhöõng giai ñoaïn trung gian khi coâ trôû veà traïng thaùi bình thöôøng. Trong khoaûng 25 naêm cuoái ñôøi, coâ hoaøn toaøn ôû trong traïng thaùi baát thöôøng cuûa caùi “ngaõ thöù nhì”, trong khi ñoù caùi ngaõ bình thöôøng, töùc con ngöôøi thaät cuûa coâ, ñaõ bò xoùa boû. Coù ñieàu laï luøng laø taát caû nhöõng gì coâ bieát trong caùi “ngaõ thöù nhì”, ñeàu ñaõ sôû ñaéc ñöôïc trong traïng thaùi ñoù. Coâ baét ñaàu ñôøi soáng thöù nhì naøy vaøo naêm coâ 18 tuoåi (tuoåi cuûa theå xaùc), khoâng heà bieát tôùi Mary Reynold laø ai vaø queân heát taát caû quaù khöù; traïng thaùi thöù nhì cuûa coâ chính laø traïng thaùi cuûa moät treû sô sinh. Taát caû nhöõng gì coøn soùt laïi cuûa dó vaõng, laø coâ chæ bieát thoát ra moät vaøi tieáng, maø coâ khoâng hieåu yù nghóa gì caû cho ñeán khi coâ ñöôïc daïy cho bieát yù nghóa cuûa nhöõng chöõ ñoù. Toâi coù ñoïc saùch vaø bieát ñöôïc ít nhieàu veà söï ña daïng trong con ngöôøi, nhöng khoâng thaáy coù tröôøng hôïp naøo maø caùi ngaõ hay nhaân vaät thöù nhì coù theå chuù thích nhöõng ñoaïn vaên trong caùc saùch, hay noùi ñöôïc


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

159

nhöõng ngoaïi ngöõ maø chính ñöông söï khoâng heà bieát trong traïng thaùi bình thöôøng. Toâi coù bieát moät nhaø baùc hoïc ôû Anh quoác ñaõ queân haún tieáng meï ñeû vì soáng ôû nöôùc ngoaøi töø naêm 11 tuoåi maø khoâng ñöôïc noùi hay nghe ai noùi thöù tieáng aáy. Ñeán naêm 29 tuoåi, oâng ta môùi baét ñaàu hoïc laïi tieáng meï ñeû qua saùch vaø töï ñieån. Tuy nhieân, trong khi oâng phaûi coá gaéng vaät loän vôùi nhöõng nguyeân taéc sô ñaúng cuûa ngoân ngöõ aáy, thì oâng laïi noùi ñöôïc troâi chaûy trong giaác nguû. Nhöng trong tröôøng hôïp naøy, söï thoâng hieåu ngoân ngöõ cuûa oâng chæ ñaém chìm trong tieàm thöùc, hay kyù öùc aån taøng. Coù tröôøng hôïp ñöôïc nhieàu ngöôøi bieát ñeán laø cuûa moät ngöôøi nöõ tyø ngaâm thô baèng ngoaïi ngöõ trong traïng thaùi moäng du (ñi trong giaác nguû) vaø thoát leân nhöõng caâu vaên Do Thaùi maø coâ ñaõ nghe ngöôøi chuû cuõ ñoïc töø nhieàu naêm tröôùc. Nhöng khoâng ai coù theå ñöa ra baèng chöùng naøo chæ raèng baø Blavatsky ñaõ töøng khaûo cöùu veà nhöõng vaán ñeà baø vieát trong boä saùch Veùn maøn Isis. Neáu baø khoâng coá yù “ñaïo vaên” moät caùch coù yù thöùc vaø cuõng khoâng heà hoïc hoûi nhöõng vaán ñeà aáy bao giôø thì laøm sao nhöõng kieán thöùc ñoù coù theå ñeán vôùi baø treân giaû thuyeát raèng boä saùch aáy ñöôïc vieát bôûi moät Blavatsky thöù nhì hay Blavatsky thöù ba?


160

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

ÔÛ ñaây, toâi chæ muoán taïm cöùu xeùt söï ña daïng cuûa con ngöôøi treân giaû thuyeát raèng baø Blavatsky coù theå vieát boä saùch Veùn maøn Isis maø khoâng coù söï trôï giuùp naøo khaùc hôn laø nhöõng caù tính rieâng cuûa baø. Bôûi ñoù, chuùng ta khoâng caàn phaûi ñi saâu hôn vaøo moät vaán ñeà maø muoán hieåu roõ ngöôøi ta phaûi tham khaûo nhöõng giaùo lyù Huyeàn moân cuûa AÁn Ñoä. Giaùo lyù coå truyeàn cuûa AÁn Ñoä daïy raèng chaân ngaõ con ngöôøi coù khaû naêng thaáy vaø bieát taát caû khi ngöôøi ta ñaõ truùt boû ñöôïc gaùnh naëng cuûa böùc maøn che aùm cuoái cuøng thuoäc taâm thöùc vaät chaát hoàng traàn. Vaø kieán thöùc ñoù seõ ñeán vôùi y moät caùch tuaàn töï khi nhöõng lôùp maøn xaùc thòt oâ tröôïc naëng neà ngaøy caøng ñöôïc veùn leân. Tröôøng hôïp giaùo chuû Hoài giaùo Mahomet voán laø moät ngöôøi thaát hoïc, laïi coù theå vieát boä Thaùnh kinh Koran baèng chöõ AÛ Raäp thuaàn tuùy laø moät pheùp laï lôùn nhaát chöa töøng thaáy. Ñoù laø moät baèng chöùng chæ raèng chaân ngaõ taâm linh cuûa oâng ñaõ bieåu loä xuyeân qua nhöõng chöôùng ngaïi cuûa theå xaùc vaät chaát vaø tröïc tieáp thu nhaän nhöõng kieán thöùc sieâu vieät töø nguoàn goác huyeàn dieäu thuoäc veà coõi treân. Neáu baø Blavatsky laø moät tu só khoå haïnh cheá phuïc ñöôïc caùi phaøm ngaõ vaø boä oùc suy luaän cuûa baø, neáu baø coù theå vieát Anh ngöõ thuaàn tuùy maø khoâng heà sôû ñaéc


161

Nguyeãn Höõu Kieät dòch

noù töø tröôùc, neáu baø soaïn boä Veùn maøn Isis theo moät keá hoaïch roõ raøng nhaát ñònh thay vì saép ñaët caùc taøi lieäu moät caùch loän xoän thieáu traät töï nhö baø ñaõ laøm, thì toâi ñaõ coù theå nghó nhö treân vaø coi boä saùch quyù giaù aáy nhö moät coâng trình saùng taïo bôûi chaân ngaõ sieâu vieät cuûa baø. Nhöng treân thöïc teá, toâi khoâng theå laøm nhö vaäy, vaø toâi phaûi loaïi tröø vaán ñeà aáy ñeå xeùt ñeán nhöõng giaû thuyeát khaùc.

III.

GIAÛ THUYEÁT THÖÙ NAÊM

G

iaû thuyeát keá ñoù laø, phaûi chaêng baø Blavatsky vieát boä Veùn maøn Isis vôùi tö caùch moät ngöôøi ñoàng töû thoâng thöôøng, nghóa laø döôùi söï cheá ngöï cuûa nhöõng vong linh? Toâi quaû quyeát raèng khoâng. Neáu quaû nhö vaäy, thì caùi vong linh cheá ngöï theå xaùc cuûa baø haún ñaõ taùc ñoäng moät caùch khaùc haún vôùi moïi thöù quyeàn naêng ñöôïc ghi nhaän trong caùc saùch vôû, maø toâi ñaõ töøng chöùng kieán trong nhieàu naêm kinh nghieäm vaø khaûo cöùu veà Thaàn linh hoïc.


162

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Toâi ñaõ ñöôïc bieát nhieàu ñoàng töû thuoäc ñuû moïi loaïi: ñoàng töû giaùng ngoân, giaùng buùt, xuaát thaàn, chöõa beänh, linh thò, laøm caùc hieän töôïng v.v... Toâi ñaõ theo doõi caùch laøm vieäc cuûa hoï, tham döï caùc buoåi leân ñaøn vaø quan saùt nhöõng trieäu chöùng nhaäp ñoàng cuûa hoï. Nhöng tröôøng hôïp cuûa baø Blavatsky hoaøn toaøn khaùc haún. Haàu heát taát caû nhöõng gì hoï ñaõ laøm, baø ñeàu coù theå laøm ñöôïc tuøy yù muoán, baát cöù ngaøy ñeâm, khoâng caàn phaûi leân ñaøn, choïn thaønh phaàn tham döï, hay aùp ñaët nhöõng ñieàu kieän thoâng thöôøng. Ngoaøi ra, toâi coøn coù baèng chöùng raèng ít nhaát vaøi nhaân vaät hôïp taùc vôùi chuùng toâi laø nhöõng ngöôøi coøn soáng, vì toâi ñaõ nhìn thaáy caùc ngaøi trong theå xaùc phaøm ôû AÁn Ñoä, sau khi ñaõ nhìn thaáy caùc Ngaøi trong theå vía ôû nhöõng nôi khaùc beân AÂu Myõ, vaø toâi cuõng ñaõ noùi chuyeän vôùi caùc Ngaøi. Caùc Ngaøi cho toâi bieát raèng caùc Ngaøi khoâng phaûi laø nhöõng vong linh, maø laø nhöõng ngöôøi soáng cuõng nhö toâi, vaø moãi vò trong caùc Ngaøi ñeàu coù nhöõng ñaëc tính vaø khaû naêng rieâng, noùi toùm laïi laø coù caù tính rieâng. Nhöõng quyeàn naêng maø caùc Ngaøi ñaõ sôû ñaéc ñöôïc, coù ngaøy toâi cuõng seõ coù; sôùm hay muoän laø tuøy ôû nôi toâi. Toâi khoâng neân troâng ñôïi moät ñaëc aân naøo, maø cuõng nhö caùc Ngaøi, toâi phaûi tieán töøng böôùc baèng söï coá gaéng caù nhaân. Moät trong nhöõng vò cao caû nhaát laø baäc thaày cuûa hai vò chaân sö maø quaàn chuùng ñaõ coù dòp nghe noùi


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

163

ñeán, ñaõ daïy toâi trong moät böùc thö ñeà ngaøy 22 thaùng 6 naêm 1875 nhö sau: “Thôøi giôø ñaõ ñeán ñeå cho con bieát Ta laø ai. Ta khoâng phaûi laø moät linh hoàn ñaõ thoaùt xaùc, hôõi ñeä töû, maø laø moät ngöôøi soáng, coù nhöõng quyeàn naêng maø coù ngaøy con cuõng seõ ñaït tôùi. Ta khoâng theå tieáp xuùc vôùi con baèng caùch naøo khaùc hôn laø baèng tinh thaàn, vì hieän thôøi chuùng ta ôû caùch xa nhau ñeán haøng ngaøn daëm. Haõy kieân nhaãn vaø laïc quan, hôõi ngöôøi phuïng söï trung kieân cuûa Quaàn Tieân Hoäi thieâng lieâng! Con haõy tieáp tuïc coá gaéng laøm vieäc, vì ñöùc töï tin laø yeáu toá maïnh meõ nhaát ñöa ñeán söï thaønh coâng. Haõy giuùp ñôõ nhöõng keû thieáu thoán roài chính con seõ ñöôïc giuùp ñôõ, theo söï taùc ñoäng tröôøng kyø vaø baát bieán cuûa Luaät Nhaân Quaû.” Nhö ñoäc giaû nhaän thaáy, luaät nhaân quaû ñöôïc daïy cho toâi haàu nhö ngay töø luùc baét ñaàu söï lieân heä giöõa toâi vôùi baø Blavatsky vaø vôùi caùc ñaáng chaân sö. Duø vaäy, trong thöïc teá thì chuùng toâi cuõng ñaõ ñöôïc söï hôïp taùc cuûa ít nhaát moät ngöôøi khuaát maët, voán laø linh hoàn cuûa moät trong nhöõng trieát gia loãi laïc nhaát cuûa thôøi caän ñaïi, ñaõ töøng laøm veû vang cho xöù sôû oâng vaø laø moät boâng hoa öu tuù cuûa nhaân loaïi.


164

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

OÂng ta laø moät tín höõu cuûa trieát phaùi Platon vaø toâi nghe noùi raèng oâng ta say meâ hoïc hoûi ñeán noãi khoâng theå taùch rôøi khoûi quaû ñòa caàu, maø ngoài trong moät thö vieän do oâng taïo ra baèng tö töôûng treân coõi Trung giôùi, ñaém chìm trong nhöõng côn suy gaãm trieát lyù, queân haún doøng troâi chaûy cuûa thôøi gian, vaø chæ nghó ñeán vieäc xoay chuyeån trí oùc con ngöôøi theo chieàu höôùng ñaïo ñöùc taâm linh. Nguyeän voïng aáy khoâng thu huùt oâng ta taùi sinh trôû laïi coõi traàn, maø thuùc ñaåy oâng ñi tìm nhöõng ngöôøi coù chí nguyeän gioáng nhö caùc chaân sö vaø ñeä töû, muoán laøm vieäc ñeå truyeàn baù chaân lyù vaø baøi tröø meâ tín dò ñoan. Toâi ñöôïc oâng cho bieát raèng oâng laø moät ngöôøi tinh khieát vaø voâ kyû ñeán noãi oâng ñöôïc söï kính neå cuûa taát caû caùc vò chaân sö. Vì khoâng can thieäp vaøo nghieäp quaû cuûa oâng, neân caùc ngaøi chæ coù theå ñeå cho oâng töï löïc coâng phu ñeå töï giaûi thoaùt khoûi nhöõng aûo aûnh cuûa coõi Trung giôùi, haàu tieán böôùc leân coõi tinh thaàn vaø taâm linh thuaàn tuùy theo ñaø tieán hoùa töï nhieân. Phaàn trí tueä cuûa oâng ñöôïc vaän duïng maõnh lieät vaøo vieäc suy luaän trieát lyù ñeán noãi phaàn taâm linh ñaõ taïm thôøi bò teâ lieät. OÂng ta ñaõ xuaát hieän, saün saøng coäng taùc vôùi baø Blavatsky ñeå vieát boä saùch lòch söû naøy, vaø ñaõ ñoùng goùp raát nhieàu coâng lao vaøo nhöõng tieát muïc coù lieân quan


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

165

ñeán vaán ñeà trieát hoïc. OÂng ta khoâng hieän hình ñeå ngoài vaøo baøn vieát vôùi chuùng toâi, cuõng khoâng möôïn xaùc baø Blavatsky nhö moät ñoàng töû, maø chæ noùi chuyeän vôùi baø treân phöông dieän huyeàn linh, suoát nhieàu giôø lieân tieáp. Trong nhöõng cuoäc giao tieáp ñoù, oâng ñoïc cho baø vieát, nhaéc nhôû baø veà nhöõng loaïi saùch naøo caàn phaûi chuù thích, traû lôøi nhöõng caâu hoûi cuûa toâi veà caùc vaán ñeà chi tieát, huaán duï cho toâi veà nhöõng vaán ñeà nguyeân taéc, vaø ñoùng vai troø cuûa moät ngöôøi thöù ba trong nhoùm chuùng toâi. Coù laàn oâng ta cho toâi böùc chaân dung cuûa oâng, moät böùc hoïa thoâ sô veõ baèng buùt chì maøu treân moät tôø giaáy moûng, vaø ñoâi khi oâng cuõng göûi cho toâi moät thoâng ñieäp ngaén ñeå nhaén nhuû toâi veà vaøi vieäc rieâng tö. Noùi chung thì moái lieân heä giöõa oâng vôùi hai chuùng toâi laø moät söï giao tieáp raát dòu daøng, thaân maät nhö moät ngöôøi anh caû hay moät ngöôøi thaày voâ cuøng uyeân baùc. OÂng khoâng heà noùi moät lôøi naøo chæ ra raèng oâng töï xem mình nhö moät vong linh khuaát maët, khaùc hôn moät ngöôøi soáng vaø toâi nghe noùi raèng oâng ta vaãn khoâng bieát raèng mình ñaõ cheát! Maëc daàu baùc boû giaû thuyeát cho raèng baø Blavatsky vieát boä Veùn maøn Isis vôùi tö caùch moät ñoàng töû “bò cheá ngöï”, nhöng chuùng ta ñaõ thaáy raèng vaøi ñoaïn trong saùch aáy thaät söï ñaõ ñöôïc moät vong linh khuaát maët ñoïc


166

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

cho baø vieát. Ñoù laø moät nhaân vaät laï kyø vaø ñoäc ñaùo, nhöng vaãn laø moät linh hoàn ñaõ thoaùt xaùc. Phöông phaùp laøm vieäc vôùi oâng ta nhö ñaõ noùi treân thaät ñuùng nhö baø ñaõ dieãn taû trong moät böùc thö göûi veà cho gia ñình, ñeå giaûi thích baèng caùch naøo baø vieát boä saùch aáy maø khoâng heà coù söï hoïc hoûi, ñaøo luyeän trí oùc töø tröôùc. “Khi toâi ‘ñöôïc lònh’ phaûi vieát, toâi ngoài xuoáng vaø tuaân lònh. Khi ñoù, toâi coù theå vieát deã daøng veà baát cöù vaán ñeà gì: sieâu hình, taâm lyù, trieát, toân giaùo, vaïn vaät, v.v... Taïi sao? Bôûi vì coù moät vò bieát taát caû ñoïc cho toâi vieát. Ñoù laø Sö Phuï toâi, vaø thænh thoaûng cuõng coù nhöõng vò khaùc nöõa maø toâi ñöôïc bieát trong nhöõng chuyeán du haønh töø nhieàu naêm veà tröôùc.” Ñoù chính laø nhöõng gì ñaõ xaûy ra giöõa baø vaø vò trieát gia cuûa phaùi Platon, nhöng oâng ta khoâng phaûi laø “sö phuï” baø, maø cuõng khoâng phaûi baø ñaõ gaëp oâng ta trong nhöõng chuyeán du haønh tröôùc ñaây, vì oâng ta ñaõ cheát tröôùc khi baø sinh ra. Nhö vaäy, vaán ñeà ñöôïc neâu ra laø phaûi chaêng vò trieát gia noùi treân quaû thaät laø moät linh hoàn thoaùt xaùc, hay laø moät vò chaân sö ñaõ soáng trong caùi theå xaùc ñoù vaø döôøng nhö ñaõ cheát vaøo ngaøy 1 thaùng 9 naêm 1687 nhöng thaät ra thì khoâng?


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

167

Ñoù haún laø moät vaán ñeà khoù giaûi ñaùp. Vì hoaøn toaøn khoâng coù nhöõng trieäu chöùng thoâng thöôøng cuûa söï möôïn xaùc ñoàng töû vaø vì baø Blavatsky chæ ñoùng vai troø cuûa ngöôøi ghi cheùp nhöõng gì vò trieát gia ñoïc cho baø vieát, chaúng khaùc naøo quan heä giöõa moät coâ thö kyù vôùi oâng chuû, tröø ra vieäc toâi khoâng nhìn thaáy oâng chuû aáy maø chæ coù rieâng baø nhìn thaáy, neân coù veû nhö chuùng toâi ñang tieáp xuùc vôùi moät ngöôøi soáng hôn laø vôùi moät linh hoàn ñaõ thoaùt xaùc. OÂng ta khoâng haún laø moät vò chaân sö, nhöng gaàn nhö theá hôn laø baát cöù moät vai troø naøo khaùc. Coøn noùi veà coâng vieäc vieát saùch Veùn maøn Isis thì phaàn vieäc cuûa oâng cuõng gioáng nhö nhöõng phaàn khaùc khi maø ngöôøi ñoïc, hay ngöôøi vieát tuøy tröôøng hôïp, laø moät vò chaân sö (giaû thuyeát soá moät). Toâi noùi ngöôøi ñoïc, hay ngöôøi vieát, vaø ñieàu naøy caàn ñöôïc giaûi thích theâm. Treân ñaây coù noùi raèng tuoàng chöõ cuûa baø Blavatsky coù nhieàu khi khaùc bieät nhau, vaø cuõng coù nhieàu loái vieát khaùc nhau cuûa moät tuoàng chöõ duy nhaát. Moãi laàn thay ñoåi tuoàng chöõ nhö theá ñeàu ñi keøm vôùi moät söï khaùc bieät roõ reät veà cöû chæ, taùc phong, saéc dieän vaø khaû naêng vaên chöông cuûa baø Blavatsky. Khi baø töï löïc coá gaéng laøm vieäc vôùi khaû naêng cuûa chính mình, thì ñieàu ñoù raát deãnhaän thaáy, vì noù bieåu loä qua caùch haønh vaên luùng tuùng, vuïng veà cuûa moät


168

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

ngöôøi môùi taäp söï vieát laùch, chöa ñöôïc huaán luyeän thuaàn thuïc trong coâng vieäc naøy. Nhöõng khi ñoù thì baûn thaûo cuûa baø ñöa qua cho toâi duyeät xeùt laïiñaày daãy nhöõng loãi laàm sai soùt, vaø sau khi noù ñöôïc bieán thaønh nhöõng trang coù ñaày nhöõng choã gaïch xoùa, theâm bôùt, nhöõng gioøng xen keõ, söûa chöõa veà chính taû vaø vaên phaïm, toâi phaûi ñoïc cho baø vieát laïi töø ñaàu (giaû thuyeát soá baûy). Khoâng bao laâu, toâi ñöôïc bieát raèng thænh thoaûng nhöõng ñaáng cao caû khaùc cuõng söû duïng theå xaùc cuûa baø Blavatsky ñeå giaùng ngoân, giaùng buùt. Moãi laàn möôïn xaùc baø nhö vaäy, caùc Ngaøi khoâng heà noùi roõ raèng: “Toâi laø vò noï... hay vò kia”, hay “Ñaây laø chaân sö A... hay B...”. Ñieàu ñoù khoâng caàn thieát, vì sau khi chuùng toâi ñaõ laøm vieäc chung vôùi nhau trong moät thôøi gian khaù laâu daøi ñeå toâi coù theå trôû thaønh quen thuoäc vôùi moãi cöû chæ, ñoäng taùc, ngoân ngöõ, khí chaát vaø xuùc caûm cuûa baø. Moãi laàn caùc vò luaân phieân nhaäp xaùc cuûa baø, laø coù söï thay ñoåi roõ reät veà tính khí, cöû chæ, thaùi ñoä, v.v... cuûa baø nhö vöøa keå treân. Moãi laàn baø rôøi khoûi phoøng ñi ra ngoaøi moät laùt roài trôû vaøo, toâi chæ caàn quan saùt sô qua neùt maët vaø taùc phong, cöû chæ cuûa baø moät chuùt ñeå coù theå töï nhuû thaàm raèng: “Ñaây laø chaân sö X..., hay A..., hay Z...”, vaø söï phoûng ñoaùn cuûa toâi ñöôïc xaùc nhaän bôûi nhöõng söï vieäc xaûy ra sau ñoù.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

169

Moät trong nhöõng vò chaân sö aáy maø toâi ñaõ coù laàn gaëp gôõ trong xaùc phaøm, coù boä raâu caèm vaø raâu meùp daøi xoaén laïi vôùi boä ria ôû hai beân maù theo loái ngöôøi Rajput.1 Ngaøi coù thoùi quen vuoát raâu meùp moãi khi suy tö. Ngaøi laøm nhö vaäy moät caùch töï nhieân vaø voâ yù thöùc. Coù nhöõng khi baø Blavatsky ñeå cho caù tính cuûa baø tan bieán daàn vaø trôû thaønh moät nhaân vaät khaùc. Khi ñoù, toâi ngoài tröôùc maët baø vaø nhaän thaáy baø ñöa tay leân caèm roài töø töø laøm nhöõng ñoäng taùc döôøng nhö keùo boä raâu meùp (khoâng coù thaät) vaø xoaén tôùi xoaén lui trong nhöõng ngoùn tay cuûa baø, vôùi ñoâi maét ñaêm chieâu vaø caùi nhìn xa vaéng. Moät laùt sau ñoù, ñoâi maét aáy môùi thaâu ngaén taàm nhaõn quang ñeå löu yù ñeán söï vaät chung quanh. Nhaân vaät coù raâu meùp ngöôùc maët leân, nhaän thaáy toâi ñang chaêm chuù theo doõi ñoäng taùc cuûa ngaøi, beøn voäi vaøng boû tay xuoáng vaø tieáp tuïc vieát. Moät nhaân vaät khaùc laïi raát gheùt tieáng Anh ñeán noãi ngaøi chæ noùi chuyeän vôùi toâi baèng tieáng Phaùp. Ngaøi coù naêng khieáu veà ngheä thuaät vaø raát thích thuù say meâ nhöõng phaùt minh cô khí. Moät nhaân vaät khaùc nöõa thænh thoaûng cuõng xuaát hieän (qua theå xaùc baø Blavatsky), veõ ngueäch ngoaïc 1

Ngöôøi Rajput: moät trong caùc toäc ngöôøi Hindu soáng ôû vuøng taây baéc AÁn Ñoä. Phaàn lôùn ngöôøi Rajput hieän nay soáng ôû bang Rājāsthan.


170

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

nhöõng hình aûnh baèng buùt chì, vaø giaùng buùt thaønh nhöõng baøi thô haøm suùc ñaïo vò thanh cao. Moãi nhaân vaät ñoù ñeàu coù nhöõng ñaëc tính rieâng bieät roõ reät, vaø ngöôøi ta coù theå nhaän ra ngay laø vò naøo möôïn xaùc baø Blavatsky vaøo moät luùc nhaát ñònh, cuõng nhö ta coù theå phaân bieät nhöõng baïn beø quen thuoäc cuûa ta trong ñôøi soáng haèng ngaøy. Moät vò hay cöôøi noùi vui veû, öa thích noùi nhöõng chuyeän vui vaø hay chaâm bieám haøi höôùc. Moät vò khaùc noùi naêng deø daët, nghieâm chænh vaø raát lòch laõm, uyeân baùc. Moät vò khaùc coù taùc phong traàm tónh, kieân nhaãn vaø saün saøng giuùp ñôõ moät caùch ñaày haûo yù. Moät vò khaùc nöõa luoân luoân thöû thaùch vaø ñoâi khi raát khoù tính. Moät nhaân vaät khuaát maët luoân luoân saün loøng ñöa ra nhöõng giaûi thích trieát lyù vaø khoa hoïc veà nhöõng vaán ñeà maø toâi phaûi vieát baèng caùch laøm nhöõng hieän töôïng laï luøng ñeå chöùng minh, coøn ñoái vôùi moät nhaân vaät khaùc nöõa thì thaäm chí toâi khoâng daùm neâu nhöõng vaán ñeà aáy ra ñeå hoûi ngaøi. Moät ñeâm noï, toâi bò “chænh” moät caùch ñau ñôùn. Tröôùc ñoù maáy hoâm, toâi coù ñem veà hai caây buùt chì loaïi meàm vaø toát ñeå duøng, toâi ñöa moät caây cho baø Blavatsky vaø giöõ laïi moät caây. Baø Blavatsky coù caùi taät raát xaáu laø hay möôïn nhöõng ñoà duïng cuï vaên phoøng nhö buùt möïc, buùt chì, taåy (goâm), dao, keùo, v.v... maø queân traû laïi!


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

171

Moät khi baø ñaõ duøng xong, baø boû vaøo hoäc tuû cuûa baø roài chuùng cöù naèm yeân trong ñoù, baát chaáp nhöõng lôøi phaûn ñoái cuûa “naïn nhaân”! Ñeâm ñoù, nhaân vaät coù taâm hoàn ngheä só “giaùng laâm”. Ngaøi vöøa ngoài veõ moät ñaàu ngöôøi treân moät tôø giaáy vöøa noùi chuyeän vôùi toâi veà moät ñeà taøi naøo ñoù, roài ngaøi baûo toâi ñöa cho ngaøi möôïn moät caây buùt chì khaùc. Khi aáy, moät tö töôûng lieàn thoaùng qua trong ñaàu toâi: “Neáu mình cho möôïn caây buùt chì, noù seõ naèm goïn trong hoäc tuû cuûa baø, roài mình seõ khoâng coøn caây buùt chì naøo khaùc ñeå duøng”. Toâi khoâng noùi ra, maø chæ nghó trong trí thoâi, nhöng nhaân vaät giaùng laâm nhìn toâi baèng moät caùi nhìn chaâm bieám, ñöa tay voùi laáy caùi gioû ñöïng buùt treân baøn, ñeå caây buùt chì cuûa ngaøi trong ñoù, duøng ngoùn tay maâm meâ noù moät luùc, roài thì... oâ kìa, laï thay, ñoät nhieân xuaát hieän trong gioû moät chuïc caây buùt chì cuøng moät hieäu vaø cuøng moät phaåm chaát vôùi caây kia! Ngaøi khoâng noùi moät lôøi, cuõng khoâng theøm nhìn vaøo maët toâi, nhöng vieäc aáy laøm cho maùu trong ngöôøi toâi nhö doàn caû leân hai beân thaùi döông vaø toâi caûm thaáy moät traïng thaùi hoå theïn chöa töøng coù! Duø sao ñi nöõa, toâi khoâng nghó raèng toâi ñaùng bò “chôi” moät voá naëng nhö theá, xeùt vì caùi taät hay chieám ñoaït vaên phoøng phaåm baát trò cuûa baø Blavatsky!


172

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Moãi khi moät trong nhöõng nhaân vaät aáy “giaùng laâm”, thì tuoàng chöõ vieát cuûa baø Blavatsky laïi bieåu loä nhöõng neùt ñaëc thuø gioáng y nhö tuoàng chöõ cuûa laàn tröôùc, khi maø chính nhaân vaät aáy ñaõ xuoáng buùt ñeå goùp phaàn vaøo coâng trình vó ñaïi naøy. Nhöõng laàn ñoù, khi ngaøi vieát nhöõng tieát muïc ñaëc bieät thuoäc veà nhöõng ñeà taøi sôû tröôøng cuûa ngaøi, vaø thay vì baø Blavatsky ñoùng vai troø moät coâ thö kyù ghi cheùp thì baø laïi trôû neân chính nhaân vaät aáy (giaû thuyeát soá ba). Hoài ñoù, neáu coù ai caàm ñöa cho toâi baát cöù moät trang baûn thaûo vieát tay naøo cuûa boä Veùn maøn Isis, toâi coù theå noùi ngay moät caùch quaû quyeát raèng ñoù laø do vò naøo vieát ra. Nhö vaäy thì linh hoàn baø Blavatsky ñi ñaâu trong nhöõng luùc ñoù caùc ngaøi thay phieân nhau möôïn xaùc cuûa baø? Ñoù laø moät vaán ñeà bí aån maø khoâng phaûi ai cuõng ñöôïc noùi cho bieát. Khoaûng gaàn hai naêm sau khi boä saùch ñöôïc phaùt haønh, baø Blavatsky coù giaûi thích cho nhöõng ngöôøi thaân quyeán trong gia ñình baø bieát ñieàu bí maät aáy: nhöõng khi ñoù linh hoàn baø khoâng coøn ôû trong xaùc phaøm, maø döôøng nhö chæ quanh quaån ôû gaàn beân, hoaøn toaøn yù thöùc ñöôïc moïi vieäc xaûy ra, vaø theo doõi moïi ñoäng taùc cuûa caùc nhaân vaät khuaát maët ñang söû duïng theå xaùc cuûa baø. Theo choã toâi hieåu, thì baø cho caùc vò möôïn xaùc cuõng gioáng nhö ngöôøi ta cho möôïn moät caùi maùy ñaùnh chöõ, vaø xuaát hoàn ñi laøm coâng vieäc


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

173

ôû coõi treân veà phaàn voâ vi, trong khi ñoù moät nhoùm caùc vò chaân sö luaân phieân nhau söû duïng theå xaùc cuûa baø ñeå laøm vieäc. Khi bieát raèng toâi coù theå phaân bieät caùc ngaøi (xuyeân qua xaùc phaøm cuûa baø Blavatsky) vaø nhaän ra tính chaát rieâng cuûa moãi vò, ñeán möùc toâi ñaõ ñaët cho moãi vò moät bieät danh ñeå deã keâu goïi trong nhöõng cuoäc noùi chuyeän rieâng giöõa chuùng toâi, caùc ngaøi thöôøng trònh troïng nghieâng ñaàu hoaëc thaân maät vaãy tay töø giaõ toâi moãi khi saép rôøi khoûi phoøng vaø nhöôøng choã cho vò keá tieáp. Ñoâi khi caùc ngaøi cuõng noùi chuyeän vôùi toâi veà moãi vò chaân sö cuõng gioáng nhö baïn beø noùi chuyeän vôùi nhau veà nhöõng ngöôøi vaéng maët. Nhôø ñoù toâi ñöôïc bieát ít nhieàu veà ñôøi tö cuûa caùc ngaøi. Toâi cuõng xin noùi roõ laø ngay caû nhöõng ñaáng chaân sö cao caû nhaát cuõng khoâng bao giôø muoán ñöôïc suy toân nhö nhöõng baäc toaøn trí, toaøn naêng hay khoâng coù laàm loãi. Caùc ngaøi khoâng heà bieåu loä maûy may yù muoán ñöôïc toâi toân suøng, thôø kính, hay xem nhö thieâng lieâng nhöõng gì caùc ngaøi vieát qua theå xaùc baø Blavatsky, hoaëc ñoïc cho baø vieát. Toâi ñöôïc khuyeán khích chæ neân xem caùc ngaøi nhö nhöõng ngöôøi bình thöôøng, nhöõng ngöôøi tuy minh trieát hôn vaø tieán hoùa hôn toâi boäi phaàn, nhöng ñoù chæ laø bôûi vì caùc ngaøi ñaõ ñi tröôùc toâi treân con ñöôøng tieán hoùa töï nhieân.


174

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Tröôùc ñaây, toâi coù noùi veà nhöõng ñoaïn trong boä saùch Veùn maøn Isis do chính baø Blavatsky töï vieát ra. Nhöõng ñoaïn aáy ñöông nhieân laø khoâng xuaát saéc baèng nhöõng trang do caùc chaân sö vieát thay cho baø. Ñieàu aáy raát deã hieåu, vì tröôùc ñoù baø Blavatsky khoâng heà coù söï hieåu bieát veà caùc vaán ñeà naøy, laøm sao baø coù theå vieát moät caùch chính xaùc veà nhöõng vaán ñeà sieâu hình, huyeàn bí, ñoøi hoûi moät hoïc löïc uyeân thaâm vaø nhöõng kieán thöùc Huyeàn moân sieâu ñaúng? Trong traïng thaùi bình thöôøng, coù khi baø ñoïc moät quyeån saùch naøo ñoù, ñaùnh daáu nhöõng phaàn laøm cho baø chuù yù, vieát veà nhöõng ñeà taøi tham khaûo, vieát sai, söûa chöõa, thaûo luaän veà nhöõng vaán ñeà ñoù vôùi toâi, nhôø toâi vieát laïi, trôï giuùp phaàn tröïc giaùc cuûa toâi, nhôø caùc baïn ñaïo cung caáp taøi lieäu, vaø tieáp tuïc vieát vôùi söï coá gaéng toái ña, khi maø khoâng coù moät vò chaân sö naøo xuaát hieän ñeå ñaùp öùng nhöõng keâu goïi trôï giuùp taâm linh cuûa baø. Leõ taát nhieân, caùc chaân sö khoâng phaûi luùc naøo cuõng ñeán vôùi chuùng toâi. Baø vieát raát nhieàu vaø ñöa ra nhieàu taøi lieäu quyù giaù, vì baø coù moät khaû naêng vaên chöông thieân phuù; nhöõng trang saùch baø vieát khoâng bao giôø nhaøm chaùn hay voâ vò, vaø baø cuõng gioûi tuyeät luaân veà ba thöù sinh ngöõ khi naøo coù söï trôï giuùp quyeàn naêng ñaày ñuû veà phaàn thieâng lieâng.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

175

Baø vieát thö cho moät thaân nhaân bieát raèng khi Sö Phuï baän roän coâng vieäc khaùc, ngaøi ñeå laïi cho baø moät vaät ñeå thay theá, vaø khi ñoù chính chaân ngaõ saùng suoát cuûa baø suy tö vaø vieát cho baø (giaû thuyeát soá hai). Toâi khoâng theå coù yù kieán gì veà vaán ñeà naøy, vì toâi chöa töøng quan saùt baø trong traïng thaùi ñoù. Toâi chæ bieát roõ baø döôùi ba khía caïnh, töùc laø: 1. Trong traïng thaùi phaøm ngaõ nhö moät phuï nöõ bình thöôøng, 2. Khi theå xaùc cuûa baø ñöôïc caùc chaân sö söû duïng; 3. Nhö moät ngöôøi ghi cheùp nhöõng gì caùc chaân sö ñoïc cho baø vieát. Coù nhieàu khi baø khoâng heà bò möôïn xaùc, cheá ngöï hay ñöôïc moät vò chaân sö naøo ñoïc cho vieát, maø chæ laø moät Blavatsky trong traïng thaùi bình thöôøng, vaãn coá gaéng ñeán möùc toái ña ñeå thöïc hieän coâng taùc ñöôïc giao phoù vaø thi haønh söù maïng. Tuy nhieân, maëc duø coù söï trôï giuùp cuûa nhöõng trí löïc khaùc nhau taùc ñoäng töø beân ngoaøi, boä saùch Veùn maøn Isis vaø nhöõng coâng trình khaùc cuûa baø Blavatsky vaãn phaûng phaát nhöõng neùt ñaëc thuø ñoäc ñaùo bieåu loä caù tính ñaëc bieät cuûa baø.


176

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott


177

CHÖÔNG CHÍN MOÄT KHÍ CUÏ ÑAËC BIEÄT

I.

X

eùt qua nhöõng gì ñaõ trình baøy tröôùc ñaây, ngöôøi ta phaûi hieåu theá naøo veà vieäc soaïn boä saùch Veùn maøn Isis vaø veà vai troø cuûa baø Blavatsky? Ñoù hieån nhieân laø moät coâng trình taäp theå, do söï ñoùng goùp cuûa nhieàu taùc giaû khaùc nhau, chöù khoâng chæ coù moät mình baø Blavatsky. Nhaän xeùt rieâng cuûa toâi veà vaán ñeà naøy cuõng hoaøn toaøn phuø hôïp vôùi söï giaûi thích trong nhöõng böùc thö baø Blavatsky göûi veà gia ñình. Baø cho bieát raèng, taát caû nhöõng ñoaïn saùch noùi veà nhöõng vaán ñeà maø tröôùc ñaây baø chöa heà quen thuoäc ñeàu ñöôïc moät vò chaân sö ñoïc cho baø vieát, hoaëc do chaân ngaõ cuûa baø taùc ñoäng xuyeân qua boä oùc vaø baøn tay baø ñeå vieát ra. Vaán ñeà naøy thaät voâ cuøng phöùc taïp, vaø ngöôøi ta seõ khoâng bao giôø bieát roõ söï thaät veà möùc ñoä ñoùng goùp


178

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

nhieàu ít theá naøo cuûa moãi thaønh phaàn tham döï. Caù tính cuûa baø Blavatsky laø caùi khuoân maø taát caû moïi chaát lieäu ñoùng goùp ñeàu ñöôïc ñoå vaøo; caùi caù tính aáy do bôûi nhöõng khí chaát, ñaëc ñieåm vaø thoùi taät rieâng cuûa noù, taùc ñoäng aûnh höôûng ñeán phaàn hình thöùc vaø saéc thaùi bieåu loä cuûa nhöõng chaát lieäu naøy caû treân phöông dieän theå chaát laãn tinh thaàn. Nhöõng vò chaân sö luaân phieân nhau möôïn xaùc baø Blavatsky chæ laøm thay ñoåi tuoàng chöõ cuûa baø, chöù khoâng vieát baèng tuoàng chöõ rieâng cuûa caùc ngaøi. Cuõng nhö theá, khi söû duïng boä oùc cuûa baø Blavatsky, caùc ngaøi baét buoäc phaûi ñeå cho noù toâ maøu nhöõng tö töôûng cuûa caùc ngaøi, vaø saép ñaët nhöõng lôøi leõ ngoân töø cuûa caùc ngaøi theo moät caùch thöùc coá ñònh ñaëc bieät cuûa noù. Cuõng nhö aùnh saùng ban ngaøy ñi xuyeân qua nhöõng cöûa kieáng maøu trôû neân nhuoäm maøu cuûa nhöõng taám kieáng aáy, thì nhöõng tö töôûng do caùc chaân sö chuyeån ñaït xuyeân qua boä oùc laï luøng cuûa baø Blavatsky cuõng phaûi thay ñoåi uoán naén theo caùch haønh vaên vaø caùch trình baøy tö töôûng quen thuoäc rieâng cuûa baø. Söï ñoàng thanh khí töï nhieân veà phöông dieän tinh thaàn trí naõo giöõa vò khuaát maët voâ hình vaø ngöôøi bò möôïn xaùc caøng chaët cheõ maät thieát, thì söï cheá ngöï caøng deã daøng hôn, vaên chöông löu loaùt hôn, vaø buùt phaùp cuõng ñieâu luyeän hôn.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

179

Moät thí duï ñieån hình laø toâi nhaän thaáy raèng nhöõng khi baø Blavatsky laâm vaøo traïng thaùi noùng naûy ñeán cöïc ñieåm, thì caùc chaân sö ít khi möôïn xaùc baø ñeå laøm vieäc tröø ra Sö Phuï cuûa baø, vì yù chí saét theùp cuûa ngaøi coøn maïnh meõ hôn baø nhieàu, coøn nhöõng vò khaùc hieàn hoøa hôn thì luoân luoân traùnh neù chöù khoâng laïi gaàn. Leõ töï nhieân, toâi hoûi raèng taïi sao caùc chaân sö khoâng duøng bieän phaùp thöôøng xuyeân cheá ngöï caùi khí chaát taùo tôïn cuûa baø, ñeå laøm cho baø trôû thaønh moät nhaø hieàn giaû ñieàm ñaïm, traàm tónh nhö nhöõng khi baø ñöôïc ñaët döôùi söï cheá ngöï cuûa vaøi ñaáng cao caû. Toâi ñöôïc traû lôøi raèng, moät bieän phaùp nhö vaäy chaéc chaén seõ laøm cho baø cheát baát ngôø vì ñöùt gaân maùu trong oùc. Theå xaùc cuûa baø ñöôïc sinh ñoäng bôûi moät tinh thaàn duõng maõnh, raén roûi, moät tính khí baïo tôïn khoâng heà bò kieàm cheá töø khi coøn nhoû, vaø neáu caùi khí löïc thaëng dö thaùi quaù ñoù khoâng ñöôïc ñeå cho coù loái thoaùt ra ngoaøi, thì ñieàu aáy haún phaûi ñöa ñeán moät haäu quaû khoác haïi. Ñoù laø caùi khí chaát ñoäc ñaùo cuûa baø Blavatsky, vaø baø ñaõ nhieàu laàn noùi vôùi toâi raèng baø khoâng muoán bò cheá ngöï bôûi baát cöù moät quyeàn löïc naøo treân theá gian hay ngoaøi traùi ñaát! Baø chæ toân kính caùc ñaáng chaân sö, tuy nhieân thaäm chí ñoái vôùi caùc ngaøi, ñoâi khi baø cuõng toû ra cöông cöôøng baát khuaát ñeán noãi, nhö ñaõ noùi ôû treân, nhöõng vò coù tính chaát dòu daøng oân hoøa hôn khoâng theå, hay khoâng chòu, ñeán gaàn baø.


180

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Baø cuõng cho toâi bieát raèng vieäc ñaët mình vaøo moät traïng thaùi tinh thaàn thích nghi ñeå coù theå giao tieáp deã daøng vaø thöôøng xuyeân vôùi caùc chaân sö, ñaõ ñoøi hoûi nôi baø moät söï coá gaéng töï chuû raùo rieát ñeán möùc tuyeät voïng trong nhieàu naêm lieân tieáp. Thaät khoâng coù ai ñaõ töøng böôùc vaøo ñöôøng ñaïo vôùi nhöõng chöôùng ngaïi khoù khaên hôn vaø moät tinh thaàn khaéc kyû gian lao hôn nöõa. Leõ taát nhieân, moät boä oùc deãbò khích ñoäng nhö vaäy khoâng phaûi laø moät duïng cuï thích nghi ñeå thi haønh caùi söù maïng voâ cuøng tinh teá ñöôïc giao phoù cho baø, nhöng caùc chaân sö cho toâi bieát raèng ñoù laø caùi khí cuï toát nhaát hieän höõu, vaø caùc ngaøi phaûi taän duïng moïi khaû naêng cuûa noù vôùi söï coá gaéng toái ña. Ñoái vôùi caùc ngaøi, baø laø hieän thaân cuûa söï trung thaønh vaø loøng suøng tín, saün saøng daùm laøm vaø daùm chòu taát caû vì ñaïi nghóa. Baåm sinh vôùi nhöõng quyeàn naêng thaàn thoâng thieân phuù vöôït haún taát caû moïi ngöôøi cuøng theá heä vôùi baø, vaø vôùi moät taám loøng höùng khôûi nhieät thaønh boác löûa haàu nhö ñi ñeán choã cuoàng tín, baø coù ñuû ñöùc tính trung kieân, beàn vöõng, nhaát taâm baát loaïn. Ñieàu naøy, phoái hôïp vôùi moät söï deûo dai beàn bæ veà theå chaát ñeán moät möùc ñoä phi thöôøng, laøm cho baø trôû thaønh moät khí cuï voâ cuøng ñaéc löïc, tuy raèng khoâng phaûi deãdaïy deã baûo, vaø coù moät khí chaát baát traéc dò thöôøng.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

181

Coù moät lyù do toái haäu khaùc vì sao caùc chaân sö khoâng cheá ngöï baø Blavatsky ñeå baét buoäc tính neát baø phaûi trôû neân thuaàn thuïc dòu daøng theo lyù töôûng cuûa moät vò hieàn giaû ñieàm nhieân vaø traàm tónh. Ñoù laø bôûi vì laøm nhö vaäy laø can thieäp vaøo nghieäp quaû caù nhaân cuûa baø. Cuõng nhö moïi ngöôøi, baø coù moät nghieäp duyeân raøng buoäc rieâng do haäu quaû cuûa nhöõng gì ñaõ laøm trong quaù khöù. Chính caùi nghieäp quaû ñoù laøm cho baø taùi sinh trôû laïi kieáp naøy vôùi moät xaùc thaân ngöôøi nöõ luoân luoân khích ñoäng, maïnh meõ, vaø nhö vaäy baø coù cô hoäi ñaït tôùi söï tieán boä taâm linh baèng caùch phaûi chieán ñaáu tröôøng kyø ñeå laøm chuû laáy noù. Neáu caùc chaân sö tröïc tieáp can thieäp vaøo tình traïng ñoù baèng caùch kieàm haõm caùi khí chaát maïnh meõ vaø xoùa boû nhöõng söï thieáu soùt khaùc trong taâm linh cuûa baø, thì vieäc aáy seõ raát tai haïi cho baø maø khoâng laøm cho baø ñöôïc tieán hoùa theâm chuùt naøo. Ñieàu ñoù chaúng khaùc naøo ñaët moät ngöôøi thuï caûm döôùi söï cheá ngöï thöôøng xuyeân baèng yù chí cuûa moät nhaø thoâi mieân, hay ñaët moät ngöôøi beänh döôùi aûnh höôûng teâ lieät tröôøng kyø cuûa chaát ma tuùy. Coù nhöõng luùc maø theå xaùc cuûa baø khoâng ñöôïc caùc chaân sö möôïn taïm ñeå laøm vieäc, hoaëc trí oùc baø khoâng baän roän ñeå vieát nhöõng gì caùc Chaân Sö ñoïc cho baø vieát. it nhaát laø toâi nghó nhö vaäy, nhöng ñoâi khi toâi cuõng nghi ngôø raèng khoâng moät ai trong chuùng toâi, laø nhöõng ngöôøi coäng söï vôùi baø, ñaõ töøng bieát roõ baø


182

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Blavatsky trong traïng thaùi bình thöôøng! Bieát ñaâu chuùng ta chæ tieáp xuùc vôùi moät theå xaùc sinh ñoäng giaû taïo, maø linh hoàn ñaõ thoaùt ly ñi maát trong traän chieán Mentana khi baø bò thöông traàm troïng do naêm veát ñaâm hieåm ngheøo baèng vuõ khí saéc beùn, sau ñoù baø ñöôïc vôùt xaùc ra khoûi moät caùi hoá saâu vaø xem nhö ñaõ cheát? Giaû thuyeát aáy khoâng phaûi laø hoaøn toaøn voâ lyù, bôûi vì coù moät söï kieän lòch söû töông töï ñaõ töøng xaûy ra. Ñoù laø tröôøng hôïp cuûa coâ Mary Reynold, maø linh hoàn ñaõ thoaùt xaùc trong khoaûng thôøi gian boán möôi hai naêm, trong khi ñoù theå xaùc cuûa coâ bò söû duïng bôûi moät nhaân vaät khaùc khoâng heà bieát gì veà nhöõng kinh nghieäm vaø kyù öùc cuûa coâ trong 18 naêm tröôùc khi coù söï thay hoàn ñoåi xaùc naøy. Coøn noùi veà tröôøng hôïp baø Blavatsky, toâi khoâng quaû quyeát maø chæ lyù luaän thoâi, vì toâi khoâng daùm noùi moät caùch chaéc chaén raèng moät kyø nöõ nhö baø laø ai. Baø thaät laø moät nhaân vaät kyø bí ñaày nhöõng yeáu toá maâu thuaãn traùi ngöôïc, tuyeät ñoái khoâng theå xeáp haïng hay phaân loaïi nhö baát cöù moät ngöôøi naøo trong chuùng ta laø nhöõng nhaân vaät thöôøng tình, ñeán noãi vì baûn tính thaän troïng, toâi phaûi deø daët khoâng ñöa ra moät lyù luaän naøo coù tính caùch ñeà quyeát, khaúng ñònh. Baát cöù ñieàu gì baø ñaõ noùi vôùi toâi hay vôùi moät ngöôøi naøo khaùc, ñoái vôùi toâi thaät khoâng ñaùng keå bao nhieâu, bôûi vì ñaõ töøng soáng chung vaø cuøng ñi coâng taùc löu ñoäng vôùi baø trong


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

183

thôøi gian raát laâu, vaø vaãn coù maët trong nhieàu nhöõng cuoäc hoäi kieán cuûa baø vôùi nhöõng ngöôøi khaùc, toâi ñaõ töøng nghe baø keå nhöõng chuyeän voâ cuøng maâu thuaãn veà cuoäc ñôøi baø. Ñoù laø bôûi vì moät lyù do nghieâm troïng. Moät thaùi ñoä deãdaõi, côûi môû vôùi ngöôøi ñoái thoaïi coù theå laøm cho baø voâ tình tieát loä nôi cö truù vaø baûn chaát, caù tính cuûa caùc ñaáng chaân sö cho nhöõng keû theá nhaân phaøm tuïc, maø nhöõng yù ñoà rieâng tö, ích kyû cuøng nhöõng söï quaáy raày, phieàn nhieãu cuûa hoï ñaõ töøng laøm cho caùc nhaø ñaïo só Yogi phaûi laùnh mình tìm nôi aån truù treân non cao röøng thaúm. Ñeå giaûi quyeát söï khoù khaên aáy, baø ñaõ choïn laáy moät loái thoaùt deã daøng laø töï phaùt ngoân maâu thuaãn vôùi mình ñeå laøm cho taâm trí ngöôøi ñoái thoaïi bò hoang mang môø mòt. Xin keå moät thí duï: Baø ñaõ coù theå noùi deã daøng cho oâng Sinnett (Phoù Hoäi tröôûng) bieát raèng khi baø tìm caùch ñoät nhaäp vaøo xöù Taây Taïng hoài naêm 1854 xuyeân qua xöù Bhutan hay Neùpal, baø ñaõ bò Ñaïi uùy (hieän nay laø Thieáu töôùng) Murray, chæ huy bieân khu thuoäc ñòa phaän aáy, baét laïi vaø ñem veà giöõ trong nhaø laøm baïn vôùi vôï oâng ta trong moät thaùng. Nhöng baø khoâng bao giôø keå laïi chuyeän aáy, vaø khoâng moät ai trong soá nhöõng baïn beø thaân höõu cuûa baø ñaõ töøng nghe noùi veà vieäc naøy. Maõi veà sau, oâng Edge vaø toâi môùi ñöôïc nghe caâu chuyeän aáy do chính Thieáu töôùng Murray keå


184

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

laïi vaøo ngaøy 3 thaùng 3 vöøa qua treân chuyeán xe löûa töø Nalhati ñi Calcutta, vaø toâi ñaõ cho ñaêng trong taïp chí cuûa Hoäi. Coøn noùi veà tuoåi taùc cuûa baø, thì baø keå ñuû moïi thöù chuyeän, noù laøm cho baø leân ñeán hai möôi, boán möôi, chí ñeán saùu möôi vaø baûy möôi tuoåi cao hôn tuoåi thaät cuûa baø. Chuùng toâi coøn giöõ nhöõng thö töø vaên kieän veà chuyeän naøy do nhöõng khaùch vieáng thaêm vaø nhöõng phoùng vieân caùc baùo töôøng thuaät laïi sau nhöõng cuoäc hoäi kieán rieâng vôùi baø, vaø trong nhieàu buoåi dieän kieán maø chính toâi coù tham döï. Ñeå töï baøo chöõa, baø noùi vôùi toâi raèng nhöõng nhaân vaät giaùng laâm vaø ngöï trong theå xaùc cuûa baø trong nhöõng dòp ñoù ñeàu coù tuoåi taùc y nhö theá, vaø theá laø baø khoâng coù noùi sai, trong khi ngöôøi ñoái thoaïi chæ nhìn thaáy caùi theå xaùc cuûa baø vaø töôûng raèng caâu chuyeän baø noùi chæ aùp duïng cho caùi xaùc phaøm ñoù maø thoâi!

II.

T

reân ñaây toâi coù duøng chöõ “aùm aûnh” (obsession), nhöng toâi bieát roõ söï thieáu soùt yù nghóa cuûa noù trong tröôøng hôïp naøy. Caû hai danh töø “aùm aûnh” (obsession) vaø “chieám höõu” (possession) ñeàu ñöôïc duøng ñeå noùi leân söï quaáy phaù moät ngöôøi coøn soáng bôûi


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

185

ma quyû hay nhöõng vong linh baát haûo. Moät ngöôøi bò aùm aûnh laø ngöôøi bò khuaáy phaù, hay vaây phuû, coøn moät ngöôøi bò chieám höõu laø ngöôøi bò taø ma quyû mò nhaäp xaùc, cheá ngöï hoaøn toaøn. Toâi töï hoûi taïi sao nhöõng vò coá ñaïo thôøi xöa khoâng ñaët ra moät danh töø toát ñeïp hôn ñeå chæ vieäc chieám höõu, cheá ngöï hay nhaäp xaùc moät ngöôøi bôûi nhöõng thaàn linh hay vong linh toát laønh? Nhöng ñieàu aáy khoâng giuùp cho chuùng ta ñöôïc bao nhieâu tröø phi chuùng ta khoâng bieát ñeán nhöõng tröôøng hôïp maø ñoâi khi theå xaùc baø Blavatsky bò nhöõng thöïc theå khaùc chieám laáy. Caâu chuyeän sau ñaây seõ cho thaáy ñieàu ñoù laø ñeán möùc ñoä naøo. Moät buoåi chieàu muøa haï, baø Blavatsky vaø toâi cuøng coù maët trong vaên phoøng laøm vieäc cuûa chuùng toâi taïi New York. Trôøi chöa toái neân chuùng toâi chöa thaép ñeøn leân. Baø ngoài gaàn beân cöûa soå, coøn toâi ñöùng. Boãng nhieân toâi nghe baø noùi: “Haõy nhìn xem ñeå hoïc.” Toâi quay ñaàu nhìn laïi vaø thaáy moät ñaùm maây muø boác leân töø ñaàu vaø vai cuûa baø. Trong choác laùt, noù töôïng hình moät vò chaân sö, vò naøy veà sau ñaõ cho toâi caùi khaên bòt ñaàu lòch söû cuûa ngaøi, nhöng luùc aáy thì chæ laø moät hình boùng nhö söông môø. Maûi chaêm chuù nhìn hieän töôïng aáy, toâi ñöùng yeân khoâng cöû ñoäng. Caùi boùng chæ töôïng hình coù nöûa phaàn treân thaân mình, roài lu


186

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

môø daàn vaø bieán maát. Noù coù ñöôïc thu hoài trôû veà beân trong theå xaùc baø Blavatsky hay khoâng thì toâi khoâng bieát. Baø ngoài yeân nhö pho töôïng trong ñoâi ba phuùt, sau ñoù baø thôû daøi moät caùi, trôû laïi traïng thaùi bình thöôøng, vaø hoûi toâi coù thaáy gì khoâng. Khi toâi yeâu caàu baø giaûi thích hieän töôïng aáy, thì baø töø choái vaø noùi raèng toâi phaûi khai môû tröïc giaùc ñeå tìm hieåu nhöõng hieän töôïng cuûa theá giôùi maø toâi ñang soáng. Baø chæ coù theå giuùp ñôõ baèng caùch cho toâi xem thaáy nhöõng hieän töôïng noï kia, roài ñeå cho toâi töï tìm hieåu laáy tuøy khaû naêng cuûa mình. Nhieàu nhaân chöùng ñaõ thaáy moät hieän töôïng khaùc nöõa, vaø ñieàu ñoù cuõng coù theå chöùng minh raèng nhöõng thöïc theå khaùc ñoâi khi nhaäp xaùc baø Blavatsky. Trong naêm laàn khaùc nhau, moät laàn ñeå laøm vui loøng moät vò nöõ khaùch, vaø moät laàn cho em gaùi toâi laø Mitchell, baø Blavatsky ñaõ gom treân ñaàu moät loïn toùc mòn maøu naâu lôït vaø dôïn soùng cuûa baø, roài laáy keùo caét vaø ñöa cho moät ngöôøi trong chuùng toâi. Nhöng loïn toùc aáy khi caét ra thì noù laïi thoâ cöùng, thaúng tuoät vaø ñen nhö huyeàn chöù khoâng coøn dôïn soùng hay quaên chuùt naøo, töùc laø toùc cuûa ngöôøi phöông Ñoâng hay ngöôøi chaâu AÙ chöù khoâng gioáng chuùt naøo nhö nhöõng loïn toùc mòn nhö tô, maøu naâu lôït vaø dôïn soùng cuûa baø. Toâi coøn caát giöõ hai loïn toùc caét ra töø treân ñaàu baø, caû hai ñeàu ñen huyeàn vaø thoâ cöùng hôn toùc baø raát nhieàu, nhöng coù moät loïn


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

187

laïi thoâ cöùng hôn loïn kia moät caùch roõ reät. Loïn tröôùc laø toùc cuûa ngöôøi Ai Caäp, coøn loïn sau laø toùc cuûa ngöôøi AÁn Ñoä. Hieän töôïng naøy coøn coù caùch giaûi thích naøo khaùc hôn laø giaû thieát raèng nhöõng ngöôøi ñaøn oâng coù hai loïn toùc ñoù ñaõ thaät söï nhaäp xaùc baø Blavatsky trong hai laàn khaùc nhau khi maø nhöõng loïn toùc aáy ñöôïc caét ra? Vaán ñeà nhaäp xaùc moät ngöôøi coøn soáng, bôûi nhöõng ngöôøi cuõng coøn soáng, tuy laø moät vieäc hoaøn toaøn xa laï ñoái vôùi ngöôøi Taây phöông ñeán noãi hoï khoâng coù moät danh töø naøo trong ngoân ngöõ cuûa hoï ñeå chæ vieäc ñoù, voán ñaõ ñöôïc bieát roõ vaø ñònh nghóa ôû AÁn Ñoä. Ngöôøi AÁn goïi hieän töôïng ñoù laø Āvesa, töùc laø vieäc chieám höõu, nhaäp xaùc, ngöï trò xaùc thaân cuûa moät ngöôøi soáng. Hieän töôïng ñoù coù hai loaïi: khi ngöôøi ñaïo só xuaát vía ra khoûi theå xaùc mình vaø nhaäp vaøo xaùc moät ngöôøi khaùc, ñoù goïi laø svarupāvesa; coøn khi ngöôøi ñaïo só duøng yù chí cuûa mình ñeå taùc ñoäng, aûnh höôûng hoaëc cheá ngöï theå xaùc cuûa ngöôøi khaùc ñeå laøm nhöõng vieäc hoaøn toaøn vöôït ra ngoaøi khaû naêng cuûa ngöôøi kia, thí duï nhö noùi moät thöù ngoaïi ngöõ chöa töøng hoïc, hieåu ñöôïc nhöõng ngaønh hoïc thuaät khoâng heà quen bieát, ñoät nhieân taøng hình tröôùc maét moïi ngöôøi, bieán thaønh moät vaät hình thuø ñaùng sôï, chaúng haïn nhö moät con raén hay moät thuù döõ, v.v..., thì ñoù goïi laø saktyāvesa.


188

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Quyeàn naêng ñoù chæ aùp duïng cho söï taùc ñoäng taâm linh giöõa hai ngöôøi coøn soáng, hay söï “nhieáp” tö töôûng vaø gaây nguoàn caûm höùng cho moät ngöôøi soáng bôûi moät thöïc theå taâm linh coù trình ñoä cao hôn, chöù khoâng neân bò haï thaáp yù nghóa ñeå chæ vieäc nhaäp xaùc moät ñoàng töû bôûi moät vong hoàn ngöôøi cheát ñeå taïo neân caùc hieän töôïng. Tröôøng hôïp sau naøy goïi laø grāhana vaø vong hoàn ngöôøi cheát ñöôïc goïi laø grāham. Danh töø naøy cuõng ñöôïc duøng ñeå chæ vieäc nhaäp xaùc moät ngöôøi soáng bôûi moät tinh linh nguõ haønh. Hieän töôïng naøy cuõng coù hai tröôøng hôïp khaùc nhau. Söï nhaäp xaùc aáy coù theå: a) Taùc ñoäng töï nhieân, do söï thu huùt, haáp daãn moät tinh linh ñeán vôùi ngöôøi ñoàng töû. b) Taùc ñoäng cöôõng cheá, do söï cöôõng eùp baèng yù chí cuûa moät vò thuaät só hay phuø thuûy bieát roõ nhöõng chaân ngoân thaàn chuù ñeå sai khieán caùc loaïi aâm binh. Chuùng toâi thaáy trong Thaùnh kinh Pāncharātra Pādmasamhita Charyāpada cuûa AÁn Ñoä, chöông 24, coù nhöõng huaán thò ñaày ñuû veà söï thöïc haønh thuaät nhaäp xaùc (Āvesa) nhö sau: “Nay ta daïy cho ngöôi bieát, hôõi haønh giaû, phöông phaùp nhaäp xaùc moät ngöôøi khaùc... Theå xaùc aáy phaûi ñöôïc tinh khieát, töôi toát, ñoä trung nieân, coù taát caû nhöõng tính chaát toát vaø khoâng bò nhöõng


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

189

chöùng aùc beänh do toäi loãi gaây ra (nhö beänh cuøi, beänh phong tình, v.v...). Xaùc thaân aáy phaûi laø cuûa ngöôøi Baø-la-moân hay ngöôøi Kshatriya (thuoäc giai caáp quyù toäc). Noù phaûi ñöôïc ñaët ôû moät nôi vaéng veû, (ñeå traùnh nguy cô bò giaùn ñoaïn trong khi thöïc haønh caùc nghi thöùc), maët ngöûa leân trôøi vaø hai chaân duoãi thaúng. Ngoài moät beân, ngöôi phaûi giöõ tö theá Yogasana!i (moät tö theá cuûa phaùp moân Yoga), nhöng tröôùc khi ñoù, hôõi haønh giaû, ngöôi phaûi ñaõ coù taäp luyeän quyeàn naêng taäp trung tö töôûng vaøo moät muïc tieâu nhaát ñònh. Thaàn thöùc (jiva) voán ngöï ôû choã vó lö quan töùc laø luaân xa nôi roán (nābhichakra), noù saùng röïc nhö maët trôøi, coù hình daùng nhö con haïc (hamsa) vaø di chuyeån doïc theo nhöõng ñöôøng vaän haø Idaâ vaø Pingala. Sau khi noù ñaõ ñöôïc töôïng hình con haïc baèng caùch taäp trung tö töôûng theo phaùp moân Yoga, noù seõ thoaùt ra do hai loã muõi, vaø nhö moät con chim, noù seõ phoùng ra ngoaøi khoâng gian. Ngöôi phaûi taäp cho quen pheùp naøy, laø phoùng luoàng sinh khí (Praâna) cho bay leân tôùi ngoïn caây, ñöa noù ñi xa moät daëm, hay naêm daëm, hay hôn nöõa, roài thu hoài noù trôû veà theå xaùc ngöôi xuyeân qua hai loã muõi, vaø traû noù laïi vò trí cuõ ôû luaân xa nôi roán. Pheùp naøy phaûi ñöôïc taäp luyeän haèng ngaøy cho ñeán khi ñaït tôùi möùc hoaøn haûo.”


190

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Keá ñoù, sau khi ñaõ sôû ñaéc ñöôïc bí thuaät ñoù roài, ngöôøi ñaïo só coù theå thöïc nghieäm pheùp nhaäp xaùc. Khi ñaõ ngoài theo tö theá noùi treân, oâng ta môùi töï ruùt luoàng sinh khí (Praâna-jiva) ra khoûi theå xaùc, vaø ñem noù vaøo moät theå xaùc ñaõ choïn laøm muïc tieâu do nôi hai loã muõi, daãn noù ñi xuoáng maõi cho ñeán khi noù loït vaøo bí huyeät vó lö quan haõy coøn boû troáng, roài truï noù vaøo luaân xa nôi roán, ñeå cho ngöôøi cheát ñöôïc phuïc hoài sinh khí vaø laøm cho ngöôøi ta thaáy raèng y ñaõ soáng laïi. Moïi ngöôøi ñeàu bieát caâu chuyeän nhaø hieàn giaû Sankaraâ ñaõ phuïc sinh cho xaùc cheát cuûa vua Amaraka ôû thaønh Amritapura, do Maâdhava, nhaø cheùp tieåu söû cuûa oâng thuaät laïi. Ñeå traû lôøi nhöõng caâu hoûi cuûa phu nhaân Mandana Misra veà khoa hoïc aùi tình, maø oâng hoaøn toaøn muø tòt vì oâng vaãn soáng ñoäc thaân töø khi coøn nhoû, nhaø hieàn giaû heïn seõ giaûi ñaùp trong voøng moät thaùng. Keá ñoù, trong moät chuyeán ñi ngao du vôùi caùc ñeä töû ñeán gaàn thaønh Amritapura, oâng nhìn thaáy caùi xaùc cheát cuûa nhaø vua ñaët naèm döôùi goác caây, giöõa moät ñaùm thaàn daân vaây quanh ñang than khoùc. Nghó raèng ñaây laø moät cô hoäi toát ñeå thaâu thaäp nhöõng kieán thöùc veà tình duïc maø oâng coøn thieáu soùt, Ñaïo sö Shankara beøn giao theå xaùc cuûa oâng cho caùc ñeä töû coi soùc, roài xuaát vía vaø nhaäp vaøo xaùc cheát cuûa vua, laøm cho noù hoài sinh trôû laïi giöõa söï reo möøng cuûa nhoùm caän thaàn chung quanh. Keá ñoù, Ñaïo Sö ñöôïc ñöa trôû veà kinh ñoâ,


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

191

vaø trong moät thôøi gian ñaõ traûi qua cuoäc soáng bình thöôøng cuûa moät oâng vua giöõa nhöõng phi taàn cung nöõ trong tam cung luïc vieän, vaø sau cuøng oâng ñaõ giaûi ñaùp ñöôïc nhöõng caâu hoûi veà aùi tình. Boä saùch Sankaravijaya cuûa nhaø cheùp tieåu söû Maâdhava vieát nhö sau: “Sau khi ruùt luoàng sinh khí (Praâna-jiva) töø ñaàu caùc ngoùn chaân trôû leân cho thoaùt ra ngoaøi xuyeân qua neâ hoaøn cung, töùc luaân xa treân ñænh ñaàu (Brahmaraândhra), Ñaïo Sö Shankara môùi töø töø, töøng giai ñoaïn chaäm raõi, nhaäp vaøo xaùc cheát cuûa nhaø vua do neâ hoaøn cung vaø chieám ñoùng troïn veïn töø ñaàu ñeán chaân.” Nhaân dòp soaïn laïi taäp hoà sô cuõ, toâi ñaõ tìm thaáy moät trang nhaät kyù cuõ trong ñoù coù ghi laïi moät cuoäc ñoái thoaïi giöõa toâi vôùi moät vò chaân sö coù quoác tòch Hungary, ñaõ möôïn xaùc baø Blavatsky buoåi toái hoâm ñoù. Trang nhaät kyù aáy vieát nhö sau: “Ngaøi laáy tay che maët vaø haï thaáp baác ñeøn ñaët treân baøn. Toâi hoûi ngaøi taïi sao? Ngaøi noùi raèng aùnh saùng laø moät maõnh löïc vaät chaát, neáu ñeå loït vaøo maét cuûa moät theå xaùc bò möôïn taïm, seõ va chaïm ñeán theå vía cuûa ngöôøi möôïn xaùc, gaây cho


192

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott noù moät söï khích ñoäng maïnh vaø moät söùc ñaåy ñoät ngoät ñeán möùc laøm cho vía ngöôøi möôïn xaùc coù theå bò ñaåy baät ra ngoaøi. Thaäm chí noù coøn coù theå laøm cho caùi theå xaùc kia bò teâ lieät. “Khi nhaäp xaùc moät ngöôøi khaùc, phaûi voâ cuøng thaän troïng. Ngöôøi ta khoâng theå töï ñoàng hoùa vôùi caùi theå xaùc aáy moät caùch hoaøn toaøn cho ñeán khi naøo nhöõng söï vaän ñoäng töï nhieân voâ thöùc cuûa nhöõng boä maùy tuaàn hoaøn, hoâ haáp, v.v..., ñaõ ñöôïc ñieàu chænh cho thaät aên khôùp vôùi nhöõng ñoäng taùc trong cô theå cuûa ngöôøi möôïn xaùc, maø caùi theå xaùc cuûa ngöôøi naøy, duø ôû caùch ñoù bao xa ñeán ñaâu, vaãn coù lieân heä voâ cuøng maät thieát ñeán caùi theå vía ñaõ xuaát ra. “Khi ñoù, toâi môùi thaép saùng ngoïn ñeøn treo luûng laúng treân traàn nhaø, nhöng chaân sö lieàn caàm laáy moät tôø nhaät baùo che treân ñænh ñaàu. Toâi ngaïc nhieân vaø yeâu caàu ngaøi giaûi thích lyù do, thì ngaøi cho bieát raèng ñeå aùnh saùng töø treân cao roïi xuoáng ñænh ñaàu laïi coøn nguy hieåm hôn laø ñeå aùnh saùng roïi vaøo maét.”

Hoài ñoù, toâi chöa bieát gì veà saùu bí huyeät hay luaân xa trong cô theå con ngöôøi. Toâi cuõng khoâng bieát raèng luaân xa quan troïng nhaát trong nhöõng bí huyeät ñoù, töùc neâ hoaøn cung (brahmaraândhra), naèm ôû döôùi nhöõng


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

193

xöông soï treân ñænh ñaàu, vaø ôû AÁn Ñoä, ngöôøi ta coù tuïc leä choïc thuûng caùi xöông soï ôû choã aáy khi ñem hoûa taùng xaùc cheát ñeå cho vía ngöôøi cheát xuaát ra ñöôïc deã daøng. Hôn nöõa, luùc ñoù toâi cuõng chöa ñoïc caâu chuyeän Ñaïo sö Shankara xuaát vía vaø nhaäp vaøo xaùc cheát cuûa oâng vua xuyeân qua neâ hoaøn cung laø cöûa ngoõ cuûa linh hoàn. Toâi chæ nhìn thaáy nhöõng ñoäng taùc cuûa vò chaân sö, vaø cuõng chöa hieåu roõ nhöõng lôøi giaûi thích cuûa ngaøi toái hoâm ñoù. Nhöng baây giôø, vôùi thôøi gian qua, ñieàu bí hieåm ñoù ñaõ ñöôïc soi saùng vaø caû hai söï vieäc xaûy ra ôû New York vaø Amritapura ñeàu coù lieân heä hoã töông vôùi nhau. Qua söï vieäc sau naøy, vaø nhöõng giaùo lyù cuûa Huyeàn hoïc AÁn Ñoä, ngöôøi ta coù theå hieåu deã daøng hôn ñieàu bí maät cuûa söï vieäc tröôùc. Tröôùc kia thì moïi söï coù veû toái taêm môø mòt, vaø thaäm chí ngöôøi ta cuõng khoâng coù ñeán moät danh töø ñeå giaûi thích söï vieäc aáy, nhöng nay ngöôøi ta coù theå thaáy raèng baát cöù ngöôøi naøo tinh thoâng phaùp moân Yoga ñeàu coù theå nhaäp xaùc moät ngöôøi khaùc coøn soáng, khi maø theå vía cuûa ngöôøi naøy ñaõ xuaát ra vaø caùi theå xaùc troáng trôn ñang naèm ñoù ñôïi baïn beø thaân höõu ñeán vieáng. Taàm möùc quan heä cuûa vaán ñeà naøy ñoái vôùi vieäc möôïn xaùc baø Blavatsky thaät ñaõ hieån nhieân, nhö toâi seõ coá gaéng trình baøy trong phaàn keá tieáp.


194

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

III.

Ñ

eán ñaây xin trôû laïi vaán ñeà möôïn xaùc cuûa baø Blavatsky, trong ñoù coù moät baèng chöùng luoân luoân xuaát hieän laøm ngöôøi ta phaûi chuù yù. Haõy xeùt tröôøng hôïp vò chaân sö A hay B ñaõ “giaùng laâm” qua theå xaùc baø Blavatsky ñoä moät giôø hay laâu hôn, ñaõ vieát vaøi ñoaïn trong quyeån Veùn maøn Isis, hoaëc ñôn phöông hoaëc vôùi söï coäng taùc cuûa toâi, vaø vaøo moät luùc nhaát ñònh, ñaõ noùi moät ñieàu gì ñoù vôùi toâi hoaëc vôùi moät trong nhöõng vò khaùch coù maët. Thình lình, baø (hay ngaøi?) ngöøng noùi chuyeän, ñöùng daäy vaø, vôùi moät lôøi xin loãi khaùch vì moät lyù do naøo ñoù, beøn rôøi khoûi phoøng trong giaây laùt. Sau ñoù baø trôû laïi, daùo daùc nhìn quanh vôùi ñoâi maét bôõ ngôõ nhö moät ngöôøi laï vöøa böôùc vaøo moät gian phoøng coù ñoâng ngöôøi, vaán moät ñieáu thuoác huùt, vaø thoát ra nhöõng lôøi khoâng lieân quan gì ñeán caâu chuyeän ñaõ noùi luùc naõy. Baø toû veû luùng tuùng, khoâng theå noái tieáp caâu chuyeän ñang boû dôû, hoaëc noùi vaøi caâu traùi ngöôïc haún vôùi nhöõng gì baø vöøa môùi khaúng ñònh, vaø khi coù ngöôøi nhaéc laïi cho baø bieát vieäc aáy, baø laáy laøm böïc mình vaø thoát leân nhöõng lôøi leõ naëng neà. Hoaëc khi ñöôïc nhaéc laïi raèng hoài naõy baø ñaõ noùi nhö vaäy... nhö vaäy..., thì baø coù veû traàm ngaâm


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

195

nghó ngôïi giaây laùt vaø noùi: “ÖØ nhæ, xin loãi oâng...”, roài tieáp tuïc noùi veà ñeà taøi ñang boû dôû. Ñoâi khi baø coù nhöõng söï thay ñoåi yù kieán nhö vaäy mau nhö chôùp, vaø vì queân ñi caùi caù tính ña daïng cuûa baø, chính toâi cuõng laém khi böïc mình veà söï lyù luaän khoâng nhaát quaùn ñoù, khi baø maïnh daïn leân tieáng phuû nhaän nhöõng ñieàu maø baø ñaõ tuyeân boá moät caùch chaéc chaén vaø roõ raøng chæ moät luùc tröôùc ñoù. Daàn daàn, toâi ñöôïc giaûi thích cho bieát raèng, sau khi nhaäp xaùc moät ngöôøi khaùc (coøn soáng), caàn phaûi coù moät thôøi gian ngaén ñeå noái lieàn taâm thöùc cuûa mình vôùi kyù öùc cuûa nhaân vaät vöøa xuaát ra tröôùc ñoù, vì neáu tieáp tuïc caâu chuyeän tröôùc khi coù söï ñieàu chænh thì nhöõng söï leäch laïc nhö treân vaãn coù theå xaûy ra. Ñieàu naøy phuø hôïp vôùi nhöõng gì chaân sö ñaõ noùi vôùi toâi taïi New York veà vaán ñeà nhaäp xaùc, vaø vôùi söï dieãn taû caùch thöùc maø Ñaïo sö Shankara nhaäp vaøo caùi xaùc cheát cuûa vua Amaraka nhö ñaõ noùi trong boä saùch Shakaravijaya:1 “... Ñaïo sö Shankara môùi töø töø, töøng giai ñoaïn chaäm raõi, nhaäp vaøo xaùc cheát cuûa nhaø vua vaø chieám ñoùng troïn veïn töø ñaàu ñeán chaân.” 1

Caùc nhaø Ñoâng Phöông hoïc öu tuù nhaát ñeàu coi boä saùch naøy nhö moät nguïy thö thôøi coå. Toâi chuù thích saùch aáy ôû ñaây chæ vôùi yù ñònh dieãn taû phöông phaùp nhaäp xaùc maø thoâi.


196

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Söï giaûi thích veà vieäc ñieàu chænh töø töø töøng giai ñoaïn nhöõng ñoäng taùc sinh lyù trong hai cô theå cho ñieàu hoøa tieát ñieäu vaø aên khôùp vôùi nhau coøn nôùi roäng ñeán söï ñieàu chænh cuûa hai taâm thöùc, vaø khi naøo chöa coù söï hoøa hôïp hoaøn toaøn, thì ñöông nhieân phaûi coù söï loän xoän veà tö töôûng, lyù luaän vaø kyù öùc nhö toâi ñaõ dieãn taû ôû treân, vaø nhö phaàn nhieàu nhöõng vò quan khaùch ñeán vieáng baø Blavatsky ñaõ phaûi laáy laøm voâ cuøng ngaïc nhieân söûng soát. Thænh thoaûng, khi chæ coù hai chuùng toâi trong phoøng, thì hoaëc nhaân vaät saép “thaêng”, noùi: “Ta phaûi giöõ ñieàu naøy laïi trong oùc ñeå cho vò ñeán sau Ta coù theå theo doõi...”, hoaëc nhaân vaät vöøa giaùng laâm, sau khi chaøo hoûi toâi baèng moät lôøi thaân maät, beøn hoûi toâi vaán ñeà ñang thaûo luaän laø vaán ñeà gì tröôùc khi coù söï “thuyeân chuyeån”. Trong nhöõng böùc thö cuûa caùc chaân sö vieát cho toâi veà baø Blavatsky, caùc ngaøi thöôøng ñeà caäp ñeán caùi xaùc phaøm cuûa baø nhö moät khí cuï maø moät trong caùc ngaøi ñang sôû höõu vaø duøng taïm. Trong quyeån nhaät kyù cuûa toâi naêm 1878, toâi nhaän thaáy moät ñoaïn kyù söï ñeà ngaøy 12 thaùng 10 do buùt tích cuûa chaân sö M. vieát qua tuoàng chöõ cuûa baø Blavatsky nhö sau: “Blavatsky maïn ñaøm vôùi W. ñeán hai giôø saùng. W. taâm söï raèng oâng ta nhìn thaáy nôi baø coù ñeán


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

197

ba caù tính roõ reät. OÂng bieát chaéc nhö vaäy, nhöng khoâng muoán noùi vôùi Olcott veà vieäc aáy, vì oâng sôï raèng H. S. Olcott seõ cheá gieãu oâng!!!” Nhöõng chöõ gaïch chaân vaø nhöõng chaám than ñeàu cheùp laïi ñuùng y nguyeân vaên. Chöõ “W.” laø chæ oâng Wimbridge, luùc ñoù laø khaùch cuûa chuùng toâi. Sôû dó coù ñoaïn vaên do tay ngöôøi khaùc vieát trong taäp nhaät kyù rieâng cuûa toâi, laø vì khi toâi rôøi khoûi New York vì hoaït ñoäng ngheà nghieäp, maø trong naêm ñoù toâi phaûi ñi vaéng nhaø nhieàu laàn, thì baø Blavatsky vieát nhaät kyù thay cho toâi. Caùi teân “Blavatsky” cuõng phaûi ñöôïc hieåu laø nhöõng nhaân vaät möôïn xaùc cuûa baø trong moãi laàn nhaát ñònh. Trong ñoaïn nhaät kyù ngaøy hoâm sau (13 thaùng 10), cuõng do moät baøn tay aáy vieát, sau khi ñieåm danh baûy ngöôøi khaùch ñeán vieáng ñeâm hoâm ñoù, coù söï ghi nhaän nhö sau veà moät vò khaùch coù maët: “Tieán Só Pike nhìn thaúng vaøo maët Blavatsky nhieàu laàn, beøn giaät mình vaø noùi raèng treân ñôøi khoâng coù ai ñaõ gaây cho y moät aán töôïng laï luøng nhö theá. Coù khi y nhaän thaáy nôi Blavatsky moät thieáu nöõ ñoä möôøi saùu tuoåi, coù khi ñoù laø moät baø giaø traêm tuoåi, moät laàn khaùc ñoù laïi laø moät ngöôøi ñaøn oâng coù raâu!”


198

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Ngaøy 22 thaùng 10, cuõng moät baøn tay aáy vieát: “N. (moät vò chaân sö) thaêng, nhöôøng choã cho S. (moät vò chaân sö khaùc) nhaäp vaøo (theå xaùc baø Blavatsky). Vò sau naøy ñeán vôùi maät lònh cuûa chö tieân thaùnh, daïy raèng phaûi hoaøn thaønh taát caû vaøo ngaøy moàng 1 thaùng 12.” (ñeå chuùng toâi leân ñöôøng sang AÁn Ñoä). Ñoaïn nhaät kyù ngaøy 14 thaùng 11, cuõng moät tuoàng chöõ aáy vieát: “N. xuaát ra, vaø M. giaùng laâm vôùi lònh toái haäu cuûa chö tieân thaùnh, daïy raèng phaûi leân ñöôøng (sang AÁn Ñoä) töø ngaøy 15 ñeán 20 thaùng 12 laø treãnhaát”. Toâi cuõng coù nhaän ñöôïc nhieàu thö cuûa caùc chaân sö noùi veà baø Blavatsky vôùi tö caùch caù nhaân cuûa baø, ñoâi khi noùi raát thaønh thaät veà nhöõng ñaëc ñieåm cuûa baø, caû toát laãn xaáu. Coù moät laàn, toâi ñöôïc caùc chaân sö, vôùi nhöõng huaán lònh vieát tay, giao söù maïng kín cho toâi ñi ñeán moät thaønh phoá khaùc ñeå taïo neân moät vaøi dieãn bieán caàn thieát cho söï tieán hoùa taâm linh cuûa baø. Toâi vaãn coøn giöõ böùc vaên kieän ñoù. Khi toâi ñeán tænh Rajputana naêm 1879, toâi coù nhaän ñöôïc moät böùc thö raát daøi cuûa caùc chaân sö. Ñoù laø moät


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

199

thoâng ñieäp ñaày loøng öu aùi, nhaân töø, vaø neáu noù coù lieân quan ñeán vaán ñeà chuùng ta ñang noùi thì coù leõ toâi ñaõ coâng boá trong saùch naøy ñeå chöùng minh tính chaát cao sieâu cuûa söï trao ñoåi thö töø giöõa caùc chaân sö vôùi toâi trong nhieàu naêm lieân tieáp. Chính trong böùc thö ñaëc bieät ñoù, chaân sö ñaõ giaûi ñaùp thaéc maéc khi toâi baøy toû öôùc muoán ruùt lui ra khoûi cuoäc ñôøi theá tuïc vaø ñi theo caùc ngaøi. Toâi ñöôïc traû lôøi raèng: “Phöông tieän duy nhaát hieän coù saün vaø ôû trong taàm tay con ñeå böôùc ñeán gaàn chuùng ta laø thoâng qua Hoäi Thoâng Thieân Hoïc.” Töùc laø cô quan maø toâi ñöôïc lònh phaûi xaây döïng, cuûng coá vaø phaùt trieån. Toâi phaûi taäp soáng hoaøn toaøn voâ kyû, vò tha. Chaân sö noùi theâm: “Khoâng moät ai trong chuùng ta soáng cho rieâng mình, maø taát caû ñeàu soáng cho nhaân loaïi.” Ñoù laø tinh thaàn roát raùo, toái haäu, chöùa ñöïng trong taát caû nhöõng lôøi giaûng daïy cuûa chaân sö göûi cho toâi, vaø ñoù cuõng laø caùi lyù töôûng xuaát hieän baøng baïc khaép nôi trong boä saùch Veùn maøn Isis. Giaùo lyù chöùa ñöïng trong boä saùch naøy coù theå toùm taét ñaïi löôïc nhö sau:


200

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott “Con ngöôøi coù moät tính chaát phöùc taïp, goàm caû hai phöông dieän cöïc ñoan, moät ñaøng laø nhöõng thuù tính thaáp heøn, moät ñaøng laø tính chaát thieâng lieâng cao quí. Söï soáng duy nhaát chaân thaät vaø toaøn myõ, thoaùt ly khoûi moïi aûo giaùc, ngoaøi voøng tuïc luïy, khoå ñau, bôûi vì nôi ñoù khoâng coù söï voâ minh, ñoù laø söï sinh hoaït tinh thaàn, töùc cuûa Chaân Ngaõ.”

Boä saùch aáy giuùp cho con ngöôøi coù moät ñôøi soáng trong saïch, cao thöôïng; noù giuùp cho söï môû trí vaø khai môû loøng töø bi baùc aùi ñoái vôùi muoân loaøi vaïn vaät; noù chæ cho ngöôøi ñôøi thaáy con ñöôøng ñaïo dieäu huyeàn. Con ñöôøng ñaïo aáy luoân luoân môû roäng cho nhöõng ngöôøi thieän chí, khoân ngoan vaø duõng caûm. Boä saùch aáy cuõng truy nguyeân taát caû kieán thöùc vaø hieåu bieát cuûa chuùng ta hieän nay ñeán nhöõng nguoàn goác xa xöa cuûa thôøi thaùi coå; noù cuõng khaúng ñònh söï hieän dieän thöôøng haèng töø xöa ñeán nay cuûa caùc ñaáng chaân sö vaø cuûa khoa hoïc huyeàn moân; noù coøn ñem ñeán cho chuùng ta moät nguoàn khích leä vaø moät lyù töôûng cao sieâu ñeå chuùng ta coá gaéng ñaït tôùi, ngoõ haàu coù theå thöïc hieän söï tieán hoùa taâm linh cuûa mình. Khi boä saùch Veùn maøn Isis vöøa xuaát baûn, noù thu huùt söï chuù yù trong quaàn chuùng ñeán möùc baûn in ñaàu tieân 5.000 cuoán ñaõ baùn heát saïch trong voøng 10 ngaøy.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

201

Tieán só Shelton Mackenzie, moät trong nhöõng nhaø pheâ bình taøi ba nhaát thôøi ñoù, vieát raèng: “Ñoù laø moät trong nhöõng coâng trình ñaùng keå nhaát veà tö töôûng xuaát chuùng, coâng phu söu taàm tæ mæ, vaø caùch trình baøy ñaïo lyù, trieát hoïc bao goàm moät hoïc löïc uyeân thaâm, quaûng baùc chöa töøng thaáy töø nhieàu naêm nay.” (Phila. Press, 9.1.1887) Ngöôøi phuï traùch muïc pheâ bình vaên hoïc cuûa nhaät baùo New York Herald, trong soá ra ngaøy 30 thaùng 9 naêm 1877, noùi raèng: “Nhöõng taâm hoàn töï do, ñoäc laäp seõ hoan ngheânh coâng trình môùi xuaát baûn naøy nhö moät söï ñoùng goùp saùng giaù nhaát vaøo neàn vaên chöông ñaïo lyù.” OÂng vieát tieáp: “Vôùi nhöõng ñaëc ñieåm laï luøng, nhöõng luaän ñieäu phong phuù, taùo baïo, vaø nhöõng ñeà muïc doài daøo baát taän maø taùc giaû ñaõ trieån khai moät caùch voâ cuøng linh hoaït vaø haáp daãn, boä saùch naøy laø moät trong nhöõng coâng trình saùng taïo ñoäc ñaùo phi thöôøng cuûa theá heä.”


202

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Moät söï kieän cuï theå laø boä saùch Veùn maøn Isis nay ñaõ trôû thaønh moät taùc phaåm coå ñieån khuoân maãu. Noù ñaõ ñöôïc taùi baûn nhieàu laàn, vaø hieän nay, sau 17 naêm troâi qua, vaãn ñang ñöôïc nhieàu ngöôøi tìm ñoïc ôû khaép nôi treân theá giôùi. Moät nhaø vaên Myõ ñaõ phaùt bieåu yù kieán maø toâi cho laø ñuùng nhaát, raèng: “Ñoù laø moät boä saùch bao goàm trong ñoù caû moät cuoäc caùch maïng tö töôûng.”


203

CHÖÔNG MÖÔØI NHÖÕNG QUAN ÑIEÅM ÑOÁI NGHÒCH

I.

N

hö ñaõ keå tröôùc ñaây, trong giai ñoaïn ban ñaàu cuûa Hoäi Thoâng Thieân Hoïc, chuùng toâi coù trao ñoåi thö töø vôùi nhöõng nhaø trí thöùc treân theá giôùi. Trong soá ñoù coù hai ngöôøi ñaõ trôû neân baïn thaân cuûa chuùng toâi, laø C. C. Massey vaø Stainton Moses. Chuùng toâi vaãn coøn löu giöõ nhieàu kyû nieäm ñeïp veà hoï. Stainton Moses laø moät nhaø Thaàn Linh Hoïc tieán boä vaø coù trình ñoä vaên hoùa cao. OÂng baét ñaàu khaûo cöùu veà caùc hieän töôïng ñoàng töû vôùi muïc ñích tìm hieåu söï thaät, nhöng khoâng bao laâu oâng nhaän bieát ñieàu khoâng ngôø laø chính oâng laïi laø moät ñoàng töû vaø coù nhöõng hieän töôïng thuoäc veà loaïi kyø laï nhaát. Nhöõng hieän töôïng aáy xaûy ra baát cöù ngaøy hay ñeâm, duø trong luùc oâng chæ coù moät mình hay coù ngöôøi chung


204

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

quanh. Theá laø khoâng bao laâu, taát caû nhöõng sôû ñaéc veà khoa hoïc vaø trieát lyù maø oâng ñaõ thaâu thaäp ñöôïc ôû tröôøng ñaïi hoïc Oxford ñaõ tan taønh nhö maây khoùi, vaø oâng ñaønh chaáp nhaän nhöõng lyù thuyeát môùi veà vaät chaát vaø söùc maïnh, veà coõi thieân nhieân cuõng nhö veà con ngöôøi. Nhöõng hieän töôïng xaûy ra vôùi oâng ta thaät voâ cuøng phong phuù vaø laï luøng, caû veà phöông dieän vaät chaát cuõng nhö taâm linh. Chuùng phaûn aûnh phaåm chaát thanh cao cuûa nhöõng giaùo lyù maø oâng tieáp nhaän ñöôïc, vaø vì theá oâng quyeát ñònh khoâng tin vaøo baát cöù giaùo ñieàu naøo ñöôïc chuyeån ñaït bôûi nhöõng thaàn linh trong coõi voâ hình maø töï oâng khoâng hieåu ñöôïc moät caùch hoaøn hoaøn roõ reät. Phaàn lôùn nhöõng giaùo lyù aáy, S. Moses nhaän ñöôïc baèng nhöõng côn giaùng buùt töï ñoäng vieát qua chính baøn tay cuûa oâng. Trong khi oâng ñang chaêm chuù ñoïc saùch hay noùi chuyeän, thì baøn tay maët cuûa oâng töï ñoäng vieát lieân tuïc trong ñoä nöûa giôø hay moät giôø, vaø khi oâng nhìn vaøo nhöõng trang giaáy ñaõ vieát ñaày chöõ, thì thaáy ñoù laø nhöõng tö töôûng ñoäc ñaùo, môùi laï, hoaøn toaøn khaùc haún vôùi nhöõng gì oâng ñaõ tin töôûng töø tröôùc ñeán nay, hoaëc giaûi ñaùp thoûa ñaùng nhöõng caâu hoûi hay nghi vaán oâng ñaõ ñöa ra trong moät laàn tröôùc.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

205

OÂng luoân luoân tin töôûng vaø tuyeân boá moät caùch haøo höùng trong nhöõng böùc thö göûi cho chuùng toâi, raèng caùi trí löïc ñieàu khieån baøn tay cuûa oâng ñeå giaùng buùt voán khoâng phaûi laø cuûa oâng, cuõng khoâng phaûi laø caùi taâm thöùc cuûa oâng, duø ôû daïng boäc loä hay tieàm aån, maø chæ laø trí löïc cuûa nhöõng thöïc theå taâm linh hay moät ñaáng voâ hình naøo ñoù. OÂng coøn noùi raèng oâng bieát roõ nhöõng ñaáng aáy qua hình daùng (baèng thaàn nhaõn), qua gioïng noùi (baèng thaàn nhó), vaø tuoàng chöõ vieát moät caùch roõ raøng khoâng theå laàm laãn, cuõng gioáng nhö oâng roõ bieát veà nhöõng ngöôøi coøn soáng. Trong soá nhöõng hieän töôïng chung cuûa caû hai ngöôøi, coù vieäc laøm cho nhöõng tieáng “chuoâng thaàn” reo nheï trong khoâng gian; vieäc taïo ra höông thôm phaûng phaát trong khoâng khí; nhöõng aùnh saùng chaäp chôøn bay löôïn treân khoâng trung, vieäc phoùng xuaát ra chöõ vieát treân maët giaáy ngoaøi taàm tay cuûa ñöông söï; vieäc taïo ra nhöõng loaïi ñaù quyù vaø nhöõng vaät theå khaùc; aâm nhaïc reo trong khoâng khí; nhöõng muøi höông laï cuûa Ñoâng phöông thôm nöùc moãi khi coù söï hieän dieän voâ hình cuûa nhöõng ñaáng cao caû hay baäc ñaïo gia öu tuù ôû gaàn beân; vieäc S. Moses nhìn thaáy trong chaát tinh quang nhöõng ñieåm aùnh saùng coù maøu xeáp theo hình tam giaùc; vaø sau cuøng, laø quyeàn naêng xuaát vía moät caùch coù yù thöùc vaø trôû veà taùi nhaäp vaøo theå xaùc sau moät chuyeán ngao du trong coõi voâ hình.


206

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Söï gioáng nhau maät thieát nhö vaäy veà nhöõng kinh nghieäm huyeàn linh ñöông nhieân laø taïo neân moät söï thích thuù hoã töông maïnh meõ giöõa hai nhaø thoâng linh öu tuù. Töï nhieân laø S. Moses raát öôùc mong tieáp nhaän ñöôïc moïi söï chæ daãn hay huaán thò maø baø Blavatsky coù theå ñöa ra ñeå giuùp ñôõ y hieåu bieát theâm veà theá giôùi voâ hình vaø hoaøn toaøn laøm chuû tính chaát thoâng linh cuûa oâng, ñieàu maø söï huaán luyeän taâm linh hoaøn bò treân ñöôøng ñaïo baét buoäc phaûi coù.

II.

T

haät khoâng coù gì traùi ngöôïc nhau hôn laø nhöõng quan ñieåm cuûa caùc nhaø Thaàn linh hoïc Taây phöông vaø cuûa ngöôøi Ñoâng phöông noùi chung veà vaán ñeà giao tieáp vôùi ngöôøi ñaõ cheát. Ngöôøi Taây phöông khuyeán khích nhöõng vieäc ñoù, vaø thöôøng coá gaéng phaùt trieån khaû naêng ñoàng töû cuûa chính hoï hay cuûa nhöõng ngöôøi trong gia ñình hoï ñeå laøm troø tieâu khieån mua vui. Hoï uûng hoä nhieàu taïp chí thaàn linh hoïc vaø xuaát baûn nhieàu saùch vôû ñeå trình baøy vaø lyù luaän veà nhöõng hieän töôïng cuûa hoï, vaø daãn chöùng nhöõng hieän töôïng naøy nhö laø neàn taûng khoa hoïc cuûa lyù thuyeát veà moät kieáp sau.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

207

Ngöôøi Ñoâng phöông, traùi laïi, coi vieäc giao tieáp vôùi ngöôøi ñaõ cheát nhö moät söï ñoïa laïc cuûa linh hoàn, coù taùc duïng voâ cuøng tai haïi ñoái vôùi ngöôøi cheát laãn ngöôøi soáng, laøm ngaên trôû söï tieán hoùa töï nhieân cuûa linh hoàn vaø laøm trì hoaõn söï giaùc ngoä taâm linh. ÔÛ caùc nöôùc AÂu Myõ, ngöôøi ta thöôøng gaëp trong nhöõng buoåi leân ñaøn nhöõng ngöôøi thuoäc ñuû moïi thaønh phaàn: nhöõng ngöôøi coù hoïc thöùc, thanh cao, sang troïng, tinh khieát, cuõng nhö nhöõng ñoái töôïng traùi ngöôïc laïi. ÔÛ phöông Ñoâng, chaúng haïn nhö ôû xöù AÁn Ñoä, noùi chung nhöõng ngöôøi ñoàng töû vaø caùc nhaø phuø thuûy chæ ñöôïc söï baûo trôï cuûa nhöõng ngöôøi thuoäc giai caáp haï tieän (pariah) vaø khoâng theå tieáp xuùc. ÔÛ phöông Taây vaøo thôøi hieän ñaïi, ngöôøi ta thöôøng toû veû vui möøng thay vì lo buoàn khi hoï phaùt hieän ra moät ñoàng töû trong gia ñình hoï, coøn ôû AÁn Ñoä thì vieäc aáy ñöôïc xem nhö moät ñieàu oâ nhuïc, moät tai hoïa, moät ñieàu bi thaûm vaø caàn ñöôïc giaûi tröø caøng sôùm caøng toát. Taát caû caùc toân giaùo Ñoâng phöông, bao goàm caû AÁn giaùo, Phaät giaùo, Baùi hoûa giaùo, Hoài giaùo... ñeàu coù cuøng moät quan nieäm veà vaán ñeà naøy, do aûnh höôûng cuûa truyeàn thoáng toå tieân cuõng nhö do nhöõng giaùo lyù chöùa ñöïng trong caùc Thaùnh kinh cuûa toân giaùo hoï.


208

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Khoâng phaûi chæ coù söï giao tieáp vôùi ngöôøi cheát môùi bò ngaên caám maø thoâi, ngay caû vieäc phoâ tröông nhöõng pheùp maàu do sôû ñaéc töï nhieân hay do söï phaùt trieån nhôø coâng phu tu luyeän. Bôûi vaäy, ngöôøi Baø-la-moân AÁn Ñoä seõ nhìn baèng caëp maét khoâng taùn thaønh nhöõng hieän töôïng kyø laï cuûa Stainton Moses, nhaø ñoàng töû trí thöùc, cuõng nhö cuûa Blavatsky, nhaø phöông só coù baûn lónh cao cöôøng. Khoâng caàn bieát ñeán söï tìm toøi khaûo cöùu caùc vaán ñeà thoâng linh nhö moät nhu caàu thuùc ñaåy treân phöông dieän tri thöùc vaø voán coù nhöõng hình thöùc toân giaùo döïa treân caên baûn tinh thaàn, ngöôøi phöông Ñoâng khoâng ñaët vaán ñeà laáy nhöõng hieän töôïng thaàn thoâng laøm baèng chöùng cho söï baát töû cuûa linh hoàn. Traùi laïi, hoï gheâ tôûm ngöôøi ñoàng töû bò aùm aûnh nhö moät söï oâ ueá taâm linh, vaø giaûm bôùt söï kính troïng ñoái vôùi nhöõng ngöôøi coù quyeàn naêng thaàn bí nhöng laïi ñem ra phoâ tröông, bieåu dieãn tröôùc maét moïi ngöôøi. Söï phaùt trieån nhöõng quyeàn naêng thaàn bí laø keát quaû töï nhieân cuûa coâng phu tu luyeän. Coù 8 thöù quyeàn naêng loaïi cao (Ashta Siddhis) thuoäc veà trình ñoä taâm linh sieâu ñaúng, laø sôû ñaéc cuûa caùc vò ñaïo só chaân tu theo Chaùnh ñaïo. Ngoaøi ra, coøn coù 18 thöù quyeàn naêng (hay nhieàu hôn nöõa) thuoäc veà coõi trung giôùi vaø haï giôùi, laø sôû ñaéc cuûa nhöõng thuaät só hay phuø thuûy theo baøng moân taû ñaïo.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

209

Nhö vaäy, ngöôøi ta seõ nhaän thaáy raèng trong khi nhöõng hieän töôïng thaàn thoâng cuûa baø Blavatsky laøm cho nhöõng ñeä töû vaø baïn beø thaân höõu Taây phöông cuûa baø thaùn phuïc vaø toân suøng, vaø gaây neân söï hoaøi nghi laãn aùc yù cuûa nhöõng keû ñoái nghòch, thì chính nhöõng söï bieåu dieãn ñoù haï thaáp baø trong dö luaän cuûa nhöõng ñaïo gia vaø hoïc giaû chính thoáng AÁn Ñoä vaø Tích Lan, nhö laø daáu hieäu cuûa moät trình ñoä taâm linh thaáp keùm. Ñoái vôùi hoï, khoâng heà coù nghi vaán neâu ra veà söï thaät cuûa caùc hieän töôïng, vì taát caû nhöõng söï huyeàn linh aáy ñeàu ñaõ ñöôïc thöøa nhaän vaø ghi cheùp trong caùc Thaùnh kinh cuûa hoï. Ñoàng thôøi, trong khi söï bieåu dieãn nhöõng hieän töôïng thaàn thoâng tröôùc coâng chuùng bò chæ trích, leân aùn, thì moät maët khaùc, khi ngöôøi ta ñöôïc bieát raèng moät vò ñaïo sö coù nhöõng quyeàn naêng thaàn bí, ñieàu aáy laïi caøng laøm taêng theâm giaù trò cuûa oâng ta nhö daáu hieäu cuûa söï phaùt trieån taâm linh thaät söï. Nhöng qui luaät chung vaãn laø moät baäc ñaïo sö khoâng neân phoâ tröông nhöõng quyeàn naêng cuûa mình, daãu cho tröôùc maët caùc ñeä töû, tröø phi hoï ñaõ ñaït tôùi moät trình ñoä taâm linh vöõng chaéc ñeå coù theå hieåu ñöôïc moïi ñieàu lôïi haïi cuûa vaán ñeà. Moät vò phuù thöông ôû thaønh Vöông Xaù cho ngöôøi treo moät caùi cheùn ñeõo baèng caây moäc höông treân ngoïn tre ñeå laøm giaûi thöôûng cho vò sa-moân hay baø-la-moân naøo coù khaû naêng bay leân cao laáy ñöôïc caùi cheùn aáy


210

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

xuoáng. Moät vò taêng teân laø Pindala Bharadvaga nhaän cuoäc thöû thaùch, chuyeån mình bay leân khoâng trung, bay löôïn ba voøng treân thaønh Vöông Xaù roài gôõ laáy caùi cheùn töø treân ngoïn tre ñem xuoáng. Coâng chuùng ñöùng xem reo hoø thaùn phuïc. Vieäc aáy ñeán tai ñöùc Phaät, ngaøi beøn trieäu taäp moät buoåi hoäi hoïp rieâng vôùi caùc ñeä töû vaø quôû traùch vò taêng Pindala nhö sau: “Ngöôi ñaõ laøm moät vieäc vi phaïm vaøo giaùo phaùp. Ñoù laø moät haønh ñoäng bæ oåi, baát nhaõ, khoâng xöùng ñaùng vôùi moät vò sa-moân. Nhö moät gaùi ñieám baùn mình vì ñoàng tieàn xaáu xa nhô nhôùp, ngöôi phoâ tröông thaàn thoâng cuõng chæ vì moät caùi cheùn goã baån thæu. Vieäc ngöôi laøm chaúng nhöõng khoâng caûi hoùa ñöôïc nhöõng keû chöa qui y Phaät phaùp, hay khieán cho nhöõng keû ñaõ qui y Phaät phaùp caøng taêng theâm; maø traùi laïi coøn laøm cho nhöõng keû chöa qui y khoâng chòu qui y, coøn nhöõng keû ñaõ qui y thì trôû laïi theá tuïc!” Sau ñoù, ñöùc Phaät ñöa ra moät huaán thò nghieâm khaéc raèng: “Hôõi caùc tyø-kheo, caùc ngöôi ñöøng bao giôø bieåu dieãn pheùp thaàn thoâng tröôùc coâng chuùng.” Trong kinh cuõng noùi raèng vò taêng Devadutta bò ngaên trôû treân ñöôøng tu taäp, khoâng ñaït tôùi quaû vò Ala-haùn vì oâng ta ñaït ñöôïc moät vaøi naêng löïc sieâu nhieân


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

211

roài laáy laøm maõn nguyeän vaø töôûng raèng mình ñaõ ñaït ñaïo. Trong baûn luaän Yoga Sutra cuûa Patanjali, noùi veà söï phaùt trieån naêng löïc thaàn bí, tieán só R. Mitra vieát: “Nhöõng pheùp thaàn thoâng dieãn taû trong kinh aáy ñeàu laø nhöõng ñieàu phaøm tuïc, chuùng ñöôïc caàn ñeán vì muïc ñích thoûa maõn nhöõng öôùc voïng phaøm tuïc, nhöng laïi hoaøn toaøn voâ ích cho söï coâng phu thieàn ñònh ôû baäc thöôïng thöøa, vì haønh giaû nhaém ñeán söï coâ laäp laøm muïc tieâu. Nhöõng pheùp tu luyeän aáy khoâng nhöõng laø voâ ích, maø coøn laø nhöõng chöôùng ngaïi thaät söï, vì chuùng laøm quaáy ñoäng söï yeân laëng tónh mòch trong thieàn ñònh.” Ngöôøi ta thöôøng khoâng hieåu raèng söï phaùt trieån nhöõng naêng löïc thaàn thoâng coù moät moái quan heä ñoái vôùi chaân ngaõ cuõng gioáng nhö söï lieân heä cuûa caùc giaùc quan ñoái vôùi phaøm ngaõ. Ngöôøi ta phaûi taäp cheá ngöï giaùc quan ñeå giaûm thieåu söï loaïn ñoäng vì traàn caûnh, vaø cuõng gioáng nhö theá, ñeå taäp trung tö töôûng vaøo moät vaán ñeà khoa hoïc hay trieát hoïc saâu xa thì ngöôøi haønh giaû theo phaùp moân tu hueä ñeå ñaït tôùi söï minh trieát phaûi kieåm soaùt vaø cheá ngöï ñöôïc nhöõng taùc ñoäng cuûa caùc naêng löïc thaàn thoâng, ñeå giöõ ñöôïc traïng thaùi nhaát taâm baát loaïn vaø thaúng tieán ñeán muïc ñích, thay


212

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

vì ñeå tö töôûng vaån vô ñi laïc vaøo nhöõng loái reõ, khuùc quanh cuûa choán meâ ñoà môø mòt do nhöõng naêng löïc thaàn thoâng aáy vöøa heù môû. Xöa nay toâi chöa heà thaáy ñieåm aáy ñöôïc vaïch roõ bao giôø, tuy vaäy ñoù laø moät ñieàu toái quan troïng maø ngöôøi ta phaûi bieát. Vì khoâng bieát caùi ñònh luaät taâm linh ñoù, neân caùc nhaø linh thò nhö Swedenborg, Davis, caùc vò Thaùnh Gia Toâ vaø caùc nhaø thoâng linh cuûa taát caû caùc moân phaùi khaùc ñeàu ñaõ bò kinh ngaïc, söûng soát, laûo ñaûo, ngaây ngaát nhö ñieân nhö daïi khi nhöõng linh aûnh xuaát hieän vaø dieãn ra tröôùc maét hoï nhö cuoán phim. Nhöõng söï vaät maø hoï nhìn thaáy trong coõi voâ hình thaät khoù phaân bieät thöïc hö, chaân giaû; thöôøng thì hoï laáy giaû laøm chaân, laáy hö laøm thöïc, roài hoï noùi ra nhöõng lôøi tieân tri vuïn vaët veà thôøi theá, nhöõng maëc khaûi giaû töôûng veà töông lai, ñöa ra nhöõng lôøi khuyeán caùo sai laàm, nhöõng phaùp moân giaû taïo vaø nhöõng giaùo ñieàu leäch laïc laøm meâ hoaëc loøng ngöôøi. Ngöôøi ñôøi thöôøng tuï taäp quanh moät ngöôøi ñöôïc tin laø coù pheùp thuaät thaàn thoâng vôùi nhöõng muïc ñích thaät ích kyû: muoán coù con caàu töï; muoán ñöôïc chöõa khoûi beänh, thöôøng laø do haäu quaû cuûa nhöõng thoùi hö taät xaáu; mong tìm laïi ñöôïc taøi saûn ñaõ maát; muoán ñöôïc söï öu ñaõi, thuaän lôïi trong coâng vieäc; vaø muoán bieát vieäc töông lai. Hoï goïi nhöõng vieäc aáy laø “caàu xin ñöùc thaùnh ban phöôùc laønh”, nhöng khoâng moät vò chaân tu naøo


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

213

bò phænh löøa bôûi nhöõng ngoân töø giaû traù aáy, vaø coù ñeán chín möôi chín phaàn traêm tröôøng hôïp tín chuû phaûi ra veà trong söï thaát voïng. Vôùi kinh nghieäm cuûa rieâng toâi, toâi cuõng ñaõ coù dòp bieát qua tinh thaàn thaáp keùm cuûa haïng ngöôøi naøy. Vì trong soá haøng nghìn beänh nhaân ñau khoå reân xieát maø toâi ñaõ chöõa khoûi hoaëc laøm cho beänh ñöôïc thuyeân giaûm trong nhöõng cuoäc khaûo saùt thöïc nghieäm pheùp truyeàn nhaân ñieän hoài naêm 1881, toâi töï hoûi khoâng bieát coù ñöôïc chöøng traêm ngöôøi thaät söï bieát ôn hay chaêng? Tröôùc khi naêm aáy keát thuùc, toâi ñaõ do kinh nghieäm thöïc teá maø bieát roõ taâm traïng cuûa ngöôøi ñaïo só vaø nhöõng caûm töôûng khi bieåu dieãn pheùp thaàn thoâng. Thaät vaäy, kinh Sambita cuûa AÁn Ñoä noùi raèng vò ñaïo sö chaân chính khoâng phaûi laø ngöôøi daïy ta khoa hoïc vaät lyù, ñem cho ta nhöõng khoaùi laïc traàn gian, huaán luyeän cho ta coù nhöõng naêng löïc thaàn bí, vì taát caû nhöõng thöù ñoù ñeàu laø nhöõng nguoàn goác sinh ra ñau khoå, phieàn naõo. Traùi laïi, baäc ñaïo sö chaân chính laø ngöôøi chæ daãn cho ta thaáu trieät chaân lyù (Brahman). Caùc thaùnh kinh khaùc cuûa AÁn Ñoä nhö kinh Upanishad cuõng daïy raèng, tuy ngöôøi ñaïo só Yogi coù theå duøng naêng löïc cuûa yù chí ñeå saùng taïo hay huûy dieät caùc theá giôùi, keâu goïi caùc baäc thaàn tieân ôû coõi trôøi ñeán vôùi oâng ta, taän höôûng nieàm phuùc laïc yeân tónh cuûa


214

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Thöôïng Ñeá khoâng heà suy giaûm, nhöng vò naøy phaûi traùnh taát caû nhöõng vieäc voâ nghóa ñoù vì chuùng coù khuynh höôùng laøm taêng theâm söï caùch bieät (vôùi tha nhaân) vaø laøm ngaên trôû, chöôùng ngaïi söï giaùc ngoä taâm linh. Coøn noùi veà vieäc töï nguyeän giao tieáp vôùi nhöõng vong linh ôû coõi trung giôùi, keâu goïi söï giuùp ñôõ vaø chòu khuaát phuïc döôùi meänh leänh cuûa chuùng, thì khoâng moät ngöôøi Ñoâng phöông naøo coù trí oùc laønh maïnh vaø kieán thöùc saâu xa laïi ñeå taâm nghó ñeán. Trong cuoán coå thö “Chí Toân Ca” (Bhagavad Gita), ñöùc Krishna noùi: “Nhöõng keû naøo toân suøng caùc vò thaàn linh, sau khi cheát seõ veà coõi giôùi thaàn linh; keû thôø cuùng toå tieân seõ veà vôùi toå tieân; keû thôø cuùng ma quæ seõ ñi theo ma quæ. Chæ coù nhöõng keû naøo toân suøng Ta (töùc laø nhöõng ngöôøi taàm ñaïo, höôùng veà söï giaùc ngoä taâm linh cao caû) môùi trôû veà vôùi Ta.” Nhö theá, chuùng ta thaáy raèng theo quan nieäm ngöôøi AÁn Ñoä, moät ngöôøi nhö baø Blavatsky seõ ñöôïc kính neå vì coù naêng löïc sieâu nhieân, nhöng laïi bò cheâ traùch veà vieäc bieåu dieãn caùc pheùp thuaät thaàn thoâng. Coøn moät ngöôøi nhö Stainton Moses thì bò hoï khinh reû nhö moät ñoàng coát cuûa caùc loaïi vong linh thaáp keùm, duø cho oâng ta coù naêng löïc trí thöùc toát, coù vaên hoùa cao ôû baäc ñaïi


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

215

hoïc, vaø duø cho y coù nhöõng yù ñoà trong saïch vaø voâ tö ñeán ñaâu. Treân ñaây laø quan ñieåm cuûa ngöôøi phöông Ñoâng noùi chung. Rieâng phaàn toâi, toâi vaãn giöõ caùch nhaän thöùc cuûa moät ngöôøi phöông Taây veà nhöõng hieän töôïng nhieäm maàu cuûa baø Blavatsky vaø Stainton Moses. Ñoái vôùi toâi, nhöõng söï vieäc aáy voâ cuøng quan troïng, nhö nhöõng baèng chöùng cuûa sinh hoaït taâm linh vaø nhö nhöõng vaán ñeà khoa hoïc coøn caàn phaûi giaûi ñaùp. Tuy toâi khoâng theå giaûi ñaùp söï bí hieåm veà tính chaát phöùc taïp ña dieän cuûa baø Blavatsky, nhöng toâi tin chaéc raèng nhöõng söùc maïnh taùc ñoäng trong ngöôøi baø vaø hoã trôï cho baø thöïc hieän caùc hieän töôïng, voán ñöôïc söû duïng kheùo leùo bôûi nhöõng ngöôøi coøn soáng bieát roõ khoa taâm linh, vaø caû khoa hoïc thöïc duïng caùc chuûng loaïi tinh linh nguõ haønh. Noùi veà tröôøng hôïp cuûa Stainton Moses, cuõng coù moät söï bí hieåm töông töï. OÂng ta tin chaéc raèng taát caû nhöõng vò danh sö khuaát maët cuûa oâng meänh danh laø “Imperator”, v.v... ñeàu laø nhöõng linh hoàn ñaõ boû xaùc, trong soá ñoù coù vaøi ngöôøi cuûa nhöõng theá heä raát coå xöa, coù ngöôøi cuûa theá heä töông ñoái ít xöa hôn, nhöng taát caû ñeàu laø nhöõng baäc hieàn minh, thaùnh trieát. Nhöõng vò aáy khoâng nhöõng cho pheùp, maø coøn khuyeán khích oâng ta neân söû duïng lyù trí ñeå töï vaïch ra con ñöôøng tieán boä taâm linh cuûa mình. Vôùi moät söï kieân nhaãn


216

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

voâ bieân, hoï traû lôøi nhöõng caâu hoûi vaø giaûi ñaùp nhöõng ñieàu thaéc maéc nghi ngôø, giuùp oâng phaùt trieån tröïc giaùc taâm linh vaø trôï giuùp oâng xuaát vía ñöôïc deã daøng. Baèng voâ soá nhöõng hieän töôïng laï luøng, hoï chöùng minh cho oâng thaáy roõ ñaëc tính cuûa vaät chaát vaø söùc maïnh, vaø khaû naêng kieåm soaùt caùc hieän töôïng thieân nhieân. Hôn nöõa, hoï coøn daïy cho oâng bieát raèng vieäc truyeàn ñaïo giöõa ñaïo sö vaø ñeä töû vaãn töøng coù ôû khaép nôi trong caøn khoân vuõ truï, trong nhöõng giai ñoaïn tuaàn töï phaùt trieån trí tueä vaø taâm linh, cuõng gioáng nhö caùch giaùo duïc ôû caùc nhaø tröôøng v.v...

III.

T

heo huyeàn hoïc AÁn Ñoä, ngöôøi haønh giaû muoán thöïc haønh phaùp moân thieàn ñònh phaûi aùp duïng moät phöông phaùp chuaån bò goàm coù ba nghi thöùc: taåy traàn; giaùn ñoaïn moïi söï lieân laïc ñieän töø vôùi coõi trung giôùi; vaø coâ laäp hoùa caùc loaïi aâm binh lôûn vôûn ôû nôi aáy. 1. Tröôùc heát laø nghi thöùc taåy traàn: choã ngoài phaûi ñöôïc doïn röûa saïch, vaø raûi leân treân moät lôùp coû Kusa, moät loaïi coû coù taùc duïng haáp daãn nhöõng tinh linh toát laønh vaø xua ñuoåi aûnh höôûng xaáu cuûa nhöõng vong linh baát haûo. Trong nhöõng loaïi caây coù aûnh höôûng xaáu maø


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

217

ngöôøi ta tin raèng thöôøng hay qui tuï nhöõng vong linh vaø tinh linh baát haûo, coù caây me vaø caây ña. Nhöõng aâm binh baát haûo naøy cuõng thöôøng hay tuï taäp ôû nhöõng nôi gieáng cuõ, nhaø hoang, caùc nghóa ñòa, nôi thieâu xaùc, baõi chieán tröôøng, loø saùt sinh, nôi haønh quyeát vaø nhöõng nôi xaûy ra aùn maïng gieát ngöôøi hay nhöõng vuï ñoå maùu. Ñoù laø theo söï tin töôûng cuûa ngöôøi AÁn Ñoä. 2. Nghi thöùc keá ñoù laø nieäm thaàn chuù ñeå xua ñuoåi caùc loaïi aâm binh laùnh ñi nôi khaùc. Trong khi nieäm chuù, haønh giaû duøng baøn tay khoaùt nhieàu laàn treân ñaàu, ñeå taïo moät voøng raøo ñieän töø quanh mình, coù taùc duïng baûo veä choáng laïi moïi söï xaâm nhaäp cuûa nhöõng aûnh höôûng baát haûo. 2. Sau khi ñaõ thi haønh moät caùch caån thaän vaø nghieâm tuùc hai nghi thöùc toái caàn keå treân, haønh giaû môùi baét ñaàu ñoïc nhöõng chaân ngoân coù taùc duïng thanh loïc theå xaùc laãn tinh thaàn, vaø chuaån bò cho söï nhaäp thieàn nhaèm muïc ñích khôi daäy nhöõng naêng löïc taâm linh vaø ñaït tôùi söï giaùc ngoä. Choã ngoài thanh tònh, khoâng khí trong saïch, traùnh xa nhöõng ngöôøi nhieàu tham duïc, oâ ueá, nhöõng keû voâ luaân, voâ ñaïo ñöùc, nhieàu aùc caûm, taát caû ñeàu laø nhöõng ñieàu kieän caàn thieát cho ngöôøi taàm ñaïo. Nhöõng lôøi khuyeán caùo cuûa “Imperator” (vò höôùng daãn taâm linh cuûa S. Moses) vaø cuûa caùc vò thaàn linh


218

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

hoä trì cho nhöõng ñaøn cô choïn loïc ôû khaép nôi treân theá giôùi, cuõng ñeàu phuø hôïp vôùi nhöõng qui luaät Ñoâng phöông keå treân. Noùi toùm laïi, nhöõng qui luaät phoøng veä aáy caøng ñöôïc aùp duïng chaët cheõ, thì nhöõng lôøi giaùng ngoân tieáp nhaän ñöôïc caøng thanh cao sieâu vieät hôn. Nhöõng cöû chæ vaø ngoân ngöõ thoâ tuïc, khaû oá cuøng nhöõng thoâng ñieäp coù lôøi leõ xaáu xa bæ oåi thöôøng dieãn ra trong nhieàu ñaøn cô vôùi nhöõng ñoàng töû thieáu söï che chôû vaø thieáu chuaån bò, giöõa nhöõng cöû toïa goàm nhöõng thaønh phaàn hoãn taïp, xaáu toát laãn loän, ñeàu coù theå truy nguyeân töø vieäc xao laõng, khoâng aùp duïng caån maät, chaët cheõ nhöõng qui luaät baûo veä noùi treân. Tình traïng naøy ñaõ ñöôïc caûi tieán daàn trong voøng 17 naêm qua. Nhöõng ñoàng töû keùm coûi vaø nhöõng hieän töôïng thieân veà vaät chaát ñang daàn daàn nhöôøng choã cho nhöõng hình thöùc sinh hoaït thoâng linh cao sieâu hôn. Nhöõng quan ñieåm cuûa “Imperator” veà nhöõng hoïa hoaïn cuûa caùc ñaøn cô oâ tröôïc, hoãn taïp, ñaõ ñöôïc phaûn aûnh trong nhöõng taùc phaåm cuûa Stainton Moses. OÂng thöøa hieåu raèng nhöõng kinh nghieäm thu thaäp ñöôïc traûi qua nhieàu theá kyû haún ñaõ giuùp cho ngöôøi Ñoâng phöông bieát ñöôïc chaân lyù naøy: luoàng ñieän töø trong saïch thieâng lieâng khoâng theå ñi xuyeân qua moät ñoàng töû thaáp heøn vaø moät voøng cöû toïa oâ tröôïc maø khoâng bò oâ nhieãm, cuõng nhö doøng nöôùc suoái trong laønh chaûy qua moät vuøng ñaát dô baån seõ khoâng coøn tinh khieát


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

219

nhö luùc ban ñaàu. Bôûi ñoù, hoï aùp duïng nhöõng qui luaät nghieâm khaéc vaø chaët cheõ ñeå coâ laäp hoùa ngöôøi ñoàng töû khoûi moïi aûnh höôûng xaáu xa tai haïi, vaø ñeå chuaån bò cho söï tinh luyeän caù nhaân cuûa y ñeán möùc hoaøn haûo. Vì khoâng bieát gì veà nhöõng ñieàu lôïi haïi treân ñaây, ngöôøi Taây phöông thöôøng mang theo caû nhöõng ñöùa con non nôùt vaø nhaïy caûm cuûa hoï ñeán nhöõng nôi leân ñaøn bao phuû trong moät baàu khoâng khí haéc aùm oâ tröôïc vaø saëc muøi toäi loãi. Khi nhìn thaáy caùi hieåm hoïa ñoù, ngöôøi ta coù theå thaáy raèng lôøi khuyeán caùo vaø chæ trích nghieâm khaéc cuûa Imperator, vò höôùng daãn voâ hình cuûa S. Moses, thaät ñuùng bieát bao khi oâng noùi veà söï khôø daïi cuûa ngöôøi Taây phöông trong vieäc giao tieáp vôùi nhöõng vong linh ngöôøi cheát. Tình traïng caûi tieán noùi treân chính laø do keát quaû toát laønh maø nhöõng saùch vôû vaø giaùo lyù cuûa Hoäi Thoâng thieân hoïc ñaõ taïo ra trong caùc giôùi ñoàng töû vaø caùc ñieåm leân ñaøn, hôn laø do aûnh höôûng tröïc tieáp cuûa caùc dieãn giaû, taùc giaû vaø chuû buùt cuûa caùc baùo chí. Chuùng ta haõy hy voïng raèng khoâng bao laâu, nhöõng quan ñieåm Thoâng thieân hoïc veà caùc giôùi tinh linh nguõ haønh vaø vong linh ngöôøi cheát seõ coù ñöôïc moät söï löu yù vaø quan taâm xöùng ñaùng.


220

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott


221

CHÖÔNG MÖÔØI MOÄT HOÄI QUAÙN THOÂNG THIEÂN HOÏC TAÏI NEW YORK

I.

L

òch söû ban ñaàu cuûa Hoäi Thoâng thieân hoïc ñaõ ñöôïc töôøng thuaät khaù ñaày ñuû. Toâi khoâng thaáy coù gì caàn noùi theâm tröø ra vieäc hoaøn chænh laïi nhöõng kyù öùc ñaõ qua vôùi vaøi maåu chuyeän nhoû veà ñôøi soáng xaõ hoäi cuûa chuùng toâi taïi New York cho ñeán ngaøy chuùng toâi leân ñöôøng sang AÁn Ñoä. Trong thôøi gian töø khoaûng cuoái naêm 1876 cho ñeán cuoái naêm 1878, Hoäi Thoâng thieân hoïc coù veû töông ñoái baát ñoäng. Nhöõng ñieàu leä cuûa Hoäi trôû neân voâ hieäu löïc, nhöõng buoåi hoïp haàu nhö khoâng coøn tieáp tuïc. Nhöõng buoåi sinh hoaït ít oi cuûa Hoäi tröôùc coâng chuùng ñaõ ñöôïc dieãn taû treân ñaây, vaø nhöõng daáu hieäu gia taêng aûnh höôûng cuûa Hoäi ñöoïc phaûn aûnh qua söï gia taêng soá


222

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

löôïng thö töø giao dòch cuûa hai nhaø saùng laäp vôùi caùc giôùi trong nöôùc vaø ngoaøi nöôùc, nhöõng baøi vôû tranh luaän ñaêng treân baùo chí, söï thaønh laäp caùc phaân hoäi ôû London vaø Corfu, vaø vieäc môû ñaàu caùc moái lieân heä vôùi nhöõng caûm tình vieân ôû AÁn Ñoä vaø Tích Lan. Nhöõng nhaø thaàn linh hoïc öu tuù gia nhaäp Hoäi ngay töø ñaàu nay ñaõ ruùt lui; nhöõng cuoäc hoïp cuûa Hoäi ñaõ chaám döùt; khoaûn tieàn Hoäi phí maø hoäi vieân phaûi ñoùng goùp khi vaøo Hoäi ñaõ bò huûy boû, vaø söï baûo toàn hoaït ñoäng cuûa Hoäi hoaøn toaøn ñeø naëng leân hai vai chuùng toâi. Tuy nhieân, lyù töôûng cuûa Hoäi chöa bao giôø maïnh meõ hôn, vaø chöa bao giôø phong traøo Thoâng thieân hoïc traøn ñaày sinh khí hôn khi noù côûi boû caùi hình thöùc beân ngoaøi, vaø tinh thaàn cuûa noù ñöôïc taäp trung vaøo tim oùc vaø taâm hoàn cuûa chuùng toâi. Ñôøi soáng taïi Hoäi quaùn1 thaät toát ñeïp trong nhöõng naêm ñoù. Hôïp nhaát trong söï trung thaønh vì moät lyù töôûng chung, trong söï giao tieáp haèng ngaøy vôùi caùc ñaáng chaân sö, ñaém mình trong nhöõng tö töôûng, öôùc voïng vaø haønh ñoäng vò tha, hai chuùng toâi soáng giöõa thaønh phoá naùo nhieät oàn aøo ñoù maø khoâng bò oâ nhieãm bôûi nhöõng sinh hoaït caïnh tranh oà aït, nhöõng tham 1

Vaøo luùc ñoù, truï sôû Hoäi Thoâng Thieân Hoïc ñöôïc ñaët taïi tö gia cuûa hai nhaø saùng laäp, soá 302 ñöôøng West 47th.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

223

voïng ích kyû thaáp heøn cuûa ngöôøi ñôøi. Döôøng nhö chuùng toâi chæ soáng moät cuoäc ñôøi aån daät treân non cao hay trong röøng thaúm. Thaät khoâng phaûi laø quaù ñaùng khi noùi raèng moät baàu khoâng khí thanh cao thoaùt tuïc hôn khoù maø tìm thaáy ôû moät nôi naøo khaùc taïi New York. Nhöõng ñòa vò xaõ hoäi vaø danh voïng quyeàn theá cuûa nhöõng quan khaùch ñeán vieáng ñeàu bò boû laïi ngoaøi cöûa khi hoï böôùc vaøo Hoäi Quaùn. Giaøu hay ngheøo, sang hay heøn, trí thöùc hay doát naùt, tín ngöôõng hay voâ thaàn, nhöõng quan khaùch cuûa chuùng toâi ñeàu ñöôïc daønh cho moät söï ñoùn tieáp noàng haäu vaø moät söï chaêm soùc kieân nhaãn nhö nhau ñoái vôùi nhöõng thaéc maéc cuûa hoï veà moïi vaán ñeà toân giaùo cuõng nhö caùc vaán ñeà khaùc. Baø Blavatsky voán gioøng doõi quí toäc neân baø coù theå hoøa mình moät caùch deã daøng vôùi giôùi thöôïng löu sang troïng nhaát, vaø laø moät ngöôøi phuïng söï vò tha coù tinh thaàn daân chuû cao ñoä ñeå coù theå daønh moät söï tieáp xuùc côûi môû nhieät thaønh ñoái vôùi ngöôøi khaùch khieâm toán nhaát. Moät trong nhöõng ngöôøi khaùch cuûa chuùng toâi luùc aáy raát saønh soûi veà moân trieát hoïc Hy Laïp. OÂng ta laøm coâng vieäc queùt voâi, sôn nhaø vì sinh keá. Toâi coøn nhôù roõ baø Blavatsky vaø toâi ñeàu raát hoan hæ khi chuùng toâi kyù teân vaøo ñôn xin gia nhaäp cuûa oâng nhö nhöõng ngöôøi


224

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

baûo trôï tinh thaàn vaø hoan ngheânh ñoùn nhaän oâng vaøo haøng hoäi vieân. Moät soá ngöôøi ñeán vieáng thaêm Hoäi quaùn, maø chuùng toâi thöôøng goïi ñuøa laø “Laït-ma Vieän”, khi trôû veà coù vieát baøi ñaêng baùo töôøng thuaät laïi nhöõng caûm töôûng cuûa hoï, vaø noùi raèng hoï coù ñöôïc moät kinh nghieäm môùi meû khaùc thöôøng. Phaàn nhieàu trong soá ñoù vieát veà baø Blavatsky vôùi nhöõng lôøi leõ ca tuïng, taùn döông vaø suy toân quaù ñaùng. Veà hình daùng beân ngoaøi, baø khoâng coù chuùt gì gioáng nhö moät nhaø tu khoå haïnh. Baø khoâng tham thieàn trong phoøng kín, khoâng aên uoáng khaéc khoå ñaïm baïc, khoâng traùnh neù nhöõng ngöôøi trí oùc noâng caïn, phuø phieám hay nhöõng keû phaøm tuïc, cuõng khoâng choïn loïc baïn beø ñeå keát giao. Baø môû roäng cöûa cho taát caû moïi ngöôøi, thaäm chí ñeán nhöõng keû maø baø bieát laø seõ vieát veà baø vôùi ngoøi buùt xuyeân taïc ñaày aùc yù. Hoï thöôøng maït saùt, coâng kích baø thaäm teä, nhöng neáu nhöõng baøi vôû aáy coù tính caùch yù nhò, haøi höôùc, thì baø thöôøng cuøng toâi ñem ra laøm ñeà taøi ñeå cöôøi ñuøa vui veû, thoaûi maùi nhö moät troø tieâu khieån. Trong soá quan khaùch quen ñeán thöôøng ngaøy, coù oâng Curtis, moät trong nhöõng phoùng vieân taøi gioûi nhaát cuûa baùo chí New York, vaø veà sau trôû neân moät hoäi vieân Hoäi Thoâng thieân hoïc. OÂng ñaõ vieát nhöõng baøi baùo raát daøi veà “Laït-ma vieän”. Nhöõng baøi baùo cuûa oâng coù khi


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

225

nghieâm chænh, coù khi haøi höôùc vui nhoän, nhöng luoân luoân soáng ñoäng, duyeân daùng vaø haáp daãn. Moät buoåi toái, oâng ta ñöa chuùng toâi vaøo moät caïm baãy. Moät gaùnh xieác maø oâng noùi raèng coù hai ngöôøi thuaät só Ai Caäp ñang bieåu dieãn vaøi pheùp thuaät döôøng nhö chöùng toû hoï coù hieåu bieát veà khoa phuø thuûy. Daàu sao, oâng muoán chuùng toâi ñeán xem taän maét vaø nhaän xeùt söï vieäc vôùi tö caùch laø nhöõng chuyeân gia ñaõ am töôøng vaø thoâng hieåu veà khoa phaùp moân huyeàn bí. Chuùng toâi nghe theo vaø cuøng ñi thöû xem sao. Hoùa ra maøn trình dieãn raát ñoãi taàm thöôøng, vaø hai ngöôøi Ai Caäp ñoù thaät ra chæ laø hai ngöôøi Phaùp chính coáng; chuùng toâi ñaõ coù dòp noùi chuyeän daøi vôùi hoï trong vaên phoøng cuûa oâng giaùm ñoác vaøo nhöõng giôø nghæ ngôi giöõa caùc maøn bieåu dieãn. Khi ra veà, chuùng toâi coù than phieàn vôùi oâng Curtis veà söï nhaän xeùt sai laàm cuûa oâng, nhöng oâng laøm cho chuùng toâi baát giaùc cöôøi lôùn khi traû lôøi raèng traùi laïi, baây giôø oâng ñaõ ñöôïc töï do xoay trôû vaø coù theå ñöa ra taát caû moïi döõ kieän caàn thieát ñeå vieát moät baøi phoùng söï “giaät gaân”. Quaû thaät, nhaät baùo “The World” soá ra saùng ngaøy hoâm sau coù ñaêng moät baøi töôøng thuaät nhan ñeà: “Caùc nhaø Thoâng thieân hoïc ñi xem xieác!”, trong ñoù caâu chuyeän khoâ khan voâ vò cuûa chuùng toâi vôùi hai ngöôøi Phaùp ñöôïc bieán thaønh moät cuoäc ñoái thoaïi coù tính chaát thaàn bí cao sieâu vôùi hai nhaø ñaïo só Ai Caäp, keøm theo vôùi voâ soá nhöõng pheùp


226

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

thuaät dò kyø, nhöõng hoàn ma hieän hình, nhöõng ñoà vaät ñoät nhieân xuaát hieän vaø bieán maát, v.v... Toaøn theå söï vieäc dieãn taû trong baøi baùo ñaõ chöùng minh, neáu khoâng phaûi laø söï nhaän xeùt chính xaùc thì ít nhaát cuõng laø moät naêng khieáu töôûng töôïng voâ cuøng phong phuù cuûa ngöôøi vieát! Moät laàn khaùc, oâng Curtis laïi ñem ñeán cho chuùng toâi xem moät baøi töôøng thuaät treân baùo veà söï xuaát hieän trong ñeâm khuya cuûa vong hoàn moät ngöôøi gaùc ñeâm ñaõ cheát, doïc theo nhöõng beán taøu ôû moät vuøng phía ñoâng thaønh phoá, vaø yeâu caàu chuùng toâi neân ñi xem con ma aáy. OÂng noùi raèng caûnh saùt ñaõ ñöôïc lònh baùo ñoäng, vaø vieân thanh tra caûnh saùt ñòa phöông ñaõ chuaån bò keá hoaïch ñeå baét con ma trong ñeâm aáy. Queân haún kinh nghieäm maéc löøa tröôùc ñaây veà vuï gaùnh xieác, chuùng toâi laïi nhaän lôøi ra ñi. Ñoù laø moät ñeâm aûm ñaïm, xaáu trôøi, chuùng toâi khoaùc aùo möa ngoài suoát haøng giôø treân moät ñoáng caây goã beân bôø soâng, vaø gieát thôøi giôø baèng caùch vöøa huùt thuoác vöøa ñaøm luaän vôùi ñoä hai chuïc phoùng vieân caùc baùo ñöôïc göûi ñeán ñeå vieát baøi töôøng thuaät nhöõng söï vieäc xaûy ra trong ñeâm aáy. Nhöng vong hoàn laõo Shep (laõo giaø gaùc ñeâm) khoâng thaáy xuaát hieän laàn ñoù, vaø sau cuøng chuùng toâi ñaønh trôû veà “Laït-ma Vieän” trong taâm traïng böïc boäi vì ñaõ laõng phí suoát caû buoåi toái.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

227

Saùng hoâm sau, chuùng toâi voâ cuøng böïc töùc khi thaáy caùc baùo ñeàu “trieån laõm” chuùng toâi nhö nhöõng ngöôøi loaïn oùc troâng ñôïi nhöõng söï vieäc khoâng theå coù, vaø coøn ngaàm nguï yù raèng chuùng toâi ñaõ ñuoåi laõo giaø Shep ñi maát ñeå laøm cho caùc phoùng vieân lôõ maát cô hoäi trong cuoäc saên moài! Thaäm chí caùc taïp chí coù hình aûnh coøn ñaêng moät böùc aûnh cuûa hai chuùng toâi ñöùng chung vôùi phoùng vieân caùc baùo, vôùi lôøi chuù thích “Caùc hoäi vieân Hoäi thoâng thieân hoïc ñang chôø ñôïi boùng ma cuûa oâng giaø Shep!” Nhöng cuõng may laø chaân dung cuûa baø Blavatsky vaø toâi trong taám aûnh ñoù laïi gioáng vôùi ngöôøi treân maët traêng hôn laø nhöõng ngöôøi bình thöôøng! Moät buoåi toái, phoùng vieân Curtis cuõng coù maët khi nöõ baù töôùc Paschkoff keå moät chuyeän phieâu löu maø baø vôùi baø Blavatsky ñaõ cuøng traûi qua ôû xöù Liban. Baø noùi tieáng Phaùp vaø toâi dòch sang tieáng Anh. Caâu chuyeän raát laï kyø vaø thuù vò ñeán noãi oâng ta xin pheùp ñöôïc ñaêng laïi, vaø sau khi ñöôïc chaáp thuaän, noù ñöôïc ñaêng treân tôø baùo cuûa oâng. Vì caâu chuyeän naøy giaûi thích lyù thuyeát veà tieàm naêng cuûa chaát tieân thieân khí (Akāsha) coù theå giöõ gìn kyù öùc cuûa moïi söï dieãn bieán trong lòch söû loaøi ngöôøi, vaø ngöôøi ta coù theå sôû ñaéc naêng löïc laøm xuaát hieän trôû laïi nhöõng kyù öùc ñoù töø trong coõi thieân nhieân, neân toâi ghi cheùp laïi moät ñoaïn döôùi ñaây vaø giao traùch nhieäm cho ngöôøi keå:


228

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

“...Nöõ baù töôùc Paschkoff noùi qua lôøi thoâng dòch cuûa Ñaïi taù Olcott: ‘Coù laàn toâi du haønh treân vuøng sa maïc xöù Liban (Caän Ñoâng), vaø treân ñoàng caùt toâi gaëp moät ñoaøn laïc ñaø. Ñoù laø ñoaøn du haønh cuûa baø Blavatsky. Chuùng toâi cuøng caém traïi chung vôùi nhau, ôû ñoù coù moät ngoâi kieán truùc lôùn toïa laïc gaàn laøng El Marsum, giöõa hai daõy nuùi cuûa xöù Liban. Treân vaùch ñaù coù khaéc nhöõng doøng coå töï maø khoâng ai ñoïc ñöôïc. Toâi bieát baø Blavatsky coù theå laøm nhöõng vieäc laï luøng vôùi thaàn linh, neân toâi yeâu caàu baø thöû truy nguyeân tung tích cuûa toøa laâu ñaøi naøy. Chuùng toâi ñôïi cho ñeán nöûa ñeâm, khi ñoù baø môùi veõ moät caùi voøng troøn lôùn döôùi ñaát vaø baûo chuùng toâi haõy böôùc vaøo ñoù. Chuùng toâi ñoát löûa vaø raéc höông traàm leân. Keá ñoù, baø Blavatsky thoát leân nhieàu caâu chaân ngoân bí maät nghe raát laï tai. Chuùng toâi raéc theâm höông traàm vaøo ñoáng löûa. Khi ñoù, baø caàm caây gaäy pheùp chæ vaøo toøa laâu ñaøi, vaø chuùng toâi thaáy treân ñoù coù moät khoái löûa troøn nhö moät quaû caàu lôùn vaø saéc traéng. Gaàn beân ñoù coù moät caây sung lôùn, chuùng toâi thaáy coù nhieàu ngoïn löûa nhoû chaäp chôøn treân caùc caønh caây. Nhöõng con choù soùi tru leân trong ñeâm toái caùch ñoù moät quaõng khoâng xa. Chuùng toâi laïi ñoát theâm höông traàm. Khi ñoù, baø Blavatsky truyeàn lònh cho vò thaàn linh naøo toïa traán taïi ngoâi nhaø laàu kia haõy xuaát hieän. Khoâng bao laâu, moät khoái maây muø boác leân vaø che khuaát aùnh traêng non môø aûo. Chuùng toâi laïi raéc theâm boät höông traàm leân ñoáng cuûi ñang chaùy. Ñaùm


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

229

maây muø töôïng hình moät vò laõo tröôïng coù choøm raâu baïc. Khi aáy, chuùng toâi nghe moät gioïng noùi voïng laïi töø ñaèng xa, vaø phaùt aâm xuyeân qua caùi hình aûnh lôø môø vöøa xuaát hieän. OÂng laõo noùi ngoâi kieán truùc naøy xöa kia laø toøa linh ñieän cuûa moät ngoâi ñeàn ñaõ bieán maát töø laâu. Ngoâi ñeàn coå naøy ñöôïc döïng leân ñeå thôø moät vò thaàn, nhöng vò thaàn naøy töø ñoù ñeán nay ñaõ chuyeån sang moät theá giôùi khaùc. Baø Blavatsky hoûi: ‘Laõo tröôïng laø ai?’ Gioïng noùi kia ñaùp: ‘Toâi laø Hiero, moät trong nhöõng vò tö teá cuûa ngoâi ñeàn.’ Khi ñoù baø Blavatsky truyeàn lònh cho oâng laõo haõy chæ cho chuùng toâi thaáy ñòa ñieåm toïa laïc cuûa ngoâi ñeàn nhö thôøi tröôùc. OÂng laõo cuùi ñaàu tuaân theo, vaø trong moät luùc chuùng toâi thaáy xuaát hieän hình daùng lung linh huyeàn aûo cuûa ngoâi ñeàn coå vaø caûnh töôïng moät thaønh phoá coå xöa roäng lôùn moïc leân traøn khaép caùnh ñoàng, ñeán taän chaân trôøi. Sau ñoù moät laùt, linh aûnh ñoù bieán maát vaø hình aûnh oâng laõo cuõng tan môø daàn.” (Caâu chuyeän naøy ñaõ ñöôïc ñaêng treân nhaät baùo New York World, soá ra ngaøy 21 thaùng 4 naêm 1878, vôùi töïa ñeà: “Nhöõng chuyeän huyeàn linh”.)


230

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

II.

T

uy nhöõng kinh nghieäm phuõ phaøng cuûa quaù khöù ñaõ daïy cho chuùng toâi bieát raèng nhöõng hieän töôïng thaàn bí chæ laø ñieàu moûng manh, khoâng ñuû söùc laøm neàn taûng vöõng chaéc ñeå xaây döïng caû moät phong traøo taâm linh vó ñaïi, nhöng duø sao thì chuùng cuõng coù moät giaù trò roõ reät neáu ñöôïc ñaët ñuùng choã vaø kieåm soaùt chaët cheõ. Ñieàu ñoù naèm trong phaïm vi Muïc ñích thöù ba, trong Ba muïc ñích cuûa Hoäi Thoâng thieân hoïc. Nhöõng hieän töôïng thaàn bí coù moät taàm quan troïng nhö nhöõng baèng chöùng sô ñaúng cuûa naêng löïc yù chí con ngöôøi ñoái vôùi nhöõng söùc maïnh vaät chaát thoâ keäch trong thieân nhieân. Treân ñòa haït naøy, chuùng coù lieân heä ñeán vaán ñeà bí hieåm cuûa trí löïc thoâng minh taùc ñoäng trong nhöõng hieän töôïng ñoàng coát. Toâi nghó raèng nhöõng hieän töôïng cuûa baø Blavatsky ñaõ thöïc hieän trong giai ñoaïn khôûi ñaàu cuûa Hoäi Thoâng thieân hoïc ñaõ ñaäp moät voá naëng neà vaø roõ reät vaøo caùi lyù thuyeát maø moïi ngöôøi ñeàu tin töôûng cho ñeán khi ñoù, raèng nhöõng thoâng ñieäp cô buùt nhaän ñöôïc qua caùc ñoàng töû ñeàu laø cuûa vong hoàn ngöôøi cheát. Nhöõng hieän töôïng baø Blavatsky ñaõ thöïc hieän ñeàu khoâng ñi keøm vôùi nhöõng ñieàu kieän ñöôïc xem laø caàn thieát, maø coù khi coøn baát chaáp caû nhöõng qui luaät thoâng thöôøng.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

231

Nhöõng taøi lieäu ghi cheùp veà caùc hieän töôïng ñoù nay chæ coøn toàn taïi trong nhöõng baøi töôøng thuaät ñaêng treân baùo chí ñöông thôøi maø chuùng toâi ñaõ caét ñeå daønh, vaø trong kyù öùc cuûa nhöõng nhaân chöùng hieän coøn soáng. Hoï coù theå xaùc nhaän hoaëc söûa sai nhöõng chuyeän do toâi thuaät laïi veà caùc söï vieäc xaûy ra maø chuùng toâi ñaõ cuøng chöùng kieán tröôùc söï coù maët cuûa baø Blavatsky. Trong nhöõng cuoäc hoäi hoïp quan khaùch, chuùng toâi khoâng heà coù duïng yù laùi caâu chuyeän ñeán vieäc thöïc hieän caùc hieän töôïng nhieäm maàu. Khi chuùng toâi chæ coù hai ngöôøi, baø Blavatsky coù theå thöïc hieän moät vaøi hieän töôïng naøo ñoù ñeå daãn chöùng cho moät baøi hoïc maø baø daïy toâi; hoaëc ñeå ñaùp laïi moät caâu hoûi cuûa toâi veà taùc duïng cuûa moät söùc maïnh ñaëc bieät naøo ñoù. Thöôøng thì baø thöïc hieän caùc pheùp thuaät ñoù trong nhöõng côn ngaãu höùng baát thaàn vaø khoâng do söï gôïi yù cuûa moät ngöôøi naøo ñang coù maët taïi choã. Toâi xin keå moät vaøi thí duï trong soá raát nhieàu söï vieäc nhö theá. Moät ngaøy noï, moät nhaø thaàn linh hoïc ngöôøi Anh ñi vôùi con trai, moät ñöùa beù ñoä möôøi tuoåi, cuøng vôùi moät ngöôøi baïn ñeán vieáng chuùng toâi. Ñöùa beù chôi moät mình vaø ñi quanh khaép phoøng, luïc laïo trong caùc saùch vôû, xem xeùt nhöõng moùn vaät laï vaø ñoà coå, ñaùnh thöû treân ñaøn döông caàm, vaø laøm nhöõng ñoäng taùc toø moø khaùc.


232

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Keá ñoù, noù baét ñaàu nhaøm chaùn vaø ñoøi veà, keùo tay aùo cha noù vaø laøm cho oâng ta giaùn ñoaïn moät caâu chuyeän raát lyù thuù vôùi baø Blavatsky. Ngöôøi cha khoâng heà ngaên chaän söï quaáy roái cuûa noù vaø söûa soaïn ñöùng daäy ra veà thì baø Blavatsky noùi: “Khoâng sao, noù chæ muoán coù moät vaät gì ñeå chôi thoâi. Ñeå toâi xem coù theå naøo tìm cho noù moät moùn ñoà chôi khoâng.” Noùi xong, baø ñöùng daäy, ñöa tay sôø soaïng vaøo moät caùnh cöûa phía sau löng baø vaø keùo ra moät con cöøu nhoài boâng raát lôùn döôùi chaân coù gaén baùnh xe laên, maø toâi bieát chaéc laø tröôùc ñoù khoâng heà coù trong nhaø! Tröôùc ngaøy leãGiaùng sinh, coâ em gaùi toâi ôû taàng laàu treân cuûa “Laït-ma Vieän” ñi xuoáng choã chuùng toâi, môøi chuùng toâi leân xem caây giaùng sinh maø coâ ñaõ chuaån bò cho maáy ñöùa con coâ luùc aáy coøn nguû treân giöôøng. Chuùng toâi nhìn qua moät löôït caùc moùn quaø, baø Blavatsky baøy toû söï hoái tieác raèng baø khoâng coù tieàn ñeå mua quaø taëng vaø ñoùng goùp vaøo caùi caây cho caùc chaùu. Baø hoûi coâ em toâi ñöùa con trai cöng cuûa coâ aáy thích moùn gì, vaø khi ñöôïc traû lôøi laø moät caùi coøi kieåu lôùn, baø noùi: “Ñöôïc roài, haõy ñôïi moät laùt”. Roài baø laáy xaâu chìa khoùa töø trong tuùi aùo ra, naém chaët laáy ba caùi chìa khoùa trong moät baøn tay, vaø moät luùc sau ñoù baø cho chuùng toâi xem moät caùi coøi lôùn baèng


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

233

saét coù khoen ñính vaøo xaâu chìa khoùa thay vaøo choã cuûa ba caùi chìa khoùa luùc naõy. Ñeå taïo ra caùi coøi naøy, baø ñaõ duøng heát chaát saét cuûa ba caùi chìa khoùa, vaø hoâm sau baø phaûi nhôø thôï khoùa laøm laïi ba caùi chìa khoùa khaùc. Ñaây laø moät chuyeän khaùc nöõa. Trong khoaûng moät naêm sau khi chuùng toâi ñònh cö taïi “Laït-ma Vieän”, boä ñoà doïn aên baèng baïc cuûa gia ñình toâi ñöôïc mang ra duøng, nhöng sau cuøng noù ñöôïc göûi ñeán cho gia ñình thaân quyeán, vaø baø Blavatsky ñaõ giuùp toâi moät tay ñeå goùi laïi taát caû vaø cho vaøo thuøng. Cuøng ngaøy hoâm ñoù, sau böõa aên tröa, ñeán luùc duøng caø pheâ, vì khoâng coù caùi keïp ñeå gaép nhöõng vieân ñöôøng neân khi ñöa huõ ñöôøng cho baø Blavatsky toâi ñeå thay vaøo ñoù moät caùi muoãng. Baø lieàn hoûi caùi keïp gaép ñöôøng ôû ñaâu, vaø toâi traû lôøi raèng ban naõy toâi ñaõ goùi chung vôùi caùc ñoà baèng baïc kia ñeå göûi ñi. Baø noùi: “Nhöng roài chuùng ta cuõng phaûi coù moät caùi ñeå duøng chöù, phaûi khoâng?” Noùi xong, baø ñöa tay xuoáng moät beân gheá choã baø ngoài, roài caàm leân moät caùi keïp baïc coù hình daùng laï kyø maø chöa ai töøng thaáy baùn ôû caùc tieäm. Caùi keïp aáy coù hai nhaùnh daøi hôn keïp thöôøng, vaø hai ñaàu nhaùnh laïi coù raêng daøi vaø nhoïn gioáng nhö hai caùi nóa; beân trong choã tay caàm coù khaéc maät töï aùm chæ thaùnh danh cuûa chaân sö “M”. Toâi vaãn coøn caát giöõ caùi keïp naøy taïi Adyar.


234

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Trong hieän töôïng naøy, coù söï taùc ñoäng cuûa moät ñònh luaät quan troïng. Muoán taïo ra moät vaät cuï theå töø chaát lieäu trong khoâng gian, böôùc ñaàu tieân laø nghó ñeán vaät theå mình mong muoán, vôùi taát caû moïi chi tieát nhö hình daùng, kieåu maãu, maøu saéc, chaát lieäu, troïng löôïng vaø nhöõng ñaëc ñieåm khaùc. Hình aûnh hieän leân trong trí phaûi döùt khoaùt roõ raøng töøng chi tieát. Giai ñoaïn keá ñoù laø vaän duïng yù chí ñaõ ñöôïc taäp luyeän thuaàn thuïc, söû duïng kieán thöùc veà nhöõng ñònh luaät ñieàu khieån vaät chaát vaø phöông phaùp keát hôïp caùc nguyeân töû. Sau cuøng laø sai khieán caùc tinh linh nguõ haønh duøng chaát lieäu aáy ñeå taïo ra vaät theå maø mình muoán. Neáu haønh giaû thieáu soùt baát cöù ñieàu gì trong nhöõng giai ñoaïn keå treân thì keát quaû seõ khoâng ñöôïc hoaøn toaøn nhö yù muoán. Trong tröôøng hôïp vöøa keå, roõ raøng baø Blavatsky ñaõ laãn loän trong kyù öùc cuûa baø nhöõng hình daùng khaùc nhau cuûa caùi keïp gaép ñöôøng vaø caùi nóa, vaø baø ñaõ hoãn hôïp caû hai thöù vôùi nhau thaønh moät vaät dò hình, khoù taû vaø khoâng theå tìm thaáy ôû baát cöù ñaâu! Leõ taát nhieân, vieäc naøy laïi laø moät baèng chöùng thuyeát phuïc hôn veà tính caùch chaân thaät cuûa hieän töôïng do baø thöïc hieän so vôùi vieäc taïo ra moät caùi keïp ñöôøng toaøn haûo, vì moät vaät nhö theá coù theå tìm thaáy ôû baát cöù nôi ñaâu.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

235

Moät ñeâm noï, khi phoøng laøm vieäc cuûa chuùng toâi coù ñaày khaùch ñeán vieáng, baø Blavatsky vaø toâi ngoài ñoái dieän nhau ôû hai beân phoøng, baø ra hieäu baûo toâi cho baø möôïn caùi khoen coù maët aán lôùn troøn vaø chaïm loõm saâu maø toâi ñeo toái hoâm aáy ñeå buoäc caùi khaên choaøng coå. Baø caàm laáy noù giöõa hai baøn tay naém chaët, khoâng noùi vôùi ai moät lôøi hay laøm cho ai chuù yù – chæ tröø toâi, vaø xoa hai baøn tay ñoä moät hay hai phuùt, keá ñoù toâi nghe coù tieáng va chaïm cuûa hai vaät baèng kim loaïi. Baø nhìn toâi mæm cöôøi vaø xoøe hai baøn tay ra cho toâi thaáy caùi khoen aán cuûa toâi cuøng vôùi moät caùi khaùc cuõng lôùn baèng nhöng laïi coù moät kieåu khaùc: maët aán naøy laøm baèng caåm thaïch maøu xanh luïc, coøn caùi cuûa toâi laøm baèng loaïi ñaù hoàng maøu maõ naõo. Caùi khoen aáy ñöôïc baø ñeo luoân cho ñeán khi baø töø traàn, vaø sau ñoù noù qua tay baø Annie Besant, ñaõ ñöôïc haøng nghìn ngöôøi nhìn thaáy quen maét. Maët ñaù cuûa noù bò vôõ trong chuyeán haønh trình cuûa chuùng toâi sang AÁn Ñoä, vaø sau ñoù ñöôïc thay moät maët ñaù khaùc ôû Bombay. Trong tröôøng hôïp naøy cuõng vaäy, khoâng moät lôøi naøo trong caâu chuyeän giöõa caùc quan khaùch ñaõ daãn ñeán hieän töôïng naøy; traùi laïi, ngoaøi toâi ra khoâng moät ai bieát vieäc aáy ñaõ xaûy ra! Maõi veà sau naøy moïi ngöôøi môùi ñöôïc toâi keå laïi cho bieát.


236

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

III.

ng Sinnett (Phoù Hoäi tröôûng) coù ghi laïi trong quyeån “Nhöõng ngaãu söï trong cuoäc ñôøi baø Blavatsky” moät caâu chuyeän do oâng Judge keå veà vieäc baø Blavatsky ñaõ taïo ra nhöõng oáng maøu nöôùc cho oâng duøng ñeå veõ moät böùc hoïa Ai Caäp. Toâi cuõng coù maët trong dòp ñoù, vaø coù theå xaùc nhaän nhö moät nhaân chöùng. Vieäc aáy xaûy ra vaøo moät buoåi tröa taïi “Laït-ma Vieän”. OÂng Judge ñang veõ cho baø Blavatsky moät böùc tranh veà moät chuyeän thaàn thoaïi Ai Caäp, nhöng khoâng theå hoaøn taát coâng vieäc vì thieáu maøu. Baø Blavatsky hoûi oâng caàn nhöõng maøu gì, vaø sau khi oâng traû lôøi, baø beøn böôùc ñeán gaàn caây ñaøn döông caàm ñaët ôû saùt vaùch töôøng, roài hai tay naâng vaït aùo leân döôøng nhö ñeå höùng moät vaät gì. Keá ñoù, baø buoâng vaït aùo vaø truùt leân treân baøn ngay tröôùc maët oâng Judge möôøi ba loï boät maøu khoâ hieäu Winsor vaø Newton, trong soá ñoù coù nhöõng maøu maø oâng caàn duøng. Moät luùc sau ñoù, oâng Judge noùi oâng muoán coù moät ít sôn vaøng thaät. Baø Blavatsky baûo oâng haõy ñi laáy moät caùi ñóa trong phoøng aên. OÂng laøm theo, khi aáy baø môùi baûo oâng ñöa cho baø caùi chìa khoùa cöûa baèng ñoàng, roài baø coï maïnh caùi chìa khoùa leân maët ñóa. Sau ñoù moät


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

237

laùt, chuùng toâi thaáy treân maët ñóa coù phuû moät lôùp sôn vaøng thaät baèng kim loaïi thuaàn tuùy. Toâi hoûi baø veà taùc duïng cuûa caùi chìa khoùa trong cuoäc thí nghieäm naøy, baø noùi raèng tinh hoa hay linh hoàn cuûa chaát ñoàng ñöôïc caàn duøng nhö moät trung taâm haït nhaân ñeå qui tuï töø trong tieân thieân khí (Akāsha) nhöõng nguyeân töû cuûa baát kyø chaát kim loaïi naøo maø baø muoán phoùng xuaát. Cuõng vì lyù do ñoù, baø ñaõ caàn duøng ñeán caùi khoen ñoàng coù caån maët ñaù cuûa toâi laøm khí cuï ñeå taïo neân moät caùi khoen khaùc cho baø duøng trong dòp tröôùc ñaây. Phaûi chaêng ñoù chính laø nguyeân taéc ñöôïc aùp duïng trong thuaät luyeän chì thaønh vaøng vaø chuyeån hoùa kim loaïi cuûa caùc nhaø luyeän kim thuaät thôøi xöa maø ngöôøi ta thöôøng noùi ñeán? Toâi nghó nhö vaäy, vì coù truyeàn thuyeát cho raèng thuaät ñoù vaãn ñöôïc bieát roõ trong caùc giôùi ñaïo só, thuaät só hieän coøn soáng ôû AÁn Ñoä ngaøy nay. Hôn nöõa, nhöõng khaùm phaù gaàn ñaây cuûa nhaø baùc hoïc William Crookes veà söï caáu taïo cuûa caùc nguyeân toá (element) phaûi chaêng ñaõ ñöa khoa hoïc hieän ñaïi ñeán moät ñieåm caän keà vôùi lyù thuyeát aâm döông töø ngaøn xöa cuûa phöông Ñoâng? (cuõng töông ñöông vôùi purusha vaø prakriti cuûa trieát hoïc AÁn Ñoä). Vaø phaûi chaêng theo lyù thuyeát aâm döông thì nhöõng nguyeân toá cuûa moät kim loaïi coù theå ñöôïc


238

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

chuyeån sang nhöõng caùch keát hôïp môùi ñeå taïo thaønh moät kim loaïi khaùc, vaø ñieàu naøy coù theå thöïc hieän baèng caùch söû duïng naêng löïc maïnh meõ cuûa yù chí? Khoa hoïc vaät lyù vaãn chöa thöïc hieän ñöôïc ñieàu naøy, duø raèng baèng caùch söû duïng nhöõng naêng löïc voâ cuøng lôùn lao cuûa doøng ñieän. Nhöng ñieàu voâ cuøng khoù khaên ñoái vôùi caùc nhaø baùc hoïc, hoaøn toaøn tuøy thuoäc nôi taùc ñoäng cuûa nhöõng söùc maïnh vaät chaát thoâ keäch, laïi coù theå raát deã daøng ñoái vôùi baäc ñaïo gia bieát söû duïng khaû naêng cuûa tinh thaàn nhö moät khí cuï taùc ñoäng höõu hieäu. Thaät vaäy, ñoù chính laø caùi quyeàn naêng saùng taïo neân vuõ truï. Giaùo sö Crookes noùi: “Toâi tin chaéc raèng söï khaûo cöùu söu taàm raùo rieát khoâng giaùn ñoaïn seõ ñöôïc ñeàn buø xöùng ñaùng baèng moät tia saùng chieáu roïi vaø nhöõng ñieàu huyeàn bí cuûa thieân nhieân maø hieän nay khoâng ai coù theå hình dung ñöôïc.” Lôøi noùi naøy nhö moät döï baùo veà moät ngaøy mai töôi saùng hôn, khi caùc nhaø baùc hoïc seõ thaáy raèng phöông phaùp qui naïp cuûa hoï laøm taêng theâm gaáp traêm laàn nhöõng söï khoù khaên trong vieäc tìm hieåu nhöõng ñieàu huyeàn bí cuûa thieân nhieân. Hoï seõ thaáy raèng ñieåm then choát cuûa moïi ñieàu huyeàn bí ñeàu naèm trong söï hieåu bieát veà tinh thaàn, vaø con ñöôøng ñöa ñeán söï hieåu bieát ñoù khoâng phaûi laø vöôït qua caùc phoøng thí nghieäm, maø


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

239

phaûi vöôït qua nhöõng khoù khaên trôû ngaïi nhieàu hôn nöõa, ñöôïc döïng leân bôûi loøng tham lam, ích kyû, ñöôïc duy trì baèng naêng löôïng cuûa söï ñam meâ, vaø boäc phaùt döõ doäi do duïc voïng. Chæ khi naøo tinh thaàn ñöôïc nhìn nhaän nhö yeáu toá toái thöôïng trong söï caáu taïo caùc nguyeân toá vaø trong söï saùng taïo vuõ truï thì nhöõng hieän töôïng kyø bí nhö cuûa baø Blavatsky môùi ñöôïc xem laø quan troïng vaø chính xaùc nhö nhöõng söï kieän khoa hoïc, chöù khoâng chæ laø nhöõng troø aûo thuaät doái traù hay nhöõng pheùp laï ñeå laøm meâ hoaëc nhöõng keû khôø daïi deã tin!


240

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

BÖÙC PHOÙNG HOÏA THEÅ VÍA CUÛA S. MOSES (1831 - 1891)


241

CHÖÔNG MÖÔØI HAI PHOÙNG AÛNH

T

rong quyeån “Modern Egyptians”, taùc giaû Lane coù thuaät chuyeän moät thanh nieân ñeán vieáng moät ñaïo só Ai Caäp vaø ñöôïc chöùng kieán nhöõng naêng löïc thaàn bí cuûa vò naøy. Luùc aáy, ngöôøi cha cuûa anh ta ôû xa vaø ñang ñau yeáu, anh ta beøn yeâu caàu vò ñaïo só laøm caùch naøo ñeå anh ta coù theå nhaän ñöôïc tin töùc cuûa ngöôøi cha. Vò ñaïo só baèng loøng, baûo anh ta vieát thö cho cha ñeå hoûi thaêm tin töùc. Khi ngöôøi thanh nieân vieát thö xong vaø trao cho vò ñaïo só, oâng lieàn ñeå böùc thö aáy döôùi caùi goái döïa löng cuûa oâng. Ñoä moät laùt, vò ñaïo só thoø tay döôùi goái cuõng ôû ngay choã aáy, laáy ra moät böùc thö traû lôøi, do chính tay cuûa ngöôøi cha vieát vaø nieâm phong baèng con daáu rieâng cuûa oâng aáy. Cuõng do lôøi yeâu caàu cuûa ngöôøi thanh nieân, vò ñaïo só môøi nhöõng quan khaùch coù maët luùc aáy duøng caø pheâ. Khi doïn ra thì caø pheâ ñöôïc ñöïng trong nhöõng cheùn nhoû loaïi ñaëc bieät cuûa cha y thöôøng duøng haèng ngaøy, ôû moät laøng heûo laùnh caùch ñoù raát xa! Moät buoåi toái noï, baø Blavatsky cuõng ñaõ thöïc hieän moät vieäc töông töï nhö theá. Luùc aáy, toâi ñang muoán thænh yù moät vò chaân sö veà moät vaán ñeà. Baø baûo toâi vieát


242

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

nhöõng gì toâi muoán hoûi, boû vaøo moät bao thö daùn kín, vaø ñeå bao thö aáy ôû moät choã maø toâi coù theå nhìn thaáy. Ñieàu naøy coù veû nhö coøn cao tay hôn caû vò ñaïo só Ai Caäp, vì oâng ta ñaõ giaáu böùc thö döôùi goái, ngöôøi thanh nieân kia khoâng nhìn thaáy ñöôïc. Toâi ñaët böùc thö leân caùi keä phía treân loø söôûi, phía sau caùi ñoàng hoà, moät nöûa bao thö nhoâ ra ñeå toâi coù theå nhìn thaáy. Baø Blavatsky vaø toâi tieáp tuïc noùi chuyeän veà nhieàu vaán ñeà trong khoaûng chöøng moät tieáng ñoàng hoà, keá ñoù baø noùi raèng thö traû lôøi cho toâi ñaõ ñeán. Toâi beøn laáy caùi bao thö treân keä, nhaän thaáy caùi bao vaãn daùn kín vaø coøn nguyeân nieâm, nhöng trong ñoù laø böùc thö toâi vieát luùc naõy keøm theo thö traû lôøi cuûa chaân sö vôùi tuoàng chöõ quen thuoäc cuûa ngaøi. Böùc thö traû lôøi ñöôïc vieát treân moät loaïi giaáy maøu xanh raát laï maø toâi bieát chaéc laø khoâng heà coù ôû trong nhaø. Luùc aáy, chuùng toâi ñang ôû New York, coøn chaân sö thì ôû taän beân chaâu AÙ. Hieän töôïng naøy thuoäc veà moät loaïi maø toâi nhìn nhaän raèng khoâng theå coù söï giaû traù, phænh löøa. Moät buoåi toái, vaøo muøa thu naêm 1876, baø Blavatsky vaø toâi ñang ngoài ñoái dieän nhau nôi baøn laøm vieäc nhö thöôøng leä ñeå soaïn boä “Veùn maøn Isis”. Chuùng toâi baøn veà vaán ñeà xuaát vía, xuaát hoàn. Hoài ñoù, vì chöa quen thuoäc vôùi nhöõng danh töø chuyeân moân, neân söï giaûi thích cuûa baø veà nhöõng vaán ñeà khoa hoïc khoâng ñöôïc


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

243

roõ raøng, chính xaùc laém, vaø toâi thaáy raát khoù hieåu. Sau cuøng, baø laáy thí duï cuûa Stainton Moses, ngöôøi baïn cuûa chuùng toâi luùc aáy ñang luyeän pheùp xuaát hoàn baèng caùch duøng söùc maïnh cuûa yù chí. Baø ñeà nghò seõ chæ cho toâi thaáy trong moät böùc aûnh keát quaû coâng phu tu luyeän cuûa Stainton Moses, vaø noùi roài baét tay ngay vaøo vieäc. Baø ñöùng daäy keùo trong moät hoäc tuûœ laáy ra moät cuoän vaûi satin traéng, ñaët treân baøn vaø caét laáy moät mieáng khoaûng baèng trang giaáy. Keá ñoù, baø caát cuoän vaûi vaøo choã cuõ vaø ngoài laïi baøn. Baø ñaët beà maët maûnh vaûi satin uùp xuoáng baøn, laáy moät tôø giaáy thaám coøn nguyeân veïn phuû leân treân, vaø choáng khuyûu tay leân ñoù. Roài baø vaán moät ñieáu thuoác laù vaø baät dieâm queït huùt thuoác. Ñoä moät laùt, baø yeâu caàu toâi ñem cho baø moät ly nöôùc. Toâi toû yù saün loøng, nhöng coøn ñöa ra moät caâu hoûi ñeå laøm trì hoaõn thôøi giôø. Trong khi ñoù, toâi vaãn chaêm chuù nhìn mieáng vaûi loù ra döôùi tôø giaáy thaám. Thaáy toâi vaãn ñöùng yeân moät choã, baø hoûi sao toâi khoâng laáy cho baø ly nöôùc laïnh maø coøn ñôïi gì nöõa? Toâi noùi: “Toâi coøn ñôïi xem baø saép laøm gì vôùi mieáng vaûi ñoù.” Baø nhìn toâi vôùi caùi nhìn traùch moùc, döôøng nhö baø thaáy raèng toâi coøn nghi nan, khoâng troïn tin ñeå baø ngoài moät mình vôùi mieáng vaûi satin. Keá ñoù, baø ñeå hai tay xuoáng tôø giaáy thaám vaø noùi: “Toâi seõ coù ngay, ngay baây giôø!” Noùi xong, baø laáy tôø


244

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

giaáy thaám ra, laät mieáng vaûi satin leân vaø ñöa cho toâi. Baïn ñoïc haõy thöû töôûng töôïng söï ngaïc nhieân cuûa toâi khi aáy! Treân beà maët mieáng vaûi, toâi thaáy moät böùc aûnh maøu thaät laø ñoäc ñaùo, phi thöôøng. Ñoù laø moät böùc chaân dung raát kheùo cuûa Stainton Moses, göông maët raát gioáng nhö böùc hình chuïp cuûa y ñang treo treân töôøng. Töø treân ñænh ñaàu toûa ra nhöõng tia saùng nhö löûa coù aùnh vaøng, ôû nhöõng nôi bí huyeät tim vaø roán, cuõng xeït ra nhöõng tia löûa ñoû vaøng gioáng nhö vaäy, nhìn gioáng nhö nhöõng hoûa dieäm sôn ñang phun löûa. Phaàn ñaàu vaø ngöïc bao phuû trong moät vaàng haøo quang gioáng nhö ñaùm maây troâi maøu xanh döông, raûi raùc laám taám nhöõng veät nhoû maøu vaøng aùnh. Coøn phaàn döôùi thaân mình bao phuû cuõng nhöõng ñaùm maây troâi maøu hoàng vaø xaùm ñuïc, töùc laø nhöõng haøo quang coù tính chaát naëng tröôïc, thaáp keùm hôn phaàn treân. Hoài ñoù toâi chöa bieát gì veà nhöõng luaân xa (chakram), hay bí huyeät trong cô theå con ngöôøi, ñöôïc ñeà caäp ñeán trong kinh Yoga Shastras cuûa AÁn Ñoä, moät vaán ñeà quen thuoäc ñoái vôùi caùc moân ñeä cuûa Ñaïo sö Patanjali. Bôûi vaäy, toâi khoâng hieåu yù nghóa cuûa hai con troát xoaùy boác löûa treân choã tim vaø roán; nhöng veà sau khi toâi ñaõ hieåu bieát veà vaán ñeà naøy thì böùc aûnh treân vaûi satin naøy caøng taêng theâm giaù trò ñoái vôùi toâi, vì noù chæ ra raèng nhaø huyeàn hoïc taïo ra noù ñaõ bieát raèng trong pheùp xuaát vía ra khoûi xaùc thaân, haønh giaû phaûi taäp


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

245

trung yù chí laàn löôït nôi caùc luaân xa hay bí huyeät, vaø söï taùch rôøi theå vía ñöôïc hoaøn thaønh vôùi söï luaân phieân thöùc ñoäng moãi luaân xa theo thöù töï tröôùc sau. Theo choã toâi hieåu thì Stainton Moses ñaõ laøm thí nghieäm naøy nhö moät cuoäc khaûo saùt thuoäc veà lyù trí hôn laø moät pheùp tu luyeän taâm linh, vì phaàn haøo quang treân ñaàu y coù hình daùng roõ reät coøn nhöõng phaàn khaùc trong theå vía cuûa y haõy coøn trong traïng thaùi lu môø, hoãn ñoän chöù chöa oån ñònh ñeå töôïng hình moät caùch roõ raøng. Nhöõng ñaùm maây maøu xanh döông chæ tính chaát tònh khieát chöù khoâng coù söï long lanh choùi raïng nhö haøo quang cuûa moät ngöôøi tieán boä taâm linh, thöôøng ñöôïc dieãn taû laø chieáu saùng raïng ngôøi nhö aùnh baïc. Tuy nhieân, nhöõng ñieåm nhoû maøu vaøng aùnh xuaát hieän raûi raùc treân maøu xanh döông laø nhöõng ñieåm linh quang cuûa tinh thaàn, bieåu loä nhöõng hoaøi baõo taâm linh; coøn nhöõng ñaùm maây môø maøu hoàng vaø xaùm cuûa haøo quang ôû phaàn döôùi thaân mình bieåu loä tính chaát naëng neà oâ tröôïc thuoäc veà phaàn thuù tính cuûa con ngöôøi. Maøu xaùm naøy caøng trôû neân ñuïc ngaàu, u toái vaø xaùm xòt khi phaàn thuù tính cuûa con ngöôøi phaùt trieån troäi hôn phaàn trí tueä, tinh thaàn vaø taâm linh, coøn trong nhöõng ngöôøi hoaøn toaøn sa ñoïa vaøo toäi loãi, truïy laïc ñeán cöïc ñieåm, thì theo nhaän xeùt cuûa nhöõng vò coù thaàn nhaõn, noù trôû neân saäm ñen nhö möïc... Döôùi ñaây laø moät tröôøng hôïp phoùng aûnh khaùc do baø Blavatsky thöïc hieän.


246

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Moät buoåi toái, baø Blavatsky tieáp hai ngöôøi khaùch ôû laïi duøng côm chieàu. Sau böõa aên, chuùng toâi sang phoøng khaùch vaø caâu chuyeän xoay qua vaán ñeà phoùng buùt, phoùng aûnh. Moät ngöôøi khaùch yeâu caàu baø Blavatsky phoùng aûnh cho chuùng toâi xem. Baø hoûi vò aáy muoán coù aûnh cuûa ai, ngöôøi khaùch ñaùp raèng y muoán coù böùc aûnh cuûa moät vò ñaïo só Yoga AÁn Ñoä maø chuùng toâi ñeàu bieát teân vaø ñöôïc caùc chaân sö raát kính neå. Baø Blavatsky böôùc laïi baøn giaáy cuûa toâi, laáy moät tôø giaáy xeù laøm hai phaàn vaø giöõ laáy moät phaàn roài ñeå noù xuoáng maët baøn coù loùt moät tôø giaáy thaám. Keá ñoù, baø laáy con dao goït laáy moät ít boät vieát chì ñeå treân tôø giaáy, roài laáy tay xoa theo hình troøn treân maët giaáy ñoä chöøng moät phuùt, roài baø ñöa keát quaû cho chuùng toâi xem. Treân tôø giaáy laø böùc chaân dung mong öôùc cuûa ngöôøi khaùch, ngoaøi tính caùch phoùng aûnh kyø dieäu, noù coøn laø moät taùc phaåm myõ thuaät raát thaàn tình. Hoïa só veõ chaân dung noåi tieáng ôû Myõ laø Le Clear ñaõ ñaùnh giaù raèng böùc aûnh naøy thaät ñoäc ñaùo, vôùi moät ngheä thuaät sieâu ñaúng maø khoâng moät hoïa só naøo trong giôùi quen bieát cuûa oâng coù theå thöïc hieän... Vò Yogi ñöôïc trình baøy ñang trong ñaïi ñònh (samādhi), ñaàu hôi nghieâng sang moät beân, ñoâi maét khoâng nhìn ra ngoaïi caûnh maø nhö höôùng vaøo noäi taâm, toaøn thaân döôøng nhö khoâng coøn tri giaùc...


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

247

Vò naøy teân laø Tiravala, voán laø moät trieát gia raát ñöôïc quí troïng ôû Mylapore, moät laøng ôû ngoaïi thaønh Madras, vaø laø vò baûo trôï tinh thaàn cuûa nhöõng ngöôøi ngheøo khoå, haï tieän, thuoäc giai caáp “baát khaû tieáp xuùc” (Pariah). Veà vaán ñeà oâng ta coù coøn ôû trong xaùc thaân hay khoâng, toâi khoâng theå bieát chaéc, nhöng theo lôøi baø Blavatsky thöôøng noùi veà oâng ta, thì toâi ñoaùn raèng oâng ta coøn soáng. Tuy nhieân, ñieàu naøy coù veû khoù tin ñoái vôùi taát caû moïi ngöôøi, tröø ra ñoái vôùi ngöôøi AÁn Ñoä, vì ngöôøi ta noùi raèng nhaø Yogi naøy ñaõ töøng vieát ra boä Kinh “Kural” baát huû caùch ñaây khoaûng moät ngaøn naêm! ÔÛ mieàn Nam AÁn, oâng ta ñöôïc xem nhö moät trong nhöõng vò ñaïo só ñaõ phaùt hueä vaø ñaéc phaùp thaàn thoâng, vaø cuøng vôùi möôøi baûy vò ñaïo só ñaéc ñaïo khaùc hieän ñang coøn soáng treân caùc vuøng nuùi Tirupati vaø Nilgiri vôùi söù maïng baûo trôï, chaêm soùc veà phaàn taâm linh cho con ngöôøi. Tuy mai danh aån tích, caùc vò aáy vaãn söû duïng quyeàn naêng yù chí maïnh meõ cuûa mình ñeå trôï giuùp nhöõng tu só chaân chính vaø nhöõng ngöôøi phuïng söï vò tha, vì tình thöông nhaân loaïi. Khi toâi nhôù laïi vieäc cuõ ñeå vieát taäp hoài kyù naøy, toâi ghi nhaän laø treân ñaàu vò ñaïo só khoâng thaáy coù haøo quang taâm linh, tuy raèng nhöõng giai thoaïi do baø Blavatsky keå laïi veà nhaø ñaïo só ñaõ xaùc nhaän quan nieäm cuûa nhöõng ngöôøi AÁn Ñoä aùi moä oâng raèng nhaø


248

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Yogi naøy laø moät vò chaân tu coù trình ñoä taâm linh cao caû vaø ñaïo haïnh raát tinh thaâm. Ñieàu ghi nhaän treân cuõng ñuùng vôùi böùc chaân dung ñaàu tieân cuûa chaân sö do hoïa só Harrisse veõ taïi New York, trong ñoù cuõng khoâng thaáy haøo quang. Ít nhaát trong tröôøng hôïp naøy, toâi coù theå chöùng minh laø böùc aûnh gioáng nhö thaät, cuõng nhö nhöõng ngöôøi khaùc ñaõ töøng coù dieãm phuùc nhìn thaáy ngaøi. Töø laâu, toâi vaãn mong öôùc coù moät böùc aûnh cuûa Sö Phuï toâi ñeå treo trong phoøng vaø chieâm ngöôõng neáu toâi khoâng coù dieãm phuùc ñöôïc hoäi kieán vôùi ngaøi trong kieáp naøy. Bôûi vaäy, toâi ñaõ yeâu caàu baø Blavatsky phoùng hoïa cho toâi moät böùc aûnh cuûa chaân sö vaø baø höùa seõ laøm khi coù dòp thuaän tieän. Trong tröôøng hôïp naøy, baø khoâng ñöôïc pheùp tröïc tieáp phoùng aûnh cho toâi, maø moät phöông phaùp giaûn dò hôn vaø raát lyù thuù ñöôïc aùp duïng: moät ngöôøi hoïa só thöôøng, khoâng phaûi laø ñoàng töû hay ñaïo sinh Huyeàn moân, ñöôïc yeâu caàu hoïa böùc chaân dung cuûa ngaøi cho toâi nhöng oâng ta khoâng bieát mình ñang laøm gì. Ñoù laø moät hoïa só taøi töû, oâng Harrisse, moät ngöôøi Phaùp vaø laø baïn cuûa chuùng toâi. Moät buoåi toái, khi chuùng toâi ñang troø chuyeän xoay quanh vaán ñeà AÁn Ñoä vaø loøng duõng caûm cuûa nhöõng ngöôøi daân Rajput, baø Blavatsky noùi nhoû vôùi toâi raèng baø seõ yeâu caàu hoïa só naøy veõ chaân dung Sö Phuï chuùng toâi neáu toâi coù theå cung öùng vaät lieäu.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

249

Trong nhaø khoâng coù saün ñoà hoïa cuï, toâi lieàn ñeán tieäm taïp hoùa gaàn beân vaø mua moät tôø giaáy loaïi ñaëc bieät cuøng vôùi vaøi caây vieát chì. Ngöôøi chuû tieäm goùi chung caùc moùn laïi thaønh moät goùi ñöa cho toâi qua quaày haøng, toâi traû y moät ñoàng tieàn trò giaù naêm möôi xu vaø böôùc ra. Khi veà tôùi nhaø, toâi vöøa môû goùi ra thì coù hai ñoàng tieàn, moãi ñoàng hai möôi laêm xu, töø trong goùi rôi xuoáng saøn gaïch! Thaät roõ raøng laø chaân sö coá yù taëng toâi böùc chaân dung cuûa ngaøi maø khoûi phaûi toán tieàn! Khi ñoù, baø Blavatsky yeâu caàu hoïa só Harrisse haõy veõ dieän maïo cuûa moät vò tuø tröôûng AÁn Ñoä, tuøy theo quan nieäm cuûa oâng ta. Ngöôøi hoïa só noùi y khoâng hình dung ñöôïc trong trí laø phaûi veõ nhö theá naøo, vaø muoán ñoåi qua moät ñeà taøi khaùc. Nhöng thaáy toâi cöù khaêng khaêng moät möïc ñoøi hoûi, oâng ta môùi veõ thöû moät ñaàu ngöôøi AÁn Ñoä. Baø Blavatsky ra daáu cho toâi haõy ngoài yeân ôû phía beân kia gian phoøng, coøn baø ñeán ngoài gaàn beân ngöôøi hoïa só vaø laúng laëng huùt thuoác laù. Thænh thoaûng, baø roùn reùn ñi ñeán sau löng ngöôøi hoïa só döôøng nhö ñeå xem oâng ta laøm vieäc, nhöng vaãn im laëng khoâng noùi gì cho ñeán ñoä moät giôø sau, khi böùc hoïa ñaõ veõ xong. Toâi caùm ôn nhaø hoïa só khi nhaän böùc chaân dung, ñem loäng khuoân vaø treo trong phoøng nguû cuûa toâi. Nhöng moät vieäc laï luøng ñaõ xaûy ra. Sau khi chuùng toâi ngaém nhìn laàn cuoái cuøng vaø baø Blavatsky caàm laáy


250

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

ñeå ñöa cho toâi, thì chöõ kyù baèng aùm hieäu cuûa chaân sö ñoät nhieân hieän treân böùc aûnh. Ñoù laø moät caùch bieåu thò söï coù maët vaø buùt tích cuûa ngaøi treân böùc hoïa, vaø ñieàu naøy caøng laøm taêng theâm giaù trò moùn quaø quí baùu maø ngaøi taëng cho toâi. Nhöng hoài ñoù toâi khoâng bieát laø böùc chaân dung coù gioáng Sö Phuï toâi hay khoâng, vì toâi chöa töøng nhìn thaáy ngaøi bao giôø. Veà sau, khi toâi ñöôïc gaëp ngaøi, toâi môùi nhaän thaáy raèng böùc hoïa aáy thaät gioáng, vaø hôn nöõa toâi coøn ñöôïc ngaøi taëng cho caùi khaên vaán ñaàu maø nhaø hoïa só taøi töû ñaõ veõ trong böùc hoïa. Ñaây quaû laø moät tröôøng hôïp chuyeån di tö töôûng, do ñoù hình aûnh cuûa moät ngöôøi vaéng maët ñöôïc ñöa vaøo taâm thöùc cuûa moät ngöôøi hoaøn toaøn xa laï. Hình aûnh ñoù coù ñi xuyeân qua tö töôûng cuûa baø Blavatsky hay khoâng? Toâi nghó raèng coù. Tuy nhieân, vôùi söï khaùc bieät laø trí nhôù cuûa baø Blavatsky cung öùng böùc chaân dung caàn ñöôïc chuyeån ñi qua taâm trí cuûa oâng Harrisse, vaø nhôø moät khaû naêng kyø dieäu, baø ñaõ laøm ñieàu naøy moät caùch tröïc tieáp maø khoâng caàn phaûi qua moät vaät trung gian, nghóa laø khoâng caàn veõ tröôùc hình maãu treân moät taám bìa, ñeå cho baø hình dung trong trí roài môùi chuyeån qua taâm trí ngöôøi hoïa só.


251

CHÖÔNG MÖÔØI BA XUAÁT HOÀN

T

aát caû nhöõng lyù thuyeát vaø suy luaän veà tính chaát löôõng theå cuûa con ngöôøi, nghóa laø cho raèng ngoaøi caùi theå xaùc vaät chaát höõu hình naøy coøn coù moät theå vía, leõ taát nhieân phaûi ñoøi hoûi baèng chöùng cuï theå tröôùc khi coù theå ñöa vaán ñeà ñi xa hôn. Ñoái vôùi nhöõng ñaàu oùc duy vaät, ñaây laø moät vaán ñeà baát thöôøng vaø khoù tin ñeán noãi haàu nhö bò gaït phaêng ñi nhö moät vieäc haõo huyeàn, thay vì taïm chaáp nhaän nhö moät giaû thuyeát ñeå tieáp tuïc khaûo cöùu. Thaät vaäy, ñoù laø thaùi ñoä cuûa caùc nhaø khoa hoïc thoâng thöôøng, vaø khi moät nhaø khaûo cöùu can ñaûm hôn ngöôøi bình thöôøng khaúng ñònh ñieàu ñoù nhö söï tin töôûng cuûa oâng ta thì thöôøng bò xem laø thieáu söï deø daët, thaän troïng cuûa moät nhaø khoa hoïc chaân chính, chöa keå ñeán vieäc coù theå laøm troø cöôøi cho moïi ngöôøi nhö keû chuû tröông moät lyù thuyeát baáp beânh, mô hoà. Tuy nhieân, coù nhieàu taùc phaåm roõ raøng chính xaùc nhö cuûa D’Assier vaø cuûa caùc taùc giaû khaùc ñaõ ñöôïc coâng boá vaøo nhöõng thôøi gian khaùc nhau, trình baøy nhöõng söï kieän vöõng chaéc khoâng theå choái caõi, duø nghe


252

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

qua coù veû raát khoù tin. Vaán ñeà naøy hieän nay ñaõ ñöôïc chöùng minh treân moät qui moâ roäng lôùn bôûi söï söu taäp haøng nghìn hieän töôïng ñaõ ñöôïc quan saùt kyõ löôõng; vaø nay döôøng nhö ñaõ ñeán luùc maø nhaø sieâu hình hoïc naøo khoâng bieát ñeán nhöõng söï kieän ñoù thì khoâng theå ñöôïc xem laø baäc thaày ñaùng tin caäy cuûa nhaân loaïi. Nhöng cho duø coù raát nhieàu baèng chöùng doàn daäp keå treân laøm thoûa maõn lyù trí, nhöng söï thaät veà theå vía vaø khaû naêng taùch rôøi noù ra khoûi theå xaùc chæ coù theå bieát ñöôïc baèng moät trong hai caùch: hoaëc nhìn thaáy theå vía cuûa ngöôøi khaùc, hoaëc töï mình xuaát vía vaø ngaém nhìn theå xaùc cuûa chính mình nhö moät ñoái töôïng khaùch quan. Chæ vôùi moät trong hai loaïi kinh nghieäm ñoù ngöôøi ta môùi coù theå noùi raèng mình bieát, vaø khi coù ñuû caû hai thì söï hieåu bieát aáy môùi thaät laø tuyeät ñoái vaø khoâng theå lay chuyeån. Toâi coù ñuû caû hai loaïi kinh nghieäm treân, vì theá toâi coù theå laøm nhaân chöùng vaø chöùng minh söï thaät ñeå giuùp ñôõ cho söï hieåu bieát cuûa caùc baïn ñoàng moân. Toâi chæ keå sô qua nhöõng tröôøng hôïp maø toâi ñaõ nhìn thaáy baø Blavatsky trong theå vía treân moät ñöôøng phoá New York, trong khi caùi xaùc phaøm cuûa baø ñang ôû Philadelphia. Toâi cuõng nhìn thaáy moät ngöôøi baïn khaùc trong theå vía ôû New York trong khi thaân xaùc


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

253

anh ta ñang ôû moät tieåu bang thuoäc mieàn Nam, caùch ñoù nhieàu traêm daëm. Nhöõng laàn khaùc, toâi nhìn thaáy moät vò chaân sö trong moät chuyeán xe löûa vaø treân moät chieác taøu ôû Myõ, maø thaät söï luùc aáy thaân xaùc ngaøi ñang ôû taän beân chaâu AÙ. Coù laàn taïi Jummu toâi nhaän ñöôïc moät böùc ñieän tín cuûa baø Blavatsky göûi töø Madras,1 vaø do moät vò chaân sö ñích thaân ñöa cho toâi. Khi ñoù ngaøi hoùa thaân trong boä trang phuïc moät ngöôøi ñöa thö cuûa Böu ñieän tænh Kashmir, vaø moät luùc sau ngaøi ñoät nhieân maát daïng döôùi aùnh traêng raèm khi toâi böôùc ra cöûa ñeå nhìn theo ngaøi. Moät laàn khaùc, treân caàu Worli ôû Bombay toâi ñöôïc gaëp moät vò chaân sö vaøo buoåi chieàu noùng böùc, khi baø Blavatsky vôùi moät ngöôøi baïn laø Damodar vaø toâi ñang ngoài treân xe ngöïa ñi doïc theo bôø bieån ñeå hoùng maùt. Khi ñoù, toâi thaáy ngaøi töø xa ñi veà phía chuùng toâi, ñeán gaàn moät beân chieác xe, ñaët baøn tay ngaøi treân baøn tay baø Blavatsky, roài quay löng böôùc ñi vaø thình lình bieán maát khoûi taàm maét chuùng toâi giöõa con ñöôøng loùt ñaù, chung quanh khoâng heà coù moät goác caây, buïi raäm hay chöôùng ngaïi vaät naøo coù theå laøm che khuaát hình daïng cuûa ngaøi. 1

Madras hay Chennai, moät thaønh phoá ôû mieàn ñoâng nam AÁn Ñoä, thuû phuû cuûa bang Tamil Nādu.


254

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Toâi xin thoâng qua nhöõng söï vieäc keå treân vaø nhöõng kinh nghieäm khaùc nöõa ñeå baét ñaàu keå moät chuyeän raát quan troïng, coù aûnh höôûng quyeát ñònh ñoái vôùi cuoäc ñôøi toâi. Chuyeän naøy ñaõ ñöôïc keå laïi ôû nôi khaùc, nhöng caàn ñöôïc nhaéc laïi ôû ñaây, vì noù laø moät trong nhöõng nguyeân nhaân chính ñaõ laøm toâi töø boû cuoäc soáng theá gian ñeå tìm thaáy queâ höông tinh thaàn cuûa toâi beân xöù AÁn Ñoä. Bôûi ñoù, noù cuõng laø moät trong nhöõng yeáu toá chính cuûa vieäc xaây döïng Hoäi Thoâng thieân hoïc Theá giôùi. Toâi khoâng noùi raèng neáu khoâng coù vieäc naøy thì toâi ñaõ khoâng sang AÁn Ñoä, vì thaät ra laø trong thaâm taâm toâi ñaõ muoán sang ñoù töø laâu, keå töø khi toâi ñöôïc bieát veà aûnh höôûng tinh thaàn cuûa AÁn Ñoä ñoái vôùi theá giôùi, vaø trieån voïng taâm linh cuûa xöù aáy trong töông lai. Moät nieàm mong öôùc cuoàng nhieät khoâng theå daäp taét ñaõ chieám laáy toâi vaø thuùc ñaåy toâi ñi ñeán giaûi ñaát laønh cuûa caùc chaân sö vaø chö Phaät, töùc laø nôi thaùnh ñòa cuûa theá giôùi. Nhöng toâi vaãn chöa thaáy roõ con ñöôøng vaïch saün ñeå caét ñöùt moïi moái lieân heä troùi buoäc vôùi nöôùc Myõ, vaø do ñoù toâi ñaønh phaûi taïm gaùc moïi döï tính ñeå chôø ñeán khi coù moät “dòp thuaän tieän”. Nhöng ñieàu naøy laïi thöôøng khoâng bao giôø ñeán vôùi nhöõng ngöôøi trì treä, do döï vaø chæ bieát chôø ñôïi thôøi cô. Tuy nhieân, söï vieäc quan troïng noùi treân ñaõ giaûi quyeát ñònh meänh cuûa toâi. Trong khoaûnh khaéc, moïi söï


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

255

nghi ngôø ñeàu tieâu tan nhö maây khoùi, moät vieãn aûnh xuaát hieän roõ raøng ñaõ chæ ñöôøng cho toâi, vaø tröôùc khi trôøi saùng sau moät ñeâm khoâng nguû, toâi baét ñaàu thaûo keá hoaïch cuï theå vaø thu xeáp moïi vieäc. Vieäc aáy xaûy ra nhö sau: Coâng vieäc soaïn boä “Veùn maøn Isis” ñeâm hoâm aáy ñaõ xong, toâi chuùc baø Blavatsky nguû ngon giaác vaø trôû veà phoøng rieâng. Toâi ñoùng cöûa caån thaän nhö thöôøng leä vaø coøn ngoài xem saùch ñeán khuya. Quyeån saùch toâi xem, neáu toâi nhôù khoâng nhaàm thì laø quyeån “Du lòch xöù Yucatan” cuûa Stephens. Daàu sao, ñoù chaéc chaén khoâng phaûi laø saùch noùi veà chuyeän lieâu trai hay loaïi saùch coù taùc duïng kheâu gôïi trí töôûng töôïng cuûa ñoäc giaû khieán ngöôøi ta phaûi nhìn thaáy ma quaùi hieän hình. Toâi ñang chaêm chuù ñoïc saùch trong baàu khoâng khí im laëng. Khoâng coù vieäc gì xaûy ra luùc ban chieàu laøm cho toâi nghó ñeán vieäc nhìn thaáy moät vò chaân sö trong theå vía; toâi khoâng mong muoán hoaëc töôûng töôïng ñeánvieäc aáy, cuõng khoâng heà coù yù mong ñôïi vieäc aáy xaûy ra. Thình lình, trong khi toâi vaãn ñang nhìn vaøo quyeån saùch, toâi chôït thoaùng thaáy moät aùnh saùng nôi khoùe maét beân phaûi cuûa toâi. Toâi quay ñaàu laïi vaø laøm rôi quyeån saùch trong söï ngaïc nhieân khi nhìn thaáy ñöùng söøng söõng giöõa phoøng moät ngöôøi phöông Ñoâng cao lôùn, mình maëc aùo roäng traéng, ñaàu bòt moät chieác khaên baèng luïa traéng coù soïc maøu vaøng lôït. Moät maùi


256

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

toùc daøi vaø ñen huyeàn thoøng xuoáng döôùi chieác khaên chaám ñeán hai vai, moät choøm raâu ñen cheû hai ôû phía döôùi caèm theo kieåu ngöôøi Rajput. Ñoâi maét ngaøi linh ñoäng vaø saùng ngôøi, caùi nhìn vöøa hieàn laønh vöøa nhö soi thaáu taâm hoàn toâi. Ñoù vöøa laø ñoâi maét nghieâm nghò cuûa moät ngöôøi daãn ñaïo vaø moät vò quan toøa, nhöng laïi thoaûng neùt dòu hieàn vaø tình thöông cuûa moät ngöôøi cha ñang nhìn ñöùa con ñang caàn söï höôùng daãn vaø khuyeân baûo. Ngaøi coù moät phong ñoä huøng traùng oai nghi, toaøn thaân ngaøi toaùt ra moät söùc soáng taâm linh cao caû vaø moät söùc maïnh huyeàn bí phi thöôøng, laøm cho toâi caûm thaáy maát bình tónh tröôùc maët ngaøi. Toâi cuùi ñaàu quì xuoáng ñaát ñaûnh leãmoät caùch töï nhieân nhö ngöôøi ta chieâm baùi moät vò thaàn thaùnh hay moät ñaáng thieâng lieâng cao caû. Ngaøi ñaët nheï moät baøn tay treân ñaàu toâi, moät gioïng noùi vöøa eâm dòu vöøa huøng traùng baûo toâi haõy ngoài daäy, vaø khi toâi ngaång maët nhìn leân, thì ngaøi ñaõ an toïa treân moät chieác gheá ôû beân kia baøn. Ngaøi noùi raèng ngaøi ñeán ñaây trong khi toâi ñang gaëp côn khuûng hoaûng vaø caàn ñeán ngaøi; raèng nhöõng vieäc laøm cuûa toâi ñaõ ñöa toâi ñeán ñieåm ñoù; raèng toâi coù troïn quyeàn töï do quyeát ñònh vieäc ngaøi vôùi toâi seõ thöôøng gaëp nhau trong kieáp hieän taïi ñeå cuøng hôïp taùc vì söï lôïi ích cho nhaân loaïi; raèng moät coâng trình lôùn lao vó


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

257

ñaïi seõ phaûi ñöôïc thöïc hieän cho nhaân loaïi, vaø toâi coù quyeàn tham döï vaøo coâng vieäc ñoù neáu toâi muoán; raèng moät sôïi daây nhaân duyeân huyeàn bí, maø ngaøi khoâng theå giaûi thích cho toâi bieát ngay luùc naøy, ñaõ laøm cho baø Blavatsky vaø toâi gaëp gôõ vaø hôïp taùc chaët cheõ vôùi nhau trong kieáp naøy, moät sôïi daây nhaân duyeân voâ cuøng beàn chaët khoâng theå naøo caét ñöùt, duø ñoâi khi noù coù bò caêng thaúng ñeán möùc ñoä naøo. Ngaøi cuõng noùi cho toâi bieát nhieàu ñieàu veà baø Blavatsky maø toâi khoâng tieän noùi ra ñaây, cuøng nhöõng chuyeän coù lieân heä ñeán rieâng toâi, nhöng khoâng can döï gì ñeán ngöôøi khaùc. Ngaøi ngoài ñoù ñaõ bao laâu, toâi cuõng khoâng theå noùi ñöôïc: coù theå laø nöûa giôø hoaëc moät giôø; nhöng xem döôøng nhö chæ coù moät phuùt, tröôùc maët ngaøi, toâi ñaõ maát caû yù thöùc veà thôøi gian. Sau cuøng, ngaøi ñöùng daäy; toâi coøn ñang ngaïc nhieân veà daùng voùc cao lôùn laï thöôøng vaø chieâm ngöôõng caùi phong ñoä huy hoaøng cao caû cuûa ngaøi, thì thình lình moät tö töôûng thoaùng qua ñaàu toâi: “Phaûi chaêng ñaây chæ laø moät aûo aûnh do baø Blavatsky duøng thuaät thoâi mieân taïo ra ñeå ñaùnh löøa mình?” Toâi öôùc mong raèng toâi naém ñöôïc moät vaät cuï theå naøo ñoù ñeå chöùng toû raèng ngaøi ñaõ thaät söï ñeán ñaây, moät vaät maø toâi coù theå caàm treân tay laøm baèng chöùng sau khi ngaøi ñaõ ñi roài. Chaân sö mæm cöôøi moät caùch khoan dung, döôøng nhö ngaøi ñaõ ñoïc ñöôïc tö töôûng cuûa toâi. Ngaøi beøn thaùo


258

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

chieác khaên bòt treân ñaàu ñeå leân baøn, chaøo töø giaõ toâi moät caùch dòu daøng khaû aùi vaø roài... bieán maát! Chieác gheá ngaøi ngoài luùc naõy ñaõ troáng trôn, boû toâi ngoài laïi moät mình vôùi nhöõng caûm xuùc cuûa toâi! Tuy vaäy, toâi khoâng phaûi chæ coù moät mình, vì beân caïnh toâi laø chieác khaên luïa maø chaân sö vöøa ñeå laïi treân baøn, moät baèng chöùng cuï theå vaø chaéc chaén raèng toâi khoâng phaûi ñaõ bò aûo aûnh hay thoâi mieân, maø toâi ñaõ gaëp gôõ taän maët moät trong nhöõng baäc Thaùnh cuûa nhaân loaïi, moät vò chaân sö cao caû. Phaûn öùng töï nhieân tröôùc heát cuûa toâi laø chaïy sang ñaäp cöûa phoøng baø Blavatsky vaø thuaät cho baø nghe kinh nghieäm huyeàn dieäu cuûa toâi. Baø raát laáy laøm vui möøng maø nghe caâu chuyeän cuõng nhö toâi ñaõ raát sung söôùng maø thuaät laïi. Toâi trôû veà phoøng ngoài suy nghó trieàn mieân vaø thöùc luoân tôùi saùng. Ñeâm ñoù toâi ñaõ suy nghó raát nhieàu vaø coù nhöõng quyeát ñònh quan troïng. Nhöõng tö töôûng vaø quyeát ñònh cuûa toâi trong ñeâm ñoù ñaõ ñöa toâi ñeán vôùi nhöõng hoaït ñoäng Hoäi Thoâng thieân hoïc trong suoát quaõng ñôøi coøn laïi, vaø moät loøng trung thaønh ñoái vôùi caùc ñaáng chaân sö ñaõ naâng ñôõ phong traøo Thoâng thieân hoïc vôùi nhöõng baøn tay voâ hình, moät loøng trung kieân nhö saét ñaù maø nhöõng söï va chaïm phuõ phaøng vaø thaát voïng ñaéng cay, ñau khoå nhaát cuõng khoâng bao giôø laøm lung laïc ñöôïc.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

259

Töø ñoù veà sau, toâi ñaõ coù dieãm phuùc ñöôïc hoäi ngoä nhieàu laàn vôùi ñaáng chaân sö treân vaø nhöõng vò chaân sö khaùc nöõa. Nhöng thaät khoâng ích gì maø laëp laïi nhöõng kinh nghieäm khaùc töông töï, toâi nghó raèng caâu chuyeän treân ñaây laø moät thí duï ñieån hình vaø daõ quaù ñuû. Nhöõng ngöôøi keùm may maén hôn toâi coù theå nghi ngôø chuyeän naøy, nhöng thaät söï laø nhôø ñoù maø toâi ñaõ bieát. Vôùi lyù töôûng thaønh thaät trong moïi chuyeän, toâi phaûi keå laïi caû moät söï nghi ngôø veà lôøi keå cuûa toâi nhö moät nhaân chöùng cuûa hieän töôïng keå treân. Hoài naêm 1884, toâi ñöôïc môøi laøm nhaân chöùng tröôùc moät phieân hoïp UÛy ban ñaëc bieät cuûa Hoäi Khaûo cöùu taâm linh (Society for Psychical Research) taïi London, vaø ñaõ thuaät laïi caâu chuyeän treân trong soá nhöõng söï vieäc khaùc. Trong cuoäc thaåm vaán, moät nhaân vieân cuûa UÛy ban ñaõ ñöa ra caâu hoûi: Laøm sao toâi coù theå chaéc raèng baø Blavatsky ñaõ khoâng söû duïng moät ngöôøi AÁn Ñoä cao lôùn ñeå thöïc hieän troø ñuøa ñoù ñoái vôùi toâi? Coøn nhöõng chi tieát coù veû huyeàn bí khaùc thì bieát ñaâu oùc töôûng töôïng cuûa toâi ñaõ chaúng laøm cho toâi töôûng laø söï thaät? Khi ñoù, toâi coù caûm giaùc chaùn ngaáy veà söï nghi ngôø ñoäc aùc cuûa hoï ñoái vôùi baø Blavatsky, vaø söï traùnh neù coù veû heøn nhaùt, thieáu tinh thaàn danh döï cuûa hoï ñoái vôùi nhöõng söï kieän taâm linh hieån nhieân khoâng theå choái


260

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

caõi, khi hoï nuùp döôùi böùc maøn che cuûa moät thaùi ñoä khoân ngoan caån troïng giaû taïo. Toâi beøn traû lôøi mau choùng, giöõa nhöõng lyù luaän khaùc, raèng cho ñeán khi ñoù toâi chöa bao giôø nhìn thaáy moät ngöôøi AÁn Ñoä naøo! 

B

aây giôø, toâi xin noùi veà nhöõng kinh nghieäm baûn thaân trong vaán ñeà xuaát vía. Tröôùc heát, toâi coù lôøi caûnh giaùc caùc baïn sô cô treân ñöôøng ñaïo: Khaû naêng xuaát vía ra ngoaøi theå xaùc khoâng nhaát thieát laø baèng chöùng cuûa söï phaùt trieån taâm linh. Phaàn ñoâng nhöõng keû môùi chaäp chöõng böôùc vaøo ñöôøng ñaïo thöôøng nghó ngöôïc laïi, nhöng hoï ñaõ laàm. Moät baèng chöùng ñaàu tieân vaø ñaày ñuû laø söï xuaát vía raát thöôøng xaûy ra vôùi nhöõng ngöôøi khoâng heà coù thôøi giôø ñeå khaûo cöùu veà khoa huyeàn moân, khoâng tu luyeän theo moät phaùp moân Yoga naøo, cuõng khoâng heà thöû taäp pheùp xuaát vía. Hoï thöôøng sôï haõi hay xaáu hoå, baát bình khi bò cho laø ñaõ taäp luyeän pheùp aáy. Hoï cuõng khoâng coù chuùt gì troäi hôn nhöõng ngöôøi thöôøng veà söï tònh khieát trong tö töôûng vaø trong ñôøi soáng haèng ngaøy, hoaëc veà lyù töôûng taâm linh hay nhöõng khaû naêng tinh thaàn, maø thöôøng laø traùi ngöôïc haún laïi. Maët khaùc, söû lieäu ghi nhaän veà khoa haéc thuaät (baøng moân taû ñaïo) coù ñaày daãy nhöõng tröôøng hôïp xuaát


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

261

vía cuûa nhöõng keû sa ñoïa, toäi loãi, thöôøng duøng pheùp thuaät aáy ñeå haõm haïi ngöôøi khaùc; nhöõng tröôøng hôïp phaân thaân, aùm aûnh nhöõng naïn nhaân thuø ñòch, bieán hình thaønh choù soùi vaø nhöõng ma thuaät taø ñaïo khaùc. Ngoaøi ra coøn coù ñeán haøng nghìn tröôøng hôïp xuaát vía cuûa nhöõng ngöôøi thuoäc ñuû moïi thaønh phaàn, thöôøng laø nhöõng loaïi ngöôøi baát haûo, neáu khoâng muoán noùi laø sa ñoïa, ñaõ ñöôïc Hoäi khaûo cöùu taâm linh xem xeùt kyõ löôõng vaø ghi nhaän vaøo hoà sô taøi lieäu cuûa hoï, vaø haøng nghìn tröôøng hôïp khaùc nöõa ñang xem xeùt chöa ñöôïc ghi vaøo soå. Taát caû nhöõng söï vieäc keå treân keát hôïp laïi ñaõ chöùng minh cho lôøi caûnh giaùc cuûa toâi raèng khaû naêng xuaát vía cuûa moät ngöôøi, duø höõu thöùc hay voâ thöùc, khoâng phaûi laø baèng chöùng chæ raèng ngöôøi aáy toát laønh hôn, khoân ngoan hôn, tieán boä taâm linh hôn, hay coù ñuû tö caùch laøm moät baäc ñaïo sö hôn moïi ngöôøi thöôøng. Noù chæ laø moät daáu hieäu chæ raèng ngöôøi aáy do baåm sinh hoaëc do coâng phu coá gaéng, ñaõ laøm taùch rôøi ñöôïc theå vía ra khoûi xaùc thòt. Ngöôøi nhö vaäy thöôøng coù theå xuaát vía ra vaø nhaäp trôû veà deã daøng hôn ngöôøi khaùc, vì theå xaùc cuûa hoï khoâng gaây chöôùng ngaïi cho vieäc naøy, vaø hoï coù theå xuaát vía trong giaác nguû töï nhieân hay trong giaác nguû thoâi mieân. Veà vaán ñeà naøy, ñoäc giaû coù theå nhôù laïi böùc hoïa phoùng aûnh treân maûnh vaûi satin moâ taû nhöõng traïng


262

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

thaùi taâm linh qua theå vía cuûa Stainston Moses maø baø Blavatsky ñaõ thöïc hieän tröôùc ñaây. Vì nhieàu nguyeân do, toâi khoâng heà coù thôøi giôø tu luyeän theo phaùp moân Yoga töø khi toâi baét ñaàu hoaït ñoäng thöïc teá trong phong traøo Thoâng thieân hoïc. Döôøng nhö khoâng bao giôø toâi nghó ñeán vieäc mình coù theå sôû ñaéc pheùp maàu, toâi khoâng heà mong öôùc laøm moät vò ñaïo sö, cuõng khoâng maøng ñeán vieäc ñaït tôùi söï giaûi thoaùt hay khoâng trong kieáp naøy. Ñoái vôùi toâi, phuïng söï nhaân loaïi laø phaùp moân cao quí nhaát, vaø neáu toâi coù theå laøm moät ít vieäc nhoû nhoi khieâm toán naøo ñeå truyeàn baù ñaïo lyù vaø laøm giaûm thieåu söï voâ minh, thì ñoù cuõng laø moät phaàn thöôûng lôùn lao daønh cho toâi. Trong giai ñoaïn ban ñaàu cuûa Hoäi Thoâng thieân hoïc, khoâng bao giôø thoaùng qua trong ñaàu oùc toâi yù nghó raèng toâi coù theå luyeän mình ñeå trôû thaønh moät nhaø linh thò hay moät ngöôøi coù pheùp maàu, moät ñaïo gia hay moät nhaø huyeàn hoïc. Toâi vaãn tieáp tuïc laøm vieäc theo chæ thò cuûa chaân sö, ngaøi daïy toâi raèng con ñöôøng toát nhaát ñeå tìm caùc ngaøi laø thoâng qua Hoäi Thoâng thieân hoïc. Ñoù coù leõ laø moät moâi tröôøng hoaït ñoäng khieâm toán, nhöng thích hôïp vôùi khaû naêng höõu haïn cuûa toâi, moät vieäc laøm ñaày höùng thuù vaø ñoàng thôøi cuõng raát höõu ích. Bôûi vaäy, khi toâi keå nhöõng chuyeän xuaát vía cuûa toâi, xin quyù ñoäc giaû ñöøng laàm töôûng raèng toâi coù yù phoâ tröông söï phaùt trieån taâm linh hay töï haøo veà söï khoân ngoan cuûa mình nhö moät nhaø thoâng linh loãi laïc.


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

263

Söï thaät laø, theo toâi nghó, toâi ñöôïc trôï giuùp cho coù ñöôïc khaû naêng ñoù cuøng vôùi nhieàu kinh nghieäm huyeàn linh khaùc chæ ñeå laøm neàn taûng huaán luyeän caàn thieát cho moät ngöôøi ñöôïc giao phoù coâng taùc ñaëc bieät. Döôùi ñaây laø moät tröôøng hôïp: Moät ñeâm noï, baø Blavatsky vaø toâi ñaõ vieát xong moät chöông cuûa boä saùch “Veùn maøn Isis” vaø chia tay ñeå lui veà phoøng rieâng ngôi nghæ. Chuùng toâi xeáp choàng baûn thaûo leân moät caùi khay goã, trang ñaàu ôû treân heát vaø trang cuoái ôû döôùi ñaùy. Sau khi veà phoøng, chuùng toâi moãi ngöôøi ñeàu khoùa cöûa phoøng mình tröôùc khi ñi nguû ñeå ñeà phoøng keû troäm. Trong khi thay ñoà ñeå maëc quaàn aùo nguû, toâi môùi nghó raèng neáu toâi theâm ba chöõ nöõa vaøo caâu cuoái cuøng cuûa ñoaïn choùt thì yù nghóa cuûa ñoaïn vaên aáy seõ trôû neân maïnh meõ vaø suùc tích hôn. Sôï raèng neáu ñeå ñeán saùng mai seõ coù theå queân ñi, toâi môùi coù yù nghó boâng ñuøa laø thöû xuaát vía xuoáng phoøng laøm vieäc ôû taàng döôùi vaø vieát theâm ba chöõ nöõa baèng theå vía cuûa toâi. Toâi chöa töøng di chuyeån baèng theå vía moät caùch coù yù thöùc nhö vaäy bao giôø, nhöng toâi bieát phöông phaùp thöïc hieän ñieàu ñoù, töùc laø taäp trung yù muoán xuaát vía moät caùch maõnh lieät trong trí tröôùc khi nguû, vaø toâi beøn laøm nhö vaäy. Toâi khoâng bieát gì nöõa cho ñeán saùng hoâm sau, khi ñaõ thay y phuïc vaø aên ñieåm taâm xong, toâi môùi ngöøng


264

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

tröôùc cöûa phoøng baø Blavatsky ôû töøng döôùi ñeå chaøo hoûi baø moät caâu tröôùc khi ra ñi ñeán vaên phoøng Luaät cuûa toâi. Baø noùi: “OÂ kìa! OÂng haõy noùi cho toâi bieát oâng ñaõ laøm gì ôû ñaây ñeâm qua sau khi oâng ñaõ ñi nguû?” Toâi ñaùp: “Laøm gì aø? Baø muoán noùi ñieàu gì?” Baø noùi tieáp: “Toâi ñang naèm treân giöôøng coøn chöa nguû thì boãng nhieân toâi nhìn thaáy theå vía cuûa oâng voït ra xuyeân qua vaùch töôøng! Troâng oâng coù veû ñôø ñaãn vaø buoàn nguû nöõa ñaáy! Toâi coù hoûi chuyeän oâng, nhöng oâng khoâng traû lôøi. Keá ñoù oâng böôùc qua phoøng vieát, toâi nghe tieáng ñoäng cuûa oâng luïc laïo trong ñoáng giaáy tôø, roài theá laø heát. OÂng ñaõ laøm gì vaäy?” Khi ñoù, toâi môùi noùi cho baø bieát söï thí nghieäm cuûa toâi. Roài chuùng toâi cuøng ñeán phoøng laøm vieäc, laät choàng giaáy baûn thaûo xem laïi, thì thaáy nôi trang cuoái cuøng, ôû caâu choùt cuûa ñoaïn keát luaän, coù hai trong soá ba chöõ ñònh theâm vaøo ñöôïc vieát baèng tuoàng chöõ cuûa toâi, vaø chöõ thöù ba chæ môùi baét ñaàu nhöng vieát chöa heát: khaû naêng taäp trung tö töôûng döôøng nhö ñaõ kieät queä, vaø chöõ aáy chæ vieát ñöôïc coù nöûa phaàn ñaàu, coøn nöûa phaàn sau chæ laø moät veát ngueäch ngoaïc! Toâi ñaõ söû duïng caây buùt chì nhö theá naøo? Toâi coù caàm noù treân tay khoâng? Vaø laøm sao toâi vieát ñöôïc maø khoâng caàm laáy caây vieát? Toâi cuõng khoâng bieát ñöôïc. Coù leõ chæ moät laàn ñoù toâi ñaõ phoùng buùt vôùi söï trôï


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

265

giuùp cuûa moät trong nhöõng tinh linh coù haûo yù cuûa baø Blavatsky, baèng caùch söû duïng nhöõng nguyeân töû chì trong ruoät nhöõng caây buùt chì ñeå treân baøn cuøng vôùi xaáp giaáy baûn thaûo. Duø sao ñoù cuõng laø moät kinh nghieäm höõu ích cho toâi. Ñoäc giaû haõy ghi nhaän söï kieän naøy: söï phoùng buùt baèng phöông phaùp huyeàn linh cuûa toâi bò giaùn ñoaïn ôû moät ñieåm maø, do söï thieáu kinh nghieäm, toâi ñaõ ñeå cho yù chí cuûa toâi phaân taùn vaø taùch rôøi khoûi vieäc ñang laøm. Taäp trung yù chí moät caùch vöõng chaéc khoâng theå lay chuyeån laø ñieàu caàn thieát ñeå thaønh coâng trong nhöõng hieän töôïng thuoäc loaïi naøy, cuõng nhö trong moïi vieäc khaùc treân bình dieän trí naêng thoâng thöôøng. Trong moät baøi töôøng thuaät nhan ñeà “Hieän töôïng phoùng aûnh” cuûa toâi ñaêng treân taïp chí Theosophist thaùng 7 naêm 1888, toâi coù giaûi thích moái töông quan aûnh höôûng giöõa söï taäp trung yù chí ñaõ ñöôïc huaán luyeän thaønh thuïc vaø tính chaát laâu beàn cuûa nhöõng taùc phaåm phoùng buùt, phoùng aûnh, cuøng nhöõng taùc phaåm töông töï khaùc do vieäc söû duïng naêng löïc saùng taïo cuûa yù chí. Toâi coù neâu ra nhöõng chi tieát voâ cuøng lyù thuù vaø gôïi yù veà vaán ñeà xuaát vía vaø phoùng buùt maø oâng Wilkie Collins ñaõ dieãn taû trong quyeån Hai ñònh meänh. Ñoù laø moät quyeån saùch maø moïi sinh vieân huyeàn moân ñeàu neân ñoïc, cuõng nhö nhöõng cuoán Zanoni, Moät chuyeän laï luøng, hay Chuûng toäc töông lai.


266

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Tuy nhieân, duø coù ñoïc saùch vaø hoïc hoûi kinh nghieäm cuûa ngöôøi khaùc nhieàu ñeán bao nhieâu veà caùc vaán ñeà naøy cuõng khoâng theå so saùnh vôùi moät kinh nghieäm baûn thaân duø nhoû beù nhö chuyeän cuûa toâi vöøa keå treân, bôûi vì noù laøm cho ngöôøi ta nhaän thöùc ñöôïc söï thaät cuûa ñònh luaät “tö töôûng saùng taïo hình theå”, moät ñònh luaät vaãn taùc ñoäng luoân luoân trong vuõ truï. Kinh Upanishad cuûa AÁn Ñoä coù ñoaïn vieát: “Phaïm Thieân (Brahma) muoán: ‘Ta haõy sinh soâi naûy nôû, Ta haõy bieán thaønh thieân hình vaïn traïng. Ta haõy taêng tröôûng...’ Roài ngaøi ñaém chìm trong côn suy tö traàm laëng... Sau khi ngaøi ñaõ suy tö, ngaøi beøn phoùng xuaát ra muoân nghìn saéc töôùng, muoân loaøi vaïn vaät treân theá gian. Sau khi ñaõ phoùng xuaát ra moïi hình theå saéc töôùng, ngaøi beøn theå nhaäp vaøo moãi hình saéc, moãi sinh vaät...” Ñoaïn kinh aáy coù yù nghóa raát saâu xa ñoái vôùi toâi. YÙ nghóa cuûa noù coøn cöïc kyø saâu xa hôn, chaéc thaät hôn ñoái vôùi ngöôøi naøo ñaõ töï mình coù kinh nghieäm suy tö roài saùng taïo neân moät hình theå, hôn laø ñoái vôùi nhöõng ngöôøi chæ hoïc qua saùch vôû maø khoâng caûm nhaän ñöôïc söï thaät vang doäi töø saâu thaúm trong taâm hoàn. Toâi coøn nhôù moät tröôøng hôïp xuaát vía khaùc nöõa cuûa toâi, noù giaûi thích moät ñònh luaät goïi laø “luaät heä quaû töông öùng”. Ñoäc giaû coù theå tìm thaáy raát nhieàu


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

267

taøi lieäu doài daøo phong phuù veà vaán ñeà naøy trong caùc saùch vôû noùi veà khoa phuø thuûy vaø phöông thuaät. Caùch noùi “heä quaû töông öùng” (repercussion) ôû ñaây coù nghóa laø nhöõng heä quaû töông öùng xaûy ra treân theå xaùc khi theå vía phaûi nhaän laõnh nhöõng cuù ñaám, veát ñaâm cheùm hay nhöõng veát thöông khaùc trong khi noù phoùng xuaát ra ngoaøi vaø di chuyeån nhö moät thöïc theå caù bieät. Coøn caùch noùi “phaân thaân” coù nghóa laø söï xuaát hieän cuûa moät ngöôøi ôû hai nôi trong cuøng moät luùc; ôû moät nôi laø theå xaùc, vaø ôû moät nôi khaùc laø theå vía. Trong quyeån “Humaniteù Posthume”, oâng D’Assier coù ñeà caäp ñeán caû hai vaán ñeà naøy. Noùi veà vieäc gaây thöông tích cho caùc naïn nhaân do caùc nhaø phuø thuûy xuaát vía ñeå taùc haïi cho hoï, taùc giaû vieát: “Baø phuø thuûy xuaát vía ñi vaøo nhaø cuûa moät ngöôøi maø baø coù vieäc muoán traû thuø, vaø khuaáy phaù ngöôøi aáy baèng ñuû moïi caùch. Neáu ngöôøi naøy cöông quyeát töï veä, vaø neáu oâng ta coù saün moät thöù khí giôùi naøo ñoù, oâng ta coù theå cheùm vaøi nhaùt vaøo caùi boùng ma. Khi baø phuø thuûy nhaäp xaùc vaø trôû laïi traïng thaùi bình thöôøng, baø ta seõ thaáy xuaát hieän treân theå xaùc mình nhöõng veát thöông töông öùng vôùi nhöõng veát thöông maø baø ñaõ nhaän chòu trong côn xung ñoät baèng theå vía vôùi ngöôøi kia.” Nhöõng vaên khoá löu tröõ cuûa Boä Tö phaùp Anh coù ghi nhaän tröôøng hôïp muï phuø thuûy Jane Brooks xuaát vía ñeán khuaáy phaù moät ñöùa treû teân Richard Jones moät


268

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

caùch raát ñoäc aùc. Trong moät laàn, ñöùa treû la leân raèng muï Jane ñang coù maët trong nhaø, vaø ñöa ngoùn tay leân chæ vaøo caùi boùng ñoù. Luùc aáy moät nhaân chöùng coù maët teân laø Gilson beøn phoùng tôùi choã ñoù vaø caàm dao cheùm ñuøa vaøo khoaûng khoâng, tuy raèng oâng khoâng nhìn thaáy gì caû, vì caùi boùng ma aáy chæ duy coù ñöùa treû nhìn thaáy ñöôïc. Ngay laäp töùc sau ñoù, Gilson cuøng vôùi ngöôøi cha ñöùa treû vaø moät ngöôøi caûnh binh ñi ñeán nhaø muï Jane, vaø thaáy muï aáy ñang ngoài treân gheá, moät baøn tay ñôõ laáy caùi baøn tay kia. Tröôùc söï thaåm vaán, muï aáy noùi laø khoâng coù gì xaûy ra, nhöng khi ngöôøi ta keùo tay muï ra thì thaáy baøn tay kia dính ñaày maùu vaø bò moät veát cheùm ñuùng vaøo choã nhö ñöùa treû ñaõ nhìn thaáy löôõi dao cuûa Gilson cheùm vaøo baøn tay cuûa boùng ma. Raát nhieàu tröôøng hôïp töông töï ñaõ ñöôïc ghi nhaän, taát caû ñeàu chöùng toû raèng moät veát thöông gaây treân theå vía ñaõ phoùng xuaát ra ngoaøi, seõ taïo ra heä quaû töông öùng treân theå xaùc. Döôùi ñaây laø kinh nghieäm caù nhaân cuûa toâi. Trong phoøng laøm vieäc cuûa chuùng toâi taïi “Laït-ma Vieän”, beân caïnh loø söôûi coù treo treân töôøng moät caùi ñoàng hoà lôùn maø toâi coù thoùi quen leân daây coùt moãi ñeâm tröôùc khi ñi nguû. Moät buoåi saùng, sau khi röûa maët, toâi nhìn vaøo taám kieáng thì thaáy maét beân phaûi baàm ñen vaø tím laïi,


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

269

döôøng nhö toâi ñaõ bò moät cuù ñaám vaøo maét. Toâi khoâng bieát lyù do taïi sao, vaø caøng ngaïc nhieân hôn khi thaáy raèng choã bò thöông laïi khoâng ñau nhöùc chi caû. Toâi coá nhôù laïi xem vieäc gì ñaõ xaûy ra ñeå tìm nguyeân nhaân cuûa söï vieäc aáy, nhöng vaãn voâ hieäu. Trong buoàng nguû cuûa toâi, khoâng coù coät ñöùng, goùc caïnh töôøng, hay chöôùng ngaïi vaät naøo coù theå laøm cho toâi va ñaàu vaøo ñeå nhaän laáy veát thöông, neáu giaû thieát raèng toâi ñaõ ñi trong giaác nguû, nhöng thaät ra toâi khoâng heà coù taät ñoù. Laïi nöõa, moät söï va chaïm khaù maïnh ñeå laøm cho maét toâi baàm ñen nhö vaäy, ñöông nhieân laø phaûi laøm cho toâi thöùc giaác ngay töùc khaéc luùc ñoù, nhöng traùi laïi, nhö thöôøng leä toâi ñaõ nguû thaúng giaác suoát ñeâm cho ñeán saùng. Theá laø toâi vaãn tieáp tuïc hoang mang, cho ñeán luùc toâi ngoài laïi baøn aên ñieåm taâm cuøng vôùi baø Blavatsky vaø moät baø baïn cuûa baø ñaõ ñeán chôi töø hoâm qua vaø nguû laïi treân giöôøng baø Blavatsky ñeâm aáy. Baø baïn naøy ñaõ ñem laïi ñaùp soá cho ñieàu bí hieåm kia. Baø aáy noùi, khi baø nhìn thaáy con maét tím baàm cuûa toâi: “OÀ, oâng ñaïi taù, chaéc oâng ñaõ ñuïng nhaèm vaät gì ñeâm qua khi oâng xuoáng ñaây ñeå leân daây coùt ñoàng hoà!” Toâi ñaùp: “Leân daây coùt ñoàng hoà ö? Baø muoán noùi gì vaäy? Chaúng phaûi baø ñaõ khoùa cöûa phoøng caån thaän khi toâi ñi leân phoøng cuûa toâi?” Baø aáy noùi: “Phaûi, chính toâi ñaõ khoùa cöûa, nhöng laøm sao oâng coù theå xuoáng ñaây? Tuy vaäy, baø Blavatsky


270

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

vaø toâi ñeàu nhìn thaáy oâng ñi xuyeân qua vaùch töôøng vaø cöûa buoàng chuùng toâi qua phoøng beân kia, vaø nghe tieáng ñoäng cuûa oâng leân daây coùt ñoàng hoà. Toâi goïi oâng, nhöng oâng khoâng traû lôøi, vaø toâi khoâng thaáy gì nöõa.” Khi aáy toâi môùi nghó raèng neáu toâi ñaõ ñi vaøo phoøng laøm vieäc baèng theå vía vaø leân daây coùt ñoàng hoà, thì coù hai vieäc taát nhieân phaûi xaûy ra: a) Caùi ñoàng hoà ñaõ ñöôïc leân daây coùt ñeâm qua vaø khoâng cheát; b) Töø cöûa phoøng ñeán choã loø söôûi beân caïnh ñoàng hoà chaéc phaûi coù moät chöôùng ngaïi vaät naøo ñoù ñaõ chaïm vaøo maét toâi. Chuùng toâi xem xeùt qua moät löôït vaø nhaän thaáy raèng: 1. Caùi ñoàng hoà vaãn coøn chaïy, döôøng nhö noù ñaõ ñöôïc leân giaây vaøo ñuùng giôø nhö moïi khi. 2. Gaàn cöûa phoøng coù moät keä saùch nhoû ñoùng vaøo töôøng, moät goùc keä nhoâ ra ngoaøi, chieàu cao vöøa taàm con maét toâi vaø toâi coù theå ñuïng vaøo neáu sô yù. Keá ñoù, toâi môùi nhôù laïi mang maùng raèng toâi ñaõ ñi töø phía beân kia phoøng ñeán gaàn caùnh cöûa, vôùi baøn tay maët ñöa thaúng ra tröôùc döôøng nhö ñeå doø ñöôøng trong ñeâm toái, thình lình toâi ñuïng ñaàu vaøo moät vaät gì laøm


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

271

cho toâi “taù hoûa tam tinh”, “nhìn thaáy ba möôi saùu oâng sao saùng” nhö ngöôøi ta thöôøng noùi, roài keá ñoù thì... toâi khoâng coøn nhôù gì nöõa cho ñeán saùng. Ñoù laø moät ñieàu raát laï luøng! Vì moät caùi chaïm maïnh treân ñaàu ñaùng leõ phaûi laøm cho moät ngöôøi thöùc giaác trong tröôøng hôïp bình thöôøng, nhöng khi noù chaïm vaøo theå vía ñaõ xuaát ra, thì do hieän töôïng heä quaû töông öùng, noù chæ ñeå laïi daáu veát roõ raøng treân theå xaùc maø khoâng laøm cho toâi thöùc giaác! Tröôøng hôïp naøy coøn coù nhöõng khía caïnh lyù thuù khaùc nöõa. Noù chæ raèng, vôùi nhöõng ñieàu kieän thuaän lôïi ñeå cho theå vía ra khoûi theå xaùc moät caùch nheï nhaøng eâm thaám, thì söï xuaát vía coù theå xaûy ra döôùi söï thuùc ñaåy cuûa moät yù ñònh coá höõu, chaúng haïn nhö thoùi quen laøm moät vieäc gì moãi ngaøy vaøo moät giôø nhaát ñònh. Coøn neáu gaëp nhöõng ñieàu kieän khoâng thuaän lôïi cho söï xuaát vía, maø bò ñaët döôùi moät loaït nhöõng ñieàu kieän khaùc haún, thì ñöông söï seõ trôû neân moät ngöôøi “moäng du”, seõ ñöùng daäy trong giaác nguû, roài ñi laøm nhöõng vieäc gì coøn lôûn vôûn trong taâm trí vaøo luùc ñoù, vaø trôû veà giöôøng nguû say maø khoâng nhôù ñöôïc vieäc gì ñaõ xaûy ra. Moät trong nhöõng kinh nghieäm lyù thuù nhaát cuûa toâi laø gaëp gôõ nhöõng ngöôøi chöa heà quen bieát ôû nhieàu nôi khaùc nhau treân theá giôùi. Hoï quaû quyeát raèng ñaõ nhìn thaáy toâi ôû nhöõng nôi coâng coäng, raèng toâi ñaõ ñeán


272

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

vieáng hoï baèng theå vía, ñoâi khi ñaõ noùi chuyeän vôùi hoï veà nhöõng vaán ñeà huyeàn moân, hoaëc ñaõ chöõa hoï khoûi bònh, thaäm chí cuõng coù khi cuøng ñi vôùi hoï leân coõi Trung giôùi ñeå vieáng caùc ñaáng chaân sö... Nhöng toâi khoâng nhôù ñöôïc gì caû veà nhöõng söï vieäc naøy! Tuy nhieân, neáu suy nghó kyõ thì ñieàu aáy cuõng khoâng laï gì. Xeùt vì moät ngöôøi maø troïn cuoäc ñôøi, vaø moãi tö töôûng, nguyeän voïng, öôùc mô khi thöùc tænh trong ñôøi soáng haèng ngaøy ñeàu coù lieân quan maät thieát ñeán moät phong traøo taâm linh vó ñaïi nhö cuûa chuùng toâi, ngöôøi aáy khoâng coù öôùc muoán naøo khaùc hôn laø söï thaønh coâng cuûa noù, khoâng coù tham voïng naøo khaùc hôn laø thuùc ñaåy noù tieán tôùi muïc ñích toái haäu ñaõ vaïch saün. Moät ngöôøi nhö theá ñöông nhieân laø phaûi chuyeån di ñôøi soáng noäi taâm höõu thöùc cuûa mình sang qua coõi voâ thöùc tieàm aån trong giaác nguû, vaø tieâu dieâu phaûng phaát theo nhöõng luoàng soùng ñieän cuûa chaát tinh quang ñeå qui tuï vôùi nhöõng linh hoàn ñoàng thanh khí, theo luaät “ñoàng thanh töông öùng, ñoàng khí töông caàu”.


273

CHÖÔNG MÖÔØI BOÁN MOÄT ÑÒNH LUAÄT HUYEÀN BÍ

Í

t laâu tröôùc khi chuùng toâi rôøi New York, vaøo moät buoåi toái baø Blavatsky cuøng toâi ra phoá ñeå mua saém vaøi moùn ñoà caàn duøng cho baø. Nhöõng phaåm vaät mua saém trò giaù ñeán naêm möôi ñoâ-la, vaø vì luùc aáy baø khoâng coù tieàn, neân toâi traû tieàn thay cho baø vaø nhaän bieân lai. Khi veà, luùc chuùng toâi saép böôùc vaøo nhaø, baø naém laáy baøn tay toâi, nheùt vaøo ñoù hai tôø giaáy baïc vaø noùi: “Ñaây laø naêm möôi ñoâ-la cuûa oâng!” Toâi xin laëp laïi raèng baø khoâng coù tieàn rieâng, vaø khoâng coù ngöôøi khaùch naøo ñeán nhaø tröôùc khi ñoù ñeå baø coù theå möôïn tieàn. Khi chuùng toâi töø nhaø ra ñi, baø cuõng khoâng bieát raèng baø seõ mua nhöõng gì, vaø seõ phaûi tieâu xaøi bao nhieâu tieàn. Tieàn luoân luoân ñeán vôùi baø khi baø caàn duøng, vaø khi ñoù laø moät nhu caàu chính ñaùng. Coù laàn toâi ñöôïc yeâu caàu ñi ñeán moät thaønh phoá noï ñeå laøm moät vaøi coâng vieäc raát quan troïng cho caùc chaân sö. Toâi phoûng ñònh raèng laøm coâng vieäc ñoù phaûi maát ít


274

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

nhaát laø moät hay hai thaùng, vaø vì toâi laø ngöôøi ñaøi thoï moïi khoaûn chi phí cuûa Hoäi quaùn cuøng nhöõng khoaûn chi tieâu lôùn khaùc nöõa, toâi môùi noùi vôùi baø Blavatsky raèng thaät tình toâi khoâng theå rôøi khoûi New York. Baø noùi: “Ñöôïc roài, oâng haõy laøm nhöõng gì oâng nghó laø ñuùng. OÂng chöa phaûi moät ñeä töû ñaõ tuyeân theä, vaø caùc chaân sö khoâng coù quyeàn baét oâng phaûi giaùn ñoaïn coâng vieäc ngheà nghieäp cuûa oâng.” Tuy vaäy, toâi khoâng theå chòu ñöïng noåi caùi yù nghó töø choái baát cöù moät vieäc nhoû nhaët naøo khi caùc chaân sö caàn ñeán toâi, vaø tuy toâi khoâng bieát roõ laøm sao toâi coù ñuû thu nhaäp ñeå ñaøi thoï moïi nhu caàu khi toâi vaéng maët, cuoái cuøng toâi vaãn noùi raèng toâi seõ ñi vôùi baát cöù giaù naøo. Baø Blavatsky hoûi toâi seõ toån thaát khoaûng bao nhieâu bôûi chuyeán ñi naøy, toâi lieàn traû lôøi raèng ít nhaát toâi cuõng phaûi maát khoâng döôùi naêm traêm ñoâ-la moãi thaùng. Theá roài toâi ñi, vaø chæ trôû veà hai thaùng sau ñoù. Khi toâi ñeán ngaân haøng ñeå xem trong taøi khoaûn cuûa toâi coøn bao nhieâu tieàn, thì toâi voâ cuøng ngaïc nhieân khi ngöôøi ta cho bieát raèng toâi coù ñeán moät ngaøn ñoâ-la troäi hôn soá tieàn maø toâi ñaõ göûi! Hay laø ngöôøi tính toaùn soå saùch ñaõ laàm? Nhöng khoâng, söï thaät quaû ñuùng nhö vaäy. Khi ñoù toâi môùi hoûi nhaân vieân ngaân haøng xem coù nhôù roõ hình daùng cuûa ngöôøi ñeán göûi theâm tieàn vaøo taøi khoaûn cuûa toâi hay khoâng, vì anh ta baûo ñaõ


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

275

coù ngöôøi ñeán göûi hai laàn, moãi laàn naêm traêm ñoâ-la. Cuõng may maø anh ta coøn nhôù, vì ngöôøi ñeán göûi tieàn coù moät hình daùng laï kyø: ñoù laø moät ngöôøi phöông Ñoâng, voùc daùng raát cao lôùn, coù nhöõng loïn toùc ñen vaø daøi phuû ñeán taän vai, ñoâi maét ñen raát tinh anh nhö soi thaáu loøng ngöôøi, mình maëc aùo roäng traéng, nöôùc da maøu naâu saäm. Cuõng moät ngöôøi aáy ñeán luoân hai laàn, chæ ñöa tieàn vaø yeâu caàu chuyeån vaøo taøi khoaûn cuûa toâi. Ngöôøi aáy khoâng coù soå göûi tieàn cuûa toâi vaø ñaõ yeâu caàu nhaân vieân ngaân haøng haõy ñieàn giuùp vaøo nhöõng maãu giaáy in saün ñeå laøm thuû tuïc göûi tieàn, vì ngöôøi aáy “khoâng bieát Anh ngöõ”. Khi chuùng toâi sang AÁn Ñoä, baø Blavatsky luoân nhaän ñöôïc tieàn trong nhöõng luùc nhu caàu caáp baùch. Khi vöøa ñeán Bombay, chuùng toâi chæ coøn vöøa ñuû tieàn ñeå trang traûi nhöõng nhu caàu thieát yeáu thöôøng nhaät trong khoaûng vaøi thaùng, ñöøng noùi chi ñeán vieäc mua saém nhöõng ñoà xa xí phaåm. Tuy vaäy, chuùng toâi cuõng ñaõ ñi ñeán tænh Punjab cuøng vôùi hai ngöôøi baïn AÁn Ñoä trong moät chuyeán haønh trình ñaùng ghi nhôù, maø baø Blavatsky ñaõ vieát thaønh moät cuoán du kyù nhan ñeà: “Non cao röøng thaúm cuûa AÁn Ñoä huyeàn bí”, vaø chuùng toâi ñaõ chi tieâu heát chöøng hai ngaøn ru-pi maø vaãn khoâng heà thieáu! Nhöõng nhu caàu thieát yeáu cuûa chuùng toâi luoân luoân ñöôïc ñaùp öùng, côm gaïo, thöïc phaåm khoâng bao giôø khoâ


276

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

caïn, bôûi vì ñaõ coù caùc chaân sö cung öùng khi chuùng toâi laøm coâng vieäc cuûa caùc ngaøi. Khi toâi hoûi laøm sao coù theå nhö vaäy, vì caùc chaân sö laø nhöõng vò soáng ngoaøi voøng tuïc luïy cuûa theá giôùi tieàn baïc vaät chaát, thì baø Blavatsky cho toâi bieát raèng caùc ngaøi laø nhöõng ñaáng giöõ gìn, baûo quaûn raát nhieàu nhöõng kho taøng, haàm baùu vaät vaø cuûa caûi choân giaáu. Nhöõng taøi vaät aáy, tuøy theo nghieäp quaû gaén lieàn vôùi chuùng maø coù theå ñöôïc söû duïng vì söï lôïi ích cuûa nhaân loaïi theo nhöõng caùch khaùc nhau. Tuy nhieân, coù moät soá kho taøng cuûa caûi ñoù ñaõ bò oâ nhieãm bôûi moät thöù haøo quang saét maùu, toäi loãi, ñeán noãi neáu ñöôïc ñaøo xôùi leân ñeå ñem ra söû duïng tröôùc khi nhöõng nghieäp quaû baùo öùng ñaõ ñöôïc thanh toaùn xong thì chuùng coù theå laøm naûy sinh theâm nhöõng toäi loãi môùi vaø laøm cho nhöõng noãi khoå ñau cuûa nhaân loaïi caøng taêng theâm. Maët khaùc, nghieäp quaû cuûa moät vaøi ngöôøi coù theå khieán cho hoï seõ phaùt hieän, döôøng nhö do söï ngaãu nhieân tình côø, nhöõng huõ vaøng baïc hay baûo vaät choân giaáu; hoaëc taïo neân cuûa caûi tieàn baïc deã daøng baèng con ñöôøng kinh doanh söï nghieäp. Nhöõng nghieäp quaû baùo öùng ñoù ñöôïc thöïc hieän qua söï trung gian cuûa nhöõng tinh linh loaøi kim thaïch, maø theo söï tin töôûng cuûa ngöôøi phöông Ñoâng, nhöõng ngöôøi ñöôïc aân suûng cuûa “thaàn taøi” coù lieân heä maät thieát do aûnh höôûng cuûa


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

277

“haønh kim” ngöï trò trong khí chaát cuûa hoï. Noùi toùm laïi, nhöõng ngöôøi thuoäc loaïi keå treân döôøng nhö raát thöôøng gaëp nhöõng söï may maén laï luøng veà phöông dieän tieàn taøi, laøm cho hoï “sôø vaøo ñaâu cuõng hoùa ra vaøng”. Cho duø cho hoï coù theå ngu daïi ñeán ñaâu trong caùc vaán ñeà theá söï, söï may maén vaãn luoân ñi keøm vôùi hoï. Cuõng theá, nhöõng ngöôøi coù khí chaát troäi haún veà “haønh thuûy” seõ coù khuynh höôùng hoaït ñoäng treân maët nöôùc vaø soáng cuoäc ñôøi phieâu löu treân soâng hoà. Hoï raát thích thuù vôùi ngheà thuûy thuû vaø seõ theo ñuoåi ngheà nghieäp aáy ñeán cuøng, baát chaáp moïi noãi gian nguy hay ñau khoå. Ngöôøi naøo coù söï töông quan thích hôïp vôùi nhöõng tinh linh cuûa khoâng khí trong baûn chaát töï nhieân cuûa hoï, luùc nhoû thöôøng thích treøo cao, leo caây; vaø khi lôùn leân, hoï seõ thích leo nuùi, ngoài treân khinh khí caàu, laùi maùy bay, hoaëc theo ñuoåi nhöõng ngheà nghieäp laøm cho hoï taùch rôøi khoûi maët ñaát. Baø Blavatsky coù keå cho toâi nghe nhieàu chuyeän ñeå giaûi thích nguyeân taéc ñoù, vaø ñôøi ngöôøi coù voâ soá nhöõng tröôøng hôïp laï luøng khoù hieåu chæ coù theå giaûi thích ñöôïc baèng ñònh luaät töông quan veà khí chaát vôùi caùc chuûng loaïi tinh linh nguõ haønh nhö ñaõ noùi ôû treân.


278

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

Coøn noùi veà Hoäi Thoâng thieân hoïc, toâi coù theå noùi raèng trong khi baø Blavatsky vaø toâi khoâng ai ñöôïc pheùp tieâu xaøi hoang phí, nhöng chuùng toâi khoâng bao giôø bò ñeå cho phaûi khoå sôû thieáu thoán veà nhöõng nhu caàu caàn thieát cho ñôøi soáng vaø coâng vieäc laøm cuûa mình. Ñaõ coù bieát bao laàn chuùng toâi bò caïn tieàn, trieån voïng veà taøi chaùnh voâ cuøng baáp beânh vaø chaùn naûn ñeán möùc xuoáng tinh thaàn, nhöng roát cuoäc toâi luoân luoân nhaän ñöôïc vaøo giôø choùt, baèng caùch naøy hay caùch khaùc, nhöõng moùn tieàn ñuû ñeå trang traûi moïi chi phí caàn thieát, vaø coâng vieäc cuûa chuùng toâi khoâng heà bò ngöng treä moät ngaøy naøo vì lyù do thieáu phöông tieän ñeå xuùc tieán caùc hoaït ñoäng cuûa Hoäi. Ngöôøi ñeä töû cuûa chaân sö thöôøng khoâng ñuû tö caùch xeùt ñoaùn xem luùc naøo laø caàn thieát ñeå nhaän ñöôïc tieàn khi thöøa haønh leänh treân ñeå hoaøn thaønh coâng taùc. Khi baø Blavatsky ñöôïc lònh ñi töø Paris sang New York hoài naêm 1873, khoâng bao laâu baø ñaõ bò tuùng quaån, thieáu thoán ñeán cuøng cöïc, vaø ñaõ phaûi naáu laïi xaùc caø pheâ cuõ ñeå uoáng nhieàu laàn vì khoâng coù tieàn mua caø pheâ môùi; vaø vì sinh keá baø ñaõ phaûi laøm ngheà may thueâ vaù möôùn cho moät laõo chuû tieäm taïp hoùa. Baø khoâng heà nhaän ñöôïc nhöõng moùn quaø baát ngôø, vaø khoâng ñaù nhaèm moät tuùi baïc döôùi chaân giöôøng khi thöùc giaác! Ñoù laø vì thôøi giôø chöa ñeán. Tuy nhieân, maëc duø phaûi soáng trong côn tuùng thieáu, ít laâu sau khi ñeán New York baø ñaõ caát döôùi ñaùy röông


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

279

moät soá tieàn lôùn (khoaûng hai möôi ba ngaøn quan) maø Sö Phuï baø giao cho baø caát giöõ. Sau cuøng, baø ñöôïc lònh ñi ñeán Buffalo. Thaønh phoá naøy ôû ñaâu, vaø ñi ñeán ñoù baèng caùch naøo, baø cuõng khoâng bieát gì caû, cho ñeán khi baø hoûi: “Con phaûi laøm gì ôû Buffalo?”, Ngaøi ñaùp: “Khoâng caàn bieát. Haõy cöù ñem soá tieàn kia theo.” Khi ñeán nôi, baø ñöôïc lònh haõy keâu moät chieác xe ngöïa roài ñi ñeán moät ñòa chæ, vaø ñöa soá tieàn aáy cho moät ngöôøi naøo ñoù. Baø seõ khoâng caàn giaûi thích gì caû, maø chæ laáy bieân nhaän roài ra ñi. Baø laøm theo lôøi daën: ngöôøi kia coù ôû taïi ñòa chæ noùi treân, vaø ñang ôû trong moät tình traïng bi ñaùt. OÂng ta ñang vieát moät laù thö töø bieät cho gia ñình, vôùi moät khaåu suùng laép ñaïn ñeå treân baøn, vaø seõ töï baén vaøo ñaàu trong voøng nöûa giôø neáu khoâng coù baø Blavatsky ñeán giaûi cöùu! Sau ñoù, baø coù keå cho toâi bieát raèng ñoù laø moät ngöôøi raát cao quí, toát laønh nhöng ñaõ bò löøa gaït maát hai möôi ba ngaøn quan, vaø vì nhöõng bieán coá saép xaûy ra nhö moät haäu quaû (nhöõng bieán coá coù taàm möùc quan troïng cho theá giôùi), neân y caàn ñöôïc nhaän laïi soá tieàn ñaõ maát trong moät côn khuûng hoaûng ñaëc bieät, vaø baø Blavatsky laø ngöôøi ñöôïc chæ ñònh laøm coâng taùc cöùu trôï ñoù. Khi chuùng toâi gaëp nhau, baø ñaõ hoaøn toaøn queân maát teân hoï vaø ñòa chæ cuûa ngöôøi kia. Ñaây laø moät tröôøng hôïp maø ngöôøi ñöôïc choïn laøm söù giaû ñem tieàn


280

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

cho ngöôøi khaùc laïi laø baø Blavatsky trong côn quaãn baùch cuøng cöïc, nhöng khoâng ñöôïc pheùp tieâu xaøi moät quan tieàn naøo trong soá tieàn ñöôïc giao phoù cho baø caát giöõ, duø chæ ñeå mua laáy cho mình moät goùi caø pheâ! Toâi coøn nhôù moät tröôøng hôïp khaùc nöõa maø baø Blavatsky ñöôïc chæ ñònh ñeå “ban phaùt aân hueä cuûa thaàn taøi”, noùi theo ngoân ngöõ bình daân. Cuõng may maø ngöôøi nhaän tieàn ñaõ ghi laïi caâu chuyeän naøy treân giaáy traéng möïc ñen. Döôøng nhö trong moät buoåi hoïp cuûa vaøi nhaø Thaàn linh hoïc danh tieáng ôû Boston, coù ngöôøi noùi chuyeän tôø taïp chí Spiritual Scientist coù theå phaûi ñình baûn vì thieáu söï baûo trôï taøi chaùnh. OÂng Charles Foster, moät nhaø ñoàng töû noåi tieáng ñang coù maët luùc aáy, môùi phaùt ngoân trong traïng thaùi nhaäp ñoàng vaø tuyeân boá quaû quyeát raèng söï ñình baûn chæ coøn laø vaán ñeà thôøi gian maø thoâi. Thaät vaäy, côn khuûng khoaûng taøi chaùnh quaû laø ñang ñe doïa söï soáng coøn cuûa tôø taïp chí, vì vò Chuû nhieäm tôø baùo laø oâng Gerry Brown saép phaûi chi traû moät khoaûn tieàn lôùn maø oâng hoaøn toaøn khoâng ñuû söùc thanh toaùn! Veà sau, nhöõng söï kieän treân ñöôïc coâng boá treân tôø taïp chí cuøng vôùi maåu ñoái thoaïi döôùi ñaây. Raát may laø toâi coù caét ra ñeå löu giöõ:


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

281

“Vaøi ngaøy tröôùc ñaây, vò Chuû nhieäm tôø Spiritual Scientist nhaän ñöôïc giaáy baùo ñeán nhaän tieàn taïi Böu ñieän do moät böu phieáu ñieän tín göûi cho oâng. OÂng ñi ñeán nôi vaø söï vieäc ñaõ dieãn ra nhö sau ñaây: “Ñòa ñieåm: Böu ñieän Thaønh phoá. “Thôøi gian: Giöõa tröa. “Ngoài beân traùi laø nhaân vieân Böu ñieän. Töø cöûa beân maët, böôùc vaøo moät ngöôøi ñöa ra tôø giaáy baùo nhaän tieàn. “Ngöôøi thö kyù: OÂng coù bieát ai göûi tieàn cho oâng khoâng? “Ngöôøi ñeán nhaän tieàn: Ñuùng laø teân hoï vaø ñòa chæ cuûa toâi treân giaáy baùo maø Böu Ñieän ñaõ göûi ñeán cho toâi. Tuy nhieân, toâi cuõng khoâng bieát ngöôøi göûi tieàn cho toâi laø ai. “Ngöôøi thö kyù: OÂng coù quen bieát ngöôøi naøo teân Sir Henry de Morgan khoâng? “Ngöôøi kia: (phaù leân cöôøi thaät lôùn) AØ, toâi coù nghe noùi ñoù laø vong hoàn cuûa moät hieäp só ñaõ soáng caùch ñaây treân hai traêm naêm möôi naêm. Ngöôøi aáy chaêm soùc ñaëc bieät ñeán tieän nghi cuoäc soáng cuûa toâi. Toâi saün loøng kyù teân nhaän tieàn. “Ngöôøi thö kyù: (Baät ngöûa ngöôøi vaø ñoåi gioïng) OÂng coù quen bieát ai ôû ñaây coù theå xaùc nhaän nhaân thaân cuûa oâng khoâng?


282

Hoài kyù cuûa H. S. Olcott

“Ngöôøi kia: Coù. “Ñeán ñaây, moät nhaân vieân Böu ñieän ñöôïc môøi ñeán ñeå nhaän dieän ngöôøi kia vaø sau ñoù oâng ta ñöôïc nhaän ñuû soá tieàn ghi treân giaáy baùo. “Moät giôø sau ñoù, moät böùc ñieän tín ñöôïc göûi ñeán vôùi lôøi leõ nhö sau: “Toâi ñoùng goùp soá tieàn X... ñoâ-la ñeå traû khoaûn chi phí phaûi thanh toaùn vaøo ngaøy 19 thaùng 6, vaø thaùch thöùc oâng Charles Foster thöïc hieän lôøi tieân tri cuûa oâng ta. Toâi yeâu caàu coâng boá lôøi thaùch thöùc naøy. Haõy ñeán Böu ñieän nhaän tieàn vaø göûi ñieän tín cho bieát ñaõ nhaän. Kyù teân Sir Henry de Morgan” “Soá tieàn aáy ñöôïc göûi ñeán töø moät thaønh phoá caùch ñaây raát xa. Theo yeâu caàu cuûa ngöôøi göûi, chuùng toâi ñaõ coâng boá noäi dung böùc ñieän vaên treân. Chuùng toâi khoâng coù yù kieán gì veà vieäc naøy. Chuùng toâi ñaõ ñöa böùc ñieän vaên cho nhieàu nhaø Thaàn linh hoïc teân tuoåi xem vaø moät ngöôøi trong boïn hoï coù yù kieán raèng, coù leõ moät ngöôøi naøo trong giôùi ñoàng töû ñaõ ñuøa gheïo chuùng toâi. AØ, ra theá ñaáy! Chuùng toâi saün loøng muoán bò ñuøa gheïo caøng nhieàu laàn caøng hay, mieãn laø vaãn coøn coù ngöôøi muoán ñuøa gheïo chuùng toâi baèng caùch ñoù!”


Nguyeãn Höõu Kieät dòch

283

Leõ taát nhieân, “thaønh phoá caùch ñaây raát xa” ñoù laø Philadelphia, vaø ngöôøi göûi laø baø Blavatsky, vì nhö ñaõ noùi tröôùc ñaây, chuùng toâi muoán giuùp ñôõ vò Chuû nhieäm tôø taïp chí aáy vöôït qua côn khuûng hoaûng taøi chaùnh. Nhöng toâi hoaøn toaøn bieát roõ tình hình taøi chaùnh cuûa baø Blavatsky luùc aáy, vaø toâi chaéc chaén raèng baø khoâng coù khaû naêng göûi tieàn, duø nhieàu hay ít, cho baát cöù moät ngöôøi naøo! Haún laø baø ñaõ nhaän ñöôïc tieàn, cuõng nhö baø ñaõ nhaän ñöôïc ñeå mua saém phaåm vaät ôû New York hoaëc ñeå chi tieâu trong chuyeán du haønh ôû AÁn Ñoä. Caùi teân Henry de Morgan trong böùc ñieän tín töùc laø John King, moät vong linh maø baø Blavatsky thöôøng duøng ñeå sai khieán vaø thöïc hieän caùc hieän töôïng kyø bí.


284


285

PHUÏ LUÏC

Ñ

eå ñoäc giaû coù moät caùi nhìn khaùch quan veà baø Blavatsky, nhaân vaät chính trong quyeån hoài kyù naøy, chuùng toâi xin trích dòch döôùi ñaây moät ñoaïn noùi veà baø ñöôïc chính thöùc ghi trong Töø ñieån Baùch khoa Funk & Wagnalls (Funk & Wagnalls New Encyclopedia): “Baø Helena Petrovna Blavatsky sinh naêm 1831 vaø maát naêm 1891, laø moät ngöôøi Myõ goác Nga, laõnh ñaïo cuûa moät phong traøo tín ngöôõng taâm linh hieän ñaïi ñöôïc bieát ñeán vôùi teân goïi laø Thoâng thieân hoïc. “Thuôû nhoû baø coù teân laø Helena Hahn. Cha meï baø laø ngöôøi Ñöùc vaø baø ñöôïc sinh ra ôû Ekaterinoslav (ngaøy nay laø Dnipropetrovs’k, thuoäc Ukraine). Veà sau, baø ñöôïc bieát ñeán nhieàu hôn vôùi teân goïi Madame Blavatsky. “Naêm 16 tuoåi baø ñaõ keát hoân vôùi moät ngöôøi lôùn tuoåi hôn baø raát nhieàu, nhöng chæ sau vaøi thaùng thì cuoäc hoân nhaân ñoù tan vôõ. Trong khoaûng 20 naêm tieáp theo sau ñoù, baø ñi khaép caùc vuøng thuoäc chaâu AÂu, chaâu AÙ vaø Hoa Kyø. Baø cuõng cho bieát laø ñaõ daønh 7 naêm theo hoïc vôùi caùc baäc thaày Hindu (Hindu mahatmas) ôû phöông Ñoâng. Sau laàn suyùt cheát trong moät vuï ñaém taøu treân bieån, baø haàu nhö quay sang theo ñuoåi ñôøi soáng taâm linh vaø tuyeân boá ñaõ ñaït ñöôïc nhieàu naêng löïc thaàn bí.


286

“Baø ñeán thaønh phoá New York vaøo naêm 1873. Chæ trong voøng 2 naêm sau ñoù, baø trôû thaønh moät trong nhöõng ngöôøi saùng laäp – vaø roài trôû thaønh nhaân vaät trung taâm – cuûa Hoäi Thoâng thieân hoïc (Theosophical Society). Ñaây laø moät toå chöùc khoâng lôùn laém nhöng coù hoaït ñoäng vaø taïo ñöôïc aûnh höôûng haàu nhö treân toaøn theá giôùi. “Baø Blavatsky ñaõ nhaäp quoác tòch Hoa Kyø, nhöng vaøo naêm 1878 baø laïi sang AÁn Ñoä vaø thieát laäp taïi ñoù moät truï sôû chính cuûa Hoäi Thoâng thieân hoïc. Khoâng bao laâu sau, baø phaûi ñoái maët vôùi söï chia reõ trong noäi boä vaø nhöõng lôøi buoäc toäi laø nguïy bieän, doái traù. Trong thôøi gian naøy, thanh danh cuûa baø bò toån haïi nghieâm troïng. Tuy nhieân, töø ñoù cho ñeán cuoái ñôøi baø vaãn luoân khaúng ñònh raèng caùc vò chaân sö (mahatma) quaû thaät ñaõ trao truyeàn cho baø nhöõng thaønh töïu tieán trieån veà maët taâm linh cuûa hoï. “Nhöõng taùc phaåm chính cuûa baø Blavatsky goàm coù boä saùch Isis Unveiled (Veùn maøn Isis - 1877) vaø The Secret Doctrine (Giaùo lyù bí truyeàn - 1888), ñeàu ñaõ trôû thaønh nhöõng quyeån saùch kinh ñieån cuûa Hoäi Thoâng thieân hoïc.” (Blavatsky, Helena Petrovna; Funk & Wagnalls New Encyclopedia, Volume 4, page 149)

hoiky  
hoiky  

COÁ HOÄI TRÖÔÛNG HOÄI THOÂNG THIEÂN HOÏC THEÁ GIÔÙI (THEOSOPHICAL SOCIETY) NGUYEÃN HÖÕU KIEÄT NHAØ XUAÁT BAÛN ________________ dòch LÔØI NOÙ...