Issuu on Google+

Briefverslag Quickscan Archeologie Plangebied Bellertstraat 26 te Beemte Broekland, gemeente Apeldoorn

Concept Opdrachtgever Mts G. en JJ. Pannekoek Bellertstraat 26 7341 PG Apeldoorn t. 06 19461440

Projectnummer 20130538 Kenmerk EKU/DIR/HAMA/20130538

Eindredactie/kwaliteitscontrole Drs. E.E.A. van der Kuijl

Š Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem

Paraaf

Datum 01-10-2013

1 van 21


Project : Quickscan Archeologie Bellertstraat 26 te Beemte Broekland Kenmerk : EKU/DIR/HAMA/20130538

Colofon Opdrachtgever

Mts. G. en JJ. Pannekoek

Project

Quickscan Archeologie Bellertstraat 26 te Beemte Broekland, gemeente Apeldoorn

Projectnummer

20130536

Titel

Briefverslag Quickscan Archeologie Plangebied Bellertstraat 26 te Beemte Broekland, gemeente Apeldoorn

Datum en versie

01-10-2013, versie 1.0

Auteurs

Drs. E.E.A. van der Kuijl en ing. J. Rohling

Kwaliteitscontrole

Drs. E.E.A. van der Kuijl

Afbeelding voorzijde:

Satellietfoto van het plangebied. Bron: Google maps.

Š Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem

2 van 22


Project : Quickscan Archeologie Bellertstraat 26 te Beemte Broekland Kenmerk : EKU/DIR/HAMA/20130538

Inhoud

Administratieve gegevens .................................................................................................... 4 1.

2

3

Inleiding ............................................................................................................................. 5 1.1

Inleiding en onderzoekskader .................................................................................. 5

1.2

Bekende archeologische gegevens ......................................................................... 7

Booronderzoek .................................................................................................................. 8 2.1

Methode ................................................................................................................... 8

2.2

Resultaten ................................................................................................................ 8

Conclusie en aanbeveling ................................................................................................. 9 3.1

Conclusie.................................................................................................................. 9

3.2

Selectie advies ......................................................................................................... 9

3.3

Voorbehoud .............................................................................................................. 9

Gebruikte literatuur ................................................................................................................. 10 BIJLAGEN .............................................................................................................................. 11

Š Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem

3 van 22


Project : Quickscan Archeologie Bellertstraat 26 te Beemte Broekland Kenmerk : EKU/DIR/HAMA/20130538

Administratieve gegevens Tabel 1: Gegevens projectgebied Provincie

Gelderland

Plaats

Beemte Broekland

Gemeente

Apeldoorn

Toponiem

Bellertstraat 26

Kaartblad

27D

Onderzoeksmelding

58568

Huidig grondgebruik

Kuilvoerplaten (beton met groenstroken)

Toekomstig grondgebruik

Ligboxenstal

Plangebied

1.014 m2

Onderzoeksgebied

655 m2

Bodemtype

pZn23 Gooreerdgronden, leemarm en zwak lemig fijn zand

Geomorfologie

3L3

Periode

Paleolithicum t/m Nieuwe Tijd

Dekzandwelvingen in sneeuwsmeltwaterafzettingen

De centrumcoĂśrdinaat van het plangebied is: x: 196.101 De gemiddelde hoogte van het terrein bedraagt 7,35 m + NAP (bron: www.ahn.nl).

Š Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem

y:

475.813

4 van 22


Project : Quickscan Archeologie Bellertstraat 26 te Beemte Broekland Kenmerk : EKU/DIR/HAMA/20130538

1.

Inleiding

1.1

Inleiding en onderzoekskader In het kader van een de geplande uitbreiding van een ligboxenstal op het bestaande erf van Maatschap G. en J.J. Pannekoek aan de Bellertstraat 26 te Beemte Broekland, gemeente Apeldoorn, is in het kader van de omgevingsvergunning door Hamaland Advies archeologisch onderzoek uitgevoerd. Het nieuw bebouwde oppervlak na uitvoering bedraagt volgens de aanvraag (omgevingsvergunning bouwen) 1.014 m2. Voor het plangebied is op 24 april 2013 door mw. J. Zuyderwijk van gemeente Apeldoorn een archeologisch advies uitgebracht voor het plangebied, waarin aan de initiatiefnemers gevraagd wordt om een archeologisch bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek (referentienummer W 13 / 0 0 6 0 3 2 ) wa a r i n a a n g e t o o n d w o r d t d a t m e t d e n i e u w b o u w g e e n a r c h e o l o g i s c h e wa a r d e n v e r s t o o r d w o r d e n . I n h e t a d v i e s i s t e v e n s h e t v o l g e n d e a a n g e g e v e n : ” H e t is m og el i jk d a t d e bo de m a l t e v e r v e rs to o rd is d o o r g r a a f we r k za a m h e d e n i n h e t v e r le d en . Ee n archeologisch onderzoek is niet noodzakelijk als de aanvrager afdoende aannemelijk kan maken dat de grond ter plaatse van de geplande graafwerk zaamheden al verstoord/geroerd is tot op een diepte waar geen archeologie meer is te verwachten”. Door de initiatiefnemer is voorafgaand aan het uitgevoerde archeologisch onderzoek aangegeven dat ter plaatse van de uitbreiding twee kuilvoerplaten aanwezig zijn met daarlangs smalle groenstroken die uitgegraven zijn tot minimaal 70 cm-mv. Op grond hiervan zou sprake zijn van een verstoorde bodem. Op basis van dit feit is 0p 11 september telefonisch contact gezocht met de gemeentelijk archeoloog van Apeldoorn. Op basis van het telefonisch overleg en e-mailcorrespondentie met de gemeentelijk archeoloog, d.d. 12 september 2013, is bepaald dat in eerste instantie controleboringen volstaan voor het bepalen van de intactheid van de bodemopbouw in het plangebied. De onderzoeksresultaten mogen als quickscan worden gerapporteerd in de vorm van een briefverslag. Indien uit de onderzoeksresultaten toch blijkt dat sprake is van een intacte bodemopbouw, dan dient het onderzoek alsnog opgeschaald te worden naar een KNA conform bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende of karterende boringen. Archeologische verwachting Op de archeologische beleidskaart van gemeente Apeldoorn die is vastgesteld in 2006 valt het plangebied binnen een zone met een hoge archeologische verwachtingswaarde. Dit betekent dat bij bodemingrepen groter dan 50 m2 en dieper dan 35 cm (buitengebied) archeologisch onderzoek verplicht is. Dit is geregeld c)f via een dubbelbestemming 'waarde archeologie hoog' in het bestemmingsplan Of via de monumentenverordening 2012.

Afbeelding 1; gemeentelijke archeologische beleidskaart van het plangebied (oranje: een hoge, groen: een lage archeologische verwachtingswaarde, bron:http://rivviewer.apeldoorn.n1).

© Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem

5 van 22


Project : Quickscan Archeologie Bellertstraat 26 te Beemte Broekland Kenmerk : EKU/DIR/HAMA/20130538

De resultaten en aanbevelingen uit dit rapport dienen te worden getoetst en onderschreven door het bevoegd gezag, de gemeentelijk archeoloog van Apeldoorn.

Afbeelding 2: Ligging van het onderzoeksgebied bij de rode A (Bron: googlemaps).

Š Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem

6 van 22


Project : Quickscan Archeologie Bellertstraat 26 te Beemte Broekland Kenmerk : EKU/DIR/HAMA/20130538

1.2

Bekende archeologische gegevens Binnen een straal van 500 meter rondom het plangebied bevinden zich geen monumenten, waarnemingen of vondstmeldingen volgens Archis (II). Wel zijn in de omgeving al eerder verkennende archeologische onderzoeken uitgevoerd. Op 100 meter ten westen van het plangebied bevindt zich onderzoeksnummer 45.903. Het betreft een booronderzoek van Grontmij in het kader van het project Natuurvriendelijke oever De Grift uit 2012. In het totaal zijn 15 boringen gezet (Fijma, 2013). Vanwege het ontbreken van archeologisch indicatoren wordt geen vervolgonderzoek aanbevolen. Op 376 meter ten noordwesten van het plangebied bevindt zich onderzoeksnummer 37.582. Het betreft een verkennend en karterend booronderzoek van Grontmij voor de Wenumsepoel te Wenum Wiesel (Fijma, 2011). In het plangebied is een zandkopje aangetroffen met een intact podzolprofiel. Het zandkopje kan door een planaanpassing behouden blijven. Voor het overige deel van het plangebied wordt geen vervolgonderzoek aanbevolen vanwege het ontbreken van een intacte bodemopbouw en het ontbreken van archeologische indicatoren.

Afbeelding 3: Uitsnede uit Archis met het plangebied binnen het rode kader

Š Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem

7 van 22


Project : Quickscan Archeologie Bellertstraat 26 te Beemte Broekland Kenmerk : EKU/DIR/HAMA/20130538

2

Booronderzoek

2.1

Methode Naar aanleiding van het overleg met mw. Parlevliet zijn op 17 september 2013 in totaal 4 controleboringen gezet met een edelmanboor met een diameter van 7 cm om de intactheid van de bodemopbouw te controleren. De boringen zijn verspringend gezet in de groenstroken ten weerszijden van de betonnen kuilvoerplaat in het centrale deel van het plangebied (zie bijlage 4). De boringen zijn doorgezet tot minimaal 25 cm in de top van het dekzand. De exacte locaties zijn ingemeten met meetlinten en een meetwiel (x- en y-waarden). Van alle boringen is de maaiveldhoogte afgeleid van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN2). Het opgeboorde sediment is in het veld bodemkundig beschreven conform de NEN 5104 en de bodemclassificatie volgens De Bakker en Schelling (1989). De archeologisch relevante bodemlagen zijn gezeefd over een metalen zeef met een maaswijdte van 4 mm om eventuele archeologische indicatoren op te kunnen sporen.

2.2

Resultaten Geologie en bodem Voor de ligging van de boorpunten wordt verwezen naar Bijlage 4. De resultaten van de boringen (de boorbeschrijvingen) zijn opgenomen in Bijlage 5. Uit de resultaten van de controleboringen blijkt dat de bodem tot in de top van de C-horizont verstoord is. In boring 1, 2, 3 en 4 is sprake van een subrecent opgebrachte bovenlaag van bruin humeus fijn iets siltig zand die rijk is aan ‘modern’ baksteenpuin, betonpuin en landbouwplastic. De laag is 70 to 80 cm dik. Hieronder bevindt zich in boring 1 en 2 een subrecent geroerde A/C horizont van geelbruin fijn siltig zand met fijne kiezels, die scherp overgaat in de afgegraven top van het gele dekzand. Hoeveel van de top vergraven is kon niet worden achterhaald uit de boringen, maar vermoedelijk is minimaal 10 tot 20 cm afgegraven ten behoeve van de aanleg van de kuilvoerplaten. In boring 3 is sprake van een meer geleidelijke overgang. Onder de subrecente bovenlaag is hier een deel van het oorspronkelijke plaggendek aangetroffen. Het resterende plaggendek heeft een dikte van 40 cm. Ook deze laag bevat veel subrecente puindeeltjes en gaat scherp over in het onderliggende dekzand. In boring 4 is sprake van een 60 cm dikke subrecent gevormde bovenlaag die scherp overgaat in het (afgetopte) dekzand. Archeologie, Archeologische indicatoren Nadat de boringen en de afzonderlijke bodemlagen beschreven waren, zijn de afzonderlijke bodemlagen gezeefd en gecontroleerd op vondstmateriaal. Hierbij zijn behalve subrecent beton- en baksteenpuin geen archeologische indicatoren aangetroffen.

© Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem

8 van 22


Project : Quickscan Archeologie Bellertstraat 26 te Beemte Broekland Kenmerk : EKU/DIR/HAMA/20130538

3

Conclusie en aanbeveling

3.1

Conclusie Op grond van de onderzoeksresultaten van de controleboringen kan geconcludeerd worden dat het gebied in een subrecent verleden vergraven is tot in de top van de C-horizont. Dit is vermoedelijk gebeurt na realisatie van de bestaande stal en bijbehorende kuilvoerplaten. Waarschijnlijk is voor het uitgraven van de fundering van de kuilvoerplaten het oorspronkelijke plaggendek afgegraven, waarna na realisatie van de stal en de kuilvoerplaten, het oorspronkelijke plaggendek vermengd met bouwafval terug gebracht is in het plangebied. In boring 3 is nog wel een restant van een relatief jong plaggendek aangetroffen. Hier is de top van het dekzand nog intact. De top van het dekzand is in de overige boringen opgenomen in de bovenlaag (A/C horizont).

3.2

Selectie advies Uit de onderzoeksresultaten van het booronderzoek blijkt dat er in het subrecente verleden diepe graafwerkzaamheden in het plangebied hebben plaatsgevonden, vermoedelijk ten behoeve van het uitgraven van een fundering voor de kuilvoerplaten en het uitgraven van de bouwput voor de aanpalende (bestaande) stal. Vanwege het nagenoeg ontbreken van een intacte bodemopbouw en het ontbreken van archeologische indicatoren en/of cultuurlagen, adviseren wij om geen vervolgonderzoek uit te laten voeren.

3.3

Voorbehoud Bovenstaand advies vormt een zogenaamd selectieadvies. Met nadruk wijst Hamaland Advies erop dat dit selectieadvies nog niet betekent dat reeds bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek zullen namelijk eerst moeten worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Apeldoorn), die vervolgens een selectiebesluit neemt. Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen. Het selectieadvies zal voorgelegd worden aan het bevoegd gezag, de gemeentelijk archeoloog van Apeldoorn, alvorens met de geplande grondwerkzaamheden begonnen kan worden. Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (ex artikel 53 Monumentenwet 1988) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: ‘Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister’. Deze aangifte dient te gebeuren bij de gemeentelijk archeoloog van Apeldoorn, mw. drs. M. Parlevliet en/of mw. drs. J. Zuyderwyk.

Š Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem

9 van 22


Project : Quickscan Archeologie Bellertstraat 26 te Beemte Broekland Kenmerk : EKU/DIR/HAMA/20130538

Gebruikte literatuur AHN, 2008. Actueel Hoogtebestand Nederland ANWB, 2004. Topografische Atlas Gelderland. Schaal 1:25.000. Amsterdam. Bakker, H. de & J. Schelling, 1989. Systeem van bodemclassificatie voor Nederland; de hogere niveaus. Wageningen. Berendsen, H.J.A., 2005. Landschappelijk Nederland.De fysisch-geografische regio’s. Assen Berendsen, H.J.A., 2008. De vorming van het land, inleiding in de geologie en de geomorfologie. Assen (Fysische geografie van Nederland). Berkel, G. van; K. Samplonius, 2006 Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie., Kuipers S.F., 1991. Bodemkunde, Culemborg. Kuijl, E.E.A. van der, 2012; Bureauonderzoek Archeologie Plangebied Beemterweg 42-44 te Beemte Broekland. Hamaland Advies rapport 20120235. Zelhem. Spoelstra, A. en E.E.A. van der Kuijl, 2012; Archeologisch karterend booronderzoek Beemterweg 4244 Beemte Broekland, gemeente Apeldoorn (GE). MUG publicatie 2012-29. Leek. Stiboka / Rijks Geologische Dienst, 1977. Toelichting op de legenda van de geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000, Wageningen en Haarlem. Stiboka / Rijks Geologische Dienst, 1983. Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000, Wageningen. Zuyderwyk, J., 2013; Advies Archeologie Omgevingsvergunning Bellertstraat 26 te Beemte Broekland, gemeente Apeldoorn. Referentienummer W13/006032. Apeldoorn.

Geraadpleegde websites: www.ahn.nl; voor informatie hoogte en coördinaten www.archis.nl voor informatie over bodem en geomorfologie www.dans.easy.nl voor rapporten www.rivviewer.apeldoorn.nl voor informatie over bodem, geomorfologie, archeologie, cultuurhistorie en de gebouwde omgeving

© Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem

10 van 22


Project : Quickscan Archeologie Bellertstraat 26 te Beemte Broekland Kenmerk : EKU/DIR/HAMA/20130538

BIJLAGEN

Š Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem

11 van 22


Project : Quickscan Archeologie Bellertstraat 26 te Beemte Broekland Kenmerk : EKU/DIR/HAMA/20130538

Bijlage 1:

Plangebied en onderzoeksgebied (groen)

Š Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem


Project : Quickscan Archeologie Bellertstraat 26 te Beemte Broekland Kenmerk : EKU/DIR/HAMA/20130538

Š Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem


Project : Quickscan Archeologie Bellertstraat 26 te Beemte Broekland Kenmerk : EKU/DIR/HAMA/20130538

Bijlage 2: Overzicht van geologische perioden en lijst met gebruikte afkortingen

Š Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem


Project : Quickscan Archeologie Bellertstraat 26 te Beemte Broekland Kenmerk : EKU/DIR/HAMA/20130538

Š Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem


Project : Quickscan Archeologie Bellertstraat 26 te Beemte Broekland Kenmerk : EKU/DIR/HAMA/20130538

Bijlage 3: Foto van het plangebied en boring 1

Š Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem


Project : Quickscan Archeologie Bellertstraat 26 te Beemte Broekland Kenmerk : EKU/DIR/HAMA/20130538

Foto (boven) van het plangebied richting het westen (richting de Bellertstraat) en foto (onder) van boring 1.

Š Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem


Project : Quickscan Archeologie Bellertstraat 26 te Beemte Broekland Kenmerk : EKU/DIR/HAMA/20130538

Bijlage 4: Kaart met boorpunten

Š Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem


Project : Quickscan Archeologie Bellertstraat 26 te Beemte Broekland Kenmerk : EKU/DIR/HAMA/20130538

Š Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem


Project : Quickscan Archeologie Bellertstraat 26 te Beemte Broekland Kenmerk : EKU/DIR/HAMA/20130538

Bijlage 5: boorprofielen

Š Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem


Project : Quickscan Archeologie Bellertstraat 26 te Beemte Broekland Kenmerk : EKU/DIR/HAMA/20130538

Š Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem


Project : Quickscan Archeologie Bellertstraat 26 te Beemte Broekland Kenmerk : EKU/DIR/HAMA/20130538

Š Hamaland Advies, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem


Briefverslag quickscan archeologie bellertstraat 26 te beemte broekland