Issuu on Google+

GEWOON DOÉN!

Gewoon

Doén!

je gewone werk op een andere manier

6

18

24

Proberen, vallen, opstaan. Wat levert dat je op?

De dingen net even anders doen

Wat ga jij doen?

Gewoon doen.

9 x INTERVIEWS x ALEX BRENNINKMEIJER x YOUP VAN ZORGE x HANS VD VLIST

Wanneer lukt het?

x FLOOR DE SERA x ELLY VAN KOOTEN x NILS BLOK

En nu jij!

x FONS DINGELSTAD x DAISY GEURTS x JAN WILLEM WECK


Een goeie dag! Vandaag heb ik een goeie dag als ambtenaar, want vandaag sla jij dit magazine open en ga je dit hommage aan de ambtenaar lezen. Misschien lees je niet alle artikelen, misschien zelfs maar één. Dat alleen al kan me toch een goede dag bezorgen, want dit magazine staat vol met ervaringen van ambtenaren zoals ambtenaren bedoeld zijn, ambtenaren zoals jij en ik.

2

Ambtenaren die in eerste instantie mens zijn. Die gedreven worden door hun werk voor Nederland, stil staan bij de effecten van hun gedrag en handelen voor de maatschappij en de individuele burger in die maatschappij. Die met meerdere ogen kunnen kijken en zichzelf uitdagen door zich voor te stellen dat het onderwerp waarmee ze bezig zijn, henzelf betreft of hun moeder. Die zichzelf ‘uit de commentaarstand zetten’, die uitgaan van het goede in zichzelf en ook het ‘goede in de ander’ (op een enkeling na), en de ervaringen van een ander. Die zich realiseren dat alles wat wij als (rijks)overheid doen consequenties heeft voor anderen, omdat onze taak de ‘publieke zaak’ is.

Colofon Dit magazine is een uitgave van Gewoon Doén!

Concept, tekst, redactie: André Meiresonne,

Herken je veel van dit alles? Maar loopt jouw ‘bakje Te Moeilijk’ nog af en toe over? Of betrap je jezelf op (voor)oordelen en is het zien van andere perspectieven dan het jouwe of dat van je afdeling lastig? Neem eens contact op met de teamleden van Gewoon Doén! En antwoord ’s avonds thuis op de vraag ‘hoe was je dag vandaag?’, uiterst tevreden met ‘ik had ’n goeie dag vandaag, schat en jij?’

team Gewoon Doén! Vormgeving: Rob Wickerhoff (GAZmedia) Fotografie: Jan Willem Brock, Christiaan Slot Druk: ZuidamUithof

Jacqueline Hendrikx, projectleider Gewoon Doén! Gewoon Doén! is een samenwerkingsverband van De Werkmaatschappij.


Negen mensen

Negen mensen die de moed hebben het op hun manier te doen. Daarmee nemen ze risico’s. Toch doen ze het. Ze doen het omdat ze ervan overtuigd zijn dat ze het goede doen. Daarom staan ze in dit magazine. Als hommage. Want ze doen het toch maar. Omdat ze zich niet willen neerleggen bij hoe het gaat of hoe het hoort. Ze durven de mogelijkheden van het systeem te onderzoeken. En komen tot de ontdekking dat er binnen het systeem veel meer kan dan je zou denken. Negen maal hun ervaringen en inzichten.

3


De burger, dat is een mens

4

Ik probeer in de schoenen te gaan staan van de mensen die het aangaat.

In de complexiteit van de overheid komen rare zaken voor. Zaken die haast als vanzelf gaan vastzitten en ook niet meer loskomen. Zoals bij Maarten, een autistische jongen, van goede wil en met normale jongensstreken, en hij loopt vast in het systeem. Hij heeft een toegewijde moeder die zich inzet en zelf in het onderwijs werkt. Zij komt thuis te zitten met een burn out. Zo zou dat toch niet moeten lopen, denk ik dan. Het bleek dat je als gemeente ‘passend’ vervoer van gehandicapte kinderen niet ‘standaard’ kunt invullen. Dat maatwerk juist essentieel is voor een behoorlijke invulling van deze overheidstaak. Ik probeer in de schoenen te gaan staan van de mensen die het aangaat. Me al vragenderwijs de wanhoop van zo’n autistische jongen voor te stellen als hij in de problemen komt. En ook in de schoenen te gaan staan van zijn moeder die inmiddels thuis was komen te zitten. Zo kan ik proberen aan te voelen wat het betekent voor een gewoon mens. Ik denk dan: dit kan toch eigenlijk niet! En dat is wat anders dan: oh wat zielig! Ik doe het uit interesse, verwondering, nieuwsgierigheid. Als dat er niet meer zou zijn zou ik ermee ophouden. De burger, dat is een mens. Een open deur, en nog even actueel. Wat wij naar ambtenaren en instanties doen is spiegelen: de burger dat bent u zelf. Het besef: het zou mij ook kunnen overkomen. We kennen naar voorbeeld van de Rotterdamse ombudsman de ‘moederproef’: hoe zou je willen dat je moeder behandeld zou worden? Alex Brenninkmeijer, Nationale ombudsman


Openheid is een paraplu voor je kwetsbaar opstellen, nieuwsgierig zijn, ruimte geven, interesse tonen.

Verbind mensen Ik wil in mijn werk een structurele verbinding leggen met de mensen waar het om gaat. Hen begrijpen. Daarom heb ik een klankbordgroep opgericht. ‘Doe ik het goed?’ is de centrale vraag. De eerste keer was ik zenuwachtig. Ik zat al gauw op mijn expertise en ging me verdedigen. De gewenste discussie kwam daardoor niet op gang. Dat was een dieptepunt en daardoor erg leerzaam. De tweede keer nodigde ik mensen vooral uit om hun verhaal te vertellen. Dit bracht levendigheid, maar ook chaos. De derde keer stuurde ik wat meer op het proces, maar niet op de inhoud. Zo ging het steeds beter. Inmiddels wordt de agenda grotendeels door de groep zelf bepaald en de klankbordgroepbijeenkomsten zijn een favoriet onderdeel van mijn werkzaamheden. Openheid is een paraplu voor je kwetsbaar opstellen, nieuwsgierig zijn, ruimte geven, interesse tonen. Het was best eng om twintig min of meer onbekenden uit te nodigen om mij te voeden. Professionals, ouders, kinderen, denkers. Gaan ze me niet afmaken? We zijn nu zo’n acht keer bij elkaar geweest. Er komen nog steeds mensen bij. Ze willen dat het beter gaat in de jeugdzorg. Natuurlijk, er wordt veel gemopperd maar er is ook veel beroepseer en trots op hun vak. Er zijn nu ook sessies in het land. Daar zie je een geweldige kruisbestuiving. Mensen brengen elkaar op ideeën, maken elkaar wijzer: ‘Hoe doe jij het nou?’ Zo neemt het departement een nieuwe rol in: niet sturend en bevoogdend, maar ondersteunend en faciliterend. Het verbinden van al die mensen is een heel andere rol dan veel mensen zich bij een beleidsambtenaar voorstellen. Daar word ik nou blij van! Youp van Zorge, senior beleidsmedewerker bij VWS

5


Gewoon doen.

Proberen, vallen, opstaan. Youp van Zorge ‘Op een gegeven moment heb ik de Kafka Brigade ingeschakeld. Toen merkte ik hoezeer we de neiging hebben om te vluchten in beleidstaal. We hadden een case waarbij een vader al twee jaar bezig was om een indicatie te krijgen voor zijn zoontje. Ik hoefde maar naar de vader te kijken om te weten of wij hem nog begrepen en of hij ons nog begreep. Het was aan zijn gezicht af te lezen. Ik kwam er ook achter hoe belangrijk het is om echt te luisteren naar degenen waar

6

het om gaat. Op een dag hadden we een bijeenkomst in het land, in een hortus

Nils Blok

botanicus. We spraken met moeilijke jongens, zeg maar ‘petjes’. Ik was onder

‘Na het overlijden van een partner of

de indruk van die jongens. Ze waren

familielid krijgen de nabestaanden

bereid en goed in staat om te vertellen

vaak te maken met de Belastingdienst.

wat er in hun beleving schortte aan hun

Dat proces kan beter, onder meer de

opvang en zorg. Toen ik vertrok zag ik

snelheid en de communicatie. Daarover

ze in die bijzondere bomen hangen.

hadden we zelf al ideeën. We wisten

Dat kan natuurlijk niet. Ik realiseerde me:

zeven verbeterpunten. Toen hebben

inderdaad, het zijn moeilijke kinderen,

we gezegd: ‘Is het niet slim om ook in

maar als je ze de kans geeft krijg je er wel

gesprek te komen met nabestaanden

wat uit.’

en hen te vragen naar verbeterpunten?’

Fons Dingelstad

Niet gelijk zelf een rapport maken maar eerst de mensen waar het om

‘Met hele simpele dingen kan er al zoveel gewonnen worden. Een voorbeeld. Een

gaat aan tafel vragen. We hebben

school heeft een koffiecorner ingericht voor de chauffeurs die ’s middags staan te

zeven nabestaanden uitgenodigd en

wachten op de kinderen. Er staan nu geen auto’s met draaiende motoren meer voor

hen gevraagd naar hun ervaringen.

de deur en de school grijpt de gelegenheid aan om de chauffeurs voorlichting te

Dat hebben we met hun toestemming

geven over bijvoorbeeld de omgang met autistische kinderen. Want daar weten die

vastgelegd op video en vertoond aan

chauffeurs natuurlijk weinig van. En er kan van alles fout gaan, soms vanuit de beste

de betrokken belastingmedewerkers.

bedoelingen. Zo zette een chauffeur een kind als beloning voor goed gedrag voorin.

Daar bleek hoe gemakkelijk we iets

Dat ging helemaal niet goed. Maar hij wist dan ook niet dat voor dat kind voorin

aannemen. En dat veel mensen heel

zitten juist straf betekende! Hele elementaire dingen, die je elkaar gemakkelijk uit kan

anders reageren dan wij denken.’

leggen. Daar kunnen we een wereld mee winnen.’


Alex Brenninkmeijer ‘Zaken komen vaak bij mij terecht door te conformerend gedrag van ambtenaren. Ze blijven teveel binnen het systeem. Het geval van Ron Kowsoleea laat dat zien (identiteitsfraude, de man werd keer op keer ten onrechte gearresteerd – red.). Er was één parketmedewerker die dacht: ‘Dit kan toch niet?!’ Hij is gegevens gaan wijzigen in het systeem. Dat was heilzaam voor Kowsoleea maar het vraagt wel om lef. Het vraagt om een ambtenaar die bereid is zich los te maken van het raderwerk. Niet een andere kant opkijken maar je afvragen: ‘Waarom doen we dit? Wat zijn de gevolgen? Wat betekent dit voor de burger?’ Loskomen van het systeem.’

Wat levert dat je op?

7

Youp van Zorge ‘Na mijn studie belandde ik bij de patiëntenvereniging van blinden en slechtzienden. Daar deed ik de fondsenwerving, publiciteit en ledenwerving. Ik heb daar geleerd om me te verplaatsen in een ander. Voor wie werk ik, en wat zijn hun gevoeligheden? Zo lag het gevoelig dat ik als ziende optrad namens blinden en slechtzienden. Een voorbeeld: er was in die tijd een commercial voor een nieuw ijsje, de ‘Knetter-tops’. Een blinde wordt in dat spotje bij het oversteken omver gereden

Elly van Kooten

omdat hij denkt dat hij de rateltikker bij de zebra hoort. Maar het getik komt van het ijsje van een jongetje naast hem. Ik heb

‘Zorg dat mensen deskundig worden om zelf het goede te

tegen deze reclame geprotesteerd en het spotje is van de buis

kunnen doen. Dat betekent opleiden, voorlichten, vertellen – in

gehaald. Na dit ‘succes’ werd ik overstelpt met klachten over

plaats van regels stellen en overnemen. Ik heb het bijvoorbeeld

reclames. Of die ook niet verboden konden worden. Ik vond

fout zien gaan in Groningen. Mensen organiseerden zelf

dat ik dat moest afremmen en kreeg dan te horen dat ik als

vakantieactiviteiten voor de wijk. Toen kwam het welzijnswerk

ziende natuurlijk niet kon invoelen hoe grievend die reclames

met draaiboeken, ze namen het over! En de activiteiten waren

zijn voor een visueel gehandicapte. Tegen zo’n verwijt is geen

voorbij... Er zit meer kracht in de mensen dan aan de buitenkant

argumentatie mogelijk. Dan was het goed om mij te realiseren

soms lijkt. Heb vertrouwen in de potentie. En richt je meer op de

dat het voor mij een baan was, maar voor hen hun leven. En

positieve punten dan op de negatieve. Er zijn in dit land meer

dat het dus niet gek was dat zij wat feller reageerden dan ik.’

sterke dan zwakke mensen.’


Wanneer lukt het? I

De dingen net even anders doen, de link met de maatschappij leggen, vanuit een ander perspectief, buiten de gebaande paden, met oog voor de verschillende belangen. Hoe doe je dat? En wanneer lukt het?

8

Laat het domeindenken los

Stimulerende omgeving

Hans vd Vlist Wat ik meestal niet doe is zelf oplossingen

Youp van Zorge Om zo te kunnen werken heb

bedenken. Wat ik wel doe is doelgericht besturen,

je behalve voldoende zelfvertrouwen ook een

in plaats van oplossingsgericht. Geef mensen de

stimulerende omgeving nodig. Je moet stevig in je

ruimte! Waarom zo moeilijk? Veel mensen denken

schoenen staan maar ook fouten mogen maken. Leren

‘controlgebonden’, ze willen alles in de hand

door te doen. Dan heb je een manager nodig die je niet

hebben. Het gaat om het durven loslaten van het

direct afbrandt, maar zegt: ‘Dat kan wel beter, vind je

domeindenken, kunnen omgaan met onzekerheid. Ik

ook niet?’

vraag aan de mensen zelf hoe ze het werk het beste kunnen inrichten. Dat kunnen ze prima. En eerst doen, daarna schrijven we het wel op.

Verplaats je in de rol van een ander Jan Willem Weck Je hebt interesse nodig in de situatie die voorligt. Je verplaatsen in dat ene geval en niet vanuit de eigen organisatie redeneren maar vanuit het doel dat de burger nastreeft. Vergelijk een goede onderhandelaar. Die is in staat zich te verplaatsen in de rol van de ander. Zorg dat je in staat bent om de relativiteit van je eigen kader te onderkennen. Als dat regelgeving is, die zo toepassen dat je de redenering waaruit de regel voortkomt overeind blijft maar de negatieve effecten worden ondervangen. Als jurist ben ik ervan overtuigd dat er meer discretionaire ruimte is dan je zou denken. Je hebt meer vrijheid van handelen als je niet vanuit het systeem redeneert.


Zorg dat je complementair bent, ook in teams

Wees open

Hans vd Vlist Dat heb ik geleerd in besturen en in raden van

Er zijn zoveel mensen die in de

commissarissen, van scholen en van woningbouwcorporaties. Weet waar je

commentaarstand staan. Hoe

wel en niet goed in bent. Ik heb bijvoorbeeld geen internationale ervaring.

krijgen we dat menselijk kapitaal

Daar heb ik bewust voor gekozen: mijn vrouw en ik hebben zes kinderen.

in de ondersteuningsstand? We

De oudste is tweeëntwintig, de jongste twaalf. Zij is stewardess, deze week

hebben wetenschappers gevraagd:

in Bangkok. Je kunt niet allebei naar het buitenland. En dus heb ik twee

Denk met ons mee, ga mee die klei

directeuren in mijn team die uitstekend de internationale kant invullen.

in. Per stad een wetenschapper die

Elly van Kooten Wees open

reflecteert op een integrale aanpak. En je werkt als wetenschapper

Zoek oplossingen binnen de bestaande kaders

Krijg gevoel voor hoe het in het écht gaat

anders als je betrokken bent. Onze vraag is: ‘Denk mee hoe we wèl een paar stappen verder kunnen komen.’ En wees als overheid open: Het is publiek, dus doe alles publiek. Besef dat je als overheid deel bent van een geheel, en ga dus niet

Nils Blok Laatst was er een

tegenover het publiek staan. Verbind

probleem met verbeteren van

je op doelstellingen die hetzelfde

dienstverlening van bibliobussen.

blijken te zijn.

Dan helpt het natuurlijk als managers daarover om de tafel te gaan. Maar ga vooral eerst een paar dagen mee met die bibliobus. Wat zie je dan gebeuren? Wie is de klant, hoe kan het beter? Fons Dingelstad Veel klachten luiden: ‘We vallen buiten het systeem.’ Die uitzonderingen zijn ook

Waardering

realiteiten, daar moet je iets mee.

Floor de Sera De vraag is: “Hoe kan ik ervoor zorgen dat die ander zich

Maar regelsystemen aanpassen

echt bindt aan zo’n vraagstuk?’ Steeds opnieuw porren, vragen: ‘Hoe gaat

betekent precedentwerking, en dat

het nou?’ Ik word er soms doodmoe van! Waarom gaat het niet vanzelf?

willen we niet. Heel vaak hoeft het

Ben ik de enige die dit wil? Gelijkgestemden opzoeken helpt. Of een mailtje

ook niet. In de praktijk blijkt er in de

krijgen, bijvoorbeeld van mijn leidinggevende, waaruit waardering blijkt. Dan

individuele situatie al veel te kunnen

denk ik: ‘Zie je wel, ik had het toch goed gezien!’

als mensen vanuit een constructieve houding naar oplossingen willen zoeken. Ook zonder het systeem aan te passen. Door betere communicatie tussen overheid, scholen en burgers kunnen binnen de bestaande regelkaders veel problemen worden opgelost.

9


Creatief meedenken

10

Als je iets wilt veranderen moet je in gesprek. Hoe je dat doet is bepalend of het werkt.

Ik ben een praktisch mens, en doe gewoon wat ik denk dat het beste is. Ben begonnen als fabrieksarbeider en heb in de avonduren gestudeerd.Tegen de nieuwe minister zei ik:‘Dit is wat ik doe en dit is waar je op kunt rekenen. Maar ik ga niet naast je in de Kamer zitten. Dat vind ik tijdsverspilling, ik ga niet samen in de spits lopen.’ Veel zit in het bakje ‘Te Moeilijk’. Creëer een klimaat waarin mensen creatief kunnen meedenken, ook over iets waar ze een hekel aan hebben: bezuinigen. We vragen bestuurders – mensen die staan voor het belang van hun eigen winkel – over hun grenzen heen mee te denken over een gezamenlijk belang. De Raad voor de rechtspraak, de Nederlandse Orde van Advocaten etc. Ze kunnen daarbij een eigen geluid laten horen. En ze doen mee omdat ze begrijpen dat we anders, om de bezuiniging te halen, aan de tarieven gaan sleutelen. Dan zeg ik niet: ‘Ze hebben meegedaan, dus ze zijn het er mee eens’. Creatief meedenken betekent nog niet je bestuurlijk committeren. Be my guest als je nog wilt opkomen voor je eigen belang als het bij de Tweede Kamer ligt. Als je iets wilt veranderen moet je in gesprek. Hoe je dat doet is bepalend of het werkt. Het is een combinatie van doelen stellen, vertrouwen scheppen en gezag hebben. Dan reiken mensen oplossingen aan.’ Als je oplossingen voor anderen gaat bedenken gaan ze in de weerstand. Je kunt beter veel energie steken in het creëren van draagvlak. De meeste mensen willen altijd wel het goede doen, behalve criminelen. Ik ga in essentie uit van het goede in de mens. En ik ben in control door goed in de relatie te zitten. Ik vind het niet erg dat dingen niet goed gaan, dat gebeurt overal. Maar je bent niet in control als je geen zicht hebt op de dingen die niet goed gaan. Dus dat moet je weten, en niet voort laten woekeren. Dan neem ik mijn verantwoordelijkheid, en ik doe het gewoon op mijn manier. Hans van der Vlist, per 1 augustus SG bij OCW


Zie kansen Het is een keuze om iets te laten lopen of iets op te pakken. Bij mij komt het voort uit verantwoordelijkheidsgevoel. Maar ik moet wel een kans zien! Ik zeg ook wel eens ‘nee’. Als ik zeker weet dat ik iemand niet kan helpen, of als ik geen rol zie weggelegd voor de rijksoverheid. Een voorbeeld van kansen zien is de bevolkingsdaling in sommige gebieden: Groningen, Limburg, Zeeland. Dorpen die leeglopen, huizen die verkrotten. Komende krachtwijken op het platteland. Ganzedijk is een bekend voorbeeld. Ik ben me gaan verdiepen in het vraagstuk van de bevolkingskrimp. Hoe kunnen we daar als LNV mee omgaan? Ik zie kansen. Als ik dat niet gedaan had was het uiteindelijk wel opgepakt, natuurlijk. Maar vanuit reactie, onder druk van de buitenwereld, bijvoorbeeld van de media of de Kamer. Nu zegt de minister (destijds Verburg, LNV. -red.): ‘We gaan experimenteren. Hoe kunnen we iets moois doen met de ruimte die vrijkomt in een gebied met bevolkingsdaling?’ Vaak ben ik zelf geïnspireerd en dan praat ik met iemand... en dan gebeurt er toch niets! De vraag is: ‘Hoe kan ik ervoor zorgen dat die ander zich echt bindt aan zo’n vraagstuk?’ Steeds opnieuw porren, vragen: hoe gaat het nou? Ik word er soms doodmoe van! Waarom gaat het niet vanzelf? Ben ik de enige die dit wil? Gelijkgestemden opzoeken helpt. Of een mailtje krijgen, bijvoorbeeld van mijn leidinggevende, waaruit waardering blijkt. Dan denk ik: ‘Zie je wel, ik had het toch goed gezien!’ Een positieve, proactieve houding hoort bij mij, maar het is ook een keuze. Het is je eigen verantwoordelijkheid om iets van je leven te maken en eruit te halen wat erin zit. Grijp de kansen die je krijgt. Hou op met zeuren, doe je ogen open en kijk om je heen! Floor de Sera, beleidsmedewerker bij EL&I

11

Het is een keuze om iets te laten lopen of iets op te pakken.


Kijk naar wat wél kan Laat je leiden door je gezonde verstand. De mantra ‘Je gaat er over of je gaat er niet over’ werkt niet goed. En wordt ook misbruikt om niets te doen.

12

Je hoort vaak dat het allemaal komt door die regelgeving uit Den Haag. Het is niet waar. Neem bijvoorbeeld de privacyregels en de gegevensuitwisseling in de jeugdzorg. Als je niet mee wilt werken kun je makkelijk zeggen: ‘Het kan niet vanwege de privacy.’ Onze rol is dan uitleggen wat er kan. En we hebben in de afgelopen 3 jaar nog geen wijziging van een regeling hoeven voorstellen om het gemakkelijker te maken. Het gaat om luisteren. Wat is hier aan de hand? En het gaat om kennis overbrengen. Leg uit wat wél kan. En maak de oplossingen zo simpel mogelijk. Bijvoorbeeld het vouchersysteem voor leefbaarheidbudgetten, bedacht door de bewonersorganisaties. In gemeenten wordt gewerkt met regiegroepen, met bewoners, die beslissen over de toewijzing van die budgetten. En het werkt het beste als de gemeente mensen beschikbaar stelt om daarbij te helpen, zoals de participatiemakelaars in Amsterdam. Wil je meer mensen laten participeren dan moet je als overheid faciliteren. Een voordeel van deze ondersteunende aanpak is dat bewoners positiever gaan denken over de overheid. Er worden ook andere bewoners bereikt dan de gebruikelijke buurtburgemeesters. En mensen blijken bijvoorbeeld ook zuiniger dan gedacht wordt. Stap af van je vooroordelen! Zoals soms over burgers gepraat wordt... zo praat je toch ook niet over je buren? Het grootste deel van de mensen doet de dingen goed. Bedenk, hoe zou ik zelf behandeld willen worden? Burgers net zo! Elly van Kooten, directeur Wijken bij BZK

Wil je meer mensen laten participeren dan moet je als overheid faciliteren.


S A’ RD A TJ

BARTS PERSPE

CTIEF

HET

IS

EF TI C

PE

RS

PE

H OE J E H ET KT KIJ BE

M

R AA

HET

KT KIJ E B

13

MA

AR

H OE J E H ET

TIE

F

IS

MERELS P

ERSPECTIE

IB R

A

H IM

S

PER

SPE C

F

Kunstwerk: Arie Berkulin | Foto’s: Aad van Vliet


cultuurtraject, een teamdag of een

Serious gaming

conferentie.

game creëren we een uitdagende situatie op basis van specifieke leerdoelen. Deze stellen we in overleg

Maar wat is een

met de opdrachtgever vast.

serious game nu

Elke deelnemer krijgt een rol en een

precies? En wat

opdracht. Je wordt als medewerker

onderscheid een

bijvoorbeeld ineens wethouder, als

serious game van

politieagent verplaats je je in het

een gewone game?

perspectief van een advocaat, en

Bij een gewone game is het spelen van het spel en het winnen ervan

het doel. Serious gaming is

als directeur kruip je in de huid van de burger. We delen het spel op in rondes. In ronde 1 mogen deelnemers hun opdracht op hun

geen spelletje. Bij een serious game

eigen manier tackelen. Als de

en je dat? Je wilt je

is het spel een vehikel om te leren.

frustraties oplopen omdat het op de

medewerkers, je collega’s

K

Het primaire doel is ervaren en

oude manier niet werkt, zetten we

kennis laten maken met een nieuwe,

leren. De winst voor alle spelers is

de game stop en evalueren we wat

effectievere manier van werken,

bewustwording en een eerste stap op

er gebeurde. Wat werkte wel en wat

maar het kost je veel moeite om ze

weg naar een nieuwe aanpak.

niet? Vervolgens krijgen deelnemers

mee te krijgen. Ze zijn niet direct

14

Wat gebeurt er in een serious game? In de

aanwijzingen over een andere aanpak

overtuigd van de meerwaarde van de

Er zijn verschillende soorten serious

nieuwe aanpak en doen het liever op

games. Je hebt games die je volledig

hun eigen manier. Je weet ook dat

achter de computer speelt, games

mensen die al wel aan de slag zijn

die volledig face-to-face (in dezelfde

met de nieuwe werkwijze het gevoel

ruimte) plaatsvinden en alles wat

hebben dat ze het al veel eerder

daartussen zit. De serious games

hadden moeten doen. Hoe krijg je je

die wij inzetten zijn altijd face-to-face.

collega’s met minder inspanning en

Het is een soort rollenspel: je stapt

met meer overgave zo ver dat ze het

als speler tijdelijk in de schoenen van

nieuwe gedrag gaan vertonen?

een ander. Op deze manier ervaar je

het beter kunnen doen. In ronde 2

hoe bepaalde werkwijzen of keuzen

kunnen ze die toepassen. Ze gaan zo

in de praktijk uitpakken. Wat zijn de

aan de slag en experimenteren met

verschillende beelden van rollen en

de nieuwe manier van werken. In de

organisaties? Wat is ieders belang?

nabespreking focussen we op wat de

En vooral: hoe kom je er samen uit?

nieuwe manier van werken opleverde.

Onze overtuiging is dat een game

Op deze manier wordt door ervaring

staat of valt met een goede

geleerd, bewustzijn gecreëerd en

Wat dacht je van een serious game.

nabespreking. Hier worden de

weerstanden weggenomen. Het spel

Spelen zijn van alle tijden, maar serious

grootste leersprongen gemaakt. In de

is zo een eerste stap op weg naar

gaming is hot. Het leger gebruikt ze

groep worden de ervaringen benoemd

een nieuwe aanpak. Dit is de winst

al jaren om soldaten te trainen en

en gedeeld. Op deze manier kun je op

van de serious game.

bedrijven als Shell gebruiken ze

een constructieve en veilige manier

Kortom, met een serious game laat

om hun personeel klaar te stomen

de discussie aangaan over de nieuwe

je mensen ervaren dat het oude

voor rampen. Gewoon Doén! wordt

aanpak. Bij een game die volledig

gedrag niet optimaal is en wat het

steeds vaker gevraagd om games

online plaatsvindt, is het leren meer

inzetten van het gewenste nieuwe

te ontwikkelen en te begeleiden voor

impliciet omdat je de gezamenlijke

gedrag oplevert. En het is nog leuk

de Rijksdienst, bijvoorbeeld voor een

nabespreking mist.

ook!

Wat doet een serious game precies?

en geven ze elkaar tips over hoe ze

je laat mensen ervaren dat het oude gedrag niet optimaal is


Voorbeelden van onze serious games:

je stapt als speler tijdelijk in de schoenen van een ander. op deze manier ervaar je hoe bepaalde werkwijzen of keuzen in de praktijk uitpakken.

Outbre@k! - Wat te doen bij een wereldwijde pandemie: over samenwerken, aansturing en sociale media. Sophie- Zorg dat een chronisch ziek meisje geen last meer heeft van de overheid: over bureaucratie, het nemen van eigen verantwoordelijkheid en het perspectief van de burger. Holland House - Maak een succes van de inrichting van een pand: over het nieuwe werken en moderne technologie ten behoeve van samenwerking.

Waarom werken serious games zo goed?

Hoe ontwikkelt Gewoon Doén! een serious game? Tijdens het intake gesprek zoeken we met jou naar de leerdoelen van de game. We maken een opzet en sturen je een offerte: het ontwikkelen en faciliteren van een game kost circa

Een game maakt abstracte leerstof concreet.

rollen uit. We bieden ondersteuning om de game in een zinvolle

Ervaren zorgt voor een betere beklijving van

context te plaatsen, bijvoorbeeld in het programma

het nieuwe gedrag / de nieuwe kennis.

van een heidag of conferentie.

De nieuwe aanpak (denk bijvoorbeeld aan

We houden een proefsessie van de game om te testen

social media, het nieuwe werken of een cultuuromslag) probeer je uit in een veilige omgeving, fouten maken is niet erg. Het bevordert de samenwerking en vergroot wederzijds begrip doordat je je inleeft in een ander perspectief. Je ervaart de voordelen van nieuw gedrag zelf in plaats van dat je het van iemand moet aannemen.

€ 5000. Samen met een aantal van je collega’s schrijven we de

of de mechanismes goed zijn verwerkt en

de leerdoelen duidelijk worden. We faciliteren het spelen van de game en de nabespreking. Per game zijn er 13-20 rollen. We kunnen meerdere groepen tegelijk begeleiden (180 deelnemers is geen probleem) of gedurende een aantal maanden de game aanbieden aan de gehele organisatie, van management tot medewerkerteams.

15


Anders dan anders

16

Een ronde tafelgesprek confronteert je met de achterkant van je eigen ogen.

Wat ik doe is, gevraagd en ongevraagd, de klant aan tafel krijgen en een gezicht geven. Letterlijk. Bijvoorbeeld door ronde tafelgesprekken te organiseren. In een direct contact ontdek je hoe iemand echt doet.Vaak is de reactie van onze managers: ‘Hij doet heel anders dan we gedacht hadden!’ We blijken allerlei aannames te doen over mensen. Hoe ze zich zullen gedragen, hoe ze zullen reageren. Een ronde tafelgesprek confronteert je met de achterkant van je eigen ogen. Spreek de mensen waarom het gaat. Vraag hen: ‘Hoe vult u uw belastingaangifte nou in? Waar loopt u dan tegenaan?’ In een organisatie gaat het vaak over de binnenkant, en de buitenkant raakt weg. Elkaar steeds de vraag stellen: ‘Voor wie doen we het ook alweer?’ De belastingplichtige als referentie. De vraag stellen:‘Wat werkt bij jou om je aan jouw verplichtingen te laten voldoen?’ Erachter komen wat nou maakt dat iemand doet wat ie doet. Ik hou van anders-dan-anders interventies. Breng mensen naar de plek waar het gebeurt. Als je een probleem wilt oplossen kun je natuurlijk een hele dag in een vergaderzaal gaan zitten. Maar dat blijven vaak abstracties. Je kunt ook eerst kennismaken met de dagelijkse praktijk en het probleem daarna pas gaan bespreken. Eerst gevoel krijgen voor hoe het in het echt gaat. Laatst was er een probleem met verbeteren van dienstverlening van bibliobussen. Dan helpt het natuurlijk als managers daarover om de tafel te gaan. Maar ga vooral eerst een paar dagen mee met die bibliobus. Wat zie je dan gebeuren? Wie is mijn klant, hoe kan het beter? Nils Blok, organisatieadviseur bij de Belastingdienst


Relativeren en blijven communiceren Er is altijd spanning tussen ideaal en werkelijkheid. Tussen droom en daad. Het is meebewegen met de maatschappij. Wat daarbij helpt is relativering. Je bewust worden van je bril. Want er is geen objectieve werkelijkheid in een politieke omgeving. Iedereen kijkt door zijn eigen bril. In die spanning hoef je als ambtenaar heus geen tuimelaar of windvaan te worden. De vraag is: ‘Ben je in staat om het politieke beleid van de bewindspersonen in te vullen vanuit wat zich afspeelt in de samenleving en te vertalen naar de samenleving?’ Veel klachten luiden: ‘We vallen buiten het systeem’. Die uitzonderingen zijn ook realiteiten, daar moet je iets mee. Maar regelsystemen aanpassen betekent precedentwerking, en dat willen we niet. Heel vaak hoeft het ook niet. In de praktijk blijkt er in de individuele situatie al veel te kunnen als mensen vanuit een constructieve houding naar oplossingen willen zoeken. Ook zonder het systeem aan te passen. Het vervoer van leerlingen naar en van school is zo’n systeem waarbij veel fout kan gaan. De verantwoordelijkheid daarvoor is bij de gemeenten gelegd. Aanvankelijk ging dat goed zonder al te veel klachten. Enkele jaren geleden zijn gemeenten verplicht om het vervoer Europees aan te besteden en vanaf dat moment is er veel mis gegaan. Bij het aanbesteden van het leerlingenvervoer gold aanvankelijk namelijk maar een criterium: geld. Aan de kwaliteit van het vervoer werden nauwelijks eisen gesteld. Dat zorgde voor een enorme toename van klachten. Inmiddels is het zover dat er ook kwaliteitseisen zijn geformuleerd en bij aanbestedingen worden toegepast. Met handboeken en veel regionale bijeenkomsten zorgen we er nu voor dat we met z’n allen beter opletten en de kwaliteit die we willen benoemen. Wij stimuleren nu ook speciale scholen om contact te leggen met de vervoerders. Scholen kennen hun kinderen goed en kunnen de vervoerders uitleggen hoe zij het beste met de kinderen kunnen omgaan. Het systeem hoeft daarvoor niet te worden veranderd. Door betere communicatie tussen overheid, scholen en burgers kunnen binnen de bestaande regelkaders veel problemen worden opgelost. Inderdaad, ik ben een optimistisch mens! Fons Dingelstad, directeur bij OCW

17

Er is geen objectieve werkelijkheid in een politieke omgeving. Iedereen kijkt door zijn eigen bril.


Wanneer lukt het? II Trek je dingen aan Floor de Sera

slag. Je gaat het avontuur aan. Zie het als een avontuur, dat maakt het leuk

Doe de moederproef

en niet zo zwaar. Ga het maar uitzoeken, kijk maar!

Alex Brenninkmeijer We kennen

Gewoon doen is precies waar het om gaat. Het gaat erom dat je je dingen

18

aantrekt. Je ziet een ontwikkeling, het raakt je en je gaat er dús mee aan de

naar voorbeeld van de Rotterdamse

Vertrouw op het goede Elly van Kooten Er is zoveel kapitaal. Maar mensen zijn onbeholpen, dus bestuurders ook.

Breng het terug naar de menselijke maat

We vragen ons over burgers af:

Alex Brenninkmeijer Het openbaar

‘Hoe krijgen we ze in actie?’ Maar

bestuur is zo complex geworden.

ze zijn al in actie! Hoe kan het dat

We kunnen eruit komen door

we zo’n negatief beeld hebben van

partijen bij elkaar te halen, met

onszelf? Er is maar een klein deel dat

respect met elkaar om te gaan en

niet deugt. De rest deugt! Hoeveel

geen machtsspelletjes te spelen.

vrijwilligers zijn er wel niet? Wat werkt

Het gaat erom dat we het bestuur

is een open houding in combinatie

terugbrengen naar het menselijk

met een doel. Wat wil je bereiken?

niveau, de menselijke maat – het

En vertrouw erop dat heel veel

menselijk maken. Bel op, handel

mensen het goede doen. Verplaats

respectvol, handel behoorlijk. Laatst

je in de jongere, in de werkzoekende

werd een journalist heel boos op mij:

etc. Soms is alleen maar luisteren al

‘U maakt het belachelijk eenvoudig!’

genoeg, soms moet je handelen. En

‘Maar het is eenvoudig,’

er gebeurt al zoveel zonder dat de

antwoordde ik. Wat inderdaad niet

overheid zich ermee bemoeit.

wil zeggen dat het makkelijk is.

ombudsman de ‘moederproef’: hoe zou je willen dat je moeder behandeld zou worden?


Schakel hulp van buiten in

Gebruik een mix:

Youp van Zorge Bijvoorbeeld

1. De klant aan tafel. Maak van een abstracte casus weer een persoon, ga

iemand van een andere afdeling of iemand van buiten de overheid. Of denk aan de Kafka brigade (een

Nils Blok naar waar het gebeurt, geef de klant letterlijk een stem en gezicht en praat ‘met’ in plaats van ‘over’ de betrokken mensen. 2. Whole system in a room. Breng alle betrokken partijen bij elkaar. Zo komt

club die uitrukt wanneer burgers en

voor iedereen het hele systeem in beeld, en niet alleen het eigen deeltje.

ambtenaren zijn vastgelopen in het

En zo ziet iedereen ook wat maakt dat ‘het gaat zoals het gaat’.

woud van wet- en regelgeving).

3. Persoonlijk eigenaarschap. Het vergroten van initiatieven en

Het is een methode om

eigenaarschap bij medewerkers – om te durven én mogen doen wat

overbodige bureaucratie op te

nodig is om de klanten te helpen. En daarbij slimme wegen bewandelen

sporen en aan te pakken. Niet de

om het voor elkaar te krijgen.

overheidsorganisatie zelf, maar het probleem vanuit het perspectief van de direct betrokken burgers en ondernemers staat centraal. Elke

Gebruik mediation

(semi-)publieke organisatie die te

Alex Brenninkmeijer Bij mediation is er geen hiërarchie, er zijn geen

maken heeft met medewerkers,

machtsspelletjes, er is geen prestige en geen gezichtsverlies. Het geheim is

burgers of ondernemers die

dat het persoonlijk is. Je gaat met elkaar om tafel. Het is ook behoorlijk. Je

tegen problemen door onnodige

gaat respectvol met elkaar om. En het gaat uit van participatie. Je doet

bureaucratie aanlopen, kan de

allemaal mee. In dat proces ontstaat interactie en dynamiek tussen mensen:

Kafkabrigade inschakelen.

wij staan voor een dilemma en als we nou maar rekening met elkaar houden komen we hier wel uit.

Beleid ligt voor het grijpen Nils Blok Door echt mee te maken hoe iets werkt kom je op ideeën. Een voorbeeld. Vivian Wijsman van het projectteam van Gewoon Doén! heeft met Aad van Vliet een filmpje gemaakt over Jan Meijer - een inspecteur bij VROM die zich ergert aan zwerfvuil en daar iets aan wil doen. Hij heeft een groep Hagenaars georganiseerd waarmee hij nu al tien jaar elke maand zwerfafval opruimt. Hij vindt dat fijn: ze zijn op zaterdagochtend lekker buiten, het wordt merkbaar schoner en het is nog gezellig ook. En het brengt hem op ideeën. Hij pakt het zwerfvuil letterlijk aan. Voor hem ligt het beleid

Url: http://vimeo.com/10691150

op straat, zo voor het grijpen!

Besef: je gaat je naar je rol gedragen Nils Blok Door dat besef krijg ik meer compassie. Want voor de meeste mensen geldt: iemand doet z’n best en het is logisch wat ie doet. Als ik zou switchen van rol of functie ga ik doen wat die ander doet en andersom. Een angstige èn bevrijdende gedachte. Het lijkt wel of je je automatisch gaat gedragen zoals het systeem van je vraagt. Of jij denkt dat het systeem van je verwacht. Dat maakt het logisch dat het gaat zoals het gaat.

19


Doe waar je goed in bent Als je studeert leer je vragen stellen. Ik hoop dat ik dat doe. Want ik heb wel de neiging om zelf antwoorden te geven. Ik heb steeds gedaan wat ik leuk vond, en dat komt altijd goed. Ik werk bij EL&I. Nu als themacoördinator e-overheid voor bedrijven (dec. 2009, -red.). Hier schiet het bedrijfsleven echt iets mee op. Ik wil zien voor wie ik het doe en ik wil dat het toegevoegde waarde heeft. Mijn keuze voor de overheid was destijds niet bewust. Min of meer omdat het in Den Haag was. Het voelt als ‘ik doe dit gewoon even’ - nu al wel zes jaar. Ooit wil ik terug naar het bedrijfsleven. Op de vraag ‘wat wil je worden als je groot bent’ is daar Toon Hermans: ‘Wat wil je worden’, vroeg de juf, ‘t was in de derde klas, ik keek haar aan en wist het niet, ‘k dacht dat ik al iets was.

20

Het komt met mij niet goed als ik compromissen sluit, als ik niet genoeg bij mezelf blijf. Dan vind ik het niet meer leuk om naar mijn werk te gaan. Als ik maar doe waar ik goed in ben dan komt het ook goed. Dus de vraag is steeds: ‘Vind ik het leuk genoeg?’ Ik werkte mee aan de horeca-casus, een duo-adoptie van de ministeries van BZK en EZ (‘Hoe kunnen we de dienstverlening aan horecaondernemers verbeteren?’ -red.). De casus gaf me de kans, en de legitimatie, om met ondernemers te praten. Die horecamensen staan met hun voeten op de grond, in het bier. Dat zijn de mensen die het doen in Nederland. Daar heb ik bewondering voor – met m’n vaste aanstelling, m’n vaste salaris en nul risico: lekker makkelijk! Hun verhalen, waar ze last van hebben, dat gaat ergens over!

Het komt met mij niet goed als ik compromissen sluit, als ik niet genoeg bij mezelf blijf.

Door de casus in een duo op te pakken heb ik geleerd dat ik kan kiezen om een ander proberen te veranderen of die juist te accepteren. Als je allebei doet waar je goed in bent dan heb je een enorme meerwaarde. Je kunt maar beter gebruik maken van mensen die kunnen wat jij niet zo goed kunt. Dat vergt wel eerlijkheid naar jezelf – durf in de spiegel te kijken, met je ogen open! Daisy Geurts, themacoordinator bij EL&I


Vertrouw het systeem en de burger Casusadoptie is voor mij het lef hebben om uit het systeem te stappen.Veel mensen zijn door een samenloop van omstandigheden geconfronteerd met de kracht van het systeem. En vaak erdoor gefrustreerd geraakt. Hoe kunnen zij opnieuw de kracht krijgen om toch uit de kast te komen? Want mensen die uit het systeem durven te stappen en zo problemen oplossen, zorgen met elkaar voor een multiplyer-effect. Als je die houding van ruimte nemen hebt zal je in geval van gelijksoortige gevallen in het begin best bij de rechter worden getoetst. Maar als je bereid bent dat te doen zal het ook een sanerende werking hebben. Na een bepaalde periode krijg je minder dossiers en is er minder belasting. Als overheid ben je bang dat er een vloedgolf aan gevallen op je afkomt. Je hoort het al: ‘Als we dat gaan doen dan is het einde zoek’. Maar het zijn allemaal wantrouwenkosten. Ben je bereid in dat grijze gebied te stappen? Niet meer wantrouwen, en dat vraagt zelfvertrouwen. Maar als het hele systeem om je heen – bazen, cultuur, minister, politiek – zegt: ‘Blijf binnen de kalklijnen van de kaders’, dan word je niet erg gevoed om zelf initiatief te nemen. Nieuwsgierigheid en zelfvertrouwen, daar gaat het om. En de bereidheid om stelling te nemen, ervoor te gaan staan – evengoed tegenover het systeem als tegenover de burger. Casusadoptie is geen oplossingsmethode die voor alle betrokken partijen de meest mooie oplossing oplevert.Wel kan het de burger het gevoel geven: ‘Ik heb mijn verhaal kunnen doen, er wordt naar mij geluisterd, er wordt over doorgedacht.’ De burger maakt dat mee en ziet dat ambtenaren mensen zijn van vlees en bloed. Dat is niet volledig geruststellend maar wel beter dan een automatisch verzonden mail.Vertrouwen over en weer zal uiteindelijk de belasting op het systeem verminderen. Jan Willem Weck ABD Top Consultant

21

Nieuwsgierigheid en zelfvertrouwen, daar gaat het om. En de bereidheid om stelling te nemen.


Gewoon Doén? Voor een optimaal functionerende rijksoverheid is het noodzakelijk om open te staan voor signalen uit de samenleving. Maar hoe ga je naar buiten en wanneer? Gewoon Doén! biedt ondersteuning aan ambtenaren en organisaties die zich willen verdiepen in wat zich op hun beleidsterrein in de samenleving afspeelt. Verken samen met ons inspirerende manieren om de verbinding tussen binnen en buiten de rijksoverheid te leggen. Gewoon Doén! gaat graag met je op pad!

Wil je beter weten wat er in de praktijk speelt?

22

Adopteer samen met je DG of directeur een concreet probleem of initiatief van een burger. Door je hierbij te verplaatsen in de situatie van deze burger, krijg je beter zicht op hoe het er in de praktijk aan toe gaat en welke rol de overheid hierbij speelt. Of kom in nauw contact met de praktijk door stage te lopen. Zo kun je checken of beleid echt werkt in de praktijk of dat het onbedoelde bijeffecten heeft. Gewoon Doén! denkt met je mee vanuit het burgerperspectief en begeleidt het proces. Zo is de directie Beroepsonderwijs & Volwasseneneducatie onder onze begeleiding in gesprek gegaan met dove en slechthorende leerlingen. Om te ervaren wat deze leerlingen dagelijks meemaken, kregen de aanwezigen tijdens het begin van een van de bijeenkomsten oordopjes in en werd er tegelijk een hoge pieptoon op de speaker gezet. Op deze manier heeft het ministerie van OCW input gekregen om beleid beter af te stemmen op de (on)mogelijkheden van deze doelgroep.

Wil je een teamdag die nuttig en leuk is? Je kunt teamdag, directie-uitje of Kick Off voor een project eens anders invullen. Bijvoorbeeld door gezamenlijk naar buiten te gaan en nog meer gevoel te krijgen bij de dagelijkse praktijk van je beleidsdossier. Het uitgangspunt is een vraagstuk op jouw beleidsterrein. Vervolgens gaan alle teamleden in tweetallen op pad, in gesprek met de partijen in het krachtenveld rondom dit centrale vraagstuk. Zo kun je terecht komen bij een school, een boer, een verzorgingstehuis of een ondernemer. Uiteindelijk kom je als team weer bij elkaar om de perspectieven van de verschillende partijen samen te brengen. Het geeft een goed beeld van wat er leeft in de praktijk en hoe de verschillende partijen naar het vraagstuk kijken. Gewoon Doén! begeleidt de dag en ook het vervolgtraject om deze frisse blik te behouden. Najaar 2010 gingen experts van verschillende ministeries aan de slag in de Utrechtse krachtwijk Kanaleneiland. Ze bogen zich over de vraag wat je als overheid zou moeten doen om mensen met een psychiatrisch verleden zich thuis te laten voelen in de wijk. De experts spraken met ervaringsdeskundigen en maakten kennis met verschillende hulpverleners en hun werkterrein. Zo konden de experts ervaren waar het in de praktijk wringt en waar uitdagingen voor de overheid liggen.

Wil je maatwerk? De werkvormen die wij inzetten zijn allemaal ontstaan door te bedenken, uitproberen en gewoon te doen. Wij luisteren goed naar je vraag en proberen zoveel mogelijk op maat vorm te geven. Bovenstaande activiteiten zijn dus maar een greep uit wat allemaal mogelijk is!


Vivian Wijsman

Nynke Jagersma

Wil je leren in de praktijk

Ellen Molenaar

Wil je actief de discussie over een vraagstuk of werkwijze starten? Denk dan eens aan een serious game. Je bent welkom op onze simulatielunch en op verzoek organiseren we een game speciaal voor jouw team. De serious games die wij inzetten zijn altijd face-to-face: je stapt als speler tijdelijk in de schoenen van een ander. Op deze manier ervaar je hoe bepaalde werkwijzen of keuzen in de praktijk uitpakken. Wat zijn de verschillende beelden van rollen en organisaties? Wat is ieders belang? En vooral: hoe kom je er samen uit? Voor de ondernemingsraden van de Raad voor de Kinderbescherming heeft Gewoon Doén! de serious game Holland House ontwikkeld. Doel van deze game: beter en sneller samenwerken met elkaar en de bestuurders. Hoe kun je daar de nieuwe media en nieuwe ICT-instrumenten voor inzetten? De leden van de ondernemingsraden ervaarden wat wel en niet werkt en gingen gezamenlijk met de inzichten uit de game aan de slag. Wij verzorgden ook de dagbegeleiding en aansluitende brainstorms om abstracte ideeën om te zetten in een concrete werkwijze.

Vind je dat de deelnemers aan jouw opleidingsprogramma de verbinding met de maatschappij mogen leggen? Ben je op zoek naar een activerend onderdeel? Kan de managementopleiding van jouw ministerie de focus op externe gerichtheid gebruiken? Gewoon Doén! verzorgt deze leerlijnen met veel plezier. We bieden prikkelende en interactieve opleidingsonderdelen die gericht zijn op het vergroten van de externe gerichtheid van rijksambtenaren. Deelnemers kunnen bijvoorbeeld aan de slag gaan met een vraagstuk vanuit de praktijk, stage lopen bij maatschappelijke initiatieven of de wijk in gaan. Wij organiseren het programma, begeleiden de deelnemers en houden ze een spiegel voor.

Jacqueline Hendrikx

Voor verschillende opleidingsprogramma’s binnen de rijksoverheid verzorgt Gewoon Doén! de ‘praktijklijn’. We zijn nu onder meer actief in het Expertprogramma (leertraject voor veelbelovende experts binnen de rijksoverheid), het Essentieprogramma (kennismaking voor startende ambtenaren) en verschillende managementprogramma’s.

23

Truus Mos

We denken en werken graag met je mee! Neem voor meer informatie of een afspraak contact op met Truus Mos: truus.mos@minbzk.nl, (070) 7000 576. Wil je meer lezen over mogelijkheden of de ervaringen van anderen? Of wil je de interviews uit het magazine uitgebreider lezen? Kijk op: www.casusadoptie.nl


En nu jij!

Wat ga jij doen? ‘Heel inspirerend!’ Dodelijker compliment kun je meestal niet krijgen. Want vaak betekent het: Mooi verhaal, je hebt me vermaakt, leuke afleiding, ik kan weer even verder. Maar waarmee? Vaak met hetzelfde doen wat je al deed. Doen hoe het hoort. Doen wat er van je verwacht wordt. De verhalen van de mensen in dit magazine zijn dus niet bedoeld als inspiratie. Ze zijn bedoeld om je wakker te maken. Om je op te laten staan. Om te gaan doen wat jij nu kunt doen. Want doen is wat telt. Bevlogenheid, betrokkenheid, allemaal mooi hoor. Maar de bottom line is: wat doe je?

24

De mensen in dit magazine zijn ambtenaren als jij. Ze zitten op allerlei plekken, van hoog tot laag. Wat hen bindt is dat ze stuk voor stuk zeggen: het kan anders en ik wil het anders. En dat doen ze. Allemaal op hun eigen manier. En binnen hun eigen bereik. In hun dagelijks werk, binnen hun eigen macht. Wat opvalt is dat deze mensen het weinig hebben over anderen. Ze zijn bezig met wat ze zelf kunnen doen. Niet ‘zij’, ook geen ‘wij’, maar ‘ik’. Daarna komt de ‘wij’. Het begint bij mezelf: ‘Wat kan ik doen?’ Die vraag keert steeds terug. En pas dan: ‘Zou jij dit willen doen?’ en ‘Zullen we dat doen?’ Met zelf doen loop je risico’s. Want je wordt zichtbaar. Mensen kunnen er iets van vinden. Daar is moed voor nodig. De mensen in dit magazine tonen moed. Maar lijken ook niet anders te kunnen, of te willen. En de beloning is groot. Niet materieel. Niet meer geld, status of macht. Wel voldoening. Wat wil je als ambtenaar nog meer dan dat een burger zegt: ‘Ik ben gehoord, ik ben begrepen.’ Wat wil je nog meer dan dat burgers zich geholpen voelen. Dat ze zich vertrouwd voelen. Dat ze zich betrokken voelen en mee willen doen. Dat jij als ambtenaar mogelijk maakt dat burgers zich inzetten en meewerken. ‘Nieuwsgierigheid en zelfvertrouwen, daar gaat het om’, zegt een van de mensen in dit magazine. Daarbij hoort ook openheid en belangstelling. En je kunnen verplaatsen in een ander, zonder bang te zijn dat je jezelf daarin zult verliezen. Allemaal kwaliteiten die je niet in een opleiding leert. Doen leer je door te doen. Het is niet anders. Daar is geen school voor. Ja, het leven zelf. En dat is het aardige van Gewoon Doén!. Het geeft je een kans om dingen te doen die je misschien niet elke dag doet, of niet gewend bent om te doen. Een kans om het eens anders te doen. Door gewoon te doén.

En de kans te lopen dat jij de volgende keer in dit magazine staat.


GEWOONDOEN! magazine