Page 1

ÁÈÇÍÁ 2008


ΕΙ Α

Ε Λ Λ ΗΝ

ΙΚ

ΚΟΛΟΓΙ Κ Η ΦΥ

ΑΙΡ ΕΤ

Η

1991

ÅëëçíéêÞ ÖõêïëïãéêÞ Åôáéñßá (ÅË.Ö.Å.) (www.phycology.gr)

Ìéá âïõôéÜ, ìéá ìáôéÜ óôïõò êÞðïõò ôïõ íåñïý Ãíùñßæïíôáò ôá öýêç

ÁÈÇÍÁ 2008


© ÅëëçíéêÞ ÖõêïëïãéêÞ Åôáéñßá (ÅË.Ö.Å.) ¸ôïò Ýêäïóçò 2008

Copyright: ÅëëçíéêÞ ÖõêïëïãéêÞ Åôáéñßá Áðáãïñåýåôáé ç áíáðáñáãùãÞ ôïõ ðáñüíôïò âéâëßïõ Þ ìÝñïõò áõôïý ìå ïðïéïäÞðïôå ìÝóï, ìç÷áíéêü Þ çëåêôñïíéêü, ÷ùñßò ôçí åããñáöÞ åîïõóéïäüôçóç ôçò ÅëëçíéêÞò ÖõêïëïãéêÞò Åôáéñßáò.

ÅêäïôéêÞ ÐáñáãùãÞ:

ÅÊÄÏÓÅÉÓ ÓÔÁÌÏÕËÇ Á.Å. ÁÂÅÑÙÖ 2, Ô.Ê. 104 33, ÁÈÇÍÁ ÔÇË.: 2105238305 FAX: 2105238959 e–mail: info@stamoulis.gr http://www.stamoulis.gr


Περιεχόμενα

Áíôß ðñïëüãïõ ................................................................................... 7 Ôï õäÜôéíï ðåñéâÜëëïí .................................................................. 9 Ôé åßíáé ôá Öýêç ................................................................................ 11 Ìåëåôþ ôá Öýêç.............................................................................. 17 Ôï öõôïðëáãêôü .............................................................................. 18 Êõáíïöýêç Þ ÊõáíïâáêôÞñéá ................................................... 20 ÄéÜôïìá ............................................................................................... 21 Äéíïöýêç Þ ÄéíïìáóôéãùôÜ Þ Ðõññïöýêç .......................... 22 ×áñïöýêç ......................................................................................... 24 ×ëùñïöýêç...................................................................................... 24 Öáéïöýêç ........................................................................................... 29 Ñïäïöýêç ......................................................................................... 34 Êëåßäåò Ìáêñïöõêþí .................................................................. 38

5


Αντί προλόγου Ç ÅëëÜäá, åßíáé ÷þñá ìå ðïëëÜ ÷éëéüìåôñá âñá÷ùäþí áêôþí, ìå êáèáñÜ äéÜöáíá íåñÜ ðïõ åðéôñÝðïõí óôï öùò íá öôÜíåé óå ìåãÜëá âÜèç. Ç èÜëáóóá óôéò âñá÷þäåéò áêôÝò áëëÜ êáé óôéò áììþäåéò ðáñáëßåò, åßíáé ãåìÜôç æùÞ ç ïðïßá óôçñßæåôáé óôç öùôïóõíèåôéêÞ äñáóôçñéüôçôá ôùí ìéêñþí êáé ìåãÜëùí èáëÜóóéùí öõôéêþí ïñãáíéóìþí. Éäéáßôåñá óôéò âñá÷þäåéò åëëçíéêÝò áêôÝò, áíáðôýóóïíôáé ðïëëÜ öýêç, ðïõ ó÷çìáôßæïõí ìéêñïãñáößåò äáóþí, ðñáãìáôéêïýò èáëÜóóéïõò êÞðïõò. Êé üìùò, óôçí ÅëëÜäá, åëÜ÷éóôïé áíáãíùñßæïõí ôá öýêç. Äåí åßíáé ìÜëéóôá óðÜíéï óå ìéá ðáñáëßá, íá áêïýò êÜðïéïí íá öùíÜæåé: «ðù ðù öýêéá!», üôáí âëÝðåé ôá ôáéíéüìïñöá èáëÜóóéá Áããåéüóðåñìá. Êáé ôüôå óïõ Ýñ÷åôáé ãåëþíôáò íá ðåéò: ËÜèïò! Äåí åßíáé öýêéá! Åßíáé «ñáäßêéá»! Ìðïñåß íá öáßíåôáé ðåñßåñãï êé üìùò äåí áðÝ÷åé ðïëý áðü ôçí ðñáãìáôéêüôçôá. ÁõôÜ ôá «öýêéá» äåí åßíáé öýêéá. Ðéï óùóôÜ, Ýíá ìåãÜëï ìÝñïò áõôþí ôùí öõôþí ôçò èÜëáóóáò ðïõ ï ðåñéóóüôåñïò êüóìïò óôçí ÅëëÜäá áðïêáëåß öýêéá, åßíáé áíþôåñá öõôÜ, êáé óõãêåêñéìÝíá Áããåéüóðåñìá. Ç ðáñïõóßá ëïõëïõäéþí, óðåñìÜôùí, åéäéêþí áããåßùí óôï åóùôåñéêü ôïõò ê.Ü. äéáöïñïðïéåß ôïõò áíþôåñïõò öõôéêïýò ïñãáíéóìïýò üðùò ð.÷. ôá äåíäñþäç êáé ôá ðïþäç áíèïöüñá öõôÜ, áðü ôïõò ðéï ðñùôüãïíïõò üðùò ð.÷. ôá Âñõüöõôá, êáé ðïëý ðåñéóóüôåñï áðü ôá öýêéá Þ ðéï óùóôÜ, ôá öýêç. Åêôüò áðü ôç èÜëáóóá üìùò, öýêç õðÜñ÷ïõí êáé óôéò ëßìíåò, ôá ðïôÜìéá êáé ãåíéêÜ üðïõ õðÜñ÷åé õäÜôéíï Þ õãñü ðåñéâÜëëïí. ÅðéðëÝïí, åêôüò áðü ôá «ìåãÜëá» öýêç ðïõ åßíáé ïñáôÜ ìå ãõìíü ìÜôé êáé

ïíïìÜæïíôáé «ìáêñïöýêç», õðÜñ÷ïõí êáé ìéêñïóêïðéêÜ öýêç («ìéêñïöýêç») ðïõ öáßíïíôáé ìüíï ìå ìéêñïóêüðéï. Ôá íåñÜ äçëáäÞ ôçò èÜëáóóáò, ôùí ëéìíþí êëð. êñýâïõí Ýíá èáõìáóôü ìéêñüêïóìï öõêþí ðïõ åðåéäÞ êéíïýíôáé Þ áéùñïýíôáé ïíïìÜæïíôáé «öõôïðëáãêôü» (ãéá íá äéáêñßíïíôáé áðü ôï æùïðëáãêôü ðïõ ðåñéëáìâÜíåé áíôßóôïé÷ïõò æùéêïýò ïñãáíéóìïýò). ¼ìùò óôç èÜëáóóá, åêôüò áðü ôéò ìéêñïóêïðéêÝò êáé áüñáôåò ìå ãõìíü ìÜôé ìïñöÝò ðïõ áíÞêïõí óôï öõôïðëáãêôü, áíáðôýóóïíôáé êáé ìåãÜëùí äéáóôÜóåùí öýêç. ÏñéóìÝíá ó÷çìáôßæïõí ðñáãìáôéêÜ õðïèáëÜóóéá äÜóç, ïÜóåéò óôï âõèü ôçò èÜëáóóáò. Éäéáßôåñá óôéò âñá÷þäåéò áêôÝò, ôá öýêç áðïôåëïýí ôçí êõñßáñ÷ç âëÜóôçóç. ÏñéóìÝíá æïõí ìüíï óå êáèáñÜ íåñÜ, Üëëá áíôÝ÷ïõí êáé áíáðôýóóïíôáé êáé

7


óå ñõðáóìÝíåò ðåñéï÷Ýò. Åßíáé ç âÜóç ôçò æùÞò, ç áöåôçñßá ôçò ôñïöéêÞò áëõóßäáò, éäéáßôåñá óôçí áíïéêôÞ èÜëáóóá. Ïé âñá÷þäåéò áêôÝò ìáò åßíáé ãåìÜôåò êáé áðü ìåãÜëá ×ëùñïöýêç, Öáéïöýêç, Ñïäïöýêç ðïõ ðáñáôçñïýíôáé êáé áíáãíùñßæïíôáé åýêïëá ìå ãõìíü ìÜôé. ÐïëëÜ öýêç Ý÷ïõí ìåãÜëï ïéêïíïìéêü åíäéáöÝñïí. Ãéá ðáñÜäåéãìá, öýêç ÷ñçóéìïðïéïýíôáé óôç äéáôñïöÞ ôïõ áíèñþðïõ, óõóôáôéêÜ ôïõò ÷ñçóéìïðïéïýíôáé ùò âéï-öÜñìáêá ê.Ü. ÅëÜôå ëïéðüí, íá ãíùñßóïõìå ìáæß ôá öýêç, ôá ìéêñïóêïðéêÜ áëëÜ êáé ôá ïñáôÜ ìå ãõìíü ìÜôé. Ãéáôß âñßóêïíôáé ðáíôïý ãýñù ìáò. Ãéáôß åêôüò áðü ôéò ðïëëÝò ÷ñÞóåéò ôïõò, ðñïóöÝñïõí óôçí áôìüóöáéñá ôï 60% ôïõ ïîõãüíïõ, ðïõ áíáðíÝïõí üëïé ïé Üëëïé ïñãáíéóìïß êáé ðïõ ÷ùñßò áõôü äåí èá õðÞñ÷å æùÞ óôïí ðëáíÞôç. Ãéáôß äåí åßíáé äõíáôüí íá ìðåñäåýïõìå ôá ñáäßêéá ìå ôá öýêéá. Ãéáôß äåí åßíáé äõíáôüí íá áãíïïýìå ôç æùÞ ðïõ õðÜñ÷åé óå ëßìíåò, ðïôÜìéá, áëëÜ êõñßùò åêåß óôçí ðáñÜêôéá æþíç, óôï üñéï ìåôáîý èÜëáóóáò êáé óôåñéÜò, óå ìéá ÅëëÜäá ìå ðåñßðïõ 16.000 ÷éëéüìåôñá áêôþí. Ãéáôß ç ÅëëÜäá êïëõìðÜåé óôç èÜëáóóá, êáé ç èÜëáóóá áõôÞ, Þôáí, åßíáé êáé èá åßíáé ãåìÜôç öýêç.

8

Óôï âéâëéáñÜêé áõôü èá âñåßôå ôéò âáóéêÝò Ýííïéåò ðïõ åßíáé áðáñáßôçôåò ãéá ôçí êáôáíüçóç ôùí öõêþí êáé ôïõ ðåñéâÜëëïíôïò üðïõ æïõí. Äßäïíôáé ôá âáóéêÜ ãíùñßóìáôá ðïõ ðñÝðåé íá ðñïóÝîåé êÜðïéïò üôáí åðéèõìÞóåé íá áó÷ïëçèåß ìå ôá öýêç. Óôéò óåëßäåò ôïõ, èá ãíùñéóôåßôå ìå ôá ðñïêáñõùôéêÜ Êõáíïöýêç, ôá åõêáñõùôéêÜ ÄéÜôïìá êáé ôá Ðõññïöýêç (Äéíïöýêç) ðïõ ðåñéëáìâÜíïõí ìéêñïóêïðéêÝò ìïñöÝò êáé åßíáé ðïëý óõíçèéóìÝíá óôï öõôïðëáãêôü. Óôç óõíÝ÷åéá ôá ×ëùñïöýêç, ðïõ ðåñéëáìâÜíïõí ôüóï ìéêñïóêïðéêÝò üóï êáé ìåãáëýôåñùí äéáóôÜóåùí, ïñáôÝò ìå ãõìíü ìÜôé, ìïñöÝò. Óôï ôÝëïò ðáñïõóéÜæïíôáé ïé ïìÜäåò ôùí Öáéïöõêþí êáé ôùí Ñïäïöõêþí, ðïõ ðåñéëáìâÜíïõí êõñßùò áíôéðñüóùðïõò ïñáôïýò ìå ãõìíü ìÜôé. ¸÷ïõí åðéëå÷èåß ãéá ðáñïõóßáóç öýêç ðïõ áðáíôþíôáé óõ÷íÜ óôéò åëëçíéêÝò áêôÝò êáé åßíáé ó÷åôéêÜ åýêïëç ç áíáãíþñéóÞ ôïõò.

ÅëëçíéêÞ ÖõêïëïãéêÞ Åôáéñßá Éïýíéïò 2007


Ç τόσο διαφορετικό από το χερσαίο…

Ζώνη παλίρροιας

Ήλιος Παράλια ζώνη Ανοιχτή θάλασσα

Βάθος (μέτρα) 0

Επιφάνεια θάλασσας

50

Ζώνη κυματισμού

Ευφωτική ζώνη

Φως

ÔÏ ÕÄÁÔÉÍÏ ÐÅÑÉÂÁËËÏÍ

Âéüóöáéñá, äçëáäÞ ç ðåñéï÷Þ ôçò Ãçò üðïõ õðÜñ÷åé æùÞ, åêôåßíåôáé áðü ôçí åðéöÜíåéá ôçò èÜëáóóáò ìÝ÷ñé ôï âÜèïò ôùí 11.000 ìÝôñùí óôïí ðõèìÝíá ôùí ùêåáíþí, ìÝ÷ñé ðåñßðïõ 9.000 ìÝôñá áðü ôçí åðéöÜíåéá ôçò Ãçò øçëÜ óôçí áôìüóöáéñá, åíþ óôç ëéèüóöáéñá öèÜíåé óå ðïëý ìéêñü âÜèïò, Ýùò åêåß ðïõ öôÜíïõí ïé ñßæåò ôùí ìåãÜëùí öõôþí. ÕðÜñ÷ïõí âÝâáéá êáé åîáéñÝóåéò, ãéá ðáñÜäåéãìá, ôá óðÞëáéá. Ç äéáöïñïðïßçóç ôçò æùÞò ðÜíù óôç Ãç öáßíåôáé åýêïëá áí êÜðïéïò ÷ùñßóåé «ôïí êüóìï ôçò ÷Ýñóïõ áðü ôïí êüóìï ôïõ íåñïý» Þ êáëýôåñá «ôïí êüóìï ôïõ áÝñá áðü ôïí êüóìï ôïõ íåñïý». Óôï íåñü ï áÝñáò åßíáé ëßãïò åíþ ôï íåñü Üöèïíï. Óôç ÷Ýñóï, ï áÝñáò åßíáé

100

200

Ακτή

500

Ζώνη βάθους

1000

Åéê. 1.

Λίγο Φως

Ακτή

1500

2000

Αβυσσαία ζώνη

4000

5000

10000

9

Σκοτάδι

3000

Βασικές ζώνες ζωής σε ένα θαλάσσιο οικοσύστημα. Το πραγματικό βάθος των ζωνών μπορεί να ποικίλει. Στην ανώτερη ζώνη όπου γίνεται η φωτοσύνθεση, υπάρχουν οι μικροσκοπικοί παραγωγοί οργανισμοί (φυτοπλαγκτό) οι οποίοι καταναλώνονται από το ζωοπλαγκτό. Αυτοί οι οργανισμοί στην συνέχεια τρώγονται από τους μεγαλύτερους ζωικούς οργανισμούς. Οι οργανισμοί της κάθε περιοχής (σε οριζόντια και κάθετη κατανομή) έχουν κατάλληλες προσαρμογές ώστε να ταιριάζουν και να επιβιώνουν καλύτερα στο περιβάλλον τους.


Üöèïíïò, ôï íåñü ü÷é. Ç âáñýôçôá, ôá èñåðôéêÜ, ç èåñìïêñáóßá, ôï öùò, ê.ë.ð. äéáöÝñïõí óôïõò äõï áõôïýò êüóìïõò. Êáé ïé ïñãáíéóìïß åðßóçò. Ó÷åäüí ôá ôñßá ôÝôáñôá ôçò Ãçò êáëýðôïíôáé áðü íåñü, áðü ìåãÜëåò õäÜôéíåò ìÜæåò. Ãëõêü êáé êõñßùò áëìõñü íåñü. ÐïôÜìéá, ëßìíåò, èÜëáóóåò, ùêåáíïß. Äéóåêáôïììýñéá ôüíïé áëìõñïý íåñïý óôïõò ùêåáíïýò óöýæïõí áðü æùÞ. Ç Ãç åßíáé ï ìüíïò ãíùóôüò ðëáíÞôçò ðïõ Ý÷åé íåñü óå õãñÞ ìïñöÞ óå ôüóï ìåãÜëåò ðïóüôçôåò. Åßíáé Ýíáò õäÜôéíïò ðëáíÞôçò. Ìéá öáíôáóôéêÞ êáé ðëïýóéá ðïéêéëßá áðü öõôÜ êáé æþá, áðü ìéêñïóêïðéêïýò ìÝ÷ñé ôåñÜóôéïõò ïñãáíéóìïýò ãåííÞèçêáí, åîåëß÷èçêáí, ðñïóáñìüóôçêáí, æïõí óôç óôåñéÜ êáé óôç èÜëáóóá êáé ÷áñáêôçñßæïíôáé áðü óçìáíôéêÝò ïìïéüôçôåò áëëÜ êáé äéáöïñÝò.

10

Ç ðáñÜêôéá æþíç, ìéá æþíç ìåôÜâáóçò áðü ôç æùÞ óôïí áÝñá óôç æùÞ óôï íåñü êáé ìÜëéóôá óôï áëìõñü, åßíáé ìéá ðåñéï÷Þ Üîéá ìåëÝôçò, éäéáßôåñá ðëïýóéá áëëÜ êáé ðåñßåñãç. ÊÜèå ïñãáíéóìüò, öõôéêüò Þ æùéêüò, ìéêñüò Þ ìåãÜëïò, Ý÷åé ôç äéêÞ ôïõ èÝóç, áíÜëïãá ìå ôï ðåñéâÜëëïí, ôéò áíÜãêåò ôïõ, ôéò ðñïóáñìïãÝò ôïõ (Åéê. 1). Ôá öýêç, ôüóï ôá ìéêñïóêïðéêÜ ôïõ öõôïðëáãêôïý, üóï êáé ôá ìåãáëýôåñùí äéáóôÜóåùí, ôá ïñáôÜ ìå ãõìíü ìÜôé êõñéáñ÷ïýí. Åßíáé ç âÜóç óôéò ôñïöéêÝò áëõóßäåò. Åêìåôáëëåýïíôáé ôá äéáöïñåôéêÜ ìÞêç êýìáôïò ôïõ öùôüò óôá äéáöïñåôéêÜ âÜèç. Áãêõñþíïíôáé, óõ÷íÜ ìå üñãáíá ðñïóêüëëçóçò, ðÜíù óôá âñÜ÷éá, óå Üëëá öýêç Þ öáíåñüãáìá öõôÜ Þ áêüìá êáé ðÜíù óå æùéêïýò ïñãáíéóìïýò (ð.÷. ìýäéá, èáëÜóóéåò ÷åëþíåò, ê.Ü.). ¢ëëá ùóôüóï áéùñïýíôáé, «ðëáíþíôáé» ìÝóá óôï íåñü. Åßíáé ôá êõñßáñ÷á öõôÜ êõñßùò ôïõ áëìõñïý íåñïý.


Ôé åßíáé ôá ÖÕÊÇ; á öýêç (êáé ü÷é öýêéá), (åíéêüò = ôï öýêïò, alga, ðëçèõíôéêüò = ôá öýêç, algae), åßíáé öùôïóõíèåôéêïß öõôéêïß ïñãáíéóìïß ðïõ äåí Ý÷ïõí âëáóôïýò, öýëëá, ñßæåò, äåí ó÷çìáôßæïõí óðÝñìáôá, Üíèç Þ êáñðïýò, üðùò ôá áíþôåñá öõôÜ. Áíôßèåôá, Ý÷ïõí ðñùôüãïíç ïñãÜíùóç, ðïëý áðëÞ óôéò êáôþôåñåò ôáîéíïìéêÜ ïìÜäåò, ðéï ðïëýðëïêç óôéò áíþôåñåò. Ó÷çìáôßæïõí óðüñéá áíôß óðÝñìáôá. ÏñéóìÝíá Ý÷ïõí ðïëýðëïêïõò âéïëïãéêïýò êýêëïõò (êýêëïõò æùÞò). ÄéáöÝñïõí ðïëý áðü ôá Óðåñìáôüöõôá, ôüóï áðü ôá ÷åñóáßá üóï êáé áðü ôá èáëÜóóéá, áõôÜ, ðïõ ïé ðåñéóóüôåñïé ¸ëëçíåò áðü Üãíïéá, ôá áðïêáëïýí «öýêéá». Êáé âÝâáéá óôá åëëçíéêÜ ï üñïò åßíáé «öýêç» êáé ü÷é «Üëãåò» üðùò áíáöÝñïíôáé óå ïñéóìÝíá Ýíôõðá. Áðü ðëåõñÜò ìïñöïëïãßáò õðÜñ÷åé åîáéñåôéêÞ ðïéêéëßá. ÕðÜñ÷ïõí áðëÝò ìïíïêýôôáñåò ìïñöÝò, áðïéêéáêÝò, ìéêñïóêïðéêÝò, íçìáôïåéäåßò Ýùò ðïëýðëïêåò äéáêëáäéóìÝíåò Þ ü÷é. ÏñéóìÝíá ìïéÜæïõí ìå ìéêñïóêïðéêïýò èÜìíïõò, ìå ôóáìðéÜ óôáöõëéïý, Üëëá ìïéÜæïõí ìå öýëëá, ìå äß÷ôõ, ìå óùëÞíåò, ê.Ü. ÕðÜñ÷ïõí öýêç ìéêñïóêïðéêÜ, áüñáôá ìå ãõìíü ìÜôé, üðùò ãéá ðáñÜäåéãìá áõôÜ ðïõ óõììåôÝ÷ïõí óôï öõôïðëáãêôü, êáé áðïêáëïýíôáé óõëëïãéêÜ ìéêñïöýêç. ¢ëëá åßíáé ïñáôÜ ìå ãõìíü ìÜôé, áõôü ðïõ âëÝðïõìå ôï ïíïìÜæïõìå èáëëü, Þ êáé ìåãÜëùí äéáóôÜóåùí ðïõ öèÜíïõí áñêåôÜ ìÝôñá ìÞêïò üðùò ãéá ðáñÜäåéãìá ôá ìåãÜëá Öáéïöýêç, -óõëëïãéêÜ ôá áðïêáëïýìå ìáêñïöýêç-. ÌéêñïóêïðéêÜ åßíáé ôá

Ô

ÄéÜôïìá, ôá Ðõññïöýêç (Þ Äéíïöýêç), áñêåôÜ ×ëùñïöýêç, ëßãá Ñïäïöýêç êáé ìåñéêÝò ëéãüôåñï ãíùóôÝò ïìÜäåò. Ìéá éäéáßôåñç ïìÜäá åßíáé ôá ðñïêáñõùôéêÜ Êõáíïöýêç (üëåò ïé õðüëïéðåò ïìÜäåò öõêþí áíÞêïõí óôïõò åõêáñõùôéêïýò ïñãáíéóìïýò), ðïõ óÞìåñá ôáîéíïìïýíôáé óôá öùôïóõíèåôéêÜ âáêôÞñéá êáé ïíïìÜæïíôáé ÊõáíïâáêôÞñéá áëëÜ áíáöÝñïíôáé êáé ùò Êõáíïöýêç, éäéáßôåñá üóá ÷ñçóéìïðïéïýíôáé óôç äéáôñïöÞ êáé óôçí êïóìåôïëïãßá. Áíôéðñïóþðïõò ìå ìåãáëýôåñåò äéáóôÜóåéò Ý÷ïõí êõñßùò ôá Öáéïöýêç êáé ôá Ñïäïöýêç êáé ëéãüôåñï ôá ×ëùñïöýêç.

Που αναπτύσσονται Ôá öýêç, êõñßùò ôá ìéêñïóêïðéêÜ, óõíáíôþíôáé ðáíôïý. Éäéáßôåñá óôá íåñÜ, ãëõêÜ êáé áëìõñÜ, èÜëáóóåò, ëßìíåò, ðïôÜìéá êáé ëéìíïèÜëáóóåò. ÏñéóìÝíá, ìéêñïóêïðéêÜ, Ý÷ïõí ðñïóáñìïóôåß êáé æïõí óôï Ýäáöïò, óå âñÜ÷ïõò, ðÝôñåò, îýëá, áêüìá êáé óå øõ÷ñÝò Þ èåñìÝò åñçìéêÝò ðåñéï÷Ýò. Ôá ìåãÜëùí äéáóôÜóåùí öýêç âñßóêïíôáé óôç èÜëáóóá. ÏñéóìÝíá Öáéïöýêç ó÷çìáôßæïõí ðñáãìáôéêÜ èáëÜóóéá äÜóç. Åßíáé ðåñßåñãï ðùò öèÜíïõí ôÝôïéåò äéáóôÜóåéò ÷ùñßò óôçñéêôéêïýò éóôïýò, ÷ùñßò ñßæåò, áëëÜ áíôëþíôáò èñåðôéêÜ óõóôáôéêÜ áðü ôï íåñü ðïõ ôá ðåñéâÜëëåé. Óôç èÜëáóóá áíáðôýóóïíôáé êõñßùò ðÜíù óå óôáèåñÜ õðïóôñþìáôá, äçëáäÞ óå âñÜ÷ïõò, óå ýöáëá ðëïßùí ê.Ü. üðïõ ðñïóêïëëþíôáé ìå Ýíá ÷áñáêôçñéóôéêü üñãáíï, ôï äßóêï ðñïóêüëëçóçò, Þ ìå áðïöýóåéò ðïõ èõìßæïõí ñßæåò.

Ενδιαφέρον Ôï åíäéáöÝñïí ôùí öõêþí åßíáé ôåñÜóôéï. Åßíáé áõôüôñïöïé öùôïóõíèåôéêïß ïñãáíéóìïß, üðùò êáé ôá áíþôåñá öõôÜ, åðïìÝíùò óå Ýíá ïéêïóýóôçìá Ý÷ïõí ßäéï ñüëï ìå áõôÜ. ÌïéÜæïõí óôï ìïíôÝëï öùôïóýíèåóçò, ùò êýñéá öùôïóõíèåôéêÞ ÷ñùóôéêÞ Ý÷ïõí ÷ëùñïöýëëç á. Åìðëïõôßæïõí ôï íåñü ìå ïîõãüíï. Åßíáé ðáñáãùãïß ïñãáíéóìïß.

11


1. Óôç äéáôñïöÞ: ÐïëëÜ åßäç öõêþí åßíáé âñþóéìá. ÏñéóìÝíá ìåãÜëá öýêç ÷ñçóéìïðïéïýíôáé ãéá ôçí ðáñáãùãÞ óïýóé (Åéê. 2). Ôï Ñïäïöýêïò Porphyra (Åéê. 3) åßíáé Ýíá áðü ôá ðëÝïí äçìïöéëÞ öýêç ðáãêïóìßùò êáé óçìáíôéêüò ïéêïíïìéêüò ðáñÜãïíôáò ãéá ôéò ÷þñåò ôçò Áóßáò. Óôçí Êßíá åßíáé ãíùóôü ìå ôï üíïìá zicai êáé öôéÜ÷íïõí óïýðá. Óôçí Éáðùíßá nori ïíïìÜæïíôáé üëá ôá öýêç -êáé êáô’ åðÝêôáóç êáé ôá ó÷åôéêÜ öáãçôÜ- áëëÜ ç Porphyra ëÝãåôáé amanori. ÌåëÝôåò óå ðëçèõóìïýò ðïõ Ý÷ïõí ùò âáóéêü óôïé÷åßï ôçò äßáéôÜò ôïõò ôçí Porphyra äåß÷íïõí ÷áìçëÞ óõ÷íüôçôá åìöÜíéóçò ïñéóìÝíùí áóèåíåéþí. Ôï ðñïêáñõùôéêü Kõáíïöýêïò Spirulina (Åéê. 4), ðïõ ðñüóöáôá Üñ÷éóå íá êáëëéåñãåßôáé êáé óôçí ÅëëÜäá (www.spirulina.gr), áíÞêåé óôéò «ôñïöÝò ôïõ ìÝëëïíôïò». 2. Ôï óçìáíôéêüôåñï ßóùò åìðïñéêü ðñïúüí ðïõ ðñïÝñ÷åôáé áðü öýêç åßíáé ïé êïëëïåéäåßò ïõóßåò ðïõ ðåñéÝ÷ïõí ôá Öáéïöýêç êáé Ñïäïöýêç. Ôá áëãéíéêÜ Üëáôá, ïé êáñáãåíÜíåò êáé ôï Üãáñ (Eéê. 5)

12

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

Åéê. 2. Óõóêåõáóßá óïýóé.

Åéê. 3. Ôï ñïäïöýêïò Porphyra.

Äéáäßêôõï

Ç åðßäñáóÞ ôïõò óôçí åîÝëéîç ôçò æùÞò áëëÜ êáé ôçò äéáìüñöùóçò ôïõ êëßìáôïò óôïí ðëáíÞôç åßíáé ôåñÜóôéáò óçìáóßáò. Ôá Êõáíïöýêç åßíáé ïé ðñþôïé öùôïóõíèåôéêïß ïñãáíéóìïß ðïõ áíáðôý÷èçêáí ðÜíù óôç Ãç êáé óõíôÝëåóáí óôïí åìðëïõôéóìü ôçò áôìüóöáéñáò ìå ïîõãüíï. Ôá ÷åñóáßá öõôÜ õðïóôçñßæåôáé üôé åßíáé áðüãïíïé ôùí ×ëùñïöõêþí. Óôï õäÜôéíï ðåñéâÜëëïí, óå ãëõêÜ êáé áëìõñÜ íåñÜ, ôï öõôïðëáãêôü áðïôåëåß ôç âÜóç ôçò ôñïöéêÞò áëõóßäáò. ¼ðïõ äåí õðÜñ÷ïõí áíþôåñá öõôÜ, üðùò ð.÷. óôçí áíïé÷ôÞ èÜëáóóá, áðïôåëïýí ôç âÜóç ôçò ôñïöÞò. Ï ñüëïò ôùí õðïâñý÷éùí «äáóþí» öõêþí, áëëÜ êáé ôùí áíáðôýîåùí ôùí öõêþí óôéò âñá÷þäåéò èáëÜóóéåò áêôÝò åßíáé áíôßóôïé÷ïò ìå áõôü ôùí äáóþí êáé ôùí ëéâáäéþí ôçò óôåñéÜò. Ç ó÷Ýóç ôïõ áíèñþðïõ ìå ôá öýêç Ý÷åé ôéò ñßæåò ôçò óôçí áñ÷áéüôçôá. ÓÞìåñá, ôá öýêç Ý÷ïõí Ýíá åõñý ðåäßï åöáñìïãþí:


Äéáäßêôõï

5. Öýêç êáëëéåñãïýíôáé óå åéäéêÝò óõíèÞêåò êáé ÷ñçóéìïðïéïýíôáé ôüóï óôçí êôçíïôñïößá ùò óõìðëÞñùìá äéáôñïöÞò (ð.÷. «áëåýñé» áðü Scenedesmus êáé Chlorella, Åéê. 8) üóï êáé óôçí êáëëéÝñãåéá øáñéþí êáé ïóôñáêïåéäþí. 6. Óôç ãåùñãßá ôá öýêç ÷ñçóéìïðïéïýíôáé ùò ëßðáóìá. Õðïëïãßæåôáé üôé ëéðÜóìáôá áðü öýêç åßíáé ôï ßäéï áðïäïôéêÜ ìå æùéêÜ ëéðÜóìáôá. 7. Ôá öýêç Ý÷ïõí ðïëý ìåãÜëïõò ñõèìïýò áíÜðôõîçò, ãåãïíüò ðïõ ïöåßëåôáé óôçí õøçëÞ ðåñéåêôéêüôçôÜ ôïõò óå áõîçôéêÝò ïñìüíåò. ÐáñáóêåõÜóìáôá áðü ôéò ïõóßåò áõôÝò ÷ñçóéìïðïéïýíôáé ãéá ôç ñýèìéóç ôçò áíÜðôõîçò ôùí êáëëéåñãïýìåíùí öõôþí áëëÜ êáé ãéá ôçí åíßó÷õóÞ ôïõò êáôÜ ôùí áóèåíåéþí êáé ôùí ìéêñïâßùí.

åßíáé ïé âáóéêüôåñåò êáôçãïñßåò êïëëïåéäþí ðïõ ðñïÝñ÷ïíôáé áðü öýêç. Áíôßóôïé÷á õëéêÜ ìå áíÜëïãåò éäéüôçôåò äåí Ý÷ïõí âñåèåß óôï ÷åñóáßï ðåñéâÜëëïí. Ôá óõóôáôéêÜ áõôÜ Ý÷ïõí ðïëëÝò åöáñìïãÝò óôçí ÉáôñéêÞ, ôç ÖáñìáêåõôéêÞ, ôçí Êïóìåôïëïãßá, ôç Âéïìç÷áíßá êëð. 3. Áðü ôá öýêç áðïìïíþíïíôáé ÷ñùóôéêÝò ïõóßåò ìå åõñåßá åöáñìïãÞ ùò áíôéïîåéäùôéêÜ óõóôáôéêÜ, óôç âéïìç÷áíßá ÷ñùìÜôùí, óå óêéÝò ìáôéþí, áëëÜ êáé ùò ðñüäñïìåò ïõóßåò ôçò âéôáìßíçò Á. ×áñáêôçñéóôéêü ðáñÜäåéãìá áðïôåëåß ôï ×ëùñïöýêïò Dunaliella, ðëïýóéï óå êáñïôÝíéï, ç ìáæéêÞ áíÜðôõîç ôïõ ïðïßïõ ðñïóäßäåé ðïñôïêáëß ÷ñþìá óôéò áëõêÝò (Åéê. 6). 4. Ôá öýêç åßíáé ðïëý ðëïýóéá óå é÷íïóôïé÷åßá êáé áìéíïîÝá. Ôá ãÝíç Fucus, Ascophyllum, Laminaria êáé Lithothamnion åßíáé åîáéñåôéêÜ ðëïýóéá óå ìåôáëëéêÜ Üëáôá, é÷íïóôïé÷åßá, ðïëõóáê÷áñßôåò êáé ðñïâéôáìßíåò, óõóôáôéêÜ ðïõ åíõäáôþíïõí ôá êýôôáñá ôçò åðéäåñìßäáò. Óõíåðþò, ïñéóìÝíá öýêç Ý÷ïõí óçìáíôéêÝò êáëëõíôéêÝò éäéüôçôåò, ìåôáîý ôùí ïðïßùí åßíáé ç äñÜóç ôïõò êáôÜ ôçò êõôôáñßôéäáò êáèþò êáé ç åíõäáôéêÞ êáé áðáëõíôéêÞ ôïõò äñÜóç (Åéê. 7).

Äéáäßêôõï

Åéê. 4. ÐáñáóêåõÜóìáôá ôïõ Êõáíïöýêïõò Spirulina.

Åéê. 5. Ôï Üãáñ.

13


Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

Åéê. 6. ÕøçëÞ áöèïíßá êõôôÜñùí ôïõ ×ëùñïöýêïõò Dunaliella ðñïóäßäåé ðïñôïêáëÝñõèñï ÷ñþìá óå áëõêÞ.

8. ÐïëëÜ öýêç Ý÷ïõí äõíáôüôçôá áðïññüöçóçò èñåðôéêþí óõóôáôéêþí êáé âáñÝùí ìåôÜëëùí ôá ïðïßá õðÜñ÷ïõí óå áðüâëçôá âéïëïãéêþí êáèáñéóìþí. ¸ôóé, ðñüóöáôá, êÜðïéá åßäç öõêþí ÷ñçóéìïðïéïýíôáé ùò âéïößëôñá ãéá ôïí êáèáñéóìü ôùí õãñþí áðïâëÞôùí. 9. ÊÜðïéá öýêç ÷ñçóéìïðïéïýíôáé ùò âéïäåßêôåò, áðïôåëïýí äçëáäÞ äåßêôåò ôçò ðïéüôçôáò ôùí íåñþí.

Ó. Ïñöáíßäçò

Τα φύκη στην Ελλάδα

Åéê. 7. ÊñÝìá êáôÜ ôçò êõôôáñßôéäáò áðü öýêç.

14

Óôçí ÅëëÜäá, ëüãù ïéêïëïãéêþí óõíèçêþí äåí áíáðôýóóïíôáé ôá ðïëý ìåãÜëá Ñïäïöýêç êáé Öáéïöýêç üðùò ãéá ðáñÜäåéãìá ç Laminaria. ¼ìùò ìðïñåßôå åýêïëá íá áíáãíùñßóåôå áñêåôÜ öýêç óôéò ðáñÜêôéåò ðåñéï÷Ýò. Ôá âñÜ÷éá åßíáé ãåìÜôá áðü Cystoseira, Padina, Laurencia. Óå íåñÜ ðïõ äåí åßíáé êáé ôüóï êáèáñÜ ðïëý êïéíÞ åßíáé ç ðáñïõóßá ôïõ ×ëùñïöýêïõò Ulva (ãíùóôïý ùò «ìáñïýëé ôçò èÜëáóóáò»). Óôç èÜëáóóá, öýêç ìðïñïýìå íá óõíáíôÞóïõìå ôüóï ðÜíù óå âñÜ÷éá üóï êáé óå áììþäç ðõèìÝíá.


Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

Åéê. 8. ÅãêáôáóôÜóåéò êáëëéÝñãåéáò ôïõ Scenedesmus.

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

Óôéò âñá÷þäåéò áêôÝò ôá öýêç êõñéáñ÷ïýí. Óôçí ÅëëÜäá, óå ìßá ôõðéêÞ âñá÷þäç áêôÞ óõíÞèùò ðáñáôçñïýìå ìåãÜëá Öáéïöýêç (ìÝãåèïò 10-50cm) ôùí ãåíþí Cystoseira êáé Sargassum. Äßðëá Þ ðÜíù óå áõôÜ áðáíôïýí ðïëõÜñéèìá Üëëá ìáêñïöýêç, üðùò ãéá ðáñÜäåéãìá ôá ãÝíç Acetabularia, Laurencia, Dictyota, Padina, Jania, Corallina ê.Ü. Ùóôüóï, ðïëëÜ öýêç åßíáé ìéêñïý ìåãÝèïõò, äýóêïëï íá ðáñáôçñçèïýí ìå ãõìíü ìÜôé, áëëÜ åßíáé óõíÞèùò ïñáôÜ ìüíï ìå ìåãåíèõôéêü öáêü (ð.÷. ôï Ñïäïöýêïò Ceramium).

Åéê. 9. ÈáëÜóóéá Aããåéüóðåñìá Ý÷ïõí åêâñáóèåß óå ìßá áììþäç ðáñáëßá.

15


Ôï èáëëÜóéï áããåéüóðåñìï Posidonia oceanica

Ðñïóï÷Þ! Ìçí ìðåñäåýåôå ôá èáëÜóóéá Áããåéüóðåñìá ìå ôá öýêç. Ôá Áããåéüóðåñìá, äçëáäÞ ôá áíþôåñá áíèïöüñá öõôÜ, åðéêñáôïýí óôç ÷Ýñóï, áëëÜ óôç èÜëáóóá äåí õðÜñ÷åé ðïéêéëßá åéäþí. Ç Ðïóéäþíéá (Posidonia), ç Êõìïäü÷ç (Cymodocea), ç ÆùóôÝñá (Zostera), åßíáé áðü ôá ðéï ãíùóôÜ ãÝíç. Ôá ëßãá üìùò ãÝíç êáé åßäç ôïõò åßíáé äõíáôüí íá ó÷çìáôßæïõí ìåãÜëåò áíáðôýîåéò óôï âõèü ôçò èÜëáóóáò, «èáëáóóéíÜ ëéâÜäéá». Ôá èáëÜóóéá áõôÜ öõôÜ ÷ñåéÜæïíôáé áñêåôü öùò, ãé’ áõôü áí ôï íåñü ãßíåé èïëü, ð.÷. áðü éæÞìáôá, ôá ëéâÜäéá êáôáóôñÝöïíôáé. Åßíáé ðïëý óçìáíôéêÜ ãéá ôç æùÞ ôçò èÜëáóóáò êáèþò óôáèåñïðïéïýí ôïí áììþäç Þ éëõþäç ðõèìÝíá, ðñïóöÝñïõí êáôáöýãéï óå ðïëëïýò ïñãáíéóìïýò êáé âÝâáéá áðïôåëïýí âáóéêÞ ôñïöÞ ãéá ôïõò öõôïöÜãïõò ïñãáíéóìïýò. Ðñüóöáôá ÷ñçóéìïðïéïýíôáé êáé ùò âÜóç ãéá ôçí ðáñáãùãÞ ëéðÜóìáôïò.

16

Óôéò áììþäåéò ðáñáëßåò áíáðôýóóïíôáé ó÷åôéêÜ ëßãá öýêç. Ôá ðéï óõ÷íÜ áðü áõôÜ åßíáé ôï ×ëùñïöýêïò Caulerpa (áí êáé ìðïñåß íá âñåèåß êáé óå âñÜ÷éá), ôï Xëùñïöýêïò Codium bursa, êáé ôï Ñïäïöýêïò Spyridia. Áðü ôçí Üëëç ðëåõñÜ, óå áììþäåéò ðõèìÝíåò áíáðôýóóïíôáé êáé èáëÜóóéá Áããåéüóðåñìá. Ðñüêåéôáé ãéá ôá ãíùóôÜ ôáéíéüìïñöá öõôÜ ðïõ îåâñÜæåé ôï êýìá óôéò åëëçíéêÝò áêôÝò (åéê. 9).


Ìåëåôþ ôá öýêç Ï ðñïóäéïñéóìüò êáé ç ôáîéíüìçóç ôùí öõêþí åßíáé äýóêïëá ëüãù ôçò ìïñöïëïãéêÞò ðïéêéëßáò, ôùí äéáöïñåôéêþí ÷ñùóôéêþí ôïõò êáé ôçò áíáðáñáãùãÞò ôïõò. Ç ÷ñÞóç âéï÷çìéêþí êñéôçñßùí üðùò ïé ÷ñùóôéêÝò, ìáæß ìå ôá ìïñöïëïãéêÜ ãíùñßóìáôá, åðéôñÝðïõí ôç äéÜêñéóç ôùí ìåãÜëùí ïìÜäùí. Ãéá ðáñÜäåéãìá, êáóôáíü÷ñïá êýôôáñá ìå ôïé÷þìáôá áðü ðõñßôéï êáé ÷áñáêôçñéóôéêÝò ðïéêßëóåéò ïäçãïýí óôçí ïìÜäá ôùí Äéáôüìùí. ÊáóôáíÜ êýôôáñá ìå ÷áñáêôçñéóôéêÜ áõëÜêéá êáé êõôôáñéêü ôïß÷ùìá áðïôåëïýìåíï áðü ðëÜêåò ïäçãïýí åýêïëá óôá Äéíïöýêç. Êüêêéíï ÷ñþìá êáé èáëëïß ðïõ èõìßæïõí ìéêñïãñáößåò èÜìíùí ïäçãïýí óôá Ñïäïöýêç. Áí èÝëåôå íá ðñïóäéïñßóåôå Ýíá öýêïò, íá âñåßôå óå ðïéá ïìÜäá Þ áêüìá ðåñéóóüôåñï óå ðïéï ãÝíïò Þ êáé åßäïò áíÞêåé, äçëáäÞ íá ôï ðñïóäéïñßóåôå ìå ôç âïÞèåéá êáôÜëëçëùí âéâëßùí, ðñÝðåé: Íá óõãêåíôñþóåôå üóï ôï äõíáôüí ðåñéóóüôåñåò ðëçñïöïñßåò ãéá ôï ðåñéâÜëëïí óôï ïðïßï áíáðôýóóåôáé. Ãéá ðáñÜäåéãìá, áí áíáðôýóóåôáé óå íåñÜ ãëõêÜ Þ áëìõñÜ, êáèáñÜ Þ ñõðáéíüìåíá, óôÜóéìá Þ ñÝïíôá, üîéíá Þ áëêáëéêÜ, óå öùôéæüìåíç Þ óêïôåéíÞ ðåñéï÷Þ (ð.÷. óå ìéá èáëáóóéíÞ óðçëéÜ Þ óå Ýíá âñÜ÷ï åêôåèåéìÝíï óôï Üìåóï çëéáêü öùò), ê.Ü.

¼ôáí Ý÷åôå ïñáôÜ ìå ãõìíü ìÜôé öýêç, íá åîåôÜóåôå ôç ìïñöÞ, ôéò äéáóôÜóåéò êáé ôï ÷ñþìá ôïõ èáëëïý, äçëáäÞ ôïõ ó÷çìáôéóìïý ðïõ âëÝðïõìå ìå ãõìíü ìÜôé, ðïõ êáé ðùò åßíáé óôåñåùìÝíïò, ôï õðüóôñùìá óôï ïðïßï áíáðôýóóåôáé (ð.÷. áí áíáðôýóóåôáé óå âñá÷þäç áêôÞ, óå áììþäç ðõèìÝíá, ðÜíù óå Üëëïõò ïñãáíéóìïýò), Þ áí áéùñåßôáé ìÝóá óôï íåñü (ðñïóï÷Þ! åîåôÜóåôå ôçí ðéèáíüôçôá ôï öýêïò íá Ý÷åé áðïóðáóôåß áðü êÜðïõ). ¼ôáí ðáñáôçñåßôå ìéêñïóêïðéêÝò ìïñöÝò ìå ôç âïÞèåéá ìéêñïóêïðßïõ Þ åíüò áðëïý ìåãåíèõôéêïý öáêïý, åîåôÜóåôå ôá êýôôáñá, áí åßíáé ìåìïíùìÝíá, Ýíá-Ýíá, Þ åíþíïíôáé ó÷çìáôßæïíôáò áðïéêßåò, áí ó÷çìáôßæïõí íÞìáôá, áí ðåñéâÜëëïíôáé áðü åîùóêåëåôü. ÐáñáôçñÞóåôå ôç ìïñöÞ ôùí êõôôÜñùí, ôï ÷ñþìá ôïõò, ôï ìÝãåèüò ôïõò, áí êéíïýíôáé ìå ôç âïÞèåéá ìáóôéãßùí. Áí ðñüêåéôáé íá ðñï÷ùñÞóåôå óå ðéï ëåðôïìåñÞ ìåëÝôç, ÷ñåéÜæåóôå åðßóçò ôïí êýêëï æùÞò ôïõ öýêïõò êáèþò êáé ôá áíáðáñáãùãéêÜ üñãáíá óôçí ðåñßðôùóç ôùí ìáêñïöõêþí. Ôá áíáðáñáãùãéêÜ üñãáíá åßíáé ôåëåßùò äéáöïñåôéêÜ áðü áõôÜ ôùí Óðåñìáôïöýôùí êáé ìåëåôþíôáé äýóêïëá áðü êÜðïéïí ìç åéäéêü.

17


Ìå ôïí üñï ðëáãêôü (plankton) íïïýíôáé üëïé åêåßíïé ïé ìéêñïóêïðéêïß êáôÜ êáíüíá ïñãáíéóìïß ðïõ ðëáíþíôáé, äçëáäÞ æïõí ìåôáöåñüìåíïé ðáèçôéêÜ, ìÝóá óôéò èÜëáóóåò, óôéò ëßìíåò êáé óå Üëëåò, ìåãÜëåò ìÜæåò íåñïý. Áí êáé áñêåôïß áðü áõôïýò ìðïñïýí íá êéíïýíôáé åíåñãçôéêÜ, óôçí ðñáãìáôéêüôçôá åîáñôþíôáé áðü ôéò êéíÞóåéò ôïõ íåñïý, äçëáäÞ ìåôáöÝñïíôáé ðáèçôéêÜ ìå ôá ñåýìáôÜ ôïõ. ¼óïé åßíáé áõôüôñïöïé, äçëáäÞ ìðïñïýí íá «öôéÜîïõí» ôá êýôôáñÜ ôïõò êáé ôáõôü÷ñïíá íá ðáñÜãïõí ïîõãüíï ðáßñíïíôáò åíÝñãåéá áðü ôïí Þëéï êáé áíüñãáíá õëéêÜ áðü ôï íåñü ìÝóá óôï ïðïßï æïõí, ëåéôïõñãïýí üðùò áêñéâþò êáé ôá ìåãÜëá öõôÜ ôçò èÜëáóóáò áëëÜ êáé ôçò îçñÜò, äçëáäÞ öùôïóõíèÝôïõí, êáé áíÞêïõí óôï öõôïðëáãêôü. Åßíáé ôá ìéêñïóêïðéêÜ öõôÜ, ðïõ áéùñïýíôáé óå êåßíç ôç æþíç ôïõ íåñïý, üðïõ áÝñáò, öùò êáé èñåðôéêÜ óõóôáôéêÜ ôïõò åðéôñÝðïõí íá æÞóïõí. Ç æùÞ óôçí áíïé÷ôÞ èÜëáóóá, áíáãêáóôéêÜ óôçñßæåôáé óå áõôïýò ôïõò ìéêñïóêïðéêïýò öõôéêïýò ïñãáíéóìïýò ðïõ ðáñÜãïõí ïîõãüíï êáé êáôáíáëþíïíôáé áðü ôï æùïðëáãêôü, ðåñíþíôáò Ýôóé óôéò ôñïöéêÝò áëõóßäåò. Åßíáé ç âÜóç óå ôñïöéêÝò áëõóßäåò êáé ôñïöéêÜ ðëÝãìáôá (Åéê. 10). Ïé äéáóôÜóåéò ôùí ïñãáíéóìþí ôïõ öõôïðëáãêôïý óðÜíéá îåðåñíïýí ôá 70 åêáôïììõñéïóôÜ ôïõ ìÝôñïõ! Ïé ðåñéóóüôåñïé Ý÷ïõí ìÝãåèïò ãýñù óôá 5 åêáôïììõñéïóôÜ ôïõ ìÝôñïõ. Ãéá íá ôïõò óõëëÝîïõìå ÷ñåéáæüìáóôå åéäéêÜ äß÷ôõá (ðëáãêôïóõëëÝêôåò) (Åéê. 11). Ç ðïéêéëßá óôç ìïñöÞ ôùí ïñãáíéóìþí ôïõ öõôïðëáãêôïý åßíáé åêðëçêôéêÞ. ¢ëëá åßíáé ðïëý áðëÜ óáí êüêêïé, Üëëá óáí ôñß÷åò, ðïëëÜ ìïéÜæïõí ìå ðïëýôéìá êïóìÞìáôá. Ãéá íá ìç âõèßæïíôáé êáé íá ìåôáöÝñïíôáé åõêïëüôåñá áðü ôá ñåýìáôá ôïõ íåñïý, ïñéóìÝíá Ý÷ïõí ìáêñéÝò ðñïåîï÷Ýò, êÝñáôá, áðïöýóåéò, ôüóï ëåðôÝò, ôüóï

18

ðïëýðëïêåò êáé ôáõôü÷ñïíá ôüóï íôåëéêÜôåò, ðïõ áíáñùôéÝóáé ðùò åßíáé äõíáôüí íá ìç óðÜæïõí. Óå ó÷Ýóç ìå ôï ÷ñþìá, ôá ðåñéóóüôåñá åßíáé ðñáóéíùðÜ, ìéá êáé åðéêñáôåß ç ÷ëùñïöýëëç á ðïõ ÷ñçóéìåýåé ãéá ôç öùôïóýíèåóç. ÕðÜñ÷ïõí üìùò êáé êáóôáíü÷ñùìá Þ êïêêéíùðÜ, áíÜëïãá ìå ôéò ÷ñùóôéêÝò ðïõ åðéêñáôïýí óôá êýôôáñÜ ôïõò. ÏñéóìÝíåò ÷ñùóôéêÝò ôá ðñïóôáôåýïõí áðü ôï ðïëý öùò ãé’ áõôü êáé ìðïñïýí íá áíáðôýóóïíôáé óôá åðéöáíåéáêÜ íåñÜ, Üëëåò åêìåôáëëåýïíôáé ôï ìðëå öùò ðïõ öèÜíåé óôá ìåãáëýôåñá âÜèç, êáèþò ôï çëéáêü öùò öéëôñÜñåôáé êáé áðïññïöÜôáé áðü ôï íåñü. ¼ìùò ðÜíôá ÷ñåéÜæïíôáé ôï çëéáêü öùò ãéá íá æÞóïõí.

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

Ôï öõôïðëáãêôü

Åéê. 10. Áðåéêüíéóç ôñïöéêïý ðëÝãìáôïò ó’ Ýíá õäÜôéíï ïéêïóýóôçìá.


19

Ê. ÔóéÜìçò Ê. ÊïõêÜñáò

ÐïëëÝò öïñÝò, éäéáßôåñá óå ðáñÜêôéåò ðåñéï÷Ýò, óå ôÝôïéá íåñÜ. ÔïîéêÝò ðëçôï öõôïðëáãêôü, ìðïñåß íá áíáðôõ÷èåß ìáæéêÜ, íá èõóìéáêÝò åêñÞîåéò åßíáé äõõðÜñîåé äçëáäÞ ìéá åêñçêôéêÞ áíÜðôõîÞ ôïõ. Ï íáôüí íá Ý÷ïõí ÷ñþìá åñõäéåèíÞò üñïò ãéá ôï öáéíüìåíï áõôü åßíáé bloom. èñü åîáéôßáò öõôïðëáãêôïý Ç áðüäïóç ôïõ üñïõ óôá åëëçíéêÜ åßíáé «Üíèéóç óôï ïðïßï óõììåôÝ÷ïõí åßäç ôïõ íåñïý», üìùò Ý÷åé èåùñçèåß ü÷é åðéôõ÷Þò êáé ðïõ Ý÷ïõí êüêêéíåò ÷ñùáðïäßäåé ôçí Ýíôïíç ðëçèõóìéáêÞ áýîçóç ôùí åí óôéêÝò (åßäç Äéíïöõêþí). ëüãù ïñãáíéóìþí ðïõ åîáéôßáò ôùí ÷ñùóôéêþí Ôüôå åêôåôáìÝíåò ðåñéï÷Ýò ðïõ äéáèÝôïõí ìåôáâÜëïõí ôï ÷ñþìá ôïõ íåñïý. åìöáíßæïíôáé êïêêéíùðÝò Ç ìáæéêÞ áõôÞ áíÜðôõîç ôïõ öõôïðëáãêôïý ìðïñåß êáé ïé áíáðôýîåéò áõôÝò åßÅéê. 11. Äß÷ôõ íá åßíáé äåßãìá åõôñïöéóìïý ôùí íåñþí. íáé ãíùóôÝò ùò «åñõèñÝò óõëëïãÞò ðëáãêôïý Ï åõôñïöéóìüò, äçëáäÞ ï åìðëïõôéóìüò åíüò ðáëßññïéåò» (åéê. 12). (ðëáãêôïóõëëÝêôçò). ðåñéâÜëëïíôïò ìå áíüñãáíá õëéêÜ êáé ìÜëéóôá Åêôüò üìùò áðü ôéò ôïîßìå ïñéóìÝíåò åíþóåéò üðùò ð.÷. áæùôïý÷åò êáé íåò ðïõ ìåñéêÜ åßäç åßíáé öùóöïñïý÷åò ðïõ åõíïïýí ôçí áíÜðôõîç ôïõ äõíáôüí íá ðáñÜãïõí êáé åðïìÝíùò íá ðñïêáöõôïðëáãêôïý êáé Üëëùí öõôþí, ìðïñåß íá åßíáé ëïýí áíåðéèýìçôåò áíôéäñÜóåéò, ïé ïñãáíéóìïß åðéèõìçôüò üðùò ð.÷. óôçí ðåñßðôùóç ìéáò ëß- ôïõ öõôïðëáãêôïý ðñïóëáìâÜíïõí óôá êýôôáñÜ ìíçò üðïõ åêôñÝöïíôáé øÜñéá êáé ôï öõôïðëáãêôü ôïõò êáé ðïëëÜ áíåðéèýìçôá õëéêÜ ìå ôá ïðïßá áðïôåëåß ôç âÜóç ôçò ôñïöÞò (áí êáé õðåñâïëéêÞ ï Üíèñùðïò ñõðáßíåé ôïõò õäÜôéíïõò áðïäÝêôåò, áýîçóç ìðïñåß åðßóçò íá ðñïêáëÝóåé ðñïâëÞìá- äçëáäÞ ôá ðïôÜìéá, ôéò ëßìíåò êáé ôéò èÜëáóóåò. ôá), ìðïñåß üìùò íá åßíáé áíåðéèýìçôïò Ýùò êáé Ïé ïõóßåò áõôÝò óõóóùñåýïíôáé óôá êýôôáñá êáôáóôñïöéêüò óå ìéá êáèáñÞ ðáñÜêôéá ðåñéï÷Þ ôïõò, êáé êáèþò êáôáíáëþíïíôáé (ôñþãïíôáé) áðü ðïõ ÷ñçóéìïðïéåßôáé ãéá êïëýìðé. ¢ëëï ðñüâëçìá, Üëëïõò ïñãáíéóìïýò, ðåñíïýí óôá äéêÜ ôïõò ôá óõíÝðåéá ôïõ åõôñïöéóìïý, åßíáé ïé ìåãÜëåò äéáêõìÜíóåéò óôï ïîõãüíï, ôï ïðïßï åßíáé äõíáôüí íá ìåéùèåß óôç äéÜñêåéá ôçò íý÷ôáò, ìå áðïôÝëåóìá ôï èÜíáôï øáñéþí êáé Üëëùí æþùí. Ðéï óïâáñü ðñüâëçìá äçìéïõñãåßôáé üôáí áíáðôõ÷èåß ìáæéêÜ öõôïðëáãêôü óôï ïðïßï óõììåôÝ÷ïõí åßäç ðïõ ðáñÜãïõí ôïîßíåò. Óå áõôÞ ôçí ðåñßðôùóç, ðñüêåéôáé ãéá ôïîéêÝò ðëçèõóìéáêÝò åêñÞîåéò, ðïõ ìðïñåß íá ðñïêáëÝóïõí ôï èÜíáôï æùéêþí ïñãáíéóìþí êáé äçëçôçñéÜóåéò óå áíèñþðïõò. Óå ìéá ðéï áðëÞ ðåñßðôùóç, ôïîéêÜ ìéêñïöýêç ìðïñåß íá ðñïêáëÝóïõí äåñìá- Åéê. 12. Ôï öáéíüìåíï ôçò åñõèñÜò ðáëßññïéáò óôï ëéìÜíé ôçò ôïðÜèåéåò óå üóïõò êïëõìðÞóïõí Èåóóáëïíßêçò.


óþìáôá, êáé ìÜëéóôá óå ïëïÝíá êáé ðéï õøçëÞ óõãêÝíôñùóç, ìéá äéáäéêáóßá ðïõ åßíáé ãíùóôÞ ùò âéïóõóóþñåõóç. Óôï ôÝëïò, ðïëëÜ áðü áõôÜ ôá áíåðéèýìçôá õëéêÜ, êáôáëÞãïõí óôï ðéÜôï ìáò, Þ ìÝíïõí ìÝóá óôï íåñü óõíå÷ßæïíôáò íá äçëçôçñéÜæïõí êáé Üëëïõò ïñãáíéóìïýò.

Κυανοφύκη ή Κυανοβακτήρια (Cyanobacteria, Cyanophyceae, Blue green algae)

3

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

2

4

6

Åéê. 13. Åßäç Êõáíïöõêþí óå ìéêñïóêüðéï.

20

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

5

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

Äéáäßêôõï

1

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

Ôá Êõáíïöýêç Þ ÊõáíïâáêôÞñéá åßíáé ìéêñïóêïðéêïß öùôïóõíèåôéêïß ïñãáíéóìïß, ðñïêáñõùôéêïß ðïõ äåí öÝñïõí ó÷çìáôïðïéçìÝíïõò ðõñÞíåò, ÷ëùñïðëÜóôåò êáé Üëëá ÷áñáêôçñéóôéêÜ ïñãáíßäéá åíüò åõêáñõùôéêïý êõôôÜñïõ. Ôï ÷ñþìá ôïõò åßíáé óõíÞèùò êõáíïðñÜóéíï åðåéäÞ åðéêñáôåß ç ÷ñùóôéêÞ öõêïêõáíßíç. ÓÞìåñá êáôáôÜóóïíôáé óôá öùôïóõíèåôéêÜ âáêôÞñéá

(ÊõáíïâáêôÞñéá), óõ÷íÜ üìùò áíáöÝñïíôáé üðùò êáé ðáëáéüôåñá ùò öýêç (Êõáíïöýêç), éäéáßôåñá óå ïéêïëïãéêÝò Ýñåõíåò. ÕðÜñ÷ïõí ìïíïêýôôáñåò, áðïéêéáêÝò, íçìáôïåéäåßò ìïñöÝò, áêßíçôåò Þ êéíçôÝò áëëÜ ÷ùñßò ìáóôßãéá. ÁíáðáñÜãïíôáé ðÜíôá áãåíþò, ìå êõôôáñéêÞ äéáßñåóç êáé ìå ó÷çìáôéóìü åéäéêþí êõôôÜñùí. Ôá ðñþôá Êõáíïöýêç, üðùò äéáðéóôþèçêå áðü áðïëéèþìáôá, åìöáíßóôçêáí óôç Ãç ðñéí áðü ðåñßðïõ 3.5 äéóåêáôïììýñéá ÷ñüíéá. ¹ôáí äçëáäÞ ïé ðñþôïé öùôïóõíèåôéêïß ïñãáíéóìïß ðïõ áíáðôý÷èçêáí óôç Ãç. ¸ðáéîáí âáóéêü ñüëï óôïí åìðëïõôéóìü ôçò ãÞéíçò áôìüóöáéñáò ìå ïîõãüíï. Áðïôåëïýí âáóéêÞ ïìÜäá ôïõ öõôïðëáãêôïý, éäéáßôåñá ôùí ãëõêþí íåñþí. Ï ñüëïò ôïõò åßíáé óçìáíôéêüò êáèþò åêôüò áðü ðáñáãùãïß ïñãáíéóìïß, ïñéóìÝíá Ý÷ïõí êáé ôçí éêáíüôçôá íá äåóìåýïõí áôìïóöáéñéêü Üæùôï êáé íá åìðëïõôßæïõí ôï ðåñéâÜëëïí óôï ïðïßï áíáðôýóóïíôáé ìå Üæùôï ðïõ ìðïñåß íá ÷ñçóéìïðïéçèåß áðü Üëëïõò ïñãáíéóìïýò. Áðáíôþíôáé

7


∆ιάτομα (Bacillariophyceae ή Diatomeae) Åõêáñõùôéêïß, ìéêñïóêïðéêïß, ìïíïêýôôáñïé Þ áðïéêéáêïß ïñãáíéóìïß ìå ÷áñáêôçñéóôéêü ðõñéôéêü êõôôáñéêü ôïß÷ùìá (èÞêç) ìå áíÜãëõöåò äéáêïóìÞóåéò (Åéê. 14). Ç èÞêç ôùí Äéáôüìùí áðïôåëåßôáé áðü äýï, ðåñßðïõ ßóá, ôìÞìáôá (èõñßäåò) ðïõ óõíäÝïíôáé ìåôáîý ôïõò êáé åöáñìüæïõí óáí «êïõôß». ×áñáêôçñßæïíôáé åßôå áðü áêôéíùôÞ (Centrales), åßôå áðü áìößðëåõñç (Pennales), óõììåôñßá. Ç óõììåôñßá êáé ïé ÷áñáêôçñéóôéêÝò ðïéêßëóåéò ôïõ êõôôáñéêïý ôïé÷þìáôïò áðïôåëïýí óõóôçìáôéêÜ ãíùñßóìáôá ðïõ ÷ñçóéìïðïéïýíôáé óôïí ðñïóäéïñéóìü áõôþí ôùí öõêþí. Ôá ÄéÜôïìá, åßíáé ôá ìéêñïóêïðéêÜ «ãõÜëéíá ãëõðôÜ» ôïõ íåñïý. Áðïêëåßåôáé íá ìáæÝøåôå ðëáãêôü ðïõ äåí èá ðåñéÝ÷åé ÄéÜôïìá. Éäéáßôåñá óôï èáëÜóóéï öõôïðëáãêôü áðïôåëïýí ìáæß ìå ôá Äéíïöýêç, ôéò äõï ðéï óõíçèéóìÝíåò ïìÜäåò ðáñáãùãþí ïñãáíéóìþí. Áðïëéèþìáôá ôùí Centrales Ý÷ïõí âñåèåß óå áðïèÝóåéò ôïõ Éïõñáóéêïý (åìöáíßóôçêáí óôç Ãç ðñéí áðü ðåñßðïõ 185 åêáôïììýñéá ÷ñüíéá) åíþ ôùí Pennales óå áðïèÝóåéò ôïõ Ôåôáñôïãåíïýò (åìöáíßóôçêáí ðñéí áðü 4 åêáôïììýñéá ÷ñüíéá). ÁðïèÝóåéò óêåëåôþí Äéáôüìùí Ý÷ïõí ó÷çìáôßóåé óôñþìáôá ìåãÜëïõ ðÜ÷ïõò, ãíùóôÜ óÞìåñá ùò «ãç Äéáôüìùí».

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

üìùò êáé óôç ÷Ýñóï, áêüìá êáé óå áêñáßåò ïéêïëïãéêÝò óõíèÞêåò ãé’ áõôü êáé ìåëåôþíôáé óå ó÷Ýóç ìå ôçí áíôï÷Þ ôïõò, ð.÷. óå õøçëÝò Þ óå ÷áìçëÝò èåñìïêñáóßåò (óå èåñìïðçãÝò, óå ðáãùìÝíåò êïéëÜäåò ôçò ÁíôáñêôéêÞò, ê.Ü.). ÏñéóìÝíá ÷ñçóéìïðïéïýíôáé óôçí êïóìåôïëïãßá Þ óôç äéáôñïöÞ, üðùò ãéá ðáñÜäåéãìá ç Spirulina ðïõ Üñ÷éóå ðñüóöáôá íá êáëëéåñãåßôáé êáé óôç ÷þñá ìáò. ÐåñéëáìâÜíïõí ðåñßðïõ 2.000 åßäç. ÓõíçèéóìÝíá êáé åýêïëá áíáãíùñßóéìá ãÝíç åßíáé ôá (Åéê. 13): Rivularia (1): Ó÷çìáôßæåé çâüìïñöïõò ïñáôïýò èáëëïýò, ðïõ óå ôïìÞ äßíïõí ôç ìïñöÞ âåíôÜëéáò. Ôñé÷þìáôá ðá÷ýôåñá óôç âÜóç, ëåðôõíüìåíá ðñïò ôá Üêñá. ÓõíçèéóìÝíï óôéò âñá÷þäåéò áêôÝò. Chroococcus (2): Êýôôáñá óöáéñéêÜ Ýùò åëëåéøïåéäÞ ðåñéâáëëüìåíá áðü èÞêåò. Ó÷çìáôßæïõí áðïéêßåò. Cyanothece (3): Ìïíïêýôôáñï. Êýôôáñá åëëåéøïåéäÞ, óå öÜóç äéáßñåóçò ï ïñãáíéóìüò ìïéÜæåé äéêýôôáñïò. Áíáðôýóóåôáé áêüìá êáé óå áëõêÝò. Synechococcus: Ìïíïêýôôáñï. ÌïéÜæåé ìå ôï Cyanothece áëëÜ ôá êýôôáñá åßíáé êõëéíäñéêÜ. Oscillatoria (4): ÍçìáôïåéäÝò. Ôñé÷þìáôá áðëÜ ÷ùñßò êïëåïýò. Êýôôáñá üëá âëáóôçôéêÜ. Spirulina (5): ÍçìáôïåéäÝò. Ôñé÷þìáôá óðåéñïåéäþò ðåñéåëéãìÝíá, êéíçôÜ ìå ôáõôü÷ñïíç ðåñéóôñïöÞ. Ðñüóöáôá ÷ñçóéìïðïéåßôáé ðïëý óôç äéáôñïöÞ (êÜøïõëåò óðåéñïõëßíáò) êáé óå êáëëõíôéêÜ Anabaena (6): ÍçìáôïåéäÝò. Ôñé÷þìáôá ðåñéðåðëåãìÝíá, äåí ó÷çìáôßæïõí èáëëïýò. ÕðÜñ÷ïõí êýôôáñá âëáóôçôéêÜ, åôåñüêõôá (åôåñïêýóôåéò), êáé Ýììïíá êýôôáñá. Áæùôïäåóìåõôéêü. ÁðáíôÜôáé óôï ðëáãêôü, óôï âÝíèïò, óôï Ýäáöïò. ÓõíçèéóìÝíïò ïñãáíéóìüò óôéò áììþäåéò ðáñáëßåò áíÜìåóá óå áëüöõôá. Nostoc (7): ÌïéÜæåé ìå ôçí Anabaena áëëÜ ó÷çìáôßæåé èáëëïýò ðïõ ìðïñåß íá öôÜíïõí áêüìá êáé 10 cm ìÝãåèïò. Åßäç Nostoc ÷ñçóéìïðïéïýíôáé óôç äéáôñïöÞ.

Åéê. 14. ÄéÜôïìá, üðùò öáßíïíôáé óå ìéêñïóêüðéï.

21


ÐåñéëáìâÜíïõí ðåñßðïõ 16.000 åßäç. ÌåñéêÜ áðü ôá ðéï óõíçèéóìÝíá êáé åýêïëá áíáãíùñßóéìá ãÝíç åßíáé ôá (Åéê. 15): Coscinodiscus (1): Centrales. Êýôôáñá ðïõ èõìßæïõí íüìéóìá Þ âáñÝëé. Èõñßäåò ìå ìïñöÞ ìéóïý ôñõâëßïõ Petri, åðßðåäåò. Æïõí åëåýèåñá óôï èáëÜóóéï ðëáãêôü. Triceratium (2): Centrales. Êýôôáñá ðïõ èõìßæïõí ôñßãùíá Þ ôåôñÜãùíá. ÌïñöÝò èáëÜóóéåò ôçò ðáñÜêôéáò ðåñéï÷Þò. Chaetoceros (3): Centrales. ¸÷åé Ýíôïíá äéáìïñöùìÝíá áãêÜèéá êáé áðïöýóåéò êáé ó÷çìáôßæåé áðïéêßåò. Ðëáãêôéêü, êõñßùò èáëÜóóéï, ëéãüôåñï óôá ãëõêÜ íåñÜ. Achnanthes: Pennales. Êýôôáñá óõíÞèùò åíùìÝíá óå áðïéêßåò, óõ÷íÜ ðñïóêïëëçìÝíá óå õðüóôñùìá. Ç èÞêç êÜìðôåôáé (öáßíåôáé óôç æùíïåéäÞ üøç). Óå èáëÜóóéá, õöÜëìõñá, ãëõêÜ íåñÜ. Licmophora (4): Pennales. ÌïéÜæåé ìå ñüðáëï Þ óöÞíá, üôáí ó÷çìáôßæåé áðïéêßåò èõìßæåé âåíôÜëéá. ÈáëÜóóéï.

∆ινοφύκη, ∆ινομαστιγωτά, Πυρροφύκη (Dinophyceae, Dinoflagellates) Ìïíïêýôôáñïé åõêáñõùôéêïß ïñãáíéóìïß, êéíçôïß ìå ôç âïÞèåéá ìáóôéãßùí. Ôï êõôôáñéêü ôïõò óþìá ìðïñåß íá ðåñéêëåßåôáé áðü èÞêç áðü êõôôáñßíç ç ïðïßá ó÷çìáôßæåôáé áðü óêëçñÝò ðëÜêåò ðïõ äéáöÝñïõí óôç ìïñöÞ êáé óôéò äéáêïóìÞóåéò. Ôá ðåñéóóüôåñá Äéíïöýêç Ý÷ïõí óôï êýôôáñü ôïõò äõï áõëÜêéá ìÝóá óôá ïðïßá êéíåßôáé áðü Ýíá ìáóôßãéï. Ôï üíïìá Äéíïöýêç Þ ÄéíïìáóôéãùôÜ ðñïÝñ÷åôáé

2

5

6

Åéê. 15. ÄéÜôïìá óå ìéêñïóêüðéï.

22

Äéáäßêôõï

Äéáäßêôõï

Äéáäßêôõï

4

3

Äéáäßêôõï

2

Äéáäßêôõï

1

Navicula (5): Pennales. ÌïéÜæåé ìå âÜñêá (Navicula). Nitzschia: Pennales. Êýôôáñá óõíÞèùò åëåýèåñá áëëÜ ìåñéêÝò öïñÝò óå áðïéêßåò. Ôï ãÝíïò ðåñéëáìâÜíåé ðïëëÜ åßäç ðïõ áðáíôþíôáé óå ðïéêßëïõò âéüôïðïõò. Pleurosigma (6). Pennales. Ó÷Þìá óéãìïåéäÝò.


Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

1

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

1

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

2

3

Äéáäßêôõï

áðü ôï üôé ç êßíçóÞ ôïõò åðéôõã÷Üíåôáé ìå óõíäõáóìü ôçò êßíçóçò ôùí äõï ìáóôéãßùí êáé åßíáé óôñïâéëþäçò, ðåñéäßíçóç. Åßíáé áðü ôïõò ðéï óõíçèéóìÝíïõò ìéêñïóêïðéêïýò ïñãáíéóìïýò ôïõ öõôïðëáãêôïý. Ôï üíïìÜ ôïõò Ðõññïöýêç ôï ïöåßëïõí óôï üôé ìåñéêÜ åßäç ðáñÜãïõí áíáëáìðÝò öùôüò (âéïöùôéóìüò) åíþ Üëëá üôáí áíáðôõ÷èïýí ìáæéêÜ äßíïõí Ýíá êïêêéíùðü ÷ñþìá óôç èÜëáóóá (åñõèñÜ ðáëßññïéá, Åéê. 12). ÓõìâÜëëïõí óôçí ðñùôïãåíÞ ðáñáãùãÞ (ðáñáãùãÞ ïñãáíéêÞò ýëçò áðü áõôüôñïöïõò ïñãáíéóìïýò). ¢ëëá ìðïñåß íá äçìéïõñãÞóïõí ðñïâëÞìáôá åðåéäÞ ðáñÜãïõí ôïîßíåò üôáí áíáðôõ÷èïýí ìáæéêÜ. ÐåñéëáìâÜíïõí ðåñßðïõ 800 åßäç. Ôá ðåñéóóüôåñá åßíáé èáëÜóóéá ðëáãêôéêÜ, ðåñßðïõ 100 æïõí áðïêëåéóôéêÜ óå ãëõêÜ íåñÜ. ×áñáêôçñéóôéêÜ, óõíÞèç êáé ó÷åôéêÜ åýêïëá áíáãíùñßóéìá ãÝíç ìå êýôôáñá èùñáêéóìÝíá ìå ðëÜêåò åßíáé ôá (Åéê. 16): Ceratium (1): Êýôôáñá ìå ìåãÜëï áñéèìü ðëáêþí êáé ðëáêéäßùí ìå ðëïýóéá äéáêüóìçóç, áôñáêôïåéäÞ ìå 3-4 êåñáôïåéäåßò ðñïåêâïëÝò (êÝñáôá). ÅãêÜñóéá áýëáêá éäéáßôåñá åìöáíÞò êáé åõñåßá óôï ìÝóïí ôïõ êõôôÜñïõ, åðéìÞêçò áýëáêá êïíôÞ áëëÜ åõäéÜêñéôç. ÐïëëÜ ãíùóôÜ åßäç õðÜñ÷ïõí óôï ðëáãêôü ôùí èáëÜóóéùí êáé ãëõêþí íåñþí. Dinophysis (2): Ï èþñáêáò ÷ùñßæåôáé óå áñéóôåñü êáé äåîéü Þìéóõ ìÝóù ôçò åðéìÞêïõò áýëáêáò. ÅðéðëÝïí õðÜñ÷åé äéáöïñïðïßçóç óå åðéèÞêç êáé õðïèÞêç ðïõ ÷ùñßæïíôáé áðü ôçí åãêÜñóéá áýëáêá, óôï Üíù ÷åßëïò ôçò ïðïßáò áíáðôýóóåôáé ôï õìÝíéï ùò êïëÜñï. Ôï óþìá åßíáé óõìðéåóìÝíï ðëåõñéêÜ. ÊáôÜ ìÞêïò ôçò åðéìÞêïõò áýëáêáò õðÜñ÷åé åìöáíÝò ìåìâñáíþäåò ðôåñýãéï. Protoperidinium (3): Êýôôáñá èùñáêéóìÝíá üðùò ðáñáðÜíù ìå ó÷åäüí ðïëõãùíéêü ó÷Þìá üðïõ ôï ìåóáßï ôìÞìá ôïõò åßíáé óõíÞèùò äéïãêùìÝíï. ÅãêÜñóéá áýëáêá éäéáßôåñá åìöáíÞò, óôï ìÝóïí ôïõ êõôôÜñïõ.

Åéê. 16. Äéíïöýêç üðùò öáßíïíôáé óå ìéêñïóêüðéï.

23


(Charophyta) Ôá ×áñüöõôá Þ ×áñþäç öýêç Þ ×áñïöýêç (Åéê. 17) ìïéÜæïõí áðü öõóéïëïãéêÞ êáé âéï÷çìéêÞ Üðïøç ìå ôá ×ëùñïöýêç, üìùò ìïñöïëïãéêÜ äéáöÝñïõí ôüóï ðïëý þóôå ôáîéíïìïýíôáé óå äéáöïñåôéêü Üèñïéóìá. Ó÷çìáôßæïõí íÞìáôá ìÞêïõò Ýùò êáé Ýíá ìÝôñï ðïõ óôåñåþíïíôáé óôï õðüóôñùìá ìå ñéæïåéäÞ. Ôá íÞìáôá Ý÷ïõí ãüíáôá êáé ìåóïãïíÜôéá äéáóôÞìáôá. Áðü ôá ãüíáôá âãáßíïõí áêôéíùôÜ ðëåõñéêïß êëÜäïé, ìå ðåñéïñéóìÝíç áíÜðôõîç. ÊáôÜ ôçí åããåíÞ áíáðáñáãùãÞ ó÷çìáôßæïíôáé åîáéñåôéêÜ ðïëýðëïêá áñóåíéêÜ (áíèçñßäéá) êáé èçëõêÜ (ùïãüíéá) áíáðáñáãùãéêÜ üñãáíá. Ïé ãíùóôüôåñïé áíôéðñüóùðïé áíÞêïõí óôá ãÝíç Chara êáé Nitella. Áíáðôýóóïíôáé óå êáèáñÜ ñç÷Ü íåñÜ óå ëßìíåò êáé ñõÜêéá.

Χλωροφύκη (Chlorophyta, Chlorophyceae, Green algae) Ôá ×ëùñïöýêç åßíáé ìéá ìåãÜëç ïìÜäá ìå ðåñéóóüôåñá áðü 400 ãÝíç êáé 6.000 åßäç. ¢ëëá åßíáé ìïíïêýôôáñá êáé Üëëá ðïëõêýôôáñá öýêç. Ôá êýôôáñÜ ôïõò åßíáé åõêáñõùôéêÜ, öÝñïõí ó÷çìáôïðïéçìÝíï ðõñÞíá, Ýíá Þ ðåñéóóüôåñïõò ÷ëùñïðëÜóôåò, ðõñçíïåéäÞ. ÕðÜñ÷ïõí äéÜöïñïé ìïñöïëïãéêïß ôýðïé, êéíçôïß ìå Ýíá Ýùò ðïëëÜ ìáóôßãéá, Þ áêßíçôïé, ìéêñïóêïðéêïß

Åéê. 17. ×áñïöýêïò, üðùò öáßíåôáé óôï óôåñåïóêüðéï.

24

Þ ïñáôïß ìå ãõìíü ìÜôé, áðïéêéáêïß, íçìáôïåéäåßò äéáêëáäéæüìåíïé Þ ìç. Ôï ÷ñþìá ôïõò åßíáé óõíÞèùò ðñÜóéíï ëüãù ôçò åðéêñÜôçóçò ôçò ÷ëùñïöýëëçò a. ¸÷ïõí üìùò êáé Üëëåò ÷ñùóôéêÝò (÷ëùñïöýëëç b, êáñïôÝíéï a êáé b, îáíèïöýëëåò), ðïõ ìðïñåß íá ôñïðïðïéïýí ôï ÷ñþìá. ÁíáðáñÜãïíôáé ìå áãåíÞ êáé åããåíÞ ôñüðï. Åßíáé ïñãáíéóìïß ðáñáãùãïß. Ï ðñïóäéïñéóìüò ôïõò ãßíåôáé ìå âÜóç ìïñöïëïãéêÜ êáé áíáðáñáãùãéêÜ ãíùñßóìáôá. ×áñáêôçñéóôéêÜ ìéêñïóêïðéêÜ ìïíïêýôôáñá Þ áðïéêéáêÜ Xëùñïöýêç ðïõ ìðïñåß êÜðïéïò íá ðáñáôçñÞóåé ìå ôï ìéêñïóêüðéï åßíáé ôá: á) êéíçôÜ: Chlamydomonas, Dunaliella, Volvox, â) áêßíçôá: Chlorella, Cosmarium, Micrasterias, Scenedesmus. ×áñáêôçñéóôéêÜ íçìáôïåéäÞ ðïõ Ý÷ïõí ó÷åôéêÜ ìåãáëýôåñåò äéáóôÜóåéò áëëÜ ÷ñåéÜæïíôáé åðßóçò ìåãåíèõôéêü öáêü ãéá íá ðáñáôçñçèïýí, êáé èá ôá âñåßôå óõ÷íÜ óôá ãëõêÜ íåñÜ, åßíáé ôá: á) ìç äéáêëáäéæüìåíá Spirogyra, Oedogonium, â) äéáêëáäéæüìåíá Stigeoclonium, Cladophora. ×ëùñïöýêç, ïñáôÜ ìå ãõìíü ìÜôé, äçëáäÞ ó÷çìáôßæïõí èáëëïýò, óõíÞèç óôï åëëçíéêü èáëÜóóéï ðåñéâÜëëïí, êáé ó÷åôéêÜ åýêïëá áíáãíùñßóéìá åßíáé ôá: Acetabularia, Caulerpa, Halimeda, Enteromorpha, Ulva, Codium. ×ëùñïöýêç ìéêñïóêïðéêþí äéáóôÜóåùí (Åéê. 18). Chlamydomonas (á). Ìïíïêýôôáñï êéíçôü. Êýôôáñá óõíÞèùò ùïåéäÞ Ýùò åëëåéøïåéäÞ, óðÜíéá óöáéñéêÜ.

Äéáäßêôõï

Χαροφύκη


ôüôå áðïêôÜ Ýíá ÷áñáêôçñéóôéêü ðïñôïêáëÝñõèñï ÷ñþìá. Óôéò åëëçíéêÝò áëõêÝò áíáðôýóóåôáé ìáæéêÜ êáé äßäåé ÷áñáêôçñéóôéêü ðïñôïêáëÝñõèñï ÷ñþìá óôéò äåîáìåíÝò ìå õøçëÞ áëáôüôçôá. Chlorella (ä). Ìïíïêýôôáñï, áêßíçôï. Êýôôáñá óöáéñéêÜ Ýùò åëëåéøïåéäÞ ìå ôïé÷ùìáôéêü ÷ëùñïðëÜóôç êáé ðá÷ý êõôôáñéêü ôïß÷ùìá. Ôï ãÝíïò ðåñéëáìâÜíåé ðåñßðïõ 10 åßäç ðïõ áðáíôþíôáé êõñßùò óôá ãëõêÜ íåñÜ êáé óôï Ýäáöïò. Ðñüóöáôá ÷ñçóéìïðïéåßôáé óå æùïôñïöÝò. Cosmarium (å). Ìïíïêýôôáñï áêßíçôï. ÕðÜñ÷åé ìåóáßá éó÷õñÞ ðåñßóöéîç (éóèìüò), ðïõ ÷ùñßæåé ôï

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

β

γ

δ

κ

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

Äéáäßêôõï

ι

λ

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

η

θ

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

ζ

Äéáäßêôõï

ε

Äéáäßêôõï

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

Äéáäßêôõï

α

Äéáäßêôõï

Äéáäßêôõï

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

Äõï éóïìÞêç ìáóôßãéá åîÝñ÷ïíôáé áðü ôï ðñüóèéï Üêñï ôïõ êõôôÜñïõ. ¸íáò ìåãÜëïò ÷ëùñïðëÜóôçò óõíÞèùò êõðåëëïåéäÞò, êáôáëáìâÜíåé ó÷åäüí ïëüêëçñï ôï êýôôáñï êáé ðåñéÝ÷åé Ýíá ìåãÜëï Þ ðåñéóóüôåñá ìéêñÜ ðõñçíïåéäÞ. ¸êêåíôñá ðëåõñéêÜ, êïíôÜ óôçí åðéöÜíåéá ôïõ ÷ëùñïðëÜóôç âñßóêåôáé ç ïöèáëìéêÞ êçëßäá (óôßãìá). Áíáðôýóóåôáé óå óôÜóéìá êáé ôñå÷ïýìåíá íåñÜ áëëÜ êáé óôï Ýäáöïò, áêüìá êáé óôï ÷éüíé Dunaliella (â,ã): ÌïéÜæåé ìå ôç Chlamydomonas, áëëÜ Ý÷åé åýðëáóôï êõôôáñéêü ôïß÷ùìá êáé ãé’ áõôü ôï ó÷Þìá ôçò ìðïñåß íá åßíáé êáé åëáöñþò åðéìçêõóìÝíï. Ìðïñåß íá ðáñÜãåé êáñïôÝíéï êáé

μ

Åéê. 18. ×ëùñïöýêç üðùò öáßíïíôáé óôï ìéêñïóêüðéï.

25


26

Cladophora (ë): ÍçìáôïåéäÝò, Ýíôïíá äéáêëáäéæüìåíï, ëåðôïöõÝò ×ëùñïöýêïò. Ôï ìÝãåèïò ôïõ èáëëïý åßíáé éäéáßôåñá ìéêñü, äýóêïëá äéáêñßíåôáé ìå ãõìíü ìÜôé. Ùóôüóï, ó÷çìáôßæåé åõäéÜêñéôåò Üìïñöåò êáé êïëëþäåéò ôïýöåò ÷ñþìáôïò ðñáóéíùðïý Ýùò êéôñéíùðïý, ðïõ ðñïóêïëëþíôáé ðÜíù óôá âñÜ÷éá, óå Üëëá öýêç Þ åðéðëÝïõí óôçí åðéöÜíåéá ôïõ íåñïý. Ôï ìÝãåèüò ôïõò ìðïñåß íá öôÜíåé áñêåôÜ åêáôïóôÜ. Stigeoclonium (ì): ÍçìáôïåéäÝò, äéáêëáäéæüìåíï. Êýôôáñá êõëéíäñéêÜ. Åßíáé äõíáôüí íá õðÜñ÷åé ìïíüðëåõñç Þ ðïëýðëåõñç áíÜðôõîç êëÜäùí. ÊÜèå êýôôáñï ðåñéÝ÷åé Ýíá ðõñÞíá êáé Ýíá äáêôõëéïåéäÞ, ðáñáôïé÷ùìáôéêü ÷ëùñïðëÜóôç, ìå áñêåôÜ ðõñçíïåéäÞ. Ôá áíïñèùìÝíá íÞìáôá óõ÷íÜ ôåëåéþíïõí óå ìéá ëåðôÞ ÷áñáêôçñéóôéêÞ ðñïâïëÞ. ÐåñéëáìâÜíåé ðåñßðïõ 30 åßäç, üëá ãëõêþí íåñþí.

Χλωροφύκη μεγάλων διαστάσεων Acetabularia (Åéê. 19) ÅíáóâåóôùìÝíï ×ëùñïöýêïò ìå èáëëü ìïñöÞò óßöùíá. ÎåêéíÜ áðü Ýíá ìéó÷ùôü óôÝëå÷ïò ýøïõò ìÝ÷ñé

Ê. ÔóéÜìçò

êýôôáñï óå äõï óõììåôñéêÜ çìéêýôôáñá. Ôï êõôôáñéêü ôïß÷ùìá ìðïñåß íá öÝñåé ðïéêßëóåéò. ÊáôÜ ôçí áãåíÞ áíáðáñáãùãÞ, ï ïñãáíéóìüò ÷ùñßæåôáé óå äõï çìéêýôôáñá. ÊÜèå çìéêýôôáñï óôç óõíÝ÷åéá áíáðôýóóåôáé óå êáíïíéêü Üôïìï. Áíáðôýóóåôáé êõñßùò óå ãëõêÜ íåñÜ. ÕðÜñ÷ïõí ðåñß ôá 1000 åßäç. Micrasterias (æ): ÌïéÜæåé ìå ôï Cosmarium áëëÜ Ý÷åé âáèéÝò åãêïëðþóåéò Þ ëïâïýò óôá êñÜóðåäá ôùí êõôôÜñùí. Scenedesmus (ç): Áðïéêéáêü áêßíçôï. Ôá êýôôáñá åßíáé åëëåéøïåéäÞ Ýùò áôñáêôïåéäÞ êáé óå ïñéóìÝíá åßäç öÝñïõí âåëïíïåéäåßò áðïöýóåéò. Åíþíïíôáé ðëåõñéêÜ óå ìéá Þ äõï óåéñÝò êáé ó÷çìáôßæïõí êïéíüâéá áðü 4-8 óðÜíéá Ýùò 16 êýôôáñá. Áíáðôýóóåôáé ùò ðëáãêôéêüò êáé âåíèéêüò ïñãáíéóìüò óå ãëõêÜ íåñÜ êáé óôï Ýäáöïò. ¸÷ïõí ðåñéãñáöåß ðåñéóóüôåñá áðü 100 åßäç êáé ðïéêéëßåò. Volvox (è): Áðïéêéáêü êéíçôü ìå ôç âïÞèåéá ìáóôéãßùí. Ç áðïéêßá ìïéÜæåé ìå ìðÜëá. Óôï åóùôåñéêü áíáðôýóóïíôáé èõãáôñéêÝò áðïéêßåò. Oedogonium (é): ÍçìáôïåéäÝò ìç äéáêëáäéæüìåíï, ðñïóêïëëçìÝíï óå õðüóôñùìá Þ óõ÷íÜ óå ìÜæåò ðïõ åðéðëÝïõí. Êýôôáñá êõëéíäñéêÜ, ìåñéêÜ åìöáíßæïõí åãêÜñóéåò ñáâäþóåéò. ×ëùñïðëÜóôçò ôïé÷ùìáôéêüò, äéêôõüìïñöïò. Ç åããåíÞò áíáðáñáãùãÞ åßíáé ðïëýðëïêç, ùïãáìßá. Spirogyra (ê): ÍçìáôïåéäÝò ìç äéáêëáäéæüìåíï. Êýôôáñá êõëéíäñéêÜ. ÊÜèå êýôôáñï ðåñéÝ÷åé Ýíá Þ ðåñéóóüôåñïõò óðåéñïåéäåßò ÷ëùñïðëÜóôåò. ÊáôÜ ìÞêïò ôïõ ÷ëùñïðëÜóôç êáé óå êáíïíéêÝò áðïóôÜóåéò äéáôÜóóïíôáé ôá ðõñçíïåéäÞ. Ï ðõñÞíáò åßíáé åõäéÜêñéôïò êáé åõñßóêåôáé óôï êÝíôñï ôïõ êõôôÜñïõ. Ç åããåíÞò áíáðáñáãùãÞ åßíáé éäéüìïñöç (óýæåõîç). Ó÷çìáôßæïíôáé ðïëõÜñéèìåò ãÝöõñåò óýæåõîçò ìåôáîý äõï ãåéôïíéêþí íçìÜôùí êáé ôï êõôôáñéêü ðåñéå÷üìåíï ôïõ áñóåíéêïý ãáìÝôç ìåôáíáóôåýåé óôïí áíôßóôïé÷ï èçëõêü üðïõ êáé ó÷çìáôßæåôáé ï æõãþôçò. Óå ïñéóìÝíá åßäç ðáñáôçñåßôáé óýæåõîç ìåôáîý äõï ãåéôïíéêþí êõôôÜñùí ôïõ ßäéïõ íÞìáôïò (ðëåõñéêÞ óýæåõîç). Ôï ãÝíïò ðåñéëáìâÜíåé ðåñßðïõ 380 åßäç ðïõ áíáðôýóóïíôáé óôá ãëõêÜ íåñÜ.

Åéê. 19. Acetabularia.


8 cm, ôï ïðïßï êáôáëÞãåé óôçí êïñõöÞ ôïõ óå Ýíá êõðåëüìïñöï äßóêï ðïõ èõìßæåé ïìðñÝëá, ìå äéÜìåôñï ðïõ äåí õðåñâáßíåé ôï 1cm. ×ñþìá ðñáóéíùðü, óõíÞèùò ëåõêü. ÁðáíôÜôáé óå ìéêñÜ âÜèç, ðÜíù óå âñÜ÷éá, óå ðÝôñåò Þ áêüìá êáé óå üóôñáêá, óå ðåñéï÷Ýò åêôåèåéìÝíåò óôï öùò (öùôüöéëï). Ëüãù ôçò åíáóâÝóôùóçò äéáôçñåßôáé ãéá ìåãÜëï ÷ñïíéêü äéÜóôçìá êáé ãéá áõôü ÷ñçóéìïðïéåßôáé ùò äéáêïóìçôéêü.

Ôï Ýñðïí ôìÞìá óõãêñáôåßôáé óôï õðüóôñùìá ìå ìéêñÜ ñéæïåéäÞ. Ôï áíïñèùìÝíï ôìÞìá åßôå Ý÷åé ìïñöÞ öýëëïõ åßôå èõìßæåé ôóáìðß óôáöõëéïý. Ôï öýêïò öôÜíåé áñêåôÜ åêáôïóôÜ. ÁðáíôÜôáé óôïí ðõèìÝíá, ôüóï óå óêéåñÝò üóï êáé óå åêôåèåéìÝíåò óôï öùò ðåñéï÷Ýò, áðü ôçí åðéöÜíåéá ôçò èÜëáóóáò Ýùò êáé 80 ìÝôñá âÜèïò. Ôï åßäïò Caulerpa racemosa (ìïñöÞ óôáöõëéïý) åßíáé ôñïðéêü öýêïò ðïõ Ý÷åé åéóâÜëëåé óôç Ìåóüãåéï ðéèáíüôáôá ìÝóù ôçò äéþñõãáò ôïõ ÓïõÝæ êáé åðåêôåßíåôáé ìå ãïñãü ñõèìü. Ôï åßäïò Caulerpa taxifolia (Åéê. 20), ðïõ Ý÷åé åðßóçò åéóá÷èåß óôç Ìåóüãåéï áðü ôñïðéêÝò ðåñéï÷Ýò, áðïêáëåßôáé «öýêïò öïíéÜò» åðåéäÞ åêôïðßæåé ôá éèáãåíÞ åßäç åíþ ëüãù ôùí ôïîéêþí ïõóéþí ðïõ ðáñÜãåé äåí êáôáíáëþíåôáé áðü ôá øÜñéá.

Caulerpa (Åéê. 20) ×ëùñïöýêïò ìå Ýíôïíï ðñÜóéíï ÷ñþìá. Ï èáëëüò áðïôåëåßôáé áðü Ýíá Ýñðïí êáé Ýíá áíïñèùìÝíï ôìÞìá.

Äéáäßêôõï

Ì. Óáëùìßäç

Codium (Åéê. 21) ×ëùñïöýêïò ìå óùëçíüìïñöï èáëëü, êïßëï óôï åóùôåñéêü, ï ïðïßïò åßôå äéáêëáäßæåôáé äßíïíôáò ôçí åíôýðùóç ìéêñïãñáößáò äÝíôñïõ åßôå äå äéáêëáäßæåôáé ïðüôå Ý÷åé ìïñöÞ óõììåôñéêÞò ìðÜëáò ðïõ èõìßæåé óðüããï. ×áñáêôçñéóôéêü ôïõ Codium åßíáé ïé ìéêñïóêïðéêïß ñïðáëïåéäåßò ó÷çìáôéóìïß ðïõ âñßóêïíôáé óôçí

Åéê. 20. Åßäç ôïõ ãÝíïõò Caulerpa, ðÜíù: C. prolifera, êÜôù: C. taxifolia.

Åéê. 21. Codium fragile.

27


åðéöÜíåéá ôïõ èáëëïý. ÁõôÜ ïíïìÜæïíôáé utricles êáé åßíáé ïñáôÜ ìüíï ìå ìéêñïóêüðéï. Ïé «äåíäñþäåéò» ìïñöÝò (ð.÷. Codium fragile) ðñïóêïëëïýíôáé ìå äßóêï ðñïóêüëçóçò (hold fast) óå óêéåñÜ óçìåßá âñÜ÷ùí óå ìéêñÜ âÜèç, Ý÷ïõí ÷ñþìá óêïýñï ðñÜóéíï êáé ìÝãåèüò ôïõò öôÜíåé ôá 30cm. Ïé ìç äéáêëáäéóìÝíåò ìïñöÝò ðïõ èõìßæïõí óðüããï (ð.÷. Codium bursa) áðáíôïýí ü÷é óå âñÜ÷éá áëëÜ óå Üììï êáé óõíÞèùò óå ìåãáëýôåñá âÜèç, Ý÷ïõí ÷ñþìá óêïýñï ðñÜóéíï êáé äéÜìåôñï óõíÞèùò Ýùò 30cm. Ôï Codium fragile åßíáé åîùôéêü åßäïò ðïõ Þñèå ìÝóù ðëïßùí áðü ôçí Éáðùíßá óôç Ìåóüãåéï. Enteromorpha (Åéê. 22) ×ëùñïöýêïò ìå èáëëü ìïñöÞò åíôÝñïõ (Åíôåñïìüñöá), äçëáäÞ äéïãêùìÝíï óùëçíüìïñöï, ðïëý åýêáìðôï, êïßëï óôï åóùôåñéêü. ÌÞêïò óõíÞèùò 10 cm, ðëÜôïò Ýùò 1cm, ÷ñþìá Ýíôïíá ðñÜóéíï. ÐñïóêïëëÜôáé óå âñÜ÷éá, óõíÞèùò ðïëý êïíôÜ óôçí åðéöÜíåéá ôçò èÜëáóóáò, ëßãï âáèýôåñá áðü ôï óçìåßï ðïõ öôÜíåé ôï êýìá. Ï èáëëüò åßíáé ðïëý åõëýãéóôïò ãéá íá áíôÝ÷åé ôïí êõìáôéóìü. Áíáðôýóóåôáé êõñßùò áðü ÌÜñôéï Ýùò ÓåðôÝìâñéï. Åðßóçò áíáðôýóóåôáé óõ÷íÜ åêåß ðïõ ãëõêü íåñü ñÝåé ðñïò ôç èÜëáóóá.

èùìÝíï ôìÞìá. Ôï áíïñèùìÝíï ôìÞìá ó÷çìáôßæåôáé áðü 3-10 áñèñùôïýò åíáóâåóôùìÝíïõò (óêëçñïß óôçí õöÞ) äßóêïõò, ôïðïèåôçìÝíïé ï Ýíáò ðßóù áðü ôïí Üëëï óå ìßá óåéñÜ, ç ïðïßá ìðïñåß íá äéáêëáäßæåôáé. Ïé äßóêïé Ý÷ïõí äéðëÞ üøç: áðü ôç ìßá ðëåõñÜ åßíáé áíïé÷ôoðñÜóéíïé êáé áðü ôçí Üëëç ðëåõñÜ åßíáé óêïýñïé ðñÜóéíïé. Ôï ìÝãåèïò ôïõ êÜèå äßóêïõ åßíáé óõíÞèùò 2 cm. Ôï áíïñèùìÝíï ôìÞìá ìðïñåß íá áðïôåëåßôáé áðü ðïëëÝò îå÷ùñéóôÝò óåéñÝò äßóêùí, ðïõ üëåò üìùò åêêéíïýí áðü ôç âÜóç ôïõ öýêïõò. Ïëüêëçñï ôï öýêïò Ý÷åé ýøïò ðïõ êõìáßíåôáé óõíÞèùò áðü 3 Ýùò 15cm, áíÜëïãá ìå ôï ìÞêïò ðïõ Ý÷ïõí ïé óåéñÝò ôùí äßóêùí. ÁðáíôÜôáé êõñßùò óå êáôáêüñõöá óêéáæüìåíá âñÜ÷éá (óêéüöéëï öýêïò). Ulva (Ìáñïýëé ôçò èÜëáóóáò) (Eéê. 24) ×ëùñïöýêïò ìåìâñáíþäåò, Ýíôïíá ðñÜóéíï, ðïõ èõìßæåé ìáñïýëé (åßíáé ãíùóôü êáé ùò ìáñïýëé ôçò èÜëáóóáò). Ôï ìÝãåèüò ôïõ öôÜíåé Ýùò êáé 40 cm. ÐñïóêïëëÜôáé óôá âñÜ÷éá êáé óå Üëëá óôåñåÜ õðï-

Äéáäßêôõï

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

Halimeda (Åéê. 23) Ï èáëëüò ðåñéëáìâÜíåé Ýíá Ýñðïí êáé Ýíá áíïñ-

Åéê. 22. Enteromorpha.

28

Åéê. 23. Halimeda.


Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

óôñþìáôá ìå äßóêï ðñïóêüëëçóçò. Áíáðôýóóåôáé êïíôÜ óôçí åðéöÜíåéá ôçò èÜëáóóáò, óõíÞèùò óå óçìåßá ðñïóôáôåõìÝíá áðü ôá êýìáôá. ¼ðùò êáé ç Enteromorpha, ôï öýêïò áõôü åßíáé óõ÷íü êõñßùò áðü ÌÜñôéï Ýùò ÓåðôÝìâñéï. Åßíáé äåßêôçò ñýðáíóçò (áíáðôýóóåôáé ðïëý êïíôÜ óå åîüäïõò õðïíüìùí, óå ìüëïõò êáé ìáñßíåò, óå ëéìÜíéá êáé áíÜëïãåò ðåñéï÷Ýò). ×ñçóéìïðïéåßôáé óôç äéáôñïöÞ, êõñßùò óôçí Êßíá, Éáðùíßá áëëÜ êáé óôçí Éôáëßá (âåâáßùò êáëëéåñãçìÝíï).

Φαιοφύκη

Ôá Öáéïöýêç åßíáé ó÷åäüí áðïêëåéóôéêÜ èáëÜóóéá âåíèéêÜ öýêç. Ìüíï ôñßá ãÝíç (áðü ôá ðåñßðïõ 250 ðïõ Ý÷ïõí ðåñéãñáöåß) åßíáé ãíùóôÜ áðü ãëõêÜ íåñÜ. Ôï ÷áñáêôçñéóôéêü êáóôáíü ÷ñþìá ôïõò ïöåßëåôáé

Äéáäßêôõï

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

Åéê. 24. Ulva.

Äéáäßêôõï

(Phaeophyta, Brown algae)

Åéê. 25. ÕðïèáëÜóóéá äÜóç áðü Öáéïöýêç óôïí Áôëáíôéêü ùêåáíü.

29


óôç ÷ñùóôéêÞ öïõêïîáíèßíç ðïõ åðéóêéÜæåé ôçí ÷ëùñïöýëëç á. Åßíáé ðïëõêýôôáñá ìå ìåãÜëç ðïéêéëßá óôç ìïñöÞ êáé ôç äïìÞ ôïõò. ÕðÜñ÷ïõí ìéêñïóêïðéêÝò íçìáôïåéäåßò ìïñöÝò ðïõ åßíáé êáé ïé ðéï áðëÝò, üðùò êáé áðëÝò ìïñöÝò óå ó÷Þìá äßóêïõ, ìÝ÷ñé öõëëüìïñöåò ðïëýðëïêåò êáé ìåãÜëùí äéáóôÜóåùí ðïõ åßíáé ãíùóôÝò óáí Kelps, êáé ìðïñåß íá ó÷çìáôßæïõí õðïèáëÜóóéá äÜóç (Eéê. 25). ÏñéóìÝíá Ý÷ïõí êýóôåéò áðü áÝñá ðïõ ôá âïçèïýí íá åðéðëÝïõí óôçí åðéöÜíåéá ôïõ íåñïý êáé íá åêìåôáëëåýïíôáé êáëýôåñá ôï çëéáêü öùò. Ôá ðåñéóóüôåñá áðáíôþíôáé óôçí ðáñÜêôéá ðåñéï÷Þ óôåñåùìÝíá ðÜíù óå äéÜöïñá õðïóôñþìáôá, ìå äõíáôü, ÷áñáêôçñéóôéêü äßóêï ðñïóêüëëçóçò. Åßíáé ôá ðéï óõíçèéóìÝíá öýêç ôùí âñá÷ùäþí áêôþí. Áí êáé ìïéÜæïõí ðïëý ìå áíþôåñá öõôÜ, åßíáé ðñùôüãïíá. Ôá åëÜóìáôá äåí åßíáé öýëëá, ïé Üîïíåò äåí åßíáé ìßó÷ïé, ïé äßóêïé ðñïóêüëëçóçò äåí åßíáé ñßæåò. ÅðåéäÞ ôá ðåñéóóüôåñá Öáéïöýêç æïõí óå ñç÷Ü íåñÜ êáé äÝ÷ïíôáé ôç äñÜóç ôùí êõìÜôùí Ý÷ïõí áíáðôýîåé äéÜöïñåò ðñïóáñìïãÝò ãéá íá åðéâéþíïõí. Ãéá ðáñÜäåéãìá, ôï óþìá ôïõò åßíáé óêëçñü êáé ôáõôü÷ñïíá åýêáìðôï, Ýôóé þóôå íá ëõãßæåé óôïí êõìáôéóìü. ÐïëëÜ óõãêåíôñþíïõí éþäéï óôá êýôôáñÜ ôïõò óå óçìáíôéêÝò ðïóüôçôåò (ðïëý ðåñéóóüôåñï áðü ôï èáëáóóéíü

íåñü). Ôá êýôôáñá ôùí Öáéïöõêþí ðåñéâÜëëïíôáé áðü êõôôáñéêü ôïß÷ùìá. Ìåôáîý ôùí óõóôáôéêþí ðïõ ðåñéÝ÷ïíôáé óôá êõôôáñéêÜ ôïõò ôïé÷þìáôá, åßíáé ôá áëãéíéêÜ Üëáôá. ÁõôÜ åßíáé ìç ôïîéêÝò ïõóßåò ìå êïëëïåéäåßò éäéüôçôåò ðïõ ÷ñçóéìïðïéïýíôáé åõñÝùò óôç âéïìç÷áíßá. Åðßóçò, ôá êýôôáñá ôùí Öáéïöõêþí ðåñéÝ÷ïõí ïõóßåò ðïõ ïíïìÜæïíôáé ôáííßíåò. Óå áõôÝò ïöåßëåôáé ôï óêïýñï êáöÝ-ìáýñï ÷ñþìá ôùí íåêñþí Öáéïöõêþí ðïõ åêâñÜæïíôáé óôçí áêôÞ. Ôá Kelps åßíáé Öáéïöýêç ôçò ôÜîçò Laminariales êáé üëá åßíáé âñþóéìá. Ôá ðëÝïí äçìïöéëÞ åßíáé ôá öýêç Laminaria êáé Undaria, ôá ïðïßá åßíáé åõìåãÝèç. Ôá Kelps ùò ôñïöÞ åßíáé äéáäïìÝíá óå ÷þñåò ôçò ¢ðù ÁíáôïëÞò êáé éäéáßôåñá óôçí Éáðùíßá êáé Êßíá üðïõ ïíïìÜæïíôáé Kombu êáé haidai áíôßóôïé÷á. Ôá kelps ÷ñçóéìïðïéïýíôáé ùò âÜóç ãéá äéÜöïñá öáãçôÜ êáé ôñþãïíôáé åðßóçò ùìÜ ùò óáëÜôá (Åéê. 26). Ç ìçäåíéêÞ ôïîéêüôçôá ôùí áëãéíéêþí áëÜôùí ôùí Öáéïöõêþí ôïõò åðéôñÝðåé íá Ý÷ïõí ìåãÜëï åýñïò åöáñìïãþí: ðáñáãùãÞ öáñìáêåõôéêþí äéóêßùí, ïäïíôéáôñéêÞ ãéá ôçí ðáñáóêåõÞ åêìáãåßùí, âéïìç÷áíßá ôñïößìùí ùò ðçêôïìáôïðïéçôÝò, åðåîåñãáóßá êáé åðéêÜëõøç ÷áñôéïý, ìéêñïâéïëïãßá, éáôñéêÞ ê.Ü. Ôá áëãéíéêÜ Üëáôá ðñïÝñ÷ïíôáé êõñßùò áðü Öáéïöýêç ôùí ãåíþí Macrocystis, Laminaria, Ascophyllum, Sargassum, Cystoseira, Fucus ê.Ü.

Äéáäßêôõï

Åéê. 26. ÓõëëïãÞ Öáéïöõêþí.

30


Ôá Öáéïöýêç ðåñéëáìâÜíïõí ðåñßðïõ 2.000 åßäç. Æïõí ðñïóêïëëçìÝíá óå âñá÷þäåéò áêôÝò, ðÜíù óå ðÝôñåò, üóôñáêá êëð., áêüìç êáé ùò åðßöõôá Üëëùí öõêþí. Ðñïôéìïýí äéáõãÞ íåñÜ êáé ìðïñåß íá áíáðôõ÷èïýí Ýùò 50 ìÝôñá âÜèïò. Ôá ðéï ÷áñáêôçñéóôéêÜ ãÝíç ðïõ áðáíôþíôáé óõ÷íÜ êáé óôéò åëëçíéêÝò áêôÝò åßíáé ôá: Padina, Sargassum, Cystoseira, Dictyota, Dictyopteris, Colpomenia, Halopteris.

Áíáðôýóóåôáé óå ðïéêßëá âÜèç, óôåñåþíåôáé óå äéÜöïñá õðïóôñþìáôá ìå ñéæïåéäÞ (äåí Ý÷åé ôõðéêÝò ñßæåò). ÐñïôéìÜ ðåñéï÷Ýò åêôåèåéìÝíåò óôï öùò, (öùôüöéëï öýêïò). Ôï åßäïò P. pavonica åßíáé áðü ôá ðéï êïéíÜ öýêç ôùí åëëçíéêþí âñá÷ùäþí áêôþí. Sargassum (Åéê. 28) Èáëëüò ìïñöÞò èÜìíïõ, êáóôáíü÷ñùìïò, óêëçñÞò õöÞò, ìåãÜëïõ ìåãÝèïõò, óôçí ÅëëÜäá ìðïñåß íá öôÜóåé ôá 50 cm. ÕðÜñ÷åé Ýíáò âáóéêüò Üîïíáò êáé åíáëëÜî åêöýïíôáé ðëåõñéêïß Üîïíåò, ìå ó÷çìáôéóìïýò óáí öýëëá ðïõ åßíáé ó÷åôéêÜ ìéêñÜ, Ý÷ïõí óêëçñÞ õöÞ, Ýíá êåíôñéêü «íåýñï», êáé åßíáé

Φαιοφύκη που συχνά συναντούμε στην Ελλάδα και εύκολα αναγνωρίζουμε

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

Padina (Åéê. 27) Èáëëüò öõëëüìïñöïò, ó÷åôéêÜ åýêáìðôïò, ðïõ ìïéÜæåé ìå ÷ùíß. Óôçí åðéöÜíåéá ôïõ èáëëïý äéáêñßíïíôáé ðáñÜëëçëåò êáé ïìüêåíôñåò, óêïýñåò ëåðôÝò æùíþóåéò. ÌÝãåèïò óõíÞèùò 2-5 cm Þ êáé ðåñéóóüôåñï. ×ñþìá êáóôáíü, ôá íåáñÜ Üôïìá ðåñéóóüôåñï áíïé÷ôü÷ñùìá.

Åéê. 28. Sargassum. Åéê. 27. Padina pavonica óå âñÜ÷éá óôç èÜëáóóá.

31


åëáöñþò êõìáôïåéäÞ. Óôç âÜóç ôùí öýëëùí ìðïñåß íá áíáðôýóóïíôáé ìéêñÝò êáóôáíÝò ìðáëßôóåò, ïé áåñïöüñïé êýóôåéò (âïçèïýí ôïí ïñãáíéóìü íá åðéðëÝåé óôç èÜëáóóá). Óôçí ÅëëÜäá ôï öýêïò áõôü åßíáé ðñïóêïëëçìÝíï óå âñÜ÷éá, êáé áðáíôÜ óõíÞèùò óå ìéêñÜ âÜèç óå óçìåßá åêôåèåéìÝíá óôï öùò. Ùóôüóï, õðÜñ÷ïõí åßäç ðïõ åðéðëÝïõí óôï íåñü, üðùò áõôÜ óå ðåñéï÷Ýò ôïõ Áôëáíôéêïý ðïõ ó÷çìáôßæïõí åêôåôáìÝíåò áíáðôýîåéò óôçí åðéöÜíåéá ôïõ íåñïý (ÈÜëáóóá ôùí Óáñãáóóþí). Ôá åßäç ôïõ Sargassum ðåñéÝ÷ïõí ïõóßåò ìå åõñåßá ÷ñÞóç, êõñßùò óôç äéáôñïöÞ (ð.÷. óå ðáãùôÜ, êñÝìåò, æåëÝ). Ãéá ôï ëüãï áõôü, óÞìåñá åéäéêÜ ðëïßá óõëëÝãïõí ìåãÜëåò ðïóüôçôåò áðü ôá öýêç áõôÜ óôç èÜëáóóá ôùí Óáñãáóóþí áëëÜ êáé óå Üëëåò èÜëáóóåò.

óå óêëçñÜ õðïóôñþìáôá ìå äßóêï ðñïóêüëëçóçò. Áíáðôýóóåôáé óõíÞèùò óå ìéêñÜ âÜèç (Ýùò 0,5 ìÝôñá) ìáæß ìå ôï Sargassum, óå óçìåßá åêôåèåéìÝíá óôï öùò. Äéáêñßíåôáé åýêïëá áðü ôï Sargassum åðåéäÞ äå öÝñåé «öýëëá» ïýôå áåñïöüñïõò êýóôåéò. Ç Cystoseira áðïôåëåß ôï ðéï ÷áñáêôçñéóôéêü öýêïò ôçò ÅëëÜäáò êáé ôçò Ìåóïãåßïõ ãåíéêüôåñá. Ç ðáñïõóßá ôïõ óå ìßá áêôÞ áðïôåëåß Ýíäåéîç üôé ôá íåñÜ åßíáé êáèáñÜ ÷ùñßò Ýíôïíç áíèñþðéíç åðßäñáóç. Dictyotá (Åéê. 30) Öáéïöýêïò ðïëý óõíçèéóìÝíï óôçí ÅëëÜäá. Ìåìâñáíþäåò, ëåðôü êáé åýêáìðôï óáí ôáéíßá, äéá-

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç Ì. Óáëùìßäç

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

Cystoseira (Åéê. 29) Öáéïöýêïò ÷áñáêôçñéóôéêü ôçò Ìåóïãåßïõ, ðïëý óõíçèéóìÝíï óôçí ÅëëÜäá. Ï èáëëüò Ý÷åé ìïñöÞ èÜìíïõ, ìå óêëçñÞ õöÞ, ï ïðïßïò äéáêëáäßæåôáé (Ý÷åé Ýíá Þ ðïëëïýò êýñéïõò Üîïíåò êáé äåõôåñåýïõóåò äéáêëáäþóåéò). ×ñþìá áíïéêôü Ýùò óêïôåéíü êáóôáíü. Ï èáëëüò öôÜíåé óõ÷íÜ ôá 10-50 åêáôïóôÜ ýøïò. ÐñïóêïëëÜôáé

Åéê. 29. ÈáìíÜêéá Cystoseira üðùò öáßíïíôáé ìå ãõìíü ìÜôé áðïêïëëçìÝíá áðü ìßá âñá÷þäç áêôÞ.

32

Åéê. 30. Dictyota ðñïóêïëëçìÝíç óå âñá÷þäç ðõèìÝíá.


ôçò èÜëáóóáò Ýùò ðïëëÜ ìÝôñá âÜèïò. ÅðéðëÝïí, ôï öýêïò áõôü åßíáé ãíùóôü ãéá ôçí ðáñáãùãÞ ôïîéêþí ïõóéþí ðïõ áðïôñÝðïõí ôçí êáôáíÜëùóÞ ôïõ áðü èáëÜóóéïõò ïñãáíéóìïýò.

êëáäßæåôáé ðÜíôá äé÷ïôïìéêÜ. Ï èáëëüò Ý÷åé ÷ñþìá ãêñéæïðñÜóéíï Ýùò êáóôáíïðñÜóéíï, öèÜíåé ôï ìÝãåèïò áñêåôþí åêáôïóôþí (óõíÞèùò Ýùò 10 åêáôïóôÜ). Áíáðôýóóåôáé ðÜíù óå âñÜ÷ïõò ôüóï óå ìéêñÜ üóï êáé óå ìåãÜëá âÜèç.

Colpomenia (Åéê. 32) Ï èáëëüò Ý÷åé ìïñöÞ áêáíüíéóôïõ óÜêïõ, ìå ðïëëÝò áíáäéðëþóåéò óôçí åðéöÜíåéÜ ôïõ, èõìßæïíôáò ôç ìïñöÞ ëïâþí åãêåöÜëïõ. ¸÷åé õöÞ ÷üíäñéíç, äçëáäÞ åíäéÜìåóç áíÜìåóá óôçí ðïëý óêëçñÞ êáé åýêáìðôç-ìåìâñáíþäç õöÞ. Ôï ÷ñþìá ôïõ åßíáé êßôñéíïêáóôáíü êáé ç äéÜìåôñüò ôïõ öôÜíåé óõíÞèùò ôá 5-10 cm. ÐñïóêïëëÜôáé óå âñÜ÷éá ôçò áêôÞò, ðïëý êïíôÜ óôçí åðéöÜíåéá ôçò èÜëáóóáò (0-0,5 ìÝôñá âÜèïò). Áíáðôýóóåôáé óå ïñéæüíôéåò åðéöÜíåéåò âñÜ÷ùí, åêôåèåéìÝíåò óôï öùò (öùôüöéëï). Ôï âñßóêïõìå êõñßùò ôçí Üíïéîç êáé ôï êáëïêáßñé. Óôçí ÅëëÜäá õðÜñ÷ïõí äýï åßäç: ôï êïéíü åßäïò Colpomenia sinuosa êáé ôï åîùôéêü åßäïò C. peregrina. Ôï ôåëåõôáßï Ý÷åé Ýñèåé áðü ôçí Éáðùíßá êáé Ýùò óÞìåñá Ý÷åé äéáðéóôùèåß óôï Éüíéï êáé óôï Áéãáßï ðÝëáãïò.

Dictyopteris (Åéê. 31) ÌïéÜæåé ìå ôçí Dictyota. Ï èáëëüò ôïõ åßíáé ó÷åôéêÜ ìåìâñáíþäçò, óáí ôáéíßá êáé äéáêëáäßæåôáé ðÜíôá äé÷ïôïìéêÜ. ÄéáöÝñåé üìùò áðü ôçí Dictyota óôï üôé ï èáëëüò åßíáé ëéãüôåñï åýêáìðôïò êáé öÝñåé Ýíá êåíôñéêü «íåýñï» ôï ïðïßï áðïõóéÜæåé áðü ôçí Dictyota. Ôï ÷ñþìá ôïõ èáëëïý åßíáé êáóôáíïðñÜóéíï êáé ôï ìÝãåèüò ôïõ öôÜíåé óõíÞèùò ôá 10 cm Þ êáé ðåñéóóüôåñï. Áíáðôýóóåôáé ó÷åäüí áðïêëåéóôéêÜ óå êáôáêüñõöåò åðéöÜíåéåò âñÜ÷ùí ðïõ äåí åßíáé åêôåèåéìÝíåò óôï öùò, åßíáé äçëáäÞ óêéüöéëï öýêïò. ÁðáíôÜ óå ðïéêßëá âÜèç, áðü ôçí åðéöÜíåéá

Ì. Óáëùìßäç

Halopteris (Åéê. 33) Èáëëüò ìå ìïñöÞ ìéêñïý èÜìíïõ, ó÷åôéêÜ åýêáìðôïò. Óõíßóôáôáé áðü ðïëëïýò ìéêñïóêïðéêïýò êëÜäïõò ìå

Åéê. 32. Ôï öýêïò Colpomenia.

Ê. ÔóéÜìçò

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

Åéê. 31. Dictyopteris polypodioides óå óêéåñü âñÜ÷ï ôçò áêôÞò.

Åéê. 33. Halopteris óå ìéêñïóêüðéï.

33


ðïëëÜ ìéêñÜ áãêÜèéá óôçí åðéöÜíåéÜ ôïõò. Ïé êëÜäïé åßíáé äýóêïëï íá ðáñáôçñçèïýí ìå ãõìíü ìÜôé áëëÜ äéáêñßíïíôáé åýêïëá óå óôåñåïóêüðéï Þ ìéêñïóêüðéï. ×ñþìá Ýíôïíá êáóôáíü. ÌÝãåèïò 2-10 cm. Áíáðôýóóåôáé óå óêëçñÜ õðïóôñþìáôá, óõíÞèùò óå âÜèïò 0,5-1 ìÝôñï áëëÜ êáé âáèýôåñá. Öùôüöéëï öýêïò. Åßíáé ðïëý êïéíü óôçí ÅëëÜäá, áðáíôÜôáé êáè’ üëç ôç äéÜñêåéá ôïõ Ýôïõò.

Ροδοφύκη (Rhodophyta, Phodophyceae, Red algae) Åßíáé öýêç êõñßùò èáëÜóóéá áëëÜ õðÜñ÷ïõí êáé áñêåôÜ ôùí ãëõêþí íåñþí. ÕðÜñ÷ïõí ëßãá ìïíïêýôôáñá áëëÜ ôá ðåñéóóüôåñá åßíáé ðïëõêýôôáñá, óõ÷íÜ ìå ðïëýðëïêç äïìÞ. Ôá ðåñéóóüôåñá èáëÜóóéá Ñïäïöýêç áí êáé Ý÷ïõí ó÷åôéêÜ ìéêñÝò äéáóôÜóåéò, åßíáé ïñáôÜ ìå ãõìíü ìÜôé. Åêôüò áðü ôç ÷ëùñïöýëëç a ðïõ ðåñéÝ÷ïõí, Ý÷ïõí êáé öõêïåñõèñßíç êáé öõêïêõáíßíç ðïõ áðïññïöïýí ôï ðñÜóéíï êáé ôï ìðëå öùò. Óôç öõêïåñõèñßíç ïöåßëåôáé ôï ÷áñáêôçñéóôéêü ñüäéíï ÷ñþìá ðïõ Ý÷ïõí ôá ðåñéóóüôåñá Ñïäïöýêç (áðü ôï ïðïßï ðñïÝñ÷åôáé êáé ôï üíïìÜ ôïõò). ÅðéðëÝïí, ëüãù áõôþí ôùí öùôïóõíèåôéêþí ÷ñùóôéêþí ìðïñïýí íá áíáðôýóóïíôáé óå âÜèïò Ýùò êáé 200 ìÝôñá (óå êáèáñÜ íåñÜ). Óå ìåñéêÜ Ñïäïöýêç ÷áñáêôçñéóôéêü ãíþñéóìá åßíáé ç åíáóâÝóôùóç (áóâåóôïðïßçóç) ôïõ èáëëïý. Ðåñéóóüôåñá áðü 400 åßäç ÷áñáêôçñßæïíôáé ùò «êïñáëëéïåéäÞ» öýêç, ðïëëÜ äå áðü áõôÜ Ý÷ïõí ôÝôïéá åíáóâÝóôùóç þóôå åêëáìâÜíïíôáé ëáíèáóìÝíá ùò êïñÜëëéá Þ ùò åîïãêþìáôá ôùí âñÜ÷ùí, üðùò ð.÷. åßäç ôùí ãåíþí Corallina, Lithothamnion, Lithophyllum, Tenarea. Ôï êõôôáñéêü ôïß÷ùìá ôùí Ñïäïöõêþí áðïôåëåßôáé áðü äéÜöïñá óõóôáôéêÜ ìåôáîý ôùí ïðïßùí óõíáíôÜìå ôç âëÝííç. Óå ðïëëÜ Ñïäïöýêç ç âëÝííç óõíßóôáôáé áðü ôéò ãáëáêôÜíåò Üãáñ êáé êáñáãåíÜíåò. Ïé ãáëáêôÜíåò åßíáé ìç ôïîéêÝò êáé Ý÷ïõí êïëëïåéäåßò éäéüôçôåò êáé ãé’ áõôü ÷ñçóéìïðïéïýíôáé åõñÝùò óôç âéïìç÷áíßá

34

ôñïößìùí, üðùò ãéá ðáñÜäåéãìá ãéá íá ðáñáóêåõáóôïýí êñÝìåò, æåëÝ, óÜëôóåò, óïýðåò ê.á..

Ενδιαφέρον Ïé êáñáãåíÜíåò ëáìâÜíïíôáé áðü Ñïäïöýêç, êõñßùò áðü ôá ãÝíç Chondrus, Gigartina, Euchema êáé Hypnea. ×ñçóéìïðïéïýíôáé êõñßùò óôç âéïìç÷áíßá ôñïößìùí ùò óôáèåñåïðïéçôÝò, êõñßùò óôç âéïìç÷áíßá ãÜëáêôïò. Ôï Üãáñ ëáìâÜíåôáé êõñßùò áðü ôá ãÝíç Gelidium, Gracilaria, Ceramium, Pterocladia, Phyllophora ê.Ü., ôá ïíïìáæüìåíá áãáñüöõôá. Ôï Üãáñ Þôáí ãíùóôü óôïõò ëáïýò ôçò ¢ðù ÁíáôïëÞò áðü ðïëëïýò áéþíåò. Ôï üíïìá agar-agar óôá êéíÝæéêá óçìáßíåé «ðáãùìÝíç óêüíç». Ðáëáéüôåñá, ôï Üãáñ ôï ÷ñçóéìïðïéïýóáí ùò ìðá÷áñéêü. ¸ãéíå éäéáßôåñá ãíùóôü ãéá ôç ÷ñÞóç ôïõ ùò èñåðôéêü õðüóôñùìá óå ìéêñïâéáêÝò êáëëéÝñãåéåò. ÓÞìåñá, ÷ñçóéìïðïéåßôáé åõñÝùò óôç âéïìç÷áíßá ôñïößìùí, ðïôþí êáé óôç öáñìáêåõôéêÞ. Åßíáé ãíùóôÜ ðåñßðïõ 4.000 åßäç Ñïäïöõêþí, ó÷åäüí óôï óýíïëü ôïõò èáëÜóóéá. Ôá ðåñéóóüôåñá æïõí ðñïóêïëëçìÝíá óå âñÜ÷éá. ×áñáêôçñéóôéêÜ ãÝíç, óõíçèéóìÝíá óôéò åëëçíéêÝò áêôÝò åßíáé ôá: Corallina, Ceramium, Gelidium, Gigartina, Hypnea, Jania, Laurencia, Nemalion, Polysiphonia.

Ροδοφύκη που συχνά συναντούμε στην Ελλάδα και εύκολα αναγνωρίζουμε Asparagopsis (Eéê. 34) Èáëëüò ìå ìïñöÞ èÜìíïõ. ÕðÜñ÷ïõí ðïëëïß êýñéïé Üîïíåò, êõëéíäñéêïß, ðïõ äéáêëáäßæïíôáé êáé äßíïõí äåõôåñïãåíåßò êëÜäïõò ðïõ ìïéÜæïõí ìå ìéêñÝò âïýñôóåò. Ðñüêåéôáé ãéá åõëýãéóôï, åýêáìðôï öýêïò. Ôï ÷ñþìá ôïõ åßíáé êüêêéíï. Ôï ìÝãåèïò ôïõ åßíáé ìåãÜëï óå ó÷Ýóç ìå ôá õðüëïéðá Ñïäïöýêç, êõìáßíåôáé áðü 5 Ýùò 20 cm. Áíáðôýóóåôáé ðÜíù óå âñÜ÷éá, óðÜíéá êïíôÜ óôçí åðéöÜíåéá ôçò èÜëáóóáò, óõíÞèùò óå âÜèïò 1-30 ìÝôñá. Áðïöåýãåé ðåñéï÷Ýò ìå


Äéáäßêôõï

Ì. Óáëùìßäç

Åéê. 34. Asparagopsis óå âñÜ÷éá.

Ceramium (Eéê. 36) Èáëëüò ëåðôïöõÞò, óå óõóôÜäåò, ðïëý ìéêñþí äéáóôÜóåùí, óõíÞèùò äéáêñßíåôáé ìüíï ìå óôåñåïóêüðéï Þ ìéêñïóêüðéï. Ôá íÞìáôá äéáêëáäßæïíôáé äé÷ïôïìéêÜ êáé äéáêñßíïíôáé óå ãüíáôá (äéïãêùìÝíåò ðåñéï÷Ýò ìå ðéï óêïýñï ÷ñþìá) êáé ìåóïãïíÜôéá äéáóôÞìáôá. Óôéò êïñõöÝò ôùí ãïíÜôùí ìðïñåß íá âãáßíïõí ìéêñÜ

Åéê. 35. Ôï öýêïò Corallina.

Äéáäßêôõï

Corallina (Eéê. 35) Èáëëüò ìå ìïñöÞ èÜìíïõ, ìå ìéêñïýò áñèñùôïýò åðßðåäïõò êëÜäïõò. Óå êÜèå Üñèñï ó÷çìáôßæåôáé ôñé÷ïôïìéêÞ äéáêëÜäùóç. ¸íôïíá åíáóâåóôùìÝíï öýêïò ìå ðïëý óêëçñÞ õöÞ. ×ñþìá ëåõêü êáé óðáíéüôåñá ëåõêïñüäéíï, ìÝãåèïò 2-4 cm. Áíáðôýóóåôáé óå âñÜ÷ïõò êïíôÜ óôçí åðéöÜíåéá ôçò èÜëáóóáò (óõíÞèùò Ýùò 0,5 ìÝôñï âÜèïò). ÐñïôéìÜ êÜèåôåò óêéáæüìåíåò åðéöÜíåéåò. Ìðïñåß åðßóçò íá áíáðôõ÷èåß ðÜíù óå Üëëá ìáêñïöýêç, äçëáäÞ ùò åðßöõôï. Óôçí ðåñßðôùóç áõôÞ Ý÷åé ðéï ìéêñü ìÝãåèïò, åíþ ïé êëÜäïé ôïõ èáëëïý äåí åßíáé åðßðåäïé áëëÜ êõëéíäñéêïß.

Ì. Óáëùìßäç

Ýíôïíï öùò (óêéüöéëï öýêïò). Ôï åßäïò Asparagopsis armata åßíáé åîùôéêü öýêïò ôçò Ìåóïãåßïõ. ¹ñèå óôç Ìåóüãåéï áðü ôçí Áõóôñáëßá ìå ðëïßá. Óôçí ÅëëÜäá ôï áðáíôÜôáé êõñßùò óå áêôÝò ôïõ Áéãáßïõ.

Åéê. 36. Ôï öýêïò Ceramium.

35


«áãêÜèéá». Ôá Üêñá ôùí êëÜäùí åßíáé ÷áñáêôçñéóôéêÜ êáé èõìßæïõí êÝñáôá ôáýñïõ (ïé ëåðôïìÝñåéåò åßíáé ïñáôÝò ìüíï ìå ìéêñïóêüðéï). Ôï ÷ñþìá ôïõ èáëëïý åßíáé êüêêéíï-ñüäéíï, åíþ ôï ìÝãåèüò ôïõ óðÜíéá îåðåñíÜ ôá 1-2cm. ÁðáíôÜôáé óå âñá÷þäåéò áêôÝò, óõíÞèùò êïíôÜ óôçí åðéöÜíåéá ôçò èÜëáóóáò. Áíáðôýóóåôáé óõíÞèùò ùò åðßöõôï ðÜíù óå Üëëá ìáêñïöýêç. ¼ôáí áíáðôýóóåôáé ü÷é ùò åðßöõôï Ý÷åé ìåãáëýôåñåò äéáóôÜóåéò êáé ìðïñåß íá ðáñáôçñçèåß ìå ãõìíü ìÜôé.

Hypnea (Eéê. 39) Ï èáëëüò óõíÞèùò Ýñðåé, åßíáé êõëéíäñéêüò, äéáêëáäßæåôáé áêáíüíéóôá, öÝñåé óôçí åðéöÜíåéÜ ôïõ ìéêñÜ áãêÜèéá, áñáéÜ êáé áêáíüíéóôá ôïðïèåôçìÝíá. ÓõíÞèùò, ôá Üêñá ôïõ èáëëïý åßíáé ðïëý êõñôÜ, ó÷çìáôßæïíôáò ìéêñÝò «êïõëïýñåò». ÕöÞ åýêáìðôç-÷üíäñéíç, ìÝãåèïò óõíÞèùò 2-8 cm. Áí êáé Ñïäïöýêïò Ý÷åé ÷ñþìá óõíÞèùò áíïéêôü ðñÜóéíï, ìåñéêÝò öïñÝò ñïäßæåé. ÁðáíôÜ óå âñÜ÷éá, óå ðïëý ìéêñÜ âÜèç, êïíôÜ óôçí åðéöÜíåéá ôïõ íåñïý. ÐñïôéìÜ óçìåßá åêôåèåéìÝíá óôï öùò

Äéáäßêôõï

Äéáäßêôõï

Gigartina (Eéê. 37) Ï èáëëüò Ýñðåé, ìïéÜæåé ìå êõëéíäñéêü óùëÞíá, ó÷åäüí êïßëï óôï åóùôåñéêü, ìéêñþí äéáóôÜóåùí. Ï óùëÞíáò äéáêëáäßæåôáé áêáíüíéóôá, óôçí åðéöÜíåéÜ ôïõ öÝñåé ìéêñïóêïðéêÜ áãêÜèéá, áñáéÜ êáé áêáíüíéóôá äéáóêïñðéóìÝíá. ÕöÞ ÷üíäñéíç, ÷ñþìá éþäåò óêïýñï. ÄéÜìåôñïò êõëéíäñéêþí óùëÞíùí ìéêñüôåñç áðü 0,5cm êáé óõíïëéêü ìÝãåèïò èáëëïý ìéêñüôåñï ôùí 2-5 cm. Áíáðôýóóåôáé óå âñÜ÷éá óå äéÜöïñá âÜèç. Öýêïò ìå ìåãÜëï ïéêïíïìéêü åíäéáöÝñïí, ÷ñçóéìïðïéåßôáé ðïëý óôç âéïìç÷áíßá ðáñáóêåõÞò Üãáñ.

Gelidium (Eéê. 38) Èáëëüò ìïñöÞò èÜìíïõ. Áðïôåëåßôáé áðü Ýíá Þ ðïëëïýò êýñéïõò Üîïíåò, Ýíôïíá ðåðëáôõóìÝíïõò, ðïõ äéáêëáäßæïíôáé áêáíüíéóôá óå äåõôåñïãåíåßò êëÜäïõò. Óôïõò ôåëéêïýò êëÜäïõò õðÜñ÷ïõí óõíÞèùò ìéêñÝò ðñïåîï÷Ýò, áêáíüíéóôá ôïðïèåôçìÝíåò. ÕöÞ ÷üíäñéíç, üìïéá ìå áõôÞ ôçò Gigartina. ×ñþìá éþäåò-ðñÜóéíï. ÌïéÜæåé ìå ôç Gigartina áëëÜ äéáöÝñåé áðü áõôÞ åðåéäÞ ï èáëëüò äåí Ýñðåé, ïé êëÜäïé åßíáé ðåðëáôõóìÝíïé êáé ü÷é êõëéíäñéêïß, Ý÷åé ìåãáëýôåñï ìÝãåèïò, óõíÞèùò 5-10 cm. Áíáðôýóóåôáé óå âñÜ÷éá, óõíÞèùò óå ìéêñÜ âÜèç (Ýùò 0,5 ìÝôñá). ¼ðùò êáé ç Gigartina, Ýôóé êáé ôï Gelidium åßíáé öýêïò ìå ïéêïíïìéêü åíäéáöÝñïí áöïý ÷ñçóéìïðïéåßôáé êõñßùò ãéá ôçí ðáñáóêåõÞ Üãáñ.

Åéê. 37. Ôï öýêïò Gigartina.

36

Åéê. 38. Ôï öýêïò Gelidium.


Ó. ×áñéôùíßäçò

óõóôÜäùí ðïõ öôÜíïõí óå ìÝãåèïò ôá 1-5cm. ÔÝôïéåò áíáðôýîåéò åßíáé ðïëý óõ÷íÝò ðÜíù óå Üëëá ìáêñïöýêç, üðùò ð.÷. Cystoseira. ×ñþìá ëåõêü. ÁðáíôÜôáé óå âñá÷þäåéò áêôÝò, óå ìéêñÜ âÜèç (óõíÞèùò Ýùò 1 ìÝôñï). Åßíáé áõóôçñÜ öùôüöéëï öýêïò, áðáíôÜôáé äçëáäÞ ðÜíôá óå óçìåßá ìå Ýíôïíç Ýêèåóç óôï öùò. Óôçí ÅëëÜäá åßíáé ðïëý êïéíü öýêïò. Éäéáßôåñá êáôÜ ôï ôÝëïò ôïõ êáëïêáéñéïý ó÷çìáôßæåé åêôåôáìÝíåò ëåõêÝò ôïýöåò ðÜíù óå âñÜ÷éá êáé Üëëá ìáêñïöýêç. Åéê. 39. Ôï öýêïò Hypnea.

(öùôüöéëï). ÊÜðïéá åßäç Hypnea åßíáé åîùôéêÜ åßäç ôçò Ìåóïãåßïõ ðïõ Ý÷ïõí Ýëèåé áðü ôñïðéêÝò èÜëáóóåò (ð.÷. Hypnea valentiae).

Ì. Óáëùìßäç

Ì. ÑïõóóïìïõóôáêÜêç

Jania (Eéê. 40) Ìéêñïóêïðéêü öýêïò, óõíÞèùò áíáðôýóóåôáé ðÜíù óå Üëëá ìáêñïöýêç ùò åðßöõôï. ÅíáóâåóôùìÝíïò èáëëüò, áðïôåëåßôáé áðü ìéêñïýò áñèñùôïýò êëÜäïõò, êõëéíäñéêïýò, ëåðôïýò ïé ïðïßïé äéáêëáäßæïíôáé ðÜíôá äé÷ïôïìéêÜ. Ïé êëÜäïé áõôïß åßíáé ðïëý ìéêñïß êáé ìå äõóêïëßá ðáñáôçñïýíôáé ìå ãõìíü ìÜôé, áí êáé öáßíïíôáé êáèáñÜ óå óôåñåïóêüðéï. ÓõíÞèùò ïé êëÜäïé óõãêåíôñþíïíôáé ðïëëïß ìáæß äßíïíôáò Ýôóé ôç åéêüíá

Laurencia (Åéê. 41) Åýêïëá áíáãíùñßóéìï. ¸÷åé ÷ñþìá ñüäéíï-ëåõêü, óõíÞèùò üìùò åëáéïðñÜóéíï Þ êáé ÷ñõóïêßôñéíï. Ðïëý óõíçèéóìÝíï óôéò åëëçíéêÝò áêôÝò. Ï èáëëüò ìïéÜæåé ìå ìéêñïóêïðéêÜ æåëáôéíþäç èáìíÜêéá. ¸÷åé Ýíá Þ ðïëëïýò âáóéêïýò Üîïíåò ðïõ åßíáé êõëéíäñéêïß. Ïé Üîïíåò äéáêëáäßæïíôáé êáé äßíïõí äåõôåñåýïíôåò êëÜäïõò. Óôçí åðéöÜíåéá ôùí êëÜäùí óõíáíôÜìå ìéêñÝò óôñïããõëÝò ðñïåîï÷Ýò. ÕöÞ ÷üíäñéíç, ìÝãåèïò 2-10 cm. Áíáðôýóóåôáé óå âñÜ÷éá, óõíÞèùò óå ðïëý ìéêñÜ âÜèç, êïíôÜ óôçí åðéöÜíåéá ôïõ íåñïý. ÐñïôéìÜ åðéöÜíåéåò âñÜ÷ùí ðïõ åßíáé åêôåèåéìÝíåò óôï öùò. ÏñéóìÝíá åßäç Laurencia ÷ñçóéìïðïéïýíôáé óôç äéáôñïöÞ óå ÷þñåò ôçò Áóßáò.

Åéê. 40. ÓõóôÜäåò áðü ôï öýêïò Jania rubens åðÜíù óå Üëëá ìáêñïöýêç.

Åéê. 41. Ôï öýêïò Laurencia.

37


Êëåßäåò Ìáêñïöõêþí Èáëëüò ðñÜóéíïò, ìå ðïéêßëç ìïñöïëïãßá Þ èáëëüò ìïñöÞò ïìðñÝëáò õðüëåõêïò óðáíéüôåñá ðñáóéíùðüò......................................×ëùñïöýêïò Èáëëüò ÷ñþìáôïò êáóôáíïý, êáóôáíïðñÜóéíïõ Þ êáóôáíïêßôñéíïõ ..............................................................................Öáéïöýêïò Èáëëüò ÷ñþìáôïò êáôÜ êáíüíá åñõèñïý Ýùò ó÷åäüí ëåõêïñüäéíïõ, áí êáé åßíáé äõíáôüí íá åßíáé ðñáóéíùðüò, êáóôáíïêüêêéíïò, óðÜíéá áêüìá êáé ÷ñõóïêßôñéíïò..................................Ñïäïöýêïò

ΧΛΩΡΟΦΥΚΗ 1. Èáëëüò åíáóâåóôùìÝíïò (óêëçñÞ õöÞ)

2

1. Èáëëüò ü÷é åíáóâåóôùìÝíïò (ü÷é óêëçñÞ õöÞ)

3

2. Èáëëüò ìïñöÞò ïìðñÝëáò, õðüëåõêïò, óðáíéüôåñá ðñáóéíùðüò, óå åêôåèåéìÝíá óôï öùò óçìåßá óêëçñïý õðïóôñþìáôïò

Acetabularia

2. Èáëëüò áðïôåëïýìåíïò áðü áñèñùôïýò äßóêïõò, ï Ýíáò ìåôÜ ôïí Üëëï, óå óåéñÜ. Óå óêéåñÝò ðåñéï÷Ýò âñÜ÷ùí

Halimeda

3. Èáëëüò áðïôåëïýìåíïò áðü äýï äéáêñéôÜ ìÝñç, Ýíá Ýñðïí ìå ñéæïåéäÞ êáé Ýíá áíïñèùìÝíï ìå ó÷çìáôéóìïýò ðïõ èõìßæïõí öýëëá Þ «ôóáìðéÜ óôáöõëéïý»

Caulerpa

3. Èáëëüò ü÷é üðùò ðáñáðÜíù

4

4. Èáëëüò ìåìâñáíþäçò- æåëáôéíþäçò

5

4. Èáëëüò ü÷é üðùò ðáñáðÜíù

6

5. Ìåìâñáíþäçò èáëëüò áðü ðëáôéÜ åëÜóìáôá, ìïéÜæåé ìå ìáñïýëé 5. Ìåìâñáíþäçò èáëëüò. Ó÷çìáôßæåé ëåðôïýò ìáëáêïýò óùëÞíåò óáí Ýíôåñá

Ulva Enteromorpha

6. Èáëëüò íçìáôïåéäÞò, ìéêñïóêïðéêüò, ìðïñåß íá ó÷çìáôßæåé Üìïñöåò ôïýöåò. ÌÝãåèïò óõíÞèùò <5cm

Cladophora

6. Èáëëüò óõíÞèùò êõëéíäñéêüò, ìå ÷üíäñéíç õöÞ. ÌÝãåèïò óõíÞèùò >5cm. Ìå ìåãåíèõôéêü öáêü äéáêñßíïíôáé óôçí åðéöÜíåéá ìéêñïóêïðéêïß ñïðáëïåéäåßò ó÷çìáôéóìïß

38

Codium


Óçìåßùóç: Ç êëåßäá áõôÞ ìðïñåß íá ÷ñçóéìïðïéçèåß ìüíï ãéá ôá óõãêåêñéìÝíá ãÝíç èáëÜóóéùí ìáêñïöõêþí ðïõ ðåñéëáìâÜíïíôáé óôï åã÷åéñßäéï áõôü êáé ü÷é ãåíéêÜ ãéá üëá ôá öýêç.

ΦΑΙΟΦΥΚΗ 1. Èáëëüò ÷ñþìáôïò êáóôáíïý, ìïñöÞò ÷ùíéïý, óôçí åðéöÜíåéá ôïõ èáëëïý äéáêñßíïíôáé ïìüêåíôñåò ðáñÜëëçëåò ëåðôÝò óêïýñåò æþíåò. Ôá íåáñÜ Üôïìá Ý÷ïõí ÷ñþìá êáóôáíüëåõêü

Padina 2

1. Èáëëüò ü÷é üðùò ðáñáðÜíù 2. 2.

Èáëëüò ÷ñþìáôïò óêïôåéíïý êáóôáíïý, ìïñöÞò èÜìíïõ Þ ìéêñïãñáößáò äÝíôñïõ, óõíÞèùò ìåãÜëùí äéáóôÜóåùí (>10cm)

3

Èáëëüò ü÷é ìïñöÞò èÜìíïõ Þ ìéêñïãñáößáò äÝíôñïõ, ìåãÝèïõò óõíÞèùò < 10 cm

4

3. Ï èáëëüò Ý÷åé ó÷çìáôéóìïýò óáí öýëëá, åëáöñþò êõìáôïåéäÞ, öÝñåé áåñïöüñïõò êýóôåéò êáé èõìßæåé óôáöýëé

3. Èáëëüò äéáöïñåôéêüò ÷ùñßò «öýëëá» Þ áåñïöüñïõò êýóôåéò

Sargassum Cystoseira

4. Èáëëüò êáóôáíïðñÜóéíïò, ìåìâñáíþäçò, ëåðôüò ìå ìïñöÞ ôáéíßáò

5

4. Èáëëüò ü÷é üðùò ðáñáðÜíù

6

5. Èáëëüò ìïñöÞò ôáéíßáò ìå êåíôñéêü íåýñï êáôÜ ìÞêïò ôïõ èáëëïý, áíáðôýóóåôáé óå óêéáæüìåíåò, ü÷é çëéüëïõóôåò ðåñéï÷Ýò

Dictyopteris

5. Èáëëüò ìïñöÞò ôáéíßáò ÷ùñßò êåíôñéêü íåýñï, áíáðôýóóåôáé ôüóï óå óêéåñÜ üóï êáé óå åêôåèåéìÝíá óôï öùò óçìåßá âñÜ÷ùí

6. Èáëëüò êáóôáíïêßôñéíïò ìïñöÞò óÜêêïõ, èõìßæåé ëïâïýò åãêåöÜëïõ 6. Èáëëüò êáóôáíüò, ìïñöÞò èÜìíïõ, ìå ìéêñïóêïðéêïýò êëÜäïõò ìå áãêÜèéá

Dictyota Colpomenia Halopteris

39


Êëåßäåò Ìáêñïöõêþí

ΡΟ∆ΟΦΥΚΗ 1. Èáëëüò åíáóâåóôùìÝíïò (óêëçñÞ õöÞ)

2

1. Èáëëüò ü÷é åíáóâåóôùìÝíïò (ü÷é óêëçñÞ õöÞ)

3

2. Èáëëüò áðü áñèñùôïýò êëÜäïõò, ôñé÷ïôïìéêÜ äéáêëáäéæüìåíïõò

Corallina

2. Èáëëüò áðü áñèñùôïýò êëÜäïõò, ç äéáêëÜäùóç üôáí õðÜñ÷åé åßíáé ðÜíôá äé÷ïôïìéêÞ. ÓõíÞèùò ó÷çìáôßæåé áíïéêôü÷ñùìåò óõìðáãåßò ôïýöåò ðÜíù óå Üëëá ìáêñïöýêç

3. Èáëëüò íçìáôïåéäÞò, ìéêñïóêïðéêüò (<1cm), óõíÞèùò åðßöõôï óå Üëëá ìáêñïöýêç

Jania Ceramium

3. Èáëëüò ìåãáëýôåñùí äéáóôÜóåùí, ü÷é üðùò ðáñáðÜíù

4

4. Èáëëüò Ýñðùí

5

4. Èáëëüò ü÷é Ýñðùí áëëÜ áíïñèùìÝíïò, èáìíþäçò

7

5. Èáëëüò óõíÞèùò ðñáóéíùðüò, ðïëý åýêáìðôïò, óôá Üêñá ôïõ ó÷çìáôßæåé ìéêñÝò «êïõëïýñåò» óáí áãêßóôñéá

5. Èáëëüò ìå ðéï óêïýñï ÷ñþìá, ÷ùñßò «êïõëïýñåò» óôá Üêñá

Hypnea 6

6. Èáëëüò êáóôáíïý ÷ñþìáôïò, ìåãÜëïõ ìåãÝèïõò (5-20cm), êõëéíäñéêüò, óáí óêþëçêåò

Nemalion

6. Èáëëüò ìå óêïýñï éþäåò ÷ñþìá, ìåãÝèïõò 2-5cm, ìå áñáéÜ áãêÜèéá óôçí åðéöÜíåéÜ ôïõ

Gigartina

7. Èáëëüò ÷ñþìáôïò áíïéêôïý êüêêéíïõ, ðïëý åýêáìðôïò, ìïéÜæåé ìå èÜìíï áðü ìéêñÝò âïýñôóåò, ìÝãåèïò óõíÞèùò >10cm. Áíáðôýóóåôáé óå óêéåñÝò ôïðïèåóßåò

Asparagopsis

7. Èáëëüò ìå ÷üíäñéíç õöÞ Þ óáí óêëçñü æåëÝ, ìåãÝèïõò óõíÞèùò <10cm, ìå ÷ñþìá ðïõ ðïéêßëåé. Áíáðôýóóåôáé óõíÞèùò óå åêôåèåéìÝíåò óôï öùò ðåñéï÷Ýò

8

8. Èáëëüò éþäïõò ÷ñþìáôïò, êëÜäïé ðåðëáôõóìÝíïé, áêñáßïé êëÜäïé óõíÞèùò ìõôåñïß êáé ðïëëïß

Gelidium

8. Èáëëüò êïêêéíùðüò, ðñáóéíùðüò Þ ÷ñõóïêßôñéíïò, ìå ìéêñÝò óôñïããõëÝò ðñïåîï÷Ýò óôçí åðéöÜíåéá ôùí êëÜäùí êáé óôá Üêñá ôïõò

40

Laurencia


ÅëëçíéêÞ ÖõêïëïãéêÞ Åôáéñßá (ÅË.Ö.Å.) ëßãá ëüãéá... Ç ÅëëçíéêÞ ÖõêïëïãéêÞ Åôáéñßá (ÅË.Ö.Å.) éäñýèçêå ôï 1991 áðü ðñùôïâïõëßá ïìÜäáò öõêïëüãùí áðü ôá ÐáíåðéóôÞìéá Èåóóáëïíßêçò êáé Áèçíþí, êáèþò êáé áðü ôï ÉÙÊÁÅ (ìåôÝðåéôá ÅÊÈÅ, óÞìåñá ÅËÊÅÈÅ). ¸÷åé Ýäñá ôïí ÔïìÝá ÂïôáíéêÞò ôïõ ÔìÞìáôïò Âéïëïãßáò óôï ÁñéóôïôÝëåéï ÐáíåðéóôÞìéï Èåóóáëïíßêçò. Áðïôåëåß åðéóôçìïíéêÞ åôáéñßá, ìç êåñäïóêïðéêïý ÷áñáêôÞñá. ¼ñãáíá Äéïßêçóçò ôçò Åôáéñßáò, åßíáé ôï 5ìåëÝò Äéïéêçôéêü Óõìâïýëéï êáé ç ÃåíéêÞ ÓõíÝëåõóç. Óêïðüò ôçò Åôáéñßáò åßíáé ç áíÜðôõîç ôçò ÅðéóôÞìçò ôçò Öõêïëïãßáò êáé ç áíÜäåéîç ôùí ùöåëåéþí áðü áõôÞí, ç åðéêïéíùíßá êáé áíôáëëáãÞ áðüøåùí ìåôáîý ôùí ÅëëÞíùí Öõêïëüãùí, ç ðñïþèçóç êáé áíÜðôõîç ôçò äéäáóêáëßáò ôçò Öõêïëïãßáò óôç äåõôåñïâÜèìéá êáé ôñéôïâÜèìéá åêðáßäåõóç, þóôå ïé íÝïé ¸ëëçíåò öõêïëüãïé íá ìðïñïýí íá åñãáóèïýí óå Ýíá êáëýôåñï åðéóôçìïíéêü êáé åðáããåëìáôéêü ðåñéâÜëëïí êáé íá áíáðôýîïõí ðåñáéôÝñù ôç Öõêïëïãßá óôçí ÅëëÜäá. Ôï ðáñüí Ýíôõðï áðïôåëåß ìéá ðñþôç ðñïóðÜèåéá ôçò ÅË.Ö.Å. ðñïò ôï åõñý êïéíü êáé ôïõò åêðáéäåõôéêïýò ôçò ÷þñáò ìáò ðñïêåéìÝíïõ íá áíáäåé÷èåß ï ñüëïò ôùí ÖÕÊÙÍ ìÝóù ôçò êáôáíüçóçò ôçò âéïëïãßáò êáé ôçò ìïñöïëïãßáò ôïõò. Ìðïñåß íá áðïôåëÝóåé Ýíá âáóéêü åñãáëåßï óôá ðñïãñÜììáôá ðåñéâáëëïíôéêÞò åêðáßäåõóçò ìå áíôéêåßìåíï ôï õäÜôéíï ðåñéâÜëëïí þóôå ôá ðáéäéÜ íá ãíùñßóïõí êáé íá Ýñèïõí óå åðáöÞ ìå áõôïýò ôïõò ôüóï óçìáíôéêïýò ïñãáíéóìïýò ãéá ôïí ðëáíÞôç ìáò êáé ôç æùÞò ìáò.

∆ΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ 2005-2007: Ðñüåäñïò: ×. Êáôóáñüò, Áí. ÊáèçãçôÞò, ÔìÞìá Âéïëïãßáò, ÅÊÐÁ Áíôéðñüåäñïò: Ã. Íéêïëáúäçò, Áí. ÊáèçãçôÞò, ÔìÞìá Âéïëïãßáò, ÁÐÈ ÃåíéêÞ ÃñáììáôÝáò: Á. ÁëéãéæÜêç, Âéïëüãïò, MSc. Ôáìßáò: Ê. ÊïõêÜñáò, Âéïëüãïò, MSc - PhD Óýìâïõëïò: Ó. ×áñéôùíßäçò, ÊáèçãçôÞò, ÔìÞìá Âéïëïãßáò, ÁÐÈ

2007-2009: Ðñüåäñïò: ×. Êáôóáñüò, Áí. ÊáèçãçôÞò, ÔìÞìá Âéïëïãßáò, ÅÊÐÁ Áíôéðñüåäñïò: Ê. ÊïõêÜñáò, Âéïëüãïò, MSc - PhD Ãåíéêüò ÃñáììáôÝáò: Ó. Ïñöáíßäçò, Âéïëüãïò-ÅñåõíçôÞò, (ÉÍÁËÅ-ÅÈÉÁÃÅ) Ôáìßáò: Á. ÁëéãéæÜêç, Âéïëüãïò, MSc. Óýìâïõëïò: Ê. ÔóéÜìçò, Âéïëüãïò, MSc.


ΛΟ Γ Ι Κ

Η

ΕΙ Α

Ε Λ Λ ΗΝ

ΙΚ

ΚΟ ΦΥ

ΑΙΡ ΕΤ

Η

1991

ÅëëçíéêÞ ÖõêïëïãéêÞ Åôáéñßá (ÅË.Ö.Å.)

× Ï Ñ Ç Ã Ï É

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ

Γνωρίστε τα ΦΥΚΗ  

Έκδοση της ΕΛΦΕ σχετικά με τα ΦΥΚΗ