Page 1

Hunlar’ın büyük kısmı Volga’dan batıya geçerken, onlardan, güneye, İran’a inen bir bölük  olduğu ileri sürülen Ak Hunlar, 5. asrın ortalarına doğru kuvvetlenerek büyük devlet haline  gelmişlerdir. Maalesef Hun tarihinin  bu noktası iyice açıklığa kavuşmuş değildir.  Hâkimiyetini Hazar kıyılarından Kuzey Hindistan’a, Afganistan’a, İç Asya’ya kadar  genişleten bu kavim veya kavimlerin adının çeşitli vesikalarda başka başka şekilde  kaydedilmiş olması durumu daha da karıştırmaktadır. Bu kavmin Hunlarla akrabalıklarının  açıklığı, 520 sıralarında Çinli seyyah Song­yun’un kayıtlarından anlaşılıyor. 5. Asrın ilk  yarısında Sâsânîler’le çarpışan Ak­hun hükümdarına “hâkan” (Kağan) deniyordu. II. Yazdgird  zamanında (438­457), İran üzerine baskılarını artırdıkları yıllarda Ak­Hunlar’ın başında en  büyük hükümdarı sayılan Kunhas (başka okuyuşlar: Kuhanaz, Huşnavaz, Ahşunvar,  Aksungur. Kün­han vb.) İran iç işlerine karışarak himayesine aldığı Firuz’u Sâsânî tahtına  çıkarmış (459), hâkimiyetini Afganistan’a doğru genişleterek Kuzey Hindistan’a dönmüş ve  orada Gupta devletini dağıtmıştı (470’e doğru). 

          Ak­Hunlar'ın en büyük iki kabilesi Uar ve Hun kabileleri idi. Yönetimine daha çok bu  kabileler hakim oluyordu.            Uar­Hun'lar, İran üzerine baskılarını arttırmış ve 358 yılında Sasanîler ile bir anlaşma  yapmışlardı. Bu barış dönemi uzun bir süre, neredeyse üç kuşak boyunca devam etti. Fakat  Sasanî hükümdarlığına Behram Gor gelince, Ak­Hunlar tekrâr saldırıya geçtiler ve Sasanî  Devleti'ni tekrar sarsmaya başladılar (427 ve sonrası). Daha sonra Ak­Hunlar'ın başına  Kunhas (Kün Han), Sasanîlerin (İran'ın) tahtına da II. Yazgird geçti. Kunhas İran'ın iç işlerine  karışmaya ve isteklerini kabul ettirmeye başladı. Himayesine aldığı Sasanî veliahtı Firuz'u  İran tahtına çıkardı.           Sasanî tahtına oturan Firuz, Ak­Hun Devleti'ne vergi veriyor.Ceyhun üzerindeki Tirmiz  ile Vasgirt bölgelerini Ak­Hunlar'a terk etmiş bulunuyordu. Ayrıca, güzel kızını da Türk  hakanına vermeyi vaad etmişti.           Kunhas söz kesilen prensesin gönderilmesini istediği zaman Firuz hileye başvurdu.  Güzel bir cariyeyi kendi kızı imiş gibi Kunhas'a gelin gönderdi.Fakat cariye gerçeğin  anlaşılacağını sezdiği için hileyi açıkladı. Bunun üzerine Kunhas, Firuz'un sözde yardım için  gönderdiği en ünlü kumandanlarını öldürttü.           Sasanî hükümdarı Firuz, öldürülen kumandanlarının intikamını almak ve Ak­Hun  baskısından tamamen kurtulmak için bir sefer düzenledi. Kunhas da gerekli tedbiri almıştı.  Sasanî ordusunu dar geçitli dağlık bir bölgeye düşürdü. Turan taktiğini uygulayarak,  ordusunu, tedbîr almadan ilerleyen Sasanîlerin önünden çekti. Bunu kaçış zanneden Sasanî  ordusu hızla geçide girdi. Fakat geçidin arkasını tutan Kunhas'ın birlikleri geriden ansızın  saldırıya geçince, çekilir gibi görünen asıl kuvvetler de dönüp geçidin ağzını tuttular. Sasanî  ordusu her taraftan sarılmış, pusuya düşürülmüştü. Firuz, ağır vergi şartlarını kabul edeceğini  söyleyerek barış istedi. Kunhas ona şu cevabı verdi : "Gelirsin, askerin de görebileceği bir  yerde ayaklarıma kapanarak özür dilersin, ancak o zaman çemberi kaldırırım !"          Bu, kabul edilir bir şart değildi. Ama Firuz kabul etti.Kunhas'ın ayaklarına kapanıp özür  diledi. İki tarafın askerleri bu manzarayı ibretle seyretti.


Böylece, savaş olmadan ordular çekilmişti. Firuz gururunu yitirmiş, ama ordusunu  kurtarmıştı. İntikam ateşiyle yanıp tutuşuyordu. Onun için çok geçmeden tekrâr savaş açtı. Bu  defa dar geçitlere girmeyecek, aynı hatayı yapmayacaktı. Ama, Kunhas da aynı taktiği  uygulayacak değildi. Savaşı düzlükte yapacaktı. Sasanî ordusunu çekebileceği düzlükte  keşifler yaptırdı. Tespit edilen yerde süratli bir çalışma ile derin çukurlar kazdırdı. Sonra bu  çukurların üzerini belli olmayacak şekilde kapattı. Arada zikzaklı dar geçitler bırakmıştı ve bu  geçidi  kendi askerleri çok iyi biliyorlardı.          Kunhas, düşman saldırıya geçince az bir direniş gösterdi. Sonra, yenilgiyi kabul  etmişcesine, askerlerini, bildikleri geçitlerden geri çekti. Bunu gören Firuz ordusunu ileri  sürdü ve kazılan çukurlara gelip saplandı.          Sasanî askerinden ölenler çoktu. Firuz da hayatını kurtaramamıştı. Sasanîler Kunhas'ın  ileri sürdüğü ağır şartları kabul edince barış anlaşması yapıldı. İki ülke arasında bir süre barış  devam etti.

akhunlar  

rock'n love

Advertisement