Issuu on Google+


Libretto conclusivo della seconda biennale di poesia in vernacolo termolese “Premio Lino Basilico 2010 – 2011 A cura dell’Associazione Culturale Musicale “Rio Live Salviamo il Termolese” In collaborazione con Assessorato alla Cultura del Comune di Termoli Associazione Culturale “Terza Pagina” Associazione Sportiva “L’isola che non c’è” Coop. Giocando Giocando www.mytermoli.it www.riolive.it Con il concreto aiuto di Ristorante Tre Moli Lido Buena Vista Social Club, Conad City, Supermercati Deco, Euro Spin, Dommar, Motomania, Pink Beach Club, Grecale, Prestitempo, Pasticceria Zara e Carrefour Ideato da Basso Caruso Grafica Michele De Sanctis I Poeti Michele Salome, Maria Pia Recchi, Rosa Colonna, Angelo MarollaGiosuè Gino Colarelli (Lucia Marinaro) e Rosa Sciarretta. Presentatori Basso Caruso, Lucia Checchia e Basso Del Casale I musicisti


Valerio Mascilongo, Cara D’Ambrosio, Sandro Simeone, Claudio Genio, Pietro Caruso, Rino Menna, Nicola Di Tommaso, Emilio Perazzelli. Gli attori: Basso Del Casale e Basso Caruso Ospiti d’onore Elena D’Amario, Enrico Nigiotti, Francesca Traversa, Patrizia Basilico e Michele Cocomazzi. La Giuria: Giovanni De Fanis, Saverio Metere, Rocco Schiattone e Russo Liberato. Cuochi: Flavio Budano, Bruno Farella Ufficio Stampa: Liberato Russo e Eufrasia Fonzo Riprese Video: Maurizio Perrotta Fotografia: Michele De Sanctis Musiche: Rino Menna


Si conclude quest’anno la seconda biennale del Premio Basilico. Un primo traguardo che ci rende orgogliosi e ottimisti affinchè il premio dedicato allo scomparso poeta termolese, continui nel suo cammino di scopritore di nuovi talenti e amanti del dialetto e delle nostre tradizioni. Per la seconda volta la poetessa Rosa Sciarretta si aggiudica il premio e sono entusiasta che sia stata una donna e non per “campanilismo femminile” ma proprio perché questo dimostra che anche le donne si avvicinano con successo sempre più al vernacolo e alle tradizioni locali. Proprio questo è lo scopo che si è prefisso l’Associazione Rio Live Salviamo il Termolese ideando il Premio Basilico in ricordo di un fondamentale interprete e conoscitore delle nostre tradizioni. E’ il terzo anno che ho l’onore di essere presidente di questa incredibile Associazione Culturale che compie 15 anni di attività. E’, quindi, l’ultimo anno del mio mandato e posso dire che non è stata cosa semplice ma assolutamente entusiasmante sotto il profilo dell’esperienza personale maturata. Ringrazio in primis il Direttore Artistico nonché mio suocero e nonno stupendo dei miei figli Basso Caruso che con le sue vulcaniche idee e geniali intuizioni rende tutto più semplice e fluido il lavoro dei numerosi soci Artisti. Un particolare ringraziamento e saluto a tutti quelli che in un modo o nell’ altro ci aiutano a realizzare gli eventi musicali, teatrali, le mostre d’Arte Contemporanea, le rievocazioni storiche e la pubblicazione di questo libretto che quest’anno si arricchisce della sceneggiatura de “ ‘A Bëscè che stà ottenendo un grande consenso non solo tra gli amanti del dialetto termolese. Un ultimo caloroso saluto e ringraziamento a tutti Voi che partecipate e vi lasciate coinvolgere nalle nostre attività. Claudia Scirè


Lino Basilico, lui mi ha insegnato ad amare Termoli, nonostante le sue contraddizioni e difetti. ‘A pëllaccë, così veniva chiamato dai suoi coetanei, leader del gruppo di amici in gioventù e leader nella vita. Un leader sui generis direi, il punto di riferimento della sua famiglia, numerosa e riconoscente intorno a Lui…Lino si è fatto amare in vita ed ora che non c’è più, viene ricordato e onorato proprio per la sua semplicità per il suo essere termolese ovunque e sempre. Non un leader autoritario “teneva il comando” non con la bacchetta ma con la parola, con la ragione di un vecchio saggio che comunicava in dialetto, la lingua degli Avi, dei suoi genitori dei suoi ricordi. Mi viene semplice parlare di Lino Basilico, mi sembra di conoscerlo profondamente, ma non tanto per la nostra frequentazione, anche se consistente, ma perché ho letto, recitato, musicato e studiato le sue poesie. Parole che escono dal cuore e rientrano nel cuore di chi legge, ti insegna ad essere “N’ommënë acchiù basätë”(un uomo più sereno con la propria coscienza) parlando della notte oppure ad essere più buoni e pazienti quando recita ‘A passatèllë. Per chiudere uso la stessa frase del 2009: “Ed io, riconoscente, ho voluto dedicargli un appuntamento biennale dove chiunque si senta poeta della propria terra potrà esprimersi e mettere in mostra, in questa splendida vetrina che è il “Premio Basilico”, il proprio talento e la propria termolesità. Ringrazio di cuore la famiglia Basilico, Antonio Schiattone per l’ospitalità, gli amici che hanno accettato il compito di giudicare i poeti facendo un lavoro eccellente: Saverio Metere, Giovanni De Fanis e Rocco Schiattone; Ringrazio, inoltre, Lucia Checchia, i poeti che hanno dato vita al premio con le loro poesie bellissime: Rosa Sciarretta, vincitrice per il secondo premio consecutivo, Rosa Colonna


Calabretta, Giosuè Gino Colarelli, Maria Pia Recchi, Michele Salome e Angelo Marolla. I soci attori, musicisti e tecnici dell’Associazione Rio Live: Basso Del Casale, Valerio Mascilongo, Cara D’Ambrosio, Pietro Caruso, Claudio Genio, Sandro Simeone, Natalia Bindelli, Francesca Traversa, Rino Menna, Giorgio De Laureto, Pino Caruso, Domenico Farella; I cuochi Flavio Budano e Bruno Farella, il gruppo folkloristico ‘A Jërvëlellë e tutti gli amici che hanno contribuito alla riuscita del 2° Premio Lino Basilico. Basso Caruso


Michele Salome Calichë L’arië c’ë fä cüpë, pësantë ‘u vintë c’è cunsëmätë Pà vallë du bëfèrnë, i mänë appëccëcosë nu fastidië fënë dindë all’ossë atturnë atturnë pa cambagnë porë i fruscë c’ë sonnë acquiatätë da grë vevë u trabbucchë c’ë vedë appenë appenë u märë c’è quaijätë u solë nën fä mälë sopë a revë nu gaggënë chienë dë spëranzë scavëtëijeijë ammizzë a cischië: hè calechë Quendë Termëlë Quandë Termëlë jèvë paijèsë U märë su jèvë nù specchië I criaturë da sülë appèdë all’aselë U corë di mammë né vattèvë pà paürë Quandë a matènë abbascë a marènë Senza maschërë e pinnë Dopë nu pärë dë capuzzë i mänë C’ià rëgnèvënë dë coccëlë e cannillë Quandë u maronë përtävë a marènë Seccë e pulëpë agguënètë cà scichijë


U solë sëccävë i fiquërë spaccätë E i trëijëzzolë appenä pëscätë Quandë a staggionë camënannë pi rüvë T’addëcrëijvë a coijë mëriquëlë e civëzë Ogne tantë t’arëfrëschivë chë l’acqua Chiärä dù vallonë chë pürë tà bbëvivë Quandë a serë atturnë a nù fuchë Da luntänë chiänë chiänë U rëmòrë dù märë quascë parlävä Pë decë chë ijürnätë èa ressë dumänë Quandë u purtë ijeve rëccittë dë battillë e dë motorë, vëcinë na spiaggettë mënènnë a carellä du trabbucchë, tanta scuijë, nu paradesë dë Ddè quandë allutëmë da na vocchë a n’atë currèvë pì viquëlë peijë dë nù lèprë cuscè ind’a poca mënòtë porë i mürë avèvënë sapütë quandë a parola datë chë na strettä dë mänë nën cë stavänë santë, ijevë acchiù sëcürë dë na cambiälë mo avastë che sti quandë a matena dopë ca sonnë asciütë pinzë a chilli fijë chë nannë vistë e në sannë a Termëlë ca ijevë e mò n’è cchiü all’annë chë c’iappallottënë cuscè të fì mmenta capäcë ca i capillë c’ë so fattë ghianchë.


Rosa Sciarretta ‘U Vrëdettë (Brodetto di pesce alla termolese) Quandë è bunë u vrëdettë, na scäfa d’ajië, ddu pëmmadërillë e oijë n’guandëtà ë dë pescë onë pë gualëtà; Cë stà u pëscëtillë, a pëscatrècë e u pescë stupëdë. In politicä… è a stessa’ cosë: u vrëdettë è bunë ma dë pescë cë stannë dë tuttë i qualëtà: Cë stà u pescë pëccënillë chë vè magnatë da quillu’ grussë, Cë stà quillë chë tè na vocchë come na pëscatrecë, e cë stà porë quillu’stupëdë “quillë në manghë mà”. Ma u bèllë u si qualë’ è? Chè cë’accongënë u vrëdettë pë cundë lorë E manchë i spenë të lascënë, povërë e tè!!! Quanto è buono il brodetto Uno spicchio d’aglio, due pomodorini e olio in quantità E di pesci uno per qualità; C’è il pescitello, la coda di rospo e il pesce stupido. In politica è uguale Il brodetto è buono Ma di pesce c’è né di tutte le qualità: C’è il pesce piccolino Che viene mangiato da quello grosso, C’è quello che ha la bocca grande come la pescatrice


E c’è anche quello stupido, “quello non manca mai”. Ma il bello lo sai cos’è? Che si aggiustano il brodetto per conto loro E non ci lasciano neanche le spine, povero tè!!! ‘U mescëchë o’pescëchë Ijrë a nottë më stävë facènnë nù sbarrònë Quandë dë bottë…bababòm! C’ë sèntë nù cëclonë! Gesò Gësèppë Sant’Annë e Marè E chë stä succëdènnë sottë a cäsa mè? Më vëlèssë agavëzä, ma l’ucchijë nën c’iàrrèpënë e a forzë nën c’ë stà. Së solamentë u sunnë m’arëcchiappassë… Ma….bababòm! Sentë n’ata votë su sconguassë! Porc…Mò chi rompë a quest’orë l’ea vëdè Sonnë appena passätë le trè! Më prëcipëtë a na fënèstrë E giä m’arëvè n’gannë tutt’a mënèstrë ’’’U siùr decë u milanèsë, Pozzënë accèdë decë u tërmëlèsë… Stannë facènnë a raccolta differenziätë! Chë ssi ccisë a chi la’nvèntätë! Umëdë, sicchë, vretë e metallë! Tuttë cià cariätë llù tarallë. Ah! Ma s’acchiappë chi stà bella pënzätë ha’vötë Giurë ijù rëgälë a issë nù bëdonë…ma a formë dë tavòtë!!!


Giosuè Gino Colarelli (Lucia Marinaro) Le cinghë e mezzë anzë le sé. Ijevë le cinghë e mezzë anzë le sé E i cafonë rësaijevënë da Pandänë. Stanchë, sdëllëffätë ma cundentë C’ë vëlevënë bbenë Porë së c’ë n’gazzavänë Pë nù pedë dë laccë o dë pëtrësillë. “Capillë m’bëcciätë” Sembrë essë, facèvë e dëcèvë E parèvë sembrë a premadonnä. Mammä më prëparävë Na fellë dë pänë chë l’uva docë Allorë accattätë da “Carminoccë”. Ma, ghè më në scappävë Da “Cazzëpëntillë” O das “Babbë” pë vëdè Quandë rëtrascèvë Mariantoniettë a ciuccë. Oppurë ijavë a truvä dindë da Marè U cëtronë chhiù grussë, u vantë dë Mënguccë u Quaratèsë. Mo quandë arëpassë Pë llu vëcënätë U corë më cë stregnë Alle cinghë e mezzë o alle sé.


‘A Mallardë Semprë, semprë, semprë, appëccëcätë assopë a stù scoijë sottë u solë o a luna chiärë, ijurnë e nottë. Nintë më smovë, nè märë e né vintë; manchë a grandënë… Songhë tutta secchë, chi passë më guardë e…subbëtë c’ë scëchèfë. Eppürë a ünë ijë so piaciütë, chë soddisfazionë!! Mò më songhë stancätë Guardë u cilë E ma pijkë cà sortë Penzë….fortë Vëlèssë tënè I scennë da gaggiänë Vülä gavëtë dë cchiü Dintë all’aria chiärë Andò a bäfä dë maeträlë fä da padronë E pù, a rëcascarijë…m’baccë A cchi benë ma’vëlòtë Ma, subbëtë m’abbandunätë…


Maria Pia Recchi L’Onda nerë ‘U stemë smarfaliannë stù povërë munnë ‘u pëtroijë e u malannë Aghèscë da sottë u funnë ‘U Mississipi c’ë fä i spesë A chiamänë l’onda nerë E ghè chiù dë nù mesë Chë cäcä da matenë a serë ‘U guä grussë E vë nèta bbrëgugnä V’assäta rompë u mussë Chë neta pütè cchiù magnä Mo chhiù la bella marenë Në zombënë cchiù i talëfenë C’ë morënë i cëstugnë E’ dëvëntätë tuttë nà fognë.


‘A sofferenzë Nà matenë dë marzë më so rësbëijätë e m’abbrëscëvë n’gannë Annanzë au specchië aijë scacchiätë a vocchë e aijë vistë chè, comë dëcèvë nonnëmë, c’evënë abbuttätë i tonzillë… Nu’cconë dë mielë, dë lattë callë, ddu mëdëcènë, a cürë dù midëchë, nintë da fä, i tonzillë c’ë so fattë come ddù pallonë che më l’aija votë operä. Ma a notizië è chë në ijevënë tonzillë ma na bbrutta malatè, E mò è cumënzätë a sofferenzä. Scappë a destrë, vä forë, cuminzë i trattamentë, quanta sofferenzë..I ijurnätë sänë sänë dintë u littë, frefë da cavallë, ma pë furtonë a u capëzzälë c’ë stä mammë. Në saccë ancorë comë vä a fënè stà sëntenzë Ma na cosë mè m’barätë da st’esperienzë…E u decë in italiänë Ci vuole tanta pazienza per sopportare questa sofferenza…


Rosa Colonna Calabretta ‘U trabbucchë A’gele e snèlle spicche a mizz’u märe s’u guirde da lundäne. Päre na casarèlle de tanda sèquele fä quande ammizze all’acque ‘a gènde abbetäve. Trabucche mi’ sì proprie affertenätë: quande ‘a brèzze l’acque accarèzze quirde sotte e vide i pisce che zòmpene dind’a rète malandrine. All’ore affatäte d’ù tramònde, quande I chelüre d’u cile ce squaijene dind’ù mare o quande a lune arèveste d’arginde l’acqua cristalline, tu fì parte d’a magie come fusse nù quadre o ‘na cartuline. Pure quande te frustene i marune, dinde all’a scùme sòffece e chianghe


ch’ì gabbiane, che te vòlene attùrne, tì nu fascene partequeläre ch’attire i sguarde e i suspire d’ì nnammurate. ‘A spiagge Ogne ttànde me facce na camenäte abbàsce ‘a marine e quäse senz’accòrgemene m’aretròve assettäte sop’ò nu scòjje sott’ù merajjòne d’ù castille. Quanda recòrde e quanda nustalgì me pijje! M’arevède peccenènne A fa ‘u bàgne Dinte a tre dite d’acque Chiäre e trasparende; nonna Rusine accucqueläte dinde a nù cameciòne grigge ciabbadäve e ogne ttande pe nome ce chiamäve. A frateme tanta capuzze je piacève a fä! E pe’ pazzeiä a cocce sott’acque me’nzaccäve. Ghi, mamma mi’ com’allecquäve!


Angelo Marolla I Radëchèlle U vìnde mbacce che t’arëmmìve, scènne de gaggiäne che com’e favëce tajëne u vinde; a luna ròsce che saije da u märe a luna d’argènde ch’arëlùce sop’a spiagge de Grë Vì; i ‘llucche ndu vìche, 1 nu zumbe da nu puje, na corz ch’i cumbagne ammizze a u chiäne; na capùzze nd’i cavallòne, a’ssecche d’ì cannëlicchie, addore d’à ijërvëlèlle sop i scuije, na nëtätä a chi arrive ‘mbrime a u trabbucche; na partete a mazze e cuzze, tutte bò a tutte i totëre, a fëlère de marcolicchie 2 na parangüle annanze a u fücüläre, mennële e ficura secche ndà cavëzètte, nu ndrëttì che n’ì ngòre trëväte!; a Prëcëssiòne de San Bassële a mmäre, a gramba-lupène a na Madonne a Lunghe; nu viàje a Trimëte c’ù marone sòp a Pole, na nëttäte a bùrde de nu motòre;


si tì sti radëchèlle, allòre scì, si de Termële! U Sapüte Sòpe a ogni còse tè da dìce. Chi a ghè? U sapüte! Puzza parlä de stù munne e di quill’àte ghisse sä sembre quaccòse cchiü de rè! Na vërtù a tè: ascote sembre ràdie e televisione e sä pure quaccòse de quille che dicëne i giurnäle. E allòre u rëpète come na litanì: parla, parla e t’attacche a cocce! Quanda parle, fä a vocca doce, assapërisce i paròle che dece come fussëre de mele; ce ferme, fä a vëcchèlle, chiüde l’ucchie e c’(i)accavalle, cuntende e soddisfatte, ogni paròle: quanda je piäce a parlä! Se t’azzirde a dìce quacche còse, prime arricce u nase e pù squacce u vavacce: päre proprie na fäfä abbëttaticce! Pù, te vò fä accapì che ne nghè come dice tu. Ma, së stite parlanne de na cose che tu canùsce veramende, allòre t’addüne che dice nu sacche de fessarì! U belle ghè, che ce mètte pure a përfidie P’arëtrëvarce pe ‘ssope, e t’ija dä da fä pe sbëgugnarle! Allore, cagne trascurze e arëcumenze, come se ninde fusse. A llù punde, trüve na scüse e vavattìnne! U munne è chìne de sapüte


che t’ammëpëliscëne de chiacchiëre; ce stä sembre quacchèdüne ch’arrëccònde i pallüne comë fussëre vërëtà. O schìtte i pallüne, o schitte tu. Pëjäme, allore, n’aghë vardäne E facimële schattà, pallüne e pallënäre! Patrizia Basilico Stenghë a nu postë tù massèrë Më tremënë i cossë Më vattë u corë Të vëlessë vëdè assëttätë andò stavë ghè Ma…në cë stì. ‘U tërmëlèsë në me le m’barätë bbunë Ma l’anëmë dù poetë, quissë scè, më lì lasciätë Ammizzë i stellë të dëvirtë mo, no!! Vi sënannë u santandunijë chë l’amechë tu I nonnë viggëlë andò li piazzätë? I fì dërmè ssi povërë murtë o fi i provë cù patapum porë dë nottë? A mammë a fì rëpusä nucconë? O porë aghèssë vü rëcchiëtèllë e fësìllë, cuzzëtìllë e pappònë? Së sapissë chë stä succëdènnë aghècch’abbascë! I famijë në tennë acchiù soldë pë magnä, a ggendë s’accèdë pëcchè në ci’à po’ fä. Stattë tranquillë pë nü Semë fortë comë cì m’barätë tü… Pürë a terrë tè paürë e tremë I cäsë caschënë, a ggentë scappë… Së mocchë fëniscë a decë stà poesè


C’avessa scappä n’applausë E’ u tù!!! Tu rëgälë chë tuttë u corë Accuscè pu fä festë: na birrë e na sëgarettë E mammë në të po’ decë “Oijë Lè, fëniscëlë chë të fä mälë”. Quacche ünë ha dittë chë pë ressë nù poetë Ija ressë coltë e ija cannoscë a grammatëchë… U sapèvë të stì n’gazzannë, rëlassëtë Linë a pëllaccë, c’è stä u ventrilëquë chë parlë cù stommëchë, c’è stannë l’ummënë chë scrivënë cù corë e quandë i parolë t’aescënë come pop corn dall’anëmë, sonnë parolë chë në tì u timpë pë currèggë, sonnë parolë chë në cë morënë chë tè….

Lino Basilico A Carlë Cappèllë Quandë na mammë scugnëleijë nù fiijë, ‘u premë pënzirl’orgoije dà famijë, e quandë llù fijë t’arëpäghë cà giojë allorë cundentë arëngrizijë u sëgnorë. Già da giovënë të facevë capè; quanta rëcchèzzë tënèvë lla mentë fattë appostë pë në të fä süffrè. Pu da ommënë në parlämë, quillë cà fattë në ciù pëtemë scurdä, Termëlë su u tè dindë au sanghë


e stà passionë u fä campä. Nën c’ë stä ijurnë chë passë annascùstë, nen c’ë stä cosë chë issë në vedë, ovunquë c’ë servë n abbona parolë issë t’aiütë chë tuttë u corë . Quistë è n’ommënë semplëcë e garbätë chi mänë e cà mentë senza rëposë, a veta su è tuttë n’esempië e pì tërmëlèsë è semprë nù vantë. Quandë vëlessë pë nù solë momentë dëvëntä Carlë, Carlë Cappèllë pë m’arrëcchè dë lli sëndëmentë ca n ünì tënèmë accuscè bellë.

‘A raijë Tenghë nà raijë pë tanta cosë, p’ù munnë sturtë chë stemë vëdènnë, p’à ggenda semplëcë chë stä sparènnë, p’ì bbellë usanzë, chë c’ë në so ijutë p’ë Termëlë nustrë chë è fënütë. P’ù märë m’bëzzënètë p’ì fiümë n’giallètë P’ì cambagnë strëppätë p’ë l’aria ammuffètë Aiutatëmë a capè pëcchè succedënë sti cosë, ma allorë semë ijutë tuttë m’bazzè, accuscè u munnë c’arëvotë, quandë l’anëmë dë nù poetë chë è sensibbëlë pë natürë c’ë sendë dëstruttë c’ë sendë avvëlètë, quandë aija dëscrevë stà sventörë.


Forzë l’annë mè në fannë a timbë, a vëdè chë succedë dopë, ma vü, giuvënë, chë përtätë natu vindë, arëpëlètë l’arië da sti cosë n’zëvosë. Questa raijë chë tenghë n’gurpë, è come nu chiummë chë më portë apprissë, quandë fussë bellë së fussë nu sunnë, e pë të decë … San Bassëlë mè… c’haijë vistë!


La bugia Scenografia: una panca sotto le mura del Castello…. Voce Fuori Campo…Sottofondo: Un Brano Jazz con Sax romantico Dicevano di lui che era uno spirito libero. Scomodo per i potenti, non tollerava più le loro bugie e i loro discorsi di convenienza. La sopportazione giunse all’apice quando si rese conto, ormai, che la sua Termoli era cambiata irreversibilmente e nulla più si poteva fare per farla tornare agli antichi splendori. L’industria pesante e invasiva aveva preso il sopravvento sul turismo e le tradizioni. Il territorio era ormai devastato.


Agli inizi degli anni 10’, non ancora sessantenne, decise di lasciarsi alle spalle ogni affetto e partì per un lungo viaggio. Un viaggio che durò trent’anni. Lontano dalla sua terra e dalle sue radici trascorse serenamente la terza età a scrivere e a suonare la sua inseparabile chitarra. Oggi, 16 giugno 2046, all’età di 93 anni, ha deciso di tornare e trascorre nella sua città l’ultimo ritaglio di vita. Chiese all’autista del taxi di accompagnarlo fino al Borgo Vecchio. Voleva, per prima cosa, riposare all’ombra del Castello di Federico. Sedette su di una panchina e volse lo sguardo verso Punta Penna. Assopito nei ricordi…… Era quasi addormentato quando……

‘A bëscè Scenografia (Proiezione Foto Castello esterno e una panchina prësëlillë) Voce fuori campo

A gentë dëcèvë chë ijeve nù “spirito libbero”….ma dà corta celestë…..nù pëtèvë vëdè nesciünë… Né ghianchë e né ruscë… dëcèvë i cosë m’baccë e në pütèvë supportä i favëzë…. A perzë del tuttë a pacinzë quandë c’ë né ccortë chë pë Termëlë në pëtèvë fä cchiù nindë…


Ormä i fabbrëchë dë pandänë èvënë pijätë u sopravvendë sopë u turismë e u territorijë ijèvë smarfaliätë… N’dù dumilä e unëcë, ancorë tënèvë manghë sëssantannë, a fattë armë e bagaijë e c’ë né ijütë….lundänë… Ha dittë «Më vaijë a fä nu viaijë»! Lù viaijë e stätë lunghë trentànnë…. Luntänë da u paijèsë su, a passätë tuttë u timpë a screvë a pëttä e a sünä a chitarrë chë tënèvë semprë apprissë…. Goijë, chë ghè u sidëcë dë giugnë dù dumilä e quarantasè, a cchiappätë i novantatrè annë, quascë i novantaquattë … a vëlütë arëmënè e passä u l’utëmë spëzzonë da veta … a Termëlë…u paijesë su.. All’autistë chë l’è ijutë a pijä anà stazzionë ijä dittë: « Purtëmë n’dù paijesë vicchië, chë pë prema cosë voijë vëdè a mazzë dù Castillë…» Pù… c’è ssëttätë sopë a nù prësëlillë… e mentrë centë pënzirë ijë mënèvënë mmendë, u sole calle e a stanchezzë l’hannë appapagnätë… C’ë stävë facènnë nù mizzë sbarronë…quandë….. Cambia nettamente la musica…, un metal rock futuristico e sfrenato e ad alto volume…..accompagna l’entrata in scena di “Vasselucce” che è un figlio dei tempi…E CANTA QUASI IN RAP….:


u’ cilё e scorё… u timpё e nerё…u marё e argintё e ciuffёlё u’ vindё…yeah….yeah…le…lecca lè… lecca lè…..a dittё a fattё…poressё ca’ ciù accattё….e iotё a totё e pù cё né rёiotё….m’biccё gaccё e spotё m’bacciё… BC: e chё è…u’ tёrramotё?… E tu chi sì…? BDC: ghè sò l’ipocrisè…vencё semprё cà’ bёscè BC: mà tu sì nё’ccone scemё…dì a vёrёtä? BDC: Ghè songhё a vёrёtè…nё vencё…nё vencё quascë mä… Noo mà stavo pazziando…nonnetto…. BC: E capetё che stavi pazziando….ma comё pirlё? e chi tё l’ambarätё . . sì canzonё? BDC: Sò canzonё vecchiё….me la’ imbarate nonnimo! Ghè songhё… “Vassёluccё”, u’ nёpotё da Gaggianellё…!?!, cioè…a nonnёmё u’ chiamavёnё A’ Gaggianellё… pёcché…… BC: mà allorё si u nëpotë dë Franchino? A Gaggianellë? BDC: Nonё…faccё Del Casalё… BC: Pë lù sanghë dë santa nindë…. mà allorё tu sì u nёpotё dё Bassё Del Casalё…??? cioè Bassё Del Casalё ghè propriё nonnёtё…?


BDC: Scenё oh…è proprio nonnimo…lui me l’ambarate se canzoni…le cantava insieme a uno che si chiamava pure isso Basso….ma poi se n’è ijuto da Termoli…..e chissà se è vivo… pecché ..sò passati tantii anni a …con la coffa….!!!! BC: Scenё meh…..(Caruso è risentito)… nё ghe ca’ onё pecchè e vicchiё ciё’ ija’ mёrè cusciè… quattё e quattё ottё… ma almenё mò i capetё chi songhë…è??? BDC: Ghè so ghè… tu sì tu… chi ghè chiù scemё?...ghe o tu…???? BC: Mà sì propriё comё ievё nonnёtё…..semprё a peià a gentё a cacaiuzzё…. Ghe songhё Bassё Carusё….propriё u’ cumpagnё dё nonnёtё…quillё c’ha fattë ssì canzone e i cantävämë aguënètë…. BDC: Mà veramentë?…mà u decё seriё? Tü sì Bassё Carusё…? BC: Scenё sò propriё ghè…!!!


BDC: Mà tu guardё nёcconё chё t’arёcacciёtё u’ marё.!!!! Mà allorё e comё s‘aggiä tё cannëscèssё… (RISATINA)… quillё…nonnimo parlё ancorё mò dё tè…ogni tantё cënaghèscё...”Chiusä andò stä’ Bassë Carusё…! Chiusä andò c’ё trovё n’dà stù mumentё…! Vёijёtё a ghissё ca’ ciё né ijutё…! Eppù cumenzё accuntä tavittё… a cantè canzonё e fёlastrocchё…e m’arёpetё semprё a stessa cosё…chё tu tё nё sì ijutё da Termёlё pёcchè stù paijesё ciё ievё arruёnёtё e tu nё iё pёtivё fё chiù nindё….ghe u’ verё su fattё? BC: Ghe u’ verё….ghe propriё accuscè…mё ijevё mёnutё u’ vommёchё (come mu stì facennë mënè tu mo dindë a stu mumentë…stattë nu pochë fermë… a stä n’dà stù paiesё… cusciè na’ matènё e‘cchiappätё e mё nё sònghë ijutё senza manchё arёvёtarmё… e fёgurёtё chё manchё a nonnёtё ijè l’evё dittё chё mё nё ievё da Termёlё… mà a’pproposёtё…nonnёtё chё fä? Come stä…allorë e vevё….cambё ancorё…?? BDC: (GRATTATA…..rivolto al pubblico) Cambё… cambё… e comё cambё…!!! E’ vevё e veggёtё…!!! BC: Sò cuntentё… purё pёcchè mò i vò tёnè na’ ottandena d’annё…?? Sarrä fattё vicchiё purё ghissё…E purё ciè ‘arrёvätё a ottantё….e chi l’avessё mä dittё…Chi l’avessë mä dittë….Chi l’avessë mä dittë….


BDC: Scenё oh… Nё ijё l’ha dittё nёscionё chë c’èvä arrëvä mà c’è ‘rrёvätё…!!! ciè ‘arrёvätё a ottantё’annё… (RIGRATTATA…CON FICURA…) BC: mà dimmё nù pochё…mà chё fä?… Comё U passё u timpё?… BDC: Eh…u’ timpё….u’ timpё u’ passё chë mè…u’ portё tutti i ijurnё a fä na camёnatellё….mè avutё peijè su’ mpegnё cò mammima e patimo… su’ sapevё premё… mё facevё i fattё me…e nё c’ё cummattevё tutti i ijurnё…. BC: Mà pёcchè tё dё problemё nonnёtё?… Ca’ fattё….ca’ vecchiaijё cё ne iutё dё cocciё….? BDC: Eh…..i dittё propriё bunё….ca cocciё sfarfàllё aggiä da nu’ bellё’conё ma u’ fisёchё u’ mantettё ancorё…l’hià vedè comё vä cёmёntannё a’ggentё pu’ corze….cirtё votё mё fä abbrugugnä….. BC: Mё dёspiäciё assè….quandè u’ vёlessё arёvёdè na’ bottё…purё pё cё salutä…!!!! BDC: Guardё a saperlё ca’ stivё tu… nu’ rёccumpagnävё…ma mё ne votё aijè pё forzё…. cё ievё missё a cantè sopё a’ scalёnёtё du folklorё…decё chё evaё rёfè a’bbonanёmё dё bob dylan.. CELLULARE SQUILLA…Tò, essutò, ghè issë… aspettё chё mò tё ciё facciё parlè chë më stä chiamannë… accuscè të rindё cuntё purё tu…. Com’è u fattë…


BC:

Vabbùnё mèh….quillё mò nonnёtё e semprё stёtё nё conё pazzarillё…a tè mò tё sembrё ca’ ciё nё vё dё cocciё….mà pёcchè issë è vicchië tu sì ancorё uaionё…. BDC: Scè scè….uaionё ghe? ‘U guaionё e ghissё..... PRONTO….? no….nonno…..?? Mё sindё….??? VOCE REGISTRATA NONNO: Prontё chi a’ ghè….sì quillё du’ gassë? BDC: No…sò Bassё Fracassё…. NONNO: Allorё nё mё rompё u’ cassё… BDC: Ti semprё a respostё prontё……stì ancorё n’cazzёtё nò...?? Ti pёijätё a pinnёlё chё stävё sopё u’ cumò…?? NONNO: Noo…nё mё l’hè pёijätё….e nёn mù’ pijё…!!!! Tё l’he dittё premё abbascё i scalellё… mё voiё mёrè…..vò nё mё vёletё fё cantè a nesciunё partё ….e ijè mё voiё merè premё dё masserё…. BDC: Nonno….ma fёniscёlё….mà chё ià merè tu…mà chi t’accedё a tè…!! NONNO: Vassёlù….a su’ collё i fattё l’arië…? dёcèvё na’ votё Bassё Carusё… u cumpagnё mё…. BDC: No…nonno…e sё iè mò tё decessё ca’ Bassё Carusё stё annanzё a mè….tu C’ë crëdissё….?


NONNO: E comё no….euh avoiё…. U decë proprië tü…. chё deciё semprё a vёrёtä…pazzё c’ё songhë ma scemё ancorё ci’a dёventё nepotё me… BDC: Noo…..ma mò ghe u’ verё…nò stò pazziando come le altre volte….mò tu passё… toh salutёlё…. BC: Prontё bà…so bassё carusё…..comё stì…??? NONNO: Ah tu sì bassё carusё…..?!! (Cambio di voce – gaggiano) e iè allorё….tò Franchё…….. t’eppattatё e n’ti mёnutё….e tё na’ i affanttulё pi fatta tù… BC: Ma basso….mà ancorё arёfё quillё…. ma comё stì…. Ma quant’annё so passätё…stì bunё…?NONNO: No…ttenchё ammalatё… mannё ppaccatё a panzё…e tu a ì a fotte a nate unё….ne a fotte a .tu a ijè a fanttulё….. BC: Ma basso…. dopё tant’annё chё nё c’ё vёdèmё… dimmё cacchecosё…. NONNO: Oueh….u’ cumpagnё dё ёpotёmё…quillё ca’ tè u’ machёnariё c’ arёfä i vocё… vedё nёcconё sё dù fraffёsillё comё vò m’hanna pёjiä’ pё cülë a mè… BC: Ma basso so ghè….songhe veramentё bassё carusё….


NONNO: Ah sì tu veramentё….?? e iè songhё vera lequёriziё….e dìjё a nёpotёmё chë mò arёbbèllё u’ palazzё… cusciè vёdèmё sё m’arёfrёcätё n’atavotё….. (gaggianella di nuovo)….ah ttenghё malё….ttenghё malё malё……ah….fottё a mammёtё…..ahahahahahha… (CADE LA LINEA) BC: Toh toh…pijё u’ telefёnё mё sä ch’è cascatё a liniё….!! nè cosё….stä alluccannё comё nu’ pazzё….në c’ё crèdё chё sò veramentё ghè,…. Forzё pёcchè u’ peijätё semprё n’gerё e u’ facètё n’cazzä’… BDC: I vistё?…. E’ propriё nücconё ijutё…e ghe nu’ pijё n’gerё…pё nnindё…pure perché pozzo piare in giro a nonnimo….chё ghè nu’ vёcchiarillё comё tè….vё pozzё maё peijè n’ gerё ???? Anzё….quillё mo’ a fattё sa’ sparätё…. mà dumanё cu’ portё abbascё u’ purtё e pa’ spiaggettё….comё mettё u pedё assopё au TRABBUCCHE DE ROCCHE MEZZAFEMMENE… subbёtё ciё scordё a’ ncazzaturё….! BC: Andò u’ purtё…..? Fammё capè bunё….? tu mё vù decё chё nonnёtё vä abbascё u’ purtё, a nà spiaggettё…andò 50 annё fä’ c’ё stävё u’ trabbucchё dё Brik e mò?… cё stè u’ trabbucchё dё Brik nata’votё…..?!!!!?


BDC: Ghe a sù Brik nu’ cannoscё….mà ià ressё parentё caё Rocchё… e comunquё scenё…. propriё allè…. andò hannё arёmissё i scuijё dё na’ votё….u’ scoiё da’ mallardё…u’ scoije cavallё…u’ scoijё tavotё….andò mò cё so rёfattё purё i cocciёlё nerё e i cannёlicchiё….e sò rёsciotё financhё i chiantё dё rёquёliziё andò na’ votё stavё u’ camping…? Ah‘ggiàё mà tu minchё da nù bellё conё da termёlё… perciò nì pёtutё vёdè e sapё’ nindё chiü….purё pёcchè sì scindё da’ u’ trenё e sì mёnutё dёrìttё aecchë sottё u’ Castillё….!!! (SOGGHIGNO….come per dire….mo t’acconcio io per le feste……) BC: Scènё…mà pёcchè stì dёcennё chё hannё arёmissё tuttё i scuijё andò stavёnё na’ votё….e chё u’ marё c’è rёtёrätё….e chё c’ё sonnё arёfattё financhë coccёlё e cannёlicchiё….e purё a lёquёriziё…? BDC: E quissё nё ghe nindё…..ijà vedè comё e addёvёntätё Termёlё mò….ghe nà cartullenё…. tuttё pescaё e turismё….hannё arёmissё tuttё i cosё comё ijèvёnё nà votё comё e quandё ijavätё giuvёnё vò…..!!!


BC:

E comё pò ressё sù fattё���.mà sё ghè mё nё so scappätё da Termёlё propriё pёcchè ijevёnё scumbarzё tuttё sì cosё bellё….stù paiesё ievё dёvёntätё tuttё nà fabbrechё de chimёchё dё turbё e dё gas…..e chi l’ha fattё su meracuёlё... San Bassёlё……? BDC: Nonё….San Bassёlё c’ё ijevё stanchätё purё ghissё dë Termёlё e dì tёrmёlesё….fёgurёtё chё ievё adёvёntёtё ù quartё o ù quintё santё… arretё a San Timoteo…a Sant’Antoniё…a santa Marè degli Angeli e a San Pitrë porë pёcchè evёnё fattё nà leggё stupёdё sopё u’ Comunё….chё’ u quartirё chё facevё i sparё acchiù bellё tenevё purё u’ santё a chiù bellё…accuscè forё i portё c’ё spёnnevёnё semprё acchiù soldё pё fä’ i spärё….e n’dù paijesё vicchiè andò n’cià abёtёvё chiù nescionё ciè spennevё semprё dё menё…...!!! BC: A su puntё ievё arrёvёtё Termёlё…..? Allorё u’ mёracuёlё l’ha fattё u Vescovё… l’ha’ fattё a’ Chisë?…


BDC: Scè a Chiesё…..mò vè chi comprё…!! A Termёlё……n’cè capetё chiù Nindё pё gannё e gannё… decё c’allorё cascävё na’ Giuntё ognё mesё…. nё facèvёnё attimpё a fä nù Sinnёchё …chё trascevё n’dù Comunё…ciё guardävё i cartё…. gёrävё u’ culё tunnё tunnё… facёvё fё nu’ parё dё ROTONDE….allorё iävё dё modё...!!! dapù nù gemellaggiё chё cacchё nazionё sdёrrёpätё…e dopё nё’cconё ‘u ёmannavёnё a na’ casё…. Purё pёcchè u’ grussё ormaё u’ facёvёnё a na’ Reggionё… U’ FAMOSE DECENTRAMENTO DELLE REGIONI….a Cambuascё n’hannё capetё nindё e c’hannё fattё….? Hannё missё u’ marё… e ciannё fattё u’ Purtё…. Purё pёcchè Termelё oramё’ ijevё devёntätё “SEDE TERMOLUCREARE” praticamentё nu’ paijesё avvёlënätё….da i soldё…da’ politechё… e dall’industriё….!!!!! Fenё e quandё ghe arrёvёtё ghissё….il nostro amato sindaco…. U prёfёssorё… Basso Antonio Lino Alberto Vincenzo e Domenico…..dё nomё……. ”Di Gian Remo”……dё cognomё…!!!!! Dicёnё chё’ nel 2027 c’è candidätё….e ha fattё tuttё quillё ca’ ceva fä… Na’ propostё direttamentё a u’ Presёdentё da’ Repubblёchё: Mё voiё accattè a Termёlё… e voijё ressё vёtёtё da’ tuttё quantё i tёrmёlesё…


Quillё ievё iutё ca’ valёggёttё…. ha rёsanёtё tuttё i dibbёtё…. E l’hannё vёtёtё tuttё quantё!!! APRITI CIELO:::: Chё tà cumbänäte u’ prefessore……BONIFECHE….FABBRECHE IETTETE PE N’TERRE……SOLE LEDE BALNEARE…..INZOMME HA ATTAPPETE TUTTE I BUCHE DE MERDA CHE AVEVANE FATTE L’ANNE PREME……. BC:

Nё ciё pozze credё…Termelё mè…a u’ 2044 ghè propriё comё ijevё ancorё premё ca’ arrevёvё a FIAT….? E u purtё?…e i stabbëlëmèntë balneärë…..? BDC: U’ purtё l’anne accurciätё…mo c’ë stannë solë varchё pёccёnènne e i varchёtèllё di turistё……u’ purte grussё l’hanne trasferetё n’dù Bifernё…. BC: E tuttё l’industrie….i sbocchё….i velenё…i chimeche….a turbogas…? BDC: L’hanne areconvertetё tuttë quantë….dindё a’ TURBOGAS c’iännë missë i giostrё a San Bassёlë….dindё i chimechё c’hannё missё nu’ Spedelё grussё assè…andò c’ë curenё tutte chille ca’ cè ijevene ammaletё de lucemè… de cancre e de tumore…. Ogne famijë ha tënütë nu guä’ (Basso si alze si fa il segno di croce in onore dei defunti e fa una pausa il pubblico dovrebbe applaudire)


BC: E Grёvevё….e u’ Senarchё…?? BDC: ‘U Grë vevë e a sënarchë mò tennë l’acquë cà tà pù bbevë, e pù, sopë a spiaggë dë Sant’Antonië c’ë ponnë ijè tuttë quandë… e stä’ chienë dë alberghë andò passävë a ferrovè BC: Ma quissë chë ha missë appostë tuttë cosë è nu santë… e u’ Turismё…. l’universitè… u’ sportё…a Cultörë??? BDC: U’ turismё a ni stellё…da Trimёtё ce vennё a fè i bagnë a Termelё… E’ tuttë cagnätë, ija sapè che mo pë fä u Viggëlë Urbänë ija tënè minëmë u diplomë, ija ressë bellë e cordiälë, ija tënè i gëntëlezzë… l’Universitè stanne chienё chienё dё giuvenё….. A cultörë? Dopë tanta timbë issë stessë, u sindëchë, per cultura storica, ha fattë zumbä pë l’arië a scälä a chiocciolë e sembrë secondo cultura storica, ha fattë arëfä i scalellë comë a timpë antechë!!! ‘U sportё? u’ meiё dё tuttё…… U’ pallonë… dopë tant’annë…. stёmë in serie C…… ‘U presidente è u nëpotë dë Germinarijë….e mandittëtë fortë… hannë fattë settë Cambë da basebòl…..


BC:

Nooo purё u’ Baseball? … Settë n’anne fattë…. …..madonnё che bellё notiziё chё mi datё… Songhë proprijë cundèntë dë ressë arëmënütë a termëlë, è trüvätë tuttë ssi cagnamindë. Allorё mo me pozzë porё mërè… e me mëressë cundèntë e chë tuttë i sëntëmindë sapènnë chë stù munnë ha pijätë a dërëzziona ijustë…. Më pozzë porë mërè… (BASSO CARUSO MUORE…MA VASSELUCCE NON SE NE ACCORGE E CONTINUA A PARLARE RIVOLTO AL PUBBLICO COME PER NON FARSI SENTIRE DA BASSO) BDC: Në cë facemë sëntè da Bassë….ma vea decë a vërëtä’ …. Ijè dittë nu sacchë dë bëscè … Mo ijë voijë decë a vërëtä. Ba, Basso uè Bassë Carò… Si accorge che Basso è morto, si dispera quasi piange, si da la colpa però fa una riflessione… (Anche in italiano) In fin dei conti Basso è morto contento e con il sorriso sulla faccia… Anzi (rivolgendosi al pubblico) Vë pëtemë decë na cosë? Bà hannë porë tü…. E INSIEME: “

E’ Meijë na bbona bëscè chë na trista vërëtä’


Extempore i scuijë I scuijë, elementi naturali che caratterizzavano la città di Termoli. Costruita nella notte dei tempi proprio su di una roccia naturale Termoli ne aveva in quantità a guardia della flora e della fauna sui tre lati immersi nel mare. L’inizio della loro estinzione è il 1901 anno in cui si decise di costruire il porto e possiamo ben dire che l’anno della loro definitiva estinzione è stata sancita dalla costruzione dell’ultimo pennello di pietra di Apricena a ridosso del Castello, lato spiaggia nord, nei primi anni del terzo millennio… Oggi ne evochiamo con forte ironia la loro scomparsa attingendo tra le opere poetiche del compianto Lino Basilico I scuijë…. Una poetica figurativa semplice, pungente…. Ispira gli Artisti e li spinge verso una sollecitazione di tutte le visioni estetiche…. Nel contempo facilita l’approccio all’Arte e ne vivacizza gli aspetti astrattici moltiplicandone le illusioni, le visioni e il pensiero…. La scelta delle anguste sale del Castello Svevo è stata quanto mai apprezzata dal visitatore che pur dovendo seguire un percorso non sempre agevole ma


gradevole, viene catturato dalle atmosfere quanto mai evocative e quindi efficaci…. Cinque gli atelièr allestiti in ogni angolo del maniero per ospitare cinque giovani Artisti noti e già apprezzati in ambito regionale e nazionale… L’auspicio è che questo nuovo percorso creativocollettivo, possa essere ispirazione per la futura carriera artistica degli attori di questa Extémpore. Si attori! E’ la parola giusta in questo progetto che trae linfa dai versi di un poeta immenso dove le opere vengono realizzate dal vivo, davanti a tutti – ne segue l’abbattimento di ogni ritegno ingiusto, di ogni tabù nei confronti della collettività giudicante e critica… I riflessi e la tecnica bio-meccanica di Teresa Soldo si scontra-incontra con le forme sinuose e morbide di Giuseppe Caruso…. L’astrazione di una esuberante Maria Mascilongo si coniuga alla genuina, quanto mai rilassante, visione di Cristina Pagliaccio… Per Veridiana Altieri la percezione della realtà vissuta sembra entusiasmare il gusto di essere guardati, studiati e quasi toccati dal pubblico il vero, l’unico reale critico delle sue opere impressionistiche… Basso Caruso



Premio Lino basilico 2011