Issuu on Google+

woensdag 1 september 2010

12 |

Schrijven is een gevangenis waar je toch gelukkig bent door Rolf Bosboom

T

alitha van der Hoeden en Sanne van der Noort volgden vijf jaar lang schrijver Thomas Rosenboom, terwijl hij werkte aan zijn jongste boek Zoete mond (2009). Het resultaat is de documentaire De onzekerheid blijft. Zelden is de totstandkoming van een roman van zo nabij in beeld gebracht. De mooiste scène zit ergens halverwege de documentaire. Schrijver Thomas Rosenboom heeft net het manuscript van zijn nieuwe roman bij de uitgeverij ingeleverd. We zien zijn redacteur Patricia de Groot thuis lezend op de bank, terwijl de auteur zelf zwijgend en uiterst nerveus haar aangekondigde telefoontje over haar eerste oordeel afwacht. Als zij meldt enthousiast te zijn (‘Wat ben jij een prachtig boek aan het schrijven’), valt er zichtbaar een grote last van Rosenboom af. Hij mag dan een gelouterd en gevierd schrijver zijn, die onder meer twee keer de Libris Literatuurprijs won, een roman schrijven is voor Rosenboom allerminst routine geworden. Terwijl zijn roman nog in wording is, zegt hij daarover: ,,Het is een afwisseling van goed vertrouwen en dan ook weer de onzekerheid, omdat het allemaal zo onbekend aanvoelt. Het is toch nooit een bezigheid waarvan je denkt: ik kan het.” Van der Hoeden en Van der Noort hebben gekozen voor een sobere aanpak. Zij registreren vooral, zijn op cruciale momenten aanwezig en laten de beelden - zonder voice-over of andere nadrukkelijke toelichting - het werk doen. Dat gebeurt in chronologische volgorde, vanaf het moment dat Rosenboom in zijn werkkamer grote lege vele papier ophangt waarop de struc-

tuur van zijn boek moet gaan verschijnen tot en met het gniffelend lezen van de eerste recencies samen met zijn geliefde Myrthe. We zien de auteur, veelal zwijgend, op diverse momenten: schrijvend in zijn werkkamer, ‘kauwend’ op nieuwe zinnen, rokend en peinzend in het keukentje, worstelend met computer en andere apparatuur, maar ook hardlopend in de duinen, of thuis zijn konijn Pons voerend met boontjes. Regelmatig ontmoet hij mensen die hem vragen hoe zijn boek vordert en waar het over gaat. Rosenboom doet er het liefst zo veel mogelijk het zwijgen toe, zolang het niet is afgerond. ,,Uit handen geven? Ik krijg al bijna van de zenuwen de slappe lach als ik daaraan denk.” Als het manuscript eenmaal is ingeleverd en de uitgeverij opgetogen reageert, is de eerste spanning eraf bij Rosenboom. Dan is mooi te zien hoe hij zich nogal ongemakkelijk overgeeft aan het hele proces rond het uitgeven. Er is bijvoorbeeld discussie over enkele ingrepen in de tekst, die de schrijver zwaar vallen. Ook laat de documentaire mooi zien hoe de media maximaal worden benut om het boek te promoten. De plichtplegingen laat hij gelaten over zich heen komen, terwijl hij dan alweer lijkt te verlangen naar het schrijven. Tijdens een fotosessie zegt hij tegen de fotograaf. ,,Het voelt net aan of je uit de gevangenis komt. Maar wel een gevangenis waar je gelukkig bent geweest.” De documentaire De onzekerheid blijft is zaterdag 11 september om 11.00 uur te zien in zaal CC7. Aansluitend signeert Thomas Rosenboom in het Deltapaviljoen. Gratis tickets voor deze filmvoorstelling zijn vanaf 1 september af te halen aan de kassa van CineCity.

Jean-Claude Carrière: ,,Film is een echte taal.”

Scenario wordt Vanzelfsprekend is Jean-Claude Carrière vereerd dat hij dit jaar de Lifetime Achievement Award van Film by the Sea in ontvangst mag nemen. Maar hij is vooral ingenomen met het feit dat het festival op deze manier de schijnwerper richt op de scenarioschrijver. door Rolf Bosboom

D Thomas Rosenboom

foto Do Visser/GPD

e rol van de scenarist blijft vaak ten onrechte onderbelicht, vindt Carrière. ,,Films worden van oudsher altijd alleen maar gezien als het product van een regisseur. Meer en meer realiseren we ons dat de scenarioschrijver onderdeel is van de film. En dat is wat ik zo waardeer aan de prijs van dit festival. Het gaat niet specifiek om mij. Ik ben maar een oude man, die al lange tijd actief is. Ik denk vooral aan al mijn collega’s, die doorgaans worden vergeten, zelfs als ze veel hebben betekend voor de film.” Vele tientallen scenario’s heeft de Fransman op zijn naam staan, onder meer van klassiekers zoals Die Blechtrommel (1979) en The Unbearable Lightness of Being

(1988). Maar daarnaast is Jean-Claude Carrière - die op de dag van de prijsuitreiking in Vlissingen zijn 79e verjaardag viert en nog onverminderd productief is - schrijver in de breedste zin. Tientallen boeken heeft hij op zijn naam staan in uiteenlopende genres, waaronder romans en essays, maar ook veel toneelwerk. Bekend is vooral zijn jarenlange intensieve samenwerking met de Britse theaterregisseur Peter Brook. Hij heeft er bewust voor gekozen geen films te gaan regisseren. ,,Als ik filmregisseur was geweest, wat niet ondenkbaar was, zou ik het theaterleven moeten hebben opgeven. Dan zou ik nooit mijn uitzonderlijke avontuur naast Peter hebben beleefd. Dat is mijn keuze. Ik kan begrijpen dat sommige mensen andere keuzes maken, maar dit is de mijne. Op het moment dat je filmregisseur bent, kun je geen schrijver meer zijn, geen romancier, geen essayist. Dat is onmogelijk. Je bent de filmregisseur, punt uit. Als tiener werd hij al zeer aangetrokken door de cinema. ,,Zodra ik kon, greep ik mijn kans. Die gelegenheid was mijn ontmoeting met Jacques Tati en Pierre Etaix, in 1956. Voor het eerst zette ik toen een stap in de filmwereld. Het ging om een adaptatie van twee Tati-films: Les vacances de monsieur Hulot en Mon oncle. Ik kreeg de opdracht om twee romans te schrijven op basis van deze films. Dat was mijn eerste werk en precies het tegenovergestelde van wat ik later zou gaan doen.” Cruciaal was zijn kennismaking in 1963


fbts12