Page 1

‫~‬ ‫ئۆرگانی پارتی چارەسەری دیموکراتی کوردستان‬ ‫ساڵی ‪ | 1‬ژمارەی ‪ | 2011/08/20 | 9‬نرخ‪ 1500 :‬دينار | گۆڤارێکی مانگانەیە‬

‫ئۆجەالن‪:‬‬

‫ڕه‌وشـــــی هـــه‌نـــۆکـــه‌یـــی ئـــێـــران له‌ڕه‌وشی ســـه‌ددام ده‌چـــێ‬ ‫بڕیار گابار‪ :‬بەرخۆدانی پەژاک‪ ،‬بەرخۆدانێکی ڕەوایە‪ ،‬وەکو کۆنگرەی گەل هەتا دوایی پشتیوانی لێدەکەین‬

‫فــــه‌رمـــانـــده‌یـــه‌کی هه‌میشـــه‌ زینــــدوو‪ ،‬گولله‌یەکـــی ئــــاگـــــرین‬ ‫ژنـــانـــی کـــورد پێشـــه‌نگـــی تێکـــۆشـــانـــی ئـــازادیـــن‬ ‫جوان حه‌سه‌ن‪ :‬سوپای عێراق ئه‌و هێزه‌ی نییه‌‪ ،‬متمانه‌ی پێبکرێ بۆ ئه‌وه‌ی واڵت بپارێزێت‬


‫هەندێک لە چاالکییەکانی شەرمەزارکردنی رژێمی ئێران لە باشووری کوردستان‬


‫~‬ ‫ساڵی ‪ | 1‬ژماره ‪9‬‬ ‫‪2011/08/20‬‬

‫~‬ ‫ئۆرگانی پارتی چارەسەری دیموکراتی کوردستان‬

‫ساڵی ‪ | 1‬ژمارەی ‪ | 2011/08/20 | 9‬نرخ‪ 1500 :‬دينار | گۆڤارێکی مانگانەیە‬

‫‪Organî Rageyandnî Partî Çareserî Dîmukratî Kurdistan‬‬ ‫‪Jimarey: 9 • Salî: 2011‬‬

‫ئۆجەالن‪:‬‬

‫ڕهوشـــــی هـــهنـــۆکـــهیـــی ئـــێـــران لهڕهوشی ســـهددام دهچـــێ‬

‫شەهید وههاب ئیبراهیم وههاب‬ ‫«کاروان پارتیزان»‬

‫‪9‬‬

‫بڕیار گابار‪ :‬بەرخۆدانی پەژاک‪ ،‬بەرخۆدانێکی ڕەوایە‪ ،‬وەکو کۆنگرەی گەل هەتا دوایی پشتیوانی لێدەکەین‬

‫فــــهرمـــانـــدهیـــهکی ههمیشـــه زینــــدوو‪ ،‬گوللهیەکـــی ئــــاگـــــرین‬ ‫ژنـــانـــی کـــورد پێشـــهنگـــی تێکـــۆشـــانـــی ئـــازادیـــن‬ ‫جوان حهسهن‪ :‬سوپای عێراق ئهو هێزهی نییه‪ ،‬متمانهی پێبکرێ بۆ ئهوهی واڵت بپارێزێت‬

‫خاوەنی ئیمتیاز‬

‫کۆمیتەی ڕاگەیاندنی ‪PÇDK‬‬ ‫سەرنووسەر‬

‫ئەکبەر شەمسۆڵاڵ جهانگیر‬

‫بەڕێوەبەری نووسین‬ ‫ئارام کەریم بابان‬

‫دەستەی نووسەران‬ ‫فەهمی محەمەد‬ ‫سۆران حسین‬ ‫ئامینه محەمەد‬ ‫چنوور غەریب‬

‫دیزاین‬

‫هێژا رۆژهەاڵتی‬

‫ژمارەی متامنه‬ ‫‪446‬‬

‫بۆ پەیوەندی گرتن‬ ‫‪www.PCDK.org‬‬ ‫‪ROJI_WELAT@Yahoo.com‬‬ ‫ناو نیشان‬ ‫کەرکوک‪ ،‬بەرامبەر یانەی وەرزشی کەرکوک‬

‫شرۆڤەی سیاسی‪:‬‬ ‫چی بکەین؟!!‬ ‫ ‪2‬‬ ‫هەواڵ‪:‬‬ ‫به‌الغی کۆتایی کۆبونه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی پارتی چاره‌سه‌ری دیموکراتی کوردستان‬ ‫‪3‬‬ ‫ ‬ ‫جه‌میل بایک‪ :‬ئامانجی ئێران نه‌په‌ژاک‪ ،‬به‌ڵکۆ په‌که‌که‌ و ده‌سکه‌وته‌کانی گه‌لی کورده‌‬ ‫ ‪4‬‬ ‫له‌ گوندی گردخه‌به‌ر پرسه‌ بۆ گه‌ریالی شه‌هید"کاروان پارتیزان" بەڕێو ‌ه چوو‬ ‫‪ 6‬‬ ‫دیدار و چاوپێکەوتن‪:‬‬ ‫رێبه‌ر ئۆجه‌الن‪ :‬له‌هه‌لومه‌رجی ئێستادا‪ ،‬ڕۆڵی من کۆتایی پێهاتووه‌‬ ‫‪1 0‬‬ ‫ئێران هێرش ده‌کاته‌ سه‌ر ئه‌و ده‌رفه‌تانه‌ى که‌ بۆ چاره‌سه‌رى پرسى کورد ره‌خساوه‌‬ ‫‪1 4‬‬ ‫خۆبه‌ڕێوه‌به‌ری سیستەمێکی خۆبه‌ڕێوه‌به‌ری راسته‌وخۆ یان دیموکراسی راسته‌وخۆی کۆمه‌ڵگایه‌‬ ‫‪ 21‬‬ ‫میکانیزمه‌ی کاری شاره‌وانی مه‌خمور له‌سه‌ر بنه‌مای دامه‌زراندنی کۆمین و رۆحی به‌رپرسیاریه‌تی گشتییه‌‬ ‫‪2 4‬‬ ‫جوان حه‌سه‌ن‪ :‬سوپای عێراق ئه‌و هێزه‌ی نییه‌‪ ،‬متمانه‌ی پێبکرێ بۆ ئه‌وه‌ی واڵتی بدرێته‌ ده‌ست و بیپارێزێت‬ ‫‪ 26‬‬ ‫وتار و راپۆرت‪:‬‬ ‫ئێران رووبه‌رووی هه‌مان چاره‌نووسی تورکیا بوویه‌وه‌‬ ‫‪ 9‬‬ ‫خۆبەڕێوەبەری سیستەمێکی خۆبەڕێوەبەری راسته‌وخۆ یان دیموکراسی راسته‌وخۆی کۆمه‌ڵگایه‌‬ ‫‪ 29‬‬ ‫به‌رخۆدانی قه‌ندیل‪ ،‬رۆحی یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌ییه‌‬ ‫‪ 30‬‬ ‫خۆسه‌ریى تاک له‌سه‌ربه‌خۆیى واڵت گرنگتره‌!!‬ ‫‪3‬‬ ‫‪ 2‬‬ ‫کورد له‌م قۆناخه‌ی ئێستای کوردستاندا‬ ‫‪3‬‬ ‫‪ 3‬‬ ‫(‪)15‬ێ ئاب بووه‌ گه‌ره‌نتی پاراستنی کوردستان‬ ‫‪3‬‬ ‫ ‬ ‫‪4‬‬ ‫فه‌رمانده‌یه‌کی هه‌میشه‌ زیندوو‪ ،‬گولله‌یەکی ئاگرین‬ ‫‪ 35‬‬ ‫ئه‌گه‌ر خاوه‌ندارێتی له‌ چیایه‌ک نه‌کرێت ده‌وڵه‌ت چۆن ده‌پارێزرێت؟!‬ ‫‪ 36‬‬ ‫هێرشێن داگیرکارى لسه‌ر کونگرا نه‌ته‌وى به‌ر ب ره‌ش پروژا روژهالتا ناڤینا مه‌زن‬ ‫‪3‬‬ ‫‪ 8‬‬ ‫ژنان‪:‬‬ ‫‪ 35‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪ 8‬‬

‫د جڤاکا مه‌ ده‌ ژن به‌ریا خو ‌ه بکوژه‌ هاتیه‌ کوشتن‬ ‫به‌خشین و ناسینی ئازادی ژنان له‌سر‌وشتی پیاودا نییه‌‬

‫بیرەوەری گەریال‪:‬‬ ‫رۆژانی ژیانی گه‌ریالیه‌تی؛یه‌که‌مین رۆژ پیرۆزترین رۆژی ژیانی گه‌ریالیه‌تیه‌‬ ‫‪4 4‬‬


‫~|‬

‫‪2‬‬

‫سەروتار‬

‫ژماره ‪Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫چــــــــی بکـــه‌یـــن؟!!‬

‫رشۆڤه‌ی سیاسی‬

‫ئاشکرای‌ه ئه‌م ناو نیشانه‌‪ ،‬قس‌ه زۆر هه‌ڵده‌گرێ‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم قۆناخی ئ �ه‌م��ڕۆش قۆناخی ک���ردار‌ه و‬ ‫ق��س�ه‌ی زۆر س��ه‌رده‌م��ی ب �ه‌س �ه‌رچ��ووه‌‪ ،‬یاخود‬ ‫کات نیی‌ه بۆ ئه‌وه‌ی زۆر قس‌ه بکه‌ین؛ چونک ‌ه‬ ‫رووداوه‌کان ئه‌وه‌ند‌ه زوو رووده‌ده‌ن به‌جێمان دێڵن‪.‬‬ ‫وه‌ک���و له‌مانگی ش��وب��ات��دا باسمان ک��رد ب��وو‪،‬‬ ‫راپه‌ڕینی گه‌النی رۆژهه‌اڵتی ناوین و باکووری‬ ‫ئه‌فریقا سه‌ره‌تایه‌ک‌ه بۆ راپه‌ڕینی گه‌النی جیهان‬ ‫به‌گشتی و بانگه‌وازیی‌ه بۆ سه‌رده‌مێکی نوێ و‬ ‫ته‌نیا په‌یوه‌ندیدار نیی‌ه به‌رووخاندن یاخود گۆڕینی‬ ‫چه‌ند رژێمێکی رۆژهه‌اڵتی ناوینه‌و‌ه و سه‌رجه‌م‬ ‫باڵه‌کانی سیسته‌م به‌چه‌پ و راسته‌و‌ه ده‌دات‌ه پێش‬ ‫خۆی و ده‌یانگۆڕێت‪ ،‬ئه‌وه‌تا له‌ماوه‌ی شه‌ش‬ ‫مانگدا زۆربه‌ی واڵتانی ئه‌م هه‌رێمه‌ی گرته‌و‌ه و‬ ‫پریشکی گه‌یشتۆت‌ه ئه‌وروپاش ک‌ه چی هێشتا‬ ‫واڵتانی ئ�ه‌وروپ��ا و رۆژئ���اوا بۆ خۆپیشاندانی‬ ‫جه‌ماوه‌ری ئه‌م ده‌ڤ�ه‌ر‌ه ده‌ڵێن شۆڕش‪ ،‬به‌اڵم بۆ‬ ‫ئه‌وانه‌ی الی خۆیان ده‌ڵێن گێره‌شێوێن‪ .‬به‌هه‌رحاڵ‬ ‫کات راستی باشتر روون ده‌کاته‌وه‌‪.‬‬ ‫سه‌ده‌ی بیسته‌م‪ ،‬سه‌ده‌ی پارچه‌کردنی کورد‪،‬‬ ‫س���ه‌ده‌ی په‌یمانی ل���ۆزان و نکۆلێکردن بوو‬ ‫له‌کورد‪ .‬هه‌ر بۆی‌ه هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی سیسته‌می‬ ‫س �ه‌ده‌ی بیسته‌م ئه‌گه‌ر بۆ گه‌النی تر یه‌ک‬ ‫ج��ار خ��ۆش بێت‪ ،‬ئ �ه‌وا بۆ ک��ورد چه‌ندین جار‬ ‫مایه‌ی خ��ۆش حاڵییه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم گرنگ ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫کوردیش بۆ خۆی ئاماد‌ه بێت و رۆڵی هه‌بێت‬ ‫له‌گۆڕانکارییدا‪ .‬ئ �ه‌وه‌ی جێگه‌ی دڵخۆشیی ‌ه‬

‫له‌م کاته‌دا ئه‌وه‌ی‌ه ک‌ه کورد له‌باکور‪ ،‬رۆژئاوا‬ ‫و رۆژه���ه‌اڵت���ی ک��وردس��ت��ان ب���وو‌ه ب �‌ه خ��اوه‌ن��ی‬ ‫کۆمه‌ڵێک ده‌س��ک�ه‌وت و له‌پێناوی رزگ��اری‬ ‫نیشتمانیدا تێده‌کۆشن و به‌شێکی زۆریشیان‬ ‫له‌هه‌وڵی ئ���ه‌وه‌دان ک‌ه کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫ئ�ه‌ن��ج��ام ب��درێ��ت و ستراتیژییه‌کی ه��اوب �ه‌ش‬ ‫دابنرێت به‌پێچه‌وانه‌و‌ه ئه‌وه‌ی جێگه‌ی نیگه‌رانیه‌‪،‬‬ ‫ب��ارودۆخ��ی ک��ورد‌ه ل�ه‌ب��اش��ووری کوردستاندا‪.‬‬ ‫س �ه‌ره‌ڕای ئ�ه‌وه‌ی بیست ساڵ زیاتر‌ه له‌ده‌ستی‬ ‫رژێمی به‌عس رزگ��اری بوو‌ه و خۆبەڕێوه‌بردن‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬که‌چی به‌رنام‌ه و بیرۆکه‌یه‌کی گشتی‬ ‫نیی‌ه بۆ چاره‌سه‌رکردنی دۆزی کورد‪.‬‬ ‫ل �ه‌ب��اش��ووری ک��وردس��ت��ان��دا‪ ،‬هه‌نگاونان ب �ه‌ره‌و‬ ‫ئه‌نجامدانی کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی الواز‌ه و‬ ‫زۆر بیانوو باس ده‌هێنرێته‌و‌ه بۆ ئه‌نجام نه‌دانی‪،‬‬ ‫که‌چی له‌الیه‌کی ت��ره‌و‌ه م��اوه‌م��او‌ه هه‌ندێک‬ ‫بابه‌ت ده‌هوروژێنرێت و په‌یامی ئ�ه‌و‌ه ده‌درێ��ت‬ ‫ک‌ه کورد مافی ده‌وڵه‌تبوونی هه‌یه‌‪ ،‬هه‌ر وه‌ک‬ ‫چ��ۆن ئه‌مڕۆ ب��اس له‌ناوچه‌کانی خانه‌قین و‬ ‫جه‌له‌وال و سه‌عدیی‌ه ده‌کرێت‪ .‬هه‌روه‌ها جارجار‬ ‫ل �ه‌الی �ه‌ن��ی ده‌س�����ه‌اڵت ی��اخ��ود ئ��ۆپ��ۆزس��ی��ۆن��ی‬ ‫ناوپه‌رله‌مانه‌و‌ه بابه‌تی ده‌وڵه‌تبوون و بوون‌ه ده‌وڵه‌ت‬ ‫ده‌کرێت‌ه م���ژاری گفتوگۆ‪ ،‬ب��ه‌اڵم ره‌وش�ه‌ک� ‌ه‬ ‫وه‌هایه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر ده‌سه‌اڵت بیکات‪ ،‬ئۆپۆزسیۆنی‬ ‫ناوپه‌رله‌مان دژی راده‌وه‌ستێته‌وه‌‪ ،‬به‌پێچه‌وانه‌و‌ه‬ ‫ئه‌گه‌ر ئۆپۆزسیۆنی ناوپه‌رله‌مان بیکات‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫ده‌سه‌اڵت دژی راده‌وه‌ستێت‪ .‬ئه‌م‌ه بێجگ‌ه له‌وه‌ی‬

‫ک‌ه ئ�ه‌و الیه‌نان‌ه به‌گشتی ل�ه‌ب��واری پ��رۆژه‌ی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی و ستراتیژی نه‌ته‌وه‌ییدا خاوه‌نی پرۆژ‌ه‬ ‫نیین‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئه‌مانه‌شدا ئه‌و الیه‌نان‌ه ئاماد‌ه‬ ‫نیین ناو ماڵی کوردی یه‌کبخه‌نه‌وه‌‪ .‬ئه‌مه‌ش‬ ‫به‌و واتا دێت ک‌ه کورد له‌باشووری کوردستاندا‬ ‫سه‌ره‌ڕای ده‌سکه‌وته‌کانی‪ ،‬به‌اڵم ئاماده‌ی ئه‌و‌ه‬ ‫نیی‌ه ک‌ه به‌شدارییه‌کی چاالکان‌ه له‌گۆڕانکاری‬ ‫ناوچه‌ک‌ه و پرۆسه‌ی دۆزی ک��ورددا ببینێت‪.‬‬ ‫بۆ ئ��ه‌وه‌ی ئ��ام��اد‌ه بین رۆڵ��ی خۆمان ببینین‬ ‫له‌باشووری کوردستاندا پێویست‌ه به‌م ئه‌رکان ‌ه‬ ‫هه‌ستین‪.‬‬ ‫یه‌که‌م؛ هه‌رچی زوو‌ه کار بکه‌ین بۆ ئه‌نجامدانی‬ ‫ک��ۆن��ف��ران��س��ی ن���ه‌ت���ه‌وه‌ی���ی و ل���ه‌و رێ��گ �ه‌ی �ه‌و‌ه‬ ‫ستراتیژییه‌کی هاوبه‌شی نه‌ته‌وه‌یی داڕێژین‪.‬‬ ‫دووه‌م؛ ل �ه‌س �ه‌ر ئاستی ه�ه‌رێ��م��ی ک��وردس��ت��ان‬ ‫له‌چوارچێوه‌ی پرۆژه‌یه‌کی گونجاودا به‌رده‌وامی‬ ‫به‌دیالۆگ و دیالۆگ به‌رفراوانتر بکرێت و‬ ‫چاکسازی ئه‌نجام بدرێت‪.‬‬ ‫سێیه‌م؛ له‌چوارچێوه‌ی به‌رنامه‌یه‌کی هاوبه‌شدا‬ ‫هه‌ڵسوکه‌وت له‌گه‌ڵ ئێراق و سه‌رجه‌م هێز و‬ ‫الیه‌نه‌کانی هه‌رێمه‌ک ‌ه و جیهاندا بکرێت و ناچار‬ ‫بکرێن ک‌ه ناسنام‌ه و مافه‌کانی کورد په‌سند‬ ‫بکه‌ن‪.‬‬ ‫گومانی تێدا نیی‌ه به‌بێ ئه‌نجامدانی هه‌نگاوی‬ ‫ریشه‌یی له‌م بوارانه‌دا‪ ،‬ئه‌وا ئه‌م ده‌رفه‌ت‌ه به‌سه‌ر‬ ‫ده‌چ��ێ��ت و ئێمه‌ش م �ه‌گ �ه‌ر پ�ه‌ن��ج�ه‌ی خۆمان‬ ‫بگه‌زین‪.‬‬


‫هةواڵ‬

‫ژماره ‪~ | Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫‪3‬‬

‫به‌الغی کۆتایی کۆبونه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی‬ ‫پارتی چاره‌سه‌ری دیموکراتی کوردستان‬ ‫ڕۆژی شه‌ممه‌ ب����ه‌رواری (‪)2011-8-13‬‬ ‫ئه‌نجومه‌نی به‌ڕێوه‌به‌رێتی پارتی چاره‌سه‌ری‬ ‫دیموکراتی کوردستان به‌سه‌رپه‌رشتی سه‌رۆکی‬ ‫پارتی هه‌ڤاڵ (دی��ار غه‌ریب) و ئاماده‌بوونی‬ ‫هه‌موو ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن کۆبوونه‌وه‌ی‬ ‫ئاسایی خ��ۆی ئه‌نجامدرا‪ .‬له‌کۆبونه‌وه‌که‌دا‬ ‫س�ه‌ب��اره‌ت به‌ ره‌وش��ی سیاسی و کاروخه‌بات‬ ‫و چ��االک��ی�ه‌ک��ان و ره‌وش���ی رێکخستنی به‌‬ ‫به‌رفراوانی هه‌ڵسه‌نگاندنی له‌سه‌رکرا و بۆ‬ ‫پێشخستنی کاروخه‌باتی داهاتودا‪ ،‬گه‌یشتینه‌‬ ‫گه‌لێک بڕیاری گرنگ‪.‬‬ ‫له‌رۆژه‌ڤی سیاسیدا باس له‌گرنگی ئه‌و شه‌پۆله‌‬ ‫راپ��ه‌ری��ن و ن��اڕه‌زای��ی��ان �ه‌ ک��را ک �ه‌ له‌پێناوی‬ ‫گۆڕاندنی سیسته‌مه‌ کۆنه‌کاندا له‌تێکۆشاندان‪.‬‬ ‫ئ���ه‌م س �ه‌ره �ه‌ڵ��دان��ان �ه‌ ت �ه‌ن��ه��ا ب��ه‌ڕۆژه��ه‌اڵت��ی‬ ‫ن����اوه‌راس����ت����ه‌وه‌ س����ن����وردار ن����ه‌م����اوه‌‪ ،‬ب�ه‌ڵ��ک��و‬ ‫گ��ۆران��ک��اری��ی �ه‌ک��ان خ�����اوه‌ن ت��ای��ب�ه‌ت��م�ه‌ن��دی‬ ‫گه‌ردونین‪ .‬ناره‌زایی و داخوازیه‌کانی خه‌ڵکانی‬ ‫ئ �ه‌س��پ��ان��ی��ا و ب���ه‌ری���ت���ان���ی���اش ج����ی����اواز نین‬ ‫ل �ه‌داخ��وازی��ی �ه‌ک��ان��ی گ��ه‌الن��ی رۆژه���ه‌اڵت���ی‬ ‫ن���اوه‌راس���ت ب���ه‌ک���ورد و ع����ه‌ره‌ب و ف����ارس و‬ ‫عه‌جه‌مه‌وه‌‪ .‬به‌گشتی شۆرش و تێکۆشانه‌کان‬ ‫هه‌نگاوی جددین له‌پێناو گۆرینی سیسته‌مه‌‬ ‫کۆنه‌کاندا‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆکاری ده‌ستێوه‌ردانه‌کان‬ ‫له‌هه‌موو الیه‌که‌وه‌ بۆوه‌ته‌ هۆکاری ڕێگری‬ ‫ل�����ه‌ب�����ه‌رده‌م ئ����اواک����ردن����ی س��ی��س��ت �ه‌م��ێ��ک��ی‬ ‫دیموکراتیانه‌دا‪ .‬ئه‌و گۆرانکاریانه‌ی له‌سوریا‬ ‫ئه‌نجامده‌درێـت راسته‌وخۆ دۆزی ره‌وای گه‌لی‬ ‫کورد په‌یوه‌ندیدار ده‌کات و هه‌وڵه‌کانی هه‌موو‬ ‫هێز و الیه‌نی کورد له‌ڕۆژئاوای کوردستاندا‬ ‫له‌پێناوی ئ��اواک��ردن��ی یه‌کێتی ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��دا و‬ ‫ئاوابوونی به‌ره‌یه‌کی نه‌ته‌وه‌یی له‌نێوان پارت و‬ ‫الیه‌نه‌ کوردیه‌کاندا وه‌ک هه‌نگاوێکی گرنگ‬ ‫له‌م قۆناخه‌یه‌دا هه‌ڵسه‌نگێندرا‪ .‬دیسان کارو‬ ‫خه‌باتی پارتی یه‌کێتی دیموکراتی له‌پێناوی‬ ‫ئ��اواک��ردن��ی سیسته‌مێکی دیموکراتیانه‌ و‬ ‫به‌ڕێوه‌بردنی سیاسه‌تێکی سه‌ربه‌خۆ و پشت‬ ‫به‌ستو ب�ه‌ه��ێ��زی ج �ه‌م��اوه‌ر ده‌ب��ێ��ت�ه‌ گه‌ره‌نتی‬ ‫سه‌رکه‌وتنی ئیراده‌ی گه‌ل و به‌ده‌ستهێنانی‬ ‫مافه‌ نه‌ته‌وه‌یی و دیموکراتیه‌کانی گه‌له‌که‌مان‬ ‫له‌م پارچه‌یه‌ی کوردستاندا‪ .‬هه‌رچی باکوری‬ ‫کوردستانه‌ به‌قۆناخێکی گرنگ و هه‌ستیاردا‬ ‫تێده‌په‌رێت به‌تایبه‌تی سه‌رکه‌وتنی گه‌له‌که‌مان‬ ‫له‌ هه‌ڵبژاردنه‌کاندا و ئاواکردنی به‌ره‌یه‌کی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی و دیموکراتیانه‌ و هه‌وڵه‌کانی پارتی‬ ‫ئاشتی و دی��م��وک��رات��ی ل�ه‌پ��ێ��ن��اوی به‌ستنی‬

‫ک���ۆن���گ���ره‌ی ن����ه‌ت����ه‌وه‌ی����ی ل����ه‌س����ه‌ر ئ��اس��ت��ی‬ ‫ه �ه‌رچ��وارب �ه‌ش��ی ک��وردس��ت��ان و راگ�ه‌ی��ان��دن��ی‬ ‫خۆسه‌ری دیموکراتی له‌باکوری کوردستاندا‬ ‫وه‌ک ده‌سکه‌وتێکی گرنگی نه‌ته‌وه‌یی بۆ‬ ‫ه �ه‌م��وو گ�ه‌ل��ی ک���ورد بینرا‪ .‬ه �ه‌روه‌ه��ا باس‬ ‫له‌هه‌وڵه‌ ئاشتیخوازه‌کاتی ڕێبه‌ری گه‌لی کورد‬ ‫ب���ه‌ڕێ���ز ع��ه‌ب��دوڵ�ڵائ��ۆج��ه‌الن ک���را ل�ه‌پ��ێ��ن��اوی‬ ‫چاره‌سه‌ریی به‌ڕێگه‌ی ئاشتی و دیموکراتیانه‌‪.‬‬ ‫ل���ه‌ب���ه‌رام���ب���ه‌ری���دا ئ���ۆپ���راس���ی���ۆن و ه���ه‌وڵ���ه‌‬ ‫ش �ه‌ره‌ن��گ��ێ��زه‌ک��ان��ی ح��ک��وم �ه‌ت��ی ئ��اک �ه‌پ �ه‌ و‬ ‫هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ سوپادا و به‌رفراوانکردنی‬ ‫ئۆپراسیۆنه‌ سه‌ربازی و سیاسیه‌کانیان له‌دژی‬ ‫ئیرادی ئازادیخوازانه‌ی گه‌ل له‌الیه‌ن گه‌لی‬ ‫ک�������ورده‌وه‌ ده‌س��ت��پ��ێ��ک��ردن��ی ش�����ه‌ری گ�ه‌ل��ی‬ ‫شۆرشگێری وه‌ک پاراستنی ره‌وا له‌پێناو‬ ‫چ����اره‌س����ه‌ری دۆزی ره‌وای گ �ه‌ل �ه‌ک �ه‌م��ان‬ ‫ب���ه‌گ���رن���گ���ی���ی���ه‌وه‌ ب���اس���ی ل����ێ����وه‌ک����را‪ .‬ه���ه‌ر‬ ‫ل��ه‌ک��ۆب��ون��ه‌وه‌ک��ه‌دا ب���اس ل���ه‌و پیالنگێڕییه‌‬ ‫برفراوانه‌کرا که‌ دژبه‌ ئیراده‌ی گه‌لی کورد و‬ ‫ب��زوت��ن�ه‌وه‌ ئ��ازادی��خ��وازه‌ک �ه‌ی ئه‌نجامده‌درێت‪.‬‬ ‫پیالنگێڕی ل �ه‌الی �ه‌ن ده‌وڵ �ه‌ت��ان��ی س �ه‌رده‌س��ت‬ ‫له‌کوردستاندا وه‌ک تورکیا و ئێران و سوریا و‬ ‫به‌ هاوکاری به‌شێک له‌حکومه‌تی ئێراق و‬ ‫له‌گه‌ڵ واڵته‌ یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مریکا به‌ریوه‌‬ ‫ده‌چ��ێ��ت و ده‌وڵ �ه‌ت��ی ئ��ێ��ران پێشه‌نگایه‌تی بۆ‬ ‫ده‌ک��ات‪ .‬له‌کۆبونه‌وه‌که‌دا جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌وه‌‬ ‫کرایه‌وه‌ که‌ ئه‌م شه‌ڕه‌ ل�ه‌دژی ت�ه‌وای گه‌لی‬ ‫ک�����ورده‌ ب �ه‌پ��ێ��وان��ی ی���ه‌ک���ه‌م و ل�����ه‌دژی ئ �ه‌و‬ ‫پێشکه‌وتنانه‌یه‌ که‌ ئێستا گه‌له‌که‌مان به‌ده‌ستی‬ ‫هێناوه‌ و به‌مه‌به‌ستی له‌باربردنی ئه‌و ده‌رفه‌ته‌یه‌‬ ‫که‌ بۆ گه‌له‌که‌مان هاتۆته‌ پێش و به‌رگرییه‌‬ ‫ب��ۆئ�ه‌وه‌ی گه‌لی ک��ورد ل�ه‌و گۆرانکاریانه‌دا‬ ‫رۆڵ���ی س��ه‌ره‌ک��ی ن�ه‌گ��ێ��رێ��ـ��ت و ن �ه‌ب��ن �ه‌خ��اوه‌ن‬ ‫پێگه‌یه‌کی گرنگ‪ .‬به‌تایبه‌تی ئه‌م هێراشانه‌‬ ‫هاوکاته‌ له‌گه‌ڵ نزیکبونه‌وه‌ی هێز و الیه‌نه‌‬ ‫کوردستانیه‌کان بۆ ئه‌نجامدانی کۆنفرانس‬ ‫ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ی ک���ورد‪ .‬ئامانجی ئ �ه‌م کۆنسێپته‌‬ ‫دروستکردنی ناکۆکی و دوبه‌ره‌کی نانه‌وه‌یه‌‬ ‫له‌نێوان هێز و الیه‌نه‌ سیاسیه‌کان له‌سه‌رئاستی‬ ‫هه‌رچواربه‌شی کوردستان و به‌تایبه‌تی له‌نیوان‬ ‫هێز و الیه‌نی رۆژهه‌اڵت و باشوری کوردستان‪.‬‬ ‫به‌شێکی گ��رن��گ��ی ئ���ه‌م ه��ێ��رش��ان�ه‌ش ب��ۆس�ه‌ر‬ ‫باشوری کوردستانه‌‪ ،‬به‌تایبه‌تی ماوه‌ی ساڵێکه‌‬ ‫گرتنه‌وه‌ی ئاوی ئه‌ڵوه‌ن و که‌مکردنه‌وه‌ی ئاوی‬ ‫سیراوان له‌الیه‌ن ده‌وڵه‌تی ئیرانه‌وه‌ و تۆبارانکردنی‬ ‫ناوچه‌ سنورییه‌کانی وه‌ک چۆمان و حاجی‬

‫ئ��وم�ه‌ران و سیده‌کان که‌ به‌هیچ شێوه‌یه‌ک‬ ‫هێزه‌کانی پارتی ژیانی ئ��ازادی لێنیه‌‪ .‬ئه‌و‬ ‫تۆبارانه‌ هاوکات بوو له‌گه‌ڵ ئه‌و لێدوانانه‌ی‬ ‫که‌ پشتگیری مانه‌وه‌ی هێزه‌کانی ئه‌مریکا‬ ‫ده‌کات له‌ ئێراق و باشوری کوردستاندا‪ .‬ئێران‬ ‫له‌م ڕێگه‌یه‌وه‌ ده‌خوازێت گۆشار دروستکات بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی مه‌رام ‌ه سیاسیه‌کانی خۆی پێکبهێنێت‬ ‫به‌تایبه‌تی بۆ جێگیرکردنی پێگه‌ی خۆی‬ ‫له‌حکومه‌تی ئیراقدا و له‌م ڕێگه‌یه‌ ده‌خوازێت‬ ‫هێز و الیه‌نی ک��ورد له‌باشوری کوردستاندا‬ ‫ن��اچ��اری پشگیری ت���ه‌وای هه‌ڵوێسته‌کانی‬ ‫ده‌وڵ �ه‌ت��ی ئ��ێ��ران ب��ک �ه‌ن‪ ،‬ب���ه‌اڵم خۆشبه‌ختانه‌‬ ‫له‌ئه‌نجامی به‌رخودانێکی بێوێنه‌ی گه‌ریالکانی‬ ‫پارتی ژیانی ئازاد و ده‌ربڕینی ناره‌زاییه‌کانی‬ ‫خ�ه‌ڵ��ک ڕێگرییه‌کی ت����ه‌واوی له‌به‌ئه‌نجام‬ ‫گه‌یاندنی ئه‌م کۆنسپێپته‌ گرت‪ .‬ده‌توانین بڵێین‬ ‫له‌ (‪)2008‬دا چۆن تورکیا له‌شه‌ری زابدا شکا‬ ‫به‌هه‌مانشێوه‌ ده‌وڵ��ه‌ت��ی ئێرانیش له‌قه‌ندیل‬ ‫روب���ه‌روی شکه‌ستێکی گ �ه‌وره‌ی ب�ه‌و شێوه‌یه‌‬ ‫ب����ووی����ه‌وه‌‪ .‬ل���ه‌ک���ۆب���ون���ه‌وه‌ک���ه‌دا ن����اڕه‌زای����ی و‬ ‫خۆپیشاندانه‌کانی خه‌ڵک و دروستکردنی‬ ‫ک�ه‌م��پ��ی��ن ب��ۆ ئ���اوی ئ���ه‌ڵ���وه‌ن ل �ه‌گ �ه‌رم��ی��ان و‬ ‫دروستکردنی که‌مپین له‌دژی هاتنی کااڵی‬ ‫ئێرانی له‌الیه‌ن جوتیار و رۆشنبیره‌کانه‌وه‌ له‌‬ ‫چ��ۆم��ان و ه �ه‌ول��ێ��ر‪ ،‬که‌مپینی داخستنی‬ ‫کۆنسولخانه‌ی ئێران له‌هه‌رێمی کوردستان و‬ ‫ک�ه‌م��پ��ی��ن�ه‌ک��ان��ی ڕێ��ک��خ��راوه‌ک��ان��ی ژن����ان و‬ ‫ڕێ��ک��خ��راوه‌ک��ان��ی م �ه‌ده‌ن��ی و ن��اره‌زای �ه‌ک��ان��ی‬ ‫کۆمه‌ڵێک له‌پێشمه‌رگه‌ی دێرین و پۆل پۆل‬ ‫به‌شداری بوونی الوان بۆناو ڕیزه‌کان گه‌ریال و‬ ‫ئاماده‌یی پیشاندان بۆ روب�ه‌روب��ون�ه‌وه‌ له‌دژی‬ ‫هێرشه‌کانی ده‌وڵه‌تی ئێران وه‌ک بڵندبونه‌وه‌ی‬ ‫ئاستی هۆشیاری نه‌ته‌وه‌یی نرخیندرا‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫شه‌هیدبوونی هه‌ڤاڵ گیڤارا و هه‌ڤاڵ کاروان‬ ‫وه‌ک دوو الوی ب��اش��وری ک��وردس��ت��ان که‌‬ ‫ب �ه‌ق��اره‌م��ان��ێ��ت��ی �ه‌ک��ی م���ه‌زن���ه‌وه‌ رووب������ه‌رووی‬ ‫هێرشه‌کانی ئێران بونه‌وه‌ وه‌ک سیمبوڵی الوانی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی و شۆڕشگێری س �ه‌رده‌م ناسێنران و‬ ‫ل �ه‌الی �ه‌ن خه‌ڵکی نیشتمانپه‌روه‌ری باشوری‬ ‫ک���وردس���ت���ان���ه‌وه‌ ب���ه‌گ���ه‌رم���ای���ی پ��ێ��ش��وازی‬ ‫ل�ه‌م�ه‌راس��ی��م��ی ب�ه‌خ��اک��س��پ��اردن و ڕێ��وره‌س��م��ی‬ ‫پرسه‌که‌یان کرد و ئه‌مه‌ش له‌الیه‌ن پارتیمانه‌وه‌‬ ‫وه‌ک پێکهێنانی ئ �ه‌رک��ی نیشتیمانی و‬ ‫وه‌ف����اداری ب��ۆ شه‌هیدان هه‌ڵسه‌نگێنرا‪ .‬هه‌ر‬ ‫ل �ه‌ک��ۆب��ون �ه‌وه‌ک �ه‌دا ب��اس ل �ه‌ هه‌ڵوێسته‌کانی‬ ‫ح���ک���وم���ه‌ت و پ���ه‌رل���ه‌م���ان و پ�����ارت و‬

‫‪Û‬‬


‫‪4‬‬ ‫الیه‌نه‌سیاسیه‌کان کرا و هه‌ڵوێسته‌کان به‌گشتی‬ ‫ئه‌رێنی ب��ی��ن��ران‪ ،‬ب���ه‌اڵم الوازب����وون و ل�ه‌ب��واری‬ ‫کرداریدا له‌ئاستێکی پێویستدا نه‌بوون هه‌تاکو‬ ‫ببێته‌ رێگری له‌به‌رده‌م ئه‌و هێرشانه‌‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫ره‌خنه‌ ئاراسته‌ی هه‌رسێ الیه‌نه‌ی ئۆپۆزسیۆنی‬ ‫ناو په‌رله‌مانکرا که‌ وه‌ک پێویست و له‌سه‌رناوی‬ ‫پ��ارت��ی و بزوتنه‌وه‌کانیان ل��ێ��دوان و هه‌ڵوێست‬ ‫نیشاندان نه‌بووه‌و له‌هه‌مانکاتیشدا زۆر به‌توندی‬ ‫هه‌موو ئه‌و لێدوان و هه‌ڵوێستانه‌ ره‌خنه‌کران ک ‌ه‬ ‫ده‌ڵ����ی����ن پ��ێ��وی��س��ت � ‌ه س����وپ����ای ئ���ێ���راق���ی ب��ێ��ـ��ت‬ ‫ناوچه‌سنورییه‌کانی هه‌رێمی کوردستان بپارێزێت‬ ‫و ئه‌مه‌ وه‌ک ته‌سلیمکردنی ئه‌م هه‌رێمانه‌ ب ‌ه‬ ‫حکومه‌تی ئێراق ده‌بینرا و به‌نابه‌جێ وه‌سف‬ ‫ک���ران‪ .‬ه��اوک��ات ج�ه‌خ��ت ل �ه‌س �ه‌ر گرنگی ئه‌م‬ ‫قۆناخه‌کرا بۆگه‌لی کورد و به‌ پێویست بینرا ک ‌ه‬ ‫هه‌موو تواناکانمان بکه‌ینه‌ ی�ه‌ک له‌پێناوی‬ ‫ئاواکردنی یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌یی و ڕێگ ‌ه بگرین‬ ‫ل���ه‌ه���ه‌م���وو ه��ه‌ڵ��وێ��س��ت و ب��ۆچ��ون��ێ��ک ک ‌ه‬ ‫رێ��گ�ه‌خ��ۆش��ک�ه‌ر ده‌ب��ێ��ت ل���ه‌ب���ه‌رده‌م ن��اک��ۆک��ی و‬ ‫دوبه‌ره‌کی له‌نێوان ریزه‌کانی گه‌لی کوردا‪ .‬هه‌ر‬ ‫ل����ه‌ره‌وش����ی س��ی��اس��ی��دا ب���ه‌ب���ه‌رف���راوان���ی ب��اس‬ ‫له‌کێشه‌کانی باشوری کوردستان و ئێراق کرا‪.‬‬ ‫به‌تایبه‌تی ره‌خنه‌ له‌سه‌ر هه‌ڵپه‌ساردنی دیالۆک‬ ‫الیه‌نه‌کان گیراو و ئه‌و هه‌ڵوێسته‌کانی پارتیمان‬ ‫به‌بیر هێنرایه‌و‌ه ک ‌ه له‌سه‌ره‌تاوه‌‪ ،‬پارتی چاره‌سه‌ری‬ ‫دیموکراتی کوردستان ب�ه‌ب��رده‌وام��ی له‌هه‌وڵی‬ ‫ئه‌وه‌دابووه‌ ک ‌ه گۆرانکاری بنگه‌یی ئه‌نجامبدرێـت‬ ‫و داخوازییه‌کانی گه‌ل جێبه‌جی بکرێـت و رێگ ‌ه‬ ‫له‌گه‌نده‌ڵی و ناعه‌داڵه‌تی بگیردرێت‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫به‌سازدانی دیالۆک و به‌ئاراسته‌یه‌کی ئاشتی و‬ ‫دی��م��وک��رات��ی��ان �ه‌دا‪ ،‬ب����ه‌اڵم وه‌ک ل��ه‌س��ه‌ره‌ت��او‌ه‬ ‫رامانگه‌یاندبوو که‌ دیالۆک ته‌نها ب�ه‌و پێنج‬ ‫الیه‌ن ‌ه ئه‌نجامناگرێت؛ به‌ڵکو پێویست ‌ه دیالۆک‬ ‫ب���ه‌رف���راوان بکرێت و پ��ارت��ی��م��ان ک � ‌ه ئه‌ندام ‌ه‬ ‫له‌ئه‌نجومه‌نی دیالۆک و چاکسازی و خاوه‌ن‬ ‫هه‌وڵدانێکی جددییه‌ له‌و باره‌یه‌وه‌ پشتگیری ئه‌و‬ ‫پرۆژه‌یه‌ ده‌کات که‌ له‌الیه‌ن ئه‌نجومه‌نی دیالۆگ‬ ‫و چ��اک��س��ازی��ی �ه‌و‌ه ئ���ام���اده‌ک���راوه‌ ک � ‌ه ت��ێ��دا بۆ‬ ‫چ��اره‌س �ه‌رک��ردن��ی کێشه‌کان گرنگی ده‌دات‬ ‫به‌به‌رفراوانکردنی دیالۆک بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش‬ ‫به‌ پێویستی ده‌بینێت ک ‌ه کۆنفرانسێکی به‌رفراوان‬ ‫به‌ به‌شداری هه‌موو هێز و الیه‌ن ‌ه سیاسیه‌کان و‬ ‫به‌هه‌موو پێکهاته‌کانی کۆمه‌ڵگاو‌ه له‌پێناوی‬ ‫ئ �ه‌ن��ج��ام��دان��ی چ��اک��س��ازی و گ��ۆران��ک��اری��دا‬ ‫ریکبخرێـت‪ .‬هه‌وڵه‌کانی ئه‌م دواییه‌ی سه‌رۆکی‬ ‫هه‌رێم بۆ چاکسازی و ڕێگه‌گرتن له‌گه‌نده‌ڵی‬ ‫وه‌ک به‌شێک له‌هه‌وڵی چاکسازی بینرا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫نه‌بوونی ژن له‌و لیژنه‌دا و به‌رفراوان نه‌کردنی‬ ‫ئه‌و لیژنه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ی که‌سی سه‌ربه‌خۆ تێدا بێت‬ ‫ره‌خنه‌کرا‪ .‬هه‌وڵه‌کانی حکومه‌تی هه‌رێم بۆ‬ ‫خزمه‌تی کۆمه‌ڵگا وه‌ک پێشینه‌ی هاوسه‌رگیری‬ ‫و پێشینه‌ی خانوبه‌ر‌ه و دامه‌زراندنی به‌شێک ل ‌ه‬ ‫خه‌ڵک له‌دام و ده‌زگا حکومیه‌کاندا ئه‌م کاران ‌ه‬

‫~|‬

‫ژماره ‪Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫وه‌ک هه‌نگاوی باش نرخێندران؛ به‌اڵم ئه‌مان ‌ه‬ ‫به‌ته‌نها کێشه‌کانی خه‌ڵک چاره‌سه‌ر ناکات و‬ ‫ناتوانێت ببن ‌ه هێزی گۆرانکاری له‌کۆمه‌ڵگادا‪.‬‬ ‫کۆبوونه‌وه‌ک ‌ه باسی له‌پرۆژ‌ه یاسایه‌کانیشی کرد‬ ‫که‌ له‌م ماوه‌یدا گفتوگۆی له‌سه‌رکراوه‌‪ .‬له‌وان ‌ه‬ ‫واژوون���ه‌ک���ردن���ی پ���رۆژه‌ی���اس���ای زی��ادک��ردن��ی‬ ‫پاسه‌وانه‌کانی په‌رله‌مانتاره‌کان له‌الیه‌ن سه‌رۆکی‬ ‫هه‌رێمه‌وه‌ وه‌ک کارێکی باش بینراو‪ ،‬ئێمه‌ش‬ ‫وه‌ک پ��ارت��ی چ���اره‌س���ه‌ری ل �ه‌ک��ات��ی خ��ۆی��دا‬ ‫ن��اڕه‌زای��م��ان پیشاندا ل�ه‌ب�ه‌رام��ب�ه‌ر زی��ادک��ردن��ی‬ ‫ژماره‌ی پاسه‌وانه‌کانی په‌رله‌مانتاره‌کان و وه‌ک‬ ‫به‌شێکی ت��ری گ �ه‌ن��ده‌ی ب �ه‌ن��اوم��ان ک��ردب��وو‪.‬‬ ‫له‌کۆبونه‌وه‌دا تیشک خرای ‌ه س�ه‌ر زیادبوونی‬ ‫کێشه‌کانی کۆمه‌ڵگا به‌تایبه‌تی ل �ه‌ب��واری‬ ‫ئ��اب��وری��دا و زی��ادب��وون��ی ن��رخ��ی ش��ت��وم�ه‌ک و‬ ‫سوته‌مه‌نی و زیادبوونی بێکاری که‌ کۆمه‌ڵگای‬ ‫رووبه‌رووی گرفتی گه‌وره‌ کردۆته‌وه‌‪ .‬شانبه‌شانی‬ ‫ئه‌مان ‌ه زیادبوونی ئاستی ڕێژه‌ی توندوتیژی دژ‬ ‫ب� ‌ه ژن���ان و ل�ه‌ن��اوی��ان��دا پ�ه‌ره‌س�ه‌ن��دن��ی دی���ارده‌ی‬ ‫له‌شفرۆشی وه‌ک هێرشێکی مه‌ترسیدار بینراو‪.‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئ�ه‌وه‌ی دانانی قانوون کارێکی باشه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم چاره‌سه‌ری بنگه‌یی له‌ڕێگه‌ی گۆرینی‬ ‫زهنیه‌ته‌و‌ه ده‌بێت و هه‌روه‌ها بڕیارگرتن له‌سه‌ر‬ ‫پرۆژه‌یاسای قه‌ده‌غه‌کردنی توندوتیژی خێزانی‬ ‫وه‌ک بڕیارێکی باش بینراو به‌ پێویست زانرا ک ‌ه‬ ‫له‌ماوه‌یه‌کی کورتدا کاربکرێت بۆ کارپێکردنی‬ ‫ل����ه‌واری ک���رداری���دا‪ .‬ئێمه‌ش وه‌ک پارتیمان‬ ‫که‌به‌شێکی گرنگی خه‌باتمان له‌پێناوی هاوتایی‬ ‫ره‌گه‌زیدای ‌ه و پێمانوای ‌ه گۆڕانکاری بنگه‌یی‬ ‫له‌چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌ی جیاکاری ره‌گه‌زییه‌و‌ه‬ ‫ده‌ست پێده‌کات و ب ‌ه به‌رده‌وامی پشتگیری ئه‌و‬ ‫پرۆژ‌ه و که‌میپینانه‌مان ک��ردووه‌ که‌ له‌پێناوی‬ ‫مافه‌کانی ژناندا کار ده‌که‌ن و له‌دژی هه‌موو‬ ‫جۆره‌ توندوتیژییه‌که‌ین‪ .‬ل ‌ه کۆبونه‌وه‌که‌دا دوا‬ ‫ئ��ام��اده‌ک��اری��ی�ه‌ک��ان ب��ۆ ک��ۆن��گ��ره‌ی پێنجه‌می‬ ‫پارتیمان هه‌ڵسه‌نگێنراو ج�ه‌خ��ت ل�ه‌س�ه‌ر ئ�ه‌و‌ه‬ ‫کرایه‌و‌ه ک ‌ه سه‌ڕه‌رای هه‌موو ئاسته‌نگییه‌کانی‬ ‫ب���ه‌رده‌م پارتیمان ل�ه‌م��اوه‌ی راب���ردوودا له‌بواری‬ ‫پ��ه‌روه‌رد‌ه و ڕێکخستن و چاالکی جه‌ماوه‌ریدا‬ ‫گه‌لێک هه‌نگاوی گرنگ ن���راوه‌‪ ،‬ب��ه‌اڵم بۆ‬ ‫وه‌اڵمدانه‌وه‌ی ئه‌م قۆناخ ‌ه پێداگری له‌هه‌نگاوی‬ ‫به‌هێزتر ک��رای �ه‌وه‌ له‌پێناوی سه‌رخستنی ئه‌م‬ ‫قۆناخ ‌ه به‌ئاراسته‌یه‌کی ئاشتی و دیموکراتیانه‌دا‬ ‫و چاره‌سه‌رکردنی پرسی نه‌ته‌وه‌یی و دیموکراتیمان‬ ‫و ئاواکردنی یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌ی گه‌له‌که‌مان‪.‬‬ ‫هاوکاتیش ب��ڕی��اردرا که‌ له‌ماوه‌یه‌کی کورتدا‬ ‫ئاماده‌کارییه‌کانی سازدانی کۆنگره‌ ته‌واوبکرێـت‬ ‫و له‌ماوه‌یه‌کی نزیکدا کۆنگره‌ی پێنجه‌می‬ ‫پارتیمان ئه‌نجام بدرێت‪.‬‬ ‫ئه‌نجومه‌نی‬ ‫پارتی چاره‌سه‌ری دیموکراتی کوردستان‬ ‫‪2011-8-14‬‬

‫هەواڵ‬

‫جه‌میل بایک‪ :‬ئـــــ‬ ‫و ده‌ســــــ‬ ‫جه‌میل بایک له‌سه‌ر ئامانجی هێرشه‌کانی‬ ‫ئ���ه‌م دوای���ی���ه‌ی ئ��ێ��ران رای��ده‌گ �ه‌ی��ن��ێ��ت ک�ه‌؛‬ ‫ئامانجی ئێران به‌ هاوکاری تورکیا و هێزی‬ ‫نێونه‌ته‌وه‌یی‪ ،‬له‌ ناوبردنی ته‌ڤگه‌ری ئازادی‬ ‫گه‌لی کورد و ڕێگرتنه‌ له‌ یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫کوردان‪.‬‬ ‫ئه‌ندامی کۆنسه‌ی بەڕێوه‌به‌ری که‌جه‌که‌‬ ‫"جه‌میل بایک" پێ وایه‌ که‌ ئه‌م هێرشانه‌ی‬ ‫رژێ���م���ی ئ���ێ���ران‪ ،‬ه��ێ��رش �ه‌ ل���ه‌س���ه‌ر ک����ورد و‬ ‫ناسنامه‌که‌ی و ده‌ی��ان�ه‌وێ��ت ب �ه‌م هێرشانه‌‪،‬‬ ‫ک����وردی ئ����ازاد و ئ���ی���راده‌ی س �ه‌رب �ه‌خ��ۆی‬ ‫ک��وردان پاکتاو بکه‌ن‪ .‬هه‌رچه‌نده‌ په‌ژاک‬ ‫ده‌که‌نه‌ بیانووی هێرشه‌کانیان؛ ب�ه‌اڵم ئه‌وه‌‬ ‫بۆ شاردنه‌وه‌ی ئه‌و پیالنه‌ی پاکتاوکردنه‌ی‬ ‫ده‌ک�ه‌ن که‌ به‌ریوه‌به‌ری ده‌ب�ه‌ن‪ .‬ئێران هێشتا‬ ‫زستان بوو که‌ له‌گه‌ل تورکیا رێککه‌وت و‬ ‫ته‌نانه‌ت له‌گه‌ڵ هه‌ندێ که‌س که‌ نوێنه‌ری‬ ‫حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستانه‌ دی��داری��ان‬ ‫ئه‌نجامدا و چه‌ندین رێکه‌وتنیان ئیمزا کرد‪.‬‬ ‫ل�ه‌زس��ت��ان�ه‌وه‌ ڕیککه‌وتن ب��ۆ هێرش کردنه‌‬ ‫س�ه‌ر هه‌رێمه‌کانی پارستنی میدیا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ئێران به‌ته‌نیا نییه‌‪ ،‬ئه‌نجامدانی ئه‌و هێرشه‌‬ ‫به‌رفراوانه‌ و هه‌م ب��واری ناوچه‌یی هه‌میش‬ ‫الیه‌نی نێونه‌ته‌وه‌یی تێدایه‌‪.‬‬ ‫بایک له‌سه‌ر ئامانجی هێڕشه‌که‌ی ئێران‬ ‫ده‌ڵ��ێ��ت‪ ":‬ئامانج سه‌رکوتکردنی ک��وردی‬ ‫ئازاده‌ و هه‌بوونی گه‌لی کورده‌‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌‬ ‫وا دی��اره‌ که‌ ئێران ئه‌و شه‌ره‌ ده‌ک��ات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫سه‌رئه‌فسه‌رانی تورکیان له‌نێودایه‌‪ ،‬فرۆکه‌ی‬ ‫سیخوڕی ئه‌مه‌ریکا ده‌ستبه‌جێ زانیاری به‌‬ ‫ئێران ده‌دات‪ .‬ئامانجی ئه‌و هێرشانه‌ تێکدانی‬ ‫یه‌کێتی و هاوپشتی نێو گه‌لی ک��ورده‌ و‬ ‫له‌هه‌مانکاتدا دروستکردنی که‌شی شه‌ڕه‌‬ ‫ل �ه‌ نێو گ�ه‌ل��ی ک����ورددا‪ .‬ئێستا له‌هه‌موو‬ ‫به‌شه‌کانی کوردستاندا‪ ،‬کوردان تیکۆشانی‬ ‫ئازادی به‌ریوه‌ده‌به‌ن‪ ،‬ده‌یانه‌وێ ئه‌و تێکۆشانه‌‬ ‫بخنکێنن‪ .‬ده‌زان����رێ ک�ه‌ ل �ه‌س �ه‌ده‌ی (‪)21‬‬ ‫دا پ��ێ��گ�ه‌ی ک���ۆن ه �ه‌ڵ��وه‌ش��ێ‪ ،‬س�ه‌رل�ه‌ن��وێ‬ ‫هه‌رێمه‌که‌ دی��زای��ن ده‌ک��رێ��ت�ه‌وه‌‪ ،‬گێژاوێک‬ ‫له‌رۆژهه‌التی ناوین هه‌ی ‌ه که‌ هه‌موو که‌سێ‬ ‫حیسابی پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانی ده‌کات‪،‬‬ ‫گه‌لی ک��ورد له‌ هه‌ڵوه‌شانی پێگه‌ی کۆن‬ ‫و سازدانه‌وه‌ی پێگه‌ی س�ه‌ده‌ی (‪)21‬میندا‬ ‫کار بۆ به‌شداری و جێگرتنی خۆی ده‌کات‪،‬‬ ‫هه‌وڵی دامه‌زراندنی پێگه‌ی خۆی ده‌دات‪،‬‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ش گه‌لی کورد هه‌م له‌واڵت و هه‌م‬


‫هەواڵ‬

‫ژماره ‪~ | Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫‪5‬‬

‫ــــــــامانجی ئێـــــران نـــــه‌پـــــه‌ژاک‪ ،‬به‌ڵکـــــۆ په‌که‌ک ‌ه‬ ‫ـــــکـــــه‌وتـــــه‌کـــــانـــــی گـــــه‌لـــــــی کـــــورده‌‬

‫“‬

‫ئه‌مریکا زۆر له‌پرسه‌کانی رۆژهه‌اڵتی ناوینی ب ‌ه تورکیا‬ ‫سپاردووه‌‪ ،‬تورکیاش هه‌ندێ پرسی خۆی ب ‌ه ئێران‬ ‫ده‌سپێرێ و حه‌واڵه‌ی ئه‌وی ده‌کات‪ ،‬ئێرانیش ئێستا‬ ‫له‌سه‌ر ناوی هه‌ر که‌سێ ئه‌و شه‌ڕه‌ بەڕێوه‌ده‌بات‪ ،‬ئه‌و‬ ‫‌هێزان ‌ه ناکۆکی و ملمالنێیان له‌نێو دایه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌سه‌ر‬ ‫په‌که‌ک ‌ه و له‌ناوبردنی هاوبیرن و پێکه‌وه‌ ده‌جوڵێنه‌وه‌‬ ‫ده‌کات و پێشه‌نگی ئه‌و شه‌ڕه‌ ئێران ده‌یکات و‬ ‫به‌ناوی هه‌ندێ هێزی تره‌وه‌ ئه‌و شه‌ڕه‌ ده‌کات‪،‬‬ ‫ئه‌مریکا زۆر له‌پرسه‌کانی رۆژهه‌اڵتی ناوینی‬ ‫به‌ تورکیا سپاردووه‌‪ ،‬تورکیاش هه‌ندێ پرسی‬ ‫خۆی به‌ ئێران ده‌سپێرێ و حه‌واله‌ی ئه‌وی‬ ‫ده‌ک���ات‪ ،‬ئێرانیش ئێستا ل�ه‌س�ه‌ر ن��اوی هه‌ر‬ ‫که‌سێ ئ�ه‌و ش �ه‌ره‌ ب��ەڕێ��وه‌ده‌ب��ات‪ ،‬ئ�ه‌و ‌هێزانه‌‬ ‫ناکۆکی و ملمالنێیان له‌نێو دایه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌سه‌ر‬ ‫په‌که‌که‌ و ل�ه‌ن��اوب��ردن��ی هاوبیرن و پێکه‌وه‌‬ ‫ده‌جوڵێنه‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌نۆکه‌‪ ،‬ئه‌مریکا له‌گه‌ل تورکیا له‌سه‌ر زۆر‬ ‫الیه‌نی هه‌رێمه‌که‌ ڕێککه‌وتنی واژوو کردووه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و رێککه‌وتنه‌ له‌وانی پێشوو فراوانتره‌‪ .‬ئۆباما‬ ‫به‌ کراوه‌یی ووتی که‌ ئه‌ردۆغان له‌سه‌رناوی‬

‫“‬

‫ل���ه‌ده‌ره‌وه‌ تێکۆشاوه‌ و ده‌ستکه‌وتی گرنگی‬ ‫به‌ده‌ستهێناوه‌‪.‬‬ ‫بایک پێوایه‌؛ ئه‌م هێرشه‌ ڕێک ده‌ستوردانه‌‬ ‫ل�ه‌وه‌ی ک��ورد نه‌‌بێته‌ خ��اوه‌ن پێگه‌ی خۆی و‬ ‫ده‌یانه‌وێ ڕیگری له‌وه‌ بکه‌ن‪ ،‬ته‌نانه‌ت هه‌ول‬ ‫ده‌درێ که‌ کورد له‌پێگه‌ی کۆندا سنوردار‬ ‫ب��ک �ه‌ن‪ ،‬ئ��ێ��ران ب��ه‌و ه��ێ��رش�ه‌ی ده‌ی����ه‌وێ ئ �ه‌وه‌‬ ‫بکات‪ ،‬ئێران ئه‌وه‌ به‌ته‌نیا ناکات‪ ،‬رێککه‌وتن‬ ‫له‌گه‌ل هێزی هه‌ریمه‌که‌ هه‌بوو و تیشکی‬ ‫سه‌وزی بۆ هه‌ڵکراوه‌‪ ،‬له‌گه‌ل ‪‎‬ئێراق و تورکیا‬ ‫رێککه‌وتووه‌ و له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مای ‌ه ئه‌و هێڕشه‌‬ ‫ده‌کات‪ ،‬ئه‌مه‌ریکا و هه‌ندێ والتی ئه‌وروپی‬ ‫ک�ه‌ نوێنه‌رایه‌تی سیسته‌می مۆدێرنیته‌ی‬ ‫سه‌رمایه‌داری ده‌که‌ن به‌رێ تورکیا هاوکاری‬ ‫ئێران ده‌که‌ن‪ .‬به‌ر له‌هێرشه‌که‌ی(‪)2001/7/16‬‬ ‫وه‌زی��ری ده‌ره‌وه‌ی تورکیا ئه‌حمه‌د داودئۆغلو‬ ‫سه‌ردانی ئێرانی کرد‪.‬‬ ‫جه‌میل بایک ئاماژه‌ به‌سازدانی کۆنفرانسی‬ ‫ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ی ده‌ک���ات و ده‌ڵ��ێ��ت‪ ":‬گه‌لی ک��ورد‬ ‫ده‌ی���ه‌وێ له‌ پاییزی ئه‌مسالدا کۆنفرانسی‬ ‫ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی��ی خ���ۆی س��ازب��ک��ات ب���ه‌و هێڕشانه‌‬ ‫ده‌خوازرێ رێ له‌و کۆنفرانسه‌ بگیردرێ‪ ،‬بۆ‬ ‫رێگرتن له‌وه‌ش ده‌یانه‌وێ له‌نێو کورداندا شه‌ڕ‬ ‫هه‌ڵگیرسێنن و تێکۆشانی ئازادی به‌شه‌کانی‬ ‫تری کوردستان پاکتاو بکه‌ن و پرسی کورد‬ ‫ته‌نیا له‌چوارچیوه‌ی باشوردا قه‌تیس بکه‌ن و‬ ‫له‌وێ بێکاریگه‌ری بکه‌ن و ته‌سلیمکاری‬ ‫به‌سه‌ردا بسه‌پێنن‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر ئێستا له‌که‌سایه‌تی په‌ژاکدا ده‌ستیان‬ ‫به‌و هێڕشه‌ کردبێ‪ ،‬به‌اڵم کێشه‌که‌ په‌ژاک‬ ‫نییه‌‪ ،‬به‌ڵکو سه‌راپای گه‌لی کورد ئامانجه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و هێزانه‌ ئامانجیان ده‌ماری ئازادی گه‌لی‬ ‫ک��ورد په‌که‌که‌یه‌‪ ،‬چونکه‌ ئه‌گه‌ر په‌که‌که‌‬ ‫پاکتاو بکرێ‪ ،‬ئه‌وه‌ هه‌ست‪ ،‬ئازادی و ڕۆح و‬ ‫زانایی گه‌لی کورد له‌ناو ده‌برێ‪.‬‬ ‫گه‌لی کورد له‌ هه‌موو به‌شه‌کانی کوردستان‬ ‫و ده‌ره‌وه‌ی واڵت ت��ێ��ک��ۆش��ان��ی ئ����ازادی‬ ‫گه‌یاندۆته‌ ئاستێک‪ ،‬ده‌یه‌وێ به‌ کۆنفرانسی‬ ‫ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ی ت���ه‌واوی بکات و ستراتیژیه‌کی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی داڕێ���ژێ و بۆ ه �ه‌ر پارچه‌یه‌کی‬ ‫کوردستان تاکتیکی جیاواز په‌ره‌ پێبدات و‬ ‫ک��ورد ب�ه‌و شیوه‌یه‌ ده‌ی �ه‌وی له‌هه‌ر به‌شێکی‬ ‫کوردستان پرسی خۆی چارسه‌ر بکات‪ ،‬بۆ‬ ‫رێگرتن له‌م قۆناغه‌ی که‌ قۆناغی چارسه‌ری‬ ‫پرسی ک��ورده‌‪ ،‬ئه‌و هێرشانه‌ ئه‌نجام ده‌درێ‪،‬‬ ‫ئێرانیش ل�ه‌س�ه‌ر بنه‌مای ‌ڕێککه‌وتن ئ�ه‌وه‌‬

‫ه �ه‌م��ووم��ان ک��ار ده‌ک���ات و قسه‌که‌رمانه‌‪.‬‬ ‫ئه‌مریکا و هێزه‌کانی تری سه‌رمایه‌ رۆلێکیان‬ ‫به‌ تورکیا داوه‌‪ ،‬زۆر کێشه‌ هه‌یه‌ که‌ ده‌یانه‌وێ‬ ‫ل�ه‌گ�ه‌ل تورکیا چ��ارس �ه‌ری ب��ک�ه‌ن‪ ،‬تورکیا‬ ‫بۆ ئ��ه‌وه‌ی که‌ ئ�ه‌و رۆڵ �ه‌ ببینێ ه�ه‌م ده‌بێ‬ ‫خۆی به‌و پێیه‌ داڕژێته‌وه‌‪ ،‬هه‌م ده‌ی�ه‌وێ که‌‬ ‫له‌په‌که‌که‌ ڕزگ��اری بێ‪ .‬تورکیا بۆ ڕزگار‬ ‫بوونی له‌په‌که‌که‌ و بینی ئه‌و رۆڵه‌ی پێدراوه‌‪،‬‬ ‫ئێرانی وه‌گه‌ڕخست‪ ،‬ده‌ی �ه‌وێ ‪‎‬شه‌ڕی خۆی‬ ‫له‌گه‌ڵ په‌که‌که‌ به‌رێی ئێران بکات‪ ،‬ئێران‬ ‫به‌کێشی ئه‌و شه‌ڕه‌ بکات و ئێران به‌ په‌که‌که‌‬ ‫به‌ شه‌ڕکردن بدات و به‌ پێ ئه‌و رۆله‌ی که‌‬ ‫سه‌رمایه‌ی جیهانی به‌ تورکیای داوه‌ له‌سوریا‬ ‫به‌جێی بێنێ‪.‬‬


‫~|‬

‫‪6‬‬

‫ژماره ‪Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫هەواڵ‬

‫چۆن سه‌ری سه‌ددامان لـــه‌گۆڕ نا ئـــــ‬

‫لـــه‌ گــونـدی گـــردخـــه‌به‌ر پــرسـه‌ بــۆ گــه‌ریــــ‬

‫رۆژی (‪ )2011/8/3‬له‌گوندی گردخه‌به‌ر‬ ‫سه‌رب‌ه ناوچه‌ی ته‌ق ته‌ق پرس‌ه بۆ گه‌ریالی‬ ‫شه‌هید (وه‌ه����اب ئیبراهیم وه‌ه���اب ره‌ش��ی��د)‪،‬‬ ‫ناسراو ب‌ه (ک��اروان پارتیزان) له‌الیه‌ن بنه‌ماڵه‌‬ ‫و که‌سوکاری هه‌ڤاڵی شه‌هید بەڕێو‌ه چوو و‬ ‫مه‌راسێمه‌ک‌ه ماوه‌ی دوو رۆژی خایاند‪.‬‬ ‫گه‌ریال "ک��اروان پارتیزان" ل‌ه ساڵی (‪)1987‬‬ ‫له‌گوندی گردخه‌به‌ر سه‌به‌رناوچه‌ی ته‌ق ته‌ق‬ ‫له‌دایک ده‌بێت و له‌کۆتاییه‌کانی ساڵی (‪)2004‬‬ ‫دا په‌یوه‌ندی به‌رێزه‌کانی گه‌ریالو‌ه ده‌گرێت و‬ ‫ل �ه‌ب �ه‌رواری (‪ )2011/7/24‬له‌چاالکییه‌کی‬ ‫ب���ه‌رگ���ری و ق���اره‌م���ان���ان���ه‌دا‪ ،‬ل �ه‌ب �ه‌رام��ب �ه‌ر ب ‌ه‬ ‫هه‌وڵه‌داگیرکه‌ریه‌کانی رژێمی ئێران له‌ده‌وڵ ‌ه‬ ‫ئایش‌ه شه‌هید ده‌بێت و ته‌رمه‌که‌شی ده‌که‌وێت ‌ه‬ ‫ده‌ستی دوژمن‪.‬‬ ‫پ��رس �ه‌ک �‌ه ل���ه‌الی���ه‌ن‪ ،‬گ���ه‌ل���ه‌و‌ه ل �ه‌ش��اره‌ک��ان��ی‬ ‫که‌رکوک‪ ،‬سلێمانی‪ ،‬چه‌مچه‌ماڵ‪ ،‬ته‌ق ته‌ق‪،‬‬ ‫هه‌ولێر پێشوازی لێکرا و به‌سه‌دان که‌س سه‌ردانی‬ ‫پرسه‌ی گه‌ریالی شه‌هید"کاروان پارتیزانیان" کرد‬ ‫و له‌الیه‌ن دانیشتوانی گونده‌که‌شه‌وه‌‪ ،‬به‌گه‌رمی‬ ‫پێشوازیان لێکرا‪ .‬له‌رێ و ره‌سمی پرسه‌که‌دا‪،‬‬ ‫دایکی شه‌هید کاروان"فه‌هیم‌ه شه‌ریف" ووتی‪":‬‬

‫کوڕی من‪ ،‬شه‌هیدی گه‌ل‌ه و شه‌هیدی هه‌موو‬ ‫کوردستانه‌‪ .‬هیوادارم ک‌ه کوردستان له‌ده‌ستی‬ ‫داگیرکه‌ران به‌زۆترین ک��ات رزگ��اری بێت و‬ ‫ئیدی دایکان ئیش و ئازار نه‌کێشن"‪.‬‬ ‫ئه‌ندام ئه‌نجوومه‌نی پارتی چاره‌سه‌ری دیموکراتی‬ ‫کوردستان "سه‌ردارستار"یش له‌مه‌راسێمه‌که‌دا‬ ‫ئاخفی و ووتی‪ ":‬ئیدی دوژمن باش ده‌زانێت که‌‬ ‫کورد بوونه‌ته‌‪ ،‬خاوه‌ن هێز و ئیراده‌ی سه‌ربه‌خۆی‬ ‫خۆیان و ده‌یانه‌وێت‪ ،‬ستاتۆیه‌ک بونیاد بنێن‪.‬‬ ‫بۆی‌ه رژێم‌ه داگیرکه‌ره‌کانی سه‌رکوردستان‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌یان پێ هه‌رس ناکرێت و پیالنی نێوده‌وڵه‌تی‬ ‫و هه‌رێمی له‌به‌رامبه‌ر ب‌ه ک��وردان داده‌رێژین‪.‬‬ ‫شه‌هید ک��اروان پارتیزان‪ ،‬شه‌هیدی پاراستن و‬ ‫که‌رامه‌ت و روومه‌تی گه‌له‌که‌مان‌ه و ئێمه‌ش‬ ‫به‌ش به‌حاڵی خۆمان شانازی پێو‌ه ده‌که‌ین و‬ ‫سۆزوپه‌یمانی خۆمان له‌به‌رامبه‌ر به‌رێباز و‬ ‫فه‌لسه‌فه‌ی ئازادی و تێکۆشانی قاره‌مانانه‌ی‬ ‫ش�ه‌ه��ی��د دووپ����ات ده‌ک �ه‌ی��ن �ه‌و‌ه ک �‌ه ب �ه‌رۆح��ی‪،‬‬ ‫سه‌رکه‌وتن‪ ،‬هه‌تا نه‌سه‌روتن‪ ،‬گۆڕ به‌خه‌بات و‬ ‫تێکۆشانی دیموکراتیان‌ه و نه‌ته‌ویانه‌ی خۆمان‬ ‫بده‌ین و له‌به‌رامبه‌ر ب‌ه رژێمه‌داگیرکه‌ره‌کانی‬ ‫س���ه‌ر ک��وردس��ت��ان‪ ،‬ب��ێ ه��ی��چ دوودڵ��ێ��ی �ه‌ک‪،‬‬

‫ب �ه‌رخ��ۆدان بکه‌ین‪ .‬شه‌هید وه‌ه��اب ئیبراهیم‪،‬‬ ‫ل�ه‌گ�ه‌ڵ ئ���ه‌وه‌ی ک�‌ه شه‌هیدی نه‌ته‌وه‌ییه‌که‌‪،‬‬ ‫له‌هه‌مانکاتیشدا‪ ،‬شه‌هیدی پاراستنی نرخ و به‌ها‬ ‫نه‌ته‌وایه‌تیه‌کانیشه‌‪ .‬ئه‌م‌ه خاڵێکی زۆر گرنگه‌‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی ک‌ه شه‌هید پارتیزان‪ ،‬ب‌ه رۆح و گیانی‬ ‫خۆی‪ ،‬هه‌وڵی داو‌ه ک‌ه ئه‌م نرخ‌ه بپارێزێت‪ .‬بۆی ‌ه‬ ‫جارێکی ت��ر‪ ،‬هه‌وڵه‌داگیرکه‌ریه‌کانی رژێم ‌ه‬ ‫فاشیست و دیکتاتۆره‌کانی له‌سه‌ر گه‌له‌که‌مان‪،‬‬ ‫له‌وانه‌‪ ،‬ئێران و تورکیا شه‌رمه‌زارو ریسوا ده‌که‌ین‪.‬‬ ‫س�ه‌ردار ووتی؛ ئه‌و هه‌ڤااڵن‌ه ل‌ه نێو رێزه‌کانی‬ ‫پ��ارت��ی ژی��ان��ی ئ���ازادی ک��وردس��ت��ان��دا‪ ،‬شه‌هید‬ ‫ک �ه‌وت��وون‪ ،‬ب �ه‌اڵم ئێم‌ه خۆمان به‌هاوپشیتوان‬ ‫و ه��اوڕێ��ب��ازی ئ���ه‌وان ده‌زان��ی��ن‪ .‬ل �ه‌ن��اوڕۆک��دا‪،‬‬ ‫له‌تێکۆشانی ئازادی و دیموکراتی و نه‌ته‌وه‌ییدا‪،‬‬ ‫جیاوازییه‌کمان له‌گه‌ڵ یه‌کتردا نییه‌‪ ،‬ئ�ه‌وان‬ ‫له‌رۆژهه‌اڵتی کوردستان تێده‌کوشن و ئێمه‌ش ل ‌ه‬ ‫باشووری کوردستاندا‪ ،‬تێکۆشان ده‌که‌ین‪ .‬هیچ‬ ‫جیاوازییه‌ک له‌نێوان به‌شه‌کانی کوردستاندا‪،‬‬ ‫نییه‌‪ ،‬ئ �ه‌و س��ن��وور‌ه ده‌ستکردانه‌ی ک‌ه هه‌یه‌‪،‬‬ ‫رژێمه‌داگیرکه‌ره‌کانی سه‌رکوردستان دروستیان‬ ‫ک�����ردوون‪ .‬ئ����ه‌وان ل �ه‌س �ه‌ن��گ �ه‌ری ق��اره‌م��ان��ی و‬ ‫به‌رگری نیشتنماندا‪ ،‬شه‌هید ده‌ده‌ن و ئێمه‌ش‬


‫هەواڵ‬

‫ژماره ‪~ | Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫‪7‬‬

‫ـــاوا ســـه‌ری ئه‌وانیش له‌گۆڕ ده‌نێین‬

‫ــــالی شــه‌هیــد"کــاروان پـارتیـــزان" بەڕێو ‌ه چوو‬

‫ه���ه‌ر‌ه ک���ه‌م ده‌ت��وان��ی��ن ب �‌ه رۆح���ی ب���ه‌رخ���ۆدان و‬ ‫خ��ۆڕاگ��ری نه‌ته‌وه‌که‌مان له‌لێره‌دا‪ ،‬پرسه‌بەڕێو‌ه‬ ‫ببه‌ین‪ ،‬ئه‌مه‌ش جێگای شانازییه‌‪ ،‬بۆ ئێم‌ه و‬ ‫بۆ هه‌موو کوردێکی ب�ه‌ش�ه‌ره‌ف ک‌ه خ��اوه‌ن ل ‌ه‬ ‫رۆڵ‌ه قاره‌مان و نه‌به‌زه‌کانی نیشتمانه‌که‌ی ک ‌ه‬ ‫له‌تێکۆشانی به‌رگری له‌واڵتدا شه‌هید ده‌که‌ون‪،‬‬ ‫به‌شدار بێت و خاوه‌نداریان لێ بکات‪ .‬ئێم‌ه هه‌تا‬ ‫ئێستا وه‌کو ک��ورد‪ ،‬الیه‌نی شه‌ڕه‌ک‌ه نه‌بووین و‬ ‫شه‌ڕمان نه‌کردوو‌ه و نه‌ش چوونه‌ت‌ه سه‌ر خاک‬ ‫و حاڵی که‌س‪ ،‬ئه‌وه‌ی ک‌ه شه‌ڕمان پێده‌فرۆشێت‪،‬‬ ‫داگیرکه‌رانی سه‌ر کوردستانن‪ .‬بۆی‌ه پێویست ‌ه‬ ‫ئ �ه‌و هه‌وڵه‌داگیرکه‌رییه‌ی س �ه‌ر ک��وردس��ت��ان و‬ ‫نیشتمانه‌که‌مان له‌الیه‌ن تورکیا و ئێرانه‌و‌ه شه‌رمه‌زار‬ ‫بکه‌ین‪ .‬ئه‌وان هاتوون ک‌ه ده‌ستکه‌وته‌کانی ئێم ‌ه‬ ‫ل�ه‌ب��اش��ووردا‪ ،‬له‌ناوببه‌ن‪ .‬ئێم‌ه پ�ه‌الم��اری که‌س‬ ‫و الیه‌نێکمان ن �ه‌داوه‌‪ .‬ئێران ده‌یه‌وێت ب‌ه شه‌ڕی‬ ‫ق �ه‌ن��دی��ل‪ ،‬ده‌س��ت��ک�ه‌وت�ه‌ک��ان��ی خ���ۆی ل�ه‌ب�ه‌غ��داد‬ ‫گه‌ره‌نتی بکات‪ .‬واتا شه‌ڕی به‌غداد له‌قه‌ندیل‬ ‫ده‌کات‪ .‬ئێران و تورکیا‪ ،‬له‌ناوچه‌که‌دا‪ ،‬حیساباتی‬ ‫سیاسی خ��ۆی��ان هه‌ی‌ه و ه���ه‌وڵ���ده‌ده‌ن به‌ده‌ستی‬ ‫بخه‌ن‪ .‬تورکیا و ئێران و ته‌نانه‌ت ئه‌مریکا و‬ ‫ئ�ه‌و هێزانه‌ی ک‌ه نوێنه‌رایه‌تی مۆدیرنییته‌ی‬

‫س�ه‌رم��ای�ه‌داری ئ�ه‌وروپ��ا ده‌ک �ه‌ن‪ ،‬به‌یه‌که‌وه‌‪ ،‬ئه‌م‬ ‫ه��ێ��رش و پ �ه‌الم��اران �‌ه ل���ه‌دژی گ�ه‌ل��ی ک���ورد و‬ ‫له‌که‌سایه‌تی قه‌ندیل و به‌بیانووی پ�ه‌ژاک�ه‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌وڵی له‌ناوبردنی ده‌ستکه‌وته‌کانی گه‌له‌که‌مان و‬ ‫الوازکردنی بزوتنه‌وه‌ی ئازادیخوازی نه‌ته‌وه‌که‌مان‬ ‫ده‌ده‌ن‪ .‬ئ��ێ��ران خ��ۆی ئێستاک‌ه ل �ه‌الی �ه‌ن ده‌ره‌وه‌‪،‬‬ ‫گه‌ماڕۆ دراوه‌و دوژمنی هه‌یه‌‪ ،‬بۆی‌ه ئێم‌ه وه‌کو‬ ‫گه‌لی کورد‪ ،‬نابین‌ه الیه‌نێکی ئه‌م شه‌ڕ‌ه له‌دژی‬ ‫ئێران‪ .‬ئه‌حمه‌دی نه‌ژادیش ناتوانێت‪ ،‬ئه‌و مێژوو‬ ‫کۆنه‌ی له‌نێوان گه‌النی ئێران‪ ،‬به‌تایبه‌تی نێوان‬ ‫کورد و نه‌ته‌وه‌کانی تری ئێراندا چه‌واش‌ه بکات‬ ‫و له‌هه‌مانکاتیشدا‪ ،‬له‌گه‌ڵ نه‌ته‌وه‌کانی تری‬ ‫ناوچه‌که‌‪ ،‬عه‌ره‌ب و تورکیشدا‪ ،‬به‌هه‌زاران‌ه ساڵ ‌ه‬ ‫پێکه‌و‌ه ده‌ژین‪ .‬رژێم‌ه دیکتاتۆره‌کانی ناوچه‌که‌‪،‬‬ ‫هه‌وڵی ئه‌و‌ه ده‌ده‌ن ک ‌ه نێوان کورد و نه‌ته‌وه‌کانی‬ ‫تری ناوچه‌که‌‪ ،‬تێکببه‌ن و به‌الرێدا به‌رن‪ ،‬ئێمه‌ش‬ ‫ئه‌مه‌مان ناوێت و به‌نامه‌عقولی ده‌زانین‪ .‬هه‌تاکۆ‬ ‫ئێستا ئه‌مریکا و واڵت���‌ه ئه‌وروپاییه‌کانیش‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر به‌ده‌ستدرێژییه‌کانی رژێمی ئێران‬ ‫هیچ هه‌ڵوێستێکی نه‌بووه‌‪ ،‬ته‌نانه‌ت‪ ،‬حکومه‌تی‬ ‫ناوه‌ندیش خاوه‌ن هه‌ڵوێستێکی کرداریان‌ه نه‌بووه‌‪.‬‬ ‫ته‌نیا ئ �ه‌وان �ه‌ی ک�‌ه ب�ه‌رگ��ری��ان ل�‌ه نیشتمان و‬

‫واری گه‌له‌که‌مانی ک��رد‪ ،‬رۆڵ �‌ه به‌ئه‌مه‌ک و‬ ‫ماندوونه‌ناسه‌کانی ک��ورد ب���وون‪ ،‬ک�‌ه شه‌هید‬ ‫ک��اروان پارتیزانیش یه‌کێک بوو ئه‌و که‌سانه‌‪،‬‬ ‫ب‌ه رۆح و گیان‪ ،‬فیدایان‌ه له‌دژی داگیرکه‌ری‬ ‫به‌رخۆدانیان کرد و ده‌یکه‌ن و پاراستنی روومه‌ت‬ ‫و ک�ه‌رام�ه‌ت��ی نه‌ته‌وه‌یمان ده‌ک���ه‌ن‪ .‬ئێمه‌‪ ،‬داوا‬ ‫له‌جه‌ماوه‌ر و الیه‌نه‌سیاسی و رێکخراو‌ه مه‌ده‌نیه‌کان‬ ‫و سه‌رۆکایه‌تی هه‌رێم و په‌رله‌مان و حکومه‌تی‬ ‫هه‌رێمی کوردستان ده‌که‌ین‪ ،‬ک‌ه بێده‌نگ نه‌بن‬ ‫و له‌به‌رامبه‌ر ب‌ه هه‌وڵه‌داگیرکاریه‌کانی رژێمی‬ ‫ئێران و تورکیا خاوه‌ن هه‌ڵوێستێکی نه‌ته‌وه‌ییان‌ه و‬ ‫دیموکرایتان‌ه و کرداریان‌ه بن‪.‬‬ ‫براکه‌ی شه‌هید کاروان پارتیزانیش ده‌ڵێت‪":‬ئێم ‌ه‬ ‫وه‌ک��و بنه‌ماڵه‌وکه‌س وک��اری شه‌هید ک��اروان‪،‬‬ ‫به‌رێباز و تێکۆشانی براکه‌مان"شه‌هید کاروان"‬ ‫س�ه‌رب�ه‌رزی��ن و شانازیی پێو‌ه ده‌ک�ه‌ی��ن‪ ،‬چونک ‌ه‬ ‫شه‌هید ک��اروان له‌پێناو نیشتمان و گه‌له‌که‌یدا‪،‬‬ ‫شه‌هید ک �ه‌وت��ووه‌و ئه‌مه‌ش گ�ه‌رره‌ت��ری��ن جیهاد‌ه‬ ‫ل�ه‌رێ��گ��ای واڵت‪ .‬ه �ه‌ر ب��ۆی�ه‌‪ ،‬ئێمه‌ش به‌ناوی‬ ‫بنه‌ماڵه‌ی شه‌هید و هاوکات‪ ،‬هه‌موو خه‌ڵکی‬ ‫گ��ون��دی گ��ردخ�ه‌ب�ه‌ر ئ��ی��دان�ه‌ی تۆپبارانه‌کانی‬ ‫رژێمی به‌ناو ئیسالمی ئێران ده‌که‌ین و ریسوا‪Û‬‬


‫و له‌عه‌نه‌تیشی ده‌ک�ه‌ی��ن‪ .‬هیچ بیانوێک بۆ‬ ‫رژێمی داگیرکه‌ری سه‌رکوردستان‪ ،‬جێگای‬ ‫ق�ه‌ن��اع�ه‌ت و ب���اوه‌ڕی نییه‌‪ ،‬ل�‌ه له‌شکرکشی‬ ‫کردن بۆ سه‌ر کوردستان‪ .‬ئه‌م ده‌ستدرێژییه‌ی‬ ‫ئێران‪ ،‬هێرش‌ه بۆ س�ه‌ر هه‌رێمی کوردستان و‬ ‫پێشلکاری و س���ه‌ره‌وه‌ری خاکه‌که‌ی ده‌ک��ات‪.‬‬ ‫ئێم‌ه ئ��ام��اده‌ی��ن ب �‌ه ه �ه‌م��وو ک���ه‌س و ک���ار و‬ ‫بنه‌ماڵه‌ی شه‌هیدکاروان له‌پێناو واڵته‌که‌ماندا‪،‬‬ ‫هه‌رکات وساتێک به‌رده‌وامی رێبازی شه‌هید‬ ‫کاروان وئاماده‌ی به‌رنگاریین‪ .‬داوا له‌حکومه‌تی‬ ‫هه‌رێمیش ده‌که‌ین ک‌ه سنوورێک بۆ توپباران‬ ‫و هه‌وڵه‌داگیرکه‌ریه‌کانی رژێمی ئێران دانێت‬ ‫و واڵمێکی توندی رژێمی ئیسالمی ئێران‬ ‫بدرێته‌و‌ه و هاوکاتیش داوا له‌حکومه‌تی ناوه‌ندی‬ ‫ده‌که‌ین ک‌ه ئه‌رکی پاراستنی سنووره‌کان بگرێت ‌ه‬ ‫ئه‌ستۆی خ��ۆی‪ .‬ئ�ه‌گ�ه‌ر ن��ا‪ ،‬ئ �ه‌وا ب��ا‪ ،‬هێزی‬ ‫پێشمه‌رگه‌ی هه‌رێمی کوردستان‪ ،‬سنووره‌کان‬ ‫بپارێزێت‪.‬‬ ‫ک��وڕ‌ه مامی شه‌هیدیش ده‌ڵێت‪ ":‬من خۆم ب ‌ه‬ ‫شادمان ده‌زانم ک‌ه ئاموزایه‌کم"کوڕ"مامێکم له‌م‬ ‫رێگادا‪ ،‬شه‌هید که‌وتووه‌‪ .‬به‌خوێنی و گیانی‬ ‫خ��ۆی سه‌لماندی ک‌ه پارێزگاری له‌هه‌رێمی‬ ‫ک��وردس��ت��ان ده‌ک����ات‪ .‬ب���ه‌اڵم ب���ه‌داخ���ه‌وه‌‪ ،‬ئێم ‌ه‬ ‫خ��اوه‌ن حکومه‌تێکین‪ ،‬به‌اڵم هه‌تاکۆ ئێستاش‬ ‫نه‌یتوانیووه‌‪ ،‬خاوه‌ن هه‌ڵوێستێکی ئیجابی بێت و‬ ‫ته‌نیا منداڵی ئه‌م گه‌ل‌ه ره‌ش وڕووت‌ه شه‌هید ده‌بێت‪.‬‬ ‫سه‌رۆککۆماره‌که‌مان له‌سه‌ر که‌مپی ئه‌شه‌ره‌ف‬ ‫ئاماده‌ی‌ه به‌رۆژان گفتوگۆ بکات‪ ،‬به‌اڵم به‌داخه‌و‌ه‬ ‫له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ی ک��ورد‪ ،‬هیچ ک��رده‌وه‌ی�ه‌ک‬ ‫له‌به‌رچاو نییه‌و ئاماده‌ش نیی‌ه کارێکی ئیجابی‬ ‫بۆ گه‌لی ک��ورد بکات‪ .‬ب�ه‌ش به‌حاڵی خۆم‪،‬‬ ‫تۆپبارانه‌کانی رژێمی ئێران‪ ،‬شه‌رمه‌زار ده‌که‌م‬ ‫و ئه‌وه‌ش چه‌واشه‌کارییه‌ک‌ه له‌حه‌قی کورداندا‪.‬‬ ‫چونک‌ه ئه‌وان ده‌یانه‌وێت شه‌ره‌ف و ئابڕوی کورد‪،‬‬ ‫ک‌ه ده‌ستکه‌وته‌کانییه‌تی به‌هه‌ر شێوه‌یه‌ک بێت‪،‬‬ ‫له‌بار به‌رن و له‌ناوی ببه‌ن‪ .‬ده‌یانه‌وێت هه‌رێمی‬ ‫کوردستانیش داگیر بکه‌ن‪ ،‬پێویست‌ه حکومه‌تی‬ ‫هه‌رێمی سنوورێک بۆ ئه‌و ده‌ستدرێژیانه‌ی ئێران‬ ‫و تورکیا دابنێت‪.‬‬ ‫گه‌نجێکی گوندی گردخه‌به‌ریش ده‌ڵێت‪":‬شه‌هید‬ ‫ک��اروان" سیمبۆلی قاره‌مانیه‌تی و هۆشیاری‬ ‫گه‌نجی کورد‌ه ک‌ه له‌پێناو خاک وگه‌له‌که‌ی‬ ‫گیانی به‌ختکردووه‌"‪ ،‬من وه‌ک��و گه‌نجێک‪،‬‬ ‫ئیدانه‌و ری��س��وای رژێمی داگ��ی��رک�ه‌ری ئێران‬ ‫ده‌که‌م‪ ،‬ئێران به‌درێژایی کوردستان هه‌وڵه‌ده‌دات‪،‬‬ ‫واڵته‌که‌مان داگیربکات‪ ،‬بۆی‌ه داوا له‌حکومه‌تی‬ ‫هه‌رێمی کوردستان ده‌که‌م‪ ،‬له‌به‌رامبه‌ر به‌رژێمی‬ ‫ئێران بێده‌نگ نه‌بێت و سنوورێکی بۆ دابنێن‪.‬‬ ‫ئه‌م‌ه سه‌ره‌تایه‌ک‌ه بۆ داگیرکه‌ری کوردستان‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر کورد خاوه‌ن هه‌ڵوێست نه‌بێت‪ ،‬دڵنیا بین‬ ‫ک‌ه هه‌ر داگیرمان ده‌که‌ن‪ ،‬ئه‌مه‌ش گه‌وره‌ترین‬ ‫سۆکایه‌تی‌ه ب‌ه کورد‪ .‬ئه‌م‌ه جارێکی یه‌که‌مین‬ ‫نییه‌‪ ،‬ک ‌ه ئێران تۆپبارانمان ده‌کات‪ ،‬به‌اڵم به‌داخه‌و‌ه‬

‫“‬

‫له‌ده‌فته‌ری بیره‌وه‌ریه‌کانی شه‌هید‪:‬‬

‫دایه‌گیان‬ ‫به‌فرمیسکی چاو ده‌ریایه‌کی‬ ‫بێ بن بۆ من هه‌ڵواسی‬ ‫دڵه‌ برینداره‌که‌ی توم‬ ‫دایه‌گیان له‌م هۆنراوه‌یادا‬ ‫نووسی‬ ‫پێناسه‌ی بکه‌م ڕۆڵه‌یه‌کی‬ ‫رێبواری ئازادی و دڵبرین‬ ‫دایکێک ڕۆڵه‌ی په‌روه‌رد ‌ه‬ ‫کرد دایکێکی شیرین‬ ‫له‌من چاکتر ده‌زانی‬ ‫دایه‌گیان دابڕان وغوربه‌ت‬ ‫چه‌نده‌ زۆره‌‬ ‫وه‌لی چارمان ناچار ‌ه تا واڵت‬ ‫رزگار نه‌بێ ده‌بێ گیانمان‬ ‫فیدا بکه‌ین نۆر ‌ه به‌نۆره‌‬ ‫له‌بیرم ناچێ کۆچ کردنی‬ ‫ده‌رسیم‪ ،‬به‌ندیخانه‌ی ئامه‌د‬ ‫وئه‌نفاڵ وهه‌ڵه‌بجه‌ی دڵسۆز‬ ‫شاخ و کێویان بۆردۆمان‬ ‫ده‌کرد خۆیان ده‌گه‌وزان‬ ‫وه‌کو که‌ری بۆز‪،‬‬ ‫قه‌سه‌م به‌و شیره‌ی‬ ‫دایه‌گیان له‌ده‌می منت نایه‌‬ ‫خاوه‌نداریه‌تی له‌تۆ ده‌رکه‌وم‬ ‫هه‌تاهه‌تایه‌‬ ‫ساڵوورێز شۆڕشگێڕی‬ ‫‪ 2010/11/14‬زاپ‪ /‬کاروان پارتیزان‬

‫“‬

‫‪8‬‬

‫~|‬

‫ژماره ‪Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫هەواڵ‬ ‫حکومه‌ته‌که‌مان ئێستاشی له‌گه‌ڵدا بێت‪ ،‬خاوه‌ن‬ ‫هه‌ڵوێست نیین‪ .‬هیوادارم ک‌ه به‌خۆیاندا بچنه‌و‌ه‬ ‫و ئیدی له‌به‌رامبه‌ر به‌داگیرکه‌ری بێده‌نگ‬ ‫نه‌بن‪ .‬شه‌هید پارتیزان‪ ،‬به‌شه‌هید بوونی خۆی‬ ‫نیشانی دا ک‌ه گه‌نجی کورد‪ ،‬هه‌میش‌ه ئاماده‌ی ‌ه‬ ‫ب ‌ه رۆح و گیانی پاراستنی خاک و گه‌له‌که‌ی‬ ‫بکات‪ .‬پێویست‌ه حکومه‌ته‌که‌شمان‪ ،‬نه‌هێڵێن‬ ‫ئیدی خوێنی گه‌نجانمان ب‌ه فڕیودا بچێت‪.‬‬ ‫حاجی کاکه‌ خان‪ :‬چۆن سه‌ری سه‌ددامان‬ ‫له‌گۆڕ نا‪ ،‬ئاوا سه‌ری ئه‌وانیش له‌گۆڕ‬ ‫ده‌نێین‬ ‫کوڕە مامی باوکی شه‌هیدیش ده‌ڵێت‪ ":‬پێویست ‌ه‬ ‫هه‌موو کوردستان‪ ،‬ژیانیان له‌پێناو کۆتایی‬ ‫هێنان‪ ،‬به‌هه‌وڵه‌داگیرکه‌رییه‌کانی رژێمی ئێران‬ ‫ته‌رخان بکه‌ن که‌ ئاوه‌ها ره‌فتارێک ده‌رحه‌ق‬ ‫به‌کوردستانی ئێمه‌ی ده‌ک���ه‌ن‪ .‬ئ �ه‌م هه‌موو‬ ‫م��ه‌ڕو م��ااڵت و ره‌ز و باخی کوردستانیان‬ ‫به‌ئاگر سووتاندووه‌‪ .‬خه‌ڵکی ئاواره‌و سه‌رگه‌ردان‬ ‫ک���ردوه‌و خه‌ڵکی ل �ه‌واروج��ێ خ��ۆی کۆچبه‌ر‬ ‫ک��ردووه‌‪ .‬له‌سه‌رمانه‌ به‌هه‌موومان‪ ،‬له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫ئه‌م کرده‌و‌ه نامرۆڤانه‌ی ئێران‪ ،‬خاوه‌ن هه‌ڵوێست‬ ‫بین و ده‌ستکه‌وته‌کانمان بپارێزین‪ .‬ته‌نانه‌ت‬ ‫داواش ل ‌ه واڵتانی جیهانی بکه‌ین که‌ نه‌هێڵێن‬ ‫ئێران‪ ،‬به‌م ئاسانییه‌‪ ،‬تۆپبارانمان بکات‪ .‬ئێران‬ ‫ده‌ی �ه‌وێ��ت‪ ،‬ک��ورد ل�ه‌ن��اوب�ه‌رێ��ت و نه‌یانهێڵێت‪.‬‬ ‫کورد له‌هه‌رچواربه‌شه‌که‌ی کوردستاندا‪ ،‬خاوه‌ن‬ ‫ئامانجێکن و یه‌کن‪ .‬هیچ جیاوازیه‌ک له‌نێوان‬ ‫ک��وردی ئه‌م به‌ش و ئه‌و به‌شدا نییه‌‪ .‬نابێت‪،‬‬ ‫بڵێین که‌ ئه‌م کورد‌ه په‌که‌که‌ی ‌ه و ئه‌م ‌ه په‌ژاک ‌ه‬ ‫و نازانم ئه‌م ‌ه ئێراقی و ‪ ....‬نابێت‪ ،‬ئاوه‌ها بێت‪،‬‬ ‫ئێمه‌ هه‌موومان یه‌کین و خاوه‌ن یه‌ک نه‌ته‌و‌ه‬ ‫و یه‌ک ره‌چه‌ڵه‌کین‪ .‬ئێمه‌ په‌الماری ئێرانمان‬ ‫ن �ه‌داوه‌‪ ،‬به‌ڵکۆ ئێران ‌ه ک ‌ه ده‌یه‌وێت‪ ،‬له‌ناومان‬ ‫به‌رێت‪ .‬پێویسته‌ هه‌موو کورد به‌دڵ و گیان‪،‬‬ ‫له‌به‌ره‌ی تێکۆشاندا بن و رێبازی شه‌هیدانی‬ ‫به‌رگریکه‌ر له‌نیشتمان بۆ خۆمان بکه‌نه‌ پێوان‪.‬‬ ‫ئێم ‌ه ئاماده‌ین هه‌ر ئێستاش به‌هه‌موو شێوه‌یه‌ک‬ ‫له‌به‌ره‌ی به‌رگری له‌واڵتدا جێ بگرین‪ .‬ته‌نانه‌ت‬ ‫ئه‌گه‌ر چاره‌م بکرێت و له‌هێزوتوانماندا هه‌بێت‪،‬‬ ‫من خۆشم ئاماده‌م‪ ،‬له‌سه‌نگه‌ری به‌رگریدا جێ‬ ‫ب��گ��رم‪ .‬م��ن خ��ۆم کاتێک چ��اوم ب �ه‌و ئافره‌ت‬ ‫و پیاوه‌ گه‌ریالن ‌ه ک �ه‌وت ک ‌ه چ��ون له‌به‌ره‌ی‬ ‫پاراستنی خاک و واڵت��دان‪ ،‬گریانم ده‌ه��ات‪.‬‬ ‫ه��ی��وادارم ب ‌ه حمد و هیمه‌تی خ��ۆای گ �ه‌وره‌‪،‬‬ ‫چون سه‌ری سه‌ددامان له‌گۆڕنا‪ ،‬ئه‌وا سه‌ری‬ ‫ئه‌وانیش له‌گۆڕ بنین‪ ،‬چونکه‌ ئه‌وان هێرش و‬ ‫په‌الماری ئێم ‌ه ده‌ده‌ن‪ ،‬ئێم ‌ه خاک و نه‌ته‌وه‌ی‬ ‫ئه‌وانمان داگیر نه‌کردووه‌‪ .‬ئاماده‌ین به‌ خوێن و‬ ‫به‌گیان به‌هه‌موو جۆرێک له‌گه‌ڵ شه‌هیدانماندا‬ ‫بین‪ .‬بۆ به‌رگری له‌خاکه‌که‌مان‪ .‬شه‌رت نییه‌‪،‬‬ ‫ک ‌ه ئامۆزایه‌که‌م چوو‪ ،‬یان کۆڕ براکه‌م بچێت‪،‬‬ ‫من خۆشم ئاماده‌م‪ .‬ئاماده‌م‪ ،‬پاراستنی خاک و‬ ‫نه‌ته‌وه‌که‌م بکه‌م‪.‬‬


‫وتار‬

‫ژماره ‪~ | Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫‪9‬‬

‫ئێران رووبه‌ڕووی هه‌مان چاره‌نووسی تورکیا بوویه‌وه‌‬

‫کۆماری ئیسالمی ئێران له‌سه‌ره‌تای هه‌شتاکانه‌وه‌‪،‬‬ ‫وه‌ک��و هێزێکی چ��االک کاریگه‌ریی له‌سه‌ر‬ ‫ره‌وت��ی رووداوه‌ک��ان��ی رۆژه �ه‌اڵت��ی ناوین په‌یدا‬ ‫ک��ردو هه‌تا ئ�ه‌م دوای��ی�ه‌ش ئ�ه‌و کاریگه‌رییه‌ی‬ ‫خ��ۆی پ��اراس��ت��ب��وو‪ .‬ه �ه‌ر ئه‌مه‌ وای��ک��ردب��وو ک ‌ه‬ ‫س�������ه‌ره‌ڕای ن��اک��ۆک��ی��ی �ه‌ک��ان��ی ل���ه‌گ���ه‌ڵ ه��ێ��ز‌ه‬ ‫ده‌سه‌اڵتدار‌ه جیهانیه‌کاندا‪ ،‬به‌تایبه‌تی ئه‌مریکا‬ ‫ک ‌ه چی بتوانێت له‌سه‌ر پێ خۆی راوه‌ستێت و‬ ‫به‌وێنه‌ی یاریزانێکی کارا له‌م گۆڕه‌پانه‌دا یاری‬ ‫بکات‪ ،‬به‌اڵم دوای ئه‌وه‌ی گه‌النی رۆژهه‌اڵتی‬ ‫ناوین له‌به‌رامبه‌ر سته‌می ناوخۆیی و ده‌ره‌کی‬ ‫راپه‌ڕین و له‌سه‌ره‌تای ئه‌مساڵه‌و‌ه ده‌سه‌اڵته‌کانی‬ ‫ئه‌م هه‌رێم ‌ه وه‌کو یاری دۆمین ‌ه به‌دوای یه‌کدا‬ ‫ده‌که‌ونه‌ به‌ر ناڕه‌زایی گه‌ل و کۆتاییان پێ دێن‪،‬‬ ‫بارودۆخی ئێرانیش به‌ره‌و لێژی ده‌چێت‪.‬‬ ‫وه‌کو ده‌زانرێت پێشتر ئێران له‌زه‌مینی ئه‌فغانستان‪،‬‬ ‫لیبیا‪ ،‬یه‌مه‌ن‪ ،‬سوریا‪ ،‬لوبنان‪ ،‬فه‌له‌ستین‪ ،‬به‌حره‌ین‪،‬‬ ‫ئێراق و چه‌ندین شوێنی تر ملمالنێی له‌گه‌ڵ‬ ‫هێز‌ه جیهانیه‌کاندا ده‌ک��رد‪ .‬له‌سه‌ره‌تای ساڵه‌و‌ه‬ ‫سیسته‌می سیاسی و ئیداری زۆربه‌ی ئه‌م واڵتان ‌ه‬ ‫رووبه‌رووی گۆڕان و ئاڵۆزی بوونه‌ته‌وه‌‪ ،‬شیمانه‌ی‬ ‫ئه‌و‌ه هه‌ی ‌ه ک ‌ه سه‌رجه‌م ئه‌م رژێمان ‌ه به‌شێوه‌یه‌ک‬ ‫له‌شێوه‌کان بگۆڕێن و ئێران نه‌توانێت هاوشێوه‌ی‬ ‫رابردوو له‌م جێگانه‌ سیاسه‌ت بکات‪ .‬ئه‌م ڕه‌وش ‌ه‬ ‫وه‌کو فاکته‌ری یه‌که‌م ئێرانی ته‌نگاو کردوو‌ه‬ ‫و ب�ه‌دوای ده‌ره‌تانێکدا ده‌گه‌ڕێت‪ ،‬هه‌تا بتوانێت‬ ‫خۆی بپارێزێت‪ .‬گومانی تێدا نییه‌ ک ‌ه رووخان‬ ‫و گۆڕانی سیسته‌می ئه‌و واڵتانه‌ واده‌کات ک ‌ه‬ ‫ئێراق هێڵی پاراستنی ده‌ره‌ک��ی نه‌مێنێ و ئیتر‬ ‫ملمالنێ و شه‌ڕه‌ک ‌ه بکه‌وێت ‌ه ناو ماڵی خۆیه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش به‌واتای کۆتایهاتنی کۆماری ئێسالمی‬ ‫ئێرانه‌‪.‬‬ ‫له‌م ملمالنێ و گۆڕانکارییانه‌دا کورد رۆڵێکی‬ ‫گ��رن��گ��ی ه �ه‌ی � ‌ه ب��ۆ ئ��ێ��ران‪ ،‬چ��ون��ک� ‌ه پ��ێ وای � ‌ه‬ ‫به‌کۆنترۆڵکردنی ک��ورد ده‌توانێت دۆستایه‌تی‬ ‫ت��ورک��ی��ا ب���ه‌ده‌س���ت بینێ و س��ی��اس�ه‌ت��ی خ��ۆی‬ ‫له‌ئێراقدا س�ه‌رب��خ��ات و به‌مڕه‌نگه‌ش هێڵێکی‬ ‫پاراستنی نوێ له‌ده‌ره‌وه‌ی سنوور بۆخۆی دروست‬ ‫بکات و رێگه‌ش ل�ه‌و‌ه بگرێت ک ‌ه ک��ورد ببێت ‌ه‬ ‫داینه‌مۆی گۆڕانکاری ناوخۆیی له‌ئێراندا‪ .‬هه‌ر‬

‫“‬

‫ئه‌گه‌ر زاپ سایکۆلۆژی‬ ‫تورکیای تێکشکاند‪،‬‬ ‫ئه‌وا قه‌ندیلیش بوو ‌ه‬ ‫شکاندنی سایکۆلۆژی‬ ‫ئێران و ئه‌مه‌ش‬ ‫ده‌رفه‌تێکی نوێ‬ ‫بوکورد ده‌ره‌خسێنێ و‬ ‫زه‌مینه‌ی دروستبوونی‬ ‫ئیراده‌ی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫کورد زیاتر ده‌کات و‬ ‫مه‌ترسی سیاسه‌تی ئه‌و‬ ‫واڵتانه‌ که‌م ده‌کاته‌وه‌‬

‫“‬

‫دیار غەریب‬

‫بۆی ‌ه کوردی کرد‌ه ئامانج‪ .‬واته‌ گرتنه‌وه‌ی ئاوی‬ ‫ئه‌ڵوه‌ن‪ ،‬که‌مکردنه‌وه‌ی ئاوی سیروان‪ ،‬تۆپبارانی‬ ‫ناوچ ‌ه سنوورییه‌کان و هێرشه‌کانی بۆ سه‌رخاکی‬ ‫باشووری کوردستان به‌و ئامانجه‌ بوو که‌ ده‌سه‌اڵتی‬ ‫هه‌رێمی کوردستان کۆنترۆڵ بکات و له‌خزمه‌تی‬ ‫خۆیدا ب�ه‌ک��اری بهێنێ‪ .‬به‌مڕه‌نگه‌ له‌الیه‌ک‬ ‫که‌ڵێنی زیاتر بخات ‌ه ناو الیه‌ن ‌ه کوردستانیه‌کان‬ ‫و رێگه‌ له‌ئه‌نجامدانی کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫بگرێت و ئاسته‌نگی بۆ کورد دروست بکات ک ‌ه‬ ‫سوود ل ‌ه گۆڕانکارییه‌کانی ناوچه‌که‌ نگرێت‪.‬‬ ‫له‌الیه‌کی تره‌وه‌ به‌هۆی کورد و شیعه‌وه‌ له‌ئێراقدا‬ ‫به‌سه‌ر ئه‌مریکادا سه‌ربکه‌وێت و ئه‌مریکا له‌ئێراق‬ ‫بکات ‌ه ده‌ره‌وه‌‪ .‬له‌گه‌ڵ ئه‌مانه‌شدا به‌هۆی دژایه‌تی‬ ‫په‌ژاک و په‌که‌که‌وه‌ دۆستایه‌تی تورکیا به‌ده‌ست‬ ‫بهێنێ ل�ه‌م قۆناخه‌دا و له‌هه‌مووشی گرنگتر‬ ‫مه‌ترسی ئه‌وه‌ی کورد ببێت ‌ه هێزی گۆڕانکاری‬ ‫له‌ئێراندا له‌سه‌ر خۆی نه‌یهێڵێت‪.‬‬ ‫ئێران بۆ گه‌یشتن ب�ه‌م ئامانجانه‌ به‌پیالنێکی‬ ‫ورد کاری کرد‪ ،‬له‌هه‌نگاوی یه‌که‌مدا فشاری‬ ‫نهێنی ده‌خست ‌ه سه‌ر پارتی دیموکرات و یه‌کێتی‬ ‫نیشتمانی‪ ،‬له‌هه‌نگاوی دووه‌مدا فشاری خست ‌ه‬ ‫سه‌ر جه‌ماوه‌ر وخواستی جه‌ماوه‌ر بکات به‌گژ ئه‌و‬

‫دوو هێزه‌دا‪ ،‬هه‌تا له‌و رێگه‌یه‌و‌ه ناچاریان بکات‬ ‫ک ‌ه ئیراده‌ی خۆیان بده‌نه‌ ده‌ست ئێران‪ .‬له‌هه‌نگاوی‬ ‫سێیه‌مدا ت��ۆپ��ب��اران��ی ده‌س���ت پ��ێ��ک��رد"ت��ۆپ��ب��اران‬ ‫له‌مانگی حوزه‌یراندا ده‌ست پێکرد" له‌هه‌نگاوی‬ ‫چواره‌مدا ئه‌و به‌ڵگ ‌ه و نهێنینانه‌ی که‌له‌نێوان‬ ‫ئێران و حکومه‌تی هه‌رێمدا بوو ئاشکرای کرد‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی که‌ گومان و دوودڵی زیاتر بخات ‌ه نێوان‬ ‫ئه‌و دوو هێزه‌ له‌الیه‌ک و پ �ه‌ژاک و په‌که‌ک ‌ه‬ ‫له‌الیه‌کی تره‌وه‌ و به‌مڕه‌نگ ‌ه ئه‌و دوو هێز‌ه راکێشێت ‌ه‬ ‫ناو به‌ره‌ی شه‌ڕی خۆیه‌وه‌‪ .‬له‌گه‌ڵ ئه‌مانه‌دا ئێران‬ ‫هه‌میش ‌ه هه‌وڵیداو‌ه ک ‌ه په‌ژاک وه‌کو نه‌یار نیشان‬ ‫بدات و الیه‌نه‌کانی تری کوردستان وه‌کو دۆست‬ ‫یاخود بێ مه‌ترسی نیشان بدات و په‌ژاک بکات ‌ه‬ ‫هۆکاری ئه‌و هێرشانه‌‪.‬‬ ‫وه‌ک��و ئه‌نجام‪ ،‬دوای دوو مانگ ت��ۆپ��ب��اران و‬ ‫زیاتر له‌مانگێک هێرشکردن و ئه‌و سیاسه‌تانه‌ی‬ ‫ئێران ب��ەڕێ��وه‌ی ب��رد‪ .‬ده‌بینین ئێران نه‌گه‌یشت ‌ه‬ ‫ئامانجه‌که‌ی و زیانی زۆری به‌رکه‌وت‪ .‬له‌رووی‬ ‫س �ه‌رب��ازی��ی �ه‌و‌ه ئ�ه‌ن��ج��ام��ی ن �ه‌گ��رت و گ���ۆرزی‬ ‫کوشنده‌ی به‌رکه‌وت‪ .‬له‌رووی سیاسییه‌وه‌ نه‌یتوانی‬ ‫ناکۆکی بخات ‌ه نێوان الیه‌ن ‌ه کوردستانیه‌کان و‬ ‫پیالنه‌کانی سه‌ری نه‌گرت‪ .‬هه‌رچه‌ند‌ه دره‌نگ و‬ ‫الوازیش بێت زۆربه‌ی الیه‌نه‌کانی سه‌رگۆڕه‌پانی‬ ‫ک��وردس��ت��ان هه‌ڵوێستیان ل���ه‌دژی ک��رده‌وه‌ک��ان��ی‬ ‫ئێران وه‌رگرت‪ ،‬هه‌روه‌ها جه‌ماوه‌ر ناڕه‌زایی خۆی‬ ‫نیشاندا‪ .‬له‌سه‌ر ئاستی ئێراقیش بڕیار درا ک ‌ه‬ ‫به‌شێک له‌هێزه‌کانی ئه‌مریکا له‌ئێراق بمێننه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش به‌واتای سه‌رنه‌که‌وتنی پرۆژ‌ه و داخوازی‬ ‫ئێرانه‌‪ .‬له‌سه‌ر ئاستی تورکیاش له‌م ماوه‌یه‌دا‬ ‫ت��ورک��ی��ا ده‌س��ت��ی ب �ه‌س �ه‌ر کۆمه‌ڵێک چه‌کی‬ ‫ئێرانیدا گرت ک ‌ه له‌رێگادا بوو بۆ "حزب الل ‌ه‬ ‫و حه‌ماس"‪ ،‬ئه‌مه‌ش واتای ئه‌وه‌یه‌ ک ‌ه ئه‌نجامی‬ ‫پێویستی نه‌گرت‪ .‬وه‌کو کۆی رووداو و پرۆسه‌ک ‌ه‬ ‫ده‌توانین بڵێین ئێران هه‌م له‌رووی سه‌ربازی هه‌م‬ ‫ل �ه‌رووی سیاسییه‌و‌ه شکستی خ��وارد و ئه‌مه‌ش‬ ‫ئێران ناچاری دوو رێگا ده‌کاته‌وه‌‪ ،‬یان ئه‌نجامی‬ ‫گۆڕانکاری و ڕزگاربوون له‌و قه‌یران ‌ه ناوخۆیی و‬ ‫ده‌ره‌کییه‌ی تێیکه‌وتووه‌‪ .‬یاخود سووربوون له‌سه‌ر‬ ‫ئ�ه‌م سیاسه‌ته‌ ک ‌ه ئه‌مه‌ش کۆتایی رژێمه‌ک ‌ه‬ ‫نزیکتر ده‌ک��ات �ه‌وه‌ و ئ �ه‌م هێرشانه‌ی ئ��ێ��ران بۆ‬ ‫ک��وردی��ش سه‌رکه‌وتنێکی م �ه‌زن ب��وو‪ ،‬چونک ‌ه‬ ‫بنکه‌وتنی ئێران له‌م پرۆسه‌یه‌دا به‌واتایه‌کی تر‬ ‫سه‌رکه‌وتنی ک��ورد ب���ووه‌‪ ،‬ئ�ه‌م�ه‌ش هاوشێوه‌ی‬ ‫بنکه‌وتنی سیاسه‌تی تورکیایه‌ ل����ه‌"زاپ"دا‪.‬‬ ‫بێگۆمان ئه‌گه‌ر زاپ سایکۆلۆژی تورکیای‬ ‫تێکشکاند‪ ،‬ئ���ه‌وا قه‌ندیلیش ب���ووه‌ شکاندنی‬ ‫سایکۆلۆژی ئێران و ئه‌مه‌ش ده‌رفه‌تێکی نوێ‬ ‫بوکورد ده‌ره‌خسێنێ و زه‌مینه‌ی دروستبوونی‬ ‫ئیراده‌ی نه‌ته‌وه‌یی کورد زیاتر ده‌کات و مه‌ترسی‬ ‫سیاسه‌تی ئه‌و واڵتان ‌ه که‌م ده‌کاته‌وه‌‪.‬‬


‫‪10‬‬

‫~|‬

‫ژماره ‪Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫ديدار‬

‫رێبه‌ر ئۆجه‌الن‪:‬‬

‫له‌هه‌لومه‌رجی‬ ‫ئێستادا‪ ،‬ڕۆڵی‬ ‫من کۆتایی‬ ‫پێهاتووه‌‬


‫ڕێ�����ب�����ه‌ری گ����ه‌ل����ی ک�������ورد ع���ه‌ب���دوڵ�ڵ�ا‬ ‫ئ��ۆج �ه‌الن ل���ه‌دی���داری ڕۆژان������ی(‪18‬و ‪)27‬‬ ‫مانگی ح��وزه‌ی��ران��دا ل �ه‌گ �ه‌ڵ پ��ارێ��زه‌ران��ی‪،‬‬ ‫ئۆپه‌راسیۆ‌نه‌کانی ئه‌رته‌شی تورکیا و ئێرانی‬ ‫بۆ سه‌ر گه‌ریال و دام وده‌زگا مه‌ده‌نییه‌کان‬ ‫وکه‌سایه‌تی سیاسیه‌کان نرخاند و بانگی‬ ‫له‌حکوومه‌تی ئ��اک�ه‌پ�ه‌ و رژێ��م��ی ئێرانی‬ ‫ک��رد‪ ‌،‬له‌به‌رامبه‌ر دژوارت���ر بوونی ش �ه‌ڕدا‪،‬‬ ‫چ���اره‌س���ه‌ری ل �ه‌س �ه‌ر ب��ن�ه‌م��ای ده‌س��ت��ووری‬ ‫بنچینه‌یی پێش بخه‌ن‪ .‬ئه‌گه‌ر چاره‌سه‌ری‬ ‫پێش ن�ه‌ک�ه‌وێ‪ ،‬ش�ه‌ڕ ده‌ قاتی شه‌ڕه‌که‌ی‬ ‫فارقین دژوارتر ده‌بێ و جارێکی تر بانگ‬ ‫له‌ ئاکه‌په‌ ده‌که‌م‪ ،‬له‌باره‌ی پرۆتۆکۆڵه‌کانی‬ ‫چاره‌سه‌ریدا‪ ،‬هه‌ڵوێستی خۆی ڕوون بکاته‌وه‌‪.‬‬ ‫شاندی ده‌وڵه‌ت‪ ،‬دیدارێکی ترییان له‌ گه‌ڵمدا‬ ‫ئه‌نجامداوه‌‪ .‬ئ��ۆج�ه‌الن لێدوانی ئ�ه‌ردۆغ��ان‬ ‫به‌بیردێنێته‌وه‌ که‌ گوتبووی “هه‌تا چه‌ک‬ ‫دانه‌نێن‪ ،‬هیچ شتێک ڕوون��ادا” و ووتی‪":‬‬ ‫یان سه‌رۆک وه‌زیر نازانێ چ ده‌ڵێ‪ ،‬یانیش‬ ‫ئاکامه‌کانی ئه‌و ووتنانه‌ هه‌ست پێ ناکات‪.‬‬ ‫به‌ سااڵنه‌ ئێمه‌ باسی ب�ه‌الوه‌ن��ان��ی چه‌ک‬ ‫ده‌که‌ین‪ ،‬ئێمه‌ دیدارێکمان له‌گه‌ڵ شاندی‬ ‫ده‌وڵ�ه‌ت��دا پێک هێنا‪ .‬ل�ه‌و پێڤاژۆیه‌ گه‌رم‬ ‫و هه‌ستیاره‌دا‪ ،‬درێژه‌پێدانی ئ�ه‌و دی��داران�ه‌‬ ‫گرنگ و جددین‪ .‬ئێمه‌ ئیراده‌ی وه‌النانی‬ ‫چه‌کمان هه‌یه‌‪ .‬بێجگه‌ له‌من هیچ هێزێک‬ ‫ناتوانێ چه‌ک به‌ گه‌ریال به‌الوه‌ بنێ‌‪ .‬ئه‌و‬ ‫ڕاستییه‌ له‌الیه‌ن هه‌ر الیه‌نێکه‌وه‌ ده‌زان��رێ‪.‬‬ ‫ده‌وڵه‌تیش وا ده‌ڵێ‪ .‬بۆیه‌ من به‌ شێوه‌یه‌کی‬ ‫ئاشکرا بانگ له‌سه‌رۆک وه‌زیر ده‌که‌م‪ .‬بۆ‬ ‫ئ�ه‌وه‌ی من بتوانم ڕۆڵی خۆم ببینم‪ ،‬ده‌بێ‬ ‫ده‌رفه‌تی پێویستم بۆ بڕه‌خسێندرێ‪ .‬ده‌بێ من‬ ‫بتوانم ده‌رفه‌تی چاره‌سه‌ریی دیموکراتیک‬ ‫به‌کار بێنم‪.‬‬ ‫من پێشتر پێشنیارم کردبوو که‌وا په‌رله‌مان‬ ‫پ��ش��وو ن����ه‌دات‪ ،‬ب��ا ل���ه‌ب���اره‌ی چ��اره‌س �ه‌ری��دا‬ ‫بڕیارێک ب��دات و‌ جارێکی تر بانگ له‌‬ ‫په‌رله‌مانی تورک ده‌که‌م‪ ،‬به‌ په‌له‌ کۆببێته‌وه‌‪.‬‬ ‫سه‌رۆکوه‌زیر ده‌توانێ بڵێ؛ ئێمه‌ له‌و باوه‌ڕه‌داین‬ ‫که‌ ئه‌و پرسه‌ به‌چه‌ک چاره‌سه‌ر ناکرێ‪.‬‬ ‫ئێمه‌ پرسه‌که‌ له‌سه‌ر بنه‌مای ده‌ستورێکی‬ ‫ب��ن��چ��ی��ن�ه‌ی��ی دی��م��وک��رات��ی��ک‪ ،‬چ���اره‌س���ه‌ر‬ ‫ده‌که‌ین‪ .‬ئه‌گه‌ر سه‌رۆکوه‌زیر هه‌ڵوێستێکی‬ ‫ئ��اوه‌ه��ا نیشان ب���دات‪ ،‬پ��رس�ه‌ک�ه‌ ل �ه‌م��اوه‌ی‬ ‫حه‌فته‌یه‌کدا چاره‌سه‌ر ده‌بێ‪ .‬به‌پێچه‌وانه‌وه‌‪،‬‬ ‫ڕه‌وشێکی تر دێته‌ ئاراوه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر هه‌وڵدانی‬ ‫مه‌شغوڵکردن(سه‌رقاڵکردن) به‌رده‌وام بن بۆ‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی ئێمه‌‌ چ �ه‌ک ب��ه‌الوه‌ بنێین و هیچ‬ ‫ده‌رفه‌تێک نه‌ڕه‌خسێندرێ‪ ،‬هه‌روه‌ها ئه‌گه‌ر‬ ‫چاره‌سه‌ریی دیموکراتیک پێش نه‌که‌وێ‪،‬‬ ‫شه‌ڕ به‌رده‌وام ده‌بێ‪ .‬ئه‌و ئاگره‌ی سه‌رباز و‬ ‫گه‌ریال ده‌سووتێنی‪ ،‬هه‌مان ئاگره‌‪ .‬فه‌رموون‬ ‫ڕووداوی ف��ارق��ی��ن ل �ه‌ب �ه‌رچ��اوان �ه‌‪ .‬ئ�ه‌گ�ه‌ر‬

‫چ��اره‌س �ه‌ری پێشنه‌که‌وێ‪ ،‬ش �ه‌ڕ ده‌ قاتی‬ ‫شه‌ڕی فارقین دژوراتر ده‌بێ‪ .‬وه‌کو باستیلی‬ ‫پاریس‪ ،‬ئه‌گه‌ر گه‌ل له‌ئامه‌د‪ ،‬کۆببێته‌وه‌ و‬ ‫به‌ره‌و شوێنی گیراوان بکه‌ونه‌ ڕێ ئێوه‌ چی‬ ‫ده‌که‌ن؟ توڕه‌یی گه‌ل زیادتر بووه‌‪ .‬فه‌رموون‬ ‫ئه‌و کچه‌ی که‌ له‌مووش ئاگری له‌جه‌سته‌ی‬ ‫به‌ردا‪ .‬ئه‌وه‌ چرووسکی بچووکن‪ .‬هه‌ر ئان و‬ ‫سات ئه‌گه‌ری ته‌قینه‌وه‌ی مه‌زن له‌ئارادان‪.‬‬ ‫داوا ده‌ک����ه‌م دی��داره‌ک��ان��ی ن��ێ��وان ئاکه‌په‌‬ ‫و ب �ه‌ده‌پ �ه‌ ب����ه‌رده‌وام ب��ن و ل �ه‌ س �ه‌ر بابه‌تی‬ ‫گه‌ڕانه‌وه‌ی به‌ده‌په‌ بۆ په‌رله‌مان‪ ،‬پێشنیاری‬ ‫ڕێککه‌وتنی له‌ سه‌ر بنه‌مای چه‌ند خاڵێک‬ ‫وه‌ک��و “ڕه‌وش���ی په‌رله‌مانتاره‌ گ��ی��راوه‌ک��ان‪،‬‬ ‫پرسی دیموکراسی و چاره‌سه‌ری به‌رێبازی‬ ‫سیاسی بکرێ‪ .‬ئێمه‌ پرسه‌که‌ به‌ گۆڕینی‬ ‫یاساکان و ده‌ستووری بنچینه‌یی چاره‌سه‌ر‬ ‫ده‌که‌ین‪ .‬پرسی خه‌تیب‪ ،‬ده‌توانێ له‌ئامه‌د‪،‬‬ ‫به‌ هه‌ڵبژاردنێکی مه‌ودایی چاره‌سه‌ر بکرێ‪.‬‬ ‫ئۆجه‌الن چاالکیه‌که‌ی ئه‌ڤریم ده‌میری ‪18‬‬ ‫ساڵه‌ی به‌بیر هێنایه‌وه‌ که‌ له‌ کۆپ ئاگری‬ ‫له‌ جه‌سه‌ته‌ی خۆی به‌ردا و سه‌ره‌ڕای به‌رز‬ ‫نرخاندنی‪ ،‬جارێکی تر داوای کرد ئه‌م جۆره‌‬ ‫چاالکیانه‌ پێک نه‌یه‌ن‪ .‬ئۆجه‌الن هه‌روه‌ها‬ ‫دووپاتی کرده‌وه‌ که‌ له‌ پێناو ئازادیی ژنی‬ ‫کورددا‪ ،‬درێژه‌ به‌ تێکۆشان ده‌ده‌ن‬ ‫س���ه‌ب���اره‌ت ب���ه‌ م��ودێ��ل��ی خ��ۆب��ەڕێ��وەب��ەری‬ ‫دی���م���وک���رات���ی���ک���ی���ش ووت��������ی؛ م���ودێ���ل���ی‬ ‫خۆبەڕێوەبەریی دیموکراتیک‪ ،‬ده‌توانرێ‬ ‫له‌هه‌موو تورکیا ده‌سته‌به‌ر بکرێ‌‪ .‬من بانگ‬ ‫له‌گه‌لی کورد ده‌ک�ه‌م که‌ خۆبەڕێوەبەریی‬ ‫دیموکراتیک بخاته‌ ب���واری ک��رداری��ی�ه‌وه‌‬ ‫و داوا ل�ه‌ گ�ه‌الن��ی ت��ورک��ی��اش ده‌ک���ه‌م که‌‬ ‫تێگه‌یشتنی نه‌ته‌وه‌ی دیموکراتیک په‌ره‌ پێ‬ ‫بده‌ن‪.‬‬ ‫"ئێمه‌ جوداخواز نین‪ ،‬الیه‌نگری یه‌کیه‌تین‪.‬‬ ‫به‌اڵم ئێمه‌ زیهنییه‌تێک که‌ هه‌موو شتێک‬ ‫تاکڕه‌وانه‌‌ چاو لێده‌کات‪ ،‬ره‌د ده‌که‌ینه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئێمه‌ ل���ه‌دژی ی�ه‌ک��ی�ه‌ت��ی ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی��ش نین‪،‬‬ ‫به‌اڵم ده‌بێ ئه‌و یه‌کیه‌تییه‌ له‌ سه‌ر بنه‌مای‬ ‫تێگه‌یشتنی ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی دیموکراتیک بێ‪.‬‬ ‫داوا ل �ه‌ گ�ه‌ل��ی ک���ورد ده‌ک���ه‌م ک �ه‌ له‌سه‌ر‬ ‫بنه‌مای چاره‌سه‌ری ده‌ستووری بنچینه‌یی‪،‬‬ ‫پ���ه‌ره‌ ب �ه‌ ئ��ام��اده‌ک��اری �ه‌ک��ان ب����ده‌ن‪ .‬ئ�ه‌گ�ه‌ر‬ ‫چاره‌سه‌ری دیموکراتیک پێکنه‌یه‌ت‪ ،‬ئه‌و‬ ‫کاته‌ مافی ب�ه‌رخ��ۆدان��ی گه‌لی کوردیش‬ ‫ڕه‌وای���ه‌‪ .‬ئ�ه‌و مافه‌‪ ،‬مافێکی ده‌ستووریه‌‪.‬‬ ‫هیچ که‌سێک ناتوانێ ئه‌و مافه‌ له‌ گه‌لی‬ ‫کورد بستێنێته‌وه‌‪".‬‬ ‫س�ه‌ب��اره‌ت به‌ ڕاگه‌یاندنی خۆبەڕێوەبەریی‬ ‫دی��م��وک��رات��ی��ک��ی��ش ئ �ه‌م��ان �ه‌ ده‌ڵ���ێ���م‪ ":‬ه��ه‌ره‌‬ ‫گرینگ به‌کرداری کردنی خۆبەڕێوەبەرییه‌‌‪.‬‬ ‫م��ودێ��ل��ی چ����اره‌س����ه‌ری خ���ۆب���ەڕێ���وەب���ەری‬ ‫دیموکراتیک‪ ،‬ته‌نیا بۆ هه‌رێمێک نییه‌‪.‬‬

‫پێشنیاری خۆبەڕێوه‌به‌رایه‌تی دیموکراتیک‬ ‫ل��ه‌الی ئ��ێ��م�ه‌وه‌‪ ،‬به‌شێک ل�ه‌ مودێرنیته‌ی‬ ‫دیموکراتیکه‌‪ .‬م��ن دوای���ن پ��ارێ��زن��ام�ه‌م به‌‬ ‫ناوی مودێرنیته‌ی دیموکراتیک پێشکه‌ش‬ ‫کردبوو‪ .‬گوتبووم سێ الیه‌نی مودێرنیته‌ی‬ ‫دیموکراتیک ه��ه‌ن؛ ل�ه‌ب�ه‌رام��ب�ه‌ر ن�ه‌ت�ه‌وه‌‪-‬‬ ‫ده‌وڵه‌ت‪ ،‬نه‌ته‌وه‌ی دیموکراتیک؛ له‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫پیشه‌سازی‪ ،‬کۆمه‌ڵگای ئیکۆلۆژیک و له‌‬ ‫به‌رامبه‌ر کاپیتالیزم‪ ،‬ئابووری کۆموناڵ‪.‬‬ ‫خوبەڕێوه‌به‌ریی دیموکراتیک الیه‌نێکی‬ ‫گرینگی ن���ه‌ت���ه‌وه‌ی دی��م��وک��رات��ی��ک�ه‌‪ .‬ئ�ه‌و‬ ‫مودێله‌ ده‌توانرێ له‌سه‌رانسه‌ری تورکیا به‌‬ ‫پێی چاند و ڕاستیه‌نه‌ی هه‌رێمه‌کان به‌کردار‌‬ ‫ب��ک��رێ‪ .‬خ��ۆب �ه‌رێ��وب �ه‌ری��ی ل�ه‌ه�ه‌م��ان��ک��ات��دا‪،‬‬ ‫به‌هێزکردنی بەڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌ هه‌رێمیه‌کانه‌"‪.‬‬ ‫ده‌بێت گه‌النی ئاسووری و سووریانیش‪ ،‬له‌نێو‬ ‫خۆبەڕێوەبەریی دیموکراتیکدا جێ بگرن‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ده‌بێ گه‌النی ئه‌رمه‌نی‪ ،‬ئازه‌ری‪،‬‬ ‫ت��ورک��م �ه‌ن و ع �ه‌ره‌ب��ی��ش ل�ه‌ن��ێ��و ک��ۆن��گ��ره‌ی‬ ‫کۆمه‌ڵگای دیموکراتیکدا جێگای خۆیان‬ ‫بگرن‪.‬‬ ‫ه��ه‌روه‌ه��ا ئ��ۆج��ه‌الن‪ ،‬تیشکی خسته‌ س�ه‌ر‬ ‫خه‌باتی به‌ره‌ی ڕه‌نج و دێموکراسی و بانگ‬ ‫له‌الیه‌نگرانی نه‌ته‌وه‌ی دێموکراتیکی کرد‪،‬‬ ‫هه‌تاکو له‌ناو به‌ره‌ی ره‌نجدا شوێنی خۆیان‬ ‫ب��گ��رن‪" .‬م��ن له‌جێگای تێگه‌هیشتنی‪Û‬‬

‫“‬

‫هێرشی ئێران‪،‬‬ ‫هێرشێکی نامه‌ردان ‌ه‬ ‫و زۆر چه‌په‌ڵه‌‪ .‬ڕه‌وشی‬ ‫هه‌نۆکه‌یی ئێران‬ ‫له‌ڕه‌وشی سه‌ددام‬ ‫ده‌چێ‪ .‬ئه‌و هێرشه‌ ن ‌ه‬ ‫ته‌نها له‌دژی قه‌ندیله‌‪.‬‬ ‫به‌و هێرش ‌ه ده‌یانه‌وێ‬ ‫ڕه‌گی ئازادیی گه‌لی‬ ‫کورد له‌هه‌ر چوار‬ ‫پارچه‌ ببڕن‪ .‬ئه‌م ‌ه‬ ‫گه‌لێک مه‌ترسیداره‌‬

‫“‬

‫ديدار‬

‫ژماره ‪~ | Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫‪11‬‬


‫‪12‬‬

‫“ سێ الیه‌نی‬ ‫مودێرنیته‌ی‬ ‫دیموکراتیک هه‌ن؛‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر نه‌ته‌وه‌‪-‬‬ ‫ده‌وڵه‌ت‪ ،‬نه‌ته‌وه‌ی‬ ‫دیموکراتیک؛ ل ‌ه‬ ‫به‌رامبه‌ر پیشه‌سازی‪،‬‬ ‫کۆمه‌ڵگای‬ ‫ئیکۆلۆژیک و ل ‌ه‬ ‫به‌رامبه‌ر کاپیتالیزم‪،‬‬ ‫ئابووری کۆموناڵ‬

‫“‬

‫ن �ه‌ت �ه‌وه‌‌ ‪ -‬ده‌وڵ���ه‌ت‪ ،‬پ��ه‌ره‌ ب�ه‌ تێگه‌یشتنی‬ ‫ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی دیموکراتیک ده‌ده‌م و بانگ‬ ‫له‌سۆسیالیسته‌کان‪ ،‬دیموکراته‌کان‪ ،‬ژینگه‌‬ ‫پارێزه‌کان‪ ،‬فێمێنیسته‌کان‪ ،‬گرووپه‌ باوه‌رییه‌‬ ‫جیاوازه‌کان و که‌مه‌ نه‌ته‌وه‌کان ده‌که‌م‪ ،‬له‌نێو‬ ‫کار و خه‌باتی به‌ره‌ی دیموکراتیکدا جێگا‬ ‫بگرن‪ .‬ده‌بێ به‌ زووترین کات چاوپێکه‌و‌تن‬ ‫له‌گه‌ڵ دیموکرات و سۆسیالیسه‌کان پێک‬ ‫ب��ێ‪ .‬ئ��ۆده‌پ�ه‌‪ ،‬به‌ده‌په‌ و پارته‌کانی دیکه‌‬ ‫ده‌ت��وان��ن هه‌بوونی خ��ۆی��ان ب��پ��ارێ��زن‪ ،‬ب�ه‌اڵم‬ ‫بۆ هه‌موویان چه‌ترێک که‌ بیانگه‌یه‌نێته‌‬ ‫یه‌ک‪ ،‬پێویسته‌‪ .‬به‌و چه‌تره‌ ده‌توانن خۆیان‬ ‫له‌باران بپارێزن‪ .‬ئه‌گه‌ر ئه‌و چه‌تره‌ نه‌بێ‪،‬‬ ‫به‌و بارانه‌ی که‌ ده‌ستپێده‌کات‪ ،‬تێکده‌چن‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر باڵو ببنه‌وه‌‪ ،‬یه‌ک له‌دوای یه‌ک‪،‬‬ ‫له‌ ناوده‌چن‪".‬‬ ‫هاوکات سه‌باره‌ت به‌ به‌رێکخستنکردنی‬ ‫پارتی به‌ره‌ و هه‌رێمه‌کانی خۆبەڕێوه‌به‌رایه‌تی‬ ‫دی��م��وک��رات��ی��ک ه�ه‌ڵ��س�ه‌ن��گ��ان��دێ��ک��ی ب �ه‌و‬ ‫ش��ێ��وی�ه‌ی ک���رد‪ ":‬ده‌ب���ێ له‌تورکیا (‪)20‬‬ ‫هه‌تا (‪ )25‬هه‌رێم دابمه‌زرێ‪ .‬ژماره‌ زۆر‬ ‫گرینگ نییه‌‪ .‬چوار‪ ،‬پێنج شار که‌ له‌الیه‌نی‬ ‫چاندیه‌وه‌(که‌لتوورییه‌وه‌) له‌یه‌که‌وه‌ نزیکن‪،‬‬ ‫ده‌ت��وان��رێ وه‌ک��وو هه‌رێمێک به‌رێکخستن‬ ‫بکرێن‪ .‬ه �ه‌ر هه‌رێمێک خ���اوه‌ن چ��ان��د و‬

‫ژماره ‪Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫تایبه‌تمه‌ندیی ج��ی��اوازه‌‪ .‬ئ��ه‌وه‌ی گرینگه‌‬ ‫هه‌ریمه‌کان به‌ پێی نزیکایه‌تی چاندی‪،‬‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تی‪ ،‬ئ��اب��ووری و جۆگرافیایی‬ ‫پێکبێن‪ .‬دابه‌شکردنی تورکیا به‌ سه‌ر (‪)7‬‬ ‫هه‌رێمی جیاوازدا راست نییه‌‪ .‬له‌هه‌مانکاتدا‬ ‫راس��ت نییه‌‪ ،‬بگووترێ ته‌نیا (‪ )80‬شار‬ ‫هه‌یه‌‪ .‬ئه‌و هه‌رێمه‌ خۆبەڕێوه‌به‌رایه‌تیانه‌ که‌‬ ‫من باسیان ده‌که‌م‪ ،‬له‌و شارانه‌ پێکدێن که‌‬ ‫تایبه‌تمه‌ندیه‌کانیان وه‌کوو یه‌کن‪".‬‬ ‫هه‌رچی رێبه‌رئۆجه‌النه‌؛ باسی دامه‌زراندی‬ ‫ئ���ه‌ن���ج���وم���ه‌ن���ی چ���ه‌ت���رئ���اس���ای ه �ه‌رێ��م �ه‌‬ ‫خ��ۆب��ەڕێ��وه‌ب �ه‌رک��ان��ی ک���رد و ڕای��گ�ه‌ی��ان��د‬ ‫له‌دوای کۆنفرانسی هه‌رێمه‌کان‪ ،‬ده‌توانرێ‬ ‫کۆنگره‌ی هه‌رێمه‌کان پێکبێ‪ .‬من به‌ر‬ ‫له‌ئێستا گ��ووت��ب��ووم‪ ،‬ک��ۆن��گ��ره‌ ده‌ت��وان��رێ‬ ‫ب �ه‌ ب���ه‌ش���داری (‪ )500‬ن��وێ��ن �ه‌ر پێکبێ‪.‬‬ ‫بەڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌که‌ی ده‌ب��ێ هاوسه‌رۆکی‬ ‫بێ‪ .‬کابینه‌ی هه‌رێمه‌کان له‌ (‪ )25‬که‌س‬ ‫پێکبێ‪ .‬من گرینگه‌یه‌کی زۆر به‌و کابینه‌یه‌‬ ‫ده‌ده‌م‪ .‬ئه‌م پێڤاژۆیه‌ ده‌بێ هه‌تا کۆتایی‬ ‫مانگی ته‌مموز ته‌واو ببێ‪ .‬ئه‌و ئه‌نجوومه‌نه‌‬ ‫چه‌ترئاسایه‌ ده‌توانرێ له‌په‌رله‌مانی تورکیا‬ ‫دامه‌زرێنرێ‪ .‬په‌رله‌مانی تورکیا مانگی‬ ‫ته‌مموز ده‌کرێته‌وه‌ و ده‌ست به‌ کاروخه‌باتی‬ ‫ده‌ستووری بنچینه‌یی نوێ ده‌کات و به‌و‬ ‫شێویه‌ ده‌ت��وان��ن ب��ه‌ش��داری ک��اروخ�ه‌ب��ات��ی‬ ‫ده‌س����ت����ووری ب��ن��چ��ی��ن�ه‌ی��ی ن��وێ��ش ب��ب��ن‪".‬‬ ‫ئاکه‌په‌‪ ،‬جه‌هه‌په‌ و مه‌هه‌په‌ له‌په‌رله‌مان‬ ‫هاوپه‌یمانییه‌تێکی فاشیستیان پێکهێناوه‌‪.‬‬ ‫له‌دژی ئه‌و هاوپه‌یمانێتیه‌‪ ،‬ده‌توانرێ له‌ژێر‬ ‫چه‌تری هاوپه‌یمانییه‌تیه‌کی دیموکراتیکی‬ ‫ئ��اڵ��ت�ه‌رن�ه‌ت��ی��ڤ��دا‪ ،‬په‌یامێکی وه‌ه���ا ب��درێ‬ ‫“ل �ه‌ دژی ئ �ه‌و زیهنییه‌ته‌ تاکپه‌ره‌ست و‬ ‫جوداخوازه‌‪ ،‬له‌سه‌ر بنه‌مای تێگه‌هیشتنی‬ ‫نه‌ته‌وه‌ و واڵتی هاوبه‌ش‪ ،‬بانگ له‌هه‌موو‬ ‫الی �ه‌ن �ه‌ دی��م��وک��رات��ی��ک�ه‌ک��ان ده‌ک��ه‌ی��ن که‌‬ ‫له‌نێو کۆنگره‌ی نه‌ته‌وه‌ی دیموکراتیکدا‬ ‫ک��ۆب��ب��ن �ه‌وه‌وه‌"‪ .‬له‌کۆتاییدا س�ڵاوی خۆم‬ ‫ئاراسته‌ی دایکانی ئاشتی و جه‌ماوه‌ری‬ ‫ش��اره‌ک��ان��ی خ���ه‌الت‪ ،‬ت��ه‌ت��وان‪ ،‬ن��ۆرش��ی��ن و‬ ‫ئامه‌د ده‌که‌م‪.‬‬ ‫ئۆجه‌الن‪ :‬هێرشه‌کانی ئێران بۆ‬ ‫له‌ناوبردنی ڕۆحی ئازادیی گه‌لی کورده‌‬ ‫ئ��ۆج��ه‌الن ل������ه‌دی������داری(‪)2011/7/27‬دا‪،‬‬ ‫ه��ێ��رش �ه‌ک��ان��ی ڕژی��م��ی ئ��ێ��ران و ب��اب�ه‌ت��ی‬ ‫دی��ال��ۆگ��ی چ����اره‌س����ه‌ری ه�ه‌ڵ��س�ه‌ن��گ��ان��د‪.‬‬ ‫ئۆجه‌الن؛ له‌دژی هه‌وڵه‌کانی داگیرکردنی‬ ‫ب��اش��ووری ک��وردس��ت��ان ل �ه‌ الی���ه‌ن ڕژیمی‬ ‫ئ��ێ��ران �ه‌وه‌‪ ،‬ن��اڕه‌زای �ه‌ت��ی ت��وون��دی نیشاندا‪.‬‬ ‫ت��ورک��ی��ا له‌پشت ئ��ه‌و ئ��ۆپ�ه‌راس��ی��ۆن�ه‌وه‌ی�ه‌‪.‬‬ ‫هێرشی ئ��ێ��ران‪ ،‬هێرشێکی ن��ام �ه‌ردان �ه‌ و‬ ‫زۆر چه‌په‌ڵه‌‪ .‬ڕه‌وش��ی هه‌نۆکه‌یی ئێران‬ ‫ل�ه‌ڕه‌وش��ی س �ه‌ددام ده‌چ��ێ‪ .‬ئ�ه‌و هێرشه‌ نه‌‬

‫ته‌نها له‌دژی قه‌ندیله‌‪ .‬به‌و هێرشه‌ ده‌یانه‌وێ‬ ‫ڕه‌گی ئازادیی گه‌لی کورد له‌هه‌ر چوار‬ ‫پارچه‌ ببڕن‪ .‬ئه‌مه‌ گه‌لێک مه‌ترسیداره‌‪.‬‬ ‫گه‌ریال ده‌زانێ چۆن خۆی بپارێزێ و شه‌ڕ‬ ‫بکات‪.‬‬ ‫تورکیا ئێران ڕاده‌کێشێته‌ ناو مه‌یدانی شه‌ڕ‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئێران خه‌به‌ری له‌م مه‌ترسییه‌ نییه‌‪.‬‬ ‫ئ�ه‌وه‌ی ئێران ئه‌نجامی ده‌دا مه‌ترسیداره‌‪.‬‬ ‫هیچ ک��ه‌س ل�ه‌ت��ورک��ی��ا ل�ه‌م�ه‌ تێناگات‪.‬‬ ‫له‌بنه‌مادا ده‌ردی حکوومه‌ت جیاوازه‌ و به‌‬ ‫دوای به‌رژه‌وه‌ندی ڕۆژانه‌یدا ده‌گه‌ڕێ‪ .‬ئێران‬ ‫به‌مه‌ سنووردار نابێ‪ .‬دوای ک��وردان ئه‌و‬ ‫هه‌وڵ ده‌دا‪ ،‬گوشار بخاته‌ سه‌ر تورکیاش‪.‬‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئێران هه‌وڵده‌دات‪ ،‬هه‌ژه‌مۆنی‬ ‫خۆی له‌هه‌رێمه‌که‌ پێکبێنێ‪ .‬تورکیا له‌وه‌‬ ‫تێناگات و هه‌وڵده‌دات‪ ،‬له‌ڕێگه‌ی ئێرانه‌وه‌‪،‬‬ ‫کوردان له‌ناو به‌رێ‪.‬‬

‫“‬

‫له‌تورکیا هیچ‬ ‫که‌س نییه‌ ک ‌ه ڕۆڵی‬ ‫ده‌کالرک ببینێ‪.‬‬ ‫ده‌کالرک به‌جێ‬ ‫خۆی‪ ،‬ئه‌ردۆغان ڕۆڵی‬ ‫تانسووچیلله‌ری ب ‌ه‬ ‫ئه‌ستۆ گرتوو ‌ه و‬ ‫یه‌ک له‌دوای یه‌ک‬ ‫ئۆپه‌راسیۆن به‌ڕێو ‌ه‬ ‫ده‌بات‪ .‬هه‌یئه‌تیش‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ی ده‌که‌وێت ‌ه سه‌ر‬ ‫شانی‪ ،‬پێکینه‌هێنا‪.‬‬ ‫که‌جه‌که‌ش ئه‌رکی‬ ‫خۆی به‌جێ نه‌هێنا‪ .‬ل ‌ه‬ ‫ڕه‌وشی هه‌نۆکه‌ییدا‪،‬‬ ‫چاره‌سه‌ری پێکنایه‌ت‬

‫“‬

‫~|‬

‫ديدار‬


‫له‌پشت ئه‌و هێرشانه‌وه‌ ب�ه‌رژه‌وه‌ن��دی ش��اراو‌ه‬ ‫ه��ه‌ی��ه‌‪ .‬ئ����ه‌وه‌ پ��ی�لان��گ��ێ��ڕی�ه‌ک��ی ه�ه‌رێ��م��ی�ه‌‪.‬‬ ‫ه�ه‌وڵ��ده‌ده‌ن ده‌ستکه‌وته‌کانی ک��وردان له‌ناو‬ ‫ب����ه‌رن‪ .‬ئ��ێ��ران ب���ه‌و ه��ێ��رش��ان �ه‌ی‪ ،‬پ�ه‌ی��ام��ی‬ ‫هاوکاری ده‌دات به‌ ئه‌مریکا و ئیسرائیل‪.‬‬ ‫ئێران ده‌یه‌وێ ئه‌وان به‌ره‌و خۆی ڕاکێشێت‪.‬‬ ‫ب�ه‌ شێوه‌یه‌کی ن��اڕاس��ت�ه‌وخ��ۆ‪ ،‬ئه‌مریکاش‬ ‫هاوکاریی ئێران ده‌کات‪.‬‬ ‫ل���ه‌دژی ت��ۆپ��ب��اران و ب��ۆم��ب��اران�ه‌ک��ان‪ ،‬داوا‬ ‫ده‌ک��ه‌م خه‌ڵکی م�ه‌ده‌ن��ی ب��پ��ارێ��زرێ‪ .‬ده‌بێ‬ ‫خه‌ڵکی مه‌ده‌نی بپارێزرێ‪ .‬ئه‌گه‌ر پێویست‬ ‫بێ‪ ،‬ده‌توانن خه‌ڵکی مه‌ده‌نی له‌هه‌رێمه‌که‌‬ ‫دوور ب��خ�ه‌ن�ه‌وه‌‪ .‬ده‌ب��ێ بانگ له‌ڕێکخراوه‌‬ ‫نێونه‌ته‌وه‌ییه‌کان بکرێ‪ ،‬بکه‌ونه‌ جمووجۆڵ‬ ‫و هه‌وڵدانه‌وه‌؛ هه‌وره‌ها بانگ له‌هێزه‌کانی‬ ‫باشووری کوردستانیش ده‌که‌م‪ ،‬کۆتایی به‌‬ ‫بێده‌نگی خۆیان بێنن‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ چاره‌سه‌رکردنی پرسی کورد‪،‬‬ ‫رێ��ب�ه‌ری گه‌لی ک��ورد ووت���ی؛ ئ���ه‌وه‌ی من‬ ‫بتوانم بیکه‌م‪ ،‬کۆتایی پێهات‪ .‬له‌ئێستا به‌‬ ‫دواوه‌‪ ،‬بۆ ئ�ه‌وه‌ی بتوانم ڕۆڵ��ی خۆم درێژه‌‬ ‫پێبده‌م‪ ،‬سێ مه‌رجم هه‌یه‌‪" .‬ته‌ندرووستی‪،‬‬ ‫ئاسایش و په‌یداکردنی مه‌یدانی جوواڵنه‌وه‌ی‬ ‫ئازاد"‪ .‬ئه‌گه‌ر ئه‌وانه‌ پێک نه‌یه‌ن‪ ،‬له‌ئێستا‬ ‫ب���ه‌دواوه‌ من هیچ شتێک ناکه‌م‪ .‬ڕه‌وش��ی‬ ‫هه‌نووکه‌یی م��ن‪ ،‬ه�ه‌م زی��ان به‌ ده‌وڵ���ه‌ت و‬ ‫هه‌م زیان به‌ کوردانیش ده‌گه‌یه‌نێ‪ .‬هه‌ندێ‬ ‫که‌سیش ده‌ڵێن‪ ،‬ئۆجه‌الن له‌و ڕه‌وشه‌دا ناتوانێ‬ ‫پێڤاژۆکه‌ به‌ڕێوه‌به‌رێ و له‌ ژووره‌وه‌ ناتوانێ‬ ‫ب�ه‌ڕێ��وه‌ب�ه‌رای�ه‌ت��ی ک���رداری ب��ک��ات‪ .‬ئ�ه‌وان�ه‌‬ ‫ڕاس���ت ده‌ک���ه‌ن‪ .‬ل �ه‌ ڕه‌وش���ی هه‌نۆکه‌ییدا‪،‬‬ ‫ده‌رفه‌تی ئه‌وه‌ نییه‌ دیداری ئاشتی پێکبێن‪.‬‬ ‫م��ن ک��ارئ��اس��ان��ی ب��ۆ خ�ه‌ب��ات��ی ه����ه‌ردووالم‪.‬‬ ‫من ڕێ��ی چ��اره‌س�ه‌ری��م به‌ ئ��ه‌وان نیشاندا و‬ ‫پرۆتۆکۆڵم پێشکه‌شی ئه‌وان کرد‪ .‬ئایا له‌وه‌‬ ‫زیادتر ده‌توانم چی بکه‌م؟ به‌دیداری چه‌ند‬ ‫کاتژمێری له‌ماوه‌ی ساڵێکدا‪ ،‬من ناتوانم‬ ‫ڕۆڵی خۆم ببینم‪ .‬ده‌بێ باش بزانرێ که‌ من‪،‬‬ ‫ڕێگه‌ به‌ هیچ که‌س ناده‌م‪ ،‬شه‌ره‌فی کوردان‬ ‫بن پێ بکات‪ .‬بۆ ئ �ه‌وه‌ی من ڕۆڵ��ی خۆم‬ ‫ببینم‪ ،‬ده‌بێ حکوومه‌ت ببێته‌ خاوه‌ن ئیراده‌‬ ‫و هه‌نگاوی به‌رچاو هه‌ڵێنێ‪ .‬بۆ ئه‌مه‌ش‬ ‫نموونه‌ی ب��اش��ووری ئه‌فریقا له‌به‌رچاوانه‌‪.‬‬ ‫ل �ه‌ت��ورک��ی��ا ه��ی��چ ک���ه‌س ن��ی��ی�ه‌ ک��ه‌ ڕۆڵ��ی‬ ‫ده‌کالرک ببینێ‪ .‬ده‌کالرک به‌جێ خۆی‪،‬‬ ‫ئه‌ردۆغان ڕۆڵی تانسووچیلله‌ری به‌ ئه‌ستۆ‬ ‫گرتووه‌ و یه‌ک له‌دوای یه‌ک ئۆپه‌راسیۆن‬ ‫به‌ڕێوه‌ ده‌بات‪ .‬هه‌یئه‌تیش‪ ،‬ئه‌وه‌ی ده‌که‌وێته‌‬ ‫سه‌ر شانی‪ ،‬پێکینه‌هێنا‪ .‬که‌جه‌که‌ش ئه‌رکی‬ ‫خۆی به‌جێ نه‌هێنا‪ .‬له‌ ڕه‌وشی هه‌نۆکه‌ییدا‪،‬‬ ‫چاره‌سه‌ری پێکنایه‌ت‪.‬‬ ‫ئێستا له‌تورکیا نموونه‌ی گه‌ریالکانی تامیل‬ ‫دێننه‌وه‌‪ .‬من به‌حکومه‌ت ده‌ڵێم‪ .‬بۆ ئه‌وه‌ی‬

‫له‌ناویان به‌رن‪ ،‬فه‌رموون چی له‌ده‌ستتان دێ‪،‬‬ ‫بیکه‌ن‪ .‬ئیدی به‌ تیمی تایبه‌ت یان به‌ پۆلیس‬ ‫ئه‌مه‌ ئه‌نجام ده‌ده‌ن‪ ،‬خۆتان ده‌زانن‪ .‬فه‌رموون‬ ‫ئه‌وه‌ دوێنێ دیسان کۆبونه‌وه‌ی بااڵیان به‌ڕێوه‌‬ ‫برد‪ .‬من نازانم بڕیاری چۆنیان داوه‌‪ .‬ئێستا‬ ‫ئه‌وان باسی سریالنکا ده‌که‌ن‪ .‬ده‌ڵێن ئه‌وان به‌‬ ‫(‪ )300‬فڕۆکه‌ قه‌ندیل له‌ناو ده‌به‌ن‪ .‬منیش‬ ‫ئ�ه‌وه‌ی��ان پێ ده‌ڵێم؛ "ئه‌گه‌ر هێزی ئه‌وه‌تان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬چاوه‌ڕوانی چین؟ ئه‌گه‌ر ده‌یکه‌ی‪،‬‬ ‫بیکه‌!! خ��ۆ ئ�ه‌گ�ه‌ر ڕێکخستنیش ئاماده‌‬ ‫بێ‪ ،‬نیشانی هه‌ر الیه‌کی ده‌دا‪ ،‬که‌ ناکرێ‬ ‫نموونه‌ی سریالنکا پێک بێ‪.‬‬ ‫له‌هه‌لومه‌رجی ئێستادا‪ ،‬ڕۆڵی من کۆتایی‬ ‫پێهاتووه‌‪ .‬له‌پێناو چاره‌سه‌رکردنی پرسی‬ ‫ک��ورددا بانگ له‌ئاکه‌په‌ ده‌ک��ه‌م‪ .‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ده‌ت��ان��ه‌وێ فرمێسکی چ���اوان ڕاوه‌س��ت��ن‪،‬‬ ‫ڕێگامان ل �ه‌ب �ه‌رده‌م ب��ک�ه‌ن�ه‌وه‌‪ ،‬ت��ا بتوانین‬ ‫گ �ه‌ری�لا ڕه‌وان�����ه‌ی ده‌ڤ �ه‌رێ��ک��ی پ���ارێ���زراو‬ ‫بکه‌ین‪ .‬ئه‌گه‌ر خواستی ئه‌وه‌ هه‌یه‌ که‌ من‬ ‫ڕۆڵی خۆم له‌پێناو ئاشتیدا بگێڕم‪ ،‬ده‌بێ‬ ‫ه�ه‌ر سێ مه‌رجی"ئاسایش‪ ،‬ته‌ندرووستی‬ ‫و ڕه‌خ��س��ان��دن��ی م �ه‌ی��دان��ی ج���وواڵن���ه‌وه‌ی‬ ‫ئ����ازاد" ده‌س��ت �ه‌ب �ه‌ر ب��ک��رێ��ن‪ .‬ئ �ه‌گ �ه‌ر سێ‬ ‫م �ه‌رج �ه‌ک �ه‌ی م��ن جێبه‌جێ ب��ک��رێ��ن‪ ،‬من‬ ‫درێ��ژه‌ به‌ پێکهێنانی ئه‌رکی خۆم ده‌ده‌م‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر هه‌ردوو ال له‌سه‌ر بابه‌تی ڕۆڵی من‬ ‫ڕێکبکه‌ون‪ ،‬ئه‌وکات من ئه‌وه‌ی ده‌که‌وێت ‌ه‬ ‫سه‌ر شانم پێکیدێنم‪ .‬به‌پێچه‌وانه‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫مه‌رجه‌کانم پێکنه‌یه‌ن‪ ،‬ئیدی له‌و زیادتر‬ ‫من ناتوانم هیچ شتێکی تر بکه‌م‪ .‬من‬ ‫ئه‌م لێدوانانه‌م وه‌کو نامه‌یه‌کی ک��راوه‌ بۆ‬ ‫ئاکه‌په‌ به‌ناو ده‌که‌م‪ .‬به‌ پێچه‌وانه‌وه‌‪ ،‬ڕۆژان ‌ه‬ ‫ئۆپه‌راسیۆن به‌ڕێوه‌ ده‌چن و شه‌ڕ ڕوو ده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫گه‌ریال و سه‌رباز گیانیان له‌ده‌ست ده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫له‌شێوێنک که‌ خوێنی لێ ده‌ڕژێ‪ ،‬چۆن‬ ‫ئاشتی پێکدێ؟ ئ�ه‌گ�ه‌ر ئێوه‌ ده‌ت��ان �ه‌وێ‬ ‫ش���ه‌ڕ ک��ۆت��ای��ی پ���ێ ب���ێ‪ ،‬ڕێ��گ �ه‌ ب���ده‌ن‪،‬‬ ‫گه‌ریال بۆ شوێنێکی ئه‌من بگوێزمه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر وا بکه‌ن‪ ،‬پرسه‌که‌ له‌حه‌فته‌یه‌کدا‬ ‫چ���اره‌س���ه‌ر ده‌ب�����ێ‪ .‬ب��ان��گ ل��ه‌گ��ه‌ری�لا و‬ ‫سیاسه‌تمه‌دارانی کوردیش ده‌ک �ه‌م‪ .‬ده‌بێ‬ ‫گه‌ریال ب��اش له‌پێڤاژۆکه‌ تێبگات و به‌و‬ ‫پێیه‌ خاوه‌نداریه‌تی له‌نرخه‌کانمان بکات‪.‬‬ ‫ده‌بێ سیاسه‌توانانیش به‌ شێوه‌یه‌کی ڕاست‬ ‫بڕیار بده‌ن‪.‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا ل �ه‌ب��اره‌ی ئه‌ڤریم ده‌م��ی��ر‪ ،‬ک�ه‌ ل ‌ه‬ ‫ن��اوچ��ه‌ی ک��ۆپ��ی ئ��اگ��ری ل �ه‌ جه‌سته‌ی‬ ‫خۆی به‌ردا وتی‪ :‬له‌ هه‌ر که‌سێک زیادتر‬ ‫ده‌رکی به‌ پێڤاژۆکه‌ کرد‪ .‬به‌اڵم که‌جه‌که‌‪،‬‬ ‫به‌ده‌په‌ و که‌جه‌ده‌ش هێشتا تێنه‌گه‌یشتوون‪.‬‬ ‫پێشه‌نگانی ئه‌وه‌ پێڤاژۆیه‌ ئه‌ڤریم ده‌میر و‬ ‫مسته‌فا ماڵچۆکن‪.‬‬ ‫من له‌پارێزنامه‌ نوێیه‌که‌مدا شیرۆڤه‌یه‌کی‬

‫“ئێستا ئه‌وان باسی‬ ‫سریالنکا ده‌که‌ن‪.‬‬ ‫ده‌ڵێن ئه‌وان ب ‌ه (‪)300‬‬ ‫فڕۆک ‌ه قه‌ندیل‬ ‫له‌ناو ده‌به‌ن‪ .‬منیش‬ ‫ئه‌وه‌یان پێ ده‌ڵێم؛‬ ‫"ئه‌گه‌ر هێزی‬ ‫ئه‌وه‌تان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫چاوه‌ڕوانی چین؟‬ ‫ئه‌گه‌ر ده‌یکه‌ی‪،‬‬ ‫بیکه‌!! خۆ ئه‌گه‌ر‬ ‫ڕێکخستنیش ئاماد ‌ه‬ ‫بێ‪ ،‬نیشانی هه‌ر‬ ‫الیه‌کی ده‌دا‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫ناکرێ نموونه‌ی‬ ‫سریالنکا پێک بێ‬

‫“‬

‫ديدار‬

‫ژماره ‪~ | Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫‪13‬‬

‫نوێم ب�ه‌ په‌یوه‌ندیی دیاله‌کتیکه‌وه‌ زی��اد‬ ‫کردووه‌‪ .‬به‌گوێره‌ی تێگه‌یشتنی ئێمه‌‪ ،‬هیچ‬ ‫شتێک له‌سروشتدا به‌ ته‌واوی له‌ناو ناچێ‪.‬‬ ‫گ��رن��گ ئ �ه‌وه‌ی �ه‌ یه‌کێک خ��اوه‌ن��داری�ه‌ت��ی‬ ‫لێبکات‪ .‬هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ ڕاست نییه‌‪ .‬له‌و‬ ‫ب���اره‌وه‌ ده‌ب���ێ ڕیخنه‌ ل�ه‌م��ارک��س بگرین‪.‬‬ ‫به‌گوێره‌ی مارکس‪ ،‬هه‌ر شتێک یان سپی‬ ‫بوو‪ ،‬یان ڕه‌ش‪ .‬بۆیه‌ دژایه‌تی موتڵه‌ق ڕاست‬ ‫نییه‌‪ .‬له‌مه‌یدانی سیاسه‌تیشدا دژایه‌تی‬ ‫موتڵه‌ق ڕاس��ت نییه‌‪ .‬له‌پارێزنامه‌که‌مدا‪،‬‬ ‫بۆچوونێکی نوێم به‌تێگه‌یشتنی سیاسه‌ت‬ ‫و ده‌وڵ �ه‌ت �ه‌وه‌‌ زی��اد ک���ردووه‌‪ .‬سیاسه‌ت خۆ‬ ‫ڕه‌خنه‌کردنه‌ و ئێمه‌ له‌به‌رامبه‌ر ده‌وڵه‌ت ‪-‬‬ ‫ن�ه‌ت�ه‌وه‌‪ ،‬ڕێبازی ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی دیموکراتیک‬ ‫ده‌پارێزن‪.‬‬


‫~|‬

‫‪14‬‬

‫ژماره ‪Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫چاوپێکەوتن‬

‫"ئێــــران هێرش ده‌کات ‌ه ســــه‌ر ئه‌و ده‌رفــــه‌تانـــ‬

‫بڕیار گابار‪ :‬ل ‌ه باکوری کوردستــان تێکۆشــانــی ئازادیخــ‬ ‫ديمانه‪~:‬‬

‫ب��ڕی��ار گ��اب��ار‪ ،‬ئه‌ندامی دی��وان��ی سه‌رۆکایه‌تی‬ ‫کۆنگره‌ی گ �ه‌ل‪ ،‬ل�ه‌م چاوپێکه‌وتنه‌ى گۆڤارى‬ ‫(رۆژی واڵت)دا‪ ،‬ب��اس ل�‌ه گۆڕانکاریه‌کانى‬ ‫رۆژهه‌اڵتى ناوه‌ڕاست و ئاستى تێکۆشانى ئازادى‬ ‫له‌کوردستاندا ده‌ک��ات‪ ،‬هه‌روه‌ها ئه‌و پیالنانه‌ش‬ ‫ده‌خاته‌ڕوو‪ ،‬ک‌ه دژ ب‌ه شۆڕشى کوردستان به‌ڕێوه‌یه‌‪.‬‬ ‫~‪ :‬گه‌الن ل ‌ه رۆژهه‌اڵتی ناوین‪ ،‬به‌م‬ ‫ناڕه‌زایه‌تیانه‌ی ک ‌ه ئێستا ل ‌ه رۆژه‌ڤدای ‌ه ده‌ربازی‬ ‫قۆناخێکی نوێ ده‌بن‪ ،‬ئێو‌ه ئه‌م قۆناخ ‌ه چۆن‬ ‫ده‌بینن؟ کاریگه‌رییه‌کانی ئه‌م ناڕه‌زایه‌تیان ‌ه له‌‬ ‫کوردستاندا‪ ،‬یان به‌پێچه‌وانه‌‪ ،‬چۆن شرۆڤه‌‬ ‫ده‌که‌ن؟ له‌باکووری کوردستاندا‪ ،‬کوردان‪ ،‬پاش‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌کان‪ ،‬خۆبەڕێوەبەری دیموکراتیکیان‬ ‫راگه‌یاند‪ ،‬بۆچی؟‬ ‫بڕیار گابار‪ :‬دی���ار‌ه ئ �ه‌م گۆڕانکاریانه‌ی که‌‬ ‫له‌رۆژهه‌اڵتی ناویندا به‌ڕێوه‌ده‌چن‪ ،‬قۆناخێکی زۆر‬ ‫هه‌ستیار و گرنگه‌‪ ،‬بۆی‌ه بۆ ئه‌م قۆناخ‌ه لێکدانه‌وه‌ی‬ ‫زۆری له‌سه‌ر ده‌ک��رێ��ت‪ ،‬تێڕوانینی ئێمه‌ش بۆ‬ ‫ئه‌م قۆناخ‌ه گرنگه‌‪ ،‬چونک‌ه وه‌ک بزووتنه‌وه‌ی‬ ‫ئازادیخوازی گه‌لی کوردستان‪ ،‬له‌م قۆناخ‌ه و له‌‬ ‫قۆناخه‌کانی رابردووشدا ل‌ه نێو به‌رخۆدانییه‌کی‬ ‫مه‌زن و چاالکى زۆر گه‌وره‌دا‪ ،‬خۆمان ده‌بینینه‌وه‌‪.‬‬ ‫ل‌ه سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی بیست‪ ،‬واتا ل‌ه کۆتاییه‌کانی‬ ‫شه‌ڕی جیهانی یه‌که‌مه‌و‌ه ئه‌م‌ه جارێ سێیه‌مینه‌‬ ‫ک‌ه رۆژهه‌اڵتی ناوین داده‌رێژرێته‌و‌ه و ئه‌وه‌شی‬ ‫ک‌ه دی��ار‌ه ئه‌کته‌ری سه‌ره‌کی ئه‌م داڕشتنه‌وه‌یه‌‬ ‫رۆژئاوایه‌‪ ،‬وه‌کو ده‌زانین داڕشتنه‌وه‌ى یه‌که‌م واتا‬ ‫دوای کۆتایی هاتنی شه‌ڕی جیهانی یه‌که‌م‪ ،‬هێزه‌‬ ‫براوه‌کانی شه‌ڕ‪ ،‬ل‌ه چوارچێوه‌ی ستراتیژییه‌کدا‪،‬‬ ‫ئ���ه‌م ه �ه‌رێ��م �ه‌ی��ان ب �‌ه گشتی داڕش����ت‪ ،‬ش �ه‌ڕی‬ ‫دابه‌شکردن بوو‪ ،‬ئه‌و دابه‌شکردنه‌ش ب‌ه دابه‌شکردنی‬ ‫جوگرافیا و ئایدۆلۆژی ده‌وڵه‌ت ـ نه‌ته‌و‌ه پێکهات‪.‬‬ ‫ل‌ه داڕشتنه‌وه‌ى یه‌که‌میندا‪ ،‬چه‌ند شتێک که‌‬ ‫مایه‌ی سه‌ره‌نج‌ه و هه‌تا ئێستاش‪ ،‬کاریگه‌ری‬ ‫خ��ۆی م���اوه‌‪ .‬ل �ه‌وان �ه‌ی یه‌که‌مین‪ :‬پێکهاته‌ی‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌ندی ئه‌م هه‌رێمه‌‪ ،‬هه‌موو ده‌وڵه‌مه‌ندییه‌‬ ‫که‌لتووری‪ ،‬ئایینی و نه‌ته‌وه‌یی و ئه‌تنیکییه‌کانی‬ ‫ئه‌م هه‌رێم‌ه هه‌وڵیاندا ب‌ه رێبازی ده‌وڵه‌ت ـ نه‌ته‌وه‌‬ ‫سه‌رله‌نوێ دابڕێژنه‌وه‌‪ .‬لێره‌دا نه‌ته‌وه‌ی فارس و‬ ‫تورک وه‌کو نه‌ته‌وه‌ی یه‌که‌مین حیسابیان بۆ کرا‬ ‫و له‌سه‌ر ئه‌م بنه‌مایه‌‪ ،‬ده‌وڵه‌ت نه‌ته‌وه‌ی فارس و‬ ‫تورک پێکهاتن‪ .‬ناوه‌ڕۆکی ئه‌م دوو ده‌وڵه‌ت‌ه زۆر‬

‫تۆخ بوو و هه‌وڵدرا ک‌ه ئه‌م مۆدێل‌ه ل‌ه هه‌رێمه‌که‌دا‬ ‫به‌جێ بکرێته‌وه‌‪ .‬نه‌ته‌وه‌ی عه‌ره‌ب وه‌کو نه‌ته‌وه‌ی‬ ‫دووه‌م حیسابی بۆ ک��را‪ ،‬س���ه‌ره‌ڕای ئ��ه‌وه‌ی که‌‬ ‫تایبه‌تمه‌ندیی‌ه هاوبه‌شی که‌لتووری‪ ،‬ئایینی و‬ ‫ئه‌تنیکییه‌که‌ی ناوچه‌که‌‪ ،‬به‌شی ئه‌وه‌ی ده‌کرێت‬ ‫ک‌ه ب‌ه شێوه‌یه‌کی تر مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵدا بکرێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌راستیدا وه‌کو نه‌ته‌وه‌ی دووه‌م حیسابی بۆ‬ ‫کرا‪ ،‬پارچه‌پارچ‌ه کرا و (‪ )22‬ده‌وڵه‌تی عه‌ره‌بیان‬ ‫بونیادنا‪ .‬ته‌نانه‌ت ئه‌م پارچ‌ه پارچه‌کردنه‌ش هه‌تا‬ ‫ئاستێک چوون ک‌ه به‌شێکی زۆر ئه‌و جوگرافیا‬ ‫سیاسیانه‌ی وه‌کو ده‌وڵه‌ت‌ه عه‌ره‌بی بونیادنرا له‌سه‌ر‬ ‫ن��اوی رۆژه‌ک��ان و خ��اوه‌ن عه‌شیره‌کان داڕێ��ژران‪.‬‬ ‫ته‌نانه‌ت نموونه‌ی وه‌هاش هه‌بوو ک‌ه ل‌ه دامه‌زراندنی‬ ‫ئێراقدا‪ ،‬پادشایه‌ک ل‌ه ده‌ره‌وه‌ی بهندرێت و بکرێته‌‬ ‫پادشای ئێراق‪ ،‬مه‌لیک فه‌یسه‌ڵ نموونه‌ی ئه‌م‬ ‫یه‌که‌یه‌‪ .‬له‌پله‌ی سێیه‌میندا‪ ،‬کورد دێت‪ ،‬نه‌ته‌وه‌ی‬ ‫کورد ب‌ه دوو بڕیاری ستراتیژیی مامه‌ڵه‌یه‌کی‬ ‫زۆر جیاوازی له‌گه‌ڵدا کرا‪ ،‬یه‌که‌م‪ ،‬دابه‌شکردنی‬ ‫خاک بوو‪ .‬کوردستان پارچ‌ه کرا و خاکه‌که‌ی‬ ‫ب �‌ه چ���وار ده‌وڵ����ه‌ت ـ ن���ه‌ت���ه‌وه‌و‌ه لکێنرا‪ .‬دووه‌م‪،‬‬ ‫قۆناخێکی زۆر دژواری تواندنه‌وه‌‪ ،‬نکوڵیکردن‬ ‫و سڕینه‌وه‌ی مێژوویی‌ه به‌سه‌ر گه‌لی ک��ورددا‬ ‫سه‌پێنراوه‌‪ .‬دی��ار‌ه له‌دایزاین ی��ان له‌داڕشتنه‌وه‌ی‬ ‫دوای ش�ه‌ڕی جیهانی یه‌که‌م‪ ،‬ئه‌و تێورییانه‌ش‬ ‫ئه‌و نه‌خش‌ه سیاسییه‌ی بۆ ئه‌م هه‌رێم‌ه په‌یڕه‌و کرا‬ ‫له‌م چوارچێوه‌یه‌دا ب��وو‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئه‌م‌ه که‌مێک‬ ‫قوڵتری بکه‌ینه‌وه‌‪ .‬واتا فۆرمی ده‌وڵه‌ت ‪ ،‬نه‌ته‌وه‌‬ ‫له‌راستیدا ب‌ه گوێره‌ی ده‌وڵه‌مه‌ندی که‌لتووری‪،‬‬ ‫ئایینی‪ ،‬ئایینزایی و ئه‌تنیکی ئه‌م کۆمه‌ڵگایه‌‬ ‫له‌گه‌ڵ راستینه‌ی ناوچه‌که‌دا یه‌کانگیر نه‌ده‌بوو‬ ‫و فۆرمێکی نه‌گونجا و له‌م فۆرمه‌ش ل‌ه ژوره‌وه‌‬ ‫به‌سه‌ر کۆمه‌ڵگاکانی ئه‌م هه‌رێمه‌دا سه‌پێندرا‪.‬‬ ‫بۆی‌ه وه‌ک��و ئایدۆلۆژیا و ستراتیژیی ده‌وڵ �ه‌ت ـ‬ ‫نه‌ته‌و‌ه ک‌ه باس له‌یه‌ک نه‌ته‌وه‌‪ ،‬یه‌ک که‌لتوور‪،‬‬ ‫یه‌ک سنوور‪ ،‬یه‌ک ئایین و یه‌ک ئااڵ ده‌کات‪،‬‬ ‫و له‌هه‌مانکاتدا‪ ،‬ب‌ه شێوه‌ی سه‌ربازیانه‌‪ ،‬هه‌وڵیداوه‌‬ ‫ک‌ه سه‌رجه‌م ناسنامه‌کانی هه‌رێمه‌ک‌ه بتوێنێته‌وه‌‪،‬‬ ‫بۆی‌ه ئه‌م‌ه بۆ ئه‌م هه‌رێمه‌‪ ،‬فۆرمێکی نه‌گونجاوه‌‪.‬‬ ‫له‌و رۆژ‌ه به‌دواوه‌و‌ه هه‌تا ئێستاشی له‌گه‌ڵدا‪ ،‬بێت‬ ‫ئێم‌ه شاهیدی سه‌قامگیری و ئارامی نه‌بووین‪.‬‬ ‫ئه‌و نائارامی و ناسه‌قامگیرییه‌ی ک‌ه له‌بواره‌کانی‬ ‫ئایینی‪ ،‬ئ��ای��ی��ن��زای��ی‪ ،‬ئه‌تنیکی‪ ،‬ک�ه‌ل��ت��ووری‬ ‫روویانداوه‌‪ ،‬هه‌ر به‌رده‌وام بوو‌ه و درێژه‌ی کێشاو‌ه و‬ ‫سه‌رچاوه‌که‌ی بۆ ئه‌و ستراتیژییه‌ی ئنگلیزییه‌کان‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه ک‌ه په‌رتک‌ه و زاڵبه‌یه‌‪ .‬وات��ا پشت‬

‫به‌ستن ب‌ه ئایدۆلۆژیای ده‌وڵه‌ت ـ نه‌ته‌و‌ه و پێویستی‬ ‫ب‌ه پیرۆزکردنی نه‌ته‌و‌ه و ناسنام‌ه و که‌لتوورێکی‬ ‫سه‌ربه‌ست و له‌هه‌مانکاتدا‪ ،‬تواندنه‌و‌ه و سڕینه‌وه‌‬ ‫سه‌رجه‌م که‌لتوور و ده‌وڵه‌مه‌ندیه‌کانی ناوچه‌که‌‬ ‫ده‌هات و ئه‌مه‌ش سه‌رچاوه‌که‌ی بۆ ئه‌و ستراتیژییه‌‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌م ستراتیژییه‌‪ ،‬مامه‌ڵه‌یه‌کی‬ ‫به‌م شێوه‌ی‌ه له‌گه‌ڵ پێکهات‌ه ئه‌ساسییه‌کانی ئه‌م‬ ‫هه‌رێمه‌ى له‌الیه‌که‌و‌ه کرد و له‌الیه‌کی تریشه‌وه‌‬ ‫به‌رنام‌ه و تاکتیکی و ستراتیژیی ئه‌م سیاسه‌ته‌‪،‬‬ ‫ب‌ه په‌رته‌واز‌ه کردن و په‌رتک‌ه و زاڵ به‌‪ ،‬ئاڵۆزی‬ ‫و به‌گژیه‌کتردا کردن‪ ،‬هه‌میشه‌یی و ل‌ه ناوخۆ و‬ ‫ل‌ه ده‌ره‌و‌ه و به‌م شێوه‌ی‌ه هه‌موو ده‌وڵه‌مه‌ندیه‌کانی‬ ‫هه‌رێمه‌که‌ی تااڵن کرد و هه‌ر که‌س‌ه و الیه‌نێک‬ ‫ب�ه‌خ��ۆی�ه‌و‌ه گ��رێ��دراوی ک���رد‪ .‬ئ �ه‌م ستراتیژییه‌‪،‬‬ ‫ستراتیژییه‌ی سه‌رکی‪ ،‬دیزاینکردنی رۆژهه‌اڵتی‬ ‫ناوین بوو‪ ،‬ئه‌م دایزاین‌ه له‌الیه‌ن کوردانه‌و‌ه قه‌بوول‬ ‫ن�ه‌ک��را و ل�ه‌ه�ه‌م��وو پارچه‌کانی کوردستاندا‪،‬‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر به‌م سه‌پاندن‌ه راپه‌ڕین‪.‬‬ ‫قۆناخی دوایی‪ ،‬یانیش به‌واتایه‌کی تر‪ ،‬داڕشتنه‌وه‌‬ ‫سێیه‌مین‪ ،‬ده‌ت���وان���م بڵێم ل �ه‌ش �ه‌ڕی ک �ه‌ن��داو و‬ ‫هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ری��ال سوسیالیزم و سۆڤێته‌وه‌‬ ‫ده‌ستی پێکردووه‌‪ ،‬وات��ا ده‌ستێوه‌ردانی رۆژئ��اوا‬ ‫ل‌ه رۆژهه‌اڵتی ناوین‪ ،‬ب‌ه گشتی هه‌بوونی هێزه‌‬ ‫رۆژئاوایه‌کان و هاوپه‌یمانان و له‌وانه‌ش هێزه‌کانی‬ ‫ئه‌مریکا ل‌ه دواى ساڵی (‪)1990‬دا ب‌ه شێوه‌یه‌کی‬ ‫چ��ڕوپ��ڕ ل�‌ه هه‌رێمه‌که‌دا ده‌بینین‪ .‬پیالنگێڕی‬ ‫نێونه‌ته‌وه‌یی سه‌ر رێبه‌ر ئاپۆ‪ ،‬پارچه‌یه‌کی سه‌ره‌کی‬ ‫ئه‌م ده‌ستێوه‌ردانه‌ی رۆژئاوای‌ه له‌رۆژهه‌اڵتی ناوینه‌‬ ‫ک‌ه راسته‌وخۆ له‌سه‌ر تێکۆشانی ئازادیخوازانه‌ی‬ ‫گه‌لی ک��ورد کرا و پاشان‪ ،‬هێرشه‌کانی دوای‬ ‫(‪)11‬ى سێپته‌مبه‌رى ساڵی‬ ‫(‪ )2003‬و ده‌ستێوه‌ردانه‌کانی ئه‌فغانستان و ئێراق‬ ‫و داڕشتنی پرۆژه‌ی رۆژهه‌اڵتی ناوینی مه‌زن‪،‬‬ ‫ک‌ه له‌گه‌ڵ گۆڕینی واڵتانی ئه‌فغانستان و ئێراق‬ ‫‪ ،‬چه‌ند واڵتی تریش ده‌که‌ون‌ه ناو ئه‌م پرۆژه‌یه‌و‌ه که‌‬ ‫ب‌ه نه‌وبه‌ت پێکهاته‌ی سیاسیه‌کانیان بگۆڕدرێت‪.‬‬ ‫هه‌تا ئه‌م قۆناخه‌ی دوایی ک‌ه که‌متر ل‌ه ساڵێکه‌‬ ‫ئیدی گه‌النی هه‌رێمه‌که‌ش له‌به‌رامبه‌ر به‌و ره‌وشه‌‪،‬‬ ‫کۆنه‌پارێزی و پاوانخواز و دیکتاتۆریه‌ی ک‌ه له‌‬ ‫گشتی هه‌رێمه‌که‌دا هه‌یه‌‪ ،‬راپ�ه‌ڕی��وون‪ ،‬ئه‌م‌ه و‬ ‫کۆێ هه‌موو ئه‌م رووداوانه‌‪ ،‬ده‌توانین ب‌ه سه‌رده‌می‬ ‫دیزاینی سێیه‌م یانیش داڕشتنه‌و‌ه قۆناخی سێیه‌مین‬ ‫به‌ناو بکه‌ین‪.‬‬ ‫~‪ :‬ئ���ێ���و‌ه چ����ۆن ق��ۆن��اخ �ه‌ک �ه‌‬ ‫ده‌خوێننه‌وه‌؟‬


‫چاوپێکەوتن‬

‫ژماره ‪~ | Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫‪15‬‬

‫ـــه‌ى کـ ‌ه بۆ چاره‌سه‌رى پرسى کورد ره‌خساوه‌"‬

‫ـوازی گــه‌لی کورد گه‌یشتووه‌ته‌ قۆناغێکی چاره‌نووسساز‬

‫“‬

‫تورکیا له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی ک ‌ه له‌ناوخۆدا ده‌یه‌وێت‬ ‫پێش به‌ چاره‌سه‌ری پرسی کورد بگرێت‪ ،‬ئه‌تۆانیین‬ ‫بڵێن هه‌مان هه‌وڵدانی ستراتیژی له‌سه‌ر سوریادا‬ ‫هه‌یه‌ که‌ له‌وێش ب ‌ه هیچ شیوازیک‬ ‫له‌ئاراسته‌ی ئه‌و گۆڕانکاریانه‌دا‪ ،‬چاره‌سه‌ری پرسی‬ ‫کورد یان گۆڕینی ستاتۆی کورد له‌و واڵته‌دا‬ ‫ده‌رنه‌که‌وێت ‌ه پێش‬

‫“‬

‫بڕیار گابار‪ :‬بزووتنه‌وه‌که‌مان به‌م شێوه‌ی‌ه مه‌سه‌له‌ک ‌ه‬ ‫ده‌خوێنێته‌وه‌‪ .‬ئه‌م قۆناخ‌ه ک‌ه ب‌ه شێوه‌یه‌کی خه‌ێرا‪،‬‬ ‫تێده‌په‌ڕی‪ ،‬هه‌ندێک الیه‌ن و که‌سایه‌ت هه‌ی‌ه که‌‬ ‫به‌گوێره‌ی پێناس‌ه سیاسیه‌ی خۆیان به‌و شه‌پۆله‌‬ ‫ناڕه‌زاییه‌تیه‌‪ ،‬جه‌ماوه‌رییه‌ی ک‌ه ئه‌مڕۆک‌ه له‌ئاستی‬ ‫واڵتانی عه‌ره‌بی ده‌ستی پێکردووه‌‪ ،‬سنوورداری‬ ‫ده‌که‌ن به‌و ناڕه‌زاییه‌تیانه‌ی ک‌ه جه‌ماوه‌ر له‌تونس و‬ ‫میسر ده‌ستی پێکردوو‌ه و باڵی به‌سه‌ر لیبیا‪ ،‬سووریا‬ ‫و به‌حرین و هه‌رچی ده‌چێت په‌ر‌ه ده‌ستێنێت و به‌ره‌و‬ ‫مالزی‪ ،‬مه‌غرب و ته‌نانه‌ت دوور‌ه نیی‌ه ک‌ه ئێرانیش‬ ‫له‌خۆی بگرێت‪ ،‬وات��ا هه‌ندێک ل‌ه لێکۆڵێرانی‬ ‫سیاسی سه‌ره‌تای ئه‌م قۆناخ‌ه گرێ ده‌ده‌ن���ه‌و‌ه به‌‬ ‫ئێره‌وه‌‪ .‬ئه‌مه‌ش خوێندنه‌وه‌یه‌کی راست نییه‌‪ ،‬چونکه‌‬ ‫ئه‌گه‌ر وا بێت‪ ،‬ناحه‌قییه‌کی مه‌زن‌ه له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫ب‌ه تێکۆشانی رزگ��اری��خ��وازی گه‌لی فه‌له‌ستین‬ ‫ک‌ه ب�ه‌ده‌ی��ان ساڵ‌ه له‌به‌رامبه‌ر ب�ه‌و سه‌پاندنانه‌ی‬ ‫ئیسرائیل و سیسته‌می جیهانی خنکێنه‌ر‪ ،‬گیریان‬ ‫خ��واردووه‌‪ ،‬دیسان ناحه‌قییه‌کی مه‌زن‌ه له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫ب‌ه تێکۆشانی ئازادیخوازی گه‌لی کورد ک‌ه به‌‬ ‫ده‌یان ساڵه‌‪ ،‬ته‌نانه‌ت ئه‌توانم بڵێیم ل‌ه سه‌روبه‌ندی‬ ‫په‌یمانی ل��ۆزان �ه‌و‌ه هه‌تا ئێستا ی �ه‌ک چرکه‌ش‬ ‫ن �ه‌س��ره‌وت��وو‌ه و کۆڵی ن���ه‌داو‌ه و تێکۆشانه‌که‌ی‬ ‫ئێستاش ل‌ه لوتکه‌دایه‌‪ .‬بۆی‌ه خوێندنه‌وه‌یه‌کی به‌م‬ ‫شێوه‌ی‌ه هه‌ڵه‌یه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش ب‌ه واتای بچوککردنه‌وه‌ی‬ ‫راپه‌ڕینی گه‌لی ع�ه‌ره‌ب‪ ،‬یان بابه‌تێکی وا نییه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌و خوێندنه‌وه‌ش پێویست‌ه به‌و واتا نه‌یه‌ت‪،‬‬ ‫ک‌ه نکۆڵی ل‌ه تێکۆشانی ئازادیخوازانه‌ی گه‌النی‬ ‫هه‌رێمه‌ک‌ه ک‌ه به‌ده‌یان ساڵ‌ه ب‌ه شێوازی جۆربه‌جۆر‬ ‫به‌ڕێو‌ه ده‌چێت‪ ،‬نه‌کات‪ .‬ئه‌مه‌ش پێویست‌ه ب‌ه واتای‬ ‫له‌به‌رچاو نه‌گرتن و نکۆڵیکردنی ئه‌م تێکۆشان و‬ ‫ژێرخان‌ه خۆڕاگرییه‌ی گه‌الن له‌ناوچه‌که‌دا‪ ،‬نه‌یه‌ت‪.‬‬ ‫بۆیه‌؛ ئه‌م راپه‌ڕینانه‌ی ئه‌مڕۆ وه‌ک بنه‌ناوکردنی‬ ‫به‌هاری ع �ه‌ره‌ب‪ ،‬به‌م هۆکارانه‌و‌ه له‌گه‌ڵیدا نیین‬ ‫و لۆژیکیشی نابینین‪ .‬ئه‌م‌ه به‌هاری گه‌الن‌ه و‬ ‫ناوه‌نده‌که‌شی کوردستانه‌‪ .‬گه‌لی کورد‌ه ک‌ه دوای‬ ‫نزیکه‌ی (‪ )90‬ساڵ‌ه ل‌ه سه‌رهه‌ڵدان و راپه‌ڕیندایه‌‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر سه‌پاندنی سیسته‌می ده‌وڵه‌ت ـ نه‌ته‌وه‌دا‪،‬‬ ‫ئێستاش له‌لوتکه‌دا پێشه‌نگایه‌تی تێکۆشانی‬ ‫ئازادیخوازی به‌رفراوان له‌م هه‌رێمه‌دا ده‌کات‪.‬‬ ‫~‪ :‬کاریگه‌ری مۆدێلى خۆبه‌ڕێوه‌به‌ری‬ ‫دیموکراتیک له‌سه‌ر به‌شه‌کانی تری کوردستان‬ ‫چییه‌؟ به‌تایبه‌تی ل ‌ه رۆژئ��اوای کوردستاندا‪،‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌و ناڕه‌زایه‌تیانه‌ی ک ‌ه ده‌ستی پێکردووه‌‪،‬‬ ‫کورد له‌کوێى گۆڕانکاریه‌کاندایه‌؟‬ ‫بڕیار گابار‪ :‬ل‌ه باکووری کوردستاندا‪ ،‬تێکۆشانی‬

‫ئ��ازادی��خ��وازی گ�ه‌ل��ی ک���ورد‪ ،‬گه‌یشتووه‌ته‌‬ ‫قۆناخێکی چ��اره‌ن��ووس��س��از‪ .‬ئ����ه‌وه‌ی که‌‬ ‫ئه‌مڕۆ ده‌بینرێت‪ ،‬پاشخانێکی دوو‪ ،‬سێ‬ ‫ساڵه‌ی هه‌یه‌‪ .‬ئه‌رته‌شی ت��ورک پاش‬

‫بنکه‌وتنی له‌شه‌ڕی زاپ و سیسته‌می سیاسی‬ ‫تورکیا پ��اش هه‌ڵبژاردن‌ه شاره‌وانیه‌کانی گه‌لی‬ ‫کورد ل‌ه (‪ )2009/3/29‬ب‌ه ناچاریش بێت‪ ،‬ئیدی‬ ‫گه‌یشتن‌ه ئه‌و قه‌ناعه‌ته‌ی ک‌ه ئیدی سیسته‌می‬ ‫ده‌وڵه‌ت ـ نه‌ته‌وه‌ی تورکیا‪ ،‬ک‌ه کۆڵه‌ک‌ه سه‌ره‌کی‬

‫و ستراتیژییه‌ی بنه‌ڕه‌تیه‌که‌ی له‌سه‌ر نکۆڵیکردنی‬ ‫گه‌لی کورد‪ ،‬دامه‌زراوه‌‪ ،‬ئیدی توانای بەڕێوه‌بردنی‬ ‫هه‌مان سیاسه‌تی له‌سه‌ر گه‌لی کورد‪ ،‬نییه‌و نه‌ماوه‌‪،‬‬ ‫بۆی‌ه دوای ئه‌و قۆناخ‌ه به‌خۆشیان دانیان پێدانا‪ ،‬که‌‬ ‫ئیدی پرسی کورد ب‌ه سیاسه‌تی (‪ )86‬ساڵه‌ی‪،‬‬ ‫قڕکردن و تواندنه‌و‌ه چاره‌سه‌ر ناکرێت و گه‌لی‪Û‬‬


‫~|‬

‫‪16‬‬

‫“ئێمه‌ له‌و بڕوایه‌داین‬ ‫ک ‌ه ئه‌م هێرشه‌ ته‌نیا‬ ‫له‌سه‌ر په‌ژاک نیی ‌ه‬ ‫و هێرشێکه‌ له‌سه‌ر‬ ‫نه‌ته‌وه‌ی کورد و‬ ‫ده‌ستکه‌وته‌کانی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی و ل ‌ه‬ ‫هه‌مانکاتدا ئه‌و‬ ‫ده‌رفه‌تانه‌ی ک ‌ه‬ ‫بۆ چاره‌سه‌ری‬ ‫پرسی کورد ل ‌ه‬ ‫هه‌موو پارچه‌کانی‬ ‫کوردستاندا‬ ‫ره‌خساوه‌‪ ،‬لێره‌دا‬ ‫ئه‌گه‌ر روانگه‌یه‌کی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی به‌م‬ ‫شێوه‌یه‌ هه‌بێت‬ ‫ئه‌و کات ‌ه‬ ‫به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی‬ ‫ئێرانیش له‌الیه‌ن‬ ‫په‌ژاکه‌وه‌‪ ،‬چه‌ند ‌ه‬ ‫ئه‌رکی پەژاکه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌نده‌ش ئه‌رکی‬ ‫هه‌موو هێزێکی‬ ‫کوردستانیه‌‬

‫ژماره ‪Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫کوردیش گه‌یشتووه‌ت‌ه ئه‌و ئاسته‌ى ک‌ه ئیدی کۆڵ‬ ‫نادات و پاشگه‌ز نابێته‌وه‌‪ .‬ئه‌م قه‌ناعه‌ته‌ش دروست‬ ‫بووه‌‪ .‬ب‌ه شێوه‌یه‌کی ئاسایی چاوه‌ڕوان ده‌کرا که‌‬ ‫ئه‌گه‌ر ده‌وڵه‌تی تورکیا و سه‌رجه‌م باسکه‌کانی‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌تی باسکی سیاسی و س �ه‌رب��ازی‪ ،‬ئه‌م‬ ‫تێڕوانین‌ه زاڵ بوو ک‌ه پێویست‌ه مل ب‌ه چاره‌سه‌ری‬ ‫دیموکراتیان‌ه بده‌ن‪ ،‬به‌اڵم وه‌کو ده‌زانرێت‪ ،‬ره‌وته‌که‌‬ ‫به‌م شێوه‌ی‌ه بەڕێوه‌نه‌چوو‪ ،‬شتێکی پێچه‌وان‌ه روویدا‪.‬‬ ‫دیار‌ه هه‌ر له‌و قۆناخه‌دا بزووتنه‌وه‌ی ئازادیخوازی‬ ‫گه‌لی کورد‪ ،‬له‌م روانگه‌یه‌و‌ه ک‌ه ئه‌گه‌ر سه‌رجه‌م‬ ‫باسکه‌کانی تورکیا زیهنیه‌تێکی وا هه‌ڵسوکه‌وت‬ ‫بکه‌ن ک‌ه ئه‌م پرس‌ه ب‌ه رێبازی باو و کالسیک‬ ‫ک��ۆت��ای��ی ن��ای��ه‌ت‪ ،‬ده‌رف �ه‌ت��ێ��ک��ی زی��ات��ر ب��دات �ه‌‪،‬‬ ‫چ��اره‌س�ه‌ری ئاشتیان‌ه و دیموکراسیانه‌و بۆیه‌ش‬ ‫ده‌ستی ب‌ه قۆناخێکی نوێ کرد‪ .‬ئه‌وه‌ش قۆناخی‬ ‫ئاگربڕی یه‌کالیه‌ن‌ه و درێژکردنه‌وه‌ی ب��وو‪ .‬بۆ‬ ‫ئ �ه‌وه‌ی مه‌جالێکی زیاتر ب‌ه چاالکی سیاسی‬ ‫و چاالکی دیموکراتیان‌ه ب��دات ک‌ه ده‌رفه‌ته‌که‌‬ ‫دروس��ت بکات و ب�ه‌ره‌و پێشه‌وه‌ی ببات‪ .‬جڵه‌وی‬ ‫ئه‌م قۆناخه‌ش له‌ده‌ستی ئاکه‌پ‌ه و حکومه‌ته‌که‌یه‌وه‌‬ ‫ب��وو‪ .‬وه‌ک��و ده‌زان��رێ��ت‪ ،‬له‌حکومه‌تی ئاکه‌په‌شدا‪،‬‬ ‫دروشمێکی ب �ه‌م شێوه‌ی‌ه ده‌رک���ه‌وت"ک���ران���ه‌وه‌ی‬ ‫ک����ورد"‪ .‬ب���ه‌اڵم ه �ه‌م��وو زه‌خ���ت و گۆشارێکی‬ ‫دیموکراتیانه‌ی گه‌لی کورد و دیسان‪ ،‬سه‌ره‌ڕای‬ ‫ئه‌وه‌ی ک‌ه حکومه‌تی ئاکه‌په‌ش له‌سه‌ره‌تادا له‌ناو‬ ‫کۆمه‌ڵگای تورکیادا‪ ،‬هیوایه‌کی دروستکرد‪،‬‬ ‫به‌اڵم دوای ماوه‌ی ساڵێک‪ ،‬هه‌تا ساڵ و نیوێک‪،‬‬ ‫ئیدی هه‌رکه‌س تێگه‌یشت ک‌ه ئه‌م پرۆژه‌ی‌ه که‌‬ ‫ئاکه‌پ‌ه وه‌ک دیمه‌نی چاره‌سه‌ری دیموکراتیانه‌ی‬ ‫پرسی کورد نیشانی خه‌ڵکی ده‌دات‪ ،‬له‌ناوه‌ڕۆکدا‬ ‫هیچی تێدا نییه‌‪.‬‬ ‫له‌رووی حقوقی و سیاسیه‌و‌ه تێکۆشانی ئازادیخوازانه‌‬ ‫و دی��م��وک��رات��ی��ان�ه‌ی گ�ه‌ل�ه‌ک�ه‌م��ان ل �ه‌ب��اک��ووری‬ ‫ک��وردس��ت��ان و ت��ورک��ی��ادا ح��اڵ��ی ح���ازر رۆژه‌ڤ���ی‬ ‫یه‌که‌مینه‌‪ ،‬ئه‌م تێکۆشانه‌ی گه‌له‌که‌مان له‌ئاستی‬ ‫تورکیادا؛ له‌راستیدا خاوه‌ن ناوه‌ڕۆکێکی هه‌رێمی و‬ ‫جیهانیشه‌‪ .‬بۆ گه‌لی کوردیش خاوه‌ن ناوڕۆکه‌کی‬ ‫نه‌ته‌وه‌ییه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر ئه‌م‌ه کاریگه‌رییه‌که‌ی ئاوه‌ها‬ ‫بێت ئ�ه‌و کات‌ه ه�ه‌وڵ��دان بۆ پشتگیری ک��ردن و‬ ‫پاڵپشتی سه‌رکه‌وتنی ئه‌م هه‌نگاو‌ه له‌باکووری‬ ‫کوردستاندا ئه‌رکێکی نه‌ته‌وه‌ییه‌‪ .‬ئه‌رکێک‌ه که‌‬ ‫ده‌که‌وێت‌ه سه‌ر شانی هه‌موو که‌سێک‪ .‬هه‌موو‬ ‫تاکێکی کورد و هه‌موو ده‌زگا و دامه‌زراوه‌یه‌کی‬ ‫ک��ورد‪ ،‬بۆی‌ه هه‌ر لێره‌و‌ه من ئه‌مه‌وێت بانگێکی‬ ‫ئاوه‌ها به‌که‌م ئه‌م پرس‌ه ئیتر پرسی حزبێک‪ ،‬پرسی‬ ‫ده‌ست‌ه و تاقه‌م و هه‌تا پرسی پارچه‌یه‌ک نییه‌‪،‬‬ ‫ئیتر ئه‌م پرس‌ه له‌و‌ه ده‌رچووه‌‪ ،‬راستیه‌که‌ى ئه‌مه‌یه‌‬ ‫له‌به‌رئه‌و‌ه سه‌رجه‌م چین و توێژه‌کانی کومه‌ڵگای‬ ‫کوردستان له‌گه‌ڵ هێز و الیه‌نی سیاسی هه‌موو‬ ‫پارچه‌کان به‌رپرسیاریه‌تێکی تاریخییان له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫ئه‌م هه‌نگاوه‌ی گه‌له‌که‌ماندا هه‌یه‌‪ ،‬چونک‌ه ئه‌م‬ ‫هه‌نگاو‌ه ژێرخانی تێکۆشانی (‪ )40‬ساڵه‌ی‬ ‫ل‌ه پشته‌وه‌یه‌‪ ،‬هه‌نگاوێکی یه‌کالکه‌ره‌وه‌ی‌ه بۆ‬

‫چاوپێکەوتن‬ ‫چ��اره‌س �ه‌ری پرسی ک���ورد‪ ،‬بۆی‌ه بانگه‌وازیمان‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ه هه‌ر که‌س ب‌ه هه‌ر روانگه‌یه‌ک ب‌ه هه‌ر‬ ‫دیدگایه‌که‌و‌ه هه‌یه‌تی خاوه‌نداریه‌تی له‌م هه‌نگاوه‌ی‬ ‫گه‌له‌که‌مان ل �ه‌ب��اک��ووری واڵت���دا ب��ک�ه‌ن‪ .‬بۆیه‌‬ ‫جارێکی تر له‌و چواچێوه‌دا بانگی پشتگیری‬ ‫و بانگی یارمه‌تیدانی ئه‌م هه‌نگاو‌ه ئه‌که‌ین که‌‬ ‫بتۆانێت سه‌رکه‌وێت‪.‬‬ ‫~‪ :‬له‌رۆژئاوای کوردستان باهۆزی‬ ‫گۆڕانکاری ده‌ستی پێکردووه‌‪ ،‬کورد له‌کوێى‬ ‫ئه‌م گۆڕانکارییانه‌و‌ه جێ ده‌گرن؛ تورکیا له‌‬ ‫ئه‌نتالیا بۆ الیه‌ن ‌ه ئۆپۆزسیۆنه‌کانی سووریا‬ ‫کۆنگره‌ی رێکخست‪ ،‬ئامانجیان ل �ه‌م ک��اره‌‬ ‫چییه‌‪ ،‬ئایا تورکیا ده‌خوازێت له‌ئاراسته‌کردنی‬ ‫گۆڕانکاریه‌کانی سووریادا خاوه‌ن رۆڵ بێت؟‬ ‫بڕیار گابار‪ :‬ده‌وڵه‌تی سوریا له‌م هه‌ریم‌ه یه‌کێک‬ ‫له‌و ده‌وڵه‌ت‌ه عه‌ره‌بیانه‌ی‌ه ک‌ه به‌ناحه‌ق ب‌ه عه‌ربی‬ ‫ک���راو‌ه س �ه‌ره‌ت��ا ل�ه‌ن��او هاوکێشه‌یه‌کی زۆر فره‌‬ ‫که‌لتووری و هه‌مه‌الیانه‌دا جێگ‌ه ده‌گرێت له‌به‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ش ب‌ه شێوه‌یه‌کی هه‌میشه‌یی سه‌ره‌نجی هێزه‌‬ ‫نێونه‌ته‌وه‌ییه‌کانی ل�ه‌س�ه‌ر‌ه و له‌سه‌ریش ب��وو‌ه و‬ ‫ئێستاش هه‌یه‌‪ ،‬ئ�ه‌م پێکهاته‌ی‌ه ده‌وڵ�ه‌ت��ی سوریا‬ ‫ئه‌وه‌ند‌ه سه‌رنجڕاکێش ده‌ک��ات‪ .‬ئه‌و هاوکێشه‌یه‌‬ ‫له‌نیۆان ئیسرایل و فه‌له‌ستین و لوبنان و سوریا بۆ‬ ‫خۆی له‌خۆیدا پێشینه‌یه‌کی تاریخی جددی هه‌یه‌‪.‬‬ ‫له‌الیه‌کی تره‌و‌ه ده‌وڵه‌تی سوریا ل‌ه (‪)60‬کان به‌ره‌وه‌‬ ‫ئێستاو‌ه یه‌کێک له‌سێ کۆڵه‌که‌ک‌ه سه‌ره‌کییه‌کانی‬ ‫به‌عسیزم‌ه له‌ناو ده‌وڵه‌ت‌ه عه‌ره‌بییه‌کاندا واتا له‌گه‌ڵ‬ ‫میسر و له‌گه‌ڵ ئێراقدا ته‌نانه‌ت ئه‌تۆانین بڵێن‬ ‫ئێستا ئیدی ب‌ه هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی رژیمی میسر‬ ‫تاک‌ه کۆڵه‌که‌ی به‌عسیزم‌ه ک‌ه هێشتا هه‌رچه‌نده‌‬ ‫ل�‌ه ق�ه‌ی��ران��دا بێت‪ ،‬ب��ه‌اڵم ل�ه‌س�ه‌ر پ��ێ م��اوه‌ت �ه‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌الیه‌کی تره‌و‌ه ده‌وڵه‌تی سوریا ب‌ه تایبه‌تی پاش‬ ‫مردنی حافز ئه‌سه‌د‪ ،‬ئه‌م قۆناغ‌ه دواییه‌ی ک‌ه به‌‬ ‫به‌شار ئه‌سه‌د ده‌ناسرێت هاوپه‌یمانیه‌که‌ی ل‌ه گه‌ڵ‬ ‫ده‌وڵ�ه‌ت��ی تورکیا و ئێران و هاوپه‌یمانیه‌تیه‌کی‬ ‫هه‌رێمی س���ازداوه‌و ئه‌مه‌ش زۆر جێگای باسه‌‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ی ل‌ه (‪ )2003‬بۆ (‪)2004‬و هه‌تاکوو ئێستا‬ ‫زۆر ب‌ه ف�ه‌راوان��ی و هه‌مه‌الیان‌ه به‌ڕێو‌ه ده‌ب��ات‪.‬‬ ‫دی��س��ان ده‌وڵ �ه‌ت��ی س��وری��ا وه‌ک هاوپێمانیه‌کی‬ ‫س���ه‌ره‌ک���ی ئ���ێ���ران ئ �ه‌ت��ۆان��ی��ی��ن ب �ه‌ڵ��ێ��ن ش��وێ��ن و‬ ‫مۆڵگه‌یه‌کی تایبه‌تی ئێران ب��وو‌ه بۆ زه‌ختێکی‬ ‫هه‌میشه‌یی له‌سه‌ر ئیسرایل‪ ،‬ده‌س��ت��وه‌ردان له‌سه‌ر‬ ‫لوبنان له‌فه‌له‌ستین و ته‌نانه‌ت ل‌ه خودی سوریا و‬ ‫ب‌ه شێوه‌ی پاراستنی ئه‌و هاوسه‌نگیی‌ه فاکتوری‬ ‫تریش وه‌ک ده‌زانین دوای ده‌ستێوه‌ردانی ئه‌مریکا‬ ‫ل‌ه ئێراق و ئه‌فغانستان له‌چۆارچێوه‌ی پرۆژه‌ی‬ ‫رۆژهه‌اڵتی ناویندی گه‌وره‌دا یه‌کێک له‌و ده‌وڵه‌ته‌‬ ‫سه‌ره‌کییانه‌ی ک‌ه له‌لیسته‌ی گۆرانکارییدا جێگه‌‬ ‫کراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬واتا رۆژئ��اوا جێ کردوته‌و‌ه سوریایه‌‪.‬‬ ‫بێگۆمان ئه‌مان‌ه وا ده‌ک��ات هه‌مووی به‌یه‌که‌وه‌‬ ‫پێگه‌یه‌کی ستراتیژی جددی بۆ ده‌وڵه‌تی سووریا‬ ‫له‌ناوچه‌که‌دا پێکبهێنێت‪ .‬ئه‌م قۆناغه‌ی دوایش که‌‬ ‫سه‌رهه‌ڵدانێکی گ�ه‌الن له‌هه‌ریمه‌که‌دا رووی��دا و‬

‫“‬


‫باهۆزێکی گۆرانکاری ده‌ستپێکردوو‌ه باسمان کرد‬ ‫بۆ گۆڕانکاری یان سه‌رله‌نوێداڕشتنه‌و‌ه یان هه‌ر‬ ‫شێو‌ه گۆڕینێک ل‌ه سوریادا یه‌ک یه‌ک پێویستیان‬ ‫ب‌ه لێگه‌ڕین و پێویسیان ب‌ه بینینه‌و‌ه وه‌اڵم هه‌یه‌‪،‬‬ ‫چونک‌ه ئ �ه‌و هاوکێشانه‌ی ک‌ه ل���ه‌ده‌وری سوریا‬ ‫دام�ه‌زراون به‌م گۆڕانکارییانه‌و‌ه هه‌مووی تووشی‬ ‫هه‌ژاندنه‌وه‌یه‌‪ ،‬ل‌ه به‌ر ئه‌وه‌ش‌ه ئه‌تۆانن بڵێن یه‌کێک‬ ‫ل �ه‌و شوێنانه‌ی ل �ه‌م ق��ۆن��اغ�ه‌ی دوای��ی��دا هه‌موو‬ ‫که‌سێک هه‌وڵی گۆڕین یان نه‌گۆڕینی ئه‌دات‬ ‫یه‌کیشان سوریایه‌‪ ،‬له‌وانه‌ی‌ه گۆڕانکاری بۆ نمونه‌‬ ‫ل‌ه شوێنه‌کانی تر هێنده‌ی سوریا کاریگه‌ری له‌‬ ‫سه‌ر هاوسه‌نگی هه‌رێمه‌که‌دا نه‌کات ل‌ه به‌ر ئه‌م‬ ‫هوکارانه‌‪ .‬بێگومان سه‌رنجی دونیا ئێستا ل‌ه سه‌ر‬ ‫سوریایه‌‪ ،‬ل‌ه سوریا چه‌ند بابه‌تێک هه‌ی‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫یه‌ک ب‌ه یه‌ک ریزیان بکه‌ین ئه‌و کات‌ه ئاڕاسته‌ی‬ ‫ئه‌و گۆڕانکاریی‌ه به‌ره‌وکۆێ‪ .‬یه‌که‌میان دژایه‌تی‬ ‫ئه‌مریکا و ئێران‪ ،‬دژایه‌تی ئیسرایل و ئێران‪ ،‬خۆی‬ ‫ل����ه‌وه‌دا ئه‌بینێته‌و‌ه ک �‌ه داخ���ۆ ل �ه‌س��وری��ا یانیش‬ ‫له‌گۆڕانکارییه‌کان له‌سوریا بکرێت چه‌ند‌ه ده‌ستی‬ ‫ئێران کورت ئه‌کریته‌وه‌‪ ،‬یانیش ئه‌و هاوپه‌یمانیی‌ه یان‬ ‫ئه‌و ترانزیته‌ی ئێران بۆ سوریا و لوبنان و فه‌له‌ستین‬ ‫و دژایه‌تی ئێسرایل که‌م ئه‌بێته‌و‌ه واتا ئه‌م‌ه یه‌کێک‬ ‫له‌و بابه‌تانه‌ی‌ه ک‌ه زۆر ب‌ه ج��ددی ک��اری له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌کرێت بابه‌تی دووهه‌م‪ ،‬هه‌وڵدانی تورکیای‌ه وه‌ک‬ ‫دراوسێکی ئه‌ساسی ده‌وڵه‌تی تورکیا‪ .‬ئه‌وه‌ش ب‌ه دوو‬ ‫هۆکار جێگه‌ی سه‌رنجه‌؛ یه‌که‌میان گرێدراو‌ه به‌‬ ‫پرسی ک��ورد؛ چونک‌ه له‌سوریاشدا پرسی کورد‬ ‫هه‌یه‌‪ .‬چاره‌سه‌ری ئه‌م پرس‌ه ب‌ه هه‌ر شیوه‌یه‌ک یان‬ ‫گۆڕانکاریه‌ک ک‌ه گرێدراو به‌پرسی کورد بێت‬ ‫له‌سوریادا پێکبێت به‌هه‌ر شێوه‌یه‌ک له‌سه‌ر تورکیا‬ ‫کاریگه‌ری ده‌کات‪ ،‬بۆی‌ه تورکیا له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی که‌‬ ‫له‌ناوخۆدا ده‌یه‌وێت پێش ب‌ه چاره‌سه‌ری پرسی کورد‬ ‫ب��گ��رێ ت‪ ،‬ئه‌تۆانیین بڵێن ه �ه‌م��ان ه�ه‌وڵ��دان��ی‬ ‫ستراتیژی له‌سه‌ر سوریادا هه‌ی‌ه ک‌ه له‌وێش ب‌ه هیچ‬ ‫ش��ی��وازی��ک ل�ه‌ئ��اراس��ت�ه‌ی ئ �ه‌و گ��ۆڕان��ک��اری��ان�ه‌دا‪،‬‬ ‫چ��اره‌س�ه‌ری پرسی ک��ورد یان گۆڕینی ستاتۆی‬ ‫کورد له‌و واڵت�ه‌دا ده‌رنه‌که‌وێت‌ه پێش‪ .‬هه‌موو ئه‌و‬ ‫هه‌وڵدانان‌ه له‌الیه‌ن تورکیاو‌ه بۆ ئه‌م یه‌که‌یه‌‪ .‬خاڵێکی‬ ‫تر‪ ،‬وه‌ک هه‌موو الیه‌ک ئاگادارن‪ ،‬حکومه‌ت و‬ ‫پارتی داد و گه‌شه‌پێدانیش له‌م گۆڕانکاریانه‌ی‬ ‫رۆژهه‌اڵتی ناویندا ئه‌رک و رۆڵێکی پێسپێردراوه‌‬ ‫ک‌ه وه‌ک مۆدیلی ئیسالمی لیبراڵ هه‌وڵ بدرێت‬ ‫له‌و واڵتانه‌دا ب‌ه جێبکرێت‪ .‬بۆی‌ه ده‌وڵه‌تی تورکیا له‌‬ ‫پرۆسه‌ی ئه‌م گۆڕانکاریانه‌دا ب‌ه هۆکاری ئه‌وه‌ی‬ ‫ئه‌ندامی ناتۆیش‌ه له‌ئه‌فغانستاندا حوزوری هه‌یه‌‪،‬‬ ‫له‌لیبیادا پێشی پێکراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وه‌تا ده‌سپێشخه‌ری‬ ‫گ��ۆڕان��ک��اری س��وری��اش وه‌رد‌ه وه‌رد‌ه ب�‌ه تورکیا‬ ‫ئه‌سپێرن‪ ،‬ته‌نانه‌ت پێویست‌ه ئه‌وه‌ش به‌بیر بهێنینه‌و‌ه که‌‬ ‫ل �ه‌ب �ه‌ر ب �ه‌ش��دارن �ه‌ب��وون��ی راس���ت���ه‌وخ���ۆی تورکیا‬ ‫له‌گۆڕانکاریکانی ئێراقی سه‌رده‌می روخاندنی‬ ‫سه‌دام هه‌تا ئێستاش کێش‌ه هه‌یه‌‪ .‬به‌رده‌وام‌ه ئه‌مه‌ش‬ ‫فاکتۆرێکه‌؛ بێگومان کاریگه‌ری تورکیا له‌و واڵته‌‬ ‫جددی ئه‌کات و له‌هه‌مانکاتیشدا ئه‌گه‌ر ئاماژه‌‬

‫ب�ه‌وه‌ش بکه‌ین ک‌ه له‌گۆڕانکاری سوریادا رۆڵی‬ ‫تورکیا له‌م هه‌ریمه‌دا ب‌ه گشتی ئه‌که‌ویت‌ه قۆناغێکی‬ ‫تازه‌وه‌‪ .‬له‌م چۆارچێوه‌دا رۆڵێک دراو‌ه ب‌ه تورکیا بۆ‬ ‫ده‌ستپێشخه‌ری گۆڕانکارییه‌کانی سوریا‪ .‬ئه‌تۆانیین‬ ‫ئ��اوا ئاماژ‌ه ب‌ه ک��ۆی ئ�ه‌م مه‌سه‌له‌یه‌ش بکه‌ین‪.‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی ک‌ه ل‌ه ناو خودی سوریادا کێشه‌ی‬ ‫مه‌زن هه‌یه‌‪ .‬ئه‌ویش ده‌وڵه‌تێکی به‌عسی که‌مینه‌یه‌‬ ‫ک‌ه له‌شه‌سته‌کانه‌و‌ه هه‌تا ئێستا ب‌ه شیوازێکی‬ ‫میلیتاریستی کومه‌ڵگا به‌ڕێو‌ه ده‌بات و زه‌خت و‬ ‫زوڵم و زۆرێکی به‌رفراوان له‌و واڵته‌دا هه‌یه‌‪ ،‬دیاره‌‬ ‫ئیدی سه‌بری خه‌ڵکیش پڕ ب��وو‌ه و سه‌رهه‌ڵدان و‬ ‫عوسیانێکی ب �ه‌رف �ه‌راوان��ی��ش ل �ه‌وێ��دا ک�ه‌وت��ووت�ه‌‬ ‫رۆژه‌ڤ���������ه‌وه‌‪ .‬ئ��ێ��م �‌ه ده‌ب��ی��ن��ی��ن ک���‌ه ئ���اراس���ت���ه‌ی‬ ‫گۆڕانکارییه‌کان به‌ره‌و کۆی ده‌چێت‪ .‬له‌سوریادا‬ ‫دوو سیناریۆ جێگای باس و گفتوگۆیه‌‪ ،‬سیناریۆی‬ ‫یه‌که‌م ئه‌وه‌ی‌ه ک‌ه به‌شار ئه‌سه‌د ب‌ه ته‌نیا خۆی‬ ‫به‌هێڵدرێته‌و‌ه ب�ه‌اڵم پێکهاته‌ی ده‌وروب �ه‌ره‌ک �ه‌ی به‌‬ ‫گ�ه‌ش��ت��ی ب��ه‌گ��ۆڕدرێ��ت ی��ان��ێ ک�ه‌س��ێ��ک وه‌ک‬ ‫س��ه‌رۆک��ک��ۆم��ار ی���ان ک �ه‌س��ێ��ک ک���‌ه ج �ه‌ڵ �ه‌وی‬ ‫گۆڕانکارییه‌کان ئه‌گرێت‌ه دست‪ ،‬به‌اڵم پێکهاته‌ی‬ ‫به‌عسی یان ئه‌و تاک حزبی و نازانم ئه‌و قه‌یرانانه‌ی‬ ‫ک‌ه له‌وێدا هه‌ی‌ه له‌پێکهاته‌ی ئیداری ـ سیاسی‬ ‫سوریادا ب‌ه جێبکرێت‪ ،‬سیناریۆیه‌کی ئه‌مه‌ی‌ه و‬ ‫ئێستاک‌ه تورکیا و ئه‌مریکاش هه‌وڵی ئه‌م یه‌که‌‬ ‫ئ�ه‌ده‌ن و زۆر جار کومه‌ڵێک لێدوان ده‌درێ��ت که‌‬ ‫به‌شار ئه‌سه‌د ناتۆانێت و ده‌بێت کۆتایی ب‌ه فاڵن شت‬ ‫بێنێت‪ ،‬ئه‌بێت ئاوا بکات ئه‌م‌ه زه‌ختێکه‌‪ ،‬له‌الیه‌کی‬ ‫ت��ره‌و‌ه هێشتا هیوا ب �ه‌ڕاو نه‌بوون ک‌ه داخ��و به‌شار‬ ‫ئه‌سه‌د توانای ئه‌م گۆڕانکاریانه‌ی هه‌ی‌ه یان نه‌‬ ‫ئه‌تۆانێت هه‌یبێت یا نه‌‪ ،‬سییناریۆی دووه‌هه‌میش‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ه واتا له‌کۆدا"به‌گشتی" ئه‌گه‌ر به‌شار ئه‌سه‌د و‬ ‫سیسته‌مه‌که‌ی تۆانای ئه‌م گۆڕانکاریانه‌یان نه‌ما‬ ‫ئه‌و کات‌ه ئه‌ویش له‌چاڵ ده‌نێن و ب‌ه گه‌شتی ئه‌م‬ ‫گۆڕانکاریی‌ه به‌شیوه‌یه‌کی گه‌شتی روو ئه‌دات‪.‬‬ ‫ئێستاک‌ه له‌سه‌ر سیناریۆی یه‌که‌م کار ئه‌کرێت‬ ‫هێشتا کۆتایی نه‌هاتووه‌‪ ،‬له‌به‌رامبه‌ر ئه‌مه‌شدا له‌‬ ‫ناوخۆدا ئه‌بینین جاروبار باسی هه‌ندێک ریفۆرم و‬ ‫هه‌ندێک هه‌نگاویش ئه‌نردرێت ک‌ه ئه‌مه‌ش ره‌خنه‌‬ ‫ئه‌کرێن و زۆری��ش به‌واتا نیین و زۆری��ش جددیش‬ ‫نیین؛ هه‌تا ئێستا ره‌نگدانه‌وه‌یه‌کی جددی نه‌بووه‌‪،‬‬ ‫ره‌وشی سیاسی له‌سوریا ئه‌تۆانیین بڵێن ب‌ه شێوه‌یه‌کی‬ ‫کۆکراو‌ه ئه‌مه‌یه‌‪ ،‬له‌وێ به‌ر له‌وه‌ی باسی پرسی‬ ‫کورد‪ ،‬ده‌بێت بزانین ک‌ه ئێم‌ه وه‌کو کورد کێشه‌یه‌کی‬ ‫جددیمان له‌سوریادا‪ .‬له‌سوریادا کێشه‌که‌مان ئه‌وه‌یه‌‬ ‫موعارزه‌ی سوریاش بۆچوونی ب‌ه نیسبه‌تی پرسی‬ ‫کورد ل‌ه گه‌ڵ ده‌وڵه‌ته‌که‌ی به‌شار ئه‌سه‌ددا زۆر‬ ‫جیاواز نییه‌‪ ،‬ئه‌م‌ه کێشه‌یه‌کی زۆر جدییه‌‪ ،‬واتا‬ ‫ک��ورد و پرسی ک��ورد له‌حاڵی ح��ازردا له‌ناو سێ‬ ‫به‌رداشدا له‌سوریا ماوه‌ته‌و‌ه ‪ ،‬یه‌که‌م ده‌وڵه‌ت‌ه که‌‬ ‫س����ه‌ره‌ڕای ئ �ه‌و‌ه ل�‌ه قه‌یراندای‌ه هێشتاش ده‌ستی‬ ‫له‌سیاسه‌تی کۆن به‌رنه‌داو‌ه و هێشتاش ئاماد‌ه نییه‌‬ ‫پرسی کورد ب‌ه شێوازێکی ئاشتیان‌ه و دیموکراتیانه‌‬ ‫چ��اره‌س �ه‌ر ب��ک��ات ب�ه‌راش��ت��ی دووه���ه‌م م��وع��ارزه‌ی‬

‫“ به‌رخۆدانی په‌ژاک‪،‬‬ ‫به‌رخۆدانێکی‬ ‫پیرۆزه‌‪ ،‬زۆر واتادار و‬ ‫ره‌وایه‌‪ ،‬هه‌ر بۆیه‌ش‬ ‫ئه‌وه‌ به‌رخۆدانێکی‬ ‫نه‌ته‌وه‌ییه‌‪ .‬ئێمه‌ش‬ ‫وه‌کو یه‌کێک له‌و‬ ‫مه‌رجه‌عانه‌ی ک ‌ه‬ ‫ئیراده‌ی نه‌ته‌وه‌ی‬ ‫تێدا ره‌نگ ده‌داته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌م به‌رخۆدانه‌ ره‌وای ‌ه‬ ‫به‌ئه‌رکی سه‌رشانی‬ ‫خۆمانی ده‌زانین‬ ‫به‌هه‌موو شێوازێک‬ ‫پشتگیری لێو ‌ه‬ ‫بکه‌ین‬

‫“‬

‫چاوپێکەوتن‬

‫ژماره ‪~ | Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫‪17‬‬

‫سوریایه‌‪ ،‬م��وع��ارزه‌ی سوریای‌ه له‌چه‌ندین کۆڕو‬ ‫کۆبوونه‌و‌ه ک‌ه ئه‌م دوایان‌ه به‌ستوویان‌ه به‌راشکاوه‌یی‬ ‫شتێکی وا بۆ کورد ناڵێن‪ ،‬ته‌نیا ئه‌ڵێن با جارێک‬ ‫سیستەم هه‌ڵوه‌شێته‌و‌ه جا ئه‌و کات‌ه موناقش‌ه له‌سه‌ر‬ ‫پرسی کورد ئه‌که‌ین واتا ئه‌م به‌دواخستنه‌ی پرسی‬ ‫کورد گوزار‌ه له‌و‌ه ئه‌کات ک‌ه بۆچوونێکی ئه‌رینیان‬ ‫له‌سه‌ر چاره‌سه‌ری پرسی کورد پێ نییه‌‪ ،‬به‌رداشتی‬ ‫سێهه‌مینیش تورکیای‌ه ک‌ه ده‌ستپێشخه‌ریه‌کانی‬ ‫گۆڕانکاری له‌سوریای پێسپێردراوه‌‪ ،‬ل‌ه تورکیاشدا‬ ‫ئه‌تۆانم بڵێم به‌شێوه‌یه‌کی موتڵه‌ق هیچ کاتێک‬ ‫تێڕۆانینێک یان سیاسه‌تێکی ئه‌رێنی ب‌ه نیسبه‌تی‬ ‫چ��اره‌س��ه‌ری پ��رس��ی ک����ورده‌و‌ه ده‌رن��اک �ه‌وێ��ت‪ ،‬ئه‌و‬ ‫شوێنه‌ی ک�‌ه تورکیا سێبه‌ری ل�ه‌س�ه‌ر هه‌بێت‪،‬‬ ‫موتڵه‌قه‌ن له‌به‌رژه‌وه‌ندی کورددا نییه‌‪ .‬بێگومان ئه‌مه‌‬ ‫ک��وم�ه‌ڵ��ێ��ک زه‌ح��م �ه‌ت��ی ت��ای��ب�ه‌ت��ن ل���ه‌رۆژئ���اوای‬ ‫ک��وردس��ت��ان��دا ک�‌ه خه‌ڵک ئێستا پێو‌ه سه‌رقاڵه‌‪.‬‬ ‫له‌هه‌مانکاتیشدا به‌شێوه‌یه‌کی ک��رداری ئه‌م‪Û‬‬


‫شتان‌ه ده‌بینین‪ .‬موعارزه‌ی سوریا ئێستا زۆرینه‌ی‬ ‫له‌تورکیا کۆ ئه‌که‌نه‌وه‌‪ .‬هه‌تا ئه‌م چه‌ند رۆژه‌ی‬ ‫دوای���ی ل��ه‌وێ مه‌جلسی نیشتمانیان راگه‌یاند‬ ‫له‌مه‌جلسی نیشتمانی له‌و گفتۆگۆیانه‌ی که‌‬ ‫له‌نیۆان موعارزه‌ی سوریادا ئه‌کرا سێبه‌ری تورکیا‬ ‫زاڵ‌ه و هه‌وڵی له‌ده‌ره‌و‌ه هێشتنه‌وه‌ی گه‌لی کورد‬ ‫ئه‌درێت و له‌هه‌مانکاتیشدا هه‌وڵی پارچه‌بوونی‬ ‫تێڕۆانینی گه‌لی کورد ئه‌درێت‪ .‬به‌داخه‌و‌ه ئه‌بینین‬ ‫هه‌ڵوێستی کورد له‌باشووری کوردستانیش تێری‬ ‫ئه‌و‌ه ناکات ک‌ه ئه‌م سیاسه‌ت‌ه دوو روویانه‌ی یان ئه‌م‬ ‫سیاسه‌ته‌ی ک‌ه له‌وانه‌ی‌ه ب‌ه زره‌ره‌ی کورد بشکێته‌وه‌‬ ‫له‌و پارچه‌ی‌ه یان ب‌ه شێوازیک بتۆانێت چاره‌یه‌کی‬ ‫بۆ ببینێته‌وه‌؛ چونک‌ه له‌وێش رقابه‌تێکی وا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫گوای‌ه له‌داهاتووی رۆژئ��اوای کوردستاندا کێ‬ ‫زیاتر به‌هێز ببێت‪ ،‬ئێم‌ه ی��ان که‌سێکی تر ئه‌م‬ ‫حیسابات‌ه بچووک‌ه مه‌ترسی له‌سه‌ر ئه‌وه‌ش دروست‬ ‫ده‌کات ک‌ه له‌وانه‌ی‌ه له‌نیۆ ئه‌و سێ به‌رداشه‌ی که‌‬ ‫باسمان کرد واتا کێشه‌ی زۆر جددی ده‌ربکه‌وێت‬ ‫و کورد له‌ره‌وتی ئه‌و گۆڕانکاریانه‌دا له‌ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫پ��ێ��ڤ��اژۆه‌ک�‌ه بمێنێته‌وه‌‪ .‬ل�ه‌الی�ه‌ک��ی ت��ری��ش�ه‌و‌ه و‬ ‫له‌ناوخۆدا بێگومان گه‌لی کورد له‌سه‌ر پێیه‌‪ ،‬هه‌تا‬ ‫ئاستێکی به‌رێخسته‌بوون و هوشیار بوون هه‌یه‌‪ .‬له‌م‬ ‫دووای��ان�ه‌ش��دا وه‌ک��و ده‌زان���ن کونگره‌یه‌ک له‌وی‬ ‫ب �ه‌س��ت��را ئ���ه‌م ک��ۆن��گ��ره‌ی �‌ه زۆری���ن���ه‌ی ده‌زگ����ا و‬ ‫دامه‌زراوه‌کانی گه‌لی کوردی تێدا به‌شداربوون و‬ ‫ه�ه‌وڵ��ی س�ه‌رل�ه‌ن��وێ بنیادتنانه‌وه‌ی کومه‌ڵگاو‬ ‫دامه‌زراندنی ن��اوه‌ڕۆک��ی ئیداره‌ی خۆبه‌ڕیۆه‌به‌ر‬ ‫ئه‌درێت‪ .‬له‌وی کاروخه‌باتێکی جددی هه‌ی‌ه و له‌‬ ‫هه‌مانکاتدا پارت‌ه سیاسیه‌کانیش هه‌رچه‌ند‌ه هێشتا‬ ‫ل��ه‌رزۆک بن وات��ا ئه‌گه‌ر هێشتاش ب‌ه ت �ه‌واوی‬ ‫ره‌هه‌نده‌کانی له‌ناوه‌ڕۆکدا پڕ نه‌کرابێته‌و‌ه فه‌قه‌ت‬ ‫ئه‌و هه‌ڵوێسته‌ی ک‌ه ب‌ه هاوپه‌یمانی و ب‌ه هاوبه‌شی‬ ‫و ب�‌ه سیاسیه‌تێکی ه��اوب �ه‌ش جموجوڵ بکه‌ن‪،‬‬ ‫هه‌ڵوێستێکی نه‌ته‌وه‌یی باش بوو و ئه‌مه‌ش موراڵ‬ ‫و مه‌عنه‌وییاتێکی زۆر جددی ل‌ه پارچه‌کانی تردا‬ ‫دروس��ت کرد بۆ گه‌له‌که‌مان‪ .‬ئه‌بێت پشتیوانی‬ ‫لێبکرێت و به‌هێزتریش بکرێت هه‌تاکو ئه‌مه‌ش ئه‌م‬ ‫پێداگریه‌ش بکرێت‪ .‬یه‌کگرتنه‌و‌ه کومه‌ڵێک‬ ‫زه‌حمه‌تیشی هه‌ی‌ه و کومه‌ڵێک شتیش له‌گه‌ڵ‬ ‫خۆیدا دێنێت؛ به‌اڵم جارێکیتر پیویست‌ه به‌رژه‌وه‌ندی‬ ‫حیزبی و به‌رژه‌وه‌ندی بچووک سێبه‌ر نه‌خات‌ه سه‌ر‬ ‫ئ��ه‌م ره‌وت����ه‌ی ک �‌ه ده‌س��ت��ی پ��ێ��ک��ردووه‌‪ .‬ئه‌مه‌ش‬ ‫ره‌وت��ێ��ک��ی زۆر ج���ددی و ئه‌رێنییه‌‪ ،‬پێویسته‌‬ ‫پشتگیرییه‌کی ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ی لێبکرێت‪ ،‬دوات��ری��ش‬ ‫ئه‌تۆانین ئ�ه‌و‌ه بڵێن ک��ورد ل‌ه تێکۆشانێکدای‌ه و‬ ‫خه‌ریکی دام�ه‌زران��دن��ی سیسته‌می خۆیه‌تی و‬ ‫له‌هه‌مانکاتدا ب‌ه بۆچوونی من ک��ورد له‌وێش‬ ‫پ��ی��وی��س��ت�‌ه ئ���ام���اد‌ه ب��ێ��ت‪ ،‬ئ��ام��اده‌ک��اری��ی �ه‌ک��ی‬ ‫درێ��ژخ��ای�ه‌ن��ی��ش ب��ک��ات‪ ،‬چونک‌ه ه �ه‌ر س��ێ له‌و‬ ‫ب �ه‌رداش��ت��ان �ه‌ی ک �‌ه ب��اس��م��ان ک���رد یه‌کیشیان‬ ‫گه‌ره‌نتیه‌کی راسته‌قینه‌ی ل‌ه پشته‌و‌ه نیی‌ه که‌‬ ‫داخوا ئاراسته‌ک‌ه به‌ره‌و کویو‌ه ده‌ب��ات‪ .‬گۆڕینی‬ ‫رژێمیش و مانه‌وه‌ی رژیمیش کاریگه‌ری تورکیای‬

‫“ ئیدی بۆچوونی‬ ‫ته‌سکی حیزبی‪،‬‬ ‫به‌راستی له‌ناو گه‌لی‬ ‫کوردیشدا‪ ،‬هیچ‬ ‫به‌ها ونرخێکی‬ ‫نیی ‌ه و پێویست ‌ه‬ ‫ئه‌و الیه‌نانه‌ش ئه‌م‬ ‫یه‌ک ‌ه باش بزانن‪.‬‬ ‫واتا وا نه‌بینن ک ‌ه‬ ‫ده‌توانن‪ ،‬خۆیان له‌م‬ ‫به‌رپرسیاریه‌تیی ‌ه‬ ‫بشارنه‌وه‌‬

‫“‬

‫‪18‬‬

‫~|‬

‫ژماره ‪Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫له‌سه‌ره‌‪ .‬ئه‌م الیه‌نان‌ه هه‌موویان مه‌گه‌ر ب‌ه تیکۆشان‬ ‫و به‌یه‌کبوون و هێزو و ئیراده‌ی گه‌لی کورد ناچار‬ ‫ببن ه�ه‌ن��گ��او ب���ه‌ره‌و دواو‌ه ه�ه‌ن��گ��او بنێن وه‌اال‬ ‫هیچکامیان ل‌ه خ��ۆڕا و ئ��اوه‌ه��ا ب‌ه شێوه‌یه‌کی‬ ‫ئاسایی ل�ه‌ره‌وت��ی سیاسیدا نییه‌تی چاره‌سه‌ری‬ ‫پرسی کوردیان له‌و پارچه‌یه‌دا نییه‌‪ .‬ئه‌مه‌ێنیته‌وه‌‬ ‫ک‌ه رۆژئ��اوای کوردستان به‌ڕاستی پێگه‌یه‌کی‬ ‫زۆر ستراتیژیکی هه‌ی‌ه و پرسی کورد له‌و پارچه‌یه‌‬ ‫پێویست‌ه بگات‌ه چاره‌سه‌ری و ده‌رفه‌تی پێویست‬ ‫له‌ده‌ست نه‌چن‪ .‬گه‌لی کورد ل‌ه هه‌موو پارچه‌کانی‬ ‫تری کوردستاندا پێویست‌ه له‌به‌رامبه‌ر ئه‌م ره‌وشه‌ی‬ ‫سوریا و ره‌وش��ی داه��ات��ووی ک��ورد ل�ه‌رۆژئ��اوای‬ ‫ک��وردس��ت��ان زۆر ب �‌ه ه��وش��ی��اری��ی�ه‌و هه‌ستیاری‬ ‫هه‌ڵسوکه‌وت کبه‌ن و هه‌وڵدانێکی نه‌ته‌وه‌یی و‬ ‫پشتیوانیه‌کی نه‌ته‌وه‌یی و هه‌مه‌الیه‌ن‌ه بۆ ئه‌م پرسه‌‬ ‫له‌وێ الزم‌ه و بۆ گه‌لی رۆژئاوای کوردستان و‬ ‫ده‌زگ��ا و دام��ه‌زراو‌ه سیاسی و دیموکراتیه‌کانی‬ ‫ئه‌وێش هوشیاریه‌کی زیاتر و هه‌ستیارییه‌کی زیاتر‬ ‫پێویسته‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر هه‌ڵه‌ی سیاسی ستراتیژیک‬ ‫نه‌کرێت و له‌کاتی خۆیدا بتۆانن وه‌اڵم��ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫پێشهاته‌کان بن و له‌به‌ر ئه‌وه‌ی پێشهاته‌کان زۆر به‌‬ ‫خیرایی روو ئه‌ده‌ن بۆی‌ه جمووجووڵێکی فراوانتر و‬ ‫ئه‌کتیڤتر ب��ۆ رۆژئ����اوای ک��وردس��ت��ان پێویسته‌‬ ‫له‌حاڵه‌تێکی ب��ه‌م ش��ێ��وه‌ی �ه‌دا ک���ورد ده‌ت��وان��ێ��ت‪،‬‬ ‫مافه‌کانی ده‌سته‌به‌ر بکات‪.‬‬

‫چاوپێکەوتن‬ ‫~‪ :‬بارودۆخی کوردان له‌رۆژهه‌اڵتی‬ ‫کوردستان چۆن ده‌بینن‪ ،‬وه‌کو کۆنگره‌ی گه‌ل‬ ‫ئه‌و میکانیزمه‌ی چاره‌سه‌ریه‌ی پرسی کورد‬ ‫له‌ئێراندا‪ ،‬به‌گونجاوی ده‌زانن چییه‌؟‬ ‫بڕیار گابار‪ :‬وه‌کو هه‌موو الیه‌ک ئاگادار‌ه ماوه‌ی‬ ‫مانگێک‌ه رژێمی کوماری ئیسالمی ئێران ده‌ستی‬ ‫ب�‌ه شه‌پۆلێکی ب �ه‌رف��راوان��ی هێرشی س�ه‌رب��ازی‬ ‫کردووه‌‪ .‬هێرش‌ه سه‌ربازیان‌ه ئێران بۆ خۆی به‌ره‌وای‬ ‫ده‌بێت و ده‌ڵێت من سنوور تێپه‌ڕ ناکه‌م و سنوور‪،‬‬ ‫س��ن��ووری خۆم‌ه و پێویست‌ه بیانپارێزم؛ ی��ان به‌‬ ‫شێوه‌یه‌کی تاێبه‌تتر و فراوانته‌ر تێدا به‌جێببمه‌وه‌؛‬ ‫پ�ه‌ژاک��ی��ش ئه‌ڵێت ئ �ه‌م هێرش‌ه هێرش‌ه ب��ۆ سه‌ر‬ ‫ه�ه‌ری��م�ه‌ک��ان��ی پ��اراس��ت��ن��ی م �ه‌دی��ا و ب��اش��ووری‬ ‫ک��وردس��ت��ان و ئێمه‌ش له‌پێگه‌ی ب���ه‌رخ���ۆدان و‬ ‫به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی ئه‌م هێرشانه‌ین‪ ،‬ل‌ه باشووری‬ ‫کوردستانیشدا‪ ،‬وتارێکی به‌م شێوه‌یه‌ی سیسته‌می‬ ‫ده‌س �ه‌اڵت هه‌ی‌ه ک‌ه گوای‌ه ئه‌م هێرشان‌ه نیه‌تی‬ ‫ب �ه‌زان��دن��ی خ��اک��ی ب��اش��ووری ک��وردس��ت��ان‪ ،‬یان‬ ‫نه‌تیجه‌ته‌ن ئه‌و سنوورانه‌ی‌ه ک‌ه دی��اری ک��راو‌ه و‬ ‫هه‌وڵی به‌زاندنی ئه‌مانه‌ی نیی‌ه له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئێمه‌‬ ‫ره‌حه‌تین‪ ،‬هه‌تا باسێکی به‌م شێوازه‌ش ده‌کرێت که‌‬ ‫شه‌ڕێک‌ه ک‌ه روو ئه‌دات و هه‌مووی ل‌ه ناوه‌وه‌ی‬ ‫ئێرانه‌‪ ،‬له‌سه‌ر ئه‌م ئاڵۆزیانه‌ی دوای��ی ئه‌م چه‌ند‬ ‫شێواز‌ه گوتار‌ه سیاسیی‌ه زه‌ق وله‌به‌ر چاون‪ .‬ئه‌مانه‌‬ ‫هه‌ر یه‌که‌ی ل‌ه جه‌بهه‌یه‌که‌و‌ه باسی لێده‌کرێت‪.‬‬ ‫ئێمه‌ش پێمان وای�‌ه ئه‌مان‌ه هیچکامیان؛ کۆی‬ ‫رووداوه‌ک �‌ه ئیفاد‌ه ناکات‪ .‬راستینه‌ی رووداوه‌ک �ه‌‬ ‫ئه‌تۆانیین به‌م شێواز‌ه ده‌ستنیشان بکه‌ین؛ رژێمی‬ ‫ک��ۆم��اری ئیسالمی ئێران ئ �ه‌م شه‌پۆل‌ه هێرشه‌‬ ‫به‌رفراوانه‌ی ک‌ه ده‌ستی پێکردوو‌ه له‌جاران زۆر‬ ‫فراوانتر‌ه واتا له‌بواری سه‌ربازییه‌و‌ه شه‌پۆلێکی زۆر‬ ‫به‌رفه‌راوانتر و تۆکمه‌تره‌‪ ،‬ئه‌و کات‌ه ئه‌م واتایه‌ش له‌‬ ‫خۆو‌ه ده‌گرێت ک‌ه سیاسه‌تێکی تایبه‌ت و ئه‌رکی‬ ‫زۆر فراوانیشی بوو ئه‌م جمووجووڵ‌ه سه‌ربازییه‌ی‬ ‫خۆی داڕشت‌ه بوو‪ ،‬ئه‌م فراوان بوون‌ه له‌راستیدا بۆ‬ ‫ئێران ئه‌تۆانێت چه‌ند الیه‌نێک له‌خۆ بگرێت‪.‬‬ ‫ئه‌تۆانێت چه‌ند تاێبه‌تمه‌ندیش له‌خۆو‌ه بگرێت‪،‬‬ ‫له‌وان‌ه یه‌که‌م له‌ناوخۆی ئێراندا له‌ناو باسکه‌کانی‬ ‫سیسته‌مدا ئه‌و ماوه‌یه‌ی دوایی کێش‌ه و شه‌ڕ و‬ ‫ن���اک���ۆک���ی ده‌س��������ه‌اڵت ل�����ه‌ئ�����ارادای�����ه‌‪ ،‬ئ �ه‌م �ه‌‬ ‫له‌راگه‌یاندنه‌کاندا زۆر ره‌نگ ئه‌داته‌وه‌‪ ،‬ئه‌م هێرشه‌‬ ‫سه‌ربازیی‌ه فه‌راوان‌ه به‌شێکی ئه‌رکه‌که‌ی له‌وانه‌یه‌‬ ‫جارێکیتر یه‌کخستنه‌وه‌ی باسک‌ه جیاوازه‌کان و‬ ‫کۆتایهێنان به‌و رۆژه‌ڤ‌ه ناکۆکیی‌ه نیۆخۆیی‌ه بێت و‬ ‫له‌الیه‌کی تر ئێران هه‌میش‌ه شه‌ڕی ئه‌مریکا و‬ ‫هێزه‌کانی تری ل �ه‌ده‌ره‌و‌ه خۆی ک��ردوو‌ه واتا له‌و‬ ‫شوێنانه‌ی ک‌ه ده‌ستی هه‌یه‌‪ ،‬له‌ئه‌فغانستان له‌‬ ‫ئێراق له‌لوبنان و سوریا و فه‌له‌ستین زۆرب �ه‌ی‬ ‫شه‌ڕی خۆی له‌و شوینان‌ه کردووه‌‪ .‬له‌م ماوه‌یه‌ی‬ ‫دوای��ی��دا وه‌ک��و ده‌زان��ی��ن له‌هه‌موو ئ�ه‌و شوێنانه‌دا‬ ‫کومه‌ڵێک ئاڵۆزی ده‌رکه‌وتووه‌‪ ،‬ئێستاکه‌ش ئێران‬ ‫ده‌تۆانێت ده‌ستی هه‌بێت و ئاڵۆزی دروست بکات‪،‬‬ ‫فه‌قه‌ت کاراکته‌ری ئه‌م قۆناغه‌ی ئێستا ئه‌وه‌‬


‫ده‌رده‌خ��ات ک‌ه ته‌داخولی(موداخه‌له‌ی) ئێران له‌و‬ ‫شوێنان‌ه هێنده‌ی ج��اران نییه‌و کاریگه‌ری له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌مریکا و ئیسرایل و هێزه‌کانی ده‌ره‌و‌ه نابێت‪ ،‬له‌به‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ی جاران هه‌تا قه‌یرانی سیاسی له‌و واڵتان‌ه نه‌بوو‬ ‫ئێران له‌رێگای هه‌ندێک ته‌داخولی جۆاروجۆر‬ ‫ده‌یتۆانی قه‌یرانێکی سیاسی بۆ ئه‌و رژێمان‌ه دروست‬ ‫بکات و سه‌رنجی ڕای گه‌شتی دنیا بکێشێته‌‬ ‫ئ �ه‌وی‪ ،‬ب �ه‌اڵم ئێستاکه‌‪ ،‬خ��ۆی ل�ه‌خ��ۆدا کابووس‬ ‫له‌وێدا هه‌یه‌؛ له‌سوریا و لوبنان و فه‌له‌ستین و یه‌من‬ ‫و به‌حرین و ئێراقیشدا‪ .‬بۆی‌ه ده‌ستێوه‌ردانی ئێران له‌و‬ ‫شوێنان‌ه هێنده‌ی جاران کاریگه‌ری نابێت‪ .‬بیگۆمان‬ ‫ئه‌مه‌ش ئێران ته‌نگاو ده‌کات‪ .‬ئه‌مه‌ش هه‌ندێکیش‬ ‫به‌و واتای‌ه دێت ک‌ه مه‌جالی شه‌ڕ له‌ده‌ره‌وه‌ی خۆی‬ ‫وات‌ه بۆ ئێران ته‌نگ بووه‌ته‌و‌ه یان وه‌رده‌وه‌رد‌ه شه‌ڕه‌که‌‬ ‫به‌ره‌و ناوخۆی ئێران راده‌کێشرێت‪ .‬گومانی ئێران له‌م‬ ‫شت‌ه که‌م نیی‌ه بۆی‌ه و به‌م شیۆاز‌ه دژایه‌تی کوردان‬ ‫ب‌ه دوو سێ مه‌به‌ستی سه‌ره‌کی وه‌ک سیاسه‌تێک‬ ‫هه‌ڵبه‌ژاردوه‌‪ .‬ئه‌و دوو سێ مه‌به‌ست‌ه سه‌ره‌کییه‌ش؛‬ ‫ی�ه‌ک�ه‌م��ی��ان ه��اوپ�ه‌ی��م��ان��ی ل �‌ه گ���ه‌ڵ ت��ورک��ی��ای�ه‌‪،‬‬ ‫هاوپه‌یمانی له‌گه‌ڵ تورکیا خه‌له‌لی تێکه‌وتوو‌ه ئه‌و‬ ‫خ�ه‌ل�ه‌ل�ه‌ش‪ ،‬ل �ه‌وێ��و‌ه دێ��ت؛ وه‌ک ده‌زان��ی��ن ناتۆ و‬ ‫ئه‌مریکا له‌لیبیاش و له‌سوریاش پێشیان ب‌ه تورکیا‬ ‫کردۆته‌و‌ه و ده‌ستپێشخه‌ریان پێسپاردووه‌‪ ،‬له‌جێگای‬ ‫ئه‌مه‌ش؛ ئه‌گه‌ر شتێک له‌تورکیا به‌خۆازن جێگه‌‬ ‫له‌پرسی کورد‪ ،‬له‌وانه‌ی‌ه له‌پله‌ی یه‌که‌مدا ئه‌و‌ه بێت‬ ‫ک‌ه له‌گه‌ڵ ئێراندا پێویست‌ه مه‌ودایه‌ک به‌خیت‌ه نێوان‬ ‫سیاسه‌ته‌که‌ته‌و‌ه یان له‌ئێران دوورکه‌ویته‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫ئێران ئه‌ترسێنێت و له‌الیه‌کی تریشه‌و‌ه ئه‌زانین که‌‬ ‫گه‌وره‌ترین کێشه‌ی تورکیا پرسی ک��ورد‌ه و ئه‌م‬ ‫پرسه‌ش پرسێکی هاوبه‌ش‌ه له‌گه‌ڵ ئێران بۆی‌ه به‌‬ ‫بۆچوونی ئێم‌ه ئه‌م جار‌ه ئێران ئه‌م هێرشانه‌ی به‌م‬ ‫فراوانییه‌‪ ،‬هه‌ندێکیش به‌و واتای‌ه دێت‪ ،‬تورکیا به‌‬ ‫شێوه‌یه‌ک ل‌ه شێوه‌کان راکێشێت‌ه ن��او دۆخێکی‬ ‫جیاوازتره‌وه‌؛ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌جه‌به‌که‌ی تردا زیاتر‬ ‫ل�ه‌و‌ه پێشنه‌که‌وێت ک‌ه ب‌ه وات��ای دوور که‌وتنه‌وه‌‬ ‫له‌ئێران دێت‪ ،‬هوکاری تر گرێدراو‌ه ب‌ه دۆخی ئێراق‬ ‫و ب��اش��ووری کوردستانه‌؛ وات �‌ه زه‌ختێک‌ه له‌سه‌ر‬ ‫حکومه‌تی ن��اوه‌ن��دی ئ��ێ��راق و ل�ه‌س�ه‌ر ده‌س�ه‌اڵت��ی‬ ‫باشووری کوردستان‪ ،‬چونک‌ه ئه‌زانیین دوای ئه‌و‬ ‫ق �ه‌ی��ران �ه‌ی ک �‌ه ل�ه‌ئ��ێ��راق��دا دروس���ت ب��وو و دوای‬ ‫هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی ئێراق حکومه‌ت دوای (‪)9‬‬ ‫مانگ له‌دروست بوونه‌که‌شی‪ ،‬قورسایی سیاسی‬ ‫ئێران زیاتر‌ه له‌سه‌ر ئه‌و حکومه‌ت‌ه و هه‌رکه‌س ئه‌زانێت‬ ‫ک�‌ه ل�ه‌ن��اوخ��ۆی ئێراقیشدا حکومه‌تی ن��اوه‌ن��دی‬ ‫کومه‌ڵێک ق�ه‌ی��ران��ی ت��ای��ب�ه‌ت ب �‌ه خ��ۆی هه‌یه‌‪،‬‬ ‫الیه‌نه‌کان رازی نیین به‌و حکومه‌ت‌ه وات‌ه زه‌خت و‬ ‫گۆشارێکی ل‌ه بووچوونه‌؛ ج��ی��اواز‌ه ناوخۆیی و‬ ‫ئه‌مریکاشی له‌سه‌ر ئ�ه‌م جکومه‌ت‌ه هه‌یه‌‪ .‬بۆیه‌‬ ‫ئێرانیش ئه‌م زه‌خت‌ه ئه‌بینێت و هه‌وڵئه‌دات ئه‌م شێوازه‌‬ ‫رۆژوڤ بگۆڕێت و ی��ان ب�ه‌م ش��ێ��واز‌ه ئ�ه‌و زه‌خته‌‬ ‫ناوخۆیی‌ه ک‌ه له‌سه‌ر حکومه‌تی مالکی ئه‌کرێت‬ ‫که‌م بکاته‌وه‌‪ .‬بێگومان ئامانجی تریشی گرێدراوه‌‬ ‫به‌دیزاینکردنی باشووری کوردستانه‌‪ .‬واتا ئیدی به‌‬

‫شێوه‌یه‌کی زۆر زه‌ق تر و زیاتر له‌جاران قورساییه‌ک‬ ‫و زه‌ختێکی هه‌میشه‌یی بخات‌ه سه‌ر له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا‬ ‫وه‌ک����و ده‌زان���رێ���ت پ��رس��ی ک����ورد ل �ه‌رۆژه �ه‌اڵت��ی‬ ‫کوردستانیش ب‌ه پێشه‌نگی پ�ه‌ژاک پرسێک‌ه که‌‬ ‫ئێران به‌ڕاستی گومانی لێ هه‌ی‌ه و ئه‌زانێت که‌‬ ‫پرسێک‌ه ک‌ه ئاوه‌ها ب‌ه راحه‌تی(ئاسانی) ناتۆانێت به‌‬ ‫سه‌ریدا تێپه‌ڕ ببێت؛ بۆی‌ه له‌پله‌ی یه‌کمیشدا گۆشاره‌‬ ‫له‌سه‌ر په‌ژاک و هه‌وڵی ته‌سفیه‌کردنی په‌ژاکیشه‌‪.‬‬ ‫بێگومان ئه‌م‌ه چه‌ند ره‌هه‌ندی ئه‌و ئامانجانه‌ی‌ه که‌‬ ‫له‌م هێرشانه‌دا ئێران ب‌ه دوایدا که‌وتووه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌بێت‬ ‫ئه‌مه‌ش بزانین ک‌ه ئه‌م هێرشان‌ه بیانووی نێوخۆیه‌که‌ی‬ ‫ئه‌گه‌ر په‌ژاک بێت زۆر ره‌وایه‌تی نیی‌ه له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‬ ‫پ �ه‌ژاک الن��ی ک�ه‌م م��اوه‌ی ساڵێک‌ه له‌ره‌وشێکی‬ ‫ئاگربه‌ستی یه‌کالیانه‌دای‌ه و ئاڵۆزییه‌کی زۆر‬ ‫گه‌وره‌ش رووی نه‌داو‌ه و له‌ماوه‌ی ئه‌م یه‌کساڵه‌دا‪.‬‬ ‫ب��ێ��گ��وم��ان ئ���ه‌و ئ��اگ��ر ب �ه‌س��ت �ه‌ش ب �ه‌ب��ان��گ �ه‌وازی‬ ‫کۆماجڤاکێن کوردستان پێکهات و الیه‌نه‌کان‪،‬‬ ‫په‌ژاک و کوماری ئیسالمی ئێرانیش ب‌ه شێوه‌یه‌کی‬ ‫زمنییش بێت هه‌تا ئه‌م دوایان‌ه پێوه‌ی پابه‌ند بوون‪،‬‬ ‫له‌م چۆارچێوه‌دا ئه‌تۆانین بڵێن بیانوو‌ه ناوخۆییه‌که‌ی‬ ‫زۆر ڕه‌وایه‌تی نیی‌ه راستیه‌که‌ی ئه‌مه‌یه‌‪ ،‬ئه‌و کاته‌‬

‫ئ“ه‌بێت ئه‌مه‌ش بزانین‬ ‫ک ‌ه ئه‌م هێرشان ‌ه‬ ‫بیانووی نێوخۆیه‌که‌ی‬ ‫ئه‌گه‌ر په‌ژاک بێت‬ ‫زۆر ره‌وایه‌تی نیی ‌ه‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ی په‌ژاک‬ ‫النی که‌م ماوه‌ی‬ ‫ساڵێکه‌ له‌ره‌وشێکی‬ ‫ئاگربه‌ستی‬ ‫یه‌کالیانه‌دای ‌ه و‬ ‫ئاڵۆزییه‌کی زۆر‬ ‫گه‌وره‌ش رووی‬ ‫نه‌داو ‌ه و له‌ماوه‌ی‬ ‫ئه‌م یه‌کساڵه‌دا‬

‫“‬

‫چاوپێکەوتن‬

‫ژماره ‪~ | Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫‪19‬‬

‫ره‌ه�ه‌ن��د‌ه هه‌رێمیه‌که‌ی ئ�ه‌م مه‌سه‌له‌ی‌ه له‌پێشتره‌‪،‬‬ ‫چونک‌ه ئامانجی هه‌رێمی ئه‌م هێرشانه‌ی ئێران زیاتر‬ ‫ل‌ه پێش‌ه و بێگۆمان ئامانجی هه‌رێمیه‌که‌ی گرێدراوه‌‬ ‫ب‌ه په‌رسی کورد‪ .‬له‌الیه‌که‌و‌ه پرسی کورد له‌ئێران به‌‬ ‫پێشه‌نگی په‌ژاک پێویست‌ه گۆشاری بخرێت‌ه سه‌ر و‬ ‫به‌م شێوه‌یه‌ش هێرشی ئه‌کرێت‌ه سه‌ر‪ ،‬له‌الیه‌ک تره‌وه‌‬ ‫ل �ه‌ب��اک��ووری ک��وردس��ت��ان��دا گ�ه‌ل��ی ک���ورد ل �ه‌وێ‬ ‫خۆسه‌ری دیموکراتی راگه‌یاندوو‌ه و که‌وتووه‌ته‌‬ ‫قۆناغێکی یه‌کالکه‌ره‌وه‌ی چاره‌سه‌ری و له‌الیه‌کی‬ ‫تریشه‌و‌ه له‌سوریا گۆڕانکاری روو ئه‌ده‌ن و له‌وێش‬ ‫پرسی ک��ورد ل‌ه رۆژه‌ڤ��ی یه‌که‌مدا جێئه‌گرێت و‬ ‫ده‌رفه‌تی چاره‌سه‌ری ل‌ه هه‌ر کات زیاتره‌‪ .‬کومه‌ڵێک‬ ‫گیروگرفتی کوردستان تایبه‌ت ب‌ه خۆیشی هه‌یه‌‪،‬‬ ‫واتا ده‌رفه‌تی چاره‌سه‌ری پرسی کورد له‌گه‌شتی‬ ‫هه‌ریمه‌که‌دا له‌هه‌موو کاتێک زیاتر‌ه و له‌گه‌ڵ‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی رژێ��م�ه‌ک��ان ه �ه‌ر ه�ه‌م��ووی��ان ت�ه‌ن��گ��اون به‌‬ ‫نیسبه‌تی ئه‌و سیاسه‌ته‌ی هه‌تاکو ئێستا له‌سه‌ر‬ ‫گه‌لی کوردیان په‌یڕه‌و کردوو‌ه و به‌وه‌ش ته‌نگاون که‌‬ ‫ئیدی ئه‌و سیاسه‌ته‌یان پێ پێڕه‌و ناکرێت ل‌ه کرده‌وه‌دا‬ ‫و ناتۆانن په‌یڕه‌وی بکه‌ن بۆی‌ه رژێمی کوماری‬ ‫ئیسالمی ب‌ه ئامانجێکی هه‌ریمی تێکدانی هه‌موو‬ ‫ئه‌م ده‌فه‌تانه‌ی‌ه و له‌راستیدا هێرشی کردووه‌ت‌ه سه‌ر‬ ‫ئه‌و ده‌رفه‌تانه‌ی ک‌ه بۆ چاره‌سه‌ری پرسی کورد‬ ‫ره‌خ��س��اوه‌ن و له‌هه‌مانکاتیشدا هێرش‌ه له‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫ده‌سکه‌وتانه‌ی ک‌ه گه‌لی کورد پشتی پێده‌به‌ستێت‬ ‫بۆ چاره‌سه‌ری پرسه‌که‌ی و هێرش له‌هه‌مانکاتدا‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌نجامی داهاتووی ئه‌م هه‌رێم‌ه و گرێدراوه‌‬ ‫ب‌ه پرسی کورد‪ .‬واتا ئه‌م هێرشه‌ی رژێمی ئێران ئه‌م‬ ‫ره‌هه‌ند‌ه هه‌رێمیان‌ه له‌خۆو‌ه ده‌گرێت‪ ،‬بۆی‌ه ئه‌و هێرشه‌‬ ‫ته‌نیا هێرش له‌سه‌ر په‌ژاک نییه‌‪ .‬راستیه‌ک‌ه ئه‌مه‌یه‌‬ ‫به‌ڵێین ک‌ه په‌ژاک ئامانجی یه‌که‌مین‌ه و ئه‌وه‌تا‬ ‫له‌سه‌نگه‌ریشدا وه‌ک ه���ه‌ردوو هێز له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫یه‌کتردا شه‌ڕ ئه‌که‌ن‪ ،‬به‌اڵم ئه‌م هێرش‌ه ته‌نیا له‌سه‌ر‬ ‫په‌ژاک نیی‌ه و ره‌هه‌ند‌ه هه‌رێمیه‌که‌ی و ئامانجی‬ ‫سیاسه‌تی هه‌رێمی زۆر له‌پێشتره‌‪ .‬هیرشێک‌ه که‌‬ ‫سه‌رجه‌م ده‌رفه‌ته‌کانی چاره‌سه‌ری پرسی کورد له‌م‬ ‫هه‌رێمه‌دا ئه‌کات‌ه ئه‌مانج و هه‌وڵده‌دات ب‌ه شێوه‌یه‌ک‬ ‫له‌شێوه‌کان تێکی بدات یان ئاڵۆزیه‌کی جیاۆازتر‬ ‫دروس��ت بکات؛ بۆی‌ه له‌م روانگه‌یه‌و‌ه ئێم‌ه وه‌ک‬ ‫کونگره‌ی گه‌ل له‌و قه‌ناعه‌ته‌داین گه‌لی کورد‪،‬‬ ‫پێویست‌ه به‌م ورد بینییه‌و‌ه سه‌یری ئه‌م جمووجوڵه‌‬ ‫سه‌ربازییه‌ی ئێران بکات‪ ،‬بێگومان ئه‌و ره‌هه‌ندانه‌ش‬ ‫ک‌ه باسمان لێو‌ه کرد هه‌موو ئه‌مان‌ه ئه‌سه‌لمێنن له‌به‌ر‬ ‫ئ�ه‌وه‌ش ئێم‌ه له‌و بڕوایه‌داین ک‌ه ئه‌م هێرش‌ه ته‌نیا‬ ‫له‌سه‌ر پ�ه‌ژاک نیی‌ه و هێرشێک‌ه له‌سه‌ر نه‌ته‌وه‌ی‬ ‫کورد و ده‌ستکه‌وته‌کانی نه‌ته‌وه‌یی‪ ،‬ل‌ه هه‌مانکاتدا‬ ‫ئه‌و ده‌رفه‌تانه‌ی ک‌ه بۆ چاره‌سه‌ری پرسی کورد له‌‬ ‫هه‌موو پارچه‌کانی کوردستاندا ره‌خساوه‌‪ ،‬لێره‌دا‬ ‫ئه‌گه‌ر روانگه‌یه‌کی نه‌ته‌وه‌یی به‌م شێوه‌ی‌ه هه‌بێت ئه‌و‬ ‫کات‌ه به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی ئێرانیش له‌الیه‌ن پژاکه‌وه‌‪،‬‬ ‫چه‌ند‌ه ئه‌رکی پژاکه‌‪ ،‬ئه‌وه‌نده‌ش ئه‌رکی هه‌موو‬ ‫هێزێکی کوردستانیه‌‪ .‬به‌ڵێ پژاک له‌سه‌نگه‌ردایه‌و‬ ‫به‌رخۆدانیشی زۆر پیرۆز و ره‌وای���‌ه زۆری��ش‪Û‬‬


‫به‌رفه‌راوانه‌؛ به‌اڵم له‌هه‌مانکاتدا ئه‌م‌ه به‌رخۆدانێک ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر ناوی نه‌ته‌وه‌ی کورد و به‌رخۆدانێک‌ه که‌‬ ‫ل��ه‌س��ه‌ر ن����اوی ب �ه‌رگ��ری��ک��ردن ل���ه‌ده‌س���ک���ه‌وت و‬ ‫ده‌رفه‌ته‌کانی چاره‌سه‌ری پرسی کورد ل‌ه هه‌رێمی‬ ‫رۆژهه‌اڵتی ناویندا ئه‌کرێت بۆی‌ه له‌راستیدا هه‌موو‬ ‫هێزو و الیه‌نێک پێویست‌ه به‌م چاوه‌و‌ه سه‌یر بکه‌ن و‬ ‫هه‌رکه‌سه‌ش چی پێئه‌کرێت و چی ل‌هه‌ستیدا دێت‬ ‫پێویست‌ه ل �ه‌و ب�ه‌رخ��ۆدان�‌ه ره‌وای���ه‌ی ئ �ه‌و گه‌ریال‬ ‫قاره‌مانانه‌ی ک‌ه له‌وێ له‌سه‌نگه‌ری شه‌ڕدان و به‌‬ ‫گیانبازی و قاره‌مانیه‌که‌و‌ه له‌به‌رامبه‌ر ئێران‬ ‫خۆڕاگه‌ری ئه‌که‌ن پشتگیری بکه‌ن‪.‬‬ ‫بێگومان هه‌تاکو ئێستا هێز و الیه‌ن‌ه سیاسییه‌کان‬ ‫که‌متر ب�ه‌م روان��گ�ه‌و‌ه سه‌یری ئ�ه‌م رووداوان �ه‌ی��ان‬ ‫ک��ردووه‌‪ ،‬سروشتی‌ه ک‌ه ئه‌گه‌ر ب‌ه روانگه‌یه‌کی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی به‌و سێوازه‌یه‌شه‌و‌ه سه‌یر نه‌کرێت ئه‌و کاته‌‬ ‫له‌هه‌ڵوێست و کاردانه‌وه‌دا الوازی له‌گه‌ڵ خۆی‬ ‫دێنێت ل‌ه به‌ر ئه‌و‌ه ئه‌بینین له‌باشووری کوردستان‬ ‫ه��ێ��زی ده‌س����ه‌اڵت ب �‌ه تایبه‌تی ل �ه‌س �ه‌ره‌ت��او‌ه بێ‬ ‫هه‌ڵوێست بوون‪ ،‬ئێستاش ک‌ه کومه‌ڵێک هه‌ڵوێست‬ ‫هه‌ی‌ه تێر ناکات و الوازه‌‪ ،‬روانگه‌یه‌کی ته‌سک‬ ‫هه‌ی‌ه به‌نیسبه‌تی پرسی نه‌ته‌وه‌یی و گوڕانکارییه‌‬ ‫سیاسیه‌کان له‌م هه‌رێمه‌دا ک‌ه به‌گشتی پرسی‬ ‫ک����ورد‪ ،‬پ �ه‌ی��وه‌ن��دی��دار ده‌ک����ات‪ ،‬ل �ه‌ب �ه‌ر ئ���ه‌وه‌ش‪،‬‬ ‫له‌هه‌ڵوێسته‌کاندا‪ ،‬الواز ده‌رده‌که‌وێت‪ ،‬هیوادارین‬ ‫له‌پێشه‌ڕۆژدا ئه‌م ره‌وش‌ه تێپه‌ڕ ببێت‪ .‬چاوه‌ڕوانی‬ ‫هه‌ڵوێستێکی کارامه‌تر و باشتر له‌ده‌سه‌اڵتی‬ ‫باشووری کوردستانیش ده‌که‌ین‪ .‬له‌هه‌مانکاتدا‪،‬‬ ‫هێزوالیه‌نه‌کانی تر‪ ،‬سه‌رجه‌م‪ ،‬کۆمه‌ڵگه‌ی کورد‬ ‫له‌باشووری کوردستاندا‪ ،‬به‌راستی کاردانه‌وه‌یه‌کی‬ ‫ئاکتیڤیان هه‌یه‌‪ .‬ئه‌م‌ه ده‌بینرێت ک‌ه هه‌ستێکی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی زۆر به‌هێز هه‌یه‌‪ ،‬پێویست‌ه تۆکمه‌تر‬ ‫و به‌رێکخستنتر و به‌ئیراده‌تر بێت‪ .‬پێویست‌ه له‌م‬ ‫چوارچێوه‌یه‌دا‪ ،‬گه‌له‌که‌مان له‌باشووری کوردستاندا‬ ‫به‌تایبه‌تی‪ ،‬ئه‌م هێرشانه‌‪ ،‬وه‌ک هێرشێک بۆ سه‌ر‬ ‫خۆی و هه‌بوونی خۆی و داهاتووی نه‌ته‌وه‌که‌ی‬ ‫ببێنێت و له‌م چوارچێوه‌یه‌دا‪ ،‬هه‌ڵویستی کارامه‌تر‬ ‫و چاالکی به‌رفراوانتر و رادیکااڵنه‌تر بەڕێو‌ه ببات‪.‬‬ ‫گ��رێ��دراوی رۆژه �ه‌اڵت��ی کوردستان بۆ خۆی‪،‬‬ ‫ک��ورد به‌نیسبه‌تی ئ �ه‌م رووداوان�����ه‌‪ ،‬هه‌ستیارن‪.‬‬ ‫به‌راستی کاردانه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ری هه‌یه‌‪ .‬پێویستی‬ ‫به‌چاالکتربوون و رێکخراوه‌تربوونی ئه‌م هه‌ستیارییه‌‬ ‫هه‌یه‌‪ .‬هیواردارین ک‌ه ئه‌م ره‌وش‌ه ببێت‌ه مایه‌ی ئه‌وه‌ی‬ ‫ک‌ه کورد له‌م به‌شه‌ی کوردستاندا‪ ،‬به‌ئیراده‌یه‌کی‬ ‫یه‌کگرتوو و به‌رێکخستنتر و به‌هۆشیارییه‌کی‬ ‫زۆرتره‌و‌ه هه‌ڵسوکه‌وت بکات‪ .‬پارتی‌ه کوردیه‌کانی‬ ‫تری رۆژهه‌اڵتی کوردستان‪ ،‬بووچوونیان سه‌باره‌ت‬ ‫به‌م رووداوان���‌ه وه‌ک��و یه‌ک نییه‌‪ .‬هه‌ندێک له‌و‬ ‫هێزانه‌‪ ،‬خاوه‌ن بۆچوونێکی کراوه‌تر و نه‌ته‌وه‌ییانه‌ترن‬ ‫و له‌لێدوانه‌کانیاندا‪ ،‬ره‌نگ ده‌داته‌وه‌‪ .‬ته‌نیا‪ ،‬هێز و‬ ‫حیزبیشی تێدا‪ ،‬وه‌ک ئ�ه‌و‌ه وای�‌ه ک‌ه وه‌ک ئه‌و‬ ‫کێبڕکێی‌ه به‌رژه‌وه‌ندییه‌پارێزییه‌‪ ،‬هه‌یه‌‪ ،‬ک‌ه ده‌ڵێن‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر ئێم‌ه نین‪ ،‬با که‌س نه‌بێت و ئه‌وه‌شی ک‌ه هه‌یه‌‬ ‫با له‌ناو بچێت‪ .‬هه‌تا ئێستا له‌ناو حیزب و الیه‌نه‌کان‬

‫“سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی ک ‌ه‬ ‫حکومه‌تی ئاکه‌په‌ش‬ ‫له‌سه‌ره‌تادا له‌ناو‬ ‫کۆمه‌ڵگای‬ ‫تورکیادا‪ ،‬هیوایه‌کی‬ ‫دروستکرد‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫دوای ماوه‌ی ساڵێک‪،‬‬ ‫هه‌تا ساڵ و نیوێک‪،‬‬ ‫ئیدی هه‌رکه‌س‬ ‫تێگه‌یشت ک ‌ه‬ ‫ئه‌م پرۆژه‌یه‌ ک ‌ه‬ ‫ئاکه‌په‌ وه‌ک‬ ‫دیمه‌نی چاره‌سه‌ری‬ ‫دیموکراتیانه‌ی پرسی‬ ‫کورد نیشانی خه‌ڵکی‬ ‫ده‌دات‪ ،‬له‌ناوه‌ڕۆکدا‬ ‫هیچی تێدا نییه‌‬

‫“‬

‫‪20‬‬

‫~|‬

‫ژماره ‪Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫رۆژهه‌اڵتی کوردستاندا به‌دی ده‌کرێت ئه‌مه‌ش‬ ‫هیچ شیاو نیی‌ه و له‌گه‌ڵ پێوان‌ه نیشتمانیه‌کاندا‪،‬‬ ‫هیچ یه‌کانگیرنابێته‌وه‌‪ .‬ئه‌م‌ه له‌گه‌ڵ پێوانه‌کانی‬ ‫دیموکراسیشدا‪ ،‬ناکۆک‌ه و جێگای ره‌خنه‌یه‌‪.‬‬ ‫پێویست‌ه پێداچوونه‌وه‌ی تێدابکرێت‪ ،‬هه‌رچی بێت‪،‬‬ ‫له‌و سه‌نگه‌ره‌دا‪ ،‬ئێستا رۆڵه‌ی قاره‌مانی کورد‪،‬‬ ‫تێدا خه‌ریکه‌‪ ،‬به‌رخۆدان ده‌کات و خوێن ده‌ڕێژێت‬ ‫و له‌پله‌ی دووه‌ه �ه‌م��دا‪ ،‬ناو و ناسنامه‌ی حیزب‬ ‫تێدا جێ ده‌گرێت و گرنگه‌‪ ،‬وه‌کوتر سه‌نگه‌رێکه‌‪،‬‬ ‫سیسته‌مێکی داگیرکه‌ر‪ ،‬له‌ئاستێکی به‌رفراوان‬ ‫و نه‌ته‌وه‌ییدا‪ ،‬هه‌موو ده‌ستکه‌وته‌کانی تۆ ده‌کاته‌‬ ‫ئامانج و به‌رگرییه‌کی قاره‌مانان‌ه و خۆڕاگری‬ ‫بێ وێن‌ه هه‌یه‌‪ ،‬ئالێره‌دا‪ ،‬ئیدی بۆچوونی ته‌سکی‬ ‫حیزبی‪ ،‬به‌راستی له‌ناو گه‌لی کوردیشدا‪ ،‬هیچ‬

‫چاوپێکەوتن‬ ‫به‌ها ونرخێکی نیی‌ه و پێویست‌ه ئه‌و الیه‌نانه‌ش‬ ‫ئه‌م یه‌ک‌ه باش بزانن‪ .‬واتا وا نه‌بینن ک‌ه ده‌توانن‪،‬‬ ‫خۆیان له‌م به‌رپرسیاریه‌تیی‌ه بشارنه‌وه‌‪ .‬ل�ه‌ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫واڵت‪ ،‬باکووری کوردستان و رۆژئاوا‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌‪،‬‬ ‫تێکۆشانێکی به‌رفراوانی نه‌ته‌وه‌یی له‌ئارادایه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم جارێکی تر‪ ،‬وه‌کو هه‌میش‌ه پێویست ده‌کات‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر به‌م هێرشانه‌ی رژێمی ئێسالمی ئێران‪،‬‬ ‫ده‌نگێکی زیاتر و چاالکی به‌هێزتر‪ ،‬و ئێراده‌یه‌کی‬ ‫نه‌ته‌وایه‌تی به‌هێز بنوێنن‪ .‬به‌تایبه‌تی چاوه‌ڕوانی‬ ‫کوردانی ده‌ره‌وه‌ی واڵت ده‌کرێت‪ .‬زیاتر ئاکتیڤ‬ ‫و به‌هه‌ڵوێستێکی نه‌ته‌ویانه‌تر بێن‌ه الی یه‌کتر و‬ ‫هه‌ڵوێستێکی چاالکانه‌تر بنوێنن‪.‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئ�ه‌وه‌ی��دا‪ ،‬ک‌ه م��اوه‌ی مانگێکه‌‪ ،‬شه‌ڕ و‬ ‫پێکدادانی رژێمی ئێران و گه‌ریالکانی رۆژهه‌التی‬ ‫کوردستان و په‌ژاک ده‌وام ده‌کات‪ ،‬ده‌بێت رژێمی‬ ‫ئ��ێ��ران خ��ۆش��ی شیمانه‌ی ئ �ه‌وه‌ش��ی نه‌کردبێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم هه‌تا ئێستا نه‌یتوانی به‌و ئامانجانه‌ی که‌‬ ‫له‌به‌رچاوی دایناو‌ه پێبگات‪ .‬ئێم‌ه له‌و قه‌ناعه‌ته‌ش‬ ‫داین ک‌ه ناتوانێت‪ ،‬چونک‌ه به‌رخۆدانییه‌کی بێ‬ ‫وێن‌ه ل �ه‌ئ��ارادای �ه‌‪ .‬ئ �ه‌م به‌رخۆدانیه‌ی ده‌توانێت‪،‬‬ ‫ب �ه‌ه��اوک��اری و پشتگیری گ�ه‌ل��ی ک���ورد زۆر‬ ‫به‌هێزتریش بکرێت‪ .‬ئێم‌ه خۆمان له‌و باوه‌ڕییه‌داین‬ ‫ک‌ه ئه‌م‌ه له‌کۆتاییدا‪ ،‬ب‌ه شکست و بن که‌وتنی‬ ‫رژێمی ئیسالمی ئێران‪ ،‬کۆتایی پێدێت‪.‬‬ ‫~‪ :‬وه‌ک�����و ک���ۆن���گ���ره‌ی گ��ه‌ل‬ ‫رات��ان��گ��ه‌ی��ان��دووه‌ ل �ه‌ئ �ه‌گ �ه‌ر ب���ه‌رده‌وام���ی‬ ‫ت���ۆپ���ب���اران���ه‌ک���ان���ی رژێ����م����ی ئ����ێ����ران و‬ ‫رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ په‌ژاکدا‪ ،‬یارمه‌تی‬ ‫په‌ژاک ده‌ده‌ن‪ ،‬بۆچی؟‬ ‫بڕیار گ��اب��ار‪ :‬ئێمه‌ وه‌ک���و ک��ۆن��گ��ره‌ی گ �ه‌ل‪،‬‬ ‫رێکخراوێکی ئاسایی نین‪ .‬کۆنگره‌ی گه‌ل‪،‬‬ ‫رێکخراوه‌ێکه‌ که‌ نوێنه‌ری ه�ه‌ر چواربه‌شی‬ ‫کوردستانی تێدا جێ ده‌گرن‪ .‬هه‌م وه‌کو حیزب‬ ‫و هه‌میش وه‌کو که‌س و رێکخراووه‌کانی تریش‪.‬‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ کۆنگره‌ی گه‌ل یه‌کێک له‌و مه‌رجه‌عه‌‬ ‫سه‌ره‌کییانه‌یه‌ که‌ ئیراده‌ی نه‌ته‌وه‌یی تێدا ره‌نگ‬ ‫ده‌داته‌وه‌‪ .‬به‌م ڕوانگه‌ و به‌م هه‌ستیارییه‌وه‌ سه‌یری‬ ‫رووداوه‌کان ده‌که‌ین‪ .‬له‌م چوارچێوه‌یه‌شدا وه‌کو‬ ‫له‌لێدوانی کۆنگره‌ی گه‌لدا‪ ،‬ده‌رمانبڕی بوو‪،‬‬ ‫به‌رخۆدانی پ��ه‌ژاک‪ ،‬به‌رخۆدانێکی پیرۆزه‌‪،‬‬ ‫زۆر وات�����ادار و ره‌وای�����ه‌‪ ،‬ه���ه‌ر ب��ۆی �ه‌ش ئ �ه‌وه‌‬ ‫به‌رخۆدانێکی نه‌ته‌وه‌ییه‌‪ .‬ئێمه‌ش وه‌کو یه‌کێک‬ ‫ل�ه‌و مه‌رجه‌عانه‌ی که‌ ئ��ی��راده‌ی ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی تێدا‬ ‫ره‌نگ ده‌داته‌وه‌‪ ،‬ئه‌م به‌رخۆدانه‌ ره‌وایه‌ به‌ئه‌رکی‬ ‫سه‌رشانی خۆمانی ده‌زانین به‌هه‌موو شێوازێک‬ ‫پشتگیری لێوه‌ بکه‌ین و له‌وچوارچێوه‌یه‌شدا‬ ‫له‌هه‌موو رووی �ه‌ک �ه‌وه‌‪ ،‬سیاسی‪ ،‬کۆمه‌اڵیه‌تی‪،‬‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر به‌م هێرشه‌ داگیرکه‌رییه‌ی کۆماری‬ ‫ئیسالمی له‌چوارچێوه‌ی هه‌ڵوێستێکی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫و دی��م��وک��رات��ی��دا‪ ،‬بێده‌نگ نامێنین و له‌پشت‬ ‫ب�ه‌رخ��ۆدان��ی گه‌لی رۆژه �ه‌اڵت��ی ک��وردس��ت��ان و‬ ‫پ���ارت���ی ژی���ان���ی ئ������ازادی ک��وردس��ت��ان��ی��ش‬ ‫راده‌وه‌ستین‪.‬‬


‫وتار‬

‫ژماره ‪~ | Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫‪21‬‬

‫خۆبەڕێوەبەری سیستەمێکی خۆبەڕێوەبەری راسته‌وخۆ‬ ‫یان دیموکراسی راسته‌وخۆی کۆمه‌ڵگایه‌‬ ‫ب�ه‌پ��ێ��ی ن��ۆرم �ه‌ک��ان��ی ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی �ه‌ک��گ��رت��ووک��ان و‬ ‫رێککه‌وتننام‌ه نێوده‌وڵه‌تیه‌کان‪ ،‬مافی چاره‌ی‬ ‫خۆنووسین یه‌کێک‌ه له‌ماف‌ه ره‌وا و بنه‌ڕه‌تیه‌کانی‬ ‫گ����ه‌الن و ن���ه‌ت���ه‌وه‌ک���ان و م��اف��ێ��ک��ی پێویستی‬ ‫به‌گه‌لبوون و به‌نه‌ته‌وه‌بوونه‌‪ .‬به‌درێژایی سه‌ده‌ی‬ ‫بیسته‌م خه‌بات و تێکۆشانێکی به‌رفراوانی گه‌الن‬ ‫له‌پێناو ده‌سته‌به‌رکردنی ئ �ه‌و ماف‌ه بەڕێوه‌براو‬ ‫له‌میانه‌ی تئورییه‌کانی شه‌ڕی رزگاری نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫ــ نیشتیمانی و پره‌نسیپه‌کانی ویلسۆن چه‌ندین‬ ‫ده‌وڵه‌ت ــ نه‌ته‌وه‌ی نوێ ئاواکران‪ .‬واتا به‌گوێره‌ی‬ ‫فه‌رهه‌نگی سیاسی باو و زاڵ‪ ،‬مافی چاره‌ی‬ ‫خۆنووسین ته‌نیا و ته‌نیا وه‌کو ئاواکردنی ده‌وڵه‌ت ــ‬ ‫نه‌ته‌و‌ه پێناسه‌کرا و هه‌موو نه‌ته‌و‌ه و گه‌لێکی بێ‬ ‫ده‌وڵه‌تیش بچوک بینراو‌ه و به‌چاوێکی بچوک‬ ‫سه‌یر(ته‌ماشا) کراوه‌‪.‬‬ ‫به‌واتایێکیتر ده‌ستنیشانکردنی مافی چاره‌نووس‬ ‫و تێکۆشانی گ �ه‌الن له‌چوارچێوه‌ی دونیابینی‬ ‫ده‌وڵه‌تگه‌رایی ــ ده‌سه‌اڵتخوازی تاوتوێ کراوه‌‪ .‬که‌‬ ‫چی له‌راستیدا هه‌ر قه‌واره‌ی ده‌وڵه‌ت ــ نه‌ته‌و‌ه بوو‌ه‬ ‫ک‌ه به‌درێژایی سه‌ده‌ی بیسته‌م ئامراز و ئامێری‬ ‫ژینۆساید‪ ،‬کۆمه‌ڵکوژی‪ ،‬سه‌رکوتکردن‪ ،‬نکۆڵی‪،‬‬ ‫ئاسیمیالسیۆن و قڕکردن ب��ووه‌ـ؛ چونک‌ه له‌سه‌ر‬ ‫بنه‌مای نه‌ته‌وه‌ی هه‌مۆژه‌ن (یه‌ک نه‌ته‌وه‌‪ ،‬یه‌ک‬ ‫واڵت‪ ،‬یه‌ک زمان‪ ،‬یه‌ک که‌لتور‪ ،‬یه‌ک ئااڵ‬ ‫و یه‌ک ده‌وڵ���ه‌ت) ئ��اواک��راوه‌‪ .‬ئه‌مه‌شیان واتای‬ ‫نه‌هێشتنی هه‌مه‌ره‌نگی و زاڵکردنی یه‌کڕه‌نگییه‌‪.‬‬ ‫ئه‌م چه‌مک و دونیابینیه‌ش س�ه‌ده‌ی بیسته‌می‬ ‫خه‌ڵتانی خوێن کردوو‌ه و چه‌ندین شه‌ڕی جیهانی‬ ‫و هه‌رێمی و نێوخۆیی لێکه‌وته‌وه‌‪.‬‬ ‫گه‌لی کوردیش ک‌ه له‌ده‌رئه‌نجامی شه‌ڕه‌کانی‬ ‫دابه‌شکردنی جیهان و هه‌ژمونگه‌رایی وه‌ک خاک‬ ‫و گه‌ل به‌سه‌ر چه‌ندین ده‌وڵه‌تی ت��ازه‌دام �ه‌زراودا‬ ‫دابه‌شکرا و به‌درێژایی سه‌ده‌ی رابردوو سیاسه‌تی‬ ‫نکۆڵی و قڕ کردنی ب �ه‌س �ه‌ردا پ �ه‌ی��ڕه‌وک��راو‌ه و‬ ‫به‌رده‌وام هێز‌ه هه‌ژمونگه‌را جیهانیه‌کان خواستویان ‌ه‬ ‫وه‌ک����و ک��ارت��ێ��ک��ی ف��ش��ار ب���ۆ ب�ه‌ده‌س��ت��ه��ێ��ن��ان��ی‬ ‫ب�ه‌رژه‌وه‌ن��دی��ی�ه‌ه�ه‌م�ه‌الی�ه‌ن�ه‌ک��ان��ی��ان ل�ه‌ن��اوچ�ه‌ک�ه‌دا‬ ‫بیقۆزنه‌و‌ه و به‌کاری بێنن‪.‬‬ ‫ئ �ه‌م��ڕۆ ن��ه‌ت��ه‌وه‌ی ک���ورد گ �ه‌وره‌ت��ری��ن ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی‬ ‫جیهان‌ه ک‌ه ن�ه‌ک ته‌نیا خ��اوه‌ن ده‌وڵ�ه‌ت��ی خۆی‬ ‫نییه‌؛ به‌ڵکو هیچ ج��ۆر‌ه ستاتۆ و پێگه‌یه‌کی‬ ‫سیاسی پێ ره‌وا نه‌بینراو‌ه و واڵتانی ناوچه‌ک ‌ه‬ ‫ل�ه‌دۆخ��ێ��ک��دان ک���ه‌دووچ���اری نه‌خۆشی ده‌رون���ی‬ ‫کۆردۆ فۆبی(سه‌ندرۆمی کورد) بوونه‌‪.‬‬ ‫ل�ه‌رۆژی ئه‌مڕۆماندا بزوتنه‌وه‌یه‌کی به‌رفراوانی‬

‫“‬

‫له‌ناو سیستەمی‬ ‫کۆنفیدرالیزمی‬ ‫دیموکراتیدا خۆسه‌ری‬ ‫دیموکراتیش مانای‬ ‫دیارکردنی ستاتۆی‬ ‫کوردانه‌ له‌چوارچێوه‌ی‬ ‫ده‌وڵه‌ت ــ واڵت ‌ه‬ ‫ده‌سه‌اڵتداره‌کانی‬ ‫سه‌ر کوردستان؛‬ ‫خۆسه‌ری دیموکراتی‬ ‫چوارچێوه‌ی یاسا و‬ ‫رایه‌له‌ی نێوان ده‌وڵه‌ت ‌ه‬ ‫ده‌سه‌اڵتداره‌کان و‬ ‫گه‌لی کوردستان‬ ‫ده‌ستنیشان ده‌کات‪.‬‬ ‫به‌ر له‌هه‌موو شتێک‬ ‫خۆسه‌ری دیموکراتی‬ ‫مانای ره‌تکردنه‌وه‌ی‬ ‫یه‌کیه‌تی زۆره‌ ملێیانه‌یه‌‬

‫“‬

‫واحید رۆژهه‌اڵتی‬

‫گه‌الن له‌باکووری ئه‌فریقیا و رۆژهه‌اڵتی ناوین‬ ‫ده‌ستیپێکردو‌ه و چ�ه‌ن��د‌ه ده‌چ��ێ��ت په‌ره‌ده‌ستێنێت‬ ‫و گۆرانکاری به‌رچاوی له‌گه‌ل خۆیدا هێناوه‌‬ ‫و وه‌ک پێشبینیش (گۆمان)ده‌کرێت له‌وانه‌ی ‌ه‬ ‫چه‌ندین واڵتی دیکه‌ش بگرێته‌و‌ه و تاج و ته‌ختی‬ ‫چه‌ندین رژێمی دیکه‌ی دیکتاتۆر و تۆتالیتار‬ ‫بروخێنێت‪.‬‬

‫به‌پێی ئ �ه‌و گ��ۆران��ک��اری��ان�ه‌ی ل �ه‌ئ��ارادای �ه‌‪ ،‬هه‌ر‬ ‫وه‌ک���و س �ه‌ره‌ت��ای س���ه‌ده‌ی راب�����ردوو‪ ،‬س�ه‌رل�ه‌ن��وێ‬ ‫دارشتنه‌وه‌ی نه‌خشه‌ی ناوچه‌که‌مان و شێوه‌پێدانی‬ ‫سیستەمه‌ده‌سه‌اڵتدار و ستاتۆکانیان له‌ئارادایه‌‪.‬‬ ‫ل���ه‌وه‌ه���ا دۆخ��ێ��ک��دا س���ه‌رج���ه‌م ه��ێ��زه‌ج��ی��ه��ان��ی و‬ ‫هه‌رێمیه‌کان له‌پێی جێگیرکردنی شوێن پێی‬ ‫خۆیاندان و هه‌وڵده‌ده‌ن مۆرکی خۆیان له‌نه‌خش ‌ه‬ ‫و شێو‌ه نوێیه‌که‌ی ناوچه‌که‌مان بده‌ن‪ .‬له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫ئ �ه‌وه‌ش��دا گه‌لی ک���ورد ل���ه‌دوو الی �ه‌ن �ه‌و‌ه هه‌وڵی‬ ‫واڵمدانه‌وه‌ی ئه‌و ره‌وش‌ه ده‌دات و خوازیار‌ه ببێته‌‬ ‫خاوه‌ن ستاتۆیه‌ک؛ چونک‌ه سه‌رجه‌م هێز و الیه‌ن ‌ه‬ ‫سیاسیه‌کانی کوردستان و گه‌لی کوردستان بۆ‬ ‫خۆشی‪ ،‬ئاگاداری ئه‌و راستیه‌ن ک‌ه جارێکی دیک ‌ه‬ ‫ده‌رفه‌تی مێژووییمان بۆ ره‌خساو‌ه و له‌ده‌ستدانی ئه‌و‬ ‫ده‌رفه‌ته‌ش مانای له‌ده‌ستدانی داهاتووی ده‌یان و‬ ‫ته‌نانه‌ت سه‌دان ساڵه‌ی کوردستانه‌‪.‬‬ ‫له‌سه‌ره‌تای س�ه‌ده‌ی (‪)21‬دا ئاستی تێکۆشانی‬ ‫بزاڤی ئازادیخوازی گه‌لی کوردستان به‌قۆناخێک‬ ‫گه‌یشتوو‌ه ک‌ه دۆزی ره‌وای ک��وردی به‌ته‌واوی‬ ‫جیهان ناساندوه‌‪ ،‬سیاسه‌تی نکۆڵی و قڕکردنی‬ ‫مایه‌پوچ کردوو‌ه ک‌ه به‌درێژایی سه‌ده‌ی بیسته‌م‬ ‫په‌یڕه‌و ک��راوه‌‪ ،‬چاره‌سه‌رکردنی دۆزی کوردی‬ ‫کردوو‌ه به‌واقعێک و به‌ته‌واوی جیهانی نیشانداو‌ه‬ ‫ک‌ه له‌م‌ه ب �ه‌دواو‌ه ک��وردان دۆخ��ی بێ ستاتۆیی‬ ‫په‌سه‌ند ناکه‌ن‪.‬‬ ‫ه���ه‌ر وه‌ک����و پێشتریش ئ��ام��اژه‌م��ان پ��ێ��ک��رد بۆ‬ ‫به‌دیهێنانی ئه‌م ستاتۆیه‌ش دوو ج��ۆر‌ه لێگه‌رین‬ ‫ی��ان ب���ژار جێگای ب��اس �ه‌‪ .‬ی�ه‌ک�ه‌م��ی��ان‪ :‬ب��ژاری‬ ‫ده‌وڵه‌تگه‌رایی و ده‌سه‌اڵتخوازیی‌ه ک‌ه له‌ده‌رئه‌نجامی‬ ‫رووخاندنی رژێمی س �ه‌ددام له‌الیه‌ن ئه‌مه‌ریکاو‌ه‬ ‫زه‌مینه‌سازی بۆ کراوه‌و تا راده‌یه‌ک(ئاستێک)(‬ ‫به‌شێوه‌یێکی راسته‌وخۆ یان ناراسته‌وخۆ ) له‌الیه‌ن‬ ‫هێز‌ه هه‌ژمونگه‌راکانی جیهان و هێزی سه‌رمایه‌ی‬ ‫جیهانگیرییه‌و‌ه و چین‌ه سه‌رده‌سته‌کانی کۆمه‌ڵگاو‌ه‬ ‫پشتگیری ل��ێ��ده‌ک��رێ��ت؛ ک �‌ه ئ �ه‌م �‌ه بابه‌تێکی‬ ‫سه‌ربه‌خۆی‌ه و نامه‌وێت ل��ێ��ره‌دا زیاتر ئاماژه‌ی‬ ‫پێبکه‌م‪ .‬چونک‌ه ب��ژاری ئ�ه‌م بابه‌ته‌مان ب��ژاری‬ ‫دووه‌م���‌ه ک‌ه خ��ۆی له‌خۆسه‌ری دیموکراتیانه‌دا‬ ‫ده‌بینێته‌وه‌‪.‬‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی ئازادیخوازی گه‌لی کوردستان له‌م‬ ‫سااڵنه‌ی دوواییدا گۆرانکارییه‌کی ریشه‌یی و‬ ‫دونیابینی به‌خۆیه‌و‌ه بینی و له‌م چوارچێوه‌یه‌شدا‬ ‫ل�ه‌پ��اڵ گ��ۆران��ک��اری ستراتیژی و تاکتیکی‪،‬‬ ‫نوێبوونه‌وه‌ی ئایدئۆلۆژیکی گرنگیشی له‌خۆیدا‬ ‫به‌رجه‌ست‌ه کرد‪ .‬به‌ر له‌هه‌موو شتێک خۆی له‌و‬ ‫جیهانبینی‌ه داماڵی ک‌ه له‌ته‌وه‌ره‌ی شارستانیگه‌رایی‬ ‫ــ ده‌وڵه‌تگه‌رایی ــ ده‌سه‌اڵتخوازیدا ده‌خولێته‌وه‌‪Û.‬‬


‫~|‬

‫‪22‬‬ ‫ل���ه‌م چ��وارچ��ێ��وه‌ی �ه‌ش��دا راڤ �ه‌ی��ێ��ک��ی ن��وێ��ی بۆ‬ ‫چه‌مکی مافی چ��اره‌ی خۆنووسین کرد ک ‌ه‬ ‫به‌درێژایی س �ه‌ده‌ی راب���ردوو به‌پێ فه‌رهه‌نگی‬ ‫سیاسی باو وه‌کو ئاوا کردنی ده‌وڵه‌ت ــ نه‌ته‌و‌ه‬ ‫بینراوه‌‪ .‬له‌جیاتی ئه‌و سیستەمێکی کۆمیناڵی‬ ‫دیموکراتی گ�ه‌اڵل�ه‌ک��رد ک�‌ه به‌کۆنفیدراڵی‬ ‫دیموکراتیش ناو ده‌برێت‪ .‬وه‌ک ده‌زانرێت ئه‌م‬ ‫سیستەم‌ه ن‌ه ده‌وڵه‌ت‌ه و ن‌ه ئاڵته‌رناتیڤی ده‌وڵه‌تیشه‌؛‬ ‫به‌ڵکو سیستەمێکی دیموکراتی کۆمه‌ڵگای‌ه ک ‌ه‬ ‫رێکخسته‌کردنی گه‌ل له‌خواره‌و‌ه بۆ سه‌ره‌و‌ه په‌ر‌ه‬ ‫پێده‌دات و له‌رێگای کۆمین و ئه‌نجوومه‌نه‌کانی‬ ‫گه‌ل(گوند‪ ،‬گ �ه‌ره‌ک‪ ،‬ش��اره‌دێ‪ ،‬شارۆچک‌ه و‬ ‫شار) دیموکراسی راسته‌وخۆ په‌یره‌و ده‌کات‪ .‬واتا‬ ‫گه‌ل خ��ۆی‪ ،‬خۆی بەڕێو‌ه ده‌ب��ات‪ ،‬نه‌ک گه‌ل‬ ‫ببێت به‌ئۆبژه‌یه‌کی بەڕێوه‌براو و که‌سانێک یان‬ ‫توێژێکی تایبه‌تی ده‌سه‌اڵتدار بەڕێوه‌ی ببه‌ن‪.‬‬ ‫دی��ار‌ه جیاوازی نێوان خۆسه‌ری دیموکراتیانه‌‬ ‫و ئ���ه‌و م��ۆدێ�لان �ه‌ی ک �‌ه پ��ش��ت به‌زیهنیه‌تی‬

‫“‬

‫ئه‌م سیستەم ‌ه ن ‌ه ده‌وڵه‌ت ‌ه و‬ ‫ن ‌ه ئاڵته‌رناتیڤی ده‌وڵه‌تیشه‌؛‬ ‫به‌ڵکو سیستەمێکی‬ ‫دیموکراتی کۆمه‌ڵگای ‌ه‬ ‫ک ‌ه رێکخسته‌کردنی گه‌ل‬ ‫له‌خواره‌و ‌ه بۆ سه‌ره‌و ‌ه‬ ‫په‌ر ‌ه پێده‌دات و له‌رێگای‬ ‫کۆمین و ئه‌نجوومه‌نه‌کانی‬ ‫گه‌ل(گوند‪ ،‬گه‌ره‌ک‪،‬‬ ‫شاره‌دێ‪ ،‬شارۆچک ‌ه و شار)‬ ‫دیموکراسی راسته‌وخۆ‬ ‫په‌یره‌و ده‌کات‪ .‬واتا‬ ‫گه‌ل خۆی‪ ،‬خۆی بەڕێوه‌‬ ‫ده‌بات‪ ،‬نه‌ک گه‌ل ببێت‬ ‫به‌ئۆبژه‌یه‌کی بەڕێوه‌براو و‬ ‫که‌سانێک یان توێژێکی‬ ‫تایبه‌تی ده‌سه‌اڵتدار بەڕێوه‌ی‬ ‫ببه‌ن‬

‫ژماره ‪Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫ده‌س �ه‌اڵت��گ �ه‌رای��ی ـ��ـ ده‌وڵ �ه‌ت��گ �ه‌رای��ی ده‌به‌ستن‬ ‫باش راڤ‌ه بکرێت‪ .‬تایبه‌تمه‌ندی ئه‌و مۆدێالن ‌ه‬ ‫به‌کورتی ئ�ه‌م��ان�ه‌ن؛ سیستەمی ب��ەڕێ��وه‌ب�ه‌ری‬ ‫ن��وێ��ن�ه‌رای�ه‌ت��ی زۆری��ن��ه‌ی کۆمه‌ڵگا ن��اک��ات‪،‬‬ ‫سیستەمێک‌ه ک‌ه توێژێکی تایبه‌ت به‌زیهنیه‌تی‬ ‫ده‌سه‌اڵتگه‌رایی ده‌ست به‌سه‌ر میکانیزمه‌کاندا‬ ‫ده‌گرن و حوکمڕانی له‌سه‌ر کۆمه‌ڵگا ده‌که‌ن‪،‬‬ ‫کۆمه‌ڵگا له‌سیستمی ده‌سه‌اڵتگه‌راییدا ئۆبژه‌یه‌‪،‬‬ ‫ب��ەڕێ��و‌ه ده‌ب���رێ و ل�ه‌راس��ت��ی��دا ق���ۆرخ ده‌ک��رێ��ت‪،‬‬ ‫ده‌وڵ �ه‌ت و ده‌س �ه‌اڵت به‌تۆکمه‌ترین شێو‌ه خۆیان‬ ‫رێکده‌خه‌ن و به‌ئیمکان و به‌هێزن و له‌به‌رامبه‌ریشدا‬ ‫کۆمه‌ڵگا په‌رته‌وازه‌‪ ،‬بێ رێکخستن و له‌ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫میکانیزمه‌کانی بەڕێوه‌به‌ری ده‌هێڵدرێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌سیستمی خۆبەڕێوەبەری دیموکراتیدا؛ سه‌ره‌تا‬ ‫ب��ەڕێ��وه‌ب�ه‌ری ده‌س�ه‌اڵت��گ�ه‌را و حوکمڕان نییه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵکو خۆی له‌و زیهنیه‌ت‌ه داماڵیوه‌و به‌په‌ره‌پێدانی‬ ‫وشیاری دیموکراتیان‌ه و نه‌ته‌وه‌یی له‌فراوانترین‬ ‫رێ��ژه‌دا کۆمه‌ڵگا به‌رێکخستن ده‌ک��ات و گه‌ل‬ ‫له‌هه‌موو میکانیزمه‌کانی بەڕێوه‌به‌ریدا خاوه‌ن‬ ‫بریار و چاودێریه‌‪ .‬سیستەمێکی خۆبەڕێوەبەری‬ ‫راس��ت �ه‌وخ��ۆ ی���ان دی��م��وک��راس��ی راس��ت �ه‌وخ��ۆی‬ ‫کۆمه‌ڵگایه‌‪ ،‬کۆمه‌ڵگا خ��ۆی‪ ،‬خ��ۆی بەڕێو‌ه‬ ‫ده‌بات و ئۆبژه‌یه‌ک نیی‌ه ک‌ه توێژێکی تایبه‌ت‬ ‫بەڕێوه‌ی ببه‌ن و حوکمڕانی له‌سه‌ر بکه‌ن‪.‬‬ ‫له‌ناو سیستەمی کۆنفیدرالیزمی دیموکراتیدا‬ ‫خ��ۆس �ه‌ری دیموکراتیش م��ان��ای دی��ارک��ردن��ی‬ ‫ستاتۆی کوردان‌ه له‌چوارچێوه‌ی ده‌وڵه‌ت ــ واڵته‌‬ ‫ده‌سه‌اڵتداره‌کانی س�ه‌ر کوردستان؛ خۆسه‌ری‬ ‫دیموکراتی چوارچێوه‌ی یاسا و رایه‌له‌ی نێوان‬ ‫ده‌وڵ�ه‌ت�‌ه ده‌س �ه‌اڵت��داره‌ک��ان و گه‌لی کوردستان‬ ‫ده‌ستنیشان ده‌کات‪ .‬به‌ر له‌هه‌موو شتێک خۆسه‌ری‬ ‫دیموکراتی مانای ره‌تکردنه‌وه‌ی یه‌کیه‌تی زۆر‌ه‬ ‫ملێیانه‌یه‌؛ چونک‌ه ماهیه‌تی پێوه‌ندی سه‌پێنراو‬ ‫به‌سه‌ر کورداندا نه‌ک هه‌ر ته‌نیا کوردانی به‌پل ‌ه‬ ‫دوو یان پل‌ه سێ بینیووه‌‪ ،‬به‌ڵکو نکۆڵی لێکردون‬ ‫و له‌باشترین دۆخیشدا کوردانیان وه‌ک کویل‌ه و‬ ‫خزمه‌تکاری خۆیان بینیوه‌‪ .‬واتا ئه‌و پێوه‌ندییه‌ی‬ ‫له‌سایه‌ی یه‌کیه‌تی زۆره‌ملێدا سه‌پێنراوه‌‪ ،‬پێوه‌ندی‬ ‫نێوان نه‌ته‌وه‌ی سه‌رده‌ست ــ نه‌ته‌وه‌ی ژێرده‌ست‪،‬‬ ‫واڵت��ی داگیرکه‌ر ــ واڵت��ی داگیرکراو ب��ووه‌‪.‬‬ ‫بۆیه‌خۆسه‌ری دیموکراتی ره‌ت��ک��ردن�ه‌وه‌ی ئه‌و‬ ‫دۆخه‌ی‌ه و جێگیرکردنی یه‌کیه‌تی ئازادانه‌ی‬ ‫نێوان گه‌لی کوردستان و نه‌ته‌و‌ه سه‌رده‌سته‌کان (‬ ‫کورد ــ تورک ) به‌بنه‌ما ده‌گرێت‪ ،‬ک‌ه هه‌ردووال‬ ‫دان به‌ناسنامه‌‪ ،‬ماف و ئازادییه‌کانی یه‌کتردا‬ ‫ده‌نێن و رێز له‌یه‌کتر ده‌گرن‪ .‬زمان و که‌لتوری‬ ‫ی�ه‌ک��دی وه‌ک ه�ه‌م�ه‌ره‌ن��گ��ی و ده‌وڵ�ه‌م�ه‌ن��دی‬ ‫ده‌نرخێنن‪ .‬وات��ا خۆسه‌ری دیموکراتی مانای‬ ‫جیابونه‌و‌ه و دابڕاندنی کوردستان نیی‌ه له‌تورکیا‪،‬‬ ‫ی��ان ده‌وڵ�ه‌ت��ێ��ک��ی ت��ر؛ به‌ڵکو ل�ه‌چ��وارچ��ێ��وه‌ی‬ ‫یه‌کیه‌تی دیموکراتیان‌ه و سنور‌ه سیاسیه‌کانی‬ ‫ئێستا چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌ی کورد به‌بنه‌ما‬ ‫ده‌گرێت‪ ،‬تورکیا و ‪ ...‬کوردستانیش به‌واڵتی‬

‫وتار‬ ‫هاوبه‌شی ته‌واوی گه‌النی تورکیا داده‌نێت‪.‬‬ ‫بێگومان راگه‌یاندنی خۆسه‌ری دیموکراتیان ‌ه‬ ‫له‌چوارچێوه‌ی نێوان گه‌لی کوردستان و ده‌وڵه‌تی‬ ‫تورک رێگای ئاسایی‌ه و له‌الیه‌ن بزووتنه‌وه‌ی‬ ‫ئ��ازادی��خ��وازی گ�ه‌ل��ی ک��وردس��ت��ان �ه‌و‌ه به‌بنه‌ما‬ ‫ده‌گیردرێت ک‌ه له‌چوارچێوه‌ی ئه‌م رێککه‌وتنه‌دا‬ ‫ناسنامه‌‪ ،‬مافی که‌لتوری‪ ،‬مافی دیموکراتی‬ ‫ــ سیاسی و ئازادییه‌کانی گه‌لی کوردستان‬ ‫ل�ه‌ده‌س��ت��وردا گه‌رنتی ده‌ک��رێ��ت‪ .‬ب �ه‌اڵم به‌هۆی‬ ‫که‌لله‌ڕه‌قی و زیهنیه‌تی کالسیکی ده‌وڵه‌تی‬ ‫ت���ورک و ح��ک��وم�ه‌ت��ی ئ��اک �ه‌پ �ه‌‪ ،‬تائێستاک ‌ه‬ ‫ب��ژاری رێگه‌چاره‌ی دیموکراتی و رێککه‌وتن‬ ‫فه‌رامۆشکراو‌ه و له‌جیاتی ئه‌و‌ه داکۆکی له‌سه‌ر‬ ‫قڕکردنی سیاسی و ئاسیمیالسیۆنی که‌لتوری‬ ‫کراوه‌ته‌و‌ه و شێوازێکی نوێی نکۆڵی و قڕکردنی‬ ‫کوردانیان خستوه‌ت‌ه گه‌ڕ‪ .‬هه‌ر بۆیه‌ش نزیکه‌ی‬ ‫دوو سال‌ه گه‌لی ک��ورد له‌باکوری کوردستان‬ ‫خ��ۆس��ه‌ری دی��م��وک��رات��ی خ��س��ت��وه‌ت�‌ه رۆژه‌ڤ����ه‌و‌ه‬ ‫و له‌چه‌ندین ب��ۆن�ه‌ی ج��ی��اوازدا رای��گ�ه‌ی��ان��دوه‌‪.‬‬ ‫له‌حاله‌تێکدا ده‌وڵ�ه‌ت��ی ت��ورک به‌رێگه‌چاره‌ی‬ ‫دیموکراتیانه‌و داننان به‌خۆسه‌ری دیموکراتی‬ ‫ئاماد‌ه نه‌بێت ئه‌وا یه‌کالیه‌ن‌ه خۆسه‌ری دیموکراتی‬ ‫راده‌گ �ه‌ی��ێ��ن��ن و ب �ه‌م��ج��ۆر‌ه ک��ۆت��ای��ی ب�ه‌دۆخ��ی‬ ‫ناچاره‌سه‌ری دێنن و چاره‌سه‌ری دیموکراتیان ‌ه‬ ‫به‌سه‌ر ده‌وڵه‌تی تورکدا ده‌سه‌پێنن‪ .‬هه‌ر وه‌کو‬ ‫له‌رێفراندۆمی (‪)12‬ێ ئه‌یلولی (‪)2010‬دا‬ ‫بینیمان‪ ،‬له‌هه‌ڵبژاردنه‌کانی (‪)12‬ێ حوزه‌یرانی‬ ‫(‪)2011‬شدا گه‌لی کورد بریاری خۆی له‌باره‌ی‬ ‫خۆسه‌ری دیموکراتیکی داوه‌‪ .‬بۆ فه‌رمیکردنی‬ ‫ئه‌و داوا ره‌وایه‌ی گه‌لی کوردستانیش کۆنگره‌ی‬ ‫کۆمه‌ڵگای دیموکراتیک (ک‌ه کۆی رێکخراو‌ه‬ ‫سیاسی و مه‌ده‌نییه‌کانی باکوری کوردستان‬ ‫له‌خۆ ده‌گرێت و نوێنه‌رایه‌تی گه‌لی کوردستان‬ ‫ده‌ک����ات) ل�����ه‌(‪)14‬ێ ت �ه‌م��م��وزی (‪)2011‬دا‬ ‫به‌فه‌رمی خۆسه‌ری دیموکراتیانه‌ی راگه‌یاند و‬ ‫کۆماجڤاکێن کوردستانیش پشتگیری لێکرد و‬ ‫ئاماده‌یی خۆی بۆ جێبه‌جێکردنی ئه‌و ئه‌رکان ‌ه‬ ‫نیشاندا ک‌ه له‌مباره‌یه‌و‌ه ده‌که‌وێت‌ه سه‌رشانی‪.‬‬ ‫بێگومان ئ �ه‌م راگه‌یاندن‌ه به‌مانای کۆتایی‬ ‫پێهێنانی بنبه‌ستبوون و دۆخ��ی بێچاره‌سه‌ری‬ ‫ک��ێ��ش�ه‌ی ک���ورد دێ���ت ک �‌ه ل��ه‌الی��ه‌ن ده‌وڵ �ه‌ت��ی‬ ‫تورکیادا سه‌پێنراوه‌‪ .‬له‌حاله‌تێکدا ک‌ه هێرش‬ ‫نه‌کات‌ه سه‌ر ئه‌و داخوازییه‌ی کوردان و ئاواکردن‬ ‫و په‌یره‌وکردنی ره‌هه‌ند‌ه جیاوازه‌کانی به‌ربه‌ست‬ ‫نه‌کات و له‌کۆتاییشدا دان��ی پێدا بنێت‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫چاره‌سه‌رکردنێکی ریشه‌یی کێشه‌ک‌ه له‌گه‌ل‬ ‫خۆیدا دێنێت؛ ب �ه‌اڵم ئه‌گه‌ر ده‌وڵ�ه‌ت��ی تورک‬ ‫داکۆکی له‌سه‌ر سیاسه‌تی کالسێکی خۆی‬ ‫بکات و له‌میانه‌ی چه‌مکی نکۆڵی و قڕ‬ ‫کردن هێرش بکات‌ه سه‌ر خۆسه‌ری دیموکراتیانه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وا گرژی‪ ،‬ئاڵۆزی‪ ،‬شه‌ڕ و پێکدادان له‌گه‌ل‬ ‫خۆیدا دێنێت‪ .‬بێگومان هه‌رچه‌ند‌ه بزووتنه‌وه‌ی‬ ‫ئازادیخوازی گه‌لی کوردستان الیه‌نگری ئاشتی‬

‫“‬


‫و رێگه‌چاره‌سه‌ری دیموکراتیانه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌وه‌ها‬ ‫دۆخێکدا ناچار ده‌بێت له‌چوارچێوه‌ی به‌رگری‬ ‫ره‌وادا پارێزگاری له‌ماف و داواکارییه‌کانی گه‌لی‬ ‫کوردستان بکات‪.‬‬ ‫راگه‌یاندنی خۆسه‌ری دیموکراتیان‌ه له‌کاتێکدای ‌ه‬ ‫ک‌ه هه‌لومه‌رجی نێوده‌وڵه‌تی و ناوچه‌که‌مان و‬ ‫کوردستان له‌هه‌موو الیه‌نێکه‌و‌ه له‌باره‌و خۆسه‌ری‬ ‫دیموکراتیانه‌ی کردوو‌ه ب‌ه پێویستیه‌کی مێژوویی‬ ‫و هه‌نۆکه‌یی‪ .‬چونک‌ه ناشێت به‌بێ چاره‌سه‌رکردنی‬ ‫کێشه‌ی کورد و گه‌یشتنی کوردان به‌ستاتۆیه‌ک‬ ‫کێشه‌کانی خۆرهه‌اڵتی ناوین چاره‌سه‌ر بێت و‬ ‫خۆرهه‌اڵتی ناوینێکی دیموکراتی بێت‌ه ئ��اراوه‌‪.‬‬ ‫کێشه‌ی ک��ورد دۆزێک‌ه چاره‌نووسی ه�ه‌ر سێ‬ ‫نه‌ته‌و‌ه گه‌وره‌کانی ئه‌م هه‌رێمه‌(فارس‪ ،‬تورک و‬ ‫ع�ه‌ره‌ب) دیاری ده‌ک��ات‪ .‬کوردی ئ��ازاد‪ ،‬مانای‬ ‫تورکی ئازاد و عه‌ره‌بی ئازاد و فارسی ئازادیش‬ ‫ده‌به‌خشێت‪ .‬چ��اره‌س �ه‌ر ک��ردن��ی کێشه‌ی ک��ورد‬ ‫زیندوکردنه‌وه‌ی گه‌ل‌ه دێرینه‌کانی دیکه‌(ئه‌رمه‌ن‪،‬‬ ‫ئاشوری‪ ،‬سوریانی و‪ )...‬خۆرهه‌اڵتی ناوینیش‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ل خ��ۆی��دا دێ��ن��ێ��ت‪ .‬ب �ه‌م��ج��ۆره‌ش جارێکی‬ ‫دیک‌ه ئه‌م جوگرافیایه‌(میزۆپۆتامیا) به‌پێگه‌ی‬ ‫هه‌مه‌ڕه‌نگی که‌لتوری‪ ،‬ئه‌تنیکی‪ ،‬ئائینی خۆی‬ ‫ده‌گات و شایسته‌ی رابردو‌ه پرشنگداره‌که‌ی خۆی‬ ‫ده‌بێت‪.‬‬ ‫هه‌رچه‌ند‌ه واقیعی دابه‌شکردن و پارچه‌کردنی‬ ‫کوردستان و لکاندنی به‌شه‌کانی به‌ده‌وڵه‌تگه‌لێکی‬ ‫ج��ی��اوازت��ره‌و‌ه هه‌ندێک هه‌لومه‌رجی تایبه‌ت و‬ ‫تایبه‌تمه‌ندیتی بۆ هه‌ر پارچه‌یه‌کی کوردستان‬ ‫هێنابێت‌ه ئاراوه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‌ه هیچ کاریگه‌رییه‌کی‬ ‫ل��ه‌س��ه‌ر ئ���ه‌و راس��ت��ی �‌ه ن��ی��ی�‌ه ک��‌ه چ��اره‌ن��ووس��ی‬ ‫پارچه‌کانی کوردستان گ��رێ��دراوی یه‌کترن و‬ ‫ه �ه‌ر پێشکه‌وتن و گۆرانکارییه‌کی ئه‌رێنی‬ ‫و نه‌رێنی پارچه‌یه‌ک کاریگه‌ری راسته‌وخۆ‬ ‫و ن��اراس��ت �ه‌وخ��ۆی ل �ه‌س �ه‌ر به‌شه‌کانی دیکه‌ی‬ ‫کوردستانیش ده‌بێت‪ .‬به‌تایبه‌تیش کاتێک باکوری‬ ‫کوردستان جێگای باس بێت ئه‌م چه‌سپاندنه‌مان‬ ‫ب��ای�ه‌خ��دارت��ر‌ه و گرینگیه‌که‌شی زی��ات��ر ده‌بێت‪.‬‬ ‫چونک‌ه ده‌وڵه‌تی تورکیای‌ه ک‌ه په‌یمانی لۆزانی(‬ ‫په‌یمانی پارچه‌کردن و دابه‌شکردنی کوردستانی)‬ ‫له‌گه‌ل هێز‌ه هه‌ژمونگه‌راکان مۆر کردوو‌ه و هه‌ر‬ ‫خۆشی ئه‌ندازیار و په‌یره‌وکاری سیاسه‌تی نکۆڵی‬ ‫و قڕکردنی کوردان‌ه و (‪ )80‬ساڵ زیاتر‌ه ئه‌و‬ ‫سیاسه‌ت‌ه بەڕێو‌ه ده‌بات‪ .‬ئه‌مه‌ش جگ‌ه له‌وه‌ی ک ‌ه‬ ‫باکوری کوردستان له‌بواری جوگرافی و رێژه‌ی‬ ‫دانیشتوانیشه‌و‌ه گه‌وره‌ترین پارچه‌ی کوردستان‌ه و‬ ‫دینامیکیه‌تێکی تایبه‌ت به‌خۆی هه‌یه‌‪ .‬هه‌ر بۆی ‌ه‬ ‫جێگیربوون و سه‌رکه‌وتنی خۆسه‌ری دیموکراتیان ‌ه‬ ‫له‌پاڵ کۆتایهێنان به‌سیاسه‌تی نکۆڵی و قڕ‬ ‫کردنی کوردان له‌هه‌مانکاتدا زامنی به‌الوه‌نانی‬ ‫ه �ه‌ڕه‌ش �ه‌ک��ان��ی ده‌وڵ���ه‌ت���ی ت��ورک��ی��ای �‌ه ب��ۆ س�ه‌ر‬ ‫پارچه‌کانی دی��ک�ه‌ی ک��وردس��ت��ان به‌تایبه‌تیش‬ ‫باشوری کوردستان‪ .‬هیچ گومانی تێدا نییه‌‬ ‫تورکیایه‌ک که‌نکۆڵی له‌زیاتر له‌بیست میلیۆن‬

‫کورد بکات‪ ،‬ئاماد‌ه نیی‌ه کوردانی پارچه‌کانی‬ ‫دیک‌ه هه‌رس بکات و دژایه‌تیان نه‌کات‪ .‬هه‌ر وه‌کو‬ ‫له‌واقعیشدا ده‌بینین یه‌کێک له‌به‌ربه‌سته‌کانی‬ ‫مادده‌ی (‪)140‬ێ تایبه‌ت به‌که‌رکوک ده‌وڵه‌تی‬ ‫تورکیایه‌‪ .‬له‌م چوارچێوه‌یه‌شدا پێوه‌ندی ستراتیژی‬ ‫له‌گه‌ل ده‌وڵه‌ت‌ه داگیرکه‌ره‌کانی سه‌ر کوردستان‬ ‫هه‌ی‌ه و تا رۆژی ئه‌مڕۆشمان درێژه‌ی پێده‌دات‪.‬‬ ‫له‌دۆخێکی پێچه‌وانه‌شدا‪ ،‬ده‌وڵه‌تی ت��ورک دان‬ ‫به‌خۆسه‌ری دیموکراتیانه‌دا بنێت و له‌ئه‌و گرێ‬ ‫ده‌رونییه‌ی ببێته‌و‌ه ک‌ه به‌رامبه‌ر به‌کورده‌کان و دۆز‌ه‬ ‫ره‌واکه‌یان دووچاری هاتووه‌‪ .‬واتا دان به‌ناسنامه‌‪،‬‬ ‫م��اف �ه‌ک �ه‌ل��ت��وری و دی��م��وک��رات��ی�ه‌ک��ان��ی گه‌لی‬ ‫ک��ورددا بنێت و ئه‌و ستاتۆیه‌یان په‌سه‌ند بکات‬ ‫و له‌چوارچێوه‌ی یه‌کیه‌تی ئ��ازاددا پێکه‌وه‌ژیانی‬ ‫برایان‌ه هه‌ڵبژێرێت‪ ،‬ئ�ه‌وا له‌الیه‌ک په‌یوه‌ندی و‬ ‫رێککه‌وتنه‌کانی له‌گه‌ل رژێم‌ه ده‌سه‌اڵتداره‌کانی‬ ‫دی��ک�ه‌ی س �ه‌ر ک��وردس��ت��ان کۆتایی پێدێت ک ‌ه‬ ‫ل�ه‌چ��وارچ��ێ��وه‌ی دژای �ه‌ت��ی ک���وردان به‌ستویانه‌‪،‬‬ ‫له‌الیه‌کیتریش په‌یوه‌ندییه‌کانی له‌گه‌ل کوردانی‬ ‫به‌شه‌کانی دیک‌ه ئاسای ده‌بێته‌و‌ه و نیازخراپی‬ ‫و پێالنگێریش به‌رته‌ره‌ف(به‌الو‌ه ده‌ندرێت) ده‌بێت‪.‬‬ ‫له‌و چوارچێوه‌یه‌شدا ده‌بینین که‌نیشاندانی ئیراده‌ی‬ ‫خۆسه‌ری دیموکراتیان‌ه له‌باکوری کوردستان‬ ‫ک��اراک��ت�ه‌رێ��ک��ی ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی��ی و س �ه‌رت��اس �ه‌ری و‬ ‫کوردستانی هه‌ی‌ه و چاره‌سه‌رکردنی دۆزی کورد‬ ‫له‌باکور‪ ،‬چاره‌سه‌ری کێشه‌ی کورد له‌پارچه‌کانی‬ ‫دیک‌ه له‌گه‌ل خۆیدا دێنێت‪ .‬ئه‌وه‌ش زه‌مینه‌سازییه‌کی‬ ‫له‌بار‌ه بۆ زیاتر په‌ره‌پێدانی په‌یوه‌ندی و رێککه‌وتنی‬ ‫نێوان هێز‌ه کوردستانیه‌کان و زیاتر پته‌وبوونی‬ ‫رۆحی یه‌کیه‌تی نه‌ته‌وه‌یی نێوان گه‌لی کوردستان‬ ‫و به‌رجه‌سته‌کردنی له‌چوارچێوه‌ی میکانیزمی‬ ‫نیشتیمانی ـ��ـ ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ی ـ��ـ دیموکراتی ب��دات‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ش کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی ده‌کات‌ه پێویستی و‬ ‫زه‌روره‌تێک‪.‬‬ ‫وه‌ک ده‌زان��رێ��ت جگ ‌ه له‌ئیسرائیل‪ ،‬ده‌وڵ�ه‌ت��ی‬ ‫ت��ورک��ی��ا ل���ه‌رۆژه���ه‌اڵت���ی ن���اوه‌راس���ت���دا ت��اک� ‌ه‬ ‫ده‌وڵه‌تێکه‌ که‌ هاوپه‌یمانی رۆژئاوایه‌(ئه‌مه‌ریکا‬ ‫و ئ��ی��س��رائ��ی��ل)‪ ،‬ئ�ه‌ن��دام��ی ن��ات��ۆی� ‌ه و ه��اوک��ات‬ ‫به‌رئه‌ندامی به‌شداری له‌یه‌کیه‌تی ئه‌وروپایه‌‪.‬‬ ‫له‌م قۆناخه‌ی دواییشدا له‌پرۆسه‌ی سه‌رله‌نوێ‬ ‫داڕشتنه‌وه‌ی رۆژه�ه‌الت��ی ناویندا ئه‌رکی پێ‬ ‫سپێردراوه‌‪ .‬به‌هۆکاری ئه‌و هاوپه‌یمانی ‌ه فراوان ‌ه‬ ‫جیهانیه‌‪ ،‬دژایه‌تی ده‌وڵه‌تی تورک له‌گه‌ل گه‌لی‬ ‫ک��ورد له‌هه‌مانکاتدا دژایه‌تیه‌کی جیهانیش ‌ه‬ ‫و هه‌ڵوێستی هاوپه‌یمانه‌کانیشی به‌نیسبه‌تی‬ ‫پرسی ک��ورد هاوته‌ریبی تورکیایه‌‪ .‬نمونه‌ی‬ ‫ئه‌مه‌ش تێرۆریزه‌کردنی بزووتنه‌وه‌ی ئازادیخوازی‬ ‫گه‌لی کوردستان ‌ه له‌ئاستی جیهانیدا که‌ ئه‌م‬ ‫نمونه‌یه‌ له‌ده‌وڵه‌ت ‌ه سه‌رده‌سته‌کانیتری کوردستان‬ ‫ن��اوه‌ش��ێ��ت�ه‌وه‌‪ .‬ه �ه‌ر ب��ۆی� ‌ه ه �ه‌ر گ��ۆران��ک��اری�ه‌ک‬ ‫له‌ستراتیژی نکۆلی و قڕکردنی گه‌لی کورد‬ ‫له‌تورکیا‪ ،‬ی��ان دانه‌قه‌بوڵکردنی چ��اره‌س �ه‌ری‬ ‫دیموکراتیانه‌ و خۆسه‌ری دیموکراتی له‌تورکیا‪،‬‬

‫“‬

‫وه‌ک ده‌زانرێت جگ ‌ه‬ ‫له‌ئیسرائیل‪ ،‬ده‌وڵه‌تی تورکیا‬ ‫له‌رۆژهه‌اڵتی ناوه‌راستدا تاک ‌ه‬ ‫ده‌وڵه‌تێکه‌ ک ‌ه هاوپه‌یمانی‬ ‫رۆژئاوایه‌(ئه‌مه‌ریکا و‬ ‫ئیسرائیل)‪ ،‬ئه‌ندامی ناتۆی ‌ه‬ ‫و هاوکات به‌رئه‌ندامی‬ ‫به‌شداری له‌یه‌کیه‌تی‬ ‫ئه‌وروپایه‌‪ .‬له‌م قۆناخه‌ی‬ ‫دواییشدا له‌پرۆسه‌ی‬ ‫سه‌رله‌نوێ داڕشتنه‌وه‌ی‬ ‫رۆژهه‌التی ناویندا ئه‌رکی‬ ‫پێ سپێردراوه‌‪ .‬به‌هۆکاری‬ ‫ئه‌و هاوپه‌یمانی ‌ه فراوان ‌ه‬ ‫جیهانیه‌‪ ،‬دژایه‌تی ده‌وڵه‌تی‬ ‫تورک له‌گه‌ل گه‌لی کورد‬ ‫له‌هه‌مانکاتدا دژایه‌تیه‌کی‬ ‫جیهانیش ‌ه و هه‌ڵوێستی‬ ‫هاوپه‌یمانه‌کانیشی‬ ‫به‌نیسبه‌تی پرسی کورد‬ ‫هاوته‌ریبی تورکیایه‌‬

‫“‬

‫وتار‬

‫ژماره ‪~ | Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫‪23‬‬

‫به‌واتای گۆرینی ستراتیژی جیهانی و هه‌رێمی‬ ‫له‌مه‌ڕ پرسی کورد دێت‪ .‬گۆرینی ستراتیژی‬ ‫سیاسی سیستەمی هه‌ژمونگه‌رایی جیهانی‬ ‫له‌مه‌ڕ پرسی کورد له‌رێگای گۆرینی ستراتیژی‬ ‫تورکیاوه‌ تێپه‌رده‌بێت‪.‬‬ ‫هه‌ر وه‌ک��و ئاماژه‌مان پێکرد ب��ژاری خۆسه‌ری‬ ‫دیموکراتی کاراکته‌رێکی ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ی هه‌یه‌و‬ ‫هه‌موو پارچه‌کانی کوردستان پێوه‌ندیدار ده‌کات‪.‬‬ ‫له‌م چوارچێوه‌یه‌شدا بۆ سه‌رکه‌وتنی ئه‌و پرۆسه‌ی ‌ه‬ ‫و قۆناخه‌ م��ێ��ژووی�ه‌ی ل�ه‌ب��اک��وری کوردستان‬ ‫راگ �ه‌ی��ێ��ن��دراو‌ه و هه‌نگاو به‌هه‌نگاو ل�ه‌ب��واری‬ ‫ک��رداری��دا پ �ه‌ر‌ه ده‌ستێنێت‪ ،‬ئه‌رکی ج��ۆراوج��ۆر‬ ‫ده‌خ��ات �ه‌س �ه‌ر پ����ارت‪ ،‬رێکخستن‪ ،‬رێ��ک��خ��راوی‬ ‫مه‌ده‌نی ــ دیموکراتی و هه‌ر تاکێکی کورد‬ ‫و ک��وردس��ت��ان��ی‪ ،‬ل �ه‌چ��وارچ��ێ��وه‌ی ئه‌رکێکی‬ ‫نیشتیمانی و نه‌ته‌وه‌ییدا هه‌موو هێز و توانایه‌کی‬ ‫ب��خ��ات�ه‌‪ ،‬گ �ه‌ڕ ب��ۆ س�ه‌رک�ه‌وت��ن��ی ئ �ه‌و هه‌نگاو‌ه‬ ‫مێژووییه‌‪.‬‬


‫~|‬

‫‪24‬‬

‫ژماره ‪Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫چاوپێکەوتن‬

‫میکانیزمه‌ی کاری شـــــاره‌وانی مه‌خمـــــــ‬ ‫کۆمین و رۆحـــــی بـــــه‌رپــــ‬ ‫ديمانه‪:‬شیالن شاکر‬

‫ک��ام��پ��ی پ �ه‌ن��اب �ه‌ران��ی م �ه‌خ��م��ور یه‌کێکه‌ ل�ه‌و‬ ‫شوێنانه‌ی ک�ه‌ به‌شێکی م �ه‌زن له‌په‌نابه‌رانی‬ ‫ب��اک��وری ک��وردس��ت��ان ل �ه‌وێ��دا نیشته‌جێن‪ .‬ئه‌م‬ ‫په‌نابه‌رانه‌ له‌ئاکامی ش �ه‌ڕه‌ ن��اخ��وازراوه‌ک��ان��ی‬ ‫ئ�ه‌رت�ه‌ش��ی ت��ورک��ی��ا و ک��اوڵ��ک��ردن و م��اڵ��وێ��ران‬ ‫کردنی پێنج هه‌زار گوندی کوردان له‌باکوری‬ ‫کوردستان که‌ له‌نێوان سااڵنی نه‌وه‌ده‌کان له‌گه‌ڵ‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی ئازادیخوازی گه‌لی کورد"په‌که‌که‌"‬ ‫پێکهات‪ ،‬دامه‌زراوه‌ و دانیشتوانی کامپه‌که‌ش‪،‬‬ ‫پێداویستیه‌ ژیانی و رۆژانه‌ییه‌کانیان له‌سه‌ر‬ ‫ده‌س��ت��ی خ��ۆی��ان ب��ەڕێ��وه‌ی داب �ه‌ی��ن ده‌ک��رێ��ت و‬ ‫خۆشیان بەڕێوه‌به‌رایه‌تی خۆیان ده‌که‌ن‪ .‬بۆیه‌ش‬ ‫"رۆژی واڵت" له‌سه‌ر دام����ه‌زراوه‌ی ش��اره‌وان��ی‬ ‫کامپی په‌نابه‌رانی مه‌خمور له‌گه‌ڵ جێگیری‬ ‫س �ه‌رۆک��ی ش��اره‌وان��ی"م�ه‌ح��م��ود م �ه‌ن��اخ" له‌مه‌ڕ‬ ‫ئاشنابوون به‌ کاروباری شاره‌وانی له‌کامپه‌که‌دا‬ ‫و هاوکات‪ ،‬ئاستی پێکهێنانی خزمه‌تگۆزاریه‌‬ ‫سه‌ره‌تاییه‌کانی گه‌ل و ئه‌و گیروگرفتانه‌ی که‌‬ ‫رووبه‌رووی شاره‌وانی ده‌بێـه‌وه‌؛ چاوپێکه‌وتنێکمان‬ ‫سازداوه‌‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ش ده‌قی چاوپێکه‌وتنه‌که‌یه‌تی‪:‬‬ ‫~‪ :‬ده‌کرێت خۆتان بناسێنن؟‬ ‫ به‌ڵێ‪ ،‬ناوم"مه‌حمود مه‌ناخ"ه‌ و به‌ "مه‌حمود‬‫زێوکێ" ناسراوم و ها‌وکار‌و خه‌باتکارى سه‌رۆکى‬ ‫شاره‌‌وانی کامپی په‌نابه‌رانی مه‌خمورم‪.‬‬ ‫~‪ :‬ل���ه‌چ س��اڵ��ێ��ک��دا‪ ،‬ش���اره‌وان���ی‬ ‫له‌که‌مپه‌که‌تاندا‪ ،‬دامه‌زراندووه‌؟‬ ‫ شاره‌‌وانیه‌که‌مان له‌ساڵى (‪ )1995‬دامه‌زرا‌وه‌‪.‬‬‫کاتێک له‌ که‌مپی ئه‌تر‌وش بووین‪ ،‬س�ه‌ره‌ڕای‬ ‫ئه‌وه‌ی له‌‌وێ چه‌ند جار راگواستراین‌و کۆچبه‌ر‬ ‫بو‌وین بۆ نه‌ینه‌‌وا پاشان بۆ نه‌هدار و له‌وێشه‌وه‌‬ ‫بۆ مه‌خمور‪ ،‬به‌اڵم له‌گه‌ڵ ئه‌م هه‌موو کۆسپ‬ ‫وته‌گه‌ره‌یه‌دا‪ ،‬شاره‌وانیه‌که‌مان هه‌ڵنه‌وه‌شاندووته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵکو ب���ه‌رده‌‌وام سه‌رله‌نوێ دام��ان��م�ه‌زران��ده‌‌وه‌ ‌و‬ ‫به‌رده‌‌وامیمان پێدا هه‌تا ئه‌مڕۆ‪ .‬له‌م سه‌ره‌تادا ئه‌‌و‬ ‫ده‌رفه‌ته‌مان نه‌بو‌و که‌ به‌ هه‌ڵبژاردن ئه‌ندامانی‬ ‫شاره‌وانی دیار بکه‌ین‪ ،‬به‌هۆی کۆچبه‌ربوون و‬ ‫ب�ه‌رده‌وام له‌جێگایه‌ک بۆ جێیه‌کی تر‪ .‬مانگی‬ ‫شۆباتیش ب��ۆ ئێمه‌ ب���ووه‌‪ ،‬مانگێکی ڕه‌ش و‬ ‫ک��ۆچ��ب�ه‌ر ب���وون‪ .‬ب��ۆی�ه‌ ئ�ه‌ن��دام��ان��ی ش��اره‌وان��ی‬ ‫ده‌ستنیشان ده‌ک��ران‪ ،‬واتا دیاری ده‌ک��ران‪ .‬به‌اڵم‬ ‫پاش ئ �ه‌وه‌ی که‌ لێره‌دا جێنشین بووین‪ ،‬ئیدی‬

‫ئه‌ندامانی شاره‌وانی له‌رێگای هه‌ڵبژاردنه‌وه‌ی‬ ‫دیار ده‌بن‪ .‬ئێستاکه‌ش‪ ،‬ئه‌ندامانی ئه‌نجوومه‌نی‬ ‫شاره‌وانی له‌"‪"21‬که‌س پێکدێن و ساڵێ جارێک‬ ‫ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن ده‌ک����را‪ ،‬ب���ه‌اڵم ب �ه‌ پ��ێ ئ���ه‌وه‌ی که‌‬ ‫له‌سیسته‌می کۆنگره‌ی گه‌لدا‪ ،‬گۆڕانکاری‬ ‫پێکهات‪ ،‬ئێمه‌ش له‌نێوان دووساڵدا‪ ،‬ئه‌ندامانی‬ ‫نوێ هه‌ڵده‌بژرینه‌وه‌‪.‬‬ ‫~‪ :‬س��ی��س��ت�ه‌م��ی ب��ەڕێ��وه‌ب��ردن��ی‬ ‫ک��اروب��اره‌ک��ان��ی ش���اره‌وان���ی م �ه‌خ��م��ور‪ ،‬یان‬ ‫به‌واتایه‌ک میکانیزمه‌ی راپه‌ڕاندنی کاره‌کانی‬ ‫به‌چ شێوه‌یه‌که‌؟‬ ‫ پاش دامه‌زراندنی شاره‌وانی به‌هه‌موو شێوه‌یه‌ک‬‫هه‌وڵمانداوه‌ به‌ گوێره‌ى سیسته‌مێکى دیموکراتى‬ ‫هه‌ڵسوکه‌‌وت بکه‌ین‌و کاره‌کانمان راپه‌ڕێنین‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ش به‌بێ جیاوازی‪ ،‬ئه‌و ده‌رفه‌ته‌ی که‌هه‌مانه‌‪،‬‬ ‫بیخه‌ینه‌ خزمه‌تی هه‌موو که‌سێکه‌وه‌‪ ،‬نه‌ک وه‌کو‬ ‫سیسته‌مێکی بۆرژوازی‪ .‬واتا‪ ،‬نه‌له‌سه‌ر ئه‌ساسی‬ ‫خزم وخزمایه‌تی‪ ،‬که‌س وکه‌سکاری‪ ،‬دۆست و‬ ‫نه‌یاری‪ ،‬به‌ڵکۆ هه‌وڵمانداوه‌ هه‌تاکۆ له‌ده‌ستمان‬ ‫دێت خۆمان له‌سه‌ر بنه‌مای کۆمین رێکبخه‌ین‬ ‫و به‌م شێوه‌یه‌ش کاروباره‌کانی شاره‌وانیمان دابه‌ش‬ ‫کردووه‌‪ .‬هه‌ر له‌ئامێرێکه‌وه‌ بگره‌ تا ئا‌و‌و کاره‌با‬ ‫‌و ته‌نانه‌ت بابه‌ته‌‪ ،‬مه‌عنه‌وی و رۆحییه‌کانیش‪.‬‬ ‫ن�ه‌ک ته‌نیا بۆ که‌سێک هه‌بێت و بۆ ئه‌وی‬ ‫تر نه‌بێت‪ .‬ئه‌مه‌ نه‌ چه‌مکی شاره‌وانی ئێمه‌یه‌‪.‬‬ ‫پاش دامه‌زراندنی کۆنگره‌ی گه‌ل و راگه‌یاندنی‬ ‫خۆبەڕێوه‌بردنی دیموکراتیک له‌باکووری واڵتدا‪،‬‬ ‫ئێمه‌ش کاروباره‌کانی شاره‌وانیمان له‌سه‌ر بنه‌مای‬ ‫خۆبه‌رێوبه‌ردی دیموکراتیک و رێکخسته‌ بوونی‬ ‫کۆمین‪ ،‬رێکخستووه‌و بەڕێوه‌ ده‌چین‪ .‬بۆ خۆمان؛‬ ‫ئاسایشمان هه‌یه‌‪ ،‬به‌شی ئامێروکه‌ره‌سته‌کانی‬ ‫ژیانی به‌گشتی له‌سه‌ر که‌لوپه‌له‌کان راده‌وه‌ستن‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها به‌شی ئاو و ئاوه‌ڕۆی گشتی و هه‌روه‌ها‬ ‫ئه‌و ئاوه‌ی که‌ به‌تانکه‌ر دێـته‌ ناو کامپه‌که‌وه‌‪،‬‬ ‫داب �ه‌ش��ی س �ه‌ر ب��ەڕێ��وه‌ب �ه‌رای �ه‌ت��ی گ�ه‌ڕه‌ک�ه‌ک��ان‬ ‫ده‌ک��رێ��ت وئ�ه‌وان��ی��ش داب�ه‌ش��ی خه‌ڵکی ده‌ک �ه‌ن‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی هه‌ر به‌شێک دیاره‌ و سیسته‌می‬ ‫خۆبەڕێوه‌بردن وکاریشیان دیاری ک��راوه‌‪ .‬تیمی‬ ‫کاره‌بامان هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌‌وانیش رۆژان �ه‌ به‌کاره‌بای‬ ‫مۆلێده‌کان و ک��اره‌ب��ای گشتیه‌وه‌ خه‌ریکن و‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وانه‌شدا‪ ،‬به‌شی ئابووریشیمان هه‌یه‌‪.‬‬ ‫~‪ :‬که‌مپه‌که‌ به‌گشتی له‌چه‌ند‬ ‫سه‌مت پێکدێـت؟‬ ‫ که‌مپێدا ل �ه‌چ��وار س�ه‌م��ت پێکدێت و هه‌ر‬‫سه‌متێکیش به‌ چ��وار مه‌حه‌له‌ داب �ه‌ش ده‌بێت‪.‬‬

‫هه‌مو‌و مه‌حه‌له‌کان (‪ )%100‬ناتوانین بڵێین چه‌ند‬ ‫مالی لێیه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم به‌شێوه‌یه‌کى گشتى ده‌توانم‬ ‫بڵێم هه‌ندێک مه‌حه‌له‌ هه‌یه‌ (‪ )130‬ماڵن و‬ ‫هه‌ندێک (‪‌)170‬و هه‌ندێکیتریشیان (‪ )70‬ماڵن‪.‬‬ ‫له‌‌و دابه‌شکردنه‌ى مه‌حه‌له‌کاندا له‌به‌ر ئه‌‌وه‌ى له‌‬ ‫ر‌و‌وى سیسته‌مى بیناسازیه‌وه‌ هه‌ندێک تێکه‌ڵه‌‪،‬‬ ‫بۆیه‌ مه‌حه‌له‌کان به‌م شێوه‌یه‌‪ .‬به‌گشتی(‪)16‬‬ ‫م �ه‌ح �ه‌ل �ه‌م��ان ه��ه‌ی��ه‌‪ .‬ب��ۆی �ه‌ ژم�����اره‌ی م��ااڵن �ه‌‬ ‫له‌هه‌رمه‌حه‌له‌یه‌ک"گه‌ڕه‌کێک"جیاوازه‌و وه‌کو‬ ‫ی�ه‌ک نین‪ .‬هه‌ندێک مه‌حه‌له‌ (‪ )140‬ماڵى‬ ‫تیایه‌و هه‌ندێک (‪ )100‬یان (‪ )95( ،)90‬ماڵى‬ ‫تێدایه‌‪ .‬به‌گشتیش له‌ (‪ )2353‬خێزان پێکهاتووه‌‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ش ئه‌وه‌یه‌ که‌ به‌فه‌رمی له‌ئه‌رشیوی"نه‌ته‌وه‌‬ ‫یه‌کگرتووه‌کاندا" و حکومه‌تی ئێراقیدایه‌‪ .‬به‌اڵم‬ ‫پاش ئه‌وه‌ش نزیکه‌ى (‪ )60‬خێزانى تر هاتون ئه‌‌وانه‌‬ ‫قه‌یت(نه‌نووسراون) ن�ه‌ک��را‌ون‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌ چه‌ند‬ ‫جارێکیش سه‌رلێدانمان ک��رد‌و‌وه‌ بۆ قه‌یدکردنى‬ ‫ئه‌‌وانه‌‪ ،‬به‌اڵم تا ئێستا پێکنه‌هاتووه‌‪ ،‬بۆشه‌ ئه‌م‬ ‫خێزانانه‌‪ ،‬له‌ئه‌رزاق و هاوکاریه‌ مرۆییه‌کانیش‬ ‫بێبه‌شن‪ .‬به‌سه‌ریه‌که‌وه‌ (‪ )2425‬خێزان لێره‌ ده‌ژین‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ له‌ ده‌ره‌‌وه‌ى ئه‌‌وانه‌ى که‌ له‌ خێزانه‌کانیان جیا‬ ‫بونه‌ته‌‌وه‌‌و زه‌‌واجیان کرد‌و‌وه‌ به‌ ئه‌‌وانیشه‌وه‌ ده‌گاته‌‬ ‫نزیکه‌ى (‪ 2600‬ــ ‪ )2650‬خیزان‪.‬‬ ‫~‪ :‬ئ��ای��ا ل �ه‌ه �ه‌ر مه‌حه‌له‌یه‌کدا‬ ‫ئه‌ندامى مه‌جلیسى ش��اره‌‌وان��ی هه‌یه‌‪ ،‬یان‬ ‫چۆنه‌؟‬ ‫ نه‌خێر به‌مشێوه‌یه‌ نییه‌‪ ،‬به‌ڵکو به‌ دڵنیاییه‌وه‌‬‫ه �ه‌ر سه‌متێکى ئه‌ندامى خ��ۆى ل�ه‌ مه‌جلیسدا‬ ‫هه‌یه‌‪ .‬به‌اڵم له‌مه‌جلیسى شاره‌‌وانى ‌و مه‌جلیسى‬ ‫گه‌لدا هى هه‌مو‌و مه‌حه‌له‌کانى تێدایه‌و هه‌میشه‌‬ ‫له‌ نا‌و دیالۆگ‌و په‌یوه‌ندى به‌رده‌‌وامدان‪ .‬هه‌مو‌و‬ ‫کێشه‌کانى ئاڵت یاپى(ژێرخانی کۆمه‌ڵگا"‌و‬ ‫ش��اره‌‌وان��ى ب �ه‌ی �ه‌ک��ه‌‌وه‌ پێیه‌‌وه‌ خ �ه‌ری��ک ده‌ب���ن ‌و‬ ‫چاره‌سه‌رى ده‌که‌ن‪‌ .‬واته‌ هه‌م شاره‌‌وانى هه‌میش‬ ‫مه‌جلیسى گه‌ل هه‌میشه‌ له‌سه‌ر هه‌مو‌و پێدا‌ویستی‬ ‫‌و کێشه‌کان گفتوگۆ ده‌که‌ن‌و ده‌گه‌ینه‌ ئه‌نجام‌و‬ ‫به‌رنامه‌یه‌کی به‌مشێوه‌یه‌ بۆ پراکتیک ‌و کار‬ ‫پێکدێنن‪.‬‬ ‫ه �ه‌ر‌وه‌ه��ا کاتێک پێدا‌ویستیه‌کى سه‌مته‌کان‬ ‫له‌ ر‌و‌وى ش��اره‌‌وان��ی��ه‌‌وه‌ هه‌بێت گفتوگۆ له‌گه‌ڵ‬ ‫مه‌جلیسه‌کان ده‌که‌ین به‌مشێوه‌یه‌ کاره‌کانمان‬ ‫بەڕێوه‌ده‌به‌ین واتا به‌یه‌که‌‌وه‌ ده‌گه‌ینه‌ ئه‌نجامێک‬ ‫ب��ۆ راپ �ه‌ڕان��دن��ی ک��اره‌ک��ان��م��ان‪ .‬ه�ه‌رچ�ه‌ن��ده‌ هه‌ر‬ ‫مه‌حه‌له‌یه‌کیش ئه‌ندامى له‌شاره‌‌وانیدا نه‌بێت‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم ئ��ه‌‌و ئه‌ندامانه‌ى که‌ ه �ه‌ن خۆیان ‌وه‌ک‬


‫چاوپێکەوتن‬

‫ژماره ‪~ | Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫‪25‬‬

‫ــــور لـــــه‌ســـــه‌ر بنـــــه‌مای دامه‌زراندنی‬ ‫ــرســـــیـــــاریه‌تی گشتـــیـــیــه‌‬

‫“ بێگومان له‌مه‌خمور ها‌وین کاتێکی زۆر‬ ‫حه‌ساسه‌‪ ،‬به‌راستی گه‌رماکه‌ی له‌حیسابدا‬ ‫نییه‌‪ .‬بۆی ‌ه ئه‌و دوو فاکته‌رش ک ‌ه ئاو‬ ‫و کاره‌بای ‌ه زۆر حه‌یاتین‪ .‬به‌داخه‌وه‌ له‌م‬ ‫دواییه‌دا هه‌ردووکیان زۆر خراپ بوونه‌‬

‫“‬

‫ئه‌ندامى هه‌مو‌و گه‌ل ده‌بینن‪ .‬بۆ نمونه‌ ئه‌ندامانى‬ ‫سه‌متی سێ که‌من و خۆشم له‌سه‌متى سێمه‌‪،‬‬ ‫ب�ه‌اڵم هه‌رگیز خۆم ‌وه‌ک ئه‌ندامى ئه‌‌و سه‌مته‌‬ ‫به‌ته‌نیا نه‌بینیوه‌‌و خ��ۆم ‌وه‌ک به‌پرسی هه‌مو‌و‬ ‫سه‌مته‌کان ده‌بینم‪ .‬ئه‌‌وه‌ى گرنگ بۆ ئێمه‌ ته‌نها‬ ‫کارکردنه‌ نه‌ک فالن سه‌مت و محه‌له‌یه‌‪ ،‬بێگومان‬ ‫له‌ئه‌خالقى رێکخستنى ئێمه‌دا شتێکى به‌مشێوه‌یه‌‬ ‫نییه‌‪ .‬ه �ه‌ر‌وه‌ک چۆن گه‌ریالیه‌کی رۆژه �ه‌اڵت‬ ‫له‌ئامه‌د شه‌هید ده‌که‌وێت‪ ،‬واتا جیاوازی له‌نێوان‬ ‫به‌شه‌کانی کوردستاندا‪ ،‬ناکرێت‪ ،‬بۆیه‌ ئێمه‌ش به‌م‬ ‫ئه‌خالقه‌وه‌ کار ده‌که‌ین و ئه‌مه‌ش ته‌ربییه‌کی ئێمه‌‬ ‫و بۆ خۆمانیش به‌بنه‌مای ده‌گرین‪.‬‬ ‫~‪ :‬پ����ه‌ی����وه‌ن����دی����ت����ان ل���ه‌گ���ه‌ڵ‬ ‫شاره‌وانیه‌کانی هه‌رێمی کوردستاندا چۆن وله‌چ‬ ‫ئاستێکدایه‌؟‬ ‫ وه‌ک��و ش��اره‌وان��ی که‌مپ ب�ه‌ف�ه‌رم��ی له‌الیه‌ن‬‫حکومه‌تی هه‌رێمه‌وه‌ قه‌بووڵ کراوین و فه‌رمیه‌تمان‬ ‫هه‌یه‌‪ .‬حکومه‌تى ئێراقیش‌و هێزه‌ نێونه‌ته‌‌وه‌یه‌کانیش‬ ‫شاره‌‌وانیه‌که‌مان به‌ره‌سمى قبوڵ ده‌که‌ن‪ .‬بۆیه‌ به‌‬ ‫شێوه‌یه‌کى ره‌سمى کاتێک پێویستیمان هه‌بێت‬ ‫به‌رێگه‌ى په‌یوه‌ندیه‌کمانى ده‌ره‌‌وه‌م���ان په‌یوه‌ندیان‬ ‫ل�ه‌گ�ه‌ڵ��دا ده‌گ��ری��ن‪ .‬پێداویستیه‌کانمان له‌گه‌ڵ‬ ‫شاره‌وانی یان والی یان قائیمقامی مه‌خمور یان‬ ‫هه‌ولێر به‌راپۆرتێک پێشنیاره‌کانمان پێشکه‌ش‬ ‫ده‌که‌ین و ئه‌وانیش هه‌ڵیانده‌سه‌نگێنن‪.‬‬ ‫~‪ :‬ه���اوک���اری���ه‌ک���ان���ی ک�ه‌م��پ�ه‌ک�ه‌‬ ‫ل�ه‌چ ئاستێکدایه‌؟ ئایا ده‌بنه‌ واڵم���ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫خواسته‌کانی دانیشتوان؟‬ ‫ ‌وه‌اڵ ل���ه‌م س��ااڵن��ه‌ى د‌وای���ی���دا ه�ه‌ن��دێ��ک شت‬‫ده‌که‌ن ها‌وکارى ده‌که‌ن یانێ با بڵێین ده‌یانه‌‌وێت‬ ‫ها‌وکارى بکه‌ن‪ ،‬به‌اڵم ئێستا ئێمه‌‌وه‌ک شارێکین‬ ‫ب��ۆی �ه‌ خ��واس��ت��ن ی���ان ه �ه‌ن��دێ��ک ه �ا‌وک��اری��ک��ردن‬ ‫ب�ه‌س ناکات و واڵم����ده‌ره‌وه‌ش نابێت‪ .‬به‌تایبه‌تى‬ ‫له‌مه‌سه‌له‌ى ئا‌و‪ ،‬کاره‌با ‌و کێشه‌کانى رێگا‌وبان‪.‬‬ ‫بۆ نمونه‌ خه‌تى ئا‌ومان بۆ چاککرا‌وه‌ یانیش ئه‌‌و‬ ‫بیرانه‌ى که‌ له‌که‌مپ در‌وست کرا‌ون له‌کاتێکدا‬ ‫دا‌واک��اری�ه‌ک��ان��م��ان هه‌تا ب�ه‌غ��داش ب���رد‌و‌وه‌‪ ،‬له‌به‌ر‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی ئ��ه‌‌و بیرانه‌ ب��ۆ ته‌ندر‌وستى زۆر خراپه‌‌و‬ ‫ته‌ندر‌وست نییه‌ هه‌روه‌ها ئه‌‌و ئ�ا‌وه‌ى که‌ له‌خه‌تى‬ ‫گشتیه‌وه‌ دێ��ت ب�ه‌ی�ه‌ک ش�ه‌ب�ه‌ک�ه‌دا دێ��ت‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫ئه‌مه‌ مه‌ترسیه‌کی زۆر گه‌‌وره‌یه‌ بۆ ته‌ندر‌وستى‬ ‫چه‌ندین جاریش سه‌رلێدانمان ک��رد‌و‌وه‌‌و گوتومانه‌‬ ‫که‌ شه‌به‌که‌یه‌کى ترمان بۆ ئا‌وى پاک بکه‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫‌واته‌ له‌یه‌کترى جیا بکرێنه‌‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌تا ئێستا‬ ‫ئه‌مه‌مان بۆ نه‌کرا‌وه‌‪.‬‬

‫بێگومان له‌مه‌خمور ها‌وین کاتێکی زۆر حه‌ساسه‌‪،‬‬ ‫به‌راستی گه‌رماکه‌ی له‌حیسابدا نییه‌‪ .‬بۆیه‌ ئه‌و‬ ‫دوو فاکته‌رش که‌ ئاو و کاره‌بایه‌ زۆر حه‌یاتین‪.‬‬ ‫به‌داخه‌وه‌ له‌م دواییه‌دا هه‌ردووکیان زۆر خراپ‬ ‫بوونه‌‪ .‬زۆر جار لێکۆلینه‌‌وه‌مان کر‌دو‌وه‌ که‌‬ ‫بزانین به‌هۆى چییه‌وه‌ ‌واى لێهاتوه‌‪ ،‬ئاخۆ‬ ‫به‌هۆى به‌نزینه‌که‌یه‌ یان رۆنه‌که‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫تائێستا بۆمان روون نه‌بووه‌ته‌وه‌ که‌ ئایا بۆچى‬ ‫هه‌رسێ مۆلیده‌ به‌یه‌که‌‌وه‌ خراپ ده‌بن‪ .‬ئه‌‌وه‌‬ ‫نزیکه‌ى (‪ )20‬رۆژه‌ به‌هۆى ئه‌مه‌‌وه‌‬ ‫س��ی��س��ت�ه‌م��ى ک���اره‌ب���ام���ن زۆر‬ ‫خراپ بویه‌‪ .‬ئێمه‌ هه‌ر رۆژه‌‬ ‫یه‌کیان چاک ده‌که‌ینه‌‌و‬ ‫بۆ به‌یانى ئ��ه‌‌وى تریان‬ ‫خ���راپ ده‌ب��ێ��ت‪‌.‬وات �ه‌‬ ‫ئه‌‌و زۆرى‌و‬

‫‌و ل���ه‌ر‌و‌وى ‌وی��ژدان��ی��ی��ه‌‌وه‌ به‌رپرسیارین‬ ‫ب���ۆی���ه‌ زه‌ح���م���ه‌ت���ه‌‪ .‬ه��ه‌رچ��ه‌ن��ده‌‬ ‫رۆژان����ه‌ ل �ه‌گ �ه‌ڵ مه‌جلیس ‌و‬ ‫ه ‌هر‌وه‌ها شاره‌‌وانیه‌‌وه‌ هه‌ره‌‌وها‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ ب�ه‌پ��رس��ان��ى ده‌ره‌‌وه‌ و‬ ‫حکومه‌تى ه�ه‌رێ��م و نه‌ته‌‌وه‌‬ ‫یه‌کگرتووه‌کان و به‌رپرسانى‬ ‫ش���اره‌‌وان���ى‌و ب�ه‌ش�ه‌ک��ان��ى ئ�ا‌و‬ ‫ئه‌مانه‌ گفتوگۆ ده‌ک �ه‌ی��ن ‌و‬ ‫ب ‌ه شه‌‌و ‌و رۆژ کار ده‌که‌ین بۆ‬ ‫ئ���ه‌‌وه‌ى ببینه‌ ‌وه‌اڵم بۆ‬ ‫گه‌ل‪ ،‬بێگۆمان‬ ‫ل�ه‌گ�ه‌ڵ ئه‌م‬ ‫ه�����ه‌م�����وو‬ ‫ک������������ه‌م‬

‫زه‌حمه‌تیانه‌ زۆرن‪ .‬بۆیه‌ هه‌م له‌حکومه‌تى هه‌رێم‌و‬ ‫نه‌ته‌‌وه‌ یه‌کگرتوه‌کان هه‌یئه‌تێک"وه‌فدێک" هاتن‬ ‫بۆ ته‌ماشاکردنیان به‌اڵم هێشتاش به‌ ته‌‌وا‌وى ئه‌م‬ ‫کێشانه‌ چاره‌سه‌ر نه‌کرا‌ون‪ .‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ش خه‌ڵکی‬ ‫هه‌م ل �ه‌ر‌و‌وى کاره‌با ‌و هه‌میش ل �ه‌رووی که‌می‬ ‫ئاوه‌وه‌ زۆر زه‌حمه‌تى ده‌بینن‪ .‬ئێمه‌ش‌وه‌ک شاره‌‌وانی‬ ‫له‌هه‌مو‌ویان زیاتر زه‌حمه‌تى ده‌بنین‪ ،‬چونکه‌ هه‌ر‬ ‫خێزانێک له‌‌وانه‌یه‌ به‌رپرسیى ماڵ‌و منداڵى خۆى‬ ‫بێت؛ به‌اڵم ئێمه‌ به‌رپرسی هه‌مو‌و ئه‌‌و خه‌ڵکه‌ین‬

‫وک���وڕی���ه‌ش���دا‪ ،‬ن��ات��وان��ی��ن ببینه‌ واڵم������ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫خواسته‌کانی گه‌ل‪.‬‬ ‫~‪ :‬رێ����ژه‌ی ژن���ان ل �ه‌ش��اره‌وان��ی��دا‬ ‫چه‌نده‌‪ ،‬ئایا به‌فه‌رمی ژنان له‌شاره‌وانیدا جێ‬ ‫ده‌گرن یان نا؟‬ ‫ هه‌رچه‌نده‌ ئه‌ندامی ژنمان له‌شاره‌وانیدا که‌مه‌‪،‬‬‫به‌اڵم به‌پێ پره‌نسیپه‌کانی که‌جه‌که‌و کۆنگره‌ی‬ ‫گه‌ل ک��ۆده‌ی ژن��ان دی��اره‌‪ ،‬دیسان ه�ه‌وڵ ده‌ده‌ی��ن‬ ‫ک�ه‌ به‌هه‌ماهه‌نگی و دان��ووس��ت��ان له‌گه‌ڵ‪Û‬‬


‫~|‬

‫‪26‬‬ ‫دامه‌زراوه‌ی ژناندا کاره‌کانمان رێکخه‌ین‪ .‬چۆنک ‌ه‬ ‫ئه‌مه‌ چه‌مکێکه‌ که‌ ژنان پێویسته‌ به‌رێژه‌یه‌کی‬ ‫ه��اوس�ه‌ن��گ ل �ه‌ک��اروب��اره‌ک��ان��ی کۆمه‌اڵیه‌تیدا‬ ‫به‌شدار بن و به‌شداربوونیانیش گرنگه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ته‌نیا هه‌ڤاڵێکی ژنیش له‌گه‌ڵماندا بێت‪ ،‬ئه‌وه‌ی‬ ‫ک �ه‌ ب��ۆ پ��ی��اوان �ه‌‪ ،‬ب��ۆ ئ �ه‌وی��ش ب �ه‌ه �ه‌م��ان شێوه‌‬ ‫نزیکایه‌تی ده‌کرێت‪ .‬جیاوازی له‌الی ئێمه‌ رێ‬ ‫نییه‌‪ ،‬که‌ ئاخۆ ژنه‌ یان پیاوه‌‪ ،‬به‌ڵکۆ دڵسۆزی و‬ ‫پراکتیک و نزیکایه‌تی له‌کاروباره‌کان گرنگه‌تر‬ ‫له‌هه‌ر شتێکی تره‌و ئه‌مه‌ش پێوانه‌‪ ،‬نه‌شتێکی‬ ‫ت��ر‪ ،‬ه �ه‌ر بۆیه‌ ئێمه‌ ک��اره‌ک��ان��م��ان ب �ه‌م شێوه‌یه‌‬ ‫راده‌په‌ڕێنین‪ .‬ئێستاش هه‌ڤاڵێکی ژن‪ ،‬جێگری‬ ‫سه‌رۆک شاره‌وانیه‌و دووانیانیش له‌سه‌ر ماڵییه‌‬ ‫راده‌وه‌س��ت��ن و ژنێکی تریش له‌شاره‌وانیدا جێ‬ ‫ده‌گرێت‪ ،‬له‌م الیه‌نه‌وه‌ هیچ کێشه‌وگرفتێکمان‬ ‫نییه‌و راحه‌تین‪.‬‬ ‫~‪ :‬پیالن و پرۆژه‌تان بۆ که‌مپه‌که‌‬ ‫چییه‌؟ ده‌خوازن چی بکه‌ن؟‬ ‫‪ -‬ئێستا چه‌ند پرۆژه‌یه‌کمان به‌ده‌سته‌وه‌‪ ،‬له‌وانه‌ی‬

‫“ جیاوازی له‌الی‬ ‫ئێم ‌ه رێ نییه‌‪،‬‬ ‫ک ‌ه ئاخۆ ژن ‌ه‬ ‫یان پیاوه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵکۆ دڵسۆزی‬ ‫و پراکتیک‬ ‫و نزیکایه‌تی‬ ‫له‌کاروباره‌کان‬ ‫گرنگه‌تر له‌هه‌ر‬ ‫شتێکی تره‌و‬ ‫ئه‌مه‌ش پێوانه‌‪،‬‬ ‫نه‌شتێکی تر‬

‫چاوپێکەوتن‬

‫ژماره ‪Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫ک�ه‌ ل �ه‌الی �ه‌ن حکومه‌تی هه‌رێمیشه‌وه‌ په‌سه‌ند‬ ‫کراوه‌‪)2700( ،‬م‪ ،‬بۆری ئاوی که‌مپه‌ بگۆڕین‪،‬‬ ‫هاوکات‪ ،‬میوانخانه‌یه‌کی گه‌وره‌ بینابنین و بۆ‬ ‫گه‌نجانیش‪ ،‬پێشبخه‌ین و ساڵۆنێکی گ�ه‌وره‌ش‬ ‫ب��ۆ ک��ۆب��وون�ه‌وه‌ک��ان��م��ان ده‌ک �ه‌ی��ن �ه‌وه‌‪ .‬ه��اوک��ات‪،‬‬ ‫ب���ۆ ک �ه‌ن��اڵ��ی ق���ه‌اڵف���زی���ۆن ن��زی��ک �ه‌ی (‪)400‬‬ ‫م و ه�ه‌روه‌ه��ا بڕیاره‌ (‪)1700‬م قه‌اڵفزیۆن بۆ‬ ‫که‌ناڵی ئاوه‌ڕۆکان وه‌ربگرین و چاکیان بکه‌ین‪.‬‬ ‫دروستکردنی قۆتابخانه‌یه‌کی گه‌وره‌ که‌ (‪)%80‬‬ ‫پرۆژه‌که‌ی په‌سند کراوه‌ وهاوکات‪ ،‬پرۆژه‌یه‌کمان‬ ‫ئ��ام��اده‌ ک���ردووه‌ ب��ۆ چیفلکی ح�ه‌ی��وان��ان��ات بۆ‬ ‫مانگای هۆله‌ندی ک�ه‌ له‌خزمه‌تی گ�ه‌ل��دا و‬ ‫له‌الیه‌ن ئێمه‌وه‌ سه‌رپه‌ره‌شتی بکرێت و خه‌ڵکی لێ‬ ‫سوودمه‌ند بن‪ .‬به‌اڵم ئه‌وه‌ی که‌ زیاتر به‌په‌ڕۆشین‬ ‫ب��ووی و هه‌وڵیشی بوو ده‌ده‌ی��ن‪ ،‬مه‌سه‌له‌ی ئاو‬ ‫و کاره‌بایه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها داوام��ان ک��ردووه‌ که‌ بڕی‬ ‫یه‌ک ملیار دینارمان بۆ چاککردنی رێگاوبانی‬ ‫ناو که‌مپه‌مان بۆ خه‌رج بکرێت‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌ ئه‌وان‬ ‫ده‌ی��ان�ه‌وێ��ت ئ�ه‌م یه‌که‌ پێک نه‌ینن‪ ،‬و له‌الیه‌ن‬ ‫ئێمه‌شه‌وه‌ ق�ه‌ب��ووڵ ناکرێت‪ .‬هه‌ربۆیه‌ ئه‌مه‌ش‬ ‫له‌ئاستی قه‌بووڵکردندایه‌ و پێکی دێنین‪.‬‬ ‫~‪ :‬ووت���ه‌ ی��ان��ی��ش قسه‌یه‌کتان‬ ‫هه‌بێت؟‬ ‫ بێگومان! له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌م بابه‌تانه‌ی که‌‬‫باسمان کرد و پرسی گه‌له‌که‌مان بگرینه‌ ده‌ست‪،‬‬ ‫ئه‌م شتانه‌ زۆر واتایان نابێت‪ ،‬چونکه‌ ئه‌مانه‌‬ ‫هه‌موو شتێکی بچووک و که‌م نرخن که‌ ئێستا‬ ‫له‌ حکومه‌تی هه‌رێمی له‌باشووری کوردستاندا‬ ‫داوای ده‌که‌ین‪ .‬بۆیه‌ پێمان باشه‌‪ ،‬وه‌کو ئه‌وه‌ی‬ ‫ک �ه‌ ل���ه‌ب���اک���ووری ک��وردس��ت��ان��دا‪ ،‬سیسته‌می‬ ‫خ��ۆب��ەڕێ��وەب��ەری دی��م��وک��رات��ی راگ���ه‌ی���ن���دراوه‌‪،‬‬ ‫گه‌له‌که‌مان له‌باشووری کوردستانیشدا‪ ،‬هه‌وڵ‬ ‫ب��ده‌ن‪ ،‬ئ�ه‌م سیسته‌م ل�ه‌م به‌شه‌ی له‌کوردستاندا‬ ‫پراکتیزه‌ ب��ک�ه‌ن‪ ،‬چۆنکه‌ ب���ه‌ڕای ئێمه‌ ئه‌مه‌‬ ‫ده‌رمانی هه‌موو کێشه‌وگرفته‌کانی گه‌لی کورده‌‪.‬‬ ‫هاوکات له‌به‌رامبه‌ر به‌ هێرش داگیرکه‌رییه‌کانی‬ ‫رژێ��م��ی ئ��ێ��ران‪ ،‬پێویسته‌ چ���ۆن گ�ه‌ل�ه‌ک�ه‌م��ان‬ ‫له‌بامه‌ڕنێ و ش���ه‌اڵدزێ له‌به‌رامبه‌ر به‌تانک‬ ‫و س �ه‌رب��ازه‌ک��ان��ی ئ �ه‌رت �ه‌ش ت���ورک راوه‌س��ت��ان‪،‬‬ ‫له‌شاره‌کانی تری باشووری کوردستانیش له‌دژی‬ ‫ده‌ستدرێژییه‌کانی رژێمی ئێران راوه‌ستن‪ ،‬ئه‌مه‌‬ ‫ده‌ستدرێژییه‌ له‌سه‌ر ئیراده‌ وه�ه‌ب��وون و هه‌موو‬ ‫ده‌سکه‌وته‌کانی گه‌له‌که‌مان‪ .‬ئ �ه‌وه‌ هێرشێک‬ ‫نییه‌ له‌سه‌ر پ �ه‌ژاک‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئه‌مڕۆ پ�ه‌ژاک‪،‬‬ ‫الواز بکرێت‪ ،‬سبه‌ێ سه‌ڕه‌ی یه‌کێتی وپارتیش‬ ‫دێت‪ .‬په‌ژاکیش نرخێکی ئه‌م گه‌له‌یه‌‪ ،‬پێویسته‌‬ ‫به‌هه‌موومانه‌وه‌ بیپارێزین‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئ �ه‌وه‌ی که‌‬ ‫هۆشیار بین له‌به‌رامبه‌ر به‌پیالنی داگیرکه‌رانی‬ ‫سه‌ر کوردستان‪ ،‬پێویسته‌ نه‌که‌وینه‌ غفله‌ت و بێ‬ ‫ئاگاییه‌وه‌‪.‬‬ ‫جارێکی تر‪ ،‬سۆپاسی گۆڤاره‌که‌تان ده‌که‌ین‪،‬‬ ‫که‌ ئه‌م ده‌رفه‌ته‌تان پێمان به‌خشی‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫گیروگرفته‌کانی که‌مپه‌که‌مان باس بکه‌ین‪.‬‬

‫جوان حه‌سه‌ن‪ :‬ســـــ‬ ‫بــــــۆ ئـــــ‬ ‫ئۆمید مه‌حمود‬ ‫سیستەمێکى نوێ‬ ‫ديمانه‪:‬مامۆستا سەالح‬

‫(ج����وان ح���ه‌س���ه‌ن) ئ �ه‌ن��دام��ی ئه‌نجومه‌نی‬ ‫پ���ارێ���زگ���ای ک���ه‌رک���وک ل���ه‌س���ه‌ر لیستی‬ ‫برایه‌تی‪ ،‬ئه‌ندام لقی یه‌کگرتووی ئیسالمی‪،‬‬ ‫لێپرسراوی رێکخراوی ژنان بۆ ژنانی ئه‌نفال و‬ ‫(ئۆمید مه‌حمود) سه‌رنووسه‌ری "که‌رکوکی‬ ‫نوێ" له‌ دیدارێک دوا گۆرانکارییه‌کانی‬ ‫نێو ئه‌نجومه‌نی پ��ارێ��زگ��ای ک �ه‌رک��وک‪،‬‬ ‫هاوکات باسی ناڕه‌زایه‌تی الیه‌نی عه‌ره‌بی‬ ‫و ره‌وشی ئه‌منی که‌رکوک و کاریگه‌ری‬ ‫کشانه‌وه‌ی هێزه‌کانی ئه‌مریکا له‌سه‌ر ئاینده‌ی‬ ‫که‌رکوک ده‌ک��ات‌و کێشه‌ سه‌ره‌کییه‌کانی‬ ‫ش��اره‌ک �ه‌‪ ،‬وه‌اڵم���ی پرسیاره‌کانی گۆڤاری‬ ‫~ ده‌ده‌نه‌وه‌‪:‬‬ ‫~‪ :‬دوای گ���ۆران���ک���اری���ی���ه‌‬ ‫ئیدارییه‌کانی نێو ئه‌نجومه‌نی پارێزگای‬ ‫ک�ه‌رک��وک‪ ،‬ئایا چ پێشکه‌وتنێک له‌سه‌ر‬ ‫ئاستی ئاسایشیو خزمه‌تگوزاری شاره‌که‌ی‬ ‫پێکهێناوه‌؟‬ ‫جوان‪ :‬له‌بواری سیاسی گۆرانی به‌سه‌ردا‬ ‫هاتووه‌‪ ،‬بێگومان هه‌ر له‌شارێ یان واڵتێ‬ ‫ئ �ه‌گ �ه‌ر ب���وارى سیاسی ئ��ۆق��ره‌(ئ��ارام) بوو‬ ‫ئ �ه‌وا کاریگه‌ری له‌سه‌ر ره‌وش��ی ئه‌منی و‬ ‫خومه‌تگوزاری دروست ده‌کات‪ ،‬که‌رکوک‬ ‫ل�ه‌رووی خزمه‌تگوزاری کاره‌باوه‌ بۆ نموونه‌‬ ‫گ��وران��ک��اری ب��ه‌دی��ک��راوه‌ و ب����ه‌ره‌و باشتر‬ ‫رۆیشتووه‌‪ ،‬گه‌ر چى به‌کڕین یاخود به‌ دابین‬ ‫ک��ردن بێت ی��ان به‌هه‌ر شیوازێکی تر بێت‪،‬‬ ‫ل�ه‌ب��وارى ئه‌منی ک��ارک��ان چرتڕکراونه‌ته‌وه‌‬ ‫و ف��ش��اری زی��ات��ر ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ی ب��اری ئه‌منی‬ ‫جێگیرتربێت‌و کاری تیرۆرستی روه‌و که‌می‬ ‫ب��ڕوات پێکهاتووه‌‪ .‬له‌هه‌ر جیگایه‌کیش که‌‬ ‫ئارامى تیدا بوو به‌دڵنیایی تیرۆرستان له‌و‬ ‫شوینه‌ ک��ارده‌ک �ه‌ن بۆ ئ��ه‌وه‌ی ئ �ه‌و ئارامیه‌‬ ‫نه‌هێلن‪ ،‬ب��ۆی�ه‌ش تیرۆرستان له‌که‌رکوک‬ ‫کاره‌ تیرۆرستیه‌کانیان چرترکردۆته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئێمه‌ ه �ه‌م��وان ی �ه‌ک ده‌ستین و له‌هه‌وڵی‬

‫“‬


‫چاوپێکەوتن‬

‫ژماره ‪~ | Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫‪27‬‬

‫ــــوپای عــێـراق ئه‌و هێزه‌ی نییه‌‪ ،‬متمانه‌ی پێبکرێ‬ ‫ـــــه‌وه‌ی واڵتی بدرێــتـ ‌ه ده‌ست و بیپارێزێت‬ ‫د‪ :‬له‌یـــــــه‌ک وشـــه‌دا گه‌ر بیڵێم‪ ،‬پێویستیمان ب ‌ه‬ ‫ێ‌و مــــــــــۆدێــــــرنــــــى به‌ڕێــــــوه‌به‌ردن‌و ژیانکردنه‌‬ ‫پووچه‌ڵکردنه‌وه‌ی پیالنی تیرۆرستانداین‪.‬‬ ‫~‪ :‬له‌و گۆرانکارییه‌ ناڕه‌زایه‌تی‬ ‫گروپی عه‌ره‌بی ناو ئه‌نجوومه‌نی که‌رکوک‬ ‫ده‌بینرێت‪ ،‬هۆکاره‌که‌ی چییه‌؟‬ ‫ج����وان‪ :‬پێشتر رێ��ک�ه‌وت��ن��ێ��ک ل �ه‌ن��ێ��وان سێ‬ ‫الی �ه‌ن��ی ک���وردی و ع �ه‌ره‌ب��ی و تورکمانی‬ ‫بۆ دابه‌شکردنی ده‌س �ه‌اڵت هه‌بوو‪ ،‬ل �ه‌دوای‬ ‫وه‌رگرتنی( حه‌سه‌ن تۆران) پۆستی سه‌رۆکی‬ ‫ئه‌نجومه‌ن‪ ،‬ناڕه‌زایه‌تی عه‌ره‌بی له‌ دوو خاڵ‬ ‫ده‌رک���ه‌وت‪ ،‬وه‌ک بیستم‪ ،‬یه‌که‌م ئ��ه‌وان له‌‬ ‫که‌رکوک خۆیان به‌ ژماره‌ له‌ تورکمان به‌زیاتر‬ ‫ده‌زانن‪ ،‬به‌ هێنانی ئه‌نجامی هه‌لبژارده‌نه‌کان‬ ‫بۆ نموونه‌‪ ،‬ده‌بوایه‌ سه‌رۆکی ئه‌نجومه‌ن بۆ‬ ‫ئ �ه‌وان بێت‪ ،‬چونکه‌ به‌رپرسیارێتی پۆستی‬ ‫سه‌رۆکی ئه‌نجوومه‌ن گرنگتره‌‪ ،‬دووه‌م گوایه‌‬ ‫بێ وه‌رگرتنی رابۆچوونی الیه‌نی عه‌ره‌بی‬ ‫گ��ۆڕان��ک��اری نێو ئه‌نجوومه‌نی پاریزگای‬ ‫که‌رکوک بەڕێوه‌چوونه‌‪ ،‬بۆیه‌ له‌و روانگه‌یه‌وه‌‬ ‫ئه‌وان بایکۆتی کۆبوونه‌وه‌‌و دانیشته‌نه‌کانی‬ ‫پارێزگای که‌رکوکیان کرد‪.‬‬ ‫~‪ :‬ب��ۆ ل��ه‌م م��اوه‌ی��ی دوای��ی��دا‬ ‫ته‌قینه‌وه‌کان رووی ل ‌ه زیادبوون کردووه‌؟‬ ‫جوان‪ :‬من وه‌ک باسم کرد له‌هه‌ر جێگایک‬ ‫ئارامى تیاهه‌بیت‪ ،‬سه‌یر ده‌که‌یت تیرۆرستان‬ ‫ئه‌و شوێنه‌ ده‌که‌نه‌ ئامانجی خۆیان و زیاترین‬ ‫کار له‌و شوێنه‌ ده‌ک �ه‌ن‪ ،‬ترۆریستان کاریان‬ ‫چییه‌ بارى ده‌رونی و باری ئه‌منى هه‌موو‬ ‫ش��اره‌ک�ه‌ بشه‌ڵه‌ژێنن و خه‌ڵکی به‌ ئارامی‬ ‫نه‌ژێت‪ ،‬له‌هه‌مانکاتدا ناکۆکی نێوان پێکهاته‌‬ ‫جیاوازه‌کانی که‌رکوک دروس��ت بکه‌ن بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی دۆخی که‌رکوک به‌رده‌وام له‌ناخۆشیدا‬ ‫بیت‪.‬‬ ‫~‪ :‬لێدوانه‌کانی نۆجیفی بۆ‬ ‫دروست کردنی هه‌رێمی سوننی ناڕه‌زایه‌تی‬ ‫شه‌قامی عه‌ره‌بی و تورکمانی لێکه‌وته‌وه‌‪،‬‬ ‫بۆچی؟‬ ‫ج���وان‪ :‬ع����ه‌ره‌ب ک��ات��ی خ���ۆی به‌شێکیان‬ ‫ده‌نگیان به‌ده‌ستور ن�ه‌دا و ده‌یانگوت عێراق‬ ‫ده‌کاته‌ هه‌رێمایه‌تیو جیای ده‌کاته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬

‫جوان حه‌سه‌ن‪،‬‬

‫ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی پارێزگای که‌رکوک‬

‫ئێستا داوای هه‌رێمی سوننه‌ ده‌ک �ه‌ن‪ ،‬وات ‌ه‬ ‫خۆیان بڕیاری داب�ه‌ش بوونی عێراق ده‌ده‌ن‬ ‫له‌سه‌ر بنه‌مای تایفی و مه‌زهه‌بی سوننه‌‪،‬‬ ‫که‌ ئه‌مه‌ نیشانه‌یه‌کی جوان‪ ،‬نیشانی عێراق‬ ‫ن���ادات‪ ،‬ئ�ه‌گ�ه‌ر بیر له‌دروستکردنی هه‌رێم‬ ‫ده‌ک �ه‌ن با له‌سه‌ر بنه‌ما و ئه‌ساسی تایفی‬ ‫نه‌بێت‪ ،‬با له‌سه‌ر خزمه‌تکردنی هاواڵتیبوون‬ ‫ب��ێ��ت‪ ،‬ب��ۆی�ه‌ ل �ه‌الی �ه‌ن ع���ه‌ره‌ب و تورکمانی‬ ‫سوننی ڕه‌تکرایه‌وه‌‪ ،‬گه‌یشته‌ ڕاده‌یه‌ک خودی‬ ‫نوجیفی له‌ پێشنیاره‌که‌ی پاشگه‌ز ببێته‌وه‌‪.‬‬ ‫~‪ :‬ک���ێ ل��ه‌پ��ش��ت رف��ان��دن��ی‬ ‫ک �ه‌س��ای �ه‌ت��ی ئ��ای��ن��ی و دوک��ت��ۆره‌ک��ان��ی‬ ‫که‌رکوکدایه‌؟‬ ‫ج���وان‪ :‬ئێستا وای ل��ێ��ه��ات��ووه‌ هه‌رشتێک‬ ‫برفێندرێت و دی��ار نه‌مێنێت ده‌ل��ێ��ن ک��اری‬ ‫ئیرهابه‌‪ ،‬به‌ تۆمه‌تی ئه‌وه‌ی ئه‌و که‌سه‌ قسه‌ یا‬

‫ئۆمید مه‌حمود‪،‬‬

‫سه‌رنووسه‌ری «که‌رکوکی نوێ»‬

‫لێوانی باشی نه‌دابێ‪ ،‬بۆیه‌ رووبه‌رووی رفاندن‬ ‫ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬تا ئێستا هیچ الیه‌نێک نه‌دۆزراوه‌ته‌وه‌‬ ‫که‌ به‌رپرسیاریه‌تی خۆی راگه‌یاندبێ‪ ،‬دواتر‬ ‫هه‌ندێ باند و الیه‌نی تیرۆرستی هه‌ن که‌‬ ‫بۆ پ��اره‌ خه‌ڵکی ده‌رفێنن‪ ،‬ئێستا بۆ یه‌کێ‬ ‫له‌و دوکتۆرانه‌ داوای (‪ )80‬ده‌فته‌ر دۆالری‬ ‫لێده‌کرێت‪ ،‬ئه‌وه‌ ده‌یسه‌لمێنێت که‌ مه‌به‌ستیان‬ ‫کۆکردنه‌وه‌ی پاره‌یه‌ بۆ گرووپه‌ تیرۆستیه‌کان‪،‬‬ ‫بۆیه‌ ناکرێ الیه‌نێک تاوانبار بکرێت‪.‬‬ ‫~‪ :‬ک���ش���ان���ه‌وه‌ی ه��ێ��زه‌ک��ان��ی‬ ‫ئه‌مریکا چ کاریگه‌ری له‌سه‌ر بارودۆخی‬ ‫شاری که‌رکوک ده‌بێت؟‬ ‫جوان‪ :‬بێگومان کاریگه‌ری ده‌بێ‪ ،‬سوپای‬ ‫عێراق تا ئێستا ئه‌و هێزه‌ی نییه‌ متمانه‌ی‬ ‫پێبکرێ بۆ ئه‌وه‌ی واڵتی بدرێته‌ ده‌ستی و‬ ‫بیپارێزێت‪ ،‬به‌ڕای من ئه‌و کارانه‌ی چه‌ند‪Û‬‬


‫‪28‬‬ ‫مانگێ پێشوو که‌ رووی��ان��دا له‌شارۆچکه‌ی‬ ‫ح�ه‌وی��ج�ه‌ ش��اه��ی��دی ئ��ه‌و ح��اڵ �ه‌ت �ه‌ن‪ ،‬ک �ه‌ دام‬ ‫وده‌زگا حکومیه‌کان سوتێنران‪ ،‬له‌ ئۆتۆمبێلی‬ ‫هه‌مه‌ری سوپای عێراقی گروپه‌ ئیسالمی‬ ‫ن �ه‌ق��ش��ب �ه‌ن��دی �ه‌ک��ان��ی ل �ه‌گ �ه‌ڵ��دا ب����وو‪ ،‬ل �ه‌ب��ان‬ ‫هه‌مره‌که‌دا ب��وون‪ ،‬ئه‌م ‌ه نیشانه‌ی ئ�ه‌وه‌ن که‌‬ ‫تائێستا سوپای عێراق نه‌بۆت ‌ه جێگای متمانه‌ی‬ ‫گه‌لی عێراق‪ ،‬بۆیه‌ گه‌لی عێراق شادمان نییه‌‬ ‫به‌ده‌رچوونی هێزه‌کانی ئه‌مریکا که‌ جیگای‬ ‫سوپای عێراق بگرێته‌وه‌‪ ،‬رۆیشتنی هێزه‌کانی‬ ‫ئه‌مریکا‪ ،‬عێراق زیاتر رووبه‌رووی مه‌ترسی و‬ ‫هه‌ڕه‌شه‌ ده‌کاته‌وه‌‪.‬‬ ‫~‪ :‬چۆن ده‌ستێوه‌ردانی ده‌ره‌کی‬ ‫له‌ ره‌وشی ئه‌منی که‌رکوک شرۆڤه‌ ده‌که‌ێت؟‬ ‫جوان‪ :‬به‌لێ ده‌ستێوه‌ردانی ده‌ره‌ک��ی کاری‬ ‫ئه‌رێنی لێ نابینرێت‪ ،‬فه‌رموده‌یوکی پێغه‌مبه‌ر‬ ‫هه‌یه‌ ده‌ڵێت (أهل مكه ادرى بشعابها)‬ ‫که‌واته‌ خه‌ڵکی که‌رکوک خۆمان ده‌زانین‬ ‫کێشه‌کانمان چییه‌‌و چۆنیش چاره‌سه‌ر ده‌کرێن‪،‬‬ ‫تاچه‌ند الیه‌نی به‌رامبه‌ر له‌گه‌ڵ یه‌کتری‬ ‫ده‌توانێ مساوه‌مه‌ بکات بۆ لێکنزیکبوونه‌وه‌‬ ‫له‌یه‌کنر‪ ،‬به‌ڵگه‌ش ئێمه‌ له‌ لیستی برایه‌تی‬ ‫وازمان له‌پۆستی سه‌رۆکی ئه‌نجوومه‌ن هێنا‬ ‫بۆ برایانی تورکمان‪ ،‬نیشانه‌ی ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئێمه‌‬ ‫کێشه‌مان نییه‌‪ ،‬ته‌نازولمان کرد بۆ که‌سێکی‬ ‫ش���اره‌ک���ه‌ی خ��ۆم��ان‪ ،‬ب��ۆ ئ����ه‌وه‌ی خزمه‌تی‬ ‫زی��ات��ر ب�ه‌ دانیشتوانی ک �ه‌رک��وک بکرێت‪،‬‬ ‫بۆیه‌ ده‌ستێوه‌ردانی ده‌ره‌کی هه‌موو کاتێک‬ ‫سلبیاتی ده‌بێ‪ ،‬به‌الم الیه‌نێک هه‌وڵی نزیک‬ ‫کردنه‌وه‌ی بۆچوونه‌کان و الیه‌ن و پێکهاته‌‬ ‫جیاوازه‌کانی که‌رکوک بدات به‌ نیازی باش‬ ‫ئه‌و جێگای قبووڵ کردن و ده‌ستخۆشییه‌‪.‬‬ ‫~‪ :‬کێشه‌ سه‌ره‌کییه‌کانی شاری‬ ‫که‌رکوک چین؟‬ ‫ئۆمید‪ :‬به‌راستى پرسیارێکى ئاسانه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫وه‌اڵم���ه‌ک���ه‌ى ق��ورس �ه‌‪ ،‬ه���ه‌ر ئینسانێک به‌‬ ‫رێکه‌وت له‌جێگایه‌کى دییه‌وه‌ رێى بکه‌وێته‌‬ ‫ئه‌م شاره‌‌و بۆ ماوه‌ى یه‌ک کاتژمێر چاوێک‬ ‫بخشێنێت به‌ شه‌قام ‌و کوچه‌ ‌و کۆاڵنه‌کانى‬ ‫ئه‌م شاره‌دا‪ ،‬شۆک ده‌بێت‪ ،‬شارێک مێژووى‬ ‫دروستبوونى هه‌زاران ساڵه‌‌و خاوه‌نى به‌نرخترین‬ ‫سامانى سروشتى‌و سه‌دان هه‌زار هزر‌و ده‌ستى‬ ‫ک��اره‌‌و‪...‬س �ه‌خ��ت��ری �ن‌و ئ��اڵ��ۆزت��ری��ن ملمالنێ‌و‬ ‫کێشمه‌کێشى له‌سه‌ر ده‌کرێت‪ ،‬که‌چى به‌مجۆره‌‬ ‫کاول‌و وێرانه‌یه‌؟!‬ ‫ک�ه‌ ده‌ڵ��ێ��م ک��اول ‌و وێ��ران �ه‌‪ ،‬مه‌به‌ستم ته‌نها‬ ‫نه‌بوونى خزمه‌تگوزارییه‌ گشتییه‌کان نییه‌‪،‬‬ ‫که‌ ته‌نانه‌ت له‌هه‌مو ئه‌م شاره‌دا تاکه‌ یه‌ک‬ ‫(‪ )W.C‬گشتى تێدا نییه‌‪ ،‬باسى پارک ‌و‬ ‫شوێنى حه‌سانه‌وه‌‌و هۆڵى رۆشنبیریى‌و کلتورى‬ ‫‌و‪...‬ناکه‌م‪ ،‬باسى ئه‌وه‌ ناکه‌م که‌ هۆتێلێکى‬ ‫نه‌ک چوار ئه‌ستێره‌‪ ،‬به‌ڵکو دوو ئه‌ستێره‌شى‬ ‫تێدا نییه‌‪ ،‬به‌ڵکو هه‌مو ب��واره‌ک��ان��ى ژیانه‌‪،‬‬

‫~|‬

‫ژماره ‪Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫په‌یوه‌ندییه‌ کۆمه‌اڵیه‌تى‌و سیاسى‌و خێزانى‌و‬ ‫ئینسانییه‌کان له‌نزمترین ئاستدان‪ ،‬په‌یوه‌ندییه‌‬ ‫حیزبى ‌و نه‌ته‌وه‌یى ‌و ئیتنیه‌کییه‌کان له‌وانى‬ ‫دى باشتر نین‪ .‬روح ‌و هه‌ستى لێپرسراوێتى‬ ‫ب�ه‌رام��ب�ه‌ر به‌هاونیشتمانى ‌و ه��اوش��ارى هه‌ر‬ ‫لێى مه‌پرسه‌‪..‬؟ روح��ى لێبورده‌یى ‌و یه‌کتر‬ ‫ق��ب��وڵ��ک��ردن‪ ،‬زۆرزۆر له‌ئاستێکى نزمدایه‌‪،‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئۆتۆمبێلێکى تاکسى ی��ان ئه‌وانه‌ى‬ ‫پێیانده‌ڵێن (‪‌ 12‬و ‪ ) 9‬ن �ه‌ف �ه‌رى‪ ،‬به‌رێگاى‬ ‫سلێمانى‌و هه‌ولێردا تێپه‌ڕه‌‪ ،‬ته‌ماشا بکه‌‪ ،‬هه‌ر‬ ‫ئه‌و که‌سانه‌ى له‌گه‌ڵتدان له‌نێو ئۆتۆمبیله‌که‌دا‬ ‫چه‌ند به‌ سوکى باسى ئه‌و که‌سانه‌ ده‌که‌ن که‌‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌و رێگایه‌ بێده‌نگ به‌دیار شوشه‌یه‌ک‬ ‫یان قوتویه‌کى مه‌شروبه‌وه‌ دانیشتون‪ ،‬چه‌ند‬ ‫سوکایه‌تیان پێده‌کرێت‪ ،‬له‌کاتێکدا ئه‌و کاره‌ى‬ ‫ئه‌و که‌سانه‌ ده‌یکه‌ن‪ ،‬سه‌د ده‌ر سه‌د تا ئه‌وپه‌ڕ‬ ‫شه‌خسیه‌‪ ،‬هیچ زیانێک ب �ه‌وان ناگه‌یه‌نێت‪،‬‬ ‫ره‌ن��گ�ه‌ بڵێیت ب �ه‌رگ��رى ل�ه‌ م �ه‌ى خ��واردن �ه‌وه‌‬ ‫ده‌ک���ه‌ی���ت‪ ،‬م��ن ه �ه‌رگ��ی��ز م���ه‌ى خ���واردن���ه‌وه‌‬ ‫به‌کارێکى باش نازانم‪ ،‬به‌اڵم هه‌رگیز رێگا‬ ‫ب �ه‌خ��ۆم ن����اده‌م ب���ه‌چ���اوی س���وک ت�ه‌م��اش��اى‬ ‫مه‌یخواردنه‌وه‌ بکه‌م‪ .‬ئه‌مه‌ نمونه‌یه‌کى زۆر‬ ‫بچوک ‌و ساده‌یه‌‪ ،‬لێپرسراوێکى پێشوى ئه‌م‬ ‫ش��اره‌ له‌کۆڕێکدا باسى ئ �ه‌وه‌ى کرد به‌هۆى‬ ‫ملمالنێ ‌و رک��اب��ه‌رى ن��ێ��وان الی�ه‌ن�ه‌ک��ان�ه‌وه‌‬ ‫ن��ه‌ت��وان��راوه‌ ق�ه‌س��اب��خ��ان�ه‌ی�ه‌ک��ى م��ۆدێ��رن که‌‬ ‫م��اوه‌ی�ه‌ک��ى زۆره‌ ب��ودج �ه‌ى ب��ۆ ته‌رخانکراوه‌‬ ‫دروستبکرێت!! تۆ ته‌ماشا بکه‌‪ ،‬قه‌سابه‌خانه‌‬ ‫که‌ خ��ۆى له‌خۆیدا کۆمه‌ڵێک کاریگه‌رى‬ ‫سه‌لبى له‌سه‌ر ژینگه‌ ‌و ئه‌و ناوچه‌یه‌ ده‌بێت‬ ‫که‌ تێیدا دروس��ت ده‌کرێت‪ ،‬ره‌نگه‌ پێمبڵێیت‬ ‫ره‌شبینیت؟ به‌اڵم ده‌ڵێم وه‌ره‌ من‌و تۆ رۆژێک‬ ‫به‌م شاره‌دا گوزه‌ر ده‌که‌ین ‌و سه‌ردانى ماڵ ‌و‬ ‫الیه‌ن‌و حیزبه‌کان ده‌که‌ین‪...‬ئه‌وجا ده‌زانین ئه‌م‬ ‫شاره‌ له‌نێو چ کاره‌ساتێکدا ده‌ژیت‪.‬‬ ‫س�ه‌رب��ارى هه‌مو ئه‌مانه‌ش‪ ،‬کێشه‌ى تیرۆر‌و‬ ‫تیرۆریستان‪ ،‬کێشه‌ى گ�ه‌ن��ده‌ڵ��ی��ى‪ ،‬کێشه‌ى‬ ‫ملمالنێى نێوان الیه‌نه‌ سیاسى‌و نه‌ته‌وه‌ییه‌کانه‌‪،‬‬ ‫که‌ پێموایه‌ کێشه‌ى زۆر گرنگ‌و هه‌نوکه‌یین‬ ‫‌و پێویستیان ب�ه‌ چ��اره‌س��ه‌رى ده‌ستبه‌جێ ‌و‬ ‫یه‌کالکه‌ره‌وه‌یه‌‪ ،‬ئه‌گینا به‌ره‌‌و داڕوخان‌و ته‌پین‬ ‫ده‌چین‪.‬‬ ‫~‪ :‬هۆکاری کێشه‌کانی له‌چی دا‬ ‫ده‌بینن؟‬ ‫ئۆمید‪ :‬ئاشکرایه‌ زۆرێ��ک له‌هۆکاره‌کان‬ ‫پاشماو‌ه بۆمان ماونه‌ته‌وه‌‪ ،‬نه‌ک هه‌ر پاشماوه‌ى‬ ‫سه‌رده‌مى دیکتاتۆریى‌و ئیستبدادى به‌عس‬ ‫‌و رژێمه‌ شۆڤێنییه‌کانن‪ ،‬به‌ڵکو بۆماوه‌ى‬ ‫سه‌رده‌مانێکى دوور‌و درێ���ژ‌و مێژویین ک ‌ه‬ ‫ڕه‌گ‌و ریشه‌کانیان ده‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ سه‌رده‌مى‬ ‫ده‌ره‌ب �ه‌گ��ای �ه‌ت �ى‌و داگ��ی��رک��اری��ى عوسمانى ‌و‬ ‫ئینگلیزه‌کان‌و ‪ ...‬هتد‪ .‬پێموایه‌ هاتنى سوپاى‬ ‫ئه‌مریکا‌و هاوپه‌یمانان به‌جۆرێک له‌جۆره‌کان‬

‫چاوپێکەوتن‬

‫راس��ت �ه‌وخ��ۆ ی���ان ن��اڕاس��ت �ه‌وخ��ۆ ه��ۆک��ارب��وو‌ه‬ ‫ب��ۆ زی��ات��ر ف��روان��ب��ون‌و پ�ه‌ره‌س�ه‌ن��دن��ى دی���ارده‌ى‬ ‫گه‌نده‌ڵیى‪ ،‬تێکچون‌و روخان‌و هه‌ڵوه‌شادنه‌وه‌ى‬ ‫زۆرب�ه‌ى ده‌زگ��ا ‌و فه‌رمانگه‌ ئیدارییه‌کان ‌و‬ ‫لێنه‌پرسینه‌و‌ه ‌و به‌دواداچونى ک��ار‌و ئه‌رکى‬ ‫فه‌رمانبه‌ران ل ‌ه نه‌بونى یاسایه‌کى روون ‌و‬ ‫رۆش��ن ‌و توند‌و یه‌کالکه‌ره‌وه‌(حازم‌و حاسم)‬ ‫دا‪ ،‬رۆڵ��ى زۆر نه‌رینى بینى‪ ،‬ئ�ه‌وه‌ جگه‌ ل ‌ه‬ ‫گرفت ‌و کێشه‌ى وه‌الئ��ى حیزبى ‌و شه‌خسى‬ ‫‌و(مه‌حسوبیه‌ت‌و مه‌نسوبیه‌ت)‪.‬‬ ‫ده‌گه‌ڕێمه‌وه‌ سه‌ر هۆکارى دیارد‌ه ‌و کێشه‌ى‬ ‫تیرۆر ‌و نائارامى ‌و ناسه‌قامگیرى ره‌وشى‬ ‫ئ �ه‌م��ن��ى‪ ،‬ک � ‌ه ه��ۆک��اره‌ک��ان ه �ه‌م �ه‌الی �ه‌ن‌و‬ ‫هه‌مه‌چه‌شنن‪ ،‬هۆکارى ئابوریى کاریگه‌ریى‬ ‫‌و رۆڵى که‌متر نییه‌ له‌هۆکاره‌کانى نه‌بونى‬ ‫ده‌زگایه‌کى هه‌واڵگرى به‌هێز ‌و سوپایه‌کى‬ ‫پیشه‌یى ‌و ب �ه‌ ت��وان��ا‪ ،‬گ �ه‌ن��ده‌ڵ �ى‌و ناپاکى‬ ‫ل �ه‌ری��زه‌ک��ان��ى س��وپ��ا ‌و پ��ۆل��ی��س ‌و ت�ه‌ن��ان�ه‌ت‬ ‫له‌دادگاش‪ ،‬هه‌روه‌ها به‌بۆچونى نه‌ک هه‌ر‬ ‫من‪ ،‬وه‌کو چاودێرێک‌و هاواڵتییه‌ک‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫به‌بۆچون‌و لێکدانه‌وه‌ى زۆرب��ه‌ى چاودێرانى‬ ‫ئه‌منى بیانى ‌و ن��اوخ��ۆ‪ ،‬نه‌بونى ته‌بایى ‌و‬ ‫بێمتمانه‌یى نێوان نه‌ته‌وه‌‌و الیه‌ن ‌ه سیاسییه‌کان‪،‬‬ ‫هۆکارى بنه‌ڕه‌تى ‌و گرنگن‪ ،‬ئه‌وه‌ جگه‌ له‌و‬ ‫ده‌ستێوه‌ردانه‌ بێره‌حمانه‌یه‌ى واڵتانى دراوسێ‌و‬ ‫ده‌وروبه‌ر‌و ته‌نانه‌ت واڵتانى ئه‌وروپى‌و عه‌ره‌بى‌و‬ ‫ئیسالمى ب ‌ه گشتى‪.‬‬ ‫~‪ :‬چ��اره‌س��ه‌ری ئ �ه‌م کێشان ‌ه‬ ‫له‌چی دا ده‌بینن؟‬ ‫ئۆمید‪ :‬به‌ بۆچونى من بۆ چاره‌سه‌رکردنى‬ ‫ه �ه‌م��وو ک��ێ��ش�ه‌ک��ان‪ ،‬س �ه‌ره‌ت��ا ب��وون��ى ب��ڕوا‌و‬ ‫ئیراده‌یه‌کى پاک ‌و به‌هێزه‌‪ ،‬چاره‌سه‌رکردنى‬ ‫کێش ‌ه ‌و چ��اره‌ن��ووس��ى س��ی��اس��ى ‌و ئ��ی��دارى‬ ‫‌و جێبه‌جێکردنى م���ادده‌ى (‪ )140‬له‌هه‌ر‌ه‬ ‫پێویستیی ‌ه گ��رن��گ ‌و ب��ن�ه‌ڕه‌ت��ی��ی�ه‌ک��ان��ن‪،‬‬ ‫چاره‌سه‌رکردنى چاره‌نوسى ئیدارى ‌و سیاسى‬ ‫ئه‌م شاره‌ ده‌توانێت چاره‌سه‌رکردنى زۆرێک‬ ‫ل�ه‌ک��ێ��ش�ه‌ک��ان��ى وه‌ک ت���ی���رۆر‌و گ �ه‌ن��ده‌ڵ �ى‌و‬ ‫خزمه‌تگوزارییه‌کان ئاسانتر ‌و م��اوه‌ک�ه‌ى‬ ‫کورتتر بکاته‌وه‌‪ .‬چاره‌سه‌رکردنى کێشه‌کانى‬ ‫دى ک ‌ه ئاماژه‌م پێکردن هه‌ندێکیان کارى‬ ‫ده‌ی���ان ساڵ ‌ه ‌و هه‌ندێکى دیشیان ب�ه‌ن��د‌ه ب ‌ه‬ ‫چاره‌سه‌کردنێکى گشتگیر‌و هه‌مه‌الیه‌نه‌ ک ‌ه‬ ‫پێویست ‌ه ل ‌ه په‌رله‌مان‌و حکومه‌تى عێراقییه‌و‌ه‬ ‫چاره‌سه‌ریان بۆ چێ بکرێت ‌و بدۆزرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫پێویستیمان ب �ه‌ده‌رچ��وان��دن��ى ده‌ی����ان ی��اس�ا‌و‬ ‫بڕیارى حکومى هه‌یه‌‪ ،‬ک ‌ه بونى ده‌زگایه‌کى‬ ‫جێبه‌جێکار تا بتوانێت ئه‌و بڕیار‌و یاسایان ‌ه‬ ‫پراکتیزه‌ بکات‌و له‌ژیانى واقعیدا به‌رجه‌سه‌تیان‬ ‫بکاته‌وه‌‪ .‬پێویستیمان به‌ هه‌ڵمه‌تێکى فراوانى‬ ‫رۆشنبیریى‌و رۆشه‌نگه‌رییه‌‪ ،‬له‌یه‌ک وشه‌دا‬ ‫گه‌ر بڵێم پێویستیمان ب ‌ه سیستەمێکى نوێ‌و‬ ‫مۆدێرنى به‌ڕێوه‌به‌ردن‌و ژیانکردنه‌‪.‬‬


‫وتار‬

‫ژماره ‪~ | Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫‪29‬‬

‫(‪)16‬ی مانگی (‪)7‬ی (‪ )2011‬و چاره‌نووسی کورد‬ ‫هێرشی هێزه‌کانی سپای پاسدارنی کۆماری‬ ‫داگیرکه‌ری ئیسالمی ئێران به‌ هاوکاری‬ ‫چ �ه‌ک��داره‌ک��ان��ی ئ�ه‌ن��س��اروئ��ی��س�لام ب��ۆ س�ه‌ر‬

‫هیوا گوڵ محه‌مه‌دی‬

‫هه‌ر‌ێمه‌کانی قه‌ندیل له‌ ش��ان��زه‌ی مانگی‬ ‫حه‌وتی ئه‌مساڵدا ب��ووه‌ هۆکاری گه‌لێک‬ ‫هه‌ڵوێست و ه�ه‌ت��ا نوسینی ئ���ه‌م بابه‌ته‌‬ ‫مژاری گرینگترین نوچه‌کانه‌ و به‌رده‌وام‬ ‫له‌ مێدیاکانا باس له‌و شه‌ڕه‌‪ ،‬ئامانجه‌کانی‪،‬‬ ‫و ه�ه‌روه‌ه��ا ئ�ه‌و مه‌ترسیانه‌ی له‌ ئه‌گه‌ری‬ ‫سه‌رکه‌و‌تنی هیزه‌کانی سپای پاسداران بۆ‬ ‫سه‌ر باشوری کوردستان و جواڵنه‌وه‌ی گه‌لی‬ ‫کورد ده‌کرێ‪.‬‬ ‫هێرشی سپای پاسدارنی کۆماری ئیسالمی‬ ‫ئ��ێ��ران وه‌ک یه‌کێک ل �ه‌ ه��ێ��زه‌ چ �ه‌ک��داره‌‬ ‫خ��اوه‌ن ده‌س�ه‌اڵت�ه‌ک��ان��ی ڕۆژه �ه‌اڵت��ی ناوین‬ ‫جیاوازیه‌کی زوری هه‌یه‌ له‌گه‌ڵ هێرشه‌کانی‬ ‫دیکه‌ و ناکرێ به‌ هه‌مان ئه‌قڵ و مه‌نتق و‬ ‫تێگه‌یشتن ورد بکرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئامانجی ده‌سه‌اڵتدارانی ئێرانی داگیرکردنی‬ ‫ناوچه‌ی ستراتیژی چیاکانی قه‌ندیله‌ له‌‬ ‫ئاسۆسه‌وه‌ تا خنێره‌ و ب�ه‌وج��وره‌ کونتروڵی‬ ‫ده‌بێت به‌سه‌ر باشوری کوردستان و ئێراق‪،‬‬ ‫ب��اک��وری کوردستان و تورکیا و ڕیگه‌ی‬ ‫هاتوچوو ده‌کاته‌وه‌ بۆ سوریا و ڕۆژئ��اوای‬ ‫کوردستان و له‌و ڕیگه‌یه‌وه‌ خۆی ده‌گه‌یه‌نێته‌‬ ‫لوبنان و فه‌له‌ستین و ه��اوک��ات موشه‌که‌‬ ‫دوره��اوێ��ژه‌ک��ان��ی ب �ه‌ دژی ئیسرائیل له‌و‬ ‫ده‌ڤ�ه‌ره‌دا به‌ جێ ده‌کا و ڕوڵیکی زیاتر بۆ‬ ‫خ��ۆی ده‌س��ت�ه‌ب�ه‌ر ده‌ک���ا‪ .‬ه�ه‌م��وو ئه‌مانه‌ش‬ ‫دوای ئه‌وه‌ سه‌ریان هه‌ڵداوه‌ که‌ ده‌سه‌اڵتی‬ ‫به‌عسی سوریا وه‌ک یه‌کێک له‌ هاوپه‌یمانه‌‬ ‫ستراتیژیه‌کانی کۆماری ئیسالمی ئێران‬ ‫له‌ڕۆژه‌ هه‌ره‌ تاریکه‌کانیدا ده‌ژی و دژایه‌تی‬ ‫و ن��اڕه‌زای �ه‌ت��ی و س�ه‌ره�ه‌ڵ��دان�ه‌ک��ان��ی گه‌ل‬ ‫له‌ئاستێکی ئه‌وه‌نده‌ به‌رز دایه‌ که‌ کومه‌ڵگای‬ ‫ناونه‌ته‌وه‌یی باس له‌ به‌سه‌رچوونی سه‌رده‌می‬ ‫ئه‌و ده‌سه‌اڵته‌ ئه‌که‌ن ‪.‬‬ ‫روخ��ان��ی ده‌س�ه‌اڵت��ی به‌عس له‌ سوریا واته‌‬ ‫تێکچونی دیواری پواڵینی به‌ره‌کانی شه‌ڕی‬ ‫کۆماری ئیسالمی ئێران‪ .‬سپای پاسداران‪،‬‬ ‫ئیتالعات و به‌ گشتی مانه‌وه‌ی کۆماری‬

‫ئیسالمی ئ��ێ��ران ل �ه‌ده‌س �ه‌اڵت ل�ه‌ س �ه‌ر دوو‬ ‫فاکته‌ر خۆی پاراستووه‌‪ .‬یه‌که‌میان ترساندن‪،‬‬ ‫سه‌رکوتکردن و ته‌سلیم گرتنی ناڕه‌زایه‌تیه‌‬ ‫ناوخویه‌کان و دووه �ه‌م‪ ،‬نانه‌وه‌ی ئ��اژاوه‌ له‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی سنوره‌کانی خۆی و گوشار خستنه‌‬ ‫سه‌ر هێزه‌ ده‌سه‌اڵتداره‌کانی جیهان و له‌وباره‌وه‌‬ ‫ح�ه‌س��اس��ی�ه‌ت��ی ک��وم�ه‌ڵ��گ��ا ج��وراوج��وره‌ک��ان‬ ‫تێده‌گه‌ن و به‌و پێیه‌ چاالکیه‌کانیان پێش‬ ‫ده‌خ �ه‌ن‪ .‬بۆ وێنه‌ له‌ سه‌رده‌مێکدا گروگان‬ ‫گرتن(بارمته‌گرتن) و له‌ سه‌رده‌مێکیترا‬ ‫ته‌قینه‌وه‌ و ئێستاش په‌روه‌رده‌ کردنی گروپه‌‬ ‫توندڕه‌وه‌ خۆکوژه‌کان وه‌ک کارتی گوشار‬ ‫بۆ سه‌ر زلهێزه‌کان و هه‌وپه‌یمانه‌کانی به‌کار‬ ‫دێنێ‪.‬‬ ‫ک���ۆم���اری ئ��ی��س�لام��ی ئ���ێ���ران ل �ه‌گ��رت��ن��ی‬ ‫ق�ه‌ن��دی��ل��دا ستراتیژیه‌کی ه�ه‌ی�ه‌ و ئه‌ویش‬ ‫ئ�ه‌وه‌ی�ه‌‪ ،‬ج��واڵن �ه‌وه‌ی ئ��ازادی گه‌لی کورد‬ ‫تێکبشکێنێ و به‌وجوره‌ هه‌ژه‌مونی و هێزی‬ ‫خۆی به‌سه‌ر ده‌سه‌اڵتداره‌ داگیرکه‌ره‌کانی‬ ‫ت��ورک��ی��ا‪ ،‬س��وری��ا و ئ��ێ��راق��دا ف���ه‌رز بکات‪،‬‬ ‫شکست به‌ سیاسه‌تی ڕۆژهه‌اڵتی ناوینی‬ ‫نوێی ئه‌مریکا و هاوپه‌یمانه‌کانی بێنێ و‬ ‫پێشی هێرشی ئێحتمالی(چاوه‌ڕواننه‌کراو)‬ ‫بۆ سه‌ر خۆی بگرێ و هێزه‌کانی ئه‌مریکا‬ ‫ناچار بکات ڕۆژهه‌اڵتی ناوه‌ڕاست چوڵ‬ ‫بکه‌ن ‪.‬‬ ‫بێگومان له‌ئه‌گه‌ری تێکشکانی هێزه‌کانی‬ ‫گ�ه‌ری�لا ل�ه‌ ق�ه‌ن��دی��ل( دی���اره‌ ئ �ه‌و ئێحتماله‌‬ ‫زور الوازه‌) ک���ۆم���اری ئ��ی��س�لام��ی ئ��ێ��ران‬ ‫ڕاسته‌وخۆ هه‌ڕه‌شه‌یه‌ بۆسه‌ر ئیسرائیل و‬ ‫ئ���ه‌وه‌ش پشتگیری ع �ه‌ره‌ب �ه‌ک��ان ب��ۆ خۆی‬ ‫زیاتر ده‌کا و یه‌کێک له‌ ڕقه‌به‌ره‌(ره‌کابه‌ره‌)‬ ‫سه‌رسه‌خته‌کانی خۆی له‌ ناوچه‌که‌دا واته‌‬ ‫ع �ه‌ره‌ب��س��ت��ان��ی س��ع��ودی ت��ێ��ک ده‌شکێنێ‬ ‫و ب�ه‌وج��وره‌ ب��ه‌ره‌و ستراتیژی ڕامانه‌کانی‬ ‫ئایه‌تواڵخومه‌ینی دامه‌زرێنه‌ری کۆماری‬ ‫ئیسالمی ئ��ێ��ران هه‌نگاو ه�ه‌ڵ��ده‌گ��رێ که‌‬ ‫ف��راوان��ک��ردن��ی ده‌س �ه‌اڵت��ی شیعه‌گه‌ریه‌ له‌‬ ‫واڵتانی جیهاندا‪ .‬ده‌سپێکردنی هێرشه‌کانی‬ ‫سپای پاسدارانی کۆماری ئیسالمی ئێران‬ ‫له‌سه‌ر هێندێ حیسابی له‌ پێشدا کراوه‌ که‌‬ ‫وردک��راون�ه‌ت�ه‌وه‌ و به‌ هه‌ڵ زان���راون‪ ‌،‬وه‌ک‪:‬‬ ‫کاتی قسه‌ کردنی ئێراقیه‌کان بۆ مانه‌وه‌‬ ‫ی���ان گ����ه‌ڕان����ه‌وه‌ی ل �ه‌ش��ک��ری ئ��ام��ری��ک��ا و‬ ‫له‌وباره‌وه‌ کورده‌کان پاڵپشتی مانه‌وه‌ی ئه‌و‬ ‫له‌شکره‌ ده‌که‌ن‪.‬‬ ‫دروستبون و سه‌رهه‌ڵدانی کێشه‌ی ئابوری‬ ‫له‌ئه‌مریکا و الوازبوونی ده‌سه‌اڵتی ئوباما‬ ‫و ب �ه‌رز ب��ون�ه‌وه‌ی ده‌نگه‌ ن��اڕازی�ه‌ک��ان دژی‬ ‫ب���ه‌رده‌وام���ی ش �ه‌ڕ ل �ه‌واڵت��ان��ی ڕوژه �ه‌اڵت��ی‬

‫ناوه‌راست‪ .‬به‌ هێزبوونی جواڵنه‌وه‌ی کورد‬ ‫به‌تایبه‌ت له‌باکوری کوردستان و یه‌کڕیزی‬ ‫الیه‌نه‌ کوردیه‌کان له‌ڕوژئاوای کوردستان و‬ ‫هه‌روه‌ها نێزیکبونه‌وه‌ی کونفرانسی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫له‌ باشوری کوردستان‪.‬‬ ‫له‌وانه‌ش گرنگتر ئه‌وه‌یه‌ که‌ له‌ماوه‌یه‌ک‬ ‫به‌ر له‌ ده‌سپێکردنی هێره‌شه‌کانه‌وه‌ کومه‌ڵه‌‬ ‫که‌س و الیه‌ن له‌ ژیر ناوی خه‌باتی مه‌ده‌نیدا‬ ‫هێرشی ب �ه‌رف��راوان��ی��ان ک���رده‌ س��ه‌ر پارتی‬ ‫ژیانی ئازادی کوردستان په‌ژاک که‌ تاقه‌‬ ‫ڕیکخستنی توکمه‌ی دژب �ه‌ری کۆماری‬ ‫ئیسالمی ئێرانه‌ و هه‌وڵی ڕه‌شکردنی ئه‌و‬ ‫ڕیکخراوه‌ کوردیه‌ ئ�ه‌درا و له‌ الیه‌کیتره‌وه‌‬ ‫راگ���ه‌ی���ان���دن���ه‌ گ��ش��ت��ی �ه‌ک��ان��ی ک���ۆم���اری‬ ‫داگ��ی��رک�ه‌ری ئیسالمی ئ��ێ��ران و ته‌نانه‌ت‬ ‫میدیا فار‌سی زمانه‌کانی سه‌ر به‌ ئه‌مریکا‬ ‫و ئه‌وروپاش ئه‌و خاڵه‌یان گه‌وره‌ ده‌کرده‌وه‌ که‌‬ ‫پ�ه‌ژاک له‌ لێستی تێروری ئه‌مریکادایه‌‪.‬‬ ‫له‌کاتێکدا ئه‌وه‌ ئه‌سڵ و ئه‌ساسی نییه‌ و‬ ‫پ �ه‌ژاک له‌ لیستی وه‌زاره‌ت��ی خه‌زانه‌داری‬ ‫ئه‌مریکادایه‌ ن �ه‌ک ده‌وڵ �ه‌ت��ی ئه‌مریکا و‬ ‫ئه‌وه‌ش زور جیاوازه‌ و هه‌موو که‌س ئه‌زانن‬ ‫که‌ په‌ژاک سه‌روه‌ت و سامانی له‌ئه‌مریکا‬ ‫نییه‌ ک �ه‌ وه‌زاره‌ت����ی خ���ه‌زان���ه‌داری ده‌ستی‬ ‫به‌سه‌ردا بگرێ‪.‬‬ ‫دواتریش هێندی به‌ڵگه‌نامه‌ باڵو کرانه‌وه‌‬ ‫که‌ حکومه‌تی هه‌رێمی باشوری کوردستان‬ ‫ل�ه‌ س�ه‌ن��گ�ه‌ری ک��ۆم��اری ئیسالمی ئێران‬ ‫دای��ه‌ و ئ �ه‌ی �ه‌وێ دژی پ���ه‌ژاک بکه‌وێته‌‬ ‫ن��او ش���ه‌ڕه‌وه‌ که‌ بێگومان من ل��ێ��ره‌دا باس‬ ‫له‌ ڕاس��ت ب��وون ی��ان نه‌بوونی ئ�ه‌و به‌ڵگانه‌‬ ‫ناکه‌م‪ ،‬ب �ه‌اڵم ب�ڵاوک��ردن�ه‌وه‌ی ئ�ه‌و به‌ڵگانه‌‬ ‫ل���ه‌م ک��ات �ه‌ ن��اس��ک �ه‌دا ئ��ام��ان��ج��دار‌ب���وو و‬ ‫ئ��ام��ان��ج �ه‌ک �ه‌ش ن���ان���ه‌وه‌ی دووب����ه‌ره‌ک����ی و‬ ‫پێکهێنانی دوو دڵ��ی و دژای�ه‌ت��ی کردنی‬ ‫هیزه‌ کوردیه‌کان بو له‌گه‌ڵ یه‌کتری که‌‬ ‫قازانجه‌که‌ی بۆ کۆماری ئیسالمی ئێران‬ ‫و داگیرکه‌رانیتری کوردستان ده‌بوو‪ .‬که‌وا‬ ‫ب �ه‌و ئه‌نجام ده‌گ�ه‌ی��ن ک�ه‌ سپای پ��اس��داران‬ ‫و ئیتالعات و ناوه‌نده‌کانیتری کۆماری‬ ‫ئیسالمی ئێران له‌سه‌ر ئه‌و حیسابانه‌ وایان‬ ‫ئه‌زانێ له‌ ماوه‌یه‌کی که‌مدا ئ�ه‌و ناوچه‌‬ ‫ستراتیژیانه‌ ده‌گ���رن و گ�ه‌ری�لاک��ان ناچار‬ ‫ده‌ک �ه‌ن بچنه‌ ب��اوه‌ش یه‌کیه‌تی نیشتمانی‬ ‫و پارتی دیموکراتی کوردستان و توشی‬ ‫چاره‌نووسی پارته‌کانی دیکه‌ی ڕوژهه‌اڵتی‬ ‫کوردستان ببن‪.‬‬ ‫له‌سه‌ره‌تای هێرشه‌کانه‌وه‌ هه‌موو الیه‌نه‌کان‬ ‫بێده‌نگ بوون‪ ،‬به‌اڵم کاتێک گه‌ریالکانی‬ ‫ه��ێ��زه‌ک��ان��ی ڕۆژه����ه‌اڵت����ی ک��وردس��ت��ان‬

‫‪Û‬‬


‫‪30‬‬ ‫به‌رپه‌رچی هێرشه‌کانیان دای�ه‌وه‌ و سپای‬ ‫پ��اس��داران ن��اوی کومه‌ڵیک له‌فه‌رمانده‌‬ ‫ک���وژراوه‌ک���ان���ی خ���ۆی ب��ڵ�اوک����رده‌وه‌ و‬ ‫ڕون���ب���وی���ه‌وه‌ ک���ه‌ ب���ه‌رخ���وه‌دان���ی گ �ه‌ری�لا‬ ‫ل��ه‌ده‌ره‌وه‌ی چاوه‌ڕوانیه‌کان ب��ووه‌‪ ،‬ده‌نگی‬ ‫ڕه‌خ��ن��ه‌گ��رت��ن��ه‌ک��ان��ی��ش ب�����ه‌رز ب���ون���ه‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت���داران���ی ب���اش���وری ک��وردس��ت��ان‬ ‫ڕه‌خنه‌ی ئه‌و هێرشانه‌یان کرد و ئه‌مریکا‬ ‫و ئینگلیز و پ��ارت�ه‌ک��ان��ی ڕۆژه �ه‌اڵت��ی‬ ‫کوردستان وه‌ده‌نگ هاتن‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر م��روڤ چ��او له‌ هێرشی شانزه‌ی‬ ‫مانگی حه‌وتی دوو هه‌زار و یازده‌ی سپای‬ ‫پاسدارانی کۆماری ئیسالمی ئێران و دژ‬ ‫کرده‌وه‌کان بکات به‌ ڕوونی ده‌ر‌ده‌ک�ه‌وێ‬ ‫که‌ کورد دوستێک یان پاڵپشتێکی نییه‌‬ ‫بێجگه‌ له‌ هێزی خوی و پاڵپشتی کردنی‬ ‫خ��ۆی‪ .‬ئه‌گه‌ر گه‌ریالکانی ڕۆهه‌اڵتی‬ ‫ک��وردس��ت��ان ن�ه‌ی��ان��ت��وان��ی��ای�ه‌ ب �ه‌رپ �ه‌رچ��ی‬ ‫ه��ێ��رش�ه‌ک��ان��ی س��پ��ای پ���اس���داران ب��ده‌ن �ه‌وه‌‬ ‫که‌ بێگومان فه‌رمانده‌کانی ئه‌رته‌شی‬ ‫داگ��رک�ه‌ری تورکیشیان له‌گه‌ڵدایه‌ ئه‌وا‬ ‫ئ�ه‌م��ری��ک��ای�ه‌ک��ان ل �ه‌ پ��ێ��ن��او ب���ه‌رژه‌وه‌ن���دی‬ ‫خ���ۆی���ان ب���ۆ دڵ��خ��وش��ک��ردن��ی ت��ورک��ی��ای‬ ‫هاوپه‌یمانیان چاوپۆشیان له‌و ده‌ستدرێژی‬ ‫و داگیرکاریه‌ی ئێران ده‌کرد و به‌ جورێک‬ ‫ڕیکده‌که‌وتن که‌ به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانی ئه‌وان‬ ‫بپارێزرێ‪.‬‬ ‫له‌و قوناغه‌شدا ئه‌وه‌ی هه‌موو ده‌سکه‌وته‌کانی‬ ‫له‌ده‌ست ده‌دا گه‌لی کورد و ئه‌وه‌ی تێک‬ ‫ده‌ش��ک��ا ئ���ی���راده‌ی گ �ه‌ل��ی ک���ورد ب��و که‌‬ ‫له‌ڕابردوودا و له‌ مێژوی هاوچه‌رخدا گه‌لی‬ ‫نمونه‌یمان هه‌یه‌‪ .‬هه‌ڵویستی پارته‌کانی‬ ‫رۆژه �ه‌اڵت��ی ک��وردس��ت��ان ته‌نیا ل�ه‌ ئاست‬ ‫ب��ان��گ�ه‌وازی و ب�ڵاوک��راوه‌ی�ه‌ک��دا ب��وو‪ ،‬ئه‌و‬ ‫هه‌ڵویستانه‌ الواز بون و ته‌عبیر له‌الوازی‬ ‫بیر و ڕامان و تێگه‌یشتنی ئه‌و الیانه‌نانه‌‬ ‫ده‌ک���ات ل�ه‌ئ��اس��ت چ��اره‌ن��ووس و قوناغی‬ ‫گوڕانکاریه‌کانی نه‌ته‌وه‌که‌یان و ناوچه‌که‌‪.‬‬ ‫بویه‌ پێویسته‌ کورد به‌ هه‌موو ال‌یه‌نه‌کانیه‌وه‌‬ ‫جارێکیتر به‌ مێژوودا بچنه‌وه‌ و یه‌کیه‌تی‬ ‫خۆیان پێش بخه‌ن و ببنه‌ خاوه‌ن هاوخه‌باتی‬ ‫و ستراتیژیه‌کی نه‌ته‌وه‌یی و هه‌موو به‌ هڤڕا‬ ‫پالنی چ��اره‌س �ه‌ری دیموکراتی کێشه‌ی‬ ‫کورد پێشکه‌ش ب ‌ه واڵتانی داگیرکه‌ری‬ ‫ک���وردس���ت���ان‪ ،‬زل��ه��ی��زه‌ک��ان��ی ج��ی��ه��ان و‬ ‫کۆمه‌ڵگای واڵته‌ یه‌کگرتووکان بکه‌ن‪.‬‬ ‫هێرشه‌کانی ک��ۆم��اری ئیسالمی ئێران‬ ‫کوتاییان پ��ێ ن�ه‌ه��ات��ووه‌ و ل �ه‌داه��ات��وودا‬ ‫به‌رده‌وام ده‌بن و ڕیبازی نوێ‪ ،‬تاکتیکی‬ ‫نوێ و شیوه‌ی په‌الماری نوێ ده‌گرێته‌‬ ‫ب��ه‌رو ئامانجیش ب �ه‌ر ل�ه‌ هه‌مو الی�ه‌ک‬ ‫گه‌لی ک��ورد و تێکدانی ئ��ی��راده‌ی ئه‌م‬ ‫گه‌له‌یه‌‪.‬‬

‫~|‬

‫ژماره ‪Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫وتار‬

‫به‌رخۆدانی قه‌نـــــدیــــــ‬ ‫ئارتم روونی‬

‫گه‌لی ک��ورد له‌خاڵی یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌ییدا‪،‬‬ ‫ده‌رب���ازی رۆژی گرنگ و مێژوویی ب��ووه‌و‬ ‫ده‌ژی����ت‪ .‬م���رۆڤ ده‌ت��وان��ێ��ت‪ ،‬ئ �ه‌م قۆناخ‌ه له‌‬ ‫کۆمه‌ڵگای ک����ورددا‪ ،‬وه‌ک���و ئه‌زموونێکی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی هه‌ڵسه‌نگێنێت‪ .‬چونک‌ه له‌م قۆناخه‌دا‪،‬‬ ‫زیاتر له‌هه‌رکات و ساتێک‪ ،‬راسته‌وخۆ هێرش‬ ‫ل �‌ه س��ه‌ر ن��ه‌ت��ه‌وه‌ی ک���ورد‪ ،‬زی���ادی ک���ردووه‌‪.‬‬ ‫هه‌وڵه‌دان‌ه داگیرکه‌رییه‌کانی ئێران وتورکیا‬ ‫به‌یه‌که‌وه‌‪ ،‬ئه‌م راستی‌ه نیشان ده‌دات‪ .‬بۆ گه‌لی‬ ‫ک��ورد‪ ،‬هه‌ڵوێست و نزیکایه‌تی له‌به‌رامبه‌ر و‬ ‫له‌دژی ئه‌م داگیرکارییه‌ش ده‌بێت‌ه ئه‌زموونێکی‬ ‫یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌یی کورد‪ .‬ئه‌گه‌ر گه‌لی کورد‪،‬‬ ‫به‌هه‌ڵوێستێکی نه‌ته‌وه‌یی له‌به‌رامبه‌ر به‌هه‌بوون‬ ‫ون��اس��ن��ام�ه‌ی خ��ۆی ئ �ه‌م هێرشان‌ه ببینێت و‬ ‫له‌دژی ئه‌م هاوپه‌یمانی‌ه قیزه‌ون و نامرۆڤانه‌یه‌‬ ‫ده‌رکه‌وێت‪ ،‬ئه‌و کاته‌‪ ،‬ئه‌زموونی نه‌ته‌وه‌یی به‌‬ ‫سه‌رکه‌وتوویی ده‌رباز بکات‪ ،‬ب‌ه پێچه‌وانه‌وه‌‪ ،‬له‌م‬ ‫ره‌وشه‌دا‪ ،‬کوردان ب‌ه شێوه‌یه‌کی مه‌زن ده‌رفه‌ت‬ ‫و ده‌ستکه‌وته‌کانیان له‌ده‌ست بچێت‪ .‬له‌به‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ی ک‌ه دوژمنانی گه‌لی کورد و کوردستان‬ ‫ب‌ه هاوپه‌یمانی و پیالنگێڕیی‌ه چه‌په‌ڵه‌کانیان‪،‬‬ ‫هه‌وڵده‌ده‌ن‪ ،‬جارێکی تر ک��وردان پارچ‌ه بکه‌ن‬ ‫و ب‌ه هه‌موو شێوه‌یه‌کی کۆمه‌ڵکۆژی له‌ناویان‬ ‫ب���ه‌رن‪ .‬ی��ان ئ �ه‌وه‌ت��ا ه���ه‌وڵ���ده‌ده‌ن‪ ،‬ئ �ه‌م ره‌وش��ه‌ی‬ ‫کۆمه‌ڵگای کوردستان ک‌ه له‌مێژووی نزیکدا‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌تی ل‌ه سه‌دساڵی نۆزد‌ه و بیستدا‪ ،‬ژیانی‬ ‫کردووه‌‪ ،‬جارێکی تر دووبار‌ه زیندووی بکه‌نه‌وه‌‬ ‫و ئه‌مه‌ش ب‌ه کوردان بده‌ن‌ه په‌سند کردن‪ .‬ئه‌و‬ ‫قۆناخانه‌ش ب‌ه گشتی دی��ار‌ه و له‌به‌رچاوانه‌‪،‬‬ ‫به‌گشتی بێ ئێراده‌کردن و کوێله‌کردنی کورد‬ ‫و کوردستان ل�ه‌الی�ه‌ن هێز‌ه داگیرکه‌ره‌کانی‬ ‫سه‌رکوردستان به‌سه‌ریاندا؛ داسه‌پاوه‌‪ .‬هه‌رچه‌نده‌‬ ‫گه‌لی کورد له‌به‌رامبه‌ر ئه‌م کرده‌و‌ه مێژووییه‌دا‪،‬‬ ‫سه‌رهه‌ڵدانی کردوو‌ه و ئه‌مه‌ی قه‌بوول نه‌کردووه‌‬ ‫و به‌رخۆدان و قاره‌مانی مه‌زنیشی نیشان دااوه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌داخه‌وه‌‪ ،‬نه‌یتوانیوو‌ه خۆی له‌و قه‌تلۆعام‬ ‫و شه‌رمی نه‌ته‌وه‌ییه‌دا رزگار بکات‪.‬‬ ‫جارێکی دی‪ ،‬دوژم��ن هه‌موو نرخ و به‌ها و‬ ‫هه‌بوونی کوردان ک‌ه له‌مێژوودا‪ ،‬ژێرپێ کردبوو‪،‬‬ ‫له‌وانه‌‪ ،‬ئێران و تورکیا هه‌وڵده‌ده‌ن‪ ،‬پێشه‌نگایه‌تی‬ ‫و پیالنسازی ئه‌م بێ ئیراده‌ییه‌ی ک��وردان و‬ ‫کۆمه‌ڵگای کورد بەڕێو‌ه ببه‌ن‪ .‬بۆ ئه‌م یه‌که‌ش‪،‬‬ ‫هه‌موو ناکۆکیه‌کی نێوانیان‪ ،‬چ مێژوویی و چ‬ ‫رۆژانه‌یی ده‌ده‌ن‌ه راوه‌ستاندن‪ ،‬چونک‌ه مه‌سه‌له‌‪،‬‬ ‫مه‌سه‌له‌ی ک��ورده‌و ئێستاکه‌ش له‌رۆژه‌ڤدایه‌‪.‬‬

‫کاتێک‪ ،‬مه‌سه‌له‌‪ ،‬ده‌بێت‌ه مه‌سه‌له‌ی کورد‪،‬‬ ‫هه‌رشتێک بۆ دوژمنانی کورد‪ ،‬له‌بیر ده‌کرێت‪.‬‬ ‫له‌مێژوودا‪ ،‬ئه‌م ره‌وش‌ه وا بوو‌ه و ئێستاش له‌رۆژی‬ ‫ئه‌مڕۆماندا‪ ،‬هه‌ر هه‌مان ره‌وش بەڕێو‌ه ده‌چێت‪.‬‬ ‫کاتێک ئه‌م راستی‌ه مێژوویی‌ه له‌به‌رچاو ده‌گرین‬ ‫و به‌واتای ده‌بینین‪ ،‬ره‌وشی ئه‌مڕۆ باشتر ده‌رکی‬ ‫پێده‌کرێت‪ .‬له‌به‌ر ئ�ه‌وه‌ی ک‌ه ئه‌مڕۆ له‌مێژوو‬ ‫دان���ه‌ب���ڕاو‌ه و راستینه‌ی ئ�ه‌م��ڕۆ ل�ه‌م��ێ��ژوودا‪،‬‬ ‫شاراوه‌یه‌‪.‬‬ ‫هه‌وڵدانی داگیرکردنی قه‌ندیل ک‌ه ئه‌مڕۆ ئێران‬ ‫هه‌وڵده‌دات پێشی بخات‪ ،‬له‌سه‌ر ئه‌م هاوپه‌یمانییه‌‬ ‫مێژووییه‌ی تورکیا و ئێران‌ه ک�‌ه پێکدێت‪.‬‬ ‫بێگۆمان ئه‌م هاوپه‌یمانی‌ه ئه‌مڕۆ نوێ کراوه‌ته‌وه‌‬ ‫و به‌گوێره‌ی هه‌ڵومه‌رجی ئه‌مڕۆکه‌‪ ،‬سه‌رڕاست‬ ‫کراوه‌ته‌وه‌‪ .‬دوژمنانی کورد‪ ،‬باش ده‌زانن‪ ،‬که‌‬ ‫ئه‌گه‌ر به‌م هاوپه‌یمانی و هاوئاهه‌نگیی‌ه نه‌بێت‪،‬‬ ‫ناتوانن‪ ،‬ئێراده‌ی گه‌لی کورد‪ ،‬بشکێنن و له‌ناویان‬ ‫ببه‌ن و پاکتاویان بکه‌ن‪ ،‬چونک‌ه ئه‌و ده‌وڵه‌تانه‌‬ ‫له‌مێژوودا‪ ،‬ئه‌و رێ ورێبازانه‌یان به‌کار هێناوه‌‬ ‫و ئه‌نجامیشیان وه‌رگرتووه‌‪ .‬له‌ساڵی (‪)1639‬‬ ‫دا به‌په‌یمانی قه‌سری شیرین جارێ یه‌که‌مین‪،‬‬ ‫پارچه‌کردنی کوردستانی به‌دوای خۆیدا هێنا و‬ ‫ئه‌مه‌ش ئه‌نجامی ئه‌و هاوپه‌یمانیی‌ه مێژوویه‌یه‌‪.‬‬ ‫هێرشی ئه‌مڕۆ ک‌ه له‌الیه‌ن تورکیا و ئێرانه‌وه‌‬ ‫بەڕێو‌ه ده‌چن‪ ،‬بۆ گه‌لی کورد‪ ،‬ره‌وشێک نییه‌‪،‬‬ ‫ک‌ه نه‌یه‌ته‌زانین و شیمانه‌نه‌کراو بێت‪ ،‬به‌اڵم‪ ،‬ئه‌وه‌‬ ‫جێگای شانازیی‌ه و دڵخۆشییه‌‪ ،‬بۆ گه‌له‌که‌مان‬ ‫ک‌ه ئیدی ئه‌و هاوپه‌یمانیی‌ه قیزه‌ونه‌‪ ،‬ئه‌مڕۆکه‌‬ ‫ناتوانێت ئه‌و ئێراده‌یه‌ی ک‌ه له‌الیه‌ن بزووتنه‌وه‌ی‬ ‫ئ���ازادی���خ���وازی ک��وردس��ت��ان ب �‌ه رێ��ب�ه‌رای�ه‌ت��ی‬ ‫رێبه‌رئۆجه‌الن خۆلقاوه‌‪ ،‬بشکێنن و له‌ناوی به‌رن؛‬ ‫چونکه‌‪ ،‬ئه‌م ئیراده‌‪ ،‬ئیراده‌یه‌کی‪ ،‬پواڵیین‌ه و له‌بن‬ ‫نه‌هاتووه‌‪ .‬له‌م سی و پێنج ساڵه‌ی دوایی دا‪ ،‬به‌‬ ‫ده‌یان جاره‌‪ ،‬دوژمنانی کورد‪ ،‬هه‌وڵیان داو‌ه که‌‬ ‫ئه‌م ئێراده‌ی‌ه بشکێنن‪ ،‬به‌اڵم هه‌رجاره‌‪ ،‬ئێراده‌ی‬ ‫دوژمنانی کورد‪ ،‬خۆی شکاو‌ه و رووب�ه‌رووی‬ ‫له‌ناوچوون بۆوه‌ته‌وه‌‪ .‬ئه‌م ره‌وشه‌‪ ،‬ئه‌مڕۆک‌ه له‌‬ ‫به‌رخۆدانی په‌ژاک و گه‌ریالکانی هێزه‌کانی‬ ‫رۆژهه‌اڵتی کوردستان به‌دی کراو سه‌ره‌ڕای‬ ‫هه‌موو بێ ده‌رفه‌تی و ته‌کنیک له‌دژی هێزه‌‬ ‫داگیرکه‌ره‌کانی رژێمی ئێران به‌رخۆدان ده‌که‌ن‬ ‫و ه�ه‌وڵ��ی پاراستنی ه�ه‌ب��وون��ی و ناسنامه‌و‬ ‫ده‌سکه‌وته‌کانی گه‌له‌که‌مان ده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫بێگۆمان‪ ،‬هێرشی ده‌وڵ �ه‌ت��ی ئ��ێ��ران‪ ،‬له‌سه‌ر‬ ‫قه‌ندیل به‌هاوپه‌یمانییه‌کی به‌رفراوان پێکدێت‪.‬‬ ‫ئێران‪ ،‬ب‌ه ته‌نیا ناتوانێت‪ ،‬ل �ه‌دژی پ �ه‌ژاک و‬ ‫هێزه‌کانی رۆژهه‌اڵتی کوردستان شه‌ڕ بکات‪.‬‬


‫وتار‬

‫ژماره ‪~ | Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫‪31‬‬

‫ـــل‪ ،‬رۆحــــی یه‌کێتــــی نه‌ته‌وه‌ییه‌‬ ‫ئ�ه‌م هاوپه‌یمانیه‌‪ ،‬به‌پێشه‌نگایه‌تی تورکیا و‬ ‫ئێران‪ ،‬بەڕێوه‌ده‌چێت‪ .‬هێرشی داگیرکاری به‌‬ ‫هاوکاری و هاوپه‌یمانی هه‌ردوویان پێکدێت‪.‬‬ ‫ئه‌م ره‌وش�‌ه ب‌ه شێوه‌یه‌کی ئاشکرا ده‌رک �ه‌وت‪.‬‬ ‫ب‌ه شێوه‌یه‌کی ئاشکرا و روون دی��ار ب��وو که‌‬ ‫ه��ێ��زه‌ک��ان��ی ئ �ه‌رت �ه‌ش��ی ت��ورک��ی��ا ل �ه‌ن��او رێ��زی‬ ‫ئه‌رته‌شی و سوپای پاسدارانی ئێراندا‪ ،‬له‌دژی‬ ‫گه‌ریالکانی پ �ه‌ژاک��دا‪ ،‬ش �ه‌ڕ ده‌ک���ه‌ن‪ ،‬ب�ه‌اڵم‬ ‫الیه‌نگه‌ری ئه‌م هاوپه‌یمانییه‌‪ ،‬ن‌ه ته‌نیا ئه‌وانن‪.‬‬ ‫له‌وانه‌‪ ،‬حکومه‌تی ناوه‌ندی ئێرااق‪ ،‬رێکخستنی‬ ‫به‌ناو ئیسالمی‪ ،‬وه‌کو کۆمه‌ڵی ئیسالمی له‌ناو‬ ‫ئه‌م هاوپه‌مانیه‌ت‌ه دان‪ .‬هه‌ره‌ها هێز‌ه ناونه‌نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫ونێوده‌وڵه‌تیه‌کانیش وه‌کو واڵت‌ه یه‌کگرتووه‌کانی‬

‫“ هه‌نگاوی‬ ‫یه‌که‌مین بۆ‬ ‫یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫و گرنگ‬ ‫له‌دژی هه‌وڵ ‌ه‬ ‫داگیرکه‌رییه‌کانی‬ ‫ئێران و تورکیاش‬ ‫به‌شێوه‌یه‌کی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی بێ‬ ‫قید وشه‌رت"بێ‬ ‫مه‌رج" راوه‌ستان و‬ ‫هه‌ڵوێست نوواندن ‌ه‬ ‫ل ‌ه دژی ئه‌و‬ ‫هه‌وڵه‌داگیرکارییه‌‬

‫ئه‌مریکا له‌رێگای فرۆک‌ه ئیستخباراتی و بێ‬ ‫فرۆکه‌وانیه‌کانی خۆیه‌وه‌‪ ،‬له‌رێگای تورکیاوه‌‪،‬‬ ‫هاوکاری ئیستخباراتی ئێران ده‌کات‪.‬‬ ‫ئێستاک‌ه ئه‌م ره‌وش‌ه روونتر بووه‌ته‌و‌ه و باشتریش‬ ‫دی���ار ده‌ب��ێ��ت و ئامانجی ئ��ه‌م هاوپه‌یمانیه‌‬ ‫به‌رفراوانه‌ش ن‌ه ته‌نیا بزووتنه‌وه‌ی ئازادیخوازی‬ ‫ک��وردس��ت��ان و پ��ه‌ژاک��ه‌‪ ،‬به‌ڵکو ئ��ه‌م هێرشه‌‬ ‫داگیرکه‌رییه‌‪ ،‬راسته‌وخۆ هه‌وڵده‌دات‪ ،‬هه‌موو‬ ‫ده‌ستکه‌وته‌کانی ک��وردان له‌ناوبه‌رێت‪ .‬له‌به‌ر‬ ‫ئ���ه‌وه‌ش حکومه‌تی ه�ه‌رێ��م��ی ک��وردس��ت��ان و‬ ‫ده‌س �ه‌الت��داری �ه‌ت��ی ب���اش���ووری کوردستانیش‬ ‫ده‌که‌وێت‌ه مه‌ترسیه‌کی م �ه‌زن �ه‌وه‌‪ .‬ده‌وڵ�ه‌ت�ه‌‪،‬‬ ‫ستاتۆپارێزو قه‌واره‌پارێزه‌کانی ناوچه‌ک‌ه له‌وانه‌‪،‬‬ ‫تورکیاو ئێران ئه‌م په‌یام‌ه ده‌ده‌ن‌ه کوردان‪ .‬ئه‌م‬ ‫په‌یامه‌ش گرێدراوی ستاتۆی کوردانه‌‪ .‬ئه‌م‬ ‫هێز‌ه داگیرکه‌ران‌ه و نه‌یار‌ه به‌ڕاشکاوان‌ه به‌گه‌لی‬ ‫ک��ورد ده‌ڵێن‪ ،‬ئێم‌ه ناهێڵین له‌چوارپارچه‌ی‬ ‫کوردستاندا‪ ،‬ک��ورد‪ ،‬خ��اوه‌ن ستاتۆ و پێگه‌ی‬ ‫خۆی بێت‪ .‬پاش ئه‌وه‌ی له‌باکووری کوردستان‬ ‫خ��ۆب��ەڕێ��وەب��ەری دیموکراتیک راگ�ه‌ی��ن��درا‪،‬‬ ‫هێرش له‌دژی قه‌ندیل ده‌ستی پێکرد‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫نه‌رێکه‌وته‌‪ .‬ئه‌م هێرشه‌‪ ،‬واڵمی راگه‌یاندنی‬ ‫خ��ۆب��ەڕێ��وه‌ب�ه‌ردن��ی دیموکراتیکه‌‪ ،‬چونکه‌‪،‬‬ ‫راگه‌یاندنی خۆبەڕێوه‌به‌ردنی دیموکراتیک‬ ‫له‌هه‌رچواربه‌شی کوردستان‪ ،‬ستاتۆی کوردانه‌‪.‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا پ��اش راگه‌یاندنی خۆبەڕێوەبەری‬ ‫دیموکراتیک‪ ،‬س��ه‌رۆک وه‌زی���ری ده‌وڵه‌تی‬ ‫ت��ورک��ی��ا"ره‌ج �ه‌ب ت�ه‌ی��ب ئ���ه‌ردۆغ���ان" ئه‌مه‌ی‬ ‫ده‌ستنیشانکرد که‌‪":‬ئێم‌ه ستراتیژی شه‌ڕ‬ ‫له‌دژی په‌که‌که‌مان گۆڕی"‪ .‬ده‌بێت‪ ،‬باش و‬ ‫به‌گشتی ببت‌ه مایه‌ی تێگه‌یشتن‪ .‬ئه‌م گۆڕانه‌‬ ‫ستراتیژییه‌‪ ،‬ته‌نیا ئه‌رته‌ش درووخستنه‌و‌ه و‬ ‫پۆلیس خستن‌ه ن��او ح�ه‌ره‌ک�ه‌ت"ج��م��وج��ۆڵ�ه‌وه‌"‬ ‫نییه‌‪ .‬بێگۆمان گۆڕانکارییه‌کی به‌م شێوه‌یه‌‬ ‫هه‌یه‌‪ .‬ه �ه‌ر‌ه گرنگ‪ ،‬ئه‌وه‌ی‌ه ک‌ه ئه‌م پیالنه‌‬ ‫له‌الیه‌ن گه‌لێک له‌عاقڵمه‌ندانی ناو ئاکه‌په‌وه‌‪،‬‬ ‫پیالنڕێژ کراوه‌و داڕێ��ژراوه‌‪ .‬دیار بوو‪ ،‬ک‌ه ئه‌و‬ ‫پیالنه‌ی ک‌ه له‌سه‌ریالنکا له‌دژی به‌بره‌کانی‬ ‫تامیل بەڕێوه‌یان برد‪ ،‬ه�ه‌وڵ��ده‌ده‌ن‪ ،‬به‌گوێره‌ی‬ ‫هه‌ڵومه‌رجی کوردستان پیاده‌ی "پراکیتزه‌"ێ‬ ‫بکه‌ن‪ ،‬به‌اڵم پێویسته‌‪ ،‬هه‌رکه‌س باش بزانێت‪ ،‬که‌‬ ‫ن‌ه سه‌ریالنکا‪ ،‬کوردستان‌ه و نه‌ش بزووتنه‌وه‌ی‬ ‫تامیل وه‌کو بزووتنه‌وه‌ی ئازادیخوازی گه‌لی‬ ‫کوردستانه‌‪ .‬با ئه‌م ووته‌ی منیش به‌هه‌ڵ‌ه نه‌بێته‌‬ ‫مایه‌ی تێگه‌یشتن‪ .‬من‪ ،‬رێزێکی گه‌وره‌م بۆ‬ ‫تێکۆشانی تامیلیه‌کان هه‌یه‌‪ .‬من له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‬ ‫ک‌ه ره‌وشه‌که‌‪ ،‬به‌باشی ببێت‌ه مای‌ه تێگه‌یشتن‪،‬‬

‫ئه‌م نموونه‌م هێنایه‌وه‌‪ .‬پێویسته‌‪ ،‬کۆنژکتوری"‬ ‫ره‌وش��ی" ناونه‌ته‌وه‌یی‪ ،‬ناوچه‌یی و به‌تایبه‌تی‬ ‫جیاوازی گه‌وهه‌ری کۆمه‌ڵگای کوردستان و‬ ‫په‌که‌ک‌ه باش بخوێندرێته‌وه‌‪ .‬پێویست‌ه ده‌وڵه‌تی‬ ‫تورکیا‪ ،‬ئێران و هه‌موو دوژمنی کورد‪ ،‬هه‌ر‬ ‫ریش سپییه‌ک‪ ،‬وه‌کو پیری له‌کارکه‌وتووی‬ ‫خۆیان نه‌بینن‪ .‬ئه‌م ئێراده‌ی‌ه ک‌ه ب‌ه پێشه‌نگایه‌تی‬ ‫په‌که‌که‌‪ ،‬خۆلقاوه‌‪ ،‬ده‌توانێ په‌نجا ساڵی تر شه‌ڕ‬ ‫و به‌رخۆدانیش بەڕێو‌ه ببات‪ .‬له‌دژیکردنه‌وه‌ی ئه‌م‬ ‫شه‌ڕه‌شدا‪ ،‬ده‌بێت‪ ،‬باش ببێت‌ه مایه‌ی تێگه‌شتن‪،‬‬ ‫له‌کورد زۆرتر‪ ،‬دوژمنانی کورد‪ ،‬زه‌ره‌ر بکه‌ن‪.‬‬ ‫شتێکی زۆر ک‌ه کوردان له‌ده‌ستی بده‌ن نییه‌‪.‬‬ ‫ل���ه‌م ق���ۆن���اخ���ه‌دا‪ ،‬زی��ات��ر ل �ه‌ه �ه‌م��وو ق��ۆن��اخ�ه‌‬ ‫م��ێ��ژووی��ی�ه‌ک��ان��ی ت���ر‪ ،‬ک�����وردان‪ ،‬پێویستیان‬ ‫به‌یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌یی هه‌یه‌‪ .‬پاش ئه‌و هێرشه‌ی‬ ‫ئه‌م دواییه‌‪ ،‬ئه‌م ره‌وش‌ه زۆرتر خۆی ده‌سه‌پێنێت‪.‬‬ ‫ل����ه‌دژی ه �ه‌ب��وون��ی گ �ه‌ل��ی ک����ورد‪ ،‬ه�ه‌م��وو‬ ‫دوژمنان ده‌بن‌ه یه‌ک و هێرش و په‌الماری‬ ‫خۆیانی داگیرکه‌ری له‌سه‌ر کوردستان بەڕێوه‌‬ ‫ده‌بن‪ .‬ئه‌وکات‌ه پێویست‌ه گه‌لی کورد‪ ،‬ره‌نگ‪،‬‬ ‫ئایدئۆلۆژی‪ ،‬حیزب‪ ،‬هه‌ر چی هه‌ن‌ه با بن‪،‬‬ ‫پێویسته‌‪ ،‬خۆی خۆیان سه‌فه‌ربه‌ر بکه‌ن له‌پێناو‬ ‫یه‌کێتی ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ی��دا‪ .‬ه�ه‌ن��گ��اوی یه‌که‌مین‬ ‫ب��ۆ یه‌کێتی ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی��ی و گ��رن��گ ل��ه‌دژی‬ ‫هه‌وڵه‌داگیرکه‌رییه‌کانی ئێران و تورکیاش‬ ‫به‌شێوه‌یه‌کی نه‌ته‌وه‌یی بێ قید وشه‌رت"بێ‬ ‫مه‌رج" راوه‌ستان و هه‌ڵوێست نوواندن‌ه ل‌ه دژی‬ ‫ئه‌و هه‌وڵه‌داگیرکارییه‌‪.‬‬ ‫ب �ه‌رخ��ۆدان��ی گ����ه‌وره‌ی ق�ه‌ن��دی��ل ک �‌ه ل�ه‌الی�ه‌ن‬ ‫په‌ژاک و گه‌ریالکانی هێزه‌کانی رۆژهه‌اڵتی‬ ‫کوردستان"هه‌ره‌که‌"و‌ه پێشکه‌وت‪ ،‬له‌م واتایه‌دا‪،‬‬ ‫زه‌مینه‌یه‌کی به‌هێز‌ه بۆ ئاواکردنی یه‌کێتی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی و زه‌مینه‌یه‌کی باشی ئافراندووه‌‪.‬‬ ‫پێویست‌ه ئه‌م ده‌رفه‌ت‌ه به‌باشی هه‌ڵسه‌نگێندرێت‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌یی پێکنه‌یه‌ت‪ ،‬ئه‌و کاته‌‬ ‫چی رووب��دات؟ گه‌لی کورد‪ ،‬سه‌د ساڵی تر‪،‬‬ ‫بگه‌رێته‌و‌ه بۆ دواوه‌‪ ،‬به‌اڵم کاتێک یه‌کێتی‬ ‫ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ی ل�ه‌س�ه‌ر بنه‌مای ستراتیژییه‌کی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی و هاوبه‌ش پێکبێت‪ ،‬ئه‌و کات‌ه نه‌ته‌وه‌ی‬ ‫کورد‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌کی مه‌زن‪ ،‬سوودمه‌ند ده‌بن و‬ ‫هیچ هێرشێک ناتوانێت‪ ،‬ئێراده‌ی گه‌لی کورد‬ ‫بشکێنێت و کۆمه‌ڵگای کوردیش‪ ،‬بێ ستاتۆ‬ ‫بهێڵێته‌وه‌‪.‬‬ ‫‪www.navendalekolin.com‬‬ ‫‪www.lekolin.org‬‬ ‫‪www.lekolin.net‬‬ ‫‪www.lekolin.info‬‬

‫“‬


‫~|‬

‫‪32‬‬

‫ژماره ‪Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫خۆسه‌ریى تاک له‌سه‌ربه‌خۆیى واڵت گرنگتره‌!!‬

‫به‌ختیار مام حه‌مید‬

‫ئه‌گه‌ر واڵت سه‌ربه‌خۆ بێت و تاکه‌کانى‬ ‫سه‌ربه‌خۆ نه‌بن‪ ،‬دواجار ئه‌و واڵته‌‬ ‫ناسه‌ربه‌خۆیه‌!‬ ‫ک���ورد‪ ،‬ئ �ه‌و گه‌له‌ی‌ه ک�‌ه ن��ڤ��وس(ن��ف��وس)ه‌ک�ه‌ى‬ ‫نزیکه‌ى (‪ )60‬میلیۆن پتره‌و تا ئێستا خاوه‌نى‬ ‫پێگ‌ه یان سه‌ربه‌خۆیى نییه‌‪ ،‬ئه‌م گه‌ل‌ه دابه‌شه‌کراوه‌‬ ‫به‌سه‌ر(‪ )5‬ده‌وڵه‌تى داگیرکاردا ئه‌وانیش (تورکیا‪،‬‬ ‫س��وری��ا‪ ،‬ئ��ێ��راق‪ ،‬ئ��ێ��ران‪ ،‬ئه‌رمه‌نستان)ن‪ .‬ل �ه‌زۆر‬ ‫سه‌رده‌م و هه‌ر جار‌ه و ل‌ه پارچه‌یه‌کى کوردستانى‬ ‫م�ه‌زن باسى بابه‌تى سه‌ربه‌خۆیى ک��راوه‌‪ ،‬هه‌وڵ‬ ‫و ت�ه‌ق�ه‌ال ه �ه‌ب��وو‌ه ب��ۆ س�ه‌رب�ه‌خ��ۆی��ى‪ ،‬ش��ۆڕش و‬ ‫به‌رخودانى کوردان‌ه بێوچان ب�ه‌رده‌وام��ى هه‌بووه‌‬ ‫بۆ سه‌ربه‌خۆیى‪ ،‬ب �ه‌اڵم تا ئێستا(هه‌نوکه‌) به‌‬ ‫شێوه‌یه‌کى دروست و ته‌واو(کامڵ) ئه‌م پرس‌ه یان‬ ‫ئه‌م باس‌ه نه‌گه‌یشتوه‌ت‌ه ئه‌نجام وات‌ه سه‌ربه‌خۆیى‬ ‫ته‌واو نه‌هاتوه‌ت‌ه دى!‪ .‬له‌باشورى کوردستان نیمچه‌‬ ‫ئازادییه‌ک هه‌ی‌ه و شایه‌نى له‌سه‌ر ڕاوه‌ستانه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم دیسان ده‌نگ و ڕه‌نگى سه‌ربه‌خۆیى له‌م‬ ‫پارچه‌ش نابیسترێت و نابینرێت‪.‬‬ ‫له‌م ماوه‌یه‌دا دیسان باسى بابه‌تى سه‌ربه‌خۆیى‬ ‫کوردستانى مه‌زن و ب‌ه تایبه‌ت (باشور) هاته‌وه‌‬ ‫کای‌ه و که‌موکورت و له‌مالو ئ �ه‌وال له‌سه‌رى‬ ‫ده‌ب��ێ��ژرێ��ت‪ ،‬ت��ا ڕاده‌ی���ه‌ک ل �ه‌ڕۆژه‌ڤ��دای �ه‌‪ ،‬ئه‌مه‌‬ ‫شتێکى زۆر باش‌ه و هیوایه‌ک‌ه ب��ۆ وشیاریى‬ ‫نه‌ته‌وه‌یى کوردانه‌‪ ،‬به‌اڵم ئێم‌ه لێره‌دا باسى شتێک‬ ‫ی��ان بابه‌تێک ده‌ک�ه‌ی��ن ک‌ه به‌راستى پێویسته‌‬ ‫هه‌موو هێز‌ه کوردییه‌کانى کوردستانى مه‌زن پێش‬ ‫بیر(ویر)کردنه‌و‌ه له‌سه‌ربه‌خۆیى کوردستان بیر‬ ‫له‌م‌ه بکه‌نه‌وه‌‪ ،‬ئاماده‌کاریى بۆ بکه‌ن و کارى‬ ‫له‌سه‌ر بکه‌ن‪ ،‬ئه‌ویچ (سه‌ربه‌خۆیى تاکى کورده‌)‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر ئه‌م کاره‌(کارکردن بۆ سه‌ربه‌خۆکردنى‬ ‫ت��اک) ب�‌ه به‌رنام‌ه و پ����ه‌روه‌رده‌ى ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ى و‬ ‫له‌ژێرچه‌مکی نیشتمانپه‌روه‌ریدا و ب‌ه شێوازى‬ ‫دروس��ت له‌کوردستان ب‌ه گشتى و له‌باشور به‌‬ ‫تایبه‌ت به‌ڕێو‌ه ببرێت‪ ،‬بێگومان به‌رهه‌مێکى فره‌‬ ‫باشى له‌که‌سانى کامڵ و پێگه‌یشتوو‪ ،‬وریا و‬ ‫نه‌ته‌وه‌په‌روه‌ر و سه‌ربه‌خۆخواز و فه‌رهه‌نگپارێزى‬ ‫لێ حاسڵ ده‌بێت و دواتر زۆر ب‌ه ئاسانى و خۆ‬ ‫به‌خۆ کوردستان سه‌ربه‌خۆ ده‌بێت‪ ،‬چونک‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫تاکى کورد فێرى سه‌ربه‌خۆیى بکرێت و ل‌ه دۆز و‬

‫وتار‬

‫پرس‌ه سه‌ره‌کییه‌کانى گه‌له‌که‌ى تێبگات‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫گ�ه‌ر بابه‌ت‌ه هه‌نوکه‌یى‪ ،‬داه��ات��ووی��ى‪ ،‬بنه‌ڕه‌تى‬ ‫نه‌ته‌وه‌که‌ى ب‌ه شێوازى په‌روه‌رد‌ه و هه‌ر له‌ماڵ و‬ ‫باخچه‌ى ساوایان و خوێندنگ‌ه تا کۆتایى ته‌مه‌نى‬ ‫بۆ شیبکرێته‌و‌ه و له‌کۆى بابه‌ته‌ک‌ه پوخته‌یه‌ک‬ ‫بکرێت‌ه به‌رى‪ ،‬دیسان ئه‌و کات واڵت بێ ئه‌وه‌ى‬ ‫ئێم‌ه هه‌ست بکه‌ین سه‌ربه‌خۆ بووه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر تاکى‬ ‫کورد دابماڵرێ ل‌ه به‌کرێگیراویى بۆ ئه‌مریکا‬ ‫و ئ�ه‌وروپ��ا و داگیرکارانى کوردستان و فێرى‬ ‫واڵت��پ��ارێ��زی��ى و خ��ۆس�ه‌ری��ى بکرێت‪ ،‬ئ �ه‌و کات‬ ‫کوردستان سه‌ربه‌خۆ بوو‌ه و تاکه‌کانیشى ئیدى‬ ‫بێجگ‌ه ل‌ه (کورد‪ ،‬کوردستانى)شتێکى تر نین‪.‬‬ ‫ئه‌و وه‌خت‌ه تاکى ئێم‌ه شانازیى ب‌ه زووانى کوردى‪،‬‬ ‫ناسنامه‌ى کوردى‪ ،‬فه‌رهه‌نگى کوردى‪ ،‬به‌رگى‬ ‫کوردى‪ ،‬مێژووى کوردى‪ ،‬داب و نه‌ریتى کوردى‪،‬‬ ‫فه‌لسه‌فه‌ى کوردى‪ ،‬جوگرافیاى کوردى‪ ،‬خاکى‬ ‫ک��وردی��ی�ه‌و‌ه ده‌ک���ات‪ .‬ده‌بێت تاکى ک��ورد له‌بن‬ ‫کاریگه‌رى بێگان‌ه ده‌ربهێندرێت و پاشان باسى‬ ‫سه‌ربه‌خۆیى لۆ بکرێت‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر بێتۆ ئه‌مان‌ه نه‌کرێت و ڕاسته‌وخۆ بێ‬ ‫ئاماده‌کاریى باسى سه‌ربه‌خۆیى واڵت بکرێت‪،‬‬ ‫دواجار ده‌وێت‌ه کاره‌سات‪ ،‬چونک‌ه واڵت سه‌ربه‌خۆیه‌‬ ‫له‌کاتێکدا زۆربه‌ى تاکه‌کان یان سه‌ربه‌خۆ نین‬ ‫یان ل‌ه وات��اى سه‌ربه‌خۆیى تێنه‌گه‌شتون‪ .‬واڵت‬ ‫سه‌ربه‌خۆ بێت و ن��اوه‌ڕۆک��ى واڵت یان کاکڵى‬ ‫واڵت ک‌ه تاکه‌کان‌ه سه‌ربه‌خۆ نه‌بن چ واتایه‌کى‬ ‫هه‌یه‌؟ ئه‌گه‌ر تاکه‌کانى ک��ورد له‌ڕاستینه‌ى‬ ‫سه‌ربه‌خۆیى و یه‌کێتیى نه‌ته‌وه‌یى تێنه‌گه‌ن‪ ،‬هیچ‬ ‫هه‌نگاوێکى باش وه‌پێش ناچێت‪،‬‬ ‫بۆی‌ه زۆر پێویست‌ه و زۆریش گرنگ‌ه ک‌ه تاکه‌کانى‬ ‫کۆمه‌ڵگاى کوردى ب‌ه شێوه‌یه‌کى خێراو پێشکه‌وتوو‬ ‫په‌روه‌رد‌ه بکرێن له‌سه‌ر چۆنیه‌تى سه‌ربه‌خۆبوون و‬ ‫هه‌روه‌ها له‌ته‌ک ئه‌وه‌شدا چۆنیه‌تى پێشخستنى‬ ‫سه‌ربه‌خۆیى و گه‌شه‌پێکردنى‪.‬‬ ‫م��اوه‌ت �ه‌و‌ه بێژم ئ �ه‌م بابه‌ت‌ه زۆر هه‌ڵده‌گرێت و‬ ‫پێویست‌ه ب‌ه شێوه‌یه‌کى زانستى و ئه‌کادیمى له‌سه‌ر‬ ‫بنوسرێت و له‌سه‌رى ڕاوه‌ستین‪ ،‬وه‌لێ ئه‌وه‌ى الى‬ ‫من گرنگ‌ه وروژان��دن��ى بابه‌ته‌ک‌ه و گه‌یاندنى‬ ‫په‌یامه‌که‌یه‌‪ ،‬ئه‌ویش ئه‌وه‌ی‌ه (سه‌ربه‌خۆبوونى تاکى‬ ‫کورد‪ ،‬ل‌ه پێش سه‌ربه‌خۆبوونى واڵتى کورده‌وه‌یه‌)‬ ‫وات‌ه پێش ئه‌وه‌ى کوردستانمان سه‌ربه‌خۆ بکه‌ین‬ ‫با خۆمان سه‌ربه‌خۆ بکه‌ین‪ ،‬ئه‌م‌ه ناکات‌ه ئه‌وه‌ی‬ ‫ک‌ه بابه‌تى سه‌ربه‌خۆیى کوردستان و هه‌وڵدان‬ ‫بۆ سه‌ربه‌خۆیى کوردستان که‌مبایه‌خ بکه‌ین و‬ ‫ب‌ه کارێکى باشى نه‌زانین‪ ،‬نه‌خێر ب‌ه پێچه‌وانه‌وه‌‬ ‫ئه‌و‌ه کارێکى زۆر پیرۆز و ئه‌رکێکى نه‌ته‌وه‌یى‬ ‫و ئه‌خالقییه‌‪،‬ده‌بێت ئ�ه‌وه‌ش بزانین زۆرێ��ک له‌و‬ ‫که‌سانه‌ى باسى سه‌ربه‌خۆیى ده‌که‌ن ئه‌وه‌ش دیارى‬ ‫ده‌که‌ن ک‌ه پێویست‌ه واڵتى سه‌ربه‌خۆ تاکه‌کانیشى‬ ‫سه‌ربه‌خۆ بن و ل‌ه ژێر فه‌رمانى بێگانه‌دا نه‌بن‪.‬‬

‫کـــــورد لــــ‬ ‫کاروخ باله‌کاتێ‬

‫وه‌ک ئاشکرایه‌ گه‌لى ک��ورد وه‌ک هه‌ر‬ ‫نه‌ته‌وه‌یه‌کی ئه‌م جیهانه‌ ب�ه‌ه�ه‌زاران ساڵه‌‬ ‫له‌سه‌ر ئ �ه‌م خاکه‌ ده‌ژى که‌ کوردستانه‌‪،‬‬ ‫سه‌ربارى ئه‌وه‌ى به‌هه‌موو شێوه‌یه‌ک زوڵم و‬ ‫زۆرى له‌سه‌ر ک��راوه‌ و به‌هه‌موو شێوه‌یه‌ک‬ ‫چ�ه‌وس��ێ��ن��راوه‌ت�ه‌وه‌؛ ب �ه‌اڵم هه‌میشه‌ زم��ان و‬ ‫کلتوور و چاندى خۆى پاراستووه‌ و تا رۆژى‬ ‫ئه‌مڕۆش به‌رخودان و به‌هه‌موو شێوه‌یه‌ک‬ ‫ب �ه‌رگ��رى ل�ه‌ه�ه‌ب��وون��ى خ��ۆى ده‌ک���ات‪ .‬ئێمه‌‬ ‫ه �ه‌م��ووم��ان ده‌زان��ی��ن ئێستا گ�ه‌ل��ى ک��ورد‬ ‫له‌کوردستان به‌گشتى به‌ قۆناغێکى زۆر‬ ‫هه‌ستیار تێده‌په‌رێت که‌ هه‌بوون و نه‌بوونى‬ ‫کورد له‌م قۆناغه‌دا دی��ارى ده‌کرێت‪ .‬بۆیه‌‬ ‫پێویسته‌ له‌سه‌ر هه‌رتاکێکمان به‌هه‌ستیاریه‌وه‌‬ ‫له‌م قۆناغه‌ بڕوانین و هه‌نگاو بهاوێژین‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر بگه‌ڕینه‌وه‌ ده‌بینن له‌و شۆرشانه‌ى‬ ‫که‌ له‌رابردوودا کراون کاتێک گه‌یشتۆته‌‬ ‫قۆناغى س�ه‌رک�ه‌وت��ن دوژم��ن توانیویه‌تى‬ ‫ق��ازان��ج بکات و پێش له‌سه‌رکه‌وتنى ئه‌و‬ ‫شۆڕشانه‌ بگرێت و گه‌لى کورد بێ هیوا‬ ‫ب��ک��ات‪ .‬ه�ه‌رب��ۆی�ه‌ ده‌بینین ئ �ه‌م قۆناغه‌ى‬ ‫که‌ ئێستا له‌هه‌رچوار پارچه‌ى کوردستان‬ ‫تێدا تێپه‌رده‌بین کاتێکى چاره‌نووسسازو‬ ‫هه‌ستیاره‌؛ چونکه‌ بزووتنه‌وه‌ی ئازادیخوازى‬ ‫گه‌لى کورد "په‌که‌که‌" له‌کوردستان به‌گشتى‬ ‫و به‌تایبه‌ت له‌باکوورى کوردستان کوردى‬ ‫گه‌یاندۆته‌ ئاستێک ک�ه‌ ئیدى ناتوانێت‬ ‫وه‌کو ڕابردوو بژین و ژیانێکی وه‌هاش په‌سند‬ ‫بکات که‌ له‌ژێر زوڵم و زۆرى و چه‌وسانه‌دا‬ ‫ب��وو‪ .‬بۆیه‌ س��اڵ به‌ساڵ ئاستى تێکۆشان‬ ‫به‌ره‌و پێش ده‌چێت و له‌هه‌مانکاتیشدا ده‌بێ‬ ‫ئه‌وه‌ش بزانین ده‌وڵه‌تانى داگیرکه‌ری تورکیا‬ ‫به‌تایبه‌ت حکومه‌ت و پارتی (ئاکه‌په‌) که‌‬ ‫پارتێکى ده‌س �ه‌اڵت��داره‌ له‌تورکیا سیاسه‌تى‬ ‫له‌ناوبردنى ک��ورد زیاتر ب �ه‌ره‌و پێش ده‌ب��ات‬ ‫و هه‌وڵى له‌ناوبردنى گه‌لى ک��ورد ده‌دات‪.‬‬ ‫وه‌ک ده‌زان��ی��ن به‌تێکۆشانى گه‌لى کورد‬ ‫ل �ه‌ب��اک��وور ئ �ه‌م��س��اڵ ل�ه‌ه�ه‌ڵ��ب��ژاردن�ه‌ک��ان��ى‬ ‫ت��ورک��ی��ا گ��ه‌ل��ه‌ک��ه‌م��ان رێ���ژه‌ی���ه‌ک���ى زۆر‬ ‫ده‌نگه‌کانى به‌ده‌ست هێنا و توانى (‪)36‬‬ ‫ئه‌ندام په‌رله‌مان هه‌ڵبژێرێت بۆ په‌رله‌مانى‬ ‫تورکیا که‌ (‪)6‬یان له‌زینداندا بوون‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ده‌وڵه‌تى تورک و ئاکه‌په‌ قانوونى خۆشیان‬ ‫ب��ن پ��ێ ک���رد و ن�ه‌ی��ان��ه��ێ��ش��ت ئ���ه‌م ئ �ه‌ن��دام‬ ‫په‌رله‌مانانه‌ى که‌ به‌ده‌نگى گه‌ل هاتبوونه‌‬


‫وتار‬

‫ژماره ‪~ | Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫‪33‬‬

‫ـــه‌م قۆناخه‌ی ئێستای کوردستاندا‬

‫ه�ه‌ڵ��ب��ژاردن له‌زیندان ده‌رب��ک �ه‌ون و ئه‌مه‌ش‬ ‫ده‌ری ده‌خات که‌ سیاسه‌تى دوژمن به‌رامبه‌ر‬ ‫ک���ورد ن���ه‌گ���ۆراوه‌ و ه��ه‌رئ��ه‌و سیاسه‌ته‌یه‌‬ ‫ک �ه‌ ک��ات��ێ��ک ک��وردس��ت��ان��ی��ان به‌پیالنێکى‬ ‫هاوبه‌ش له‌ساڵى (‪ )1639‬له‌قه‌سرى شیرین‬ ‫بەڕێوه‌ چووه‌ وپاشان به‌په‌یمانی ل��ۆزان که‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌ێ��ک��ی ئینگلیزه‌کانی س�ه‌ره‌ک��ی تێدا‬ ‫ب��وو کوردوکوردستان ک��را به‌چوارپارچه‌وه‌‬ ‫و بڕیاریاندا که‌ به‌هه‌مووشێوه‌یه‌ک و به‌‬ ‫هه‌مووجۆره‌ رێبازێک گه‌لى ک��ورد له‌ناو‬ ‫ببه‌ن‪ .‬هه‌ربۆیه‌ ئێستاش ده‌بینین ئه‌م پیالنه‌‬ ‫هاوبه‌شه‌ هه‌ر به‌رده‌وامه‌‪ .‬دیسان له‌رۆژئاواى‬ ‫کوردستان ده‌وڵه‌تى سوریا به‌هه‌موو جۆرێک‬ ‫گه‌لى کوردى چه‌وساندۆته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ده‌بینین‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ى تێکۆشانى گ�ه‌ل پێشکه‌وتووه‌؛‬ ‫ئێستا ده‌وڵه‌ت توشى ناڕه‌زاى گه‌ل هاتووه‌ و‬ ‫ناتوانێت به‌م شێوازه‌ به‌رده‌وامى به‌خۆى بدات‪.‬‬ ‫له‌هه‌مانکاتیشدا ئیراده‌ و هێزى کوردیش‬ ‫ب �ه‌پ��ێ��ش �ه‌ن��گ��ای �ه‌ت��ى(پ �ه‌ی �ه‌ده‌) ک �ه‌ پارتێکی‬ ‫سیاسی ک��وردی�ه‌ ورده‌ ورده‌ خه‌باتى خۆى‬ ‫به‌ره‌و پێشده‌بات‪ .‬له‌رۆژهه‌اڵتى کوردستانیش‬ ‫به‌هه‌مان شێوه‌ ده‌وڵه‌تى ئێران به‌گرتن و لێدان‬

‫و له‌سێداره‌دان ده‌یه‌وێ گه‌لى کورد چاوترسێن‬ ‫بکات بۆیه‌ ده‌بینین هه‌رى دواىی به‌پیالنێکى‬ ‫هاوبه‌شى نێوان ده‌وڵه‌تانى رۆژئاوا و تورکیا و‬ ‫ئێران و ئێراق و ناوچه‌هه‌رێمیه‌کان ده‌یانه‌وێ‬ ‫ڕه‌گى تێکۆشانى گه‌لى کورد له‌رۆژهه‌اڵتى‬ ‫کوردستان و خۆرهه‌اڵتى ناوه‌راست به‌گشتى‬ ‫له‌ناو ببه‌ن و به‌به‌شدارى باشوورى کوردستان‬ ‫و حکومه‌تى هه‌رێم ئه‌م پیالنه‌ پێکهاتووه‌ که‌‬ ‫له‌ ئه‌ساسدا داگیرکردنى باشوورى کوردستان‬ ‫خ��ۆی �ه‌ت��ى و ن���او ب��ردن��ى ئ �ه‌وده‌س��ک �ه‌وت��ان �ه‌ى‬ ‫به‌خوێنى شه‌هیدان ئ��اواب��وون�ه‌ ئامانجیانه‌‪.‬‬ ‫بۆیه‌ پێویسته‌ هه‌رتاکێکى کورد ئه‌وه‌ بزانێت‬ ‫ک�ه‌ سیاسه‌تى دوژم��ن��ان ب��ێ ئیراده‌کردنى‬ ‫هه‌موو تاکێکى ک��ورده‌ له‌هه‌رچوارپارچه‌ى‬ ‫ک��وردس��ت��ان‪ .‬ل �ه‌ب �ه‌ر ئ �ه‌م �ه‌ پێویسته‌ ئێمه‌‬ ‫وه‌ک تاکێکی ک��ورد سیاسه‌تى دوژمنان‬ ‫باش تێبگه‌ین و له‌به‌رامبه‌ریدا به‌رۆحێکى‬ ‫ن���ه‌ت���ه‌وه‌ی���ى و ن��ی��ش��ت��م��ان��ى خ���ۆ ب �ه‌رپ��رس��ی��ار‬ ‫بزانین به‌تایبه‌ت ل �ه‌م قۆناغه‌ى که‌ ئێستا‬ ‫له‌پێشماندایه‌؛ چونکه‌ دوارۆژى ئێمه‌ دیارى‬ ‫ده‌کات و به‌تایبه‌تیش ئه‌وه‌ى که‌ ئێستا زۆر‬ ‫پێویسته‌ بۆ ئێمه‌ى گه‌لى کورد له‌هه‌ر چوار‬

‫پارچه‌ى کوردستان که‌بتوانین پیالنى دژمن‬ ‫پوچه‌ڵ بکه‌ینه‌وه‌ ئه‌ویش به‌ستنى کۆنفرانسى‬ ‫نه‌ته‌وه‌یه‌‪ .‬هه‌ربۆیه‌ به‌ کۆنفرانسى نه‌ته‌وه‌یى‬ ‫رۆح��ێ��ک��ى ن���ه‌ت���ه‌وه‌ى ل��ه‌ه��ه‌رچ��وار پ��ارچ �ه‌ى‬ ‫کوردستان دروس��ت ده‌ب��ێ��ت‪ .‬بۆیه‌ ئامانجى‬ ‫س�ه‌ره‌ک��ى دوژمنیش ئ�ه‌وه‌ی�ه‌ که‌ ئ�ه‌م رۆحه‌‬ ‫نه‌ته‌وه‌یه‌ دروست نه‌بێت‪ ،‬چونکه‌ کۆنفرانسی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی ستراتیجى نه‌ته‌وه‌ى کورد له‌هه‌رچوار‬ ‫ب �ه‌ش �ه‌ک �ه‌ی ک��وردس��ت��ان دی���اری ده‌ک���ات و‬ ‫ئامانجى رژێمى داگیرکه‌رى ئێرانیش هه‌ر‬ ‫بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌یه‌‪ ،‬چونکه‌ ده‌زانێت گه‌لى‬ ‫کورد له‌هه‌موو به‌شه‌کانى کوردستان ئیدى‬ ‫گه‌یشتونه‌ته‌ ئاستێک که‌ بتوانن نه‌که‌ونه‌‬ ‫خزمه‌ت به‌رژه‌وه‌ندى ئه‌وان‪ .‬ئیدى کاتی ئه‌وه‌یه‌‬ ‫کورد بانگى ئه‌وه‌ له‌دوژمن و هه‌موو جیهان‬ ‫بکه‌ن وبڵێن ئێمه‌ش وه‌کو هه‌ر نه‌ته‌وه‌یه‌کى‬ ‫ئه‌م جیهانه‌ خ��اوه‌ن کۆنترین مێژوو و زمان‬ ‫و که‌لتوور و خاکین‪ .‬بۆیه‌ مافى ئه‌وه‌مان‬ ‫هه‌یه‌ هه‌تا دوایی خاوه‌ندارى له‌خاکى خۆمان‬ ‫بکه‌ین و به‌ئه‌رکى سه‌رشانى خۆشمان ده‌زانین‬ ‫و هه‌تا مافه‌کانى گه‌لى خۆمان به‌ده‌ست‬ ‫نه‌خه‌ین کۆڵ ناده‌ین و دانانیشین‪.‬‬


‫~|‬

‫‪34‬‬

‫ژماره ‪Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫وتار‬

‫(‪)15‬ی ئاب بووه‌ گه‌ره‌نتی پاراستنی کوردستان‬ ‫سیپان خالید‬

‫(‪)27‬س����اڵ‌ پێش ئ �ه‌م��ڕۆ ل�ه‌س��اڵ��ی (‪)1984‬‬ ‫له‌(‪ )8/15‬له‌چیاکانی باکوری کوردستان له‌هه‌ر‬ ‫دوو هه‌رێمی بۆتان و بادینان شه‌ڕی چه‌کداری‬ ‫ده‌س��ت��ی پ��ێ��ک��رد‪ ،‬ب �ه‌س �ه‌رک �ه‌وت��ن��ی یه‌که‌مین‬ ‫چاالکی له‌ناوچه‌ی ئه‌روه‌‪ ،‬ئیتر بانگێکی نوێ‬ ‫له‌شۆڕشی باکوری کوردستاندرا‪ .‬تا ئه‌وکات‬ ‫شۆڕشی باکوری کوردستان شه‌ڕی چه‌کداری‬ ‫تاقی نه‌کربووه‌وه‌‪ ،‬چونکه‌ که‌س باوه‌ڕی نه‌بوو‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر ده‌وڵه‌تی تورکی هاوپه‌یمانی ناتۆ‬ ‫شه‌ڕی چه‌کداری به‌ڕێوه‌ ببات‪ ،‬بۆیه‌ ئه‌وکاتیش‬ ‫ئه‌وانه‌ی به‌خۆباوه‌ڕنه‌بوون ده‌یانگووت په‌که‌که‌‬ ‫شه‌ڕی له‌ناوبردنی خۆی ده‌کات‪ ،‬به‌اڵم له‌راستیدا‬ ‫ئ�ه‌گ�ه‌ر ئ�ه‌وک��ات هه‌تا زووت��ری��ش ب��زووت��ن�ه‌وه‌ی‬ ‫ئازادیخوازی کوردستان له‌باکور ده‌ستی به‌شه‌ڕ‬ ‫نه‌کردبوایه‌ له‌ناو ده‌چوو یان ده‌بووه‌ رێکخراوێکی‬ ‫په‌نابه‌ر له‌لوبنان‪ ،‬چونکه‌ دوای کوده‌تای (‪)12‬‬ ‫ێ ئه‌یلول له‌ساڵی(‪ )1980‬و ده‌ستگیرکردنی‬ ‫به‌هه‌زاران کادیر و ئه‌ندامانی ئه‌و رێکخستنه‌‬ ‫ش��ۆڕش��گ��ێ��ڕه‌‪ ،‬ئینجا ده‌ت���وان���را به‌هه‌ڵوێستی‬ ‫شۆڕشگێڕی وه‌اڵم��ی ئ�ه‌و قۆناخه‌ بدرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ب��ۆ ئ�ه‌م�ه‌ش وه‌اڵم���دان���ه‌وه‌ی ی�ه‌ک�ه‌م له‌کونجی‬ ‫زی��ن��دان �ه‌ک��ان �ه‌وه‌ ه���ات به‌تایبه‌تیش زی��ن��دان��ی‬ ‫دیاربه‌کر‪ ،‬ئه‌و کادیره‌ پێشکه‌وتووانه‌ی له‌وێ‬ ‫به‌چاالکیه‌کانیان سه‌لماندیان ک�ه‌ شۆڕشی‬ ‫کوردستان له‌که‌سایه‌تی ئه‌واندا به‌رده‌وامه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫ناوه‌کانی وه‌ک مه‌زلوم‪ ،‬که‌مال و خه‌یری و‬ ‫ده‌یانی وه‌ک ئ �ه‌وان بوونه‌ نمونه‌ی به‌رخودان‬ ‫ژی��ان�ه‌‪ .‬له‌سه‌ر ئ�ه‌و بنه‌مایه‌ پێویستی ده‌ک��رد‬ ‫ل���ه‌ده‌ره‌وه‌ وه‌اڵم بدرێنه‌‪ ،‬له‌ ش��اره‌ک��ان ده‌رفه‌تی‬ ‫وه‌اڵمدانه‌وه‌ نه‌مابوو‪ ،‬رێگاێک هه‌بوو ئه‌ویش‬ ‫شاخه‌کانی کوردستان بوو‪.‬‬ ‫ل �ه‌دوای��ی تێکشکانی راپه‌ڕینه‌کانی پالو و‬ ‫دێرسیم ئیدی بێده‌نگی باڵی به‌سه‌ر باکوری‬ ‫واڵت کشاندبوو‪ ،‬ژمارێکی که‌م له‌کورده‌کانی‬ ‫س����ه‌ر س���ن���وری ب���اش���وور چ���ووب���وون���ه‌ ری���زی‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی بارزانی وه‌کوتر بێده‌نگ بوو‪ .‬بۆیه‌‬ ‫ل�ه‌الی�ه‌ک سه‌ختبوو له‌الیه‌کیتریش ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫ش �ه‌ڕی چ�ه‌ک��داری ده‌رفه‌تێکی تر بۆ کورد‬ ‫نه‌مابوو تاکو گوزارشتی پێ له‌خۆبکات‪ .‬بۆیه‌‬ ‫ئه‌م هه‌نگاوه‌ بوێره‌ له‌گه‌ڵ‌ خۆی کۆمه‌ڵێک‬ ‫ده‌سکه‌وتی به‌ده‌ستهێنا‪.‬‬ ‫بێگومان زۆر قسه‌ و نوسین سه‌باره‌ت به‌شه‌ڕی‬ ‫چه‌کداری په‌که‌که‌ کراوه‌‪ ،‬خودی رێبه‌رایه‌تی‬ ‫پ�ه‌ک�ه‌ک�ه‌ش زی��ات��ری��ن ق��س�ه‌ی ل �ه‌س �ه‌ر ک���ردوه‌‪،‬‬ ‫چونکه‌ خۆی ئافرێنه‌ری ئه‌و قه‌ڵه‌مبازیه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫دووباره‌ پێناسه‌ی ره‌وایه‌تی ئه‌م شه‌ڕه‌ ناکه‌مه‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ی شه‌ڕی پاراستنی گه‌لێکه‌‪ ،‬له‌وانه‌یه‌‬

‫ئه‌گه‌ر ئه‌و شه‌ڕه‌ نه‌بووایه‌ ئه‌مڕۆ شتێک به‌ناوی‬ ‫کورد له‌کورستان مانه‌وه‌ی سه‌ختبووایه‌‪ ،‬چونکه‌‬ ‫له‌باشووریش ئه‌گه‌ر هه‌ڵه‌کانی سه‌دام نه‌بووایه‌‬ ‫زه‌حمه‌تبوو به‌و شێوازه‌ی له‌شه‌ڕدا به‌ڕێوه‌ده‌چوو‬ ‫شتێکمان ده‌ستبکه‌وێت‪ .‬ل�ه‌ب�ه‌رئ�ه‌وه‌ ب���ه‌رده‌وام‬ ‫شیکار ک��ردن و ئه‌نجام ده‌رخ��س��ت��ن له‌شه‌ڕی‬ ‫گه‌ریالی که‌ په‌که‌که‌ به‌درێژایی (‪ )27‬ساڵه‌‬ ‫به‌ڕێوه‌ی ده‌بات جێگای تێڕامانه‌‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه‌ الیه‌نی فکری و ئایدئۆلۆژی‬ ‫و ئیراده‌یه‌کی به‌تین نه‌بوایه‌‪ ،‬مه‌حاڵ‌ بوو بتوانرێت‬ ‫شه‌ڕ ده‌ستپێبکات‪ ،‬بۆیه‌ له‌ده‌ستپێکردنی شه‌ڕدا‬ ‫رۆڵی به‌ڕێز ئۆجه‌الن دیاریکه‌ره‌‪ ،‬دواتر ئه‌گه‌ر‬ ‫که‌سایه‌تی وه‌ک فه‌رمانده‌ عگید"مه‌عسوم‬ ‫قۆرقماز" نه‌بووایه‌ خۆ رزگارکردن له‌شێوازی‬ ‫شه‌ڕی کالسیکی کورد سه‌ختبوو‪ ،‬بۆیه‌ رۆڵی‬ ‫ف�ه‌رم��ان��ده‌ عگید له‌چه‌سپاندنی بنه‌ماکانی‬ ‫شه‌ڕی گه‌ریالیه‌تی له‌کوردستاندا دیاریکه‌ره‌‪.‬‬ ‫هه‌ڵبه‌ته‌ ن��ات��وان��رێ��ت رۆڵ���ی ه �ه‌م��وو ئ �ه‌وان �ه‌ی‬ ‫گیانیانفیدا ک����ردووه‌ له‌بیربکه‌ین‪ ،‬چونکه‌‬ ‫به‌هه‌زاران که‌سی قاره‌مان له‌هه‌رچوارپارچه‌ی‬ ‫ک��وردس��ت��ان ل�ه‌ئ�ه‌رت�ه‌ش��ی گ��ه‌ری�لادا گیانیان‬ ‫به‌ختکرد‪.‬‬ ‫ئ����ه‌گ����ه‌ر ل���ه‌م���ه‌ی���دان���ی گ����ه‌ری��ل�ای����دا چ �ه‌ن��د‬ ‫ده‌ستکه‌وتێک باس بکه‌ین‪ ،‬ئه‌ویش دروستبوونی‬ ‫ئه‌رته‌شێک له‌ژنان‪ ،‬ئه‌و ژنه‌ی که‌س به‌هیچی‬ ‫ن���ه‌ده‌ژم���ارد و ه��ی��چ ب �ه‌ش��داری �ه‌ک��ی ئ �ه‌وت��ۆی‬ ‫له‌بزووتنه‌وه‌کانی تردا نه‌بوو‪ ،‬ئه‌مجاره‌ نه‌ته‌نها‬ ‫بووه‌ خاوه‌ن رۆڵ‌‪ ،‬به‌ڵکو بووه‌ خاوه‌ن ئه‌رته‌شێکی‬ ‫تایبه‌ت به‌خۆیی و خ��اوه‌ن ه���ه‌زاران گه‌ریال و‬ ‫به‌ئیراده‌ و تواناکاریه‌کانی ده‌زانێت شه‌ڕبکات و‬ ‫به‌ڕێوه‌شبچێت‪ ،‬له‌الیه‌کیتر ئه‌رته‌شێک له‌ هێزی‬ ‫تایبه‌ت و بتوانێت گه‌وره‌ترین چاالکی گیانبازی‬ ‫بکات له‌ناو جه‌رگه‌ی دوژمن‪ ،‬شه‌هید زیالن بۆ‬ ‫ئه‌مه‌ گه‌وره‌ترین نمونه‌یه‌‪.‬‬ ‫هه‌مانکات له‌دوای ئه‌وه‌ی له‌باکوری کوردستان‬ ‫ب���ه‌ب���ه‌رده‌وام���ی ئاستێکی ب����ه‌رزی ل �ه‌ش �ه‌ڕدا‬ ‫ن��ی��ش��ان��داوه‌‪ ،‬تێکشکانی ت��ورک��ی��اش له‌شه‌ڕی‬ ‫زاپ له‌ (‪ )2008‬باشترین به‌ڵگه‌یه‌‪ .‬به‌هه‌مان‬ ‫ئاست ئافراندن و به‌ڕێوه‌بردنی هێزی پاراستنی‬ ‫رۆژهه‌اڵتی کوردستان‪ ،‬ئه‌ویش له‌گه‌ڵ‌ ئه‌وه‌ی‬ ‫رووچوونه‌ته‌ ناو خاکی رۆژه �ه‌اڵت‪ ،‬به‌هه‌مان‬ ‫شێوه‌ش له‌ ناوه‌ڕاستی مانگی راب��ردوو توانیان‬ ‫شکۆدارترین داستان له‌ته‌مه‌نی قه‌ندیلدا تۆمار‬ ‫بکه‌ن‪ ،‬ئه‌و داستانه‌ی قه‌ندیل سه‌رچاوه‌که‌ی‬ ‫له‌ (‪)15‬ێ ئ��اب هه‌ڵده‌قووڵێ و ئ �ه‌وا ده‌نگی‬ ‫تفه‌نگی عگید بوو‪ ،‬پێش (‪ )27‬ساڵ‪ ،‬ده‌نگی‬ ‫له‌قه‌ندیل ده‌بیسترا‪ .‬بۆیه‌ ئێمه‌ به‌و گوله‌یه‌ی‬ ‫به‌ر له‌ (‪ )27‬ساڵ‌ له‌شاخه‌کانی باکور ته‌قێنرا‪،‬‬ ‫ئه‌مڕۆ بۆته‌ گه‌ره‌نتی پاراستنی کوردستان‪.‬‬


‫وتار‬

‫ژماره ‪~ | Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫‪35‬‬

‫فه‌رمانده‌یه‌کی هه‌میشه‌ زیندوو‪ ،‬گولله‌یەکی ئاگرین‬ ‫روناهی مه‌ریوان‬

‫(‪)27‬س����اڵ‌ پێش ئ �ه‌م��ڕۆ ل�ه‌س��اڵ��ی (‪)1984‬‬ ‫له‌(‪ )8/15‬له‌چیاکانی باکوری کوردستان له‌هه‌ر‬ ‫دوو هه‌رێمی بۆتان و بادینان شه‌ڕی چه‌کداری‬ ‫ده‌س��ت��ی پ��ێ��ک��رد‪ ،‬ب �ه‌س �ه‌رک �ه‌وت��ن��ی یه‌که‌مین‬ ‫چاالکی له‌ناوچه‌ی ئه‌روه‌‪ ،‬ئیتر بانگێکی نوێ‬ ‫له‌شۆڕشی باکوری کوردستاندرا‪ .‬تا ئه‌وکات‬ ‫شۆڕشی باکوری کوردستان شه‌ڕی چه‌کداری‬ ‫ت��اق��ی ن��ه‌ک��رب��ووه‌وه‌‪ ،‬چونکه‌ ک��ه‌س ب���اوه‌ڕی‬ ‫نه‌بوو له‌به‌رامبه‌ر ده‌وڵه‌تی تورکی هاوپه‌یمانی‬ ‫ناتۆ ش �ه‌ڕی چ �ه‌ک��داری ب�ه‌ڕێ��وه‌ ببات‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫ئه‌وکاتیش ئه‌وانه‌ی به‌خۆباوه‌ڕنه‌بوون ده‌یانگووت‬ ‫په‌که‌که‌ ش �ه‌ڕی له‌ناوبردنی خ��ۆی ده‌ک��ات‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌راستیدا ئه‌گه‌ر ئه‌وکات هه‌تا زووتریش‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی ئازادیخوازی کوردستان له‌باکور‬ ‫ده‌ستی به‌شه‌ڕ نه‌کردبوایه‌ له‌ناو ده‌چوو یان ده‌بووه‌‬ ‫رێکخراوێکی په‌نابه‌ر له‌لوبنان‪ ،‬چونکه‌ دوای‬ ‫کوده‌تای (‪)12‬ێ ئه‌یلول له‌ساڵی(‪ )1980‬و‬ ‫ده‌ستگیرکردنی به‌هه‌زاران کادیر و ئه‌ندامانی‬ ‫ئ�ه‌و رێکخستنه‌ شۆڕشگێڕه‌‪ ،‬ئینجا ده‌ت��وان��را‬ ‫به‌هه‌ڵوێستی شۆڕشگێڕی وه‌اڵمی ئه‌و قۆناخه‌‬ ‫ب��درێ��ت�ه‌وه‌‪ ،‬ب��ۆ ئ�ه‌م�ه‌ش وه‌اڵم���دان���ه‌وه‌ی یه‌که‌م‬ ‫له‌کونجی زی��ن��دان�ه‌ک��ان�ه‌وه‌ ه��ات به‌تایبه‌تیش‬ ‫زیندانی دیاربه‌کر‪ ،‬ئه‌و کادیره‌ پێشکه‌وتووانه‌ی‬ ‫له‌وێ به‌چاالکیه‌کانیان سه‌لماندیان که‌ شۆڕشی‬ ‫کوردستان له‌که‌سایه‌تی ئه‌واندا به‌رده‌وامه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫ناوه‌کانی وه‌ک مه‌زلوم‪ ،‬که‌مال و خه‌یری و‬ ‫ده‌یانی وه‌ک ئ �ه‌وان بوونه‌ نمونه‌ی به‌رخودان‬ ‫ژی��ان�ه‌‪ .‬له‌سه‌ر ئ�ه‌و بنه‌مایه‌ پێویستی ده‌ک��رد‬ ‫ل���ه‌ده‌ره‌وه‌ وه‌اڵم بدرێنه‌‪ ،‬له‌ شاره‌کان ده‌رفه‌تی‬ ‫وه‌اڵمدانه‌وه‌ نه‌مابوو‪ ،‬رێگاێک هه‌بوو ئه‌ویش‬ ‫شاخه‌کانی کوردستان بوو‪.‬‬ ‫ل �ه‌دوای��ی تێکشکانی راپه‌ڕینه‌کانی پالو و‬ ‫دێرسیم ئیدی بێده‌نگی باڵی به‌سه‌ر باکوری‬ ‫واڵت کشاندبوو‪ ،‬ژمارێکی که‌م له‌کورده‌کانی‬ ‫س����ه‌ر س���ن���وری ب���اش���وور چ���ووب���وون���ه‌ ری���زی‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی بارزانی وه‌کوتر بێده‌نگ بوو‪ .‬بۆیه‌‬ ‫ل�ه‌الی�ه‌ک سه‌ختبوو له‌الیه‌کیتریش ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫ش �ه‌ڕی چ�ه‌ک��داری ده‌رفه‌تێکی تر بۆ کورد‬ ‫نه‌مابوو تاکو گوزارشتی پێ له‌خۆبکات‪ .‬بۆیه‌‬ ‫ئه‌م هه‌نگاوه‌ بوێره‌ له‌گه‌ڵ‌ خۆی کۆمه‌ڵێک‬ ‫ده‌سکه‌وتی به‌ده‌ستهێنا‪.‬‬ ‫بێگومان زۆر قسه‌ و نوسین سه‌باره‌ت به‌شه‌ڕی‬ ‫چه‌کداری په‌که‌که‌ کراوه‌‪ ،‬خودی رێبه‌رایه‌تی‬ ‫پ�ه‌ک�ه‌ک�ه‌ش زی��ات��ری��ن ق��س�ه‌ی ل �ه‌س �ه‌ر ک���ردوه‌‪،‬‬ ‫چونکه‌ خۆی ئافرێنه‌ری ئه‌و قه‌ڵه‌مبازیه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫دووباره‌ پێناسه‌ی ره‌وایه‌تی ئه‌م شه‌ڕه‌ ناکه‌مه‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ی شه‌ڕی پاراستنی گه‌لێکه‌‪ ،‬له‌وانه‌یه‌‬

‫ئه‌گه‌ر ئه‌و شه‌ڕه‌ نه‌بووایه‌ ئه‌مڕۆ شتێک به‌ناوی‬ ‫کورد له‌کورستان مانه‌وه‌ی سه‌ختبووایه‌‪ ،‬چونکه‌‬ ‫له‌باشووریش ئه‌گه‌ر هه‌ڵه‌کانی سه‌دام نه‌بووایه‌‬ ‫زه‌حمه‌تبوو به‌و شێوازه‌ی له‌شه‌ڕدا به‌ڕێوه‌ده‌چوو‬ ‫شتێکمان ده‌ستبکه‌وێت‪ .‬ل�ه‌ب�ه‌رئ�ه‌وه‌ ب���ه‌رده‌وام‬ ‫شیکار ک��ردن و ئه‌نجام ده‌رخستن له‌شه‌ڕی‬ ‫گه‌ریالی که‌ په‌که‌که‌ به‌درێژایی (‪ )27‬ساڵه‌‬ ‫به‌ڕێوه‌ی ده‌بات جێگای تێڕامانه‌‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه‌ الیه‌نی فکری و ئایدئۆلۆژی‬ ‫و ئیراده‌یه‌کی به‌تین نه‌بوایه‌‪ ،‬مه‌حاڵ‌ بوو بتوانرێت‬ ‫شه‌ڕ ده‌ستپێبکات‪ ،‬بۆیه‌ له‌ده‌ستپێکردنی شه‌ڕدا‬ ‫رۆڵی به‌ڕێز ئۆجه‌الن دیاریکه‌ره‌‪ ،‬دواتر ئه‌گه‌ر‬ ‫که‌سایه‌تی وه‌ک فه‌رمانده‌ عگید"مه‌عسوم‬ ‫قۆرقماز" نه‌بووایه‌ خۆ رزگارکردن له‌شێوازی‬ ‫شه‌ڕی کالسیکی کورد سه‌ختبوو‪ ،‬بۆیه‌ رۆڵی‬ ‫ف�ه‌رم��ان��ده‌ عگید له‌چه‌سپاندنی بنه‌ماکانی‬ ‫شه‌ڕی گه‌ریالیه‌تی له‌کوردستاندا دیاریکه‌ره‌‪.‬‬ ‫هه‌ڵبه‌ته‌ ن��ات��وان��رێ��ت رۆڵ���ی ه �ه‌م��وو ئ �ه‌وان �ه‌ی‬ ‫گیانیانفیدا ک����ردووه‌ له‌بیربکه‌ین‪ ،‬چونکه‌‬ ‫به‌هه‌زاران که‌سی قاره‌مان له‌هه‌رچوارپارچه‌ی‬ ‫ک��وردس��ت��ان ل�ه‌ئ�ه‌رت�ه‌ش��ی گ��ه‌ری�لادا گیانیان‬ ‫به‌ختکرد‪.‬‬ ‫ئ����ه‌گ����ه‌ر ل���ه‌م���ه‌ی���دان���ی گ����ه‌ری��ل�ای����دا چ �ه‌ن��د‬ ‫ده‌ستکه‌وتێک باس بکه‌ین‪ ،‬ئه‌ویش دروستبوونی‬ ‫ئه‌رته‌شێک له‌ژنان‪ ،‬ئه‌و ژنه‌ی که‌س به‌هیچی‬ ‫ن���ه‌ده‌ژم���ارد و هیچ ب �ه‌ش��داری �ه‌ک��ی ئ�ه‌وت��ۆی‬ ‫له‌بزووتنه‌وه‌کانی تردا نه‌بوو‪ ،‬ئه‌مجاره‌ نه‌ته‌نها‬ ‫بووه‌ خاوه‌ن رۆڵ‌‪ ،‬به‌ڵکو بووه‌ خاوه‌ن ئه‌رته‌شێکی‬ ‫تایبه‌ت به‌خۆیی و خ��اوه‌ن ه���ه‌زاران گه‌ریال و‬ ‫به‌ئیراده‌ و تواناکاریه‌کانی ده‌زانێت شه‌ڕبکات‬ ‫و به‌ڕێوه‌شبچێت‪ ،‬له‌الیه‌کیتر ئه‌رته‌شێک له‌‬ ‫هێزی تایبه‌ت و بتوانێت گه‌وره‌ترین چاالکی‬ ‫گیانبازی ب��ک��ات ل �ه‌ن��او ج �ه‌رگ �ه‌ی دوژم���ن‪،‬‬ ‫شه‌هید زیالن بۆ ئه‌مه‌ گه‌وره‌ترین نمونه‌یه‌‪.‬‬ ‫هه‌مانکات له‌دوای ئه‌وه‌ی له‌باکوری کوردستان‬ ‫ب���ه‌ب���ه‌رده‌وام���ی ئاستێکی ب����ه‌رزی ل �ه‌ش �ه‌ڕدا‬ ‫نیشانداوه‌‪ ،‬تێکشکانی تورکیاش له‌شه‌ڕی‬ ‫زاپ له‌ (‪ )2008‬باشترین به‌ڵگه‌یه‌‪ .‬به‌هه‌مان‬ ‫ئاست ئافراندن و به‌ڕێوه‌بردنی هێزی پاراستنی‬ ‫رۆژهه‌اڵتی کوردستان‪ ،‬ئه‌ویش له‌گه‌ڵ‌ ئه‌وه‌ی‬ ‫رووچوونه‌ته‌ ناو خاکی رۆژه �ه‌اڵت‪ ،‬به‌هه‌مان‬ ‫شێوه‌ش له‌ ناوه‌ڕاستی مانگی راب��ردوو توانیان‬ ‫شکۆدارترین داستان له‌ته‌مه‌نی قه‌ندیلدا تۆمار‬ ‫بکه‌ن‪ ،‬ئه‌و داستانه‌ی قه‌ندیل سه‌رچاوه‌که‌ی‬ ‫له‌ (‪)15‬ێ ئاب هه‌ڵده‌قووڵێ و ئ�ه‌وا ده‌نگی‬ ‫تفه‌نگی عگید بوو‪ ،‬پێش (‪ )27‬ساڵ‪ ،‬ده‌نگی‬ ‫له‌قه‌ندیل ده‌بیسترا‪ .‬بۆیه‌ ئێمه‌ به‌و گوله‌یه‌ی‬ ‫به‌ر له‌ (‪ )27‬ساڵ‌ له‌شاخه‌کانی باکور ته‌قێنرا‪،‬‬ ‫ئه‌مڕۆ بۆته‌ گه‌ره‌نتی پاراستنی کوردستان‪.‬‬


‫~|‬

‫‪36‬‬

‫ژماره ‪Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫وتار‬

‫ئه‌گه‌ر خاوه‌ندارێتی ل ‌ه چیایه‌ک نه‌کـــ‬ ‫كوردۆ شواني‬

‫ئه‌گه‌ر ئاوه‌ڕێک له‌مێژوی خه‌بات و تێکۆشانی‬ ‫گه‌لی ک��ورد بده‌ینه‌و‌ه ئه‌وه‌مان به‌رچاوده‌که‌وێت‬ ‫ک‌ه هه‌میش‌ه هاوته‌ریبی شۆڕش و به‌رخۆدان و‬ ‫سه‌رکه‌وتنه‌کان‪ ،‬پیالنگێڕی دوژمنان و په‌رته‌وازه‌یی‬ ‫کورد و شکست و تراژیدیا بونیان هه‌بووه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ی‬ ‫جێگه‌ی ڕه‌خن‌ه و هه‌ڵوه‌ست‌ه له‌سه‌رکردن‌ه ئه‌وه‌ی‌ه که‌‬ ‫له‌و سه‌دان ساڵه‌ی رابردوودا ک‌ه پڕ له‌هه‌ورازو نشێوه‌‬ ‫هیچ ئه‌زمونێک وه‌رنه‌گیراوه‌‪ ،‬له‌کاتێکدا رێگه‌ی‬ ‫سه‌رکه‌وتن به‌سه‌ر شکسته‌کاندا و پوچه‌ڵکردنه‌وه‌ی‬ ‫پیالنگێڕییه‌کان وه‌ک رۆژی رووناک له‌به‌چاوه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم ب���ه‌رده‌وام ئ �ه‌وه‌ی به‌ربه‌ست و له‌مپه‌ر بووه‌‬ ‫له‌پێش گرتنه‌به‌ری رێگای راست و دروس��ت بۆ‬ ‫گه‌یشتن ب‌ه ئامانج و سه‌رکه‌وتنی یه‌کجاری‪،‬‬ ‫ته‌نها به‌رژه‌وه‌ندی تایبه‌ت بوو‌ه ک‌ه به‌رژه‌وه‌ندییه‌‬ ‫گشتییه‌کانی کردوو‌ه به‌قوربانی‪.‬‬

‫“‬

‫ئایا قسه‌ی سه‌ربه‌خۆیی‬ ‫ده‌وڵه‌تی کوردستان‪،‬‬ ‫ته‌نیا له‌سه‌ر باشوری‬ ‫کوردستان ‌ه و به‌نیازین‬ ‫سێ پارێزگا بکه‌ین ب ‌ه‬ ‫ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ؟‬ ‫ئه‌گه‌رمه‌به‌ست ل ‌ه سێ‬ ‫پارێزگاک ‌ه بێت ک ‌ه ئێستا‬ ‫شێو ‌ه سه‌ربه‌خۆییه‌کی‬ ‫هه‌ی ‌ه و ته‌نها یه‌ک له‌ده‌ی‬ ‫پارێزگاکانی کوردستان ‌ه‬ ‫ئه‌وه‌ نه‌ک نابێت به‌ده‌وڵه‌ت؛‬ ‫به‌ڵکو ده‌وڵه‌تۆکه‌ش نییه‌‬

‫به‌ڕاستی جێگه‌ی سه‌رسوڕمانه‌! ئایا بۆ ده‌بێت له‌م‬ ‫نیشتمانه‌ی ئێمه‌دا هه‌رده‌م مێژوو دوبار‌ه بکرێته‌وه‌؟!‬ ‫ئێستا کوردستان ل �ه‌ب �ه‌رده‌م تاقیکردنه‌وه‌یه‌کی‬ ‫دیکه‌ی مێژوویی زۆر گرنگ و هه‌ستیار دایه‌‪،‬‬ ‫هه‌لوده‌رفه‌تێکی زێرین هاتۆت‌ه پێش بۆ سه‌رجه‌م‬ ‫گه‌لی کورد له‌کوردستانی مه‌زندا‪ ،‬هه‌روه‌کو چۆن‬ ‫ل�ه‌س�ه‌ده‌ی راب���ردوودا نه‌خشه‌ی جیهان گۆڕانی‬ ‫به‌سه‌رداهات و به‌شێک له‌مافخوراوان به‌مافه‌‬ ‫ڕه‌واکانی خۆیان گه‌یشتن‪ ،‬هاوکات داگیرکاری‬ ‫نێوده‌وڵه‌تیش به‌شێوازه‌که‌ی رابردوو کوتایی پێهات‪،‬‬ ‫ئیستاش به‌شێوازێکی دیک‌ه جیهان له‌گۆڕانکاریدایه‌‬ ‫ب �ه‌ت��ای��ب �ه‌ت��ی رۆژه����ه‌اڵت����ی ن���اوی���ن ل����ه‌ب����ه‌رده‌م‬ ‫گۆڕانکاریه‌کی نوێدای‌ه و کاتی هه‌ره‌سهێنانی‬ ‫بته‌کانی سته‌مکارییه‌‪ ،‬بێگومان گه‌لی کوریش‬ ‫پشکی ئه‌و گۆڕانکارییه‌ی به‌رده‌که‌وێت ئه‌گه‌ر‬ ‫به‌ئاماده‌کارییه‌و‌ه پێشوازی له‌رووداوه‌کان بکات‪،‬‬ ‫ئه‌نجامێکی ئه‌رێنی(پۆزه‌تیف) به‌ده‌ست ده‌خات‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر هه‌روه‌کو رابردوو به‌په‌رته‌وازه‌یی و تێروانینی‬ ‫جیاواز و له‌به‌رچاوگرتنی ب �ه‌رژه‌وه‌ن��دی تایبه‌ت‬ ‫مامه‌ڵ‌ه له‌گه‌ڵ پێشهاته‌کاندا بکات؛ ئاشکرای‌ه که‌‬ ‫م���ێ���ژوو ب���ه‌س���ه‌رخ���ۆی���دا دووب�������ار‌ه ده‌ک����ات����ه‌و‌ه و‬ ‫ئ���ه‌ن���ج���ام���ه‌ک���ه‌ش���ی ه�����������ه‌روه‌ک راب���������ردوو‬ ‫ن�ه‌رێ��ن��ی(ن�ه‌گ�ه‌ت��ی��ف) ده‌ب��ێ��ت‪ ،‬له‌کاتێکی وادا‬ ‫مه‌حکوم ک��ردن��ی ئیمپرالیزمی ن��ێ��وده‌ول�ه‌ت��ی و‬ ‫داگیرکه‌رانی کوردستان و دوژمنان و نه‌یارانی‬ ‫کورد جگ‌ه ل‌ه بۆڵ‌ه بۆڵێکی بێ به‌ها و کوتانی‬ ‫ئاسنی سارد هیچی دیک‌ه نییه‌‪ ،‬جونک‌ه له‌ده‌ستدانی‬ ‫ده‌رف���ه‌ت به‌ئه‌نقه‌ست و بۆ خاتری ب �ه‌رژه‌وه‌ن��دی‬ ‫تایبه‌ت هیچی له‌خیانه‌تی مه‌زن که‌متر نییه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ه �ه‌ل��وده‌رف �ه‌ت �ه‌ی ک �‌ه دێ��ت �‌ه پ��ێ��ش چ��اره‌ن��ووس��ی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یه‌کی به‌خۆیه‌و‌ه په‌یوه‌ست کردوو‌ه ک‌ه ته‌نها‬ ‫ل �ه‌م��ێ��ژووی ه��اوچ �ه‌رخ��دا ده‌ی���ان س��اڵ�‌ه قوربانی‬ ‫ئه‌بخشێت بۆ ئازادی و سه‌ربه‌خۆیی و له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫ه �ه‌م��وو س��ت �ه‌م و ت����اوان و ن�ه‌ه��ام�ه‌ت��ی و م��اڵ‬ ‫وێرانییه‌کدا خ��ۆڕاگ��ر ب��وو‌ه و ه�ه‌ب��وون��ی خۆی‬ ‫پاراستووه‌‪ ،‬گومان ل �ه‌وه‌دا نیی‌ه ئه‌و رووداوان��ه‌ی‬ ‫به‌سه‌رگه‌لی کورددا هاتوو‌ه له‌رابردوودا هه‌رگیز‬ ‫گه‌ل لێی به‌رپرسیار نه‌بووه‌‪ ،‬ب�ه‌ده‌ر له‌بارودۆخی‬ ‫هه‌رێمی و نێوده‌وڵه‌تی به‌رپرسیاری سه‌ره‌کی‬ ‫خ���ودی س��ه‌رک��رد‌ه و ب��ەڕێ��وه‌ب �ه‌ران��ی ش���ۆڕش و‬ ‫سه‌رهه‌ڵدانه‌کانی کوردستان بوون‪ ،‬خاڵی سه‌ره‌کی‬ ‫به‌رپرسیارییه‌که‌ش ئه‌وه‌ی‌ه ک‌ه سه‌رکرده‌کانی کورد‬ ‫هه‌میش‌ه ب��ه‌و ق����ه‌ده‌ر‌ه رازی��ب��ون �‌ه ک �‌ه دوژم��ن��ان‬ ‫به‌سه‌ریاندا سه‌پاندویانه‌‪ ،‬له‌سه‌د ساڵی ڕاب��ردوودا‬ ‫به‌تایبه‌تی ل����ه‌دوای داب�ه‌ش��ک��ردن��ی کوردستان‬ ‫به‌سه‌رچوار ده‌وڵه‌تدا زۆرترین شۆڕش و سه‌رهه‌ڵدان‬ ‫له‌پێناوی ئازادی و مافه‌ره‌واکانی گه‌لدا به‌رپابووه‌‪.‬‬ ‫له‌هه‌رچواربه‌شه‌داگیرکراوه‌که‌ی کوردستاندا‪،‬‬

‫به‌اڵم هیچکاتێک بیرله‌و‌ه نه‌کراوه‌ته‌و‌ه یان کاری‬ ‫بۆنه‌کراو‌ه له‌چوارچێوه‌ی رێکخراوێکی نه‌ته‌وه‌ییدا‬ ‫به‌بیروڕا جیاوازه‌کانیانه‌و‌ه کۆبنه‌و‌ه و به‌ڵێن بده‌ن که‌‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی نه‌ته‌وه‌ی کورد له‌پێش هه‌موو‬ ‫ب �ه‌رژه‌وه‌ن��دی��ی �ه‌ک��ی ت���ره‌و‌ه ل�ه‌ب�ه‌رچ��اوب��گ��ی��ردرێ��ت‪.‬‬ ‫به‌درێژایی مێژوو ئه‌و‌ه خاڵی الوازی شۆڕشه‌کانی‬ ‫کورد بوو‌ه و دوژمنانیش هه‌میش‌ه ئه‌وخاڵ‌ه الوازه‌یان‬ ‫له‌به‌رچاو گرتوو‌ه و له‌وێو‌ه سه‌رکه‌وتنی خۆیان‬ ‫له‌پیالنه‌کانیاندا مه‌سۆگه‌ر کردووه‌‪ ،‬الی هه‌موو‬ ‫ک��ه‌س ئ��اش��ک��رای�‌ه ئ��ه‌وچ��وار ده‌وڵ���ه‌ت���ه‌ی خاکی‬ ‫کوردستان به‌سه‌ریاندا دابه‌شکراو‌ه به‌رده‌وام ناکۆکی‬ ‫له‌نێوانیاندا هه‌بووه‌‪ ،‬به‌اڵم سه‌باره‌ت ب‌ه دۆزی کورد‬ ‫خاوه‌نی یه‌ک تێڕوانینن‪ .‬هه‌رکاتێک ده‌رکیان به‌‬ ‫ئه‌و‌ه کردبێت شۆڕشی ئازادیخوازی کوردستان‬ ‫ل �ه‌ه �ه‌رب �ه‌ش��ێ��ک��ی داگ���ی���رک���راودا ب �ه‌ئ��اراس��ت �ه‌ی‬ ‫سه‌رکه‌وتندا ده‌ڕوات ناکۆکی خۆیان وه‌الن��او‌ه و‬ ‫هاوکارو پشتیوانی یه‌کتر بوون له‌پێناوی ئه‌وه‌ی‬ ‫ک���ورد ب�ه‌خ��واس��ت و ئامانجی خ��ۆی ن�ه‌گ��ات‪،‬‬ ‫هه‌رچه‌ند‌ه ده‌ی��ان نمون‌ه له‌هاوپه‌یمانی نێوان ئه‌و‬ ‫واڵتان‌ه بۆدژایه‌تیکردنی کورد به‌دی ده‌کرێت‪،‬‬ ‫که‌چی هه‌میش‌ه شۆڕشه‌کانی ک��ورد به‌خۆش‬ ‫باوه‌ڕیه‌و‌ه یه‌ک له‌و ده‌وڵه‌تانه‌یان به‌دوژمن زانیبێت‬ ‫ئه‌وانی دیکه‌یان به‌دۆستی خۆیان زان��ی��وه‌‪ ،‬بێ‬ ‫ئ����ه‌وه‌ی ده‌رک ب���ه‌و‌ه ب��ک �ه‌ن ک �‌ه ه��ی��چ ی�ه‌ک‬ ‫له‌وواڵتانه‌ی کوردستانیان داگیرکردوو‌ه جیاوازی‬ ‫له‌نێوان ک���ورددا ناکه‌ن و ئه‌گه‌ر به‌شێوه‌یه‌ک‬ ‫ه��اوک��اری الیه‌نێکی ک���وردی بکه‌ن ته‌نها بۆ‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندی خۆیان‌ه و هه‌رکاتێکیش بخوازن یان‬ ‫وه‌ک��و مقاشێک ب �ه‌ک��اری ده‌هێنن له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫الیه‌نێکی دیکه‌ی ک��ورد یاخود له‌گه‌ڵ واڵتی‬ ‫دراوس���ێ مامه‌ڵه‌ی سیاسی پێو‌ه ده‌ک���ه‌ن‪ ،‬له‌و‬ ‫بواره‌شدا نموونه‌مان زۆر‌ه ک‌ه هه‌ریه‌ک له‌تورکیا و‬ ‫ئێران و ئێراق گه‌مه‌یان به‌چاره‌نووسی ک��ورده‌وه‌‬ ‫کردوو‌ه و کوردیان له‌به‌رامبه‌ر کورد به‌کارهێناوه‌‪،‬‬ ‫به‌بیرهێنانه‌وه‌ی ئه‌و روداوان���ه‌ی ئاماژه‌ی پێکرا‬ ‫گرێدراوی ئه‌م قۆناغه‌ی ئه‌مڕۆیه‌؛ ئێستا گه‌لی‬ ‫کورد دوورێیانێکی ل‌ه پێشدای‌ه یان ده‌بێت خۆی‬ ‫گیرۆده‌ی قه‌ده‌ر بکات وه‌ک رابردوو هه‌ربه‌شێکی‬ ‫کوردستانی پارچه‌کراو ب �ه‌رژه‌وه‌ن��دی تایبه‌ت و‬ ‫حزبایه‌تی پارچه‌گه‌رێتی له‌به‌رچاوبگرێت‪ ،‬یان بۆ‬ ‫ی�ه‌ک�ه‌م��ج��ار ل �ه‌م��ێ��ژوی خ��وی��دا رێ��گ �ه‌ی دووه‌م‬ ‫بگرێته‌به‌ر و ده‌ستبه‌رداری ده‌سکه‌وته‌کاتییه‌کان‬ ‫ب��ێ��ت و ب����ه‌رژه‌وه‌ن����دی گشتی ن���ه‌ت���ه‌وه‌ی ک��ورد‬ ‫له‌به‌رچاوبگرێت و به‌هه‌موبیروڕا جیاوه‌زه‌کانیه‌وه‌‬ ‫له‌ژێر چه‌ترێکی نه‌ته‌وه‌یدا کۆبێته‌و‌ه و ده‌ستبه‌رداری‬ ‫واڵتان بێت و به‌پشت و په‌نای گه‌ل و ته‌بایی و‬ ‫یه‌کڕیزی سه‌رجه‌م الیه‌نه‌کان رێ��ی سه‌رکه‌وتن‬ ‫بگرێته‌به‌ر‪ .‬ئێستا هه‌رچواربه‌شه‌که‌ی کوردستان به‌‬

‫“‬


‫وتار‬

‫ژماره ‪~ | Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫‪37‬‬

‫ــــرێت ده‌وڵـــه‌ت چۆن ده‌پارێزرێت؟!‬ ‫“‬

‫ئێستا گه‌لی کورد‬ ‫دوورێیانێکی ل ‌ه‬ ‫پێشدایه‌ یان ده‌بێت‬ ‫خۆی گیرۆده‌ی قه‌ده‌ر‬ ‫بکات وه‌ک رابردوو‪،‬‬ ‫یان بۆ یه‌که‌مجار‬ ‫له‌مێژوی خویدا‬ ‫رێگه‌ی دووه‌م ک ‌ه‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندی گشتی‬ ‫نه‌ته‌وه‌ی کورد ‌ه‬ ‫له‌به‌رچاوبگرێت‬ ‫و به‌هه‌موبیروڕا‬ ‫جیاوه‌زه‌کانیه‌وه‌ له‌ژێر‬ ‫چه‌ترێکی نه‌ته‌وه‌یدا‬ ‫کۆبێته‌وه‌‬

‫“‬

‫پ��ێ��واژۆی �ه‌ک��ی ه �ه‌س��ت��ی��اردا ت��ێ��ده‌پ �ه‌ڕن ئ �ه‌گ �ه‌ری‬ ‫سه‌رکه‌وتن زۆر نزیکه‌‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه پیالنی دوژمنانیش‬ ‫زۆر به‌چڕوپڕی کاری بۆ ده‌کرێت‪ ،‬هه‌روه‌ک چۆن‬ ‫رژێ��م��ی سته‌مکار و داگ��ی��رک��اری س�ه‌رب��اش��وری‬ ‫کوردستان هه‌ره‌سی هینا؛ ئێستاش هاوشێوه‌که‌ی‬ ‫ک�‌ه به‌عسی سوریای‌ه و داگ��ی��رک��اری رۆژئ���اوی‬ ‫کوردستان‌ه له‌په‌له‌قاژه‌ی مه‌رگدای‌ه و هه‌ره‌سهێنان و‬ ‫داروخانی نزیکه‌‪ ،‬له‌باکوری کوردستانیش سه‌ره‌ڕای‬ ‫دڕن��ده‌ی��ی ده‌س �ه‌اڵت��داران��ی ت���ورک گ�ه‌ل��ی ک��ورد‬ ‫گه‌یشتوو‌ه ئاستێک ک‌ه چاوه‌روانی سه‌رکه‌وتنی‬ ‫زۆرمه‌زنی لێده‌کرێت‪ ،‬هه‌نگاوی یه‌که‌می ئه‌و‬ ‫سه‌رکه‌وتنه‌ش له‌ ناوه‌ڕاستی مانگی حه‌وتدا نرا‬ ‫و خۆبه‌ڕێوه‌به‌ری دیموکراتی راگه‌یاندرا گه‌لی‬ ‫کوردیش به‌خۆپیشاندانی جه‌ماوه‌ری پێشوازییان‬ ‫ل�ه‌و ب��ڕی��اره‌ مێژوییه‌ ک��رد‪ ،‬ئ �ه‌وه‌ی ده‌مێنێته‌و‌ه‬ ‫رۆژهه‌اڵتی کوردستانه‌؛ هه‌ڵبه‌ته‌ ده‌سه‌اڵتدار و‬ ‫داگیرکاری ئه‌و به‌شه‌ی کوردستان که‌ رژێمی‬ ‫ک���ۆم���اری ئ��ی��س�لام��ی ئ��ێ��ران �ه‌ ل �ه‌ژێ��رف��ش��ار و‬ ‫گه‌مارۆی نێوده‌وڵه‌تیدایه‌‪ ،‬له‌هه‌مانکاتدا شۆڕش‬ ‫و به‌رخۆدانی کورد به‌ فکر و فه‌لسه‌فه‌یه‌کی‬ ‫نوێوه‌ به‌ئه‌زمون وه‌رگرتن له‌شێوازی خه‌بات و‬ ‫تێکۆشانی ب��اک��وری ک��وردس��ت��ان گه‌یشتوو‌ه‬ ‫به‌ئاستێکی زۆرباش و به‌رده‌وامیش له‌گه‌شه‌سه‌ندن‬ ‫دایه‌‪ ،‬هه‌موو ئه‌م روداو و پێشهاتانه‌ ده‌مانگه‌یه‌نێت‬ ‫ب�ه‌و ئه‌نجامه‌ی که‌ له‌هه‌رکات زێ��ده‌ت��ر کورد‬ ‫پێویستی به‌یه‌کڕیزی و ته‌بایی و هاوهه‌ڵوێستی‬ ‫هه‌یه‌ بۆ پاراستنی ده‌سکه‌وته‌کان و گه‌یشتن‬ ‫به‌ئامانجی سه‌ره‌کی که‌ بۆ ئه‌م سه‌رده‌مه‌ ئازادی‬ ‫بیروڕاو مافی نه‌ته‌وه‌یی و فه‌رهه‌نگی و سیاسی‬ ‫و خۆبەڕێوه‌بردنه‌ به‌شێوازێکی دیموکراتیانه‌‪.‬‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ هیوایه‌ک هه‌یه‌ بۆ ئ�ه‌وه‌ی ته‌واوی‬ ‫الیه‌نه‌ سیاسیه‌کانی کوردستان له‌کۆنگره‌یه‌کی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یدا بڕیار له‌سه‌رچاره‌نووسی گه‌لی کورد‬ ‫بده‌ن‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ی جێگه‌ی نیگه‌رانییه‌ ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫که‌ تا ئێستا ئه‌و مژاره‌ گرنگه‌ نه‌ له‌الیه‌ن پارت‬ ‫و رێکخراوه‌ سیاسیه‌کانه‌وه‌ نه‌ رێکخراوه‌کانی‬ ‫کۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی نه‌ رۆشنبیرانیشه‌وه‌ نه‌کراو‌ه‬ ‫به‌ رۆژه‌ڤ و هیچ کارێکی جددی بۆ نه‌کراوه‌‪.‬‬ ‫له‌کاتێکدا پێویست بوو سه‌رجه‌م ئه‌و الیه‌نانه‌ی‬ ‫ئاماژه‌م پێکرد ئێستا له‌کاروخه‌باتدا بن بۆئه‌وه‌ی‬ ‫ڕای گشتی شه‌قام له‌گرنگی ئه‌و کۆنگره‌ی ‌ه‬ ‫ئاگادار بکه‌نه‌وه‌ و کۆده‌نگی خه‌ڵکی کوردستان‬ ‫ب��ۆ ئ��ه‌و مه‌به‌سته‌ ئ��ام��اده‌ ب��ک �ه‌ن‪ .‬له‌راستیدا‬ ‫تێگه‌یاندنی هاواڵتیانی کوردستان له‌گرنگی‬ ‫ئه‌و کۆنگره‌یه‌ پشتگیری و پشتیوانیه‌کی زۆر‬ ‫به‌هیز ده‌بێت بۆ سه‌رکه‌وتنی کۆنگره‌که‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫الیه‌نه‌ سیاسیه‌کان به‌هه‌ربیانو و هۆکارێک‬ ‫خۆیان ل�ه‌و ئه‌رکه‌ ب �ه‌دور گرتبێت به‌هه‌رحاڵ‪،‬‬ ‫ئه‌ی تۆ بڵێی رێکخراوه‌کانی کۆمه‌ڵی مه‌ده‌نی‬

‫یاخود به‌تایبه‌تی رۆشنبیران پاساویان چی بێت‬ ‫که‌ به‌هیچ شێوه‌یه‌ک خۆیان نزیکی ئه‌و بابه‌ت ‌ه‬ ‫ناکه‌نه‌وه‌؟ له‌راستیدا رۆشنبیران به‌ر له‌هه‌موو‬ ‫که‌سێک ده‌رک به‌ مه‌ترسییه‌کان ده‌ک��ه‌ن و‬ ‫له‌هه‌مانکاتدا رێگه‌چاره‌ی گونجاویش به‌دی‬ ‫ده‌که‌ن و رۆڵ و کاریگه‌ریشیان هه‌یه‌ له‌به‌رۆژه‌ڤ‬ ‫کردنی هه‌ر باس وخواسێکدا‪ ،‬پێویسته‌ ئاماژ‌ه‬ ‫به‌وه‌ بکه‌ین که‌ ئێستا چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌ ده‌کرێت‬ ‫ک��ورد له‌کۆنگره‌ی ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ی خ��ۆی��دا نه‌خش ‌ه‬ ‫رێیه‌ک بخاته‌ پێش چ��اوی ڕای گشتی بۆ‬ ‫چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌کانی له‌گه‌ڵ واڵتانی‬ ‫پ��ه‌ی��وه‌ن��دی��دار‪ ،‬هێشتا ئ���ه‌و ک���اره‌ ن���ه‌ک���راوه‌ و‬ ‫ئه‌نجامه‌که‌ی ن��ازان��رێ��ت چ��ۆن و چ��ی ده‌بێت‪،‬‬ ‫ک �ه‌چ��ی ل �ه‌ب��اش��وری ک��وردس��ت��ان له‌هه‌ندێک‬ ‫میدیاوه‌ بابه‌تی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆی کوردستان‬ ‫ده‌ک��رێ��ت ب�����ه‌رۆژه‌ڤ و گ��ف��ت��وگ��ۆی ل��ه‌ب��اره‌و‌ه‬ ‫ده‌کرێت‪ ،‬بێگومان ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ خواست و‬ ‫خ���ه‌ون���ی ه���ه‌م���وو ک���وردێ���ک���ه‌‪ ،‬ئ��ه‌گ��ه‌رچ��ی‬ ‫سه‌رکرده‌کانیش به‌خه‌ونی شاعیرانه‌ی بزانن‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم پ��رس��ی��اره‌ک�ه‌ ئ �ه‌وه‌ی �ه‌ ئ��ای��ا ک��ام ده‌وڵ �ه‌ت��ی‬ ‫سه‌ربه‌خۆ؟ ئایا ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ی باسی ده‌کرێت‬ ‫چ �ه‌ن��د ل���ه‌رووب���ه‌ری ج��وگ��راف��ی��ای ک��وردس��ت��ان‬ ‫له‌خۆده‌گرێت؟ ئایا له‌م کات و ساته‌دا ده‌رفه‌تی‬ ‫ئه‌وه‌ هه‌یه‌ هه‌رچواربه‌شه‌که‌ی کوردستان یه‌ک‬ ‫بخه‌ینه‌وه‌ و ده‌وڵه‌تێکی سه‌ربه‌خۆ دامه‌زرێنین؟‬ ‫یاخود قسه‌ له‌سه‌ر باشوری کوردستانه‌ و به‌نیازین‬ ‫س��ێ پارێزگا بکه‌ین ب�ه‌ ده‌وڵ �ه‌ت��ی سه‌ربه‌خۆ؟‬ ‫ئه‌گه‌رمه‌به‌ست له‌ سێ پارێزگاکه‌ بێت که‌ ئێستا‬ ‫شێوه‌ سه‌ربه‌خۆییه‌کی هه‌یه‌ و ته‌نها یه‌ک له‌ده‌ی‬ ‫پارێزگاکانی کوردستانه‌ ئ��ه‌وه‌ ن �ه‌ک نابێت‬ ‫ب �ه‌ده‌وڵ �ه‌ت؛ به‌ڵکو ده‌وڵه‌تۆکه‌ش نییه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫گفتوگۆکه‌ش بۆ ده‌وڵه‌تێکی راسته‌قینه‌یه‌ ک ‌ه‬ ‫سه‌رجه‌م خاکی کوردستانی گه‌وره‌ له‌خۆبگرێت‬ ‫ئه‌وه‌ش پێویست‌ه له‌کۆنگره‌ی نه‌ته‌وه‌ییدا گفتگۆی‬ ‫له‌سه‌ربکرێت و ب‌ه کۆده‌نگی بڕیاری بۆ بدرێت‪.‬‬ ‫له‌و ب��ڕوای�ه‌دام ل‌ه هه‌رکه‌س زیاتر ئاواته‌خوازی‬ ‫ده‌وڵ��ت��ێ��ک��ی س �ه‌رب �ه‌خ��ۆی خ����اوه‌ن س�����ه‌روه‌ری و‬ ‫دیموکراسی و پێشکه‌وتوی کوردستانم‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌گه‌ر ته‌نها بۆ سێ پارێزگای باشوری کوردستان‬ ‫راپرسی بکرێت بۆ به‌ده‌وڵه‌تبوون بێ دوودڵی به‌‬ ‫نه‌خێر؛ واڵم ده‌ده‌مه‌وه‌‪ .‬له‌کۆتایدا ده‌مه‌وێت ئاماژ‌ه‬ ‫به‌و‌ه بکه‌م باشوری کوردستان بیست ساڵ‌ه نیمچ ‌ه‬ ‫سه‌ربه‌خۆییه‌کی هه‌ی‌ه و ل‌ه هه‌مانکاتدا به‌شێکیش ‌ه‬ ‫له‌ده‌وڵه‌تی ئێراق‪ ،‬ئایا تائێستا چه‌ندجار له‌الیه‌ن‬ ‫واڵتانی دراوسێو‌ه سنوره‌کانی به‌زێنراوه‌وه‌و بێرێزی‬ ‫به‌سه‌روه‌ریه‌کانییه‌و‌ه کراوه‌؟ ئایا هیچ به‌ربه‌ستێک‬ ‫هه‌بوو‌ه و هه‌ی‌ه بۆ ئه‌وه‌ی رێگ‌ه له‌ده‌ستدرێژیه‌کانی‬ ‫دوژمنان بگێرێت؟ ئایا رازیکردنی دڵی دوژمنان و‬ ‫پاراستنی ب�ه‌رژه‌وه‌ن��دی�ه‌ک��ان��ی��ان سه‌ربه‌خۆییه‌یان‬

‫بنده‌ستی و کۆیالیه‌تی نییه‌؟ باشترین و نوێترین‬ ‫نموون‌ه ک‌ه زیاتر له‌مانگێک‌ه ب �ه‌رده‌وام تۆپباران و‬ ‫ده‌س��درێ��ژی �ه‌ک��ان��ی ئ��ێ��ران ب��ۆ ن��اوچ�ه‌س��ن��وری�ه‌ک��ان‬ ‫به‌تایبه‌تی چیای قه‌ندیل‪ ،‬ئایا له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و‬ ‫ده‌ستدرێژی‌ه و هه‌موو ده‌ستدرێژیه‌کانی رابردوو چی‬ ‫کراو‌ه بۆ پاراستنی ئه‌م هه‌رێم‌ه نیمچ‌ه سه‌ربه‌خۆیه‌؟‬ ‫ئێستا ئێران به‌ئاشکرا ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌کات ک‌ه چیای‬ ‫قه‌ندیل خاڵی هه‌ستیار و گرنگی کورد‌ه و پێویسته‌‬ ‫ده‌ستی به‌سه‌ردا بگێرێت‪ ،‬ئایا چی واڵمێک هه‌یه‌‬ ‫ب��ۆ ئ �ه‌و ه�ه‌ڕه‌ش�ه‌ی�‌ه و چ��ی ئ��ام��اده‌ک��اری �ه‌ک بۆ‬ ‫رووبه‌رووبونه‌وه‌ی ئه‌و داگیرکاری‌ه له‌الیه‌ن هێزه‌کانی‬ ‫ب��اش��وری ک��وردس��ت��ان�ه‌و‌ه ب�ه‌دی��ده‌ک��رێ��ت؟! پێویسته‌‬ ‫خ��ۆم��ان ل���ه‌و راس��ت��ی �‌ه ب �ه‌ه �ه‌ڵ��دا ن �ه‌ب �ه‌ی��ن ئ�ه‌گ�ه‌ر‬ ‫خ��اوه‌ن��دارێ��ت��ی ل �ه‌چ��ی��ای �ه‌ک ن �ه‌ک��رێ��ت هه‌رگیز‬ ‫ده‌وڵه‌تێک ناپارێزرێت‪.‬‬


‫~|‬

‫‪38‬‬

‫ژماره ‪Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫وتار‬

‫هێرشێـــن داگیرکـــارى لـــســـه‌ر کـــونگـــرا نـــه‌تــــ‬ ‫زەردەشت دهۆک‬

‫د حاله‌کێ د‌ه ک��و هێرشێن تورکیا و ئیرانێ‬ ‫بره‌نگه‌کى هه‌ڤپار ل سنورێن کوردستانێ بێ‬ ‫ناو‌ه ددوماند و ل پێ هه‌ڤ هژمارا کوشتى و‬ ‫بریندارێن وان به‌ر ب زێده‌بونێ دچون‪ ،‬رایا گشتیا‬ ‫جیهانى وه‌ک کو بێژى ره‌وشه‌ک نورمال‌ه ل سه‌ر‬ ‫مژارێ د بێده‌نگیێ د‌ه بون‪ .‬یان لگورى راگهاندنیا‬ ‫رژێما ئیران و تورکیا ئامارێن شه‌ر و داخویانى‬ ‫ده‌ردک�ه‌ت��ن‪ .‬ئه‌ڤ د حاله‌کێ ده‌ی�‌ه کو ئارتێشا‬ ‫ئیرانێ کو راستى شکه‌ستنه‌کى گ��ران هاتى و‬ ‫د ناڤبه‌را دوم��ا ته‌جاوزا خو‌ه و پاشد‌ه کشیانێ‬ ‫رامایى‪ ،‬به‌ر‌ه به‌ر‌ه ده‌نگه‌کى الواز ژ رایا گشتى و‬ ‫جیهانى ده‌ردکه‌ڤه‌‪ .‬لێ گه‌لو رژێما ئیرانێ لسه‌ر‬ ‫چ باور و ئیراد‌ه داکه‌ت‌ه سه‌ر ڤێ هێرشێ؟‬ ‫وه‌ک تێت زانین هه‌ڤدیتنا (داودوغ��ل��و) وه‌زیرێ‬ ‫ده‌رڤا یێ تورکیێ ل ده‌سپێکا مه‌ها ته‌موزێ د گه‌ل‬ ‫رایه‌دارێن ئیرانێ‪ ،‬دژوارتر بونا شه‌ر و ئوپراسیونێن‬ ‫ئارتێشا تورک لسه‌ر سنورێن باکورێ کوردستانێ‬ ‫دان‌ه پێ خوه‌‪ .‬به‌رهه‌ڤ بونا سکرتێرێ گشتیێ‬ ‫ناتو (ئ�ه‌ن��درێ ف��وک��راس) و وه‌زی���رێ ده‌رڤ��ا یێ‬ ‫ئه‌مریکا (هیالرى کلینتون) د (‪ )15‬ته‌موزێ ل‬ ‫تورکیێ و هه‌ڤدیتنێن وان د گه‌ل گول و ئه‌ردوغان‬ ‫و بتایبه‌ت داودوغلو کو روژه‌ڤ��ا هه‌ڤدیتنێن خوه‌‬ ‫د گ �ه‌ل رای���ه‌دارێ���ن ئیرانێ و زانیاریێن ل دور‬ ‫موشه‌کێن ل دژ گریال خستی‌ه به‌رباس‪ ،‬ئه‌نجامێن‬ ‫خ��و‌ه هێرشێن رژێما ئیرانێ ب��ون کو روژه‌ک‬ ‫پاش وێ هه‌ڤدیتنێ ئانکو ل (‪ )16‬ته‌موزێ ب‬ ‫ره‌نگه‌کى به‌رفه‌ر‌ه ل سنورێن باشورێ کوردستانێ‬ ‫که‌تن روژه‌ڤێ‪ ،‬کو به‌لگ‌ه لسه‌ر هه‌بونا یێکینه‌ێن‬ ‫سه‌ربازى یێن ئارتێشا ت��ورک ته‌ڤلى یێن رژێما‬ ‫ئیرانێ خویا ب��ون‪ .‬پاشى دو روژان ئه‌م شاهدێ‬ ‫هه‌ڤدیتنێن سه‌روکێ ئستیخباراتا ئه‌مریکا (سیا)‬ ‫د گه‌ل داودوغلو و س�ه‌روک ئه‌رکانێ ئارتێشا‬ ‫تورک (ئیشک کوشنار) ل تورکیێ دبن‪ .‬بڤێ‬ ‫لێکدانێ و ڤ��ان هێرشێن هه‌ڤبه‌ش نرخاندنه‌ک‬ ‫ده‌ردکه‌ڤ‌ه کو روپه‌له‌کى نوو یێ ره‌شێ دیروکى‬ ‫جودایى ئه‌مریکا ژ بو ئیران و تورکیێ د روژهالتا‬ ‫ناڤین د‌ه رادخ‌ه به‌ر چاڤان‪.‬‬ ‫ئالیکاریێن ئیستخباراتى یێن ستراتژیک ژ ئالیێ‬ ‫ئه‌مریکا ژ بو ئیرانێ واک��ى راست‌ه راس��ت ژى‬ ‫پێک نه‌هاتب‌ه ب ناڤجیتیا تورکیا لهه‌ڤ هاتن‪.‬‬ ‫بێده‌نگیا ئه‌مریکا یا راگهاندنى و چاڤ نقاندنا‬ ‫وان لسه‌ر بویه‌ر و ده‌ربه‌یێن گرانێن کو دشه‌ر ده‌‬ ‫ژ به‌رهه‌نگاریا شه‌رڤانێن پژاکێ ئارتێشا رژێما‬ ‫ئیرانێ راستى وان هاتنى و مه‌خاتب گرتنا پارتیا‬ ‫پژاکێ ژێر ناڤێ تروریست ژ زار ده‌ڤێ راگهاندنیا‬ ‫ئه‌مریکا و ئه‌ڤ ترافیکێن دیپلوماتیکێن سیاسى‬ ‫یێن پێش وه‌خت‪ ،‬ب پشت راست کرنا ڤێ راستیێ‬ ‫باال مروڤ دد‌ه هنده‌ک سیاسه‌تێن ئه‌مریکا یێن‬ ‫ژ بو گه‌لێ کورد ن‌ه زێد‌ه مه‌جهول‪ .‬ته‌ڤى ده‌وله‌تا‬

‫تورک د مژارا (پ ک ک) د‌ه ده‌ستێ ئیران‬ ‫و ئه‌مریکایێ ژى دداک�ه‌ڤ�‌ه یێک تاسێ‪ ،‬کو‬ ‫مروڤ دکار‌ه ڤێ نێزوکاتیا ژ ئالیێ ئه‌مریکا ب‬ ‫ئیرانێ ر‌ه چ راست‌ه راست یان ڤه‌شارتى‪ ،‬به‌ریا هه‌ر‬ ‫تشتى شێوازه‌ک‌ه دن یا به‌رده‌وامیا شه‌رێ ئه‌مریکا‬ ‫لهه‌مبه‌رى ئیرانێ ببینه‌‪ .‬شه‌رێ کو پاشى بێتر‬ ‫ژ سى ساالن دبێ ئه‌نجام مایینه‌ک‌ه ئه‌شکه‌ر‌ه یا‬ ‫شه‌رێ سار یا دنێڤبه‌را هه‌ر دو ئالیێن ئه‌مریکا‬ ‫و ئیرانێ‪ ،‬ئیرو ژبو ئه‌مریکا ل روژهالتا ناڤین‬ ‫ده‌م روله‌ک‌ه هه‌ستیار دبین‌ه کو ئوبامایێ خوه‌ش‬ ‫ره‌ن��گ و نوشان میناک ڤیناله‌کێ ژ بو خوه‌‬ ‫دنرخینه‌‪ .‬بێ گومان د جیهانێ د‌ه ژ بو راست‬ ‫هاتنا لهه‌مبه‌ر شوره‌ش و ته‌ڤگه‌رێن چه‌پ و قادا‬ ‫کارکه‌ر و ئازادیخوازی یین گ �ه‌الن؛ ئه‌مریکا‬ ‫خودی ئه‌زمونه‌ک‌ه پر گرینگه‌؛ وا کو لگوری وان‬ ‫ئه‌زمونان تو که‌سه‌ک نکار‌ه بقاسى ئه‌مریکا د‬ ‫سینگێ شوره‌ش و ته‌ڤگه‌رێن مروڤاهى و خودى باور‬ ‫و پروفیشنال د‌ه د وارێ پیالن و کونسبتێن ئانتى‬ ‫مروڤاهى هه‌لبه‌ت ژێر ناڤێ مروڤاهى د قالبێ‬ ‫دیموکراسى؛ شه‌رێ لهه‌مبه‌ر تیرورێ؛ میناک‬ ‫بروژا ژبو روژهالتا ناڤین هاتى پیالن کرن؛ خودى‬ ‫هێز و ب فه‌ند و فیل به‌‪ .‬لێ ئه‌ڤ شه‌رێ سارێ‬ ‫ئه‌مریکا ب ئیرانێ ر‌ه کو شێوازێ وێ دشبه‌‬ ‫دوستاتییا سالێن پێش (‪ )1990‬ێ یا دگه‌ل رژیما‬ ‫سه‌دام؛ شێوازه‌ک‌ه تایبه‌تێ پوله‌تیکێن بریتانیا یا‬ ‫که‌ڤنار‌ه کو دبێژ‌ه (لهه‌ڤ بخ‌ه و ده‌ستهه‌الت به‌)‬ ‫کو ئیرو بره‌نگێن پێشکه‌فتى تر و تایبه‌ت‪ ،‬شێوازێن‬ ‫وێ ره‌ن��گ ددن گو هه‌ستن‪ .‬ک�ه‌س ژى نه‌به‌؛‬ ‫ئه‌مریکا وه‌ک هێزا هه‌رى سه‌ره‌ک‌ه یا ئه‌مپریالیزم‬ ‫و سه‌رمایه‌دار‪ ،‬ژ (پ ک ک) و بیردوزیا رێبه‌ر‬ ‫ئاپو و باورمه‌ندى و هێزا ب ڤه‌شارا شه‌رڤانێن وێ‬ ‫بباشی فێم کری‌ه و ژ باندورێن وێ ل روژهالتا‬ ‫ناڤین ده‌رب��ێ��ن گرانێن تیوریک ژێ خ��وارن�ه‌‪.‬‬ ‫چماکو ژ سالێن هه‌شتییان و ڤرد‌ه وه‌ک زیهنیه‌ت‬ ‫ب پوله‌تیکێن خو‌ه یێن به‌لک‌ه نه‌راست‌ه و راست‬ ‫لێ ب �ه‌رده‌وام؛ کومپلویه‌ک ب باندور ل دژبه‌رى‬ ‫ته‌ڤگه‌را (پ ک ک) دای‌ه رێکخستن‪ .‬هه‌ر ژ‬ ‫ئاڤکرنا ده‌ستهالته‌ک فه‌ودال و سه‌رمایه‌دار و ب‬ ‫خوه‌ڤ‌ه گرێدایى یا کوردى بگر‌ه هه‌یا رێکخستن‬ ‫کرنا ش �ه‌رێ ناڤخوه‌یى یێ دناڤا وێ ستاتویا‬ ‫کوردى و کومپلویێن ناڤنه‌ته‌وى و هه‌مو ره‌نگێن‬ ‫پیالن و ئالیکاریێن ژ بو ئیمحا کرنا (پ ک‬ ‫ک) و زیهنیه‌تا ئانتى سه‌رمایه‌داریا وێ‪ ،‬حه‌تا‬ ‫گرتن و لینج کرنا رێبه‌رتیا ڤێ ته‌ڤگه‌رێ و ژ‬ ‫دوورڤ‌ه په‌روه‌رد‌ه و رێبه‌رتى کرنا سیسته‌ما فاشیزما‬ ‫تورک و( ئا ک پ ) و‪...‬‬ ‫هه‌مو ده‌رباسى یێک فیلته‌ر دبن کو ب هه‌مو‬ ‫مه‌جهولیه‌تا خو‌ه ناڤێ سیاسه‌تێن ئه‌مریکا لسه‌ره‌‪.‬‬ ‫سیاسه‌تێن کو ب هه‌مو شێواز نه‌بته‌نێ د سینگێ‬ ‫(پ ک ک) د‌ه به‌لکو ل سینگێ پرانیا ڤان‬ ‫ره‌نگێ شوره‌ش و به‌رخوه‌دانان خودیێ ئه‌زمونێن‬

‫شکه‌ستنێن بینگه‌هین‌ه کو ده‌رڤایى (پ ک ک)‬ ‫وه‌ک‌ه ئه‌زمون ژ دیروکا سه‌د سالێن بهورى دیتنه‌‬ ‫و دان‌ه نرخاندن‪ ،‬کو ئیدى بیردوزیا رێبه‌رێ دیل‬ ‫گرتیێ گه‌لێ کورد ره‌نگ و شێواز و جیێ خوه‌‬ ‫یێ تایبه‌ت د چاڤێ ئه‌مریکا و نرخاندنێن وێ‬ ‫د‌ه هه‌یه‌‪.‬‬ ‫هه‌لبه‌ت کو د چاڤێ ماره‌ک‌ه خوه‌ش ره‌نگ و خال‬ ‫یێ مینا (باراک حوسێن ئوباما) د‌ه کو د قادا‬ ‫سیاسه‌تێن ئاڤاکرنا پروژه‌یا ره‌ش و بناڤ و بانگا‬ ‫روژهالتا ناڤینا مه‌زن د‌ه لهه‌مبه‌ر پێشکه‌فتنێن‬ ‫ئ��ی��ران��ێ د وارێ ووزه‌ی����ا ئ�ه‌ت��وم��ى و فاشیزما‬ ‫ئیسالمى و یێن گه‌لێ کورد د وارێ زیهنیه‌تى‬ ‫و پوله‌تیک و خوه‌سه‌رى و یێک گرتنى‪ ،‬خوه‌‬ ‫د قاده‌ک‌ه هه‌ستیار لهه‌مبه‌رى دو هێز و الیه‌نێن‬ ‫جیاواز و دژبه‌رێن ئیدولوژیکى د‌ه الواز دبینه‌‪،‬‬ ‫پێڤاژو پێڤاژویه‌ک‌ه هه‌ستیار و فیناال شکه‌ستن‬ ‫یان سه‌رکه‌فتنا سیاسه‌تێن ئه‌مریکا لهه‌مبه‌رى‬ ‫روژه�لات��ا ناڤین تێت ن��رخ��ان��دن‪ .‬ه �ه‌ر چ��اوا کو‬ ‫(پ ک ک) دمێژیێ ئه‌مریکایێ د‌ه باشتر‬ ‫ژهه‌ر مێژیه‌ک‌ه دن خو‌ه دای‌ه پێناسێ‪ ،‬سیاسه‌تێن‬ ‫پاشڤه‌روو و فاشیزما رژێما ئیسالمیا ئیرانێ ژى‬ ‫ژجڤاتا سنا و کوچکا سپى بێ پێناسه‌یه‌ک راست‬ ‫ده‌رباس نه‌بویه‌‪ .‬هه‌لبه‌ت ژ جورێ سیاسه‌تێن کو‬ ‫به‌رهه‌مێن وێ ده‌رڤایى شێوازه‌ک ژ فهوشێ نینه‌‬ ‫کو د ئه‌نجام د‌ه کونسبت و پیالن لسه‌ر کیسێ‬ ‫کوردان تێن مه‌شاندن‪ .‬بێ گومان رژێما ئیرانێ‬ ‫ڤان ره‌نگێ دیتن و نێرین و هێرشێن خو‌ه د مله‌کى‬ ‫د‌ه ره‌ڤا ژ ده‌ستێ قریزێن حاکم لسه‌ر ده‌ستهالتا‬ ‫خو‌ه دنرخین‌ه و د مله‌کى دن د‌ه وه‌ک لهه‌ڤکرنا‬ ‫د گه‌ل ده‌وله‌تا ت��ورک ب هه‌ڤکاریێن ئه‌مریکا‬ ‫یێن ت �ه‌وری��ک و ئه‌نفورماسیون‪ ،‬ئاماده‌کاریا‬ ‫پراواکسیونان د سینگێ یێک گرتنا گه‌لێ کورد‬ ‫و کونگرا نه‌ته‌وى کو بریار‌ه ل ده‌مه‌کى نێز ل‬ ‫هه‌ولێرێ پێک وه‌ره‌‪ ،‬رێکخستن دک�ه‌‪ ،‬بێ کو‬ ‫بزانب‌ه بخو‌ه بده‌ستێن خو‌ه گورا خو‌ه دد‌ه کوالن‪!!.‬‬ ‫هه‌لبه‌ت هێرشێن رژێما ئیرانێ ب وێ دووردانا کو‬ ‫ده‌رڤایى ته‌خمینا وان بو‪ ،‬ئه‌و ژ گومانه‌ک‌ه چه‌وت‬ ‫دان هلپه‌کاندن‪ .‬سه‌ره‌رایى وێ ژى ب خاپاندنا رایا‬ ‫گشتى ل ئیران و جیهانێ لسه‌ر مژارا ئه‌نجامێن‬ ‫هێرشێن وان‪ ،‬بته‌نێ دره‌وشه‌ک‌ه خو‌ه خاپاندنێ ده‌‬ ‫یه‌‪ .‬براستى کو گوتنا برێز قه‌ره‌یالن‪ ،‬ن‌ه بته‌نێ‬ ‫ته‌هدیده‌ک‌ه هشک بو کو دلێدوانه‌کى خ��و‌ه یا‬ ‫تایبه‌ت لسه‌ر م��ژارێ د‌ه هوشدارى دانى ئیرانێ‬ ‫کو ( واکى راستى جدیه‌تا شه‌رێ گریال وه‌رن‪ ،‬د‬ ‫شه‌ش مه‌هان د‌ه ئه‌وێ نه‌کارن د سینگێ گریالیێن‬ ‫ته‌ڤگه‌را کورد د‌ه به‌رخو‌ه بدن ) به‌لک‌ه ئه‌ڤ گوتن‬ ‫راستیه‌ک‌ه دیروکى بو کو بته‌نێ دب‌ه ئه‌مریکایا‬ ‫خ��وه‌دى ئ�ه‌زم��ون دڤ��ان واران د‌ه کێمه‌کێ ژڤێ‬ ‫راستیێ فێم کربه‌‪.‬‬ ‫یا راس��ت ئه‌ڤ‌ه کو ئه‌ڤ نیه‌ت پاکى و ئاشتى‬ ‫خ��وازى و ئیسرار و رادیکال بویینا لسه‌ر مژارا‬


‫وتار‬

‫ژماره ‪~ | Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫‪39‬‬

‫ـــــــه‌وى به‌ر ب ره‌ش پروژا روژهالتا ناڤینا مه‌زن‬ ‫دیموکراسى و ئه‌داله‌تێ ژ ئالیێ ته‌ڤگه‌را کورد و‬ ‫خوه‌راگریا وان لهه‌مبه‌ر شه‌ر‪ ،‬بخو‌ه وه‌ک شه‌ره‌که‌‬ ‫هه‌رى دژوار د سینگێ ئه‌مریکایێ د‌ه تێت نرخاندن‬ ‫کو ده‌وله‌تێن وه‌ک‌ه رژیما ئیرانێ یێن خودیێ بانگێن‬ ‫مینا ( مرن ژبو ئه‌مریکا) ژڤێ حه‌قیقه‌تا سیاسى‬ ‫و دیروکى یا (ک ج ک) و گه‌لێ ک��ورد بێ‬ ‫ئاگه‌هن‪ .‬یا راست ئه‌ڤ‌ه کو زیهنیه‌تا فاشیزما ئولى‬ ‫و پاشڤه‌روتى یا وان رێ ل هه‌مبه‌ر تێگه‌هێن رئالیته‌‬ ‫و نێرینێن به‌رفر‌ه د وارێ مروڤاهیێ ل سه‌ر وان قوت‬ ‫کری‌ه و وه‌ک سه‌رخوه‌شێن فرئه‌ونى ئیدایێن خوداتیا‬ ‫وان لسه‌ر ئه‌ردێ‪ ،‬روژهالتا ناڤین به‌ر ب خه‌ته‌ریێن‬ ‫پر جیدى دد‌ه کشاندن‪ .‬کو ڤێ پێناسێ و رێڤه‌به‌رى‬ ‫کرنا وێ وه‌ک تز و ئانتى تز ئالیه‌کێ وێ ئه‌مریکا‬ ‫و ئالیێ دن ئیمرالى سه‌فه‌ربه‌ره‌‪.‬‬ ‫وه‌ک تێت زانین هه‌رتم رێبه‌رێ گه‌لێ کورد ب‬ ‫داخویانى یێن خو‌ه بانگا ئاشتى و وه‌کهه‌ڤیێ دای‌ه و‬ ‫ژگه‌لێ کورد ژى به‌ستنا کونگره‌کا نه‌ته‌وى ئه‌ڤ‬ ‫بساالن‌ه کو هه‌ر هه‌فت‌ه دلێدوانێن خو‌ه د‌ه هێوى دکه‌‪،‬‬ ‫بێ گومان ویا ب �ه‌راوردا روژه‌ڤ��ا هه‌ر ئیرویه‌ک ژ‬ ‫ڤێ میناکێ به‌ریا قه‌ومینان خستی‌ه به‌ر باس و‬ ‫لێکولینان‪.‬‬ ‫لگورى شێوازێ نێرین و پارادیگما گشتى یا سیاسى‬ ‫و سه‌رده‌م ل باشورێ کوردستانێ ژى کو بگشتى‬ ‫د سالێن بهوریێن ئازادیا باشورێ کوردستانێ د‌ه ل‬ ‫ژێر باندورێن راگه‌هاندنا ستاتو ئه‌ساس هاتى گرتن‪،‬‬ ‫وه‌ک زیهنیه‌ت نه‌هشت پروسه‌یا یێک گرتنا نه‌ته‌وى‬ ‫وه‌ک‌ه پێویست ل باشور رول ببین‌ه و ئه‌نجام بستینه‌‪،‬‬ ‫چما کو ئ �ه‌و ک �ه‌س و الیه‌نێن لهه‌مبه‌ر دیتنێن‬ ‫خو‌ه بباور و لسه‌ر سیاسه‌تا د سینگێ یێکتیێ د‬ ‫چاالکیانده‌‪ ،‬ره‌وشه‌ک‌ه فکرى‪ ،‬که‌سایه‌تى‪ ،‬نه‌ته‌وى‬ ‫و سیاسى یا پر ته‌نگ پێشکه‌شى جڤاکا باشورێ‬ ‫کوردستانێ کرن‪ ،‬ئانکو مروڤ دکار‌ه بێژ‌ه ژ بو‬ ‫کو جڤاک د نێرینه‌ک ته‌نگ و بچوک د‌ه هاتبون‬ ‫ئیقنا کرن‪ ،‬نه‌کارین تشتێن مه‌زن ببینن و ژێ بباور‬ ‫بن و ب�ه‌ره‌ڤ��اژى ڤێ‪ ،‬دیتن و باورێن بچوک یێن‬ ‫لبه‌ر سینگا خو‌ه لهه‌مبه‌ر هه‌بون و باورێن مه‌زن‬ ‫و ب�ه‌رچ��اڤ مه‌زنتر دیتن‪ ،‬کو ڤێ ره‌وش��ێ هه‌ر‬ ‫مینا کو وان بخو‌ه په‌ژراندى‪ ،‬په‌رچه‌بون و قریزێن‬ ‫هه‌مه‌الیه‌ن دان‌ه پێ خو‌ه و چارچوڤه‌یا ده‌ستهالتداریا‬ ‫هه‌ر الیه‌نه‌کێ ژ کوک دا هه‌ژاندن و باشور بگشتى‬ ‫و جڤاکا رێکخستنى و هه‌رێمى و ته‌ڤگه‌را وێ ژى‬ ‫دناڤ د‌ه به‌ر ب پاشکه‌فتن و دوورکه‌فتنا یێک‬ ‫گرتن و ئه‌زمونا گشتى یا چاره‌سه‌ریا پرسگرێکا‬ ‫دیروکیا گه‌لێ کورد دا مه‌شاندن‪ ،‬کو زیهنیه‌تا‬ ‫نه‌ته‌وى و زانستى و ئیدولوژیا ته‌ڤگه‌را گه‌لێ کورد‬ ‫د ڤان سالێن داویێ د‌ه ل باشورێ کوردستانێ حه‌یا‬ ‫ئاسته‌کى باش ئه‌ڤ ره‌وش دا ده‌رباس کرن‪ .‬راستیا‬ ‫کو پر ئه‌شکه‌ر‌ه ل ڤێ داویێ ده‌رڤایى ئیراده‌یا الیه‌نێن‬ ‫خودى زیهنیه‌تا ستاتوپارێز داکه‌تى ناڤا باور و ئیراده‌یا‬ ‫جڤاکا باشور ئه‌و هه‌بونا دیروکى یا یێکتى خوازى‬ ‫زانستى نه‌ته‌وى یا ته‌ڤگه‌را ئ��ازادى خوازیا گه‌لێ‬ ‫کورد‌ه کو بره‌نگه‌کى به‌رچاڤ لهه‌ر چار په‌رچێن‬

‫داگیربویێن کوردستانێ ته‌ڤى هه‌مو هه‌لویست و‬ ‫بزاڤێن راگهاندنى یێن چ��ار ئالى و جیهانى یێن‬ ‫شه‌رێ تایبه‌ت کو بهه‌ر شێواز دکن ڤێ راستیێ‬ ‫بچوک بدن خویاندن‪ ،‬ئیدى ڤێ راستیێ ب هێز‬ ‫و به‌رخوه‌دێرى و باورى و ئیراده‌یا خو‌ه یا پوالدین و‬ ‫به‌رهه‌مێن خو‌ه یێن به‌رچاڤ‪ ،‬هه‌ر چاڤ و دیتنه‌که‌‬ ‫ته‌نگ و بچوک نه‌چارى فه‌ر‌ه دیتنێ دک‌ه و خوه‌‬ ‫وه‌ک ئیراده‌یه‌ک زه‌رورى و پێویست دناڤا دلێ‬ ‫هه‌مو جڤاکێن کوردستانى لهه‌ر چار ئالیان دد‌ه بجى‬ ‫کرن‪ .‬حه‌تا کو ڤێ راستیێ هه‌رى داوى بره‌نگه‌کى‬ ‫نه‌چاڤه‌رێ کرى به‌ر‌ه به‌ر‌ه دناڤا وێ زیهنیه‌تا ستاتو‬ ‫پارێز و ته‌نگ نێرا ده‌ستهالت پارێزیا باشور د‌ه ژى‬ ‫خو‌ه دا ئیزبات کرن و دک��ار‌ه ملێ بێ ئیراده‌بونا‬ ‫هنده‌ک الیه‌نان لهه‌مبه‌ر داگیرکاریێن ژئالیێ ئیران‬ ‫و تورکیێ بد‌ه کێله‌کا ئیراده‌یا مه‌زنا یێکتیا نه‌ته‌وى‪،‬‬ ‫ئانکو مروڤ دکار‌ه لسه‌ر ڤێ مژارێ دهنده‌ک‬ ‫مالن د‌ه ب گه‌شبینى نێزى روژه‌ڤێ ببه‌‪ .‬هه‌لبه‌ت ژبو‬ ‫کو وه‌ک رئالیت‌ه د چاڤێ رایا گشتى یا گه‌لێ‬ ‫کورد ده‌‪ ،‬پێشه‌نگتیا ڤێ ئیرادێ ده‌رڤایى چیایێن‬ ‫ئازاد و ئیراده‌یا وێ نکار‌ه وه‌ر‌ه رێڤه‌به‌رى کرن‪ ،‬ڤێ‬ ‫ره‌وشێ کارى بو ده‌مه‌کى درێژ باندوره‌ک‌ه نێگه‌تیڤ‬ ‫بخ‌ه س �ه‌ر مێژیێ ف �ه‌ودال��ى و ده‌ستهالت خوازیا‬ ‫هنده‌ک الیه‌نێن ده‌ستهالتداریا هه‌رێمى‪ .‬لێ ئیروو‬ ‫ئێدى پر تشتان ره‌نگ دای‌ه گوهه‌ستن و روژه‌ڤا هه‌یى‬ ‫و ئه‌زمونێن سیاسى و نێزوکاتیێن سالێن بهورى یێن‬ ‫باشور د گه‌ل داگیرکارێن وه‌ک تورکی‌ه و ئیرانێ‬ ‫دداکه‌ڤ‌ه روژه‌ڤه‌ک جودا‪.‬‬ ‫د ڤى ملى د‌ه ده‌رفه‌تێن خو‌ه ئیزبات کرنا د چاڤێ‬ ‫رایا گشتى یا یێکتى خوازا گه‌لێ کورد کو ئیروو‬ ‫د ده‌ستێ ده‌ستهالتا هه‌رێما باشور د‌ه هه‌نى ئیدى دبه‌‬ ‫توجارى بده‌ست نه‌که‌ڤه‌‪ ،‬ده‌رفه‌تێن کو ئیروو بێتر ژهه‌ر‬ ‫ده‌مه‌کى دن ژبو گه‌لێ کورد ژى نه‌ب‌ه ژبو رایه‌دارێن‬ ‫باشور و ره‌واتیا حاکمیه‌تا وێ ل پێشه‌روژه‌ک نه‌‬ ‫دوور‪ ،‬خ��وه‌دى تایبه‌تمه‌ندى و گرنگیه‌ک‌ه دیروکى‬ ‫و هه‌ستیاره‌‪ .‬ئ�ه‌ڤ ژى دب�‌ه س�ه‌ده‌م�ه‌ک کو ب‬ ‫ئه‌شکه‌ر‌ه ل پێشبه‌رى رایا گشتى یا گه‌لێ کورد‬ ‫کو ژهه‌ر چار په‌رچێن والت به‌رێ وان ل زاروکێن‬ ‫وان لسه‌رێ چیایێن ئازاده‌‪ ،‬هه‌لویست بدن دیارکرن‬ ‫و دڤێ ژبو وان هاتب‌ه ئه‌شکه‌ر‌ه بون کو ریه‌کى دن‬ ‫جوداتر ژڤێ راستیێ کو وه‌جه‌ک‌ه سیاسى بد‌ه ره‌وشا‬ ‫باشور وه‌ک�‌ه ئه‌زمون ناهێت‌ه دیتن‪ ،‬و لڤێ ده‌رێ‬ ‫ریا زیهنیه‌تا ستاتوپارێزیا کالسیک و ده‌ستهالتداریا‬ ‫ده‌مکى ژ پیالنێن دوژمنان و خاپینا ژئالیێ وان تێت‬ ‫قوت کرن و ژئالیه‌کى دن بێ الیه‌نیا هه‌ر الیه‌نه‌کى‬ ‫کورد لهه‌مبه‌ر زه‌خت گوشارێن لسه‌ر کوردان ژهه‌ر‬ ‫ئالى لهولێ رادبه‌‪.‬‬ ‫ه�ه‌ل��ب�ه‌ت ل��گ��ورى ده‌م���ێ ئ��ی��رو بێده‌نگیا هه‌ر‬ ‫رای �ه‌داره‌ک��ى ک��ورد لبه‌رانبه‌ر م��رن و شه‌هاده‌تا‬ ‫هه‌ر شه‌رڤان و گریال و تاکه‌ک‌ه کورد بده‌ستێ‬ ‫ه�ه‌ر دوژم��ن و داگیرکاریه‌کێ دک��ار‌ه درول��ێ‬ ‫ه�ه‌ڤ��ده‌ن��گ��ی��ا ب دوژم����ن ر‌ه وه‌ج و ده‌رف�ه‌ت��ێ��ن‬ ‫سیاسه‌تێن ب قرێژێن دوژمن و داگیرکاران وه‌ره‌‬

‫نرخاندن‪ .‬ئیرو ژى چاخێ مروڤ د ره‌وشه‌کى‬ ‫وا هه‌ستیار د‌ه هنده‌ک الیه‌نێن سیاسى یێن‬ ‫کورد د قالبه‌ک‌ه سیاسى یا دوو ئالى دنێڤبه‌را‬ ‫رای��ا دوژم��ن و گه‌لێ کو ئیدى م��روڤ دکاره‌‬ ‫بێژ‌ه ژ چار ئالى وه‌ک روحه‌ک‌ه نه‌ته‌وى بونى‬ ‫ته‌ڤگه‌ر‪ ،‬دبین‌ه و ل هه‌لویست و نێزوک بونێن‬ ‫ئیراقێ کو رولێ کوردان دناڤ د‌ه خودى باندور‬ ‫و جێگیر بویى یه‌‪ ،‬راستى فوکاره‌کێ تێت کو‬ ‫بێهنا لهه‌ڤ کرن و گرێبه‌ستێن ڤه‌شارتى و پشت‬ ‫په‌رد‌ه ژێ ده‌ردکه‌ڤن‪ .‬کو په‌رله‌ماتارێ ئیراقێ‬ ‫د‪.‬مه‌حمود ئوسمان د لێدوانه‌کا خو‌ه یا به‌شدار بونا‬ ‫روژ تى ڤى‪ ،‬ب ئه‌شکه‌ر‌ه ئاماژ‌ه پێ دابو‪ .‬لێ‬ ‫دروژه‌ڤا ئیرویا په‌یوه‌ندیێن کوردان دگه‌ل هه‌ڤدو‬ ‫د‌ه دنێڤبه‌را شوره‌شا باکور و هه‌ر الیه‌نه‌ک ژ‬ ‫پارتیێن کورد تو ناکوکیه‌ک جوداتر ژ هێویا‬ ‫یێکتى و به‌ستنا کونگرا ن �ه‌ت �ه‌وى و لهه‌ڤ‬ ‫جڤینه‌ک‌ه دڤێ چارچوڤێ د‌ه نینه‌‪ .‬له‌ور‌ه ئیرو‬ ‫ژى واکى ژئالیێ هنده‌ک الیه‌نێن سیاسى یێن‬ ‫ک��و دچ��ارچ��وڤ��ا سیاسه‌تێن هه‌رێمى د‌ه وه‌ک‬ ‫ئوپوزیسیون و موخالفه‌تێن ناڤخوه‌یى‪ ،‬ره‌وشه‌که‌‬ ‫ب ڤى ره‌نگى ره‌نگ بد‌ه خویاندن و مل خستنا‬ ‫ژێر لهه‌ڤکرنێن ڤه‌شارتى ژبو مه‌ره‌مێن شه‌خسى و‬ ‫تایبه‌ت ده‌ربکه‌ڤن‪ ،‬هه‌لبه‌ت وێ بشێواز و ره‌نگێن‬ ‫خو‌ه یێن جودایى یێن پێشین بن‪ .‬چما کو هه‌ر‬ ‫دچارچوڤه‌یا ڤێ ده‌ستهالتداریا هه‌رێمى د‌ه هه‌نه‌‬ ‫که‌سایه‌ت و الیه‌نێن سیاسى و خ��ودى باندور‬ ‫کو بچاڤه‌ک‌ه فه‌ره‌تر ل ئه‌زمونا دیروکیا گه‌لێ‬ ‫ک��ورد دنێرن و دک��ار‌ه دروژێ��ن پێش ب�ه‌رى مه‌ده‌‬ ‫ژبو ئاڤاکرنا یێکتیه‌ک مایند‌ه دنێڤبه‌را باشور‬ ‫و باکور د‌ه خودى روله‌ک‌ه گرینگ بن‪ .‬بگشتى‬ ‫وه‌ک ئه‌نجام ژ هێرشێن ئیران و تورکیا بره‌نگه‌کى‬ ‫یێک وه‌خت مروڤ دک��ار‌ه کونسێبته‌کى جوداتر‬ ‫ژیاکو ه �ه‌ردوو ده‌وله‌تێن داگیرکار لهه‌ڤ کرین‬ ‫ببین‌ه کو ئه‌مریکا پێشه‌نگێ وێ یێ سه‌ره‌که‌یه‌‪.‬‬ ‫چما کو وه‌جا سیاسى و گشتى یێن ڤان هێرشان‬ ‫بته‌نێ ژبو ئه‌مریکایێ دکارن وه‌رن دیتن‪ ،‬و ئیران‬ ‫و تورکیا جوداترى خه‌سرانێن به‌رچاڤ ئارمانجه‌کى‬ ‫دن ن��ک��ارن ب��ده‌س��ت خ��و‌ه خینن‪ .‬به‌ستنا کونگرا‬ ‫نه‌ته‌وى کو بریار‌ه ل باشورێ کوردستانێ‪ ،‬هه‌ولێرى‬ ‫وه‌ر‌ه پێک ئانین مه‌زنترین ترسا ددل��ێ ده‌وله‌تێن‬ ‫داگیرکه‌ر ده‌یه‌‪ ،‬هه‌ر ئه‌ڤ چه‌ند ژى دجیێ خوه‌ده‌‬ ‫سه‌ده‌ما هه‌رى سه‌ره‌که‌یا جدیه‌تا هێرشێن دوئالى‬ ‫لسه‌ر خاکا کوردستانێ دک��ار‌ه وه‌ر‌ه دیتن‪ ،‬چما‬ ‫کو بته‌نێ ریا چاره‌سه‌ریا پرسگرێکا گه‌لێ کورد‬ ‫هلدانا ڤان جوداتى و ژهه‌ڤ په‌رچه‌بونێن نه‌ته‌ویه‌‬ ‫کو مخابن دوژمنان باشتر ژم‌ه ژڤێ یه‌کێ فێم‬ ‫کرن‌ه و لسه‌ر ن�ه‌چ��ار‌ه بونا وێ ک��ار و خه‌باتان‬ ‫ددومینن‪ ،‬بهێویا لهه‌ڤ ڤه‌جه‌مینا گشت پارت و‬ ‫الیه‌نێن ده‌ستهالتدارێن ک��ورد لسه‌ر بینگه‌هه‌کێ‬ ‫یێکتى خوازى و چاره‌سه‌رى لده‌مه‌ک نێز ژبو به‌ستنا‬ ‫کونگرا نه‌ته‌وه‌ییا کورد‪.‬‬ ‫‪zerdesttakor@hotmail.com‬‬


‫~|‬

‫‪40‬‬

‫ژماره ‪Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫ژنان‬

‫ئایـــدئـــۆلۆژیای ژن‪ ،‬ئایدئۆلۆژیایه‌کـــی کۆمـــــ‬

‫عه‌بدوڵاڵ ئۆجه‌الن‬

‫“ چه‌مکی ئه‌شقی‬ ‫کوێرانه‌‪،‬‬ ‫به‌دڵنیاییه‌و ‌ه‬ ‫به‌واتای به‌رکه‌وتنی‬ ‫گورزی کوشنده‌ی‬ ‫دووه‌م دێت‪.‬‬ ‫له‌ڕاستیدا ئه‌شقی‬ ‫کوێرانه‌ی به‌مجۆره‌‪،‬‬ ‫خۆی له‌خۆیدا‬ ‫به‌واتای پچڕاندن‬ ‫له‌هزر دێت و‬ ‫کردنه‌وه‌ی ده‌رگای ‌ه‬ ‫به‌شێوه‌یه‌کی بوێران ‌ه‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر هه‌ر‬ ‫جۆره‌ کۆیالیه‌تییه‌ک!‬ ‫وات ‌ه داڕووخانی‬ ‫سۆز و هزر به‌واتای‬ ‫داڕووخانی هێز دێت‬

‫(‪ )PKK‬به‌شێوه‌یه‌کی جددی و به‌سووربوونه‌و‌ه‬ ‫له‌سه‌ر ب�ه‌ڕۆژه‌ڤ بوونی سۆسیالیزم له‌دونیادا‬ ‫راده‌وه‌ستێ‌ و بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌ش ته‌نیا‬ ‫ل�ه‌چ��وارچ��ێ��وه‌ی ش��ۆڕش��ی رزگ���اری نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫ک��وردس��ت��ان��دا نه‌مێنێته‌وه‌‪ ،‬ه �ه‌وڵ��ی��داوه‌ سه‌ره‌تا‬ ‫له‌خۆرهه‌اڵتی ناوین و پاشانیش به‌دونیادا باڵوی‬ ‫بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌ربۆیه‌ پێویسته‌ پێش هه‌موو شتێک باس‬ ‫له‌ئایدئۆلۆژیای رزگ���اری ژن بکرێت‪ .‬ئێمه‌‬ ‫ل�ه‌ه�ه‌وڵ��ی ئ���ه‌وه‌دای���ن ک �ه‌ ئ �ه‌م ئایدئۆلۆژیایه‌‬ ‫بخوڵقێنین‪ ،‬چونکه‌ ناتوانرێ به‌یه‌ک ــ دوو‬ ‫رووداو و چاالکییه‌ک یاخود هه‌ڵسه‌نگاندنی‬ ‫روکه‌شیانه‌‪ ،‬له‌بن باری ئه‌م کێشه‌ و مه‌سه‌له‌یه‌‬ ‫ده‌ربکه‌وین‪ .‬ئه‌گه‌ر به‌شێوه‌یه‌کی قووڵ له‌سه‌ر‬ ‫پێشکه‌وتنی ئایدئۆلۆژی رزگاری ژن هه‌ڵوه‌سته‌‬ ‫ن��ه‌ک��رێ��ت‪ ،‬ئ����ه‌وا رزگ������اری ک��ۆم �ه‌اڵی �ه‌ت��ی��ش‬ ‫پێشناکه‌وێت و که‌سیش ناتوانێ ل�ه‌م خاڵه‌دا‬ ‫خۆی هه‌ڵخه‌ڵه‌تێنێ‪.‬‬ ‫من ل �ه‌و ب����اوه‌ڕه‌دام پێویستیه‌کی زۆر جددی‬ ‫ب �ه‌ ئ��ای��دئ��ۆل��ۆژی��ای رزگ����اری ژن ه �ه‌ی �ه‌‪ .‬ئه‌م‬ ‫ئایدئۆلۆژیایه‌ش ته‌نیا به‌واتای ئایدئۆلۆژیای‬ ‫رزگ�����اری ره‌گ�����ه‌زی ن��ی��ی �ه‌‪ ،‬چ��ون��ک �ه‌ ئ �ه‌گ �ه‌ر‬ ‫ل��ه‌ب��ن��ه‌م��اک��ان��ی س��ۆس��ی��ال��ی��زم��ی زان��س��ت��ی‬ ‫ب��ڕوان��ی��ن‪ ،‬ئ��ه‌وا ده‌بینین ئ �ه‌م ئایدئۆلۆژیایه‌‪،‬‬ ‫ئایدئۆلۆژیایه‌کی ک��ۆم�ه‌اڵی�ه‌ت��ی�ه‌‪ ،‬هه‌ڵبه‌ته‌‬ ‫بونیادنانی ئایدئۆلۆژیایه‌ک بۆ رزگاری ژنان‬ ‫گه‌لێک گرنگی خۆی هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش روون‬ ‫و ئاشکرایه‌ و یه‌کێک له‌و الیه‌نانه‌ی که‌ من‬ ‫بیری لێده‌که‌مه‌وه‌ ‌و لێی ق��ووڵ ده‌ب��م�ه‌وه‌ ئه‌م‬ ‫بابه‌ته‌یه‌‪.‬‬ ‫بێگومان ئ�ه‌م�ه‌ نزیکبوونێکی فێمێنیستی‬ ‫ن��ی��ی�ه‌‪ .‬ه �ه‌رچ �ه‌ن��ده‌ م��ن خ���ۆم ژن ن��ی��م‪ ،‬ب �ه‌اڵم‬ ‫ل �ه‌چ��وارچ��ێ��وه‌ی ت����ه‌وه‌ره‌ی ژن زۆر ب��ای �ه‌خ به‌‬ ‫ب��ی��رک��ردن�ه‌وه‌ س �ه‌ب��اره‌ت به‌کێشه‌ی ژن ده‌ده‌م‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها به‌ پراکتیزه‌کردنی ئایدئۆلۆژیایه‌ک‬ ‫و ب �ه‌پ��ش��ت ب �ه‌س��ت��ن ب���ه‌و ئ��ای��دئ��ۆل��ۆژی��ای �ه‌ش‪،‬‬ ‫پێشخستنی رێکخراوێک یه‌کجار به‌گرنگ‬ ‫داده‌ن���ێ���م‪ .‬وات���ه‌ چ��اره‌س �ه‌رک��ردن��ی کێشه‌کان‬ ‫له‌ڕێگای ش�ه‌ڕه‌وه‌‪ ،‬ته‌نانه‌ت ره‌خساندنی که‌ش‬ ‫و هه‌وای ئاشتییه‌ک به‌پشت به‌ستن به‌ئازادی‪،‬‬ ‫پێویستیان به‌پێشخستنی ئایدئۆلۆژیایه‌کی‬ ‫ب �ه‌وج��ۆره‌ ه�ه‌ی�ه‌؛ چونکه‌ ل �ه‌س �ه‌ره‌ت��اوه‌ تاوه‌کو‬ ‫ئێستاکه‌ش ت �ه‌واوی ئایدئۆلۆژیاکان مۆرکی‬ ‫پیاوانی پێوه‌یه‌ و زیاتر ئایدئۆلۆژیای پیاوانن‪.‬‬ ‫بێگومان الیه‌نی چینایه‌تییان هه‌یه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫الیه‌نی چه‌وساندنه‌وه‌ی ئیمپریالیزمیش هه‌یه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌شێوه‌یه‌کی سه‌رنجراکێش له‌چوارچێوه‌ی‬ ‫بااڵده‌ستی و ده‌سه‌اڵتی پیاودایه‌‪ .‬که‌س ناتوانێت‬ ‫نکوڵی له‌مه‌ بکات‪ .‬هه‌رچه‌نده‌ نزیکبوونی‬ ‫بااڵده‌ستی پیاو به‌سه‌ر کۆمه‌ڵگادا زاڵ بووبێ‌ و‬ ‫به‌سه‌دان ساڵیش ئه‌م نزیکبوونه‌ هه‌میشه‌ خۆی‬

‫حه‌شاردابێ‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و که‌سه‌ی که‌ تاڕاده‌یه‌ک‬ ‫رێزی بۆ زانست هه‌بێت و تاڕاده‌یه‌کیش هه‌ست‬ ‫به‌پێداویستی رزگاری ژن و گه‌النی ژێر ده‌ست‬ ‫بکات‪ ،‬که‌ به‌ڕاده‌یه‌کی زۆر پته‌و گرێدراوی‬ ‫رزگ��اری ژن �ه‌‪ ،‬ئ �ه‌وا بێگومان ده‌سه‌اڵتدارێتی‬ ‫سه‌دان ساڵه‌ی پیاوان ده‌بینێ و هه‌ڵبه‌ته‌ له‌هزری‬ ‫خۆشیدا‪ ،‬پێداویستی ئافراندنی ئایدئۆلۆژیایه‌ک‬ ‫بۆ رزگاری ژنیش به‌هه‌ند ده‌بینێ‪.‬‬ ‫ئ��ه‌م ب��اب�ه‌ت�ه‌ ل �ه‌الی �ه‌ن رێ��ب �ه‌ره‌ سۆسیالیست و‬ ‫کۆمۆنیسته‌کانی دیکه‌دا که‌م تازۆر گرنگی‬ ‫پێنه‌دراوه‌ و تاوتوێ نه‌کراوه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر تاوتوێش‬ ‫کرابێ‪ ،‬ئ�ه‌وا زۆر س��ن��ووردار ب��ووه‌ و چه‌مکی‬ ‫بااڵده‌ستی پیاویان ده‌رباز نه‌کردووه‌‪ .‬به‌تایبه‌ت‬ ‫له‌نێو ژیانی خۆشیاندا‪ ،‬له‌بنه‌ڕه‌تدا چه‌مکی‬ ‫بااڵده‌ستی باوی نێو خێزانیشیان تێنه‌په‌ڕاندووه‌‪.‬‬ ‫هه‌ربۆیه‌ پێویسته‌ ئ�ه‌م الیه‌نه‌ له‌سۆسیالیزمدا‬ ‫به‌خاڵی الواز و که‌مته‌رخه‌می له‌قه‌ڵه‌م بدرێت‪.‬‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی ل��ێ��ره‌دا ده‌م��ان �ه‌وێ باسی لێوه‌ بکه‌ین‪،‬‬ ‫هه‌وڵدانه‌ بۆ ده‌رباز بوون له‌و ره‌وشه‌‪.‬‬ ‫له‌ڕاستیدا ئه‌م ئایدئۆلۆژیایه‌‪ ،‬ئایدئۆلۆژیایه‌ک‬ ‫نییه‌ ک�ه‌ زۆری و زه‌حمه‌تی ل�ه‌گ�ه‌ڵ خۆیدا‬ ‫بخوڵقێنێ‪ .‬له‌قۆناخی سه‌ره‌تای هاتنه‌ ئارای‬ ‫کۆمه‌ڵگاوه‌‪ ،‬له‌بنه‌ڕه‌تدا ئایدئۆلۆژیا له‌ته‌وه‌ره‌ی‬ ‫ژندا بوو‪ .‬بۆ نموونه‌‪ :‬خوداوه‌ندی مه‌زن "عه‌شتار"‬ ‫ه�ه‌ی�ه‌‪ .‬ب�ه‌زم��ان��ی ک���وردی ب �ه‌وات��ای "س��ت��ار ــ‬ ‫ستێرک " دێت و یه‌که‌مین خوداوه‌نده‌‪ .‬له‌ڕاستیدا‬ ‫یه‌که‌مین خواوه‌ند‪ ،‬خوداوه‌ندی ژن بوو‪ .‬خوداوه‌نده‌‬ ‫پ��ی��اوه‌ک��ان زۆر دره‌ن���گ ده‌رک���ه‌‌وت���وون یاخود‬ ‫خوداوه‌نده‌کان دوای ماوه‌یه‌کی درێژ له‌شێوه‌ی‬ ‫خوداوه‌نده‌ پیاوه‌کان خۆیان ده‌رخستۆته‌ مه‌یدان‪.‬‬ ‫بێگومان ئه‌م راستیه‌ش (واته‌ ئه‌و قۆناخه‌ش) تا‬ ‫دواڕاده‌ به‌ به‌رهه‌مهێنانی ژنانه‌وه‌ گرێدراوه‌‪ .‬واته‌‬ ‫له‌ڕاستیدا ئایدئۆلۆژیای ژن‪ ،‬ئایدئۆلۆژیایه‌کی‬ ‫ک��ۆم�ه‌اڵی�ه‌ت��ی��ی�ه‌‪ ،‬ن���ه‌ک ئ��ای��دئ��ۆل��ۆژی��ای�ه‌ک��ی‬ ‫ره‌گ �ه‌زی‪ .‬پێم وای�ه‌ ئه‌گه‌ر له‌م چوارچێوه‌یه‌دا‬ ‫نزیکی کێشه‌که‌ ببین ــ واته‌ له‌الیه‌نی پره‌نسپ‬ ‫و ئایدئۆلۆژیاوه‌ ــ ئه‌وا بۆمان ده‌رده‌که‌وێت که‌‬ ‫پێویست ده‌ک��ات سه‌رله‌نوێ چ��او بخشێنینه‌وه‌‬ ‫به‌ سه‌رجه‌م ئه‌و هه‌ڵوێست‪ ،‬ئایدئۆلۆژیا و ئه‌و‬ ‫رێکخستنانه‌ی که‌ تاوه‌کو ئێستاش له‌ئارادان و‬ ‫له‌سه‌ربنه‌مای ئه‌م ئایدئۆلۆژیانه‌ بونیادنراون ــ‬ ‫واته‌ رێکخراوه‌‪ ،‬ئابووری‪ ،‬که‌لتووری‪ ،‬سیاسی‬ ‫و سه‌ربازییه‌کان ــ بۆچی؟ چونکه‌ پیاو تیایاندا‬ ‫ده‌س �ه‌اڵت��داره‌ و ه�ه‌روه‌ه��ا ل�ه‌ن��اوه‌ڕۆک��دا ش�ه‌ڕ و‬ ‫نایه‌کسانی و فشار و زۆرداری له‌خۆوه‌ ده‌گرێت‬ ‫و به‌رجه‌سته‌ ده‌کات‪ .‬ئه‌مه‌ش داڕووخانی ره‌گه‌ز‬ ‫له‌گه‌ڵ خۆیدا ده‌هێنێت‪ .‬بێگومان داڕووخانی‬ ‫ره‌گه‌زیش به‌واتای رووخانی ژیان دێت‪ .‬له‌دوای‬ ‫داڕووخانی ژیانیش ــ له‌ڕووی ژنه‌وه‌ ئه‌مه‌ زۆر‬ ‫ب�ه‌رچ��اوه‌ ــ به‌دیلگرتنی ره‌گ �ه‌ز‪ ،‬به‌دیلگرتنی‬ ‫ت����ه‌واوی کۆمه‌ڵگا ل �ه‌گ �ه‌ڵ خ��ۆی��دا دێ��ن��ێ و‬

‫“‬


‫ژنان‬

‫ژماره ‪~ | Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫‪41‬‬

‫ــــه‌اڵیه‌تییه‌‪ ،‬نـــه‌ک ئایدئۆلۆژیایه‌کی ڕه‌گـــه‌زی‬

‫“‬

‫ئه‌گه‌ر بخوازین‬ ‫هه‌ر هه‌نگاوێک‬ ‫به‌ره‌و ته‌وژمێکی‬ ‫شۆڕشگێڕی‬ ‫بهاوێژین‪ ،‬یاخود هه‌ر‬ ‫جۆر ‌ه چاالکیه‌کی‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تی رشت‬ ‫ئه‌نجام بده‌ین‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫تادێت گه‌لێک‬ ‫پێویستیمان‬ ‫به‌چاالکییه‌کی‬ ‫ئایدیۆلۆژی هه‌یه‌‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫ته‌وه‌ره‌ی ژن به‌بنه‌ما‬ ‫وه‌ربگرێ‬

‫“‬

‫ئه‌مه‌ش زۆر به‌رچاوه‌ و ئ�ه‌وه‌ی به‌گشتی زه‌ره‌ر‬ ‫و زیانی به‌ربکه‌وێت کۆمه‌ڵگایه‌ و ئیدی لێره‌‬ ‫به‌دواوه‌ رێگه‌ له‌به‌رده‌م شه‌ڕی دژوار ده‌کرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ه���ه‌روه‌ه���ا پێشکه‌وتنی ک��اره‌ک��ت �ه‌ری ش �ه‌ڕی‬ ‫دژوار‪ ،‬له‌تورکیا‪ ،‬ناوه‌ڕۆکێکی چینایه‌تی هه‌یه‌‬ ‫و ل �ه‌و خ��اڵ�ه‌وه‌ س �ه‌رچ��اوه‌ ده‌گ��رێ��ت و په‌یوه‌ندی‬ ‫به‌ئیمپریالیزمیشه‌وه‌ هه‌یه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم به‌شێوه‌یه‌کی‬ ‫زۆر به‌رجه‌سته‌ په‌یوه‌ندی به‌چه‌مکی بااڵده‌ستی‬ ‫شۆڤێنی پیاویشه‌وه‌ هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ه�ه‌ر له‌به‌رئه‌مه‌یه‌ ده‌ڵێم نزیکبوون له‌شێوه‌ی "‬ ‫ئێستا کاتی ئه‌مه‌ نییه‌‪ ،‬دوات��ر ده‌توانرێ ئه‌مه‌‬ ‫ئه‌نجامبدرێت" تا دواڕاده‌ هه‌ڵه‌ و مه‌ترسیداره‌‪.‬‬ ‫ئ���ه‌گ���ه‌ر ب��خ��وازی��ن ه���ه‌ر ه �ه‌ن��گ��اوێ��ک ب���ه‌ره‌و‬ ‫ت�ه‌وژم��ێ��ک��ی ش��ۆڕش��گ��ێ��ڕی ب��ه��اوێ��ژی��ن‪ ،‬یاخود‬ ‫ه �ه‌ر ج���ۆره‌ چاالکیه‌کی ک��ۆم�ه‌اڵی�ه‌ت��ی رشت‬ ‫ئه‌نجام بده‌ین‪ ،‬ئه‌وا تادێت گه‌لێک پێویستیمان‬ ‫به‌چاالکییه‌کی ئایدیۆلۆژی هه‌یه‌‪ ،‬که‌ ته‌وه‌ره‌ی‬ ‫ژن به‌بنه‌ما وه‌ربگرێ‪.‬‬ ‫الیه‌ن و تایبه‌تمه‌ندی دووه‌میش؛ بێگومان هه‌ر‬ ‫به‌وه‌وه‌ گرێدراوه‌ و پێویست ده‌کات به‌شێوه‌یه‌کی‬ ‫چڕوپڕ ت���ه‌واوی ئ �ه‌و رێکخراوانه‌ی که‌ زیاتر‬ ‫مۆرکی پیاویان پێوه‌یه‌‪ ،‬ره‌خنه‌ بکرێن‪ .‬ئه‌مه‌ش‬ ‫ته‌نیا ب�ه‌ڕه‌خ��ن�ه‌ لێگرتن ت���ه‌واو نابێت‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫پێویسته‌ ئیدی ده‌س��ت ل�ه‌وه‌ به‌ربدرێت و ده‌رب��از‬ ‫بکرێت‪ ،‬ئه‌گینا به‌شێوازێکی دیکه‌ کۆتایی‬ ‫ب �ه‌م ش �ه‌ڕه‌ نایه‌ت و ئاشتیش ب �ه‌رق �ه‌رار نابێت‪.‬‬ ‫سه‌یری ته‌واوی رێکخراوه‌ میلیتاریه‌کان بکه‌ن‪،‬‬ ‫له‌سه‌دا سه‌د مۆرکی پیاویان له‌خۆوه‌ گرتووه‌‪.‬‬ ‫ل�ه‌ن��ێ��و ئ���ه‌و رێ��ک��خ��راوان��ه‌دا ج��ێ��گ�ه‌ی ژن��ێ��ک‪،‬‬ ‫زم��ان��ی ژن��ێ��ک‪ ،‬دڵ��ی ژن��ێ��ک چییه‌‪ ،‬بوونی‬ ‫نییه‌ و سه‌رتاپای ئه‌و رێکخراوانه‌ رێکخراوی‬ ‫چه‌وسێنه‌ر‪ ،‬رێکخراوی توند و تیژین‪ .‬ئه‌گه‌ر‬ ‫سه‌رنج بدرێته‌ ئه‌و جێگایانه‌ی که‌ ژماره‌یه‌کی‬ ‫که‌می ژن��ی لێ بێت یاخود ه�ه‌ر لێی نه‌بێت‪،‬‬ ‫ئه‌وا ده‌بینین له‌و جێگایانه‌دا سیسته‌مێکی زۆر‬ ‫توند و دژوار له‌ئارادا ده‌بێت‪ .‬بێگومان ئه‌مه‌ش‬ ‫راستی بیروبۆچوونی ئێمه‌یه‌‪ .‬ئه‌و ده‌زگایانه‌ی‬ ‫که‌ زیاتر بااڵده‌ستی پیاوی تێدایه‌‪ ،‬له‌سه‌رووی‬ ‫هه‌مووشیانه‌وه‌ ده‌زگا ملیتاریسته‌کان‪ ،‬ئامرازی‬ ‫شه‌ڕی زۆر دژوارن‪ .‬واته‌ له‌دژی ئاشتی و ژیانن‪.‬‬ ‫پێویست ده‌ک��ات ئ�ه‌و ده‌زگ��ای �ه‌ی که‌ ژن نغرۆ‬ ‫ده‌کات و ده‌یخنکێنێ‌‪ ،‬واته‌ ده‌زگای خێزان زۆر‬ ‫به‌جددی ره‌خنه‌ بکرێـت‬ ‫هه‌ربۆیه‌ ئه‌گه‌ر رزگاری ژنانمان ده‌وێت‪ ،‬پێویست‬ ‫ده‌کات زۆر به‌توندی ره‌خنه‌ له‌و ده‌زگایانه‌ بگرین‬ ‫ک�ه‌ پشتیان ب�ه‌ئ��ای��دی��ۆل��ۆژی ب��ااڵده‌س��ت��ی پیاو‬ ‫به‌ستووه‌‪ .‬پارچه‌ی هه‌ره‌ گرنگی ئه‌و ده‌زگایانه‌ش‬ ‫ده‌زگ����ای خ��ێ��زان�ه‌‪ .‬خ��ێ��زان ئ �ه‌و ده‌زگ��ای �ه‌ی �ه‌ که‌‬ ‫پ��ی��او تێیدا ب��ااڵده‌س��ت �ه‌‪ .‬ه�ه‌رچ�ه‌ن��ده‌ م��ن ل��ێ��ره‌دا‬ ‫نامه‌وێت زۆر له‌سه‌ری بدوێم‪ ،‬ب�ه‌اڵم مسۆگه‌ر‬ ‫ئ�ه‌و ده‌زگ��ای �ه‌ی که‌ ده‌ب��ێ هه‌ڵوه‌سته‌ی له‌سه‌ر‬

‫بکرێت‪ ،‬به‌تایبه‌ت له‌چوارچێوه‌ی کۆمه‌ڵگای‬ ‫کورده‌واریدا‪ ،‬ده‌زگای خێزانه‌‪ .‬پێم وایه‌ ده‌زگای‬ ‫خێزان ئه‌و " بیر "ه‌ مه‌ترسیداره‌ قووڵ و بێبنه‌یه‌‬ ‫که‌ له‌بنه‌مادا ده‌بێته‌ هۆکاری داڕووخانی ژن و‬ ‫پیاو‪ .‬له‌ڕاستیدا نازانن تا چ راده‌یه‌ک داڕووخاون‬ ‫و که‌وتوونه‌ته‌ نێو قوواڵیی و تاریکیه‌وه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر‬ ‫سه‌یر بکرێت ته‌واوی سیسته‌مه‌ ئیمپریالیست ــ‬ ‫چه‌وسێنه‌ره‌کان‪ ،‬هه‌روه‌ها ته‌واوی سیسته‌مه‌کانی‬ ‫شه‌ڕی تایبه‌ت‪ ،‬ئه‌و زه‌مینه‌یه‌ی که‌ به‌بنه‌مایان‬ ‫گرتووه‌ بۆخۆیان‪ ،‬ده‌زگای خێزانه‌‪ .‬بۆیه‌ پێویسته‌‬ ‫به‌بایه‌خه‌وه‌ چاو به‌م ره‌وشه‌دا بخشێنرێت و ره‌خنه‌‬ ‫بکرێت‪ .‬ئه‌مه‌ به‌و واتایه‌ نایه‌ت که‌ ئێمه‌ به‌ته‌واوی‬ ‫نکوڵی ل����ه‌زاراوه‌ی خێزان بکه‌ین‪ .‬نه‌خێر ئێمه‌‬ ‫لێره‌دا باس له‌پێداویستی به‌الوه‌نان و ده‌ربازکردنی‬ ‫ئه‌و شێوه‌ خێزانه‌ ده‌که‌ین که‌ ئێستا له‌ئارادایه‌‪.‬‬ ‫زاراوه‌یه‌کی به‌مجۆره‌ گرنگییه‌کی خۆی هه‌یه‌‪.‬‬ ‫له‌نێو خێزاندا دیکتاتۆریه‌ت و موڵکی تایبه‌ت‬ ‫هه‌یه‌ و تادواڕاده‌ به‌چاوێکی نزمه‌وه‌ سه‌یری ژن‬ ‫ده‌کرێت و به‌شی هه‌ر ئێش و ئازاره‌ و له‌هه‌موو‬ ‫ماف و یاسایه‌ک بێبه‌ریه‌‪ .‬له‌الیه‌نی جه‌سته‌ییه‌وه‌‪،‬‬ ‫پێش ه�ه‌م��وو شتێک داڕزان���دن���ی ژن ه�ه‌ی�ه‌ و‬ ‫داخوازیه‌کی ج��ددی تایبه‌ت به‌خۆی له‌ئارادا‬ ‫نییه‌‪ .‬هه‌ر له‌به‌رئه‌مه‌یه‌ ئێوه‌ باس له‌بوونی هه‌ست‬ ‫و سۆزی ژن ده‌ک�ه‌ن‪ .‬بێگومان ئه‌گه‌ر ته‌واوی‬ ‫هه‌لومه‌رجه‌کان به‌مجۆره‌ بێت‪ ،‬ئه‌وا ژن ده‌بێته‌‬ ‫بوونه‌وه‌رێکی وابه‌سته‌‪ ،‬بگره‌ بو‌ونه‌وه‌رێک که‌‬ ‫ته‌نیا له‌چوارچێوه‌ی هه‌ست و سۆزه‌کانیه‌وه‌ ژیان‬ ‫به‌سه‌ر به‌رێت‪ .‬ئه‌مه‌ش خۆی له‌خۆیدا نیشاندانی‬ ‫مه‌زنترین بێرێزی ‌و دڕندانه‌ترین هێرش کردنه‌‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر مافه‌کانی مرۆڤ‪ .‬هه‌ربۆیه‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫بخوازین باس له‌ڕزگاری ژن بکه‌ین‪ ،‬پێویست‬ ‫ده‌ک��ات ئه‌و ده‌زگایه‌ی که‌ ژن نغرۆ ده‌ک��ات و‬ ‫ده‌یخنکێنێ ــ واته‌ ده‌زگای خێزان ــ زۆر به‌جددی‬ ‫ره‌خنه‌ بکه‌ین‪.‬‬ ‫شانبه‌شانی ئه‌م ره‌خنه‌یه‌ش زاراوه‌ی �ه‌ک��ی دیکه‌‬ ‫هه‌یه‌ که‌ ده‌ب��ێ پێشبخرێ‪ ،‬ئه‌ویش زاراوه‌ی "‬ ‫دابڕانه‌" له‌وانه‌یه‌ ئه‌مه‌ هه‌ندێک له‌ئێمه‌ هه‌راسان‬ ‫بکات‪ ،‬به‌اڵم پێویسته‌ له‌ڕوانگه‌ی ئایدئۆلۆژیای‬ ‫ئ��ازادی��ی �ه‌وه‌ ئ�ه‌م�ه‌ روون ب��ک�ه‌ی��ن�ه‌وه‌‪ .‬بێگومان‬ ‫ن��اک��رێ‌ ت���ه‌واوی خێزانه‌کان ته‌ڤلی تێکۆشان‬ ‫ببن‪ ،‬ئاشکراشه‌ ک ‌ه له‌توانای هه‌رکه‌سدا نییه‌‬ ‫که‌ ئه‌م ده‌زگایه‌ ده‌رب��از بکات‪ ،‬ئێوه‌ش ناتوانن‬ ‫ئه‌مه‌ ده‌رباز بکه‌ن‪ ،‬چونکه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌و هێزه‌تان‬ ‫هه‌بووایه‌ ئه‌وا ئێستا ده‌بوونه‌ سه‌رۆکێکی مه‌زن‬ ‫و ده‌ب��وون �ه‌ جه‌نگاوه‌رێکی مه‌زنی تێکۆشانی‬ ‫رزگ���اری‪ .‬ته‌نانه‌ت منیش ناتوانم ئ �ه‌وه‌ ده‌رب��از‬ ‫بکه‌م‪ .‬تا ئێستاکه‌ش ئه‌گه‌ر رۆژانه‌ کۆنترۆڵی‬ ‫خۆم نه‌که‌م‪ ،‬ئه‌وا ده‌توانێ منیش قووت بدات‪.‬‬ ‫ئه‌م کێشه‌یه‌ یه‌کجار سه‌خته‌‪ .‬هه‌روه‌کو ده‌زانرێت‬ ‫کێشه‌ی کونه‌ ره‌شه‌کان هه‌یه‌ (ئه‌م کونه‌ ره‌شانه‌‬ ‫تیۆرێکی ئه‌نیشتاینه‌ که‌ ده‌ڵێ له‌ئاسماندا کونی‬

‫ره‌ش هه‌ن که‌ گ�ه‌ردوون له‌پیسی و پاشماوه‌کان‬ ‫پ��اک ده‌ک��ات��ه‌وه‌ ـ��ـ وه‌رگ��ێ��ڕ) ئ��اب�ه‌م��ج��ۆره‌ ئه‌و‬ ‫دی��ارده‌ی��ه‌ ه�ه‌م��وو شتێک ق���ووت ده‌دات‪ .‬ئه‌و‬ ‫ده‌زگایه‌ به‌هه‌زاران ساڵ پێش ئێستا پێکهاتووه‌‬ ‫و سه‌ریهه‌ڵداوه‌‪.‬‬ ‫بێگومان ئێمه‌ هه‌وڵده‌ده‌ین که‌ کێشه‌ی کورد‬ ‫چاره‌سه‌ر بکه‌ین‪ .‬واته‌ له‌میانه‌ی هه‌وڵه‌کانم بۆ‬ ‫چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌ی کورد‪ ،‬ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ی‬ ‫ک�ه‌ له‌هێزه‌ ئیمپریالیسته‌کان و داگ��ی��رک��اری‬ ‫زیاتر به‌شێوه‌یه‌کی مه‌ترسیدار له‌به‌رامبه‌رمدا‬ ‫قیت(قۆت) ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬مه‌سه‌له‌ی خێزانه‌‪ .‬هه‌ر‬ ‫له‌به‌رئه‌مه‌یه‌ که‌ رۆژانه‌ به‌شه‌رڤانه‌کانمه‌وه‌ خه‌ریک‬ ‫‌و سه‌رقاڵ‌ ده‌بم‪ .‬به‌قاره‌مانانه‌ترین جه‌نگاوه‌ره‌کانی‬ ‫خۆمانه‌وه‌ خه‌ریک ده‌بم‪ .‬ئه‌گه‌رچی شه‌ڕێکی‬ ‫قاره‌مانانه‌ ده‌که‌ن‪ ،‬به‌اڵم زۆر به‌ئاسانی شه‌هید‬ ‫ده‌که‌ون‪ ،‬هه‌ربۆیه‌ ده‌مه‌وێ رێگا له‌م ره‌وشه‌ بگرم‪،‬‬ ‫بۆچی ده‌که‌ونه‌ نێو ره‌وشێکی به‌وجۆره‌؟ بۆچی‬ ‫ئه‌و الوانه‌ ــ بێگومان مه‌به‌ستمان کچانیشه‌ ــ به‌و‬ ‫شێوه‌یه‌ی که‌ چاوه‌ڕوان ناکه‌ین‪ ،‬به‌ره‌وپیری‪Û‬‬


‫~|‬

‫‪42‬‬

‫“ئه‌و که‌سه‌ی ک ‌ه‬ ‫تاڕاده‌یه‌ک رێزی‬ ‫بۆ زانست هه‌بێت‬ ‫و تاڕاده‌یه‌کیش‬ ‫هه‌ست‬ ‫به‌پێداویستی‬ ‫رزگاری ژن‬ ‫و گه‌النی ژێر‬ ‫ده‌ست بکات‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫به‌ڕاده‌یه‌کی زۆر‬ ‫پته‌و گرێدراوی‬ ‫رزگاری ژنه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وا بێگومان‬ ‫ده‌سه‌اڵتدارێتی‬ ‫سه‌دان ساڵه‌ی‬ ‫پیاوان ده‌بینێ و‬ ‫هه‌ڵبه‌ته‌ له‌هزری‬ ‫خۆشیدا‪ ،‬پێداویستی‬ ‫ئافراندنی‬ ‫ئایدئۆلۆژیایه‌ک‬ ‫بۆ رزگاری ژنیش‬ ‫به‌هه‌ند ده‌بینێ‬

‫ژماره ‪Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫شه‌هیدبوون ده‌چ��ن؟ پێویسته‌ ئێستا ئه‌م ره‌وش ‌ه‬ ‫چاره‌سه‌ر بکه‌م‪ .‬جا بۆ چاره‌سه‌رکردنی ئه‌وه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌داخ���ه‌وه‌‪ ،‬ن��اچ��ارم هه‌ڵسم ب�ه‌ت��اوت��وێ��ک��ردن و‬ ‫باسکردنی چۆنیه‌تی مه‌زنکردن و پێشخستنیان‪.‬‬ ‫له‌ڕاستیدا چۆنیه‌تی پێگه‌یاندن و به‌خێوکردنی‬ ‫منداڵ له‌ته‌مه‌نی (‪ )7‬ساڵیه‌وه‌‪ ،‬خۆی له‌خۆیدا‬ ‫کێشه‌یه‌که‌‪ .‬شێوازی به‌خێوکردن و پێگه‌یاندنی‬ ‫منداڵ له‌نێو خێزان‪ ،‬ت���ادواڕاده‌ خراپه‌ و به‌ره‌و‬ ‫نه‌مانیان ده‌ب���ه‌ن‪ .‬بێگومان ئ�ه‌م�ه‌ ئازارێکی‬ ‫مه‌زنه‌‪ .‬دایکێک بۆ منداڵێکی خه‌مبار ده‌بێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم من به‌هه‌زاران هه‌ڤاڵی وه‌کو چیام هه‌ن‪.‬‬ ‫ته‌نیا له‌دڵدا بیرکردنه‌وه‌ له‌وانه‌ به‌س نییه‌‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫پێویسته‌ ئه‌وانه‌ له‌مێشکدا چ��اره‌س�ه‌ر بکه‌ین‪،‬‬ ‫پێویسته‌ ته‌مه‌نیان درێژبکه‌ینه‌وه‌‪ .‬هه‌ڵبه‌ته‌ ئه‌مه‌‬ ‫کێشه‌یه‌کی زۆر مه‌زنه‌‪ .‬هه‌ربۆیه‌ ده‌ڵێم‪ :‬ئاخۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی تا ئه‌و راده‌یه‌ پیاو له‌ناو ده‌بات چییه‌؟‬ ‫ئایا ئه‌و شتانه‌ی که‌ پیاو الواز ده‌که‌ن چین؟‬ ‫له‌م خاڵه‌دا پیاو بیر ناکاته‌وه‌ ‌و تۆزقاڵێکیش‬ ‫چییه‌ ئه‌و مه‌ترسییانه‌ نابینن ک ‌ه ل�ه‌ئ��ارادان‪.‬‬ ‫م��ن ئ �ه‌م مه‌سه‌له‌یه‌ ت��اڕاده‌ی �ه‌ک ب�ه‌ ده‌زگ��ای‬ ‫خێزانه‌وه‌ گرێده‌ده‌م‪ .‬بێگومان هه‌رله‌به‌ر ئه‌مه‌یه‌‬ ‫که‌ تێکۆشان وه‌ک پێداویستی و چاره‌سه‌یه‌ک‬ ‫له‌قه‌ڵه‌م ده‌ده‌م و ئه‌نجام ده‌ده‌م‪ .‬لێره‌دا گه‌لێک‬ ‫الیه‌ن و خاڵی دیکه‌ش هه‌ن‪ .‬بێگومان مه‌به‌ستی‬ ‫من رزگارکردنی هه‌موو خێزانێک نییه‌‪ .‬یاخود‬ ‫ناڵێم‪ ":‬هه‌مووتان وه‌رن له‌گه‌ڵ خێزانه‌کانتان‬ ‫ته‌ڤلی ئه‌م ش�ه‌ڕه‌ ببن"‪ .‬هه‌ڵبه‌ته‌ ئه‌گه‌ر ئێمه‌‬ ‫ئه‌مه‌ش بخوازین‪ ،‬ئه‌وا به‌وجۆره‌ نابێت و پێویست‬ ‫ناکات؛ به‌اڵم ئه‌م زاراوه‌یه‌ به‌م شێوه‌یه‌ ناهێڵینه‌وه‌‬ ‫و ش��ێ��وه‌ی�ه‌ک��ی پێشکه‌تووتری ده‌ده‌ی���ن���ێ‌؛ بۆ‬ ‫ئ �ه‌م مه‌به‌سته‌ش ک��چ و ک��وڕی پێشکه‌وتوو‬ ‫ده‌خوڵقێنین‪ .‬بێگومان ب��ۆ مسۆگه‌ر بوونی‬ ‫ئه‌مه‌ش پێویست به‌دابڕانێکی مه‌زن ده‌کات‪.‬‬ ‫ئێستا گه‌لێک ل �ه‌ن��ووس �ه‌ران پێمان ده‌ڵ��ێ��ن‪" :‬‬ ‫ئه‌نجامدانی ئه‌وه‌ زۆر زه‌حمه‌ته‌‪ ".‬کچ و کوڕ‬ ‫که‌ ده‌گه‌نه‌ ته‌مه‌نی (‪ )18‬ساڵه‌ ده‌که‌ونه‌ نێو‬ ‫ئه‌شقێکی کوێرانه‌ی سه‌یر‪ ،‬ناچاریشن بکه‌ونه‌‬ ‫نێو ئ��ه‌م ره‌وش����ه‌وه‌ ـ��ـ له‌کاتێکدا منیش به‌و‬ ‫شێوه‌یه‌ ب��ووم‪ ،‬هێنانه‌ زمانی ئه‌مه‌ ش�ه‌رم نییه‌‬ ‫ــ به‌اڵم له‌هه‌مانکاتیشدا داڕووخانێکی مه‌زنه‌‪.‬‬ ‫به‌مجۆره‌ چه‌مکی ئه‌شقی کوێرانه‌‪ ،‬به‌دڵنیاییه‌وه‌‬ ‫به‌واتای به‌رکه‌وتنی گورزی کوشنده‌ی دووه‌م‬ ‫دێت‪ .‬له‌ڕاستیدا ئه‌شقی کوێرانه‌ی به‌مجۆره‌‪،‬‬ ‫خۆی له‌خۆیدا به‌واتای پچڕاندن له‌هزر دێت‬ ‫و ک��ردن �ه‌وه‌ی ده‌رگ��ای �ه‌ به‌شێوه‌یه‌کی بوێرانه‌‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر ه�ه‌ر ج��ۆره‌ کۆیالیه‌تییه‌ک! واته‌‬ ‫داڕووخانی سۆز و هزر به‌واتای داڕووخانی هێز‬ ‫دێ��ت‪ .‬کاتێک کچ و ک��وڕی گه‌نج ده‌گه‌نه‌‬ ‫ته‌مه‌نی (‪ )20‬س��ااڵن‪ ،‬جێ و شوێنیان له‌نێو‬ ‫به‌رهه‌مهێنانی کۆمه‌اڵیه‌تییدا‪ ،‬کۆتایی پێدێت‬ ‫و به‌رهه‌مهێنان الی ئه‌مان کێشه‌یه‌کی زۆر‬ ‫مه‌زنه‌‪ .‬ئه‌و شێوه‌ مرۆڤانه‌ له‌نێو ریزه‌کانماندا زۆر‬ ‫کێشه‌مان بۆ ده‌رده‌خه‌ن‪.‬‬ ‫ئێمه‌ له‌م رووه‌وه‌ ژنانی شه‌هید و مه‌زن بۆ خۆمان‬ ‫به‌بنه‌ما ده‌گرین‪ .‬من هه‌موو کاتێک ده‌ڵێم‪:‬‬

‫ژنان‬ ‫به‌دڵنیاییه‌وه‌ راستی زیالن‪( ،‬زه‌ینه‌ب کناجی)‬ ‫یه‌کان بۆ ئێمه‌ وه‌سیه‌تێک و مانیفستۆیه‌کن!!‪.‬‬ ‫من نه‌مده‌خواست چاالکییه‌کی وه‌ه��ا ئه‌نجام‬ ‫ب�����دات‪ ،‬ب����ه‌اڵم ل���ه‌س���ه‌ر ب���ڕی���اری خ����ۆی ب �ه‌م‬ ‫چاالکییه‌ ه�ه‌ڵ��س��اوه‌‪ .‬س��ێ ن��ام�ه‌ی له‌شێوه‌ی‬ ‫وه‌سییه‌ت هه‌یه‌ که‌ ب��ۆی به‌جێ‌ هێشتووین‪.‬‬ ‫ئێمه‌ ناچارین هه‌میشه‌ ئه‌و وه‌سیه‌تانه‌ به‌هه‌ند‬ ‫وه‌ربگرین‪ .‬له‌ڕاستیدا ئه‌و وه‌سیه‌تنامانه‌ له‌شێوه‌ی‬ ‫مانیفێستۆیه‌کدان ئه‌و رێگه‌یه‌مان نیشان ده‌دات‬ ‫که‌ ده‌بێ چۆن بژین‪ ،‬یاخود چۆن شه‌ڕ بکه‌ین‪.‬‬ ‫به‌هیچ جۆرێک ناتوانین بێ‌رێزی له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫ه��زر‪ ،‬ئایدئۆلۆژیا‪ ،‬چه‌مکی رێکخستنی و‬ ‫ته‌نانه‌ت به‌چه‌مکی چاالکییه‌که‌ی بنوێنین‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌رچی ئ �ه‌م ژن �ه‌ (ه�ه‌ڤ��اڵ زی�لان) مێردی‬ ‫ک��ردب��وو‪ .‬ب �ه‌اڵم له‌که‌سێتی خۆیدا گورزێکی‬ ‫مه‌زنی له‌ده‌زگای خێزان وه‌شاندبوو‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ح�ه‌زک��ردن��ێ��ک��ی زۆر م �ه‌زن��ی ب��ۆ ژی���ان هه‌یه‌‬ ‫و ئ���ه‌م���ه‌ش ب���ه‌و چ��االک��ی��ی �ه‌ی ک���ه‌ ن��وان��دی‬ ‫به‌رجه‌سته‌ی کرد‪ .‬ئه‌مه‌ش بۆ ئێمه‌ دیارده‌یه‌کی‬ ‫مه‌زنی شکۆمه‌ند بوونه‌‪ .‬کاتێک چاوپۆشی‬ ‫له‌وانه‌ بکرێت جێیه‌ک بۆ ئاخافتن نامێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ڕۆژانی به‌مجۆره‌دا‪ ،‬پێویسته‌ که‌سایه‌تی له‌و‬ ‫جۆره‌ به‌بنه‌ما وه‌رگرین‪ .‬له‌ڕاستیدا ئێمه‌ ئه‌وانه‌‪،‬‬ ‫وه‌ک��و پیرۆزترین که‌سایه‌تی له‌قه‌ڵه‌م ده‌ده‌ی��ن‪.‬‬ ‫ئ�ه‌گ�ه‌ر س�ه‌رن��ج ب��درێ��ت‪ ،‬ئ�ه‌م��ج��ۆره‌ چاالکییه‌‬ ‫له‌مێژووی مرۆڤایه‌تیدا زۆر سنوورداره‌ و که‌م‬ ‫وێنه‌یه‌ و ره‌نگه‌ ژماره‌ی په‌نجه‌کانی ده‌ستێک‬ ‫ده‌رب����از ن��ه‌ک��ه‌ن‪ .‬ه �ه‌رب��ۆی �ه‌ ب��اش��ت��ری��ن ش��ێ��وه‌ی‬ ‫په‌یوه‌ستبوون به‌م چاالکییه‌وه‌ مه‌گه‌ر به‌م شێوه‌یه‌‬ ‫دیاری بکرێت؛ چونکه‌ ئه‌وانه‌ به‌های پیرۆزن‪.‬‬ ‫له‌مێژوودا "عه‌زیزه‌" په‌ری هه‌ن (واته‌ ئه‌و ژن و‬ ‫پیاوانه‌ی که‌ له‌سه‌ر رێبازی ئایینی مه‌سیحی‬ ‫ده‌ستیان له‌ئاره‌زووه‌کانی ژیان به‌ردابوو ــ وه‌رگێڕ‬ ‫) ده‌بێت ئه‌م که‌سایه‌تیانه‌ له‌و ئاسته‌دا بگرینه‌‬ ‫ده‌ست‪ ،‬لێره‌شدا "دابڕانێکی" مه‌زن له‌ئارادایه‌‪ .‬ئه‌و‬ ‫دابڕانه‌ ته‌نیا دابڕان نییه‌ له‌پیاو‪ ،‬به‌ڵکو له‌ته‌واوی‬ ‫سیسته‌م‪ ،‬جیهان‪ ،‬چه‌په‌ڵیه‌کان و ل�ه‌ت�ه‌واوی‬ ‫کۆت و به‌نده‌کان‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌کی سه‌رسوڕهێنه‌ر‪،‬‬ ‫خۆپچڕان و داب��ڕان هه‌یه‌‪ ،‬من پێم وای �ه‌ ئه‌وه‌‬ ‫دیارده‌یه‌کی مه‌زنه‌‪ .‬ئه‌وه‌ی ده‌که‌وێته‌ ئه‌ستۆی‬ ‫ئێمه‌ که‌ هه‌ڵسه‌نگاندن و به‌تیۆری کردنێتی و‬ ‫بینینێتی وه‌کو فه‌رمانێک‪ ،‬واته‌ ئه‌گه‌ر به‌های‬ ‫پێببه‌خشین ئه‌وا ئه‌م دیارده‌یه‌ ئه‌م ئه‌نجامانه‌مان‬ ‫بۆ دێنێته‌ ئاراوه‌‪ .‬ره‌نگه‌ له‌نامه‌کاندا به‌ته‌واوی‬ ‫ب��اس له‌مانه‌ نه‌کرابێ‪ ،‬ب �ه‌اڵم به‌خوێندنه‌وه‌ و‬ ‫شیکردنه‌وه‌ی وشه‌ به‌وشه‌ی‪ ،‬راستی و دروستی‬ ‫ئ�ه‌و ( وات �ه‌ هه‌ڤاڵ‌ زی�لان ــ وه‌رگێڕ ) نیشان‬ ‫ده‌ده‌ین و له‌که‌سایه‌تی خۆشماندا پێکیده‌هێنین‪.‬‬ ‫ل����ه‌ده‌ره‌وه‌ی ئ�ه‌م�ه‌ش باسکردنی "زی�لان�ه‌ک��ان"‬ ‫ده‌بێته‌ دووڕوویی‪ .‬به‌الی منیشه‌وه‌ کاری هه‌ره‌‬ ‫مه‌ترسیدار ل�ه‌م رووه‌وه‌‪ ،‬دووڕووی��ی �ه‌‪ ،‬هه‌ڵبه‌ته‌‬ ‫ئ �ه‌م �ه‌ش ته‌نیا به‌لێگه‌ڕینی ئ����ازادی ژن��ه‌وه‌‬ ‫سنووردار ناکه‌ین؛ به‌ڵکو پێویسته‌ وه‌اڵمی ئه‌و‬ ‫پرسیاره‌ش بده‌ینه‌وه‌ که‌ ئه‌مه‌یه‌‪" :‬جێگا و شوێنی‬ ‫ژن له‌ئازادبوونی پیاودا چییه‌"؟؟‪.‬‬

‫“‬


‫ژنان‬

‫ژماره ‪~ | Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫‪43‬‬

‫ژنانی کورد پێشه‌نگی تێکۆشانی ئازادین‬

‫غەزال عەلیاڵی‬

‫سەرەڕای ئەوەی کە ژنی کورد وەکوو هەموو ژنانی‬ ‫دونیا چەوسانەوەی بینیوە و بێبەشی چێشتووە‪،‬‬ ‫بەاڵم لە چەند دەیەی پێشووداو له‌دوای سه‌رهه‌ڵدانی‬ ‫ته‌ڤگه‌ری ئازادی گه‌لی کورددا‪ ،‬بە پێچەوانەی‬ ‫هەموو ژنانی دونیا پێشکەوتنی گەورەی بەدەست‬ ‫هێناوە و ئەگەر بڵێین پێشەنگایەتی بۆ هەموو ژنانی‬ ‫دونیا دەکا شتێکی دوور لە ڕاستیمان نەکوتووە‪.‬‬ ‫بۆ هەڵسانگاندی ئەو بابه‌ت‌ه و بۆ لێکدانەوەی هەر‬ ‫پێشکەوتنێک‪ ،‬پێویستە مرۆڤ خاڵی دەستپێک‪،‬‬ ‫خاڵی کۆتایی و مەودای نێوانیان لە بەرچاو بگرێ‪.‬‬ ‫ئەگەر چاوێک بە سەر مێژووی ژنی ک��ورد و‬ ‫پێگەکەیدا بخشێنین و لەگەڵ ئەو دەستکەوتانەی‬ ‫کە ئێستا ژنی کورد بەدەستی هێناوە‪ ،‬لێکی بدەینەوە‬ ‫و هەڵسەنگاندی بۆ بکەین‪ ،‬بۆمان دەردەکەوێ کە‬ ‫ژنی کورد دەستێوەردانی هەرە مەزنی لە مێژووی‬ ‫خۆیدا کردووە و مێژوویەکی نوێی تۆمار کردووە‪.‬‬ ‫کۆمەڵگای ک���وردەواری و هەموو ڕۆژهەاڵتی‬ ‫ناوین بە گشتی یەکێک لەو دەڤەرانەیە کە ژن‬ ‫تێیدا زۆر بە توندی چەوساوەتەوە و ئێستاش ڕۆژانە‬ ‫دەچەوسێتەوە‪ .‬لەو کۆمەڵگایانەدا ژن وەکوو نیوە‬ ‫پیاوێک و تەنانەت لەوە کەمتریش هەڵسوکەوتی‬ ‫لەگەڵدا ک��راوە و بەو جۆرە کەسایەتی ژن بنپێ‬ ‫ک���راوە و ل��ە ج��ەوه��ەری خ��ۆی دوور خ��راوه‌ت �ه‌وە‪.‬‬ ‫ژن وەک��وو ک��ااڵی��ەک چ��اوی لێکراوە و وەک��وو‬ ‫م��رۆڤ��ێ��ک دەرف��ەت��ی ئ���ەوەی پ��ێ��ن��ەدراوە ک��ە لە‬ ‫ژیانی کۆمەاڵیەتیدا بەشدار بێت و‪ ،‬دەرفەتی‬ ‫گەشەسەندنی تواناکانی لێ زەوت کراوە‪.‬‬ ‫یەکێک ل��ە ه��ۆک��ارەک��ان��ی پاشکەوتوویی ئەو‬ ‫کۆمەڵگایانەش هەر دەگەڕێتەوە بۆ بێبەش کردنی‬ ‫ژن لە بەشداریکردن لە ژیانی سیاسی‪ ،‬کۆمەاڵیەتی‪،‬‬ ‫کولتوری و هونەریدا‪ .‬کۆمەڵگایەک کە الیەک‬ ‫لە لەشی پێوە نەمابێ یان الیەک لە لەشی فەلەج‬ ‫بێت‪ ،‬چ��ۆن دەت��وان��ێ بڵێ کە من ت���ەواوم‪ ،‬چۆن‬ ‫دەتوانێ بەرەو پێشەوە بچێ و خۆی پێشبخا‪ ،‬چۆن‬ ‫دەتوانێ بە ڕێدا بڕوا و بە سەرمەنزڵ بگا؟ دیارە‬ ‫کە ناتوانێ پێبگا و هەر لە دەستپێکه‌و‌ه کێشەی‬ ‫بۆ دروست دەبێ و هەرگیز ناتوانێ کۆمەڵگایەکی‬ ‫بەرهەم هێنەر و پێشکه‌وتوو بێ!‬ ‫کۆمەڵگای ک��وردەواری��ش بە پێی ئ��ەوەی کە لە‬ ‫ناوەندی ڕۆژهەاڵتی ناویندا هەڵکەوتووە‪ ،‬بواری‬ ‫بۆ خ��ۆگ��وزارە کردنی ژن��ان نەڕەخساندووە و ژن‬ ‫تێیدا چەوساوەتەوە‪ .‬ژن دەرفەتی ئەوەی پێنەدراوە‬

‫کە تواناکانی خ��ۆی ب��ەره��ەم بێنێ‪ .‬بیرۆکەی‬ ‫پ��ی��اوس��االری و بااڵدەستی پیاو ئ��ەو ب���وارەی بۆ‬ ‫ژن نەڕەخساندووە کە گ��وزارە لە خۆی بکات و‬ ‫تواناکانی خ��ۆی بخاتە گ��ەڕ‪ .‬تەنها بەشی ژن‬ ‫لە کۆمەڵگادا بێبەشبوون ل‌ه مافه‌کانی و لە‬ ‫پەڕاوێزدامانه‌و‌ه بووە‪ .‬لە وەها دۆخێکدا نەتەنیا ژن‪،‬‬ ‫بەڵکوو هیچ بوونەوەرێکی تر گەشە ناستێنێ‪.‬‬ ‫بەاڵم ئەوەی کە جێگای ڕەزامەندی و خۆشحاڵیە‬ ‫ئەوەیە کە لە چەند دەیەی ڕابردوودا ژنانی کورد‬ ‫توانیویانە قەڵەمبازێکی مێژوویی تۆمار بکەن و‬ ‫تەنانەت تا ئاستی پێشەنگایەتی بۆ هەموو ژنانی‬ ‫دونیا ب��ڕۆن‪ .‬باشترین بەڵگە بۆ سەلماندی ئەو‬ ‫بانگەشەیە ئاستی بەشداربوونی ژنانی کوردە لە‬ ‫تەڤگەری ئازادیخوازی کوردیدا‪ .‬هەروەک دەبینین‬ ‫نزیک به نیوەی گەریالکانی کورد ئەوڕۆ ژنن و‬ ‫ئەوەش دیاردەیەکی نوێیە لە مێژووی مرۆڤایەتیدا و‬ ‫بە تایبەت لە مێژووی ڕۆژهەاڵتی ناویندا!‬ ‫ل��ە دون��ی��ای ئ�����ەوڕۆدا ب��ەت��ای��ب��ەت��ی ل��ە واڵت��ان��ی‬ ‫ئەوروپایی کە فێمینیسم‪ ،‬هەم وەکوو چەمک و‬ ‫هەم وەکوو بزووتنەوە لەوێوە سەریهەڵداوە‪ ،‬ژنان بەو‬ ‫ئاستە لە ئیرادە نه‌گەیشتوون کە ژنانی کورد لە‬ ‫شاخەکانی قەندیل پێی گەیشتوون‪ .‬ژنانی کورد‬ ‫ئه‌وڕۆک‌ه پێشه‌نگایه‌تی ئیدۆلۆژی ڕزگ��اری ژن‬ ‫ده‌که‌ن‪ ،‬ل‌ه سایه‌ی ئه‌و ئیدۆلۆژیه‌دا تا ئه‌و ئاست ‌ه‬ ‫خۆیان به‌ڕێکخستن ک��ردوو‌ه که ده‌بینین ڕێژه‌ی‬ ‫به‌شداربوونی ژنان ل‌ه چاالکیی‌ه مه‌ده‌نییه‌کاندا ل ‌ه‬ ‫باکووری کوردستان زۆر ل‌ه ڕێژه‌ی پیاوان زیاتره‌‪.‬‬ ‫ئاستی زانستی ژنانی ک��ورد ئ�ه‌وه‌ن��د‌ه ب �ه‌رز بوو‌ه‬ ‫که ل‌ه کاتی رێپۆرتاژ له‌گه‌ڵ دایکێکی کورددا‬ ‫ده‌بینین ل�ه‌س�ه‌ر ڕه‌وش���ی ک��وردس��ت��ان ل�‌ه ئاستی‬ ‫سیاسه‌تمه‌دارێکدا هه‌ڵسه‌نگاندن ده‌کات‪‌.‬ئەوڕۆکە‬ ‫ژن��ی ک��ورد ب��ەو ئاستە لە ئیراد‌ه گەیشتووە کە‬ ‫ئەرتەشی تایبه‌تی خۆی هەیە‪ .‬هیچ واڵتێکی‬ ‫ئەوڕۆ ئەرتەشێکی ژنی نییە بەاڵم گەلی کورد‬ ‫دوو ئەرتەشی ژنی ژەیە‪( ،‬یەژا‪ -‬ستار) ئەرتەشی‬ ‫ژنانی باکووری کوردستان‪( ،‬ه‪.‬ژ‪.‬ر‪.‬ک) ئەرتەشی‬ ‫ژن��ان��ی ڕۆژه���ەاڵت���ی ک��وردس��ت��ان‪ .‬وات���ە ل��ە ناو‬ ‫جەرگەی ڕۆژهەاڵتی ناویندا گەلی کورد خاوەن‬ ‫دوو ئەرتەشی ژنە‪ ،‬ئێمە باس لەو واڵتانه ناکه‌ین‬ ‫ک��ه بانگه‌شه‌ی پێشکەوتوویی ده‌ک���ه‌ن‪ ،‬باسی‬ ‫ڕۆژهەاڵتی ناوین دەکەین که ئ�ه‌وڕۆ ل‌ه قه‌یران‬ ‫دایه‌!‬ ‫لە ڕۆژهەاڵتی ناویندا ئێستاش ژن��ان بەردەباران‬ ‫دەک��رێ��ن‪ ،‬ل��ە هەندێک واڵت��ان��ی وەک���وو ئێراندا‬ ‫پیاوێک دەتوانێ هەتا ‪ ٤‬ژنی هەبێ و لە هەموو‬ ‫ڕوویەکەوە ژن وەکوو نیوەی پیاو حیسابی بۆ دەکرێ‬ ‫و‪ ،‬لە پەڕاوێزخستنی ژنان تا ئاستێک ڕۆیشتووە‬ ‫کە خۆکوشتن و خۆسووتاندن وەکوو دیاردەیەکی‬ ‫ئاسایی لێهاتووە ب��ۆ ژن���ان‪ .‬ل��ە واڵت��ان��ی وەک��وو‬ ‫عەرەبستانی سعودی ژنان تەنانەت مافی ماشێن‬ ‫لێخورینیان نییە و هیچ پێگەیەکی کۆمەاڵیەتییان‬

‫نییە‪ .‬ب��ەاڵم ه��ەر ل��ەو ڕۆژه��ەاڵت��ی ناوینە و لە‬ ‫شاخەکانی کوردستاندا ئ��ەوڕۆ ژن ب��ەو ئیرادیە‬ ‫گەیشتووە کە ئەرتەشی بە هێزی خۆی هەیە و‬ ‫بەدەیان فەرماندەی ژن لە ناو ڕێزەکانی گەریالدا‬ ‫ه��ەڵ��ک��ەوت��وون‪ .‬ل��ە ه��ەم��وو ب��وارەک��ان��ی سیاسی‪،‬‬ ‫سەربازی‪ ،‬کۆمەاڵیەتی و هونەریدا ژنان لە هێڵی‬ ‫پێشەوەدان و پێشەنگایەتی خەباتی ئازادیخوازی‬ ‫گەلی ک��ورد دەک���ەن و لە دژی داگیرکەرانی‬ ‫ک��وردس��ت��ان��دا ل��ە ب���ەرخ���ۆدان دان‪ .‬نمونەیەکی‬ ‫هەرەبەرچاو هێرشی ئەم دواییەی ڕژیمی ئێرانە بۆ‬ ‫سەر باشووری کوردستان و هەرێمەکانی پاراستنی‬ ‫مێدیا‪ ،‬هموو جیهان شاهید بوو کە سپای پاسدارانی‬ ‫ئێران لە بەرامبەر هێزی جەوانانی کورددا شکەستی‬ ‫خوارد‪ .‬ئێران که لەو هێرشەدا بەتەمای سەلماندنی‬ ‫هێژەمۆنی خۆی بەسەر تەواوی ناوچەکەدا بوو له‬ ‫الیەن هێزەکانی ڕۆژهەاڵتی کوردستانەوە لە ژێر‬ ‫فەرمانداری گەریالیەکی ژندا تێکشکێندرا؛ واتە‬ ‫ژنێکی کورد فەرماندەی گشتی عەمەلیاتێکە کە‬ ‫تێیدا سپای پاسدارانی ئێران تێکدەشکێنرێ‪ ،‬ئەویش‬ ‫تێکشکانێکی مێژوویی‪.‬‬ ‫ئ��ەوە دەستکەوتێکی ک��ەم نییە‪ ،‬بێ شک کار‬ ‫و خەباتی گ��ەورەی بۆکراوە و هزرێکی بەهێزی‬ ‫ل��ە پشتە‪ .‬ل��ە شاخەکانی ک��وردس��ت��ان��دا فکر و‬ ‫فەلسەفەیەک هەیە کە ئ��ازادی ژنی بە بنەما‬ ‫گ���رت���ووە‪ ،‬ئ��ی��رادەی��ەک ه��ەی��ە ک��ه ه��ەم��وو ئ��ەو‬ ‫دەرفەتانەی به درێ��ژای��ی ه���ەزاران س��اڵ لە ژنان‬ ‫زەوت ک��راوە و ڕێگای پێشکه‌وتنی لێگرتوون‪،‬‬ ‫ئه‌وڕۆ سەرلەنوێ بۆیان ده‌گه‌ڕێنێته‌و‌ه ‪ ،‬لە ژێر ئەم‬ ‫فەلسەفەیەدا ژن توانیویەتی ئەسڵ و جەوهەری‬ ‫خۆی بناسێ و بەو ئاستە خۆی پەروەردە بکات که‬ ‫ئەوڕۆکە پێشەنگایەتی حەڕەکەتی ئازادیخوازی‬ ‫گەلی ک��ورد دەک��ات‪ .‬کچە کوردێکی کە لە‬ ‫ژێر گاریگەری کولتوری عەشیرەتی پیاوساالرانە‬ ‫تەنانەت دەرفەتی دەرس خوێندنی پێنەدراوە بەاڵم‬ ‫ئ���ه‌وڕۆ ل��ە شاخەکانی ک��وردس��ت��ان��دا ب��ەو ئاستە‬ ‫گەیشتووە که بە ساعەتها دەتوانێ لە سەر مێژووی‬ ‫ژن و پێگەی ژن لە کۆمەڵگادا قسە بکات و‬ ‫ئاستی شرۆڤەکانی ببێتە ه��ۆی سەرسوڕمانی‬ ‫ئاکادەمیسیەنەکان‪ ،‬ن��م��وون��ەی ب��ەرچ��اوی ئەم‬ ‫ڕاستییە شەهید شیرین عەلەم‌هولی بوو‪.‬‬ ‫شەهیدانی وەکوو بێریتان‪ ،‬زیالن‪ ،‬ڤیان و هتد گیانی‬ ‫خۆیان بۆ ئ��ەو دەستکەوتانە لەسەردەست دان��ا و‬ ‫کوتیان "خۆزگە لە گیان شیرینتر شتێکمان هەبوایە‬ ‫کە پێشکەشمان بکردایە‪".‬‬ ‫بە دڵنیاییەوە لە مێژووی مرۆڤایەتیشدا لەو جۆرە‬ ‫کەسانە زۆر بەدەگمەن هەبوون و لە هەر شوێنێکیش‬ ‫دەرکەوتوون‪ ،‬شوێن پەنجە و بەرهەمی کارو خەباتیان‬ ‫زۆر ئاشکاراو ڕوون ب��ووە‪ .‬بەرهەمی بەرخۆدانی‬ ‫ئەو شەهیدانە ئەوەیە کە باسمان لێکرد و ئەوەیە‬ ‫کە دەیبینین‪ :‬ئه‌وڕۆ ژنانی کورد پێشه‌نگایه‌تی‬ ‫تێکۆشانی ئازادی ده‌که‌ن!‬


‫‪44‬‬

‫~|‬

‫ديدار‬

‫ژماره ‪Roji_Welat@yahoo.com | 2011/8/20 | 9‬‬

‫له‌ده‌فته‌ری بیره‌وه‌ریه‌کانی گه‌ریالی شه‌هید" گیڤارا گیلبارت"‬

‫رۆژانی ژیانی گه‌ریالیه‌تی؛‬ ‫یه‌که‌مین رۆژ پیرۆزترین رۆژی ژیانی گه‌ریالیه‌تی ‌ه‬ ‫ئا‪~ :‬‬

‫م��ن ئ���ه‌م ده‌ف���ت���ه‌ر‌ه ل �ه‌س �ه‌ر ژی��ان��ی گ�ه‌ری�لای�ه‌ت��ی‬ ‫ده‌نووسم‪ .‬گه‌ر هه‌ر مرۆڤێک‪ ،‬هه‌ر شۆڕشگێڕێک‬ ‫بێخوێنێته‌وه‌‪ ،‬ده‌بێت‪ ،‬رێزی بۆ دانێ‪ ،‬چونک‌ه هه‌ره‌‬ ‫ژیان به‌رنرخ ک‌ه پیرۆزی خۆی هه‌ی‌ه به‌یه‌که‌م رۆژی‬ ‫گه‌ریالیه‌تی ده‌ست پێده‌کات‪.‬‬ ‫من وه‌کو گه‌ریالیه‌ک له‌ناو ژیانی گه‌ریالیمدا‪،‬‬ ‫نرخاندن له‌سه‌ر ژیانی رۆژانه‌ی گه‌ریالیه‌تی ده‌که‌م‬ ‫ک‌ه ئاخۆ گه‌ریال چ��ۆن ده‌ژی���ن‪ .‬ه���ه‌روه‌ک چۆن‬ ‫ژیان ده‌ژی��ن‪ ،‬ئاوه‌هاش رۆژه‌ک��ان ده‌نرخێنم‪ .‬گه‌ریال‬ ‫مانایه‌کی پڕ پیرۆزی هه‌یه‌‪ .‬گه‌ریال به‌ده‌ستی‬ ‫خوێناوی خۆی دیرۆکی کوردستانی نووسیووه‌‪.‬‬ ‫گ�ه‌ری�لای�ه‌ت��ی ل�ه‌ک��وردس��ت��ان��دا‪ ،‬خ���اوه‌ن واتایه‌کی‬ ‫جیاوازه‌؛ چونک‌ه بۆ یه‌که‌مین ج��ار‌ه گه‌ریالیه‌تی‬ ‫له‌کوردستان سه‌ریهه‌ڵداوه‌و شێوه‌ی گه‌ریالیه‌تی‬ ‫په‌یڕه‌و ده‌کرێت‪ .‬ئه‌مه‌ش سه‌به‌بێکه‌که‌"هۆکارێکه‌"‬ ‫ب��ۆ گ�ه‌الن��ی ب��ن ده‌س��ت ک�‌ه گه‌ریالیه‌تی بەڕێوه‌‬ ‫ببه‌ن‪ .‬ناسنامه‌ی گه‌ریالیه‌تی له‌کوردستاندا‪ ،‬به‌‬ ‫ده‌رکه‌وتنی بزووتنه‌وه‌ی ئاپۆچیه‌تی هاته‌دی و‬ ‫سه‌لماندی گه‌ریال کێی‌ه و چییه‌‪.‬‬ ‫گیڤارا‬ ‫دیرۆکی گه‌ریالیه‌تی له‌کوردستاندا‬ ‫دیرۆکی گه‌ریال ک‌ه هه‌تا ئێستا بۆمان ماوه‌ته‌وه‌‬ ‫راستیه‌کی خۆی هه‌یه‌‪ .‬ش�ه‌ڕی گه‌ریال له‌چه‌ند‬ ‫واڵتێکدا ب��ەڕێ��و‌ه چ��ووه‌‪ .‬یه‌که‌مین واڵتێک که‌‬ ‫ش�ه‌ڕی گه‌ریالیی بەڕێو‌ه ب��ردووه‌‪ ،‬ئیسپانیای‌ه که‌‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر ناپۆلۆن ئه‌رته‌شه‌که‌ی بن ده‌خ��ات و‬ ‫به‌گروپێک که‌له‌به‌رامبه‌ر به‌ئه‌رته‌شی ده‌وڵ �ه‌ت‬ ‫ده‌جنگن‪ ،‬ئه‌نجامی باش له‌شه‌ڕی گه‌ریالیه‌تیدا‬ ‫به‌ده‌ست ده‌خات‪.‬‬ ‫زۆر واڵت��ی دن ه �ه‌ن ک�‌ه ش �ه‌ڕی گه‌ریالتی یان‬ ‫بەڕێوه‌بردووه‌‪ ،‬وه‌ک چین‪ ،‬وڤیتنام و کوبا‪ .‬شه‌ڕی‬ ‫گه‌ریالتی چۆن پێش ده‌ک�ه‌وێ ئه‌مه‌ش هۆکاری‬ ‫خ��ۆی ه�ه‌ی�ه‌‪ .‬یه‌که‌مین ه��ۆک��اری خ��ۆی هه‌یه‌‪.‬‬ ‫کاتێک گه‌لێک ن��اس��ن��ام�ه‌ک�ه‌ی‪ ،‬خاکه‌که‌ی‬ ‫وکه‌سایه‌تی لێبسه‌ندرێت و ه�ه‌رس��ات وکاتێک‬ ‫خاکه‌که‌ی له‌بن ده‌ستی ده‌وڵه‌تێکی زۆرداردا ژێرپێ‬ ‫بکرێت‪ ،‬رووبه‌رووی کوێالیه‌تی و جینۆساید وئه‌نفال‬ ‫بکرێت و گه‌نجانی به‌زۆره‌ملێ راپێچی عه‌سکه‌ری‬ ‫بکرێن و کچانی ئه‌و گه‌له‌‪ ،‬بکه‌ن‌ه مۆڵی خۆیان و‬ ‫هیچ حیسابێکیان بۆ نه‌کرێت‪ ،‬ئه‌و کات‌ه له‌و گه‌له‌دا‪،‬‬ ‫شه‌ڕی گه‌ریالیه‌تی ده‌ست پێده‌کات و سه‌رهه‌ڵدان‬ ‫دێت‌ه ئ��اراوه‌‪ .‬ئه‌و گه‌ل‌ه ده‌بێ ب‌ه ژیله‌مۆی به‌تین‬ ‫بۆ گیانی ناحه‌زان‪ ،‬ب‌ه ته‌قینێکی بورکان ئاسا ئه‌و‬ ‫گه‌ل‌ه ده‌ڕژێت‌ه سه‌ر ده‌وڵه‌ت‪ .‬بۆی‌ه ئه‌و کاته‌ی‌ه که‌‬ ‫پێویست ده‌کات هێزێک وه‌ک گه‌ریال و وه‌کو هێزی‬ ‫پاراستنی ئه‌و گه‌ل‌ه دامه‌زرێ و داوای ئازادی خۆی‬

‫بکات و ناحه‌قی قه‌بوڵ نه‌کات‪ ،‬فیداکاری ل‌ه پێناو‬ ‫گه‌لدا بێ و شه‌ڕێکی شه‌رفمه‌ندان بۆ چاره‌سه‌ری‬ ‫پرسی گه‌له‌که‌ی پێشبخات‪.‬‬ ‫له‌کوردستانیش ه�ه‌م��ان شێو‌ه ژی���ان ل �ه‌ئ��ارادای �ه‌‪.‬‬ ‫به‌رده‌وام کوردستان له‌نێوان زه‌مه‌ندا بنده‌ستکراو کراوه‌‬ ‫به‌چوارپارچه‌‪ ،‬زمانه‌که‌ی و خاکه‌که‌ی داگیر و‬ ‫ژێرده‌سته‌کراوه‌و رووبه‌رووی قه‌تلۆعامی کراوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌ده‌یان سه‌رهه‌ڵدانیان کرد و به‌پیالنگێڕی شکستیان‬ ‫هێناو چاند وکه‌لتوور و زمانه‌که‌ی ت��واوه‌ت �ه‌وه‌و‬

‫رووب������ه‌رووی ل �ه‌ن��اوچ��وون �ه‌‪ .‬ب��ۆی �ه‌ش ده‌رک �ه‌وت��ن��ی‬ ‫حه‌ره‌که‌تێکی گه‌ریالی پێویستیه‌ک بوو‪ .‬رێبه‌ر‬ ‫ئاپۆ بۆ یه‌که‌مین جار له‌کوردستان هه‌ستا به‌م کاره‌‬ ‫و به‌ئاخاوتنی کوردستان‪ ،‬داگیرکراو‌ه ده‌ستی داوه‌‬ ‫به‌تێکۆشان‪ .‬ئه‌م‌ه ده‌ستپێکی بزاڤێکی گه‌ریالیه‌تییه‌‬ ‫له‌کوردستاندا‬ ‫بۆ یه‌که‌م جار گه‌ریال له‌کوردستان‬ ‫خه‌ونێکی هه‌ر‌ه مه‌زن‌ه ک‌ه هات‌ه دی له‌کوردستان و له‌‬ ‫ناوکورد باسی گه‌ریالت بکردایا ئه‌وه‌ش له‌باکووری‬ ‫کوردستان پڕ ب‌ه ترس ب��وو‪ ،‬ته‌نانه‌ت مۆسته‌حیل‬ ‫بوو له‌الیه‌ن گه‌لی کورد‪ ،‬ئه‌م‌ه مه‌زنترین زه‌حمه‌تی‬ ‫ب��وو؛ چونک‌ه وه‌ک ووت��م چه‌ند پارتی دام��ه‌زراوه‌‬ ‫له‌ناوچوون‌ه و له‌ریشه‌و‌ه کۆکیان ده‌رهێناو‌ه بۆی‌ه خه‌ون‬ ‫و خه‌یاڵی کورد بێ ئۆمێدی بوو‪ ،‬به‌اڵم له‌باکوری‬ ‫کوردستان له‌گوندی ئه‌مره‌لی"ئامارا" خۆرێک‬ ‫هه‌ڵهات‪ ،‬ئه‌ویش مرۆڤێکی نه‌ئاسایی و کوردێکی‬ ‫ب���ه‌دڵ ومێشک ک���ورد ب���وو‪ .‬ن��او و ناسنامه‌ی‬ ‫کوردستانی له‌ناو دڵی منداڵێک چاند بوو‪ .‬کێ‬ ‫بوو‪ ،‬سه‌رۆک ئاپۆ بوو‪ ،‬گروپی ئایدئۆلۆژی بوو‪،‬‬ ‫کوردی هه‌ڵستاند‌ه سه‌رپێیان و چه‌کی ئازادی دایه‌‬ ‫ده‌ستی و به‌ر به‌باشوور و رۆژهه‌اڵت و رۆژئاواای‬ ‫کوردستان به‌رب‌ه گه‌ریالیه‌تی و ژیانی گه‌ریالیی‬ ‫به‌رێ کرد جارێکی تر ریشه‌یه‌کی قایمی کوتاند‬ ‫و ئێستاکه‌ش هه‌ر رۆژ ده‌گه‌شێته‌و‌ه و به‌شه‌هیدانی‬ ‫یه‌که‌مین شه‌ڕی پانزده‌ی ته‌باخ بۆ کوردستان بووه‌‬ ‫رێڕه‌وی گه‌شه‌کردنی گه‌ریال‪.‬‬ ‫له‌ده‌ستپێکی ژیانی گه‌ریال‬ ‫م��ان��ا و چ �ه‌م��ک��ی ک �ه‌س��ای �ه‌ت��ی ش��ۆڕش��گ��ێ��ر و‬ ‫گه‌ریالیه‌تی‪ ،‬له‌ناو زۆری و زه‌حمه‌تی ئایدئۆلۆژی‬ ‫و سه‌رۆکایه‌تی و پارتی وگه‌ل چییه‌؟ یه‌که‌م جار‬ ‫بوو ک‌ه فیکری گه‌ریالیه‌تی له‌سه‌رمدا گه‌یشه‌ی‬ ‫سه‌ند و هات‌ه ئه‌و ڕاده‌یه‌ی نووسینی له‌سه‌ر بنووسم‪،‬‬ ‫گرانی و نرخێکی خ��ۆی هه‌یه‌‪ .‬وات��ای فیکری‬ ‫ئایدئۆلۆژی و رێکخستنی ئیراده‌ی هه‌یه‌‪ .‬ئه‌وه‌ش‬ ‫ئه‌ڵێم پڕ به‌دڵ له‌م ده‌فته‌ره‌م چی ده‌نووسم ده‌بێ باش‬ ‫نرخاندنی له‌سه‌ربکه‌م‪ .‬واتا؛ گه‌ریال مانای چییه‌‪.‬‬ ‫له‌کوردستاندا زۆری و زه‌حمه‌تی چییه‌‪ .‬زۆرکات‬ ‫به‌سه‌رماندا دێ‪ .‬ئه‌مه‌ش ده‌ستپێکی له‌که‌سایه‌تی‬ ‫خۆمدا ده‌نرخێنم(هه‌ڵیده‌سه‌نگێنم)‪ .‬ن��اوم گیڤاره‌‬ ‫گیلبارته‌و ل �ه‌دای��ک ب���ووی س��اڵ��ی (‪)1982‬م‪.‬‬ ‫ده‌بێ هه‌موو ئه‌و ژیانانه‌ی ک‌ه هه‌ر رۆژ دیرۆک‬ ‫ده‌نووسێته‌وه‌‪ .‬ده‌با بچین‌ه ناو دڵی گه‌ریال و شه‌ڕی‬ ‫هه‌مبه‌ر دوژم��ن و ش�ه‌ڕ له‌که‌سایه‌تی خۆماندا‪،‬‬ ‫ک‌ه چۆن خۆمان په‌روه‌رد‌ه ده‌که‌ین ک‌ه ئاخۆ ده‌بێ‬ ‫گه‌ریال چی بێ بۆچی له‌هه‌ر واڵتێکی بنده‌ست‬ ‫شه‌ڕ ده‌ک��ات‪ ،‬ئایدئۆلۆژی و سه‌رۆکایه‌تی چییه‌‬ ‫و میلیتانی وف��ی��داک��اری هه‌مبه‌ر س���ه‌رۆک و‬ ‫گه‌له‌که‌ی چ واتایه‌کی هه‌یه‌‪.‬‬


‫چەند دیمەنێک لە ژیانی گەلەکەمان لە بن ڕەحمەتی تۆپبارانی رژێمی ئێران‬


Organî Rageyandnî Partî Çareserî Dîmukratî Kurdistan Jimarey: 9 • Salî: 2011

‫شەهید وه‌هاب ئیبراهیم وه‌هاب‬ »‫«کاروان پارتیزان‬

Govari ROJIWELAT Jimare 9  

گۆڤاری رۆژی وڵات ژماره 9 - 20/9/2011

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you