Page 1

Nr 1/2013(1)

Styczeń - Luty

Waldenburger Wall Str. 1 SchutzPolizei Waldenburg Str. 3 Komory filtrów Książ Str. 6


Kopalnia Tajemnic jest dwumiesięcznikiem Stowarzyszenia "Dolnosląska Grupa Badawcza". Na jego łamach będą przedstawiane nieznane lub mało znane karty histori Dolnego Śląska. Pragniemy przybliżyć tą wiedzę społeczeństwu.

Wydawca Stowarzyszenie Dolnośląska Grupa Badawcza 58-302 Wałbrzych, ul. 11-Listopada 19A Redaktor Naczelny Tomasz Jurek Redaktorzy tematyczni Tomasz Jurek Piotr Frąszczak Arkadiusz Pultowicz Piotr Koper D w um i e s i ę c z n i k Adres Redakcj i Kopalnia Tajemnic 58-302 Wałbrzych, ul. 11-Listopada 19A tel. 500203101 e-mail: kopalniatajemnic@sdgb.eu Rok wydania 2013 © Copyright by Stowarzyszenie Dolnośląska Grupa Badawcza. Zabrania się publikowania zamieszczonych artykułów tego czasopisma, zarówno w formie drukowanej jak i elektronicznej (z internetem włacznie) bez pisemnej zgody redakcji.


Waldenburger Wall przypadku wyobrażać sobie, że ten tzw. Zamek pełnił rolę twierdzy chroniącej

Jeszcze na początku 19­go wieku, na miejscu gdzie dziś stoi kościół

polskokatolicki (przed rokiem 1945 ­ staroluterański kościół ze szkołą), był wolny plac otoczony fosą z wałem wokół niej, porośnięty zaroślami i trawą, które zakrywały rozpadające się mury. Ten plac nazywano „Wall” i legenda opowiada, że rzekomo stał na nim domek myśliwski podobny do warownego zameczku, a należący do hrabiego Czetryca von Neuhaus. Ten wspomniany wał zamkowy (Burgwall) interpretowano w różny sposób. Niektórzy uważają go za słowiański lub naśladujący Słowian kompleks, inni za rzeczywiście istniejący domek myśliwski z zawarowaną okolicą, a jeszcze inni za część sięgającego miasta parku, należącego do zamku Waldenburg. Nie należy jednak w żadnym

okolice (jak Kynsburg, Hornschloss). W każdym razie nie da się, jak już wspomniano, nic pewnego powiedzieć o rzekomym legendarnym zamku.(*1) Czy jest tylko legendą powyższy tekst?

Na mapie z roku 1903 będącej kopią mapy z roku 1734, wykonanej przez Maxa Reineka, jest narysowany interesujący nas obiekt (rys1). Mamy obiekt w formie kwadratu z wieloma flankami i dziedzińcem w środku. Otacza go fosa. Wody do fosy dostarcza Pełcznica. Jej nadmiar jest także do niej odprowadzany. Jedyny wjazd przez most na fosie prowadzi od dzisiejszej ul. Młynarskiej. Przy obiekcie jest oznacznik „B”, w legendzie do mapy opis do oznacznika brzmi „Das Sommerhaus auf

rys 1

1


hrabiego Czetryca von Neuhaus – właściciela okolicznych terenów oraz samego miasta Waldenburg. W takim obiekcie mieszkało się przyjemniej, niż w

ciasnym i zimnym zamku warownym Nowy Dwór (Neuhaus). Wały i fosa spełniały pewnie rolę warowną. Dlaczego obiekt zburzono – a może uległ zniszczeniu podczas pożaru miasta lub jakichś walk – nie wiemy. Najbardziej prawdopodobne jest, że obiekt porzucono po wybudowaniu Zamku przy obecnej ul. Zamkowej. Prawdopodobnie Czetrycowie przenieśli się do niego, a nasz obiekt stał się zbyteczny. Nazwa tego obiektu (zamek), została zapewne przeniesiona z naszego obiektu.

rys 2

Schantze”, co można przetłumaczyć jako „Dom letni za szańcami”. Na rycinie datowanej 1732 –1738, ukazującej miasto Waldenburg, jest

pokazany nasz obiekt (rys2). Widać na nim szańce oraz odpływ wody do Pełcznicy. Szańce te, to rodzaj drewnianej pionowej drewnianej palisady, prawdopodobnie wypełnionej ziemią. Ale nie widać na nim samego obiektu (oprócz wieżyczki). Na jeszcze innej mapie z roku 1811, mamy już tylko zaznaczony teren po tym obiekcie (rys3). Mało czytelny napis, zawiera „...Walldenhaus...”.

rys 3

2

Czym więc był ten obiekt? Czy można go było nazwać zamkiem? Skoro był ufortyfikowany ­ to pewnie tak. Był to prawdopodobnie Dom Letni,

Tak więc kolejny raz okazuje się, że w baśniach lub legendach jest wiele informacji o faktach i obiektach, które zniknęły w pomroce wieków. A przy okazji możemy się domyślić, skąd wzięła się nazwa Waldenburg. Źródło. *1­ W. Reimann „Geschichte und Sagen der Burgen und Stadte im kreise Waldenburg” tłumaczenie Leon Romański


SchutzPolizei Waldenburg Każdy z 50 obiektów posiadał Koszary policji i szkoła celna w identyczną Wałbrzychu. strukturę organizacją oraz Na podstawie planu przebudowy zakres struktur policji niemieckiej po traktacie wersalskim, podjęto plan utworzenia nowych wyposażenia. jednostek Schutzpolizei (Policji Ochronnej) w 50 miastach. Formacja miała zajmować się Kompleks składał się z poniższych zapewnieniem porządku publicznego oraz obiektów: bezpieczeństwem ruchu drogowego. Na A. Dla urzędników Wystawie Policyjnej w Berlinie w roku 1926, 1. Lokale mieszkalne nieżonatych pokazano modele i założenia projektów. 2. Umywalnie, natryski i ogólne Nowe koszary i jednostki miały powstać w ubikacje głównych miastach na obszarach 3. Strefa żywieniowa (kuchnia, sala przemysłowych. Jedną z lokalizacji był jadalna) Waldenburg in Schlesien (Wałbrzych). 4. Strefa wypoczynku (kantyna, sala Obiekt wybudowano w latach 1925 do 1927. Budowę nadzorował Regierungsbaurat gier i czytelnia) 5. Sala do nauki Dr. ­ Ing. Francke. 6. Sala do ćwiczeń fizycznych Jednostka składała się z: 7. Izbę prac szewskich i krawieckich 170 Wachtmeister (Wachmistrzów) 8. Izbę chorych 8 Pferde (koni) 9. Magazyny ubrań, broni itp. 8 Kraftwagen (samochodów)

rys. 1 Widok od strony Placu Kostrzewy

3


10. Biuro 11. Pokój oficerski 12. Garaże alarmowe 13. Pokój telefonisty i radiołączności 14. Pomieszczenie dla rowerów 15. Wartownie B. Mieszkania dla rodzin. C. Dla koni. 1. Stajnię i lecznicę 2. Kuźnię do podkuwania koni 3. Wozownię 4. Maneż D. Dla pojazdów mechanicznych 1. Halę garażową 2. Warsztaty rowerowy, gospodarczy, uzbrojenia i samochodowy E. Infrastruktura zewnętrzna. 1. Plac do musztry i ćwiczeń fizycznych 2. Plac do jazdy konnej 3. Stację benzynową 4. Skład obornika

rys. 2 Plan budynków i pomieszczeń

4

5. Magazyn amunicji 6. Psiarnię

rys. 3 Wejscie główne


rys. 4 Sala gimnastyczna

rys. 5 Plac musztry

Od 26.09.1935 w obiekcie dodatkowo ulokowano – Zollschule (Szkołę Celną). W

Szkole oraz koszarach przebywało 240 osób. Sanitariaty, strzelnicę i plac ćwiczeń współdzielili z Policją. Na początku 1939 roku, policja zażądała przekazania dla siebie z powrotem całości obiektu. Żądania zostały odrzucone przez Staatssekretär (sekretarza Stanu) Reinhardta. Jednak już w październiku 1939 roku wydał on decyzję przywracającą koszary do wyłącznej dyspozycji policji. Szkoła celna została zamknięta. Zamieszczam też, klika oryginalnych zdjęć dotyczących wydarzeń związanych z tym obiektem. Niestety tylko w takiej jakości. Nie udało mi się niestety nabyć oryginałów. Źródło: www.zollgrenzschutz.de http://opus.kobv.de/zlb/volltexte/2010/930 3/pdf/ZfB_1928_01­02.pdf http://de.wikipedia.org/wiki/Kuno_Kamph ausen http://pl.wikipedia.org/wiki/Ordnungspoliz ei Rogge, Otto „Neubauten im Waldenburger Industriegebiet“ Berlin 1930

rys. 6 Widok w stronę maneżu

rys. 7 Dzień Policji

rys. 8 Rok 1 933 Zawody narciarskie, Marsz, Parada na rynku w Wałbrzychu

5


Komory filtrów Książ Podziemia na poziomie –50m pod zamkiem Książ. Obecnie wykorzystywane przez Polską Akademię Nauk. W obetonowanym fragmencie sztolni, znajdują się cztery boczne komory. Nie są to pomieszczenia o bryle prostopadłościanu lecz łukowo sklepionego odcinka ślepej sztolni. Pomieszczenia są wybiałkowane. Oddzielone są od głównej sztolni ścianą działową z otworem drzwiowym. W górnej części tej ściany zamurowane są rury z blachy cienkościennej. O szwie na zakładkę. Są to typowe rury do transportu powietrza. Zamocowane je pod różnymi kątami.W podłodze pomieszczenia wykuto rowek do odprowadzania wody. W tylnej części znajduje się kołnierz rury kanalizacyjnej. pomieszczeń? Nie ma żadnych otworów ani cech szczególnych w ścianach pomieszczeń. Niestety nie zachowała się dokumentacja projektowa. Jeżeli nawet gdzieś jest. To Jakie miało być przeznaczenie tych nikt dotychczas jej nie ujawnił. Jak więc

Zdjecie 1

6


możemy odpowiedzieć na powyższe pytanie? widoczna. Co Możemy oprzeć się na analogicznych więc widać? ukończonych obiektach. Idące z góry od strony wejścia Wiem, ze Niemcy wykorzystali zdobytą zespoły rur wiedzę na temat Linii Czeskich Umocnień dolotowych i Północnych. Te umocnienia to taka Czeska wylotowych Linia Maginota. Francuzi byli głównymi powietrza. Dolne projektantami. Wykonawstwo było Czeskie. skośne rury Wybudowano je w przeciągu 3 lat (1935­ dolotowe i u góry 1938). Niemcy przejęli je bez walki. W stanie wylotowe. Nie gotowości bojowej. Wiem z wizyt w ma naszego udostępnionych turystom obiektach i rowka na rozmów z przewodnikami, że zrobili podłodze? Ale dokładną analizę obiektów oraz ten rowek mógł przeprowadzali testy walki z różnymi być wykonany rodzajami broni zarówno zewnątrz jak i podczas prac w wewnątrz obiektów. Większość wyposażenia latach 60­tych bojowego oraz optycznego została przez mających na celu Niemców przeniesiona na budowany Wał odprowadzenie Atlantycki. Przeniesiono na przykład całe wody z podziemi kopuły pancerne. (prace przed udostępnieniem Dlaczego o tym piszę? turystycznym). Woda ze skroplin pewnie miała być Dlatego, że przy odprowadzana do rury z kołnierzem. budowie podziemnych Kanalizacja mogła być niedrożna lub obiektów RIESE nieukończona dlatego go wykonano. pracowali robotnicy Środkowe rury nad drzwiami? To wlot i Czescy. Dlaczego wylot powietrza z rur korytarzowych po Niemcy nie mieli filtrach i wylot na korytarz. Ciemną rurą wykorzystać gotowych stalową zapene miały wchodzic kable projektów oraz elektryczne. sprawdzonych wykonawców? Myślę, że Myślę, że wyjaśniłem przeznaczenie tych wykorzystali. Uważam pomieszczeń. Dalsze w następnych tak dlatego, że odcinkach. znalazłem sporo analogii pomiędzy obiektami Linii Maginota, Cdn... umocnień czeskich a podziemiami RIESE.

Zdjęcie 2

Zdjęcia (1 i 2) pochodzą z Linii Maginota. To są komory filtrów powietrza. Analogia z naszymi komorami pod zamkiem Książ jest

7


Kopalnia Tajemnic 1  

Kopalnia Tajemnic jest dwumiesiecznikiem Stowarzyszenia "Dolnoslaska Grupa Badawcza". Na jego łamach beda przedstawiane nieznane lub mało zn...

Kopalnia Tajemnic 1  

Kopalnia Tajemnic jest dwumiesiecznikiem Stowarzyszenia "Dolnoslaska Grupa Badawcza". Na jego łamach beda przedstawiane nieznane lub mało zn...

Advertisement