Page 1

Buurderij de Lage Hof ontzorgt! Werkend principe Malderburch en Dichterbij In voor zorg!

Buurderij de Lage Hof Adresstraat 84 5382 KS Overasselt buurderij

De Lage Hof

Djordje Stepanovic


Colofon Auteur Jan van Gorp, In voor zorg!

Ontwerp Rick Schurink, DDcm.nu

buurderij

De Lage Hof

d.stepanovic@ www

Malderburch

Welzijn MCentrum aldWonen evoor rb rch en u Zorg

Centrum voor Welzijn Wonen en Zorg


Inhoudsopgave 1 Inleiding 

5

2 Beschrijving van het project 7 3 Doelstelling deelname aan In voor zorg!11 4 Wat maakt dat het werkt?12 5 Aanpak In voor zorg!

27


1 Inleiding Er was eens….

gers en vrijwilligers goed in het vizier te houden

In Overasselt, een dorpje in Gelderland, ontstond

en oplossingen te bieden als de last te zwaar

de wens van bewoners om ouderen en mensen

dreigt te worden. De vanaf het begin aanwezige

met een beperking, die vanwege hun complexe

betrokkenheid en deelname van de bewoners uit

zorgvraag niet meer thuis kunnen wonen, een

Overasselt geeft vertrouwen voor de haalbaar­

plek in het dorp te geven. Zij en hun families

heid in de toekomst.

wilden niet noodgedwongen verhuizen naar een ander dorp of naar de stad. Ze wilden graag

Leeswijzer

deel blijven nemen aan de leefgemeenschap

Hoe wij tot dit project, Buurderij de Lage Hof,

waar ze zich thuis voelen. Malderburch zag de

gekomen zijn kunt u lezen in deze bijzondere pu­

vraag en vroeg Dichterbij om mee te denken

blicatie. In hoofdstuk 2 leest u een uitgebreidere

over een oplossing. Samen met de bewoners

beschrijving van het project en de projectpart­

uit Overasselt, de gemeente Heumen en de

ners. Deze projectpartners hebben veel mensen

woningcorporatie ontstond het project ‘Buurderij

en instanties gesproken in hun zoektocht om

de Lage Hof’. Een kleinschalige woonvorm van 4

steun te krijgen voor De Buurderij. Er is geen pro­

eenheden, met elk 6 plaatsen voor ouderen met

ject in Nederland dat zo ver gaat in samen leven

dementie en (ouder wordende) mensen met een

in de samenleving. Die steun hebben ze gevon­

verstandelijke beperking. De Buurderij bestaat

den bij In voor zorg!. Ondanks dat het project niet

ook uit een agrarisch museum met een fietscafé

helemaal in het format van In voor zorg! paste

en een kinderboerderij. Voor dit project wordt

heeft zij het project ten volle gesteund, zonder

gezamenlijke verantwoordelijkheid gedragen

spijt. Zeker nu de toekomstbestendigheid van

door alle partijen.

zorginstellingen extra onder druk komt te staan. Door het regeerakkoord Rutte II, kan De Buurderij

Bewoners in de hoofdrol

een creatieve oplossingsrichting zijn waarin het

De bewoners uit Overasselt spelen daarin een

voorliggende veld haar belangrijke rol terug

belangrijke rol. Zij doen vrijwilligerswerk op het

krijgt. Van categoriale voorzieningen naar één

terrein, waar cliënten dagactiviteiten kunnen

algemene voorziening! Niet alleen de zorg maar

ondernemen als ze dat willen, maar ook in de

ook de plattelandsontwikkeling en leefbaarheid

woonvormen, samen met de mantelzorgers en

krijgen met De Buurderij een positieve stimulans.

woonbegeleiders. Wederkerigheid is het sleutel­

In hoofdstuk 3 delen we onze ervaringen met u.

woord. De manager kleinschalig wonen noemen

De momenten waarop het goed ging maar ook

we een buurtcoördinator. Voor alle benodigde

wanneer we er even doorheen zaten. Wat zijn nu

diensten worden aanbieders uit het dorp ge­

de cruciale factoren en momenten geweest in

zocht, zo zorgt de plaatselijke kruidenier voor de

het proces dat we met elkaar hebben doorlopen?

boodschappen en maken de bewoners gebruik

We noemen dit het ‘Werkend principe’. In hoofd­

van de huisarts en fysiotherapeut uit het dorp.

stuk 4 beschrijven we de projectaanpak met alle

De betrokkenheid bij het dorp kan op deze ma­

stappen en resultaten. dit is geen blauwdruk

nier blijven bestaan. Zo kunnen cliënten die lid

maar heeft in deze situatie goed gewerkt.

zijn van het plaatselijke koor, dat gewoon blijven voortzetten. Uitgangspunt is dat de bestaande

Werk in uitvoering

kwaliteit van leven zoveel mogelijk in stand blijft,

Malderburch en Dichterbij bedanken iedereen

ondanks dat de lichamelijke mogelijkheden

die een bijdrage heeft geleverd aan de voor­

afnemen. Mantelzorgers, familieleden, oude

bereiding van de kleinschalige woonvorm.

buren en kennissen komen makkelijker even op

Dankzij deze mensen ligt er nu dit resultaat.

de koffie en ondernemen makkelijker iets samen

Nog meer informatie kunt u vinden op www.

als iemand in het eigen dorp kan blijven wonen.

buurderijdelagehof.nl. Nu is de implementatie­

Dit is essentieel voor de kwaliteit van leven,

fase aangebroken. De bouwvakkers zijn druk aan

terwijl de kosten (of inspanningen) niet door de

het werk, personeel wordt geworven en alles

zorgorganisaties worden gedragen. Malderburch

wordt in gereedheid gebracht om de cliënten te

en Dichterbij zijn alleen verantwoordelijk voor

verwelkomen in hun nieuwe thuis Buurderij de

de zorgverleners. Het is van belang de balans

Lage Hof, je zal er maar wonen!

tussen draaglast en draagkracht van mantelzor­

Buurderij de Lage Hof ontzorgt! - Werkend principe

5


laden / lossen

6 m2

BADKAMER

BADKAMER

BADKAMER

19 m2

6 m2 19 m2

SLAAPKAMER personenlift

6 m2

SLAAPKAMER

ENTREE

BADKAMER 19 m2 6 m2

SLAAPKAMER

2 m2

wc

INSTALLATIES

2 m2

18 m2

wc

14 m2

m2

SLAAPKAME 12 m2

SLAAPKAMER 6 m2

BERGING 12 m2

BADKAMER

BERGING

SLAAPKAMER

18 m2

6 m2 18 m2

BINNENBRINK BADKAMER

ERF

algemene berging KANTOOR

9 m2

4.900

2.900

18 m2

BADKAMER

BERGING

6 m2

SLAAPKAMER

16 m2

13 m2 1.660

BADKAMER

centrale badkamer 500

18 m2

13 m

2

SLAAPKAMER 6 m2

EETKAMER

101 m2

18 m2

WOONKAMER

18 m2 6m

2

4.920

BADKAMER

KEUKEN

2.995

SLAAPKAMER 15 m2

SLAAPKAMER

6 m2

BADKAMER

terras

groetentuin

H. 2 - Beschrijving van het project


2

Brink / museumerf

Beschrijving van het project Gemeente Heumen

■ 

2.1 Context

M alderburch

■ 

Overasselt is een kerkdorp in de gemeente

Dichterbij

■ 

Heumen en heeft ongeveer 2.000 inwoners. EETKAMER

Woningcorporatie Oosterpoort

6 m2

■ 

BADKAMER

Het dorp heeft een levende gemeenschap 0 5.15

18 m2

18 m2

SLAAPKAMER met een rijk verenigingsleven en vele vrijwil­

BADKAMER

15 m2

19 m2

2.2 Malderburch

KEUKEN

ligers die op diverse fronten actief zijn. Een SLAAPKAMER

wens van het bewonersplatform is dat wie in 0 2.86

Overasselt geboren is en daar ook oud wordt

op het gebied van welzijn, wonen en zorg in de

daar ook tot het einde kan blijven. Men wil

gemeente Heumen. Naast gangbare diensten

100 m2

WOONKAMER

ook het voorzieningen­niveau op peil houden.

zoals verzorgingshuiszorgveranda en verpleeghuiszorg

Verzorgings­huis Malderburch uit Malden mag het

is Malderburch tevens actief op het terrein van

BADKAMER 6 m2

SLAAPKAMER

Malderburch is een dienstverlenende organisatie

aantal plaatsen voor dementerende ouderen uit­

welzijn. Malderburch heeft toelatingen voor

breiden en Dichterbij zoekt nieuwe woonruimte

huishoudelijke verzorging, persoonlijke verzor­

voor (ouder wordende) mensen met een verstan­ SLAAPKAMER

ging, verpleging, ondersteunende begeleiding,

18 m2

BADKAMER

delijke beperking. Er is een agrarisch museum

activerende begeleiding, behandeling en ver­

terras dat al lang op zoek is naar uitbreidingsmogelijk­

blijf. In 2009 heeft Malderburch de erkenning

heden en de gemeente zoekt naar mogelijkheden

‘beschermd wonen met intensieve verpleging

om Wmo initiatieven tot bloei te brengen. Al deze

BUITENERF en verzorging’ aangevraagd en toegewezen

wensen hebben elkaar gevonden en worden nu

gekregen. In 2009 verleende Malderburch intra­

gerealiseerd in Buurderij de Lage Hof.

murale zorg aan ruim 100 cliënten. Daarnaast

6 m2

bloementuin

Doelstelling van Buurderij de Lage Hof is de BLOEMENERF

biedt Malderburch ook zorg aan 32 extramurale

versterking van de sociale infrastructuur en parti­

cliënten. In 2009 werkten bij Malderburch 178

cipatie van kwetsbare burgers in de samenleving.

medewerkers (bijna 80 fte). Malderburch reali­ terras

Op het terrein van een oude boerderij aan de

seerde in 2009 een omzet van ruim €8.000.000.

rand van het dorp worden de volgende voor­zieningen gerealiseerd:

2.3 Dichterbij

6 m2

BADKAMER

Het agrarisch museum De Lage Hof

Dichterbij is een grote instelling voor mensen

(voorheen agrarisch museum

met een verstandelijke beperking. Zij is actiefSLAAPKAMER

■  18 m2

18 m2

18 m2

BADKAMER

SLAAPKAMER

6 m2

De Garstkamp)

SLAAPKAMER

6 m2

BADKAMER in het stroomgebied van de Maas tussen Roer­

SLAAPKAMER

EETKAMER

mond, Den Bosch en Nijmegen. Dichterbij Rijk

Wmo voorzieningen

■ 

104 m2

van Nijmegen biedt diverse ondersteuningsvor­

Faciliteiten voor het vrijwilligerswerk

■  ■ 

6 m2

18 m2

BADKAMER

Mogelijkheden voor welzijn-, zorg-, en

men aan 450 mensen met een verstandelijke

commerciëledienstverleners om spreekuur

beperking in het werkgebied Mook, Molenhoek,

te houden

3.380

BADKAMER

WOONKAMER

18 m2

17 m2

Heumen, Wijchen en Nijmegen en omliggende

18 m

2

6 m2

Dagverzorging voor (dementerende) ouderen

KEUKEN woonplekken. Het gaat hierbij om diverse dien­

Open eettafel

sten en producten, welke veelal in samenwerking

■  ■ 

13 m2

met andere organisaties worden geboden aan

SLAAPKAMER Wonen voor dementerende ouderen

■ 

SLAAPKAMER

6 m2

BERGING

veranda

5.150

ER

6 m2

en (ouder wordende) mensenBADKAMER met een

kwetsbare mensen met, in ieder geval een

verstandelijke beperking

verstandelijke beperking.

Logeermogelijkheden

Malderburch werkt nu al samen met Dichterbij.

(zorg) appartementen

Concreet werken cliënten van Dichterbij in de

■  ■ 

winkel van Malderburch. Ook spelen cliënten van Dichterbij een rol in de bediening van

Dit alles is alleen mogelijk door in nauwe samenwerking met elkaar op te trekken. Ieder

bistro Malderburch. Integratie van cliënten in

afzonderlijk zouden de partijen dit alles niet

de maatschappij is een visie die Malderburch en

kunnen realiseren.

Dichterbij delen.

Deelnemers zijn:

Op het terrein van Buurderij de Lage Hof komen

groetentuin

Agrarisch museum

■ 

groetentuin

groetentuin

vier woningen.

Bewonersplatform

■ 

Stichting Buurderij

■ 

Buurderij de Lage Hof ontzorgt! - Werkend principe

7

Maten in het werk te controleren. Kopiëren van deze tekening is niet toegestaan z


In iedere woning komen zes cliënten te wonen.

zij dit gaan integreren zodat medewerkers niet

Dit betreft 12 dementerende ouderen en 12

met dubbele systemen te maken krijgen.

(ouder wordende) mensen met een verstan­ delijke beperking. Beiden hebben 24-uurszorg

Malderburch en Dichterbij geven vorm aan

nodig. De mensen hebben naast de gemeen­

kleinschalig wonen

schappelijke woonkamer en keuken ook een

Deze organisaties zetten een geheel nieuwe

privéruimte.

samenwerking in de steigers. Innovatief in

Alleen ga je sneller, samen kom je verder!

Uitgangspunt hierbij is geïntegreerd wonen.

aanpak en ingebed in de visie zoals Buurderij de

Het categorale denken wordt losgelaten en de

Lage Hof die vertegenwoordigt.

behoefte en levenswijze van de cliënt vormt het

In plaats van zorg voorop willen zij komen

vertrekpunt. De cliënten kunnen –wanneer zij dit

tot een organisatie waar het welbevinden en

willen- genieten van alles wat De Buurderij te

maatschappelijk participeren van de cliënt

bieden heeft, bijvoorbeeld de tuin, boerderij­

voorop staat. Dit willen zij organiseren in en met

dieren of de vroegere sfeer levend gemaakt

de gemeenschap Overasselt en het buurt­

door het agrarisch museum.

schap de Lage Hof. Op deze manier wordt de

Woonbegeleiders, die toegerust zijn op beide

welzijnscomponent ingebed in het alledaagse

doelgroepen, geïntegreerd werken, begeleiden

leven en niet overgeheveld naar een instituut

de cliënt in hun dagelijkse leven. Zij runnen

met alle kosten van dien. Hiermee wordt er een

samen het huishouden en creëren een huiselijke

toekomstbestendig alternatief gecreëerd.

sfeer; zoals thuis. Medewerkers van Malder­

Malderburch en Dichterbij willen van elkaar

burch en Dichterbij, maar ook van daarbuiten,

leren en de ervaringen die zij opdoen in

krijgen de kans om hier te gaan werken.

Buurderij de Lage Hof gebruiken in hun eigen

De woningen worden gebouwd door woning­

organisatie.

corporatie Oosterpoort en verhuurd aan

Landelijk leven in een agrarische omgeving,

Malderburch en Dichterbij die samen de

huiselijke sferen, zoals thuis, gezellig om de

kleinschalige woonvormen gaan runnen.

keukentafel, achterom binnenkomen zijn enkele

Zij kiezen voor een geïntegreerde bedrijfsvoe­

van de uitgangspunten. Malderburch en Dich­

ring. Dit betekent dat, ook al betreft het twee

terbij werken hiervoor samen met het agrarisch

doelgroepen, twee inspecties, twee kwaliteits­

museum, het bewonersplatform, de gemeente

systemen en twee verschillende zorgplannen,

en de woningcorporatie Oosterpoort.

8

H. 2 - Beschrijving van het project


2.4 De weg er naar toe

balans van draagkracht en draaglast. Er is

Het initiatief voor Buurderij de Lage Hof is in

hier sprake van een complex samenwer­

2006 ontstaan toen het bewonersplatform

kingsverband.

aangaf behoefte te hebben om een 24 uurs-­ voorziening binnen de kern te realiseren en het agrarisch museum op zoek was naar een grotere locatie. De gemeente kon een terrein aankopen met een karakteristieke boerderij aan de rand van het dorp waarop een aantal ideeën in gezamenlijkheid konden worden gerealiseerd. Malderburch en Dichterbij kozen bewust voor lokalisering van de kleinschalige woonvormen in een ‘buurtschap’ met andere partijen waar veel levendigheid te vinden is. Dat is de toegevoegde waarde voor de cliënten op welzijnsgebied.

2.5 De opgave Samen willen Malderburch en Dichterbij met de andere participanten in buurtschap De Buurderij en gemeenschap Overasselt een levende gemeenschap creëren waarin kansen zijn voor hun cliënten. Juist de samenwerking tussen de verschillende partijen, met het agrarisch museum in het bijzonder, moet een meerwaarde opleveren. In de interactie moet een wederkerigheid ontstaan waardoor het voor beide partijen interessant wordt en blijft. Hierbij moet sprake zijn van een gezonde

Buurderij de Lage Hof ontzorgt! - Werkend principe

9


H. 3 - Doelstellling deelname aan in voor zorg!


3 Doelstelling deelname aan In voor zorg! Malderburch en Dichterbij willen in Overasselt

Resultaten

een kleinschalige woonvorm neerzetten

Output:

waarbij de behoeften van de cliënt echt

1. Gedragen visie voor Buurderij de Lage

centraal staat. De woonvorm moet de diver­

Hof en de kleinschalige woonvorm

siteit in leef concepten voor cliënten verbre­

en de inbedding in de Overasseltse

den zodat zij kunnen kiezen wat het beste aansluit bij hun eigen identiteit. Diversiteit zoekt men voor Buurderij de Lage Hof vooral in het welzijnsaspect en in het (ver)blijven

gemeenschap 2. M aatschappelijke businesscase met maatschappelijke meerwaarde 3. Bedrijfsplan met een organisatie en

in een vertrouwde omgeving waarbij de

bedrijfsvoering die aansluit op het

mantelzorg intact blijft. De ondersteu­

gewenste welzijn/wonen/zorg concept

nings-,zorgverlenings- en bedrijfsvoerings

en die dit optimaliseert

processen moeten hierin volgend zijn. Aan het einde van dit In voor zorg-traject ligt

Outcome:

er een gedragen visie voor Buurderij

4. M edewerkers van Buurderij de Lage Hof

De Lage Hof die is uitgewerkt in een maat­ schappelijke businesscase en een bedrijfs­ plan. Belangrijk hierbij is dat dit doorleefde documenten moeten zijn, die naadloos

stellen cliënt en leven centraal in hun werkzaamheden 5. Het leereffect binnen Malderburch en Dichterbij en tussen beide organisaties

kunnen worden uitgevoerd door de mensen die Buurderij de Lage Hof gaan realiseren. Er ligt een andere manier van werken klaar voor uitvoering en de eerste stappen zijn hierin gezet. Bovenliggende doelen voor Malderburch en Dichterbij zijn: de transitie in denken en doen van ‘zorg,

■ 

wonen, welzijn’ naar ‘welzijn, wonen, zorg’ en; diversificatie in leef concepten zodat

■ 

cliënten kunnen kiezen wat het beste aansluit bij hun eigen identiteit. Buurderij de Lage Hof biedt een kans om hiermee te experimenteren. Omdat dit buiten het instellingsterrein plaats vindt in een context met vele andere partners, moeten management en medewerkers los kunnen komen van het vertrouwde ‘instellingsdenken’. De ervaring­en die medewerkers opdoen in Buurderij de Lage Hof nemen ze weer mee naar de eigen organisatie. Medewerkers van Malderburch en Dichterbij maken kennis met en ervaren andere manieren van leven, wonen en zorg verlenen in Buurderij de Lage Hof.

Buurderij de Lage Hof ontzorgt! - Werkend principe

11


4 Wat maakt dat het werkt? Malderburch en Dichterbij hebben vanaf

Deze werkzame principes worden hierna

2006 met elkaar en de partners gesproken

uitgewerkt aan de hand van de belangrijkste

en gewerkt om tot realisatie van Buurderij

uitgangspunten van kleinschalige woon­

de Lage Hof te komen. Tijdens het In voor

vorm Buurderij de Lage Hof:

zorg-traject, dat liep van maart 2011 tot eind

■ 

2012, is heel intensief met elkaar samen­ gewerkt om de kleinschalige woonvorm

Lekker leven in interactie met het buurt­ schap en de gemeenschap Overasselt; AWBZ+

concreet vorm te geven. Terugkijkend op dit

■ 

proces zijn er een heleboel ervaringen die zij

■ 

willen delen, deze ervaringen noemen we de

■ 

Geïntegreerd wonen Geïntegreerd werken Geïntegreerde bedrijfsvoering

werkzame principes. We starten echter met de basisprincipes die als een fundament onder de samenwerking liggen. Na de werkzame principes beschrijven we de gevolgde aanpak in hoofdstuk 5.

12

H. 4 - Wat maakt dat het werkt?


Werkend principe Buurderij de Lage Hof: Kleinschalige woonvorm Geïntegreerd wonen

Lekker leven

Inhoud

Inhoud

Beelden en verwachtingen managen

Zorgvuldige plaatsing

Proces

Willen dat mensen in Overasselt kunnen

■ 

blijven wonen tot het einde ■

Wederkerigheid Balans in draagkracht en draaglast

Vanaf het begin verwanten erbij betrekken

Communiceren

Proces Vanuit gelijkwaardigheid tussen alle

■ 

Geïntegreerd werken Inhoud ■

partijen ■

Met de inwoners van Overasselt

Gezamenlijk het zorgconcept formuleren Gezamenlijk uitwerken van primaire

Basisprincipes

processen

Voortbouwen op de laatste ervaringen

Benoemen van overeenkomsten maar ook

Initiatief vanuit de gemeenschap

benoemen van verschillen

Gemeenschappelijke doelen en belangen

Benoemen en zien wat de toegevoegde

De relatie in de stuurgroep

waarde is

Van categoraal naar lokaal

Samen naar een kleinschalige woonvorm

■ 

■ 

■ 

■ 

■ 

Het buurderij concept spreekt tot de ver­

gaan kijken ■

Een dag uit het leven van

Eén CAO en set van arbeidsvoorwaarden

Gezamenlijke training

beelding ■

Goede voedingsbodem

Proces ■

Schetsontwerpsessies

Kennen van elkaars doelgroep

Leren van elkaar

Van het begin af aan de OR erbij betrekken Eén gezamenlijke werving- en

■ 

selectieprocedure Geïntegreerde bedrijfsvoering Inhoud M aatschappelijke Businesscase opstellen

■ 

Benoemen van uitgangspunten waar de

■ 

geïntegreerde bedrijfsvoering aan moet voldoen I nventariseren van mogelijkheden

■ 

voor meer of minder geïntegreerde bedrijfsvoering I n beeld brengen en vergelijken van de

■ 

bedrijfsvoering Proces ■

Leren van andere projecten Berg aan wet- en regelgeving uiteenrafelen

■ 

en proportioneren Vooraf de haalbaarheid van essentiële

■ 

onderdelen onderzoeken ■

Het goede van beide werelden

Buurderij de Lage Hof ontzorgt! - Werkend principe

13


Basisprincipes In de basis komt vooral de samenwerking

Wmo uitvoert voor de gemeente. De mensen

tussen de partners aan bod met bijzonde­

wisten elkaar snel te vinden.

re aandacht voor het functioneren van de stuurgroep.

Kennis maken met elkaar, elkaar leren kennen

Voortbouwen op de laatste ervaringen

Zowel op strategische, tactisch en operatio­

Buurderij de Lage Hof is, voor zover bekend,

neel niveau is veel aandacht besteed aan het

uniek in haar soort in Nederland. Niet eerder

kennis maken met elkaar en het elkaar leren

werd vanaf de eerste ontwikkeling het wel­

kennen.

zijnscomponent zo sterk verankerd in het project. Vanaf het begin werd de interactie en

Tussen de samenwerkingspartners

wederkerigheid tussen de KWV, ‘de buurschap

De leden van de stuurgroep overleggen al 5

Buurderij’ en de gemeenschap Overasselt

jaar en wanneer er hindernissen zijn neemt de

vormgegeven.

betreffende partij ook haar verantwoordelijk­

Er zijn geen kleinschalige woonvormen

heid om deze weg te nemen. Er is geen verwijt

bekend waar de uitgangspunten geïntegreerd

cultuur; er wordt eerder gevraagd ‘wat kan

wonen, geïntegreerd werken en geïntegreerde

ik doen?’. Een presentatie van de plannen op

bedrijfsvoering zo ver worden doorgevoerd.

locatie voor de Raad van toezicht en Raad van

De ervaringen die er wel zijn; zoals van KWV

bestuur maakt de verbinding met het project

De Hagert, KWV De Schittering, Den Haag,

en de andere partners. Door visiebijeenkomsten

Utrecht en Leeuwarden zijn meegenomen in

met alle actoren te organiseren leert iedereen

het vormgeven van KWV De Buurderij.

elkaar letterlijk kennen en krijgen alle partijen

KWV De Buurderij start niet op nul maar bouwt

een gezicht. Door voorlichtingsavonden voor

voort op eerdere innovatieve KWV projecten.

de dorpsbewoners te organiseren ontstaat er

Zij haalt de kennis en ervaring letterlijk binnen

draagvlak binnen het dorp.

door medewerkers van innovatieve KWV pro­ jecten in te zetten.

Tussen Malderburch en Dichterbij Directeuren hebben drie wekelijks overleg

Vanuit deze ervaringsbasis voegt zij twee be­

in de projectgroep met de projectleider en

langrijke vernieuwingen toe aan haar KWV:

Ivz-coach. De directeuren hebben het LEF om

1. Welzijnscomponent

het anders te doen. Malderburch en Dichterbij

2. Geïntegreerd wonen, geïntegreerd

leverden ieder een teamleider die de spil vorm­

werken, geïntegreerde bedrijfsvoering

den naar de medewerkers in de organisatie. Zij hebben samen een geïntegreerde klank­

Eerdere samenwerkingservaring

bordgroep opgezet van cliënten/verwanten

Verschillende partijen hebben eerder met

en voorlichting gegeven over de toekom­

elkaar projecten uitgevoerd en tot een goed

stige bewoners aan de vrijwilligers van het

einde gebracht. Hierdoor is vertrouwen

agrarisch museum. In werkgroepen hebben

in elkaar ontstaan en de meerwaarde van

medewerkers van Malderburch en Dichterbij

samenwerking gebleken. Alle partijen zien

onderdelen van de KWV uitgewerkt. Hierin

dat ze individueel onvoldoende kunnen

heeft een levendige en heel vruchtbare

betekenen voor de gemeenschap Over­asselt

uitwisseling van ervaring, kennis en ideeën

en de doelgroep en dat er samen meer mo­

plaatsgevonden.

gelijkheden zijn. Gezamenlijk starten met het formuleren van Veel mensen kennen elkaar al en weten

het leidend principe

elkaar te vinden

Op bestuurlijk niveau waren de managers/

Het is geen toeval dat in 2006 dit idee ont­

directeuren al 5 jaar met elkaar in gesprek.

stond. Managers/bestuurders in de stuur­

Desondanks leefde bij de verschillende

groep kenden elkaar al vanuit het werk of

partijen verschillende beelden. De mensen

privé. De wethouder benaderde bijvoorbeeld

daarachter hadden nog maar beperkte

de directeur van de zorginstelling die al de

informatie ontvangen omdat het lange tijd

14

H. 4 - Wat maakt dat het werkt?


ongewis was hoe en hoe snel het zou gaan.

om dit vorm te geven. Het project is van en

Met de gezamenlijke visiebijeenkomsten

door Overasselt. Het wordt gedragen door

werd de groep in één keer verbreed, kwam

Overasselt.

iedereen in één keer op hetzelfde kennis­ niveau en werd er focus aangebracht door

Gemeenschappelijke doelen en belangen

het formuleren van een gemeenschappelijk

De samenwerkingspartijen hebben met elkaar

leidend principe.

verkend wat voor ieder de meerwaarde is van

Club van 100

ling gemeenschappelijke belangen gevonden

Meer dan honderd mensen hebben hun

en dat is de drijvende kracht achter het project.

bijdrage geleverd aan de inhoudelijke

Dit heeft geleid tot het ‘Buurderij concept’ dat

invulling van de kleinschalige woonvorm.

breed gedeeld en gedragen wordt.

Buurderij de Lage Hof. Partijen hebben onder­

Samen wonen, samen leven, samen werken!

Hiermee ontstaat een gemeenschappelijke

Iedereen is steeds blijven geloven in het

noemer en draagvlak voor het project. In de

eindresultaat, ondanks de hobbels op de

ontwikkelfase hebben we veel mensen actief

weg. Men is blijven vasthouden aan de ge­

betrokken bij het tot stand komen van De

meenschappelijke visie en heeft elkaar daar­

Buurderij. Het is een uitdaging om dat ook in

op verbonden. Iedereen voelde zich vanaf

de realisatiefase te doen!

het begin eigenaar en wil dat het slaagt. Je wilt er samen uitkomen.

Initiatief vanuit de gemeenschap Het project is oorspronkelijk ontstaan vanuit

De relatie in de stuurgroep

de behoefte van de gemeenschap zelf,

De stuurgroep bestaat uit een diversiteit van

geformuleerd door het bewonersplatform.

partijen met diverse belangen en verschil­

“Bewoners van Overasselt kunnen tot het

lende niveaus. Malderburch en Dichterbij

einde in Overasselt blijven wonen en de

ervaren aan den lijve dat andere organisaties

zorg krijgen die nodig is.” Om dit mogelijk te

anders in elkaar zitten en soms niet dezelfde

maken wilde men een 24-uursvoorziening in

taal praten. Ook zijn er andere financierings­

het dorp. Daar werden partijen bij gezocht

stromen.

Buurderij de Lage Hof ontzorgt! - Werkend principe

15


Het betreft een complexe samenwerking met

Citaat: Gerard Kersten regiodirecteur

veel partijen. Er zijn veel meer complicaties

Dichterbij;

en uitdagingen dan op het eigen terrein een

“Voor mij is de vraag leidend; zou ik er zelf willen

woonvleugel bouwen. In de samenwerking

wonen?”

is de interactie tussen de deelnemers van wezenlijk belang. Welke sleutelfiguren zijn

Mensen die over het concept horen worden

nodig om stappen te zetten? Wie moet bij een

enthousiast. Het voelt goed en klopt. Het

opstopping het vraagstuk oppakken. Doordat

Buurderij concept roept een aantrekkelijk

iedereen telkens zijn verantwoordelijkheid

beeld op van een levende gemeenschap in

nam en de anderen deze de ruimte en de tijd

een agrarische context met een huiselijke

gaven kwam het altijd goed. Soms betekende

sfeer. De simpele vraag: ‘als je moet kiezen tus­

dat tijdsconcessies. Partners moesten soms

sen een verpleeghuis of De Buurderij waar zou

nog het nodige massagewerk verrichten. Het

je dan willen wonen?’ is snel beantwoord. Ook

gaat daarbij ook om gunnen en vertrouwen.

de vraag ‘Zou ik er zelf willen wonen?’ Wordt

Iedere keer als het spannend werd konden

vaak uitgesproken.

we terugvallen op het leidend principe. Hier hebben we gezamenlijk ja tegen gezegd.

Wat maakt het concept zo aantrekkelijk? Het is voor de gemeenschap en door de

■ 

Van categoraal naar lokaal

gemeenschap. Omdat de kleinschalige

Vanuit het verleden is de gezondheidszorg

woonvorm wordt opgepakt door twee

categoriaal ingedeeld. Mensen met een

professionele zorgorganisaties kan dit snel

verstandelijke beperking zijn gehuisvest in

op de achtergrond komen. Bijvoorbeeld.

de bossen op de ene plek ouderen worden

als de twee TOP-kamers die op de eerste

gehuisvest in flats op een andere plek. Men

verdieping moeten komen dreigen te

wordt uit het gewone leven gehaald. Het tij is

sneuvelen omdat er een dure lift nodig is. In

er om te zoeken naar andere wegen (van cate­

de TOP-kamers zit juist de wederkerigheid.

goraal naar lokaal). Door het categorale denken

In de werkgroep welzijn participeerde voor

los te laten ontstaan er nieuwe mogelijkheden

de helft bewoners uit Overasselt. Verbazend

en verbanden die een meerwaarde bieden.

was hoe goed zij konden meedenken over

Een dorp als Overasselt is te klein voor catego­

de vrijetijdsbestedingsmogelijkheden van

rale voorzieningen. Door anders te denken ont­

dementerende mensen en mensen met

staan er ineens wel mogelijkheden en wordt

een verstandelijke beperking. Zij kenden de

er een potentieel aan maatschappelijke inzet

lokale context en hadden een beeld van de

aangeboord. Door lokaal te denken sluit men aan bij bestaande structuren van gezin, straat, buurt, dorpsgemeenschap en regio.

doelgroep. Er is oog voor elkaar. De doorgaande lijn tussen Wmo en AWBZ;

■ 

alle vormen van welzijn en zorg kunnen geboden worden of georganiseerd worden

Het Buurderij concept spreekt tot de

op het terrein of vanaf het terrein. Door

verbeelding

participatie van gemeente en AWBZ

Het Buurderij concept verbindt diverse

gefinancierde zorgorganisaties is er veel

bestaansterreinen, draagt betekenis in zich, is

mogelijk.

concreet, tastbaar en nabij, ingrediënten om je persoonlijk er mee te verbinden.

De context; het idee om de KWV te koppelen

■ 

aan een agrarisch museum en te lokaliseren in een agrarisch landschap roept positieve

Citaat: deelnemer visiebijeenkomst; “mijn vader was een boer in ruste in Overasselt. Na het overlijden van mijn moeder verergerde zijn beginnende dementie. Wij hebben alles gedaan om hem zo lang mogelijk thuis te

beelden op. Het leven centraal stellen. Het concept stelt

■ 

het welbevinden centraal en organiseert daaromheen de woon en zorgcomponent. Levende gemeenschap; van het begin af

■ 

houden maar verloren de race. Uiteindelijk

aan is alles erop gericht om een levende

moesten we hem laten opnemen in verpleeghuis

gemeenschap te creëren op het terrein van

Malderburch in Malden. Het Buurderijproject

De Buurderij. Dat zie je terug in het leidend

kwam 3 jaar te laat voor mijn vader.”

principe, in het denken van stuurgroepleden

16

H. 4 - Wat maakt dat het werkt?


in het ontwerp van de kleinschalige

4.2 Lekker leven

woonvorm. Het vormt de toetssteen voor

Met de ‘plus’ van AWBZ+ bedoelen we dat

alles wat er gebeurt.

De Buurderij en de KWV meer willen zijn dan een zorgvoorziening. Het is vooral een plek

Natuurlijk zien mensen ook hindernissen maar

waar mensen elkaar kunnen ontmoeten. De

die zijn veeleer van rand voorwaardelijke aard.

welzijnscomponent staat centraal. Het gaat

Tijdens de workshops op het Brabantcongres

om de interactie tussen de bewoners, De

maakte verschillende bestuurders kanttekenin­

Buurderij en de gemeenschap Overasselt. De

gen bij de financiële continuïteit.

duurzaamheid van de relatie staat centraal. De toekomstige bewoners van De Buurderij

Citaat: een bestuurder van een andere zorgorga­

zijn dementerende ouderen en mensen met

nisatie;

een verstandelijke beperking die 24-uurs

“Ik zou er zelf wel willen wonen”, “mijn vader

zorg nodig hebben. Veelal hebben zij een

begint te dementeren, als hij hier kan wonen zou

indicatie ZZP 5 of hoger. Dit betekent dat zij

ik meteen ja zeggen”, “als je moet kiezen tussen

beperkt zijn in hun mogelijkheden. Activi­

een traditioneel verpleeghuis of De Buurderij dan

teiten zijn; het voeren van de kippen of het

wist ik het wel”

helpen bij het voeren van de kippen of het kijken naar het voeren van de kippen of de

Goede voedingsbodem

geur opsnuiven van de cake die gebakken

De Buurderij zou niet overal kunnen slagen.

wordt. Waarom willen mensen in die ‘plus’

De beschreven context is een voedingsbo­

investeren?

dem waarop De Buurderij kan gedijen. Er is een historie in samenwerken, een actieve

Inhoud

en betrokken gemeenschap met een actief

Willen dat mensen in Overasselt kunnen

dorpsplatform. Er zijn meer van dit soort

blijven wonen tot het einde.

gemeenschappen aanwijsbaar in Nederland

Vanuit het dorpsplatform is er een sterke

zoals in Noord-Brabant Hoogeloon met haar

motivatie om tot het einde in Overasselt te

Zorgcoöperatie of Elsendorp.

kunnen blijven wonen. Men begrijpt dat met thuiszorg veel mogelijk is maar dat 24-uurs zorg voor sommigen noodzakelijk is.

De kracht zit in de wederkerigheid met de gemeenschap.

Buurderij de Lage Hof ontzorgt! - Werkend principe

17


Dit motiveert mensen om aan het project

ten van inwoners van Overasselt voorrang

mee te werken. Nu al biedt men aan om de

hebben bij plaatsing. Ook is afgesproken dat

tuin van de kleinschalige woonvorm met

diensten zoals boodschappen, medische en

vrijwilligers te onderhouden. Er worden al

paramedische diensten, wanneer het kan,

namen van dorpsbewoners genoemd om te

als eerste in de gemeenschap betrokken

benaderen om met cliënten, op de aan te

worden. Hiermee ontstaat een sterke balans

schaffen duofietsen, te gaan fietsen.

in draagkracht en draaglast.

Wederkerigheid

Proces

In het project is voortdurend aandacht voor

Vanuit gelijkwaardigheid tussen alle

wederkerigheid. Men kan een beroep op de

partijen

gemeenschap doen omdat de gemeenschap

Het samenwerkingsverband bestaat uit ver­

weet dat zij een beroep op de voorzieningen

schillende soorten partijen. Er zijn vrijwilligers­

van Buurderij de Lage Hof kunnen doen.

organisaties met meewerkend bestuur en vele

Inwoners zijn positief over het initiatief. Zij

vrijwilligers, er zijn not-for profit organisaties

geven aan graag vrijwilligerswerk te willen

met een maatschappelijke doelstelling en de

doen in de kleinschalige woonvorm of op

gemeente die naast partner ook financier is van

het terrein wetende dat straks zijzelf of hun

andere partijen en een wettelijke procedurele

familie gebruik kunnen maken van de voor­

taak heeft. Dit heeft voordelen. Alle partijen van

zieningen. Er zit een solidariteitsgedachte

grondeigenaar, bouwer, uitbater, procedurebe­

achter Buurderij de Lage Hof.

heerders tot financier zitten aan tafel. De kunst is echter dat partijen elkaar niet gaan overrulen.

Balans in draagkracht en draaglast

In het project is voortdurend aandacht voor de

Voortdurend zoekt het project de balans

gelijkwaardigheid. De bestuurders die aan tafel

tussen draagkracht en draaglast. Wat mag je

zitten moeten de kracht hiervan onderkennen.

van de gemeenschap verwachten aan inzet.

Alleen dan ontstaat er voldoende ruimte om

Inwoners gaan vrijwilligerswerk doen omdat

elkaar te vinden en samen oplossingen te zoe­

ze cliënten of medewerkers kennen. Ze doen

ken. Vooral de projectsecretaris bewaakte dit.

iets terug aan mede-inwoners. In het project

Overasselt is een dorp met sterke sociale struc­

is uitgesproken dat inwoners of verwan­

turen en samenhang. Door dit maatschappelijk

18

H. 4 - Wat maakt dat het werkt?


draagvlak is ook maatschappelijk eigenaar­

Medewerkers in de projectgroepen gaven aan

schap mogelijk. De zorginstellingen moeten dit

“wat zal de familie er van vinden?”. Nadat we de

niet overnemen maar het samen doen. Deze

cliëntprofielen hadden opgesteld en “Een dag

gelijkwaardigheid wordt nu ook ingebed in de

uit het leven van” hadden uitgewerkt kwamen

beheersstructuur. Uit de gemeenschap zijn be­

we erachter dat beide doelgroepen veel over­

stuursleden geworven voor een beheersstich­

eenkomsten hebben.

ting voor Buurderij de Lage Hof. Dit gebeurt

Citaat: medewerker Malderburch;

dus niet door gemeente of de zorgaanbieders

“Ik heb stage gelopen bij Dichterbij en werk nu

maar is in handen van de gemeenschap. Dit is

bij Malderburch en ik zie geen verschillen”

enigszins vergelijkbaar met het ‘Trust-concept’ uit Engeland.

Toen we deze vraag voorlegden aan de beide cliënten/verwantenraden kwamen zij met

Met de inwoners van Overasselt

een heel andere reactie. Zij benadrukten het

In de stuurgroep en diverse projectgroepen

aantrekkelijke perspectief van het wonen op

zitten bestuurders, medewerkers, vrijwilligers

De Buurderij. Zij vroegen vooral naar de meer­

die inwoner zijn van Overasselt. Hierdoor ont­

waarde van geïntegreerd wonen.

staat een continue stroom aan informatie naar de andere inwoners. Er wordt over gepraat op

Zorgvuldige plaatsing

verjaardagen en bij de C1000. Hiermee ontstaat

Alle partijen zijn het erover eens dat alles valt of

verder draagvlak en het project verankert zich

staat met een zorgvuldige plaatsing. Dit is altijd

breed in de lokale gemeenschap.

een aandachtspunt bij kleinschaligheid en bij Buurderij de Lage Hof in het bijzonder vanwege

4.3 Geïntegreerd wonen

het geïntegreerd wonen. Gedragskenmerken, karakter en het groepsfunctioneren zijn veel

Dementerende ouderen en mensen met een

meer bepalend of mensen prettig met elkaar

verstandelijke beperking wonen met elkaar.

kunnen samenwonen.

Vanuit de gedachte zo normaal mogelijk en de overeenkomsten centraal stellen in plaats van

Proces

de verschillen laten we het categorale denken

Vanaf het begin verwanten erbij betrekken

los en organiseren we het wonen ‘zo normaal

Vanaf het begin is voortdurend afgevraagd hoe

mogelijk’. Dit is niet vanzelfsprekend. Bij het

cliënten/verwanten het beste een stem kunnen

vorige uitgangspunt ‘Lekker leven’ gingen bij

krijgen in het project. Bij de visie­bijeenkomsten

alle participanten de handen op elkaar. Bij het

is bewust gestart met een interview met twee

uitgangspunt ‘Geïntegreerd wonen’ brengen

verwanten die hun eigen visie op het project

alle geledingen nuances aan en stellen vragen

gaven. De cliënten-/verwantenraad zelf waren

bij de zin en haalbaarheid.

ook aanwezig op de visiebijeenkomsten. Tevens werden zij bij presentatiemomenten

Inhoud

uitgenodigd.

Beelden en verwachtingen managen

We merkten dat we meer input en feedback

Een spannende vraag was hoe verschillende

wilden vanuit het cliëntenperspectief en heb­

partijen tegen het geïntegreerd wonen zouden

ben daarom een geïntegreerde klankbordgroep

aankijken; dementerende ouderen en mensen

opgezet met cliëntvertegenwoordigers van

met een verstandelijke beperking wonen ge­

Malderburch en Dichterbij. Aandachtspunt is de

zamenlijk in één woning. Regelmatig hoorden

belasting van verwanten. Zij willen graag hun

we; “kinderen van een dementerende vader

medewerking verlenen maar hebben het al druk

willen vast niet dat hun vader tussen verstan­

met de mantelzorg, het eigen gezin en werk.

delijk gehandicapte mensen woont” en anders­

Voor cliënten van Dichterbij is Buurderij de

om. De directie van Malderburch en Dichterbij

Lage Hof een van de nieuwe woonlocaties voor

hadden de overtuiging dat het samen wonen

een herhuisvestingsplan. Hier merken we dat

een kruisbestuiving oplevert die ten goede

verwanten inspraak willen op de nieuwe woon­

komt aan de dienstverlening en zorg van de

locatie. Afgesproken is dat zodra de plaatsing

cliënt. Tevens waren zij zich zeer bewust dat dit

bekend is een afvaardiging wordt toegevoegd

project voor ieder afzonderlijk niet haalbaar was.

aan de klankbordgroep.

Buurderij de Lage Hof ontzorgt! - Werkend principe

19


Communiceren

Gezamenlijk uitwerken van primair

Een goede communicatie is essentieel. We

processen

merkten gedurende het project dat wanneer

Door gezamenlijk deze processen uit te

verwanten geen informatie ontvingen men

werken wordt haarscherp duidelijk waar de

onzeker werd, negatief werd en claimgedrag

overeenkomsten en verschillen zitten.

gingen vertonen. Een investering op de com­

Hier vond veel discussie over plaats tot op

municatie herstelde het vertrouwen.

detailniveau. De werkgroep primair proces is vier keer bij elkaar geweest in plaats van

4.4 Geïntegreerd werken

twee keer. We merkten dat zodra het gesprek gaat over het eigen handelen de discussie pas

Geïntegreerd werken heeft twee aspecten.

echt op gang komt. Van medewerkers wordt

Ten eerste begeleiden woonbegeleiders

gevraagd hierop te reflecteren en of men

zowel dementerende ouderen als (ouder

bereid is om te veranderen wanneer men in

wordende) mensen met een verstandelijke

De Buurderij wil gaan werken.

beperking. Dit betekent nogal wat voor woonbegeleiders die in de praktijk meestal

Benoemen van overeenkomsten maar ook

ervaring hebben met een van de twee doel­

benoemen van verschillen

groepen.

Het benoemen van overeenkomsten is van

Het andere aspect betreft de breedte van de

groot belang als gemeenschappelijke basis en

functie woonbegeleider. Deze runt het huis­

vertrekpunt. Een deelnemer zei stellig dat er

houden ‘zoals thuis’. Wat betekent dat samen

twee verschillende medicijnsystemen nodig

met de cliënt boodschappen doen, koken

waren.

en de was doen ook tot de taken behoort. Zolang niet gekozen werd voor geïntegreerd

Toen echter bleek dat beide partijen met het­

wonen was er voor niemand reden om

zelfde systeem werkten, wat van dezelfde apo­

over te gaan tot geïntegreerd werken. De

theek kwam, was de discussie snel afgerond.

tussenstap was om met gescheiden wonen te starten, in verband met draagvlak bij verwan­

Zien wat de toegevoegde waarde van de

ten, medewerkers en in de omgeving. Pas na

ander is voor de cliënt en medewerker

realisatie zou er druppelsgewijs integratie

Dit is wel het vliegwiel voor de werkende

plaatsvinden. Ga je dan bij de start geïnte­

principes. Wanneer het gaat over de meer­

greerd werken of na een jaar als de drup­

waarde voor de cliënt en voor de medewerker

pelsgewijze integratie op gang is gekomen?

realiseert iedereen zich dat dit een kwaliteits­

We constateerden dat de start van de KWV

impuls is voor de cliënt.

het grootste verandermoment was waarop alles en iedereen in beweging werd gezet.

Samen naar een kleinschalige woonvorm

Na een jaar zou dat allemaal geborgd zijn.

gaan kijken

Als je dan alsnog geïntegreerd werken wilt

Vele malen effectiever dan vergaderen is het

gaan invoeren mis je het momentum. Een

samen gaan kijken naar een kleinschalige

probleem wat men ook bij De Hagert ervaren

woonvorm. Medewerkers van beide organi­

had. Deze redenering leidde ertoe dat men

saties en de architect zien dezelfde nieuwe

vanaf de start wilde starten met geïntegreerd

werkelijk­heid weliswaar met de bril van de

werken en dus ook met geïntegreerd wonen

oude organisatie op. Het praat veel makkelijker

en de risico’s moest gaan beperken door het

vanuit een gezamenlijk beeld. Opmerkingen

verhaal goed te gaan communiceren.

van de medewerkers over wat zij wel/niet handig vinden gaf de architect veel houvast bij het

Inhoud

ontwerpen en detailleren van het gebouw.

Gezamenlijk het zorgconcept formuleren Door in de werkgroep gezamenlijk aan de slag

‘Een dag uit het leven van’

te gaan met het zorgconcept ontstaat er een

De medewerkers van Dichterbij en Malder­

gezamenlijk gedragen beeld. Op hoofdlijnen

burch hebben voor de architect een dag uit

en algemene noemers is men het overwegend

het leven van een fictieve/geanonimiseerde

met elkaar eens

cliënt beschreven.

20

H. 4 - Wat maakt dat het werkt?


Dit verhalend vertellen werkt zo goed dat de

Daarnaast kan er een maatwerkdeel per mede­

omgeving waarin de cliënt zich bevindt als het

werker worden opgesteld waarin aandacht is

ware gevisualiseerd wordt. De ruimte ontstaat

voor specifieke competenties.

tijdens het verhaal. Uit deze verhalen ontstaan ‘levende’ wensen en eisen ten aanzien van

Proces

inrichting, personele ondersteuning etc.

Schetsontwerpsessie met architect en bespreken ontwerpen met inhoudelijke medewerkers

Eén CAO en set aan arbeidsvoorwaarden

De stuurgroep van Buurderij de Lage Hof heeft

De leden van de ondernemingsraad, die ook

gekozen voor een architect die een procesgerich­

aanwezig waren bij de visiebijeenkomst, gaven

te benadering voorstaat. De medewerkers heb­

vanaf dag een aan dat er één CAO moet komen

ben in sub groepjes plattegronden uitgewerkt

voor de medewerkers.

voor een kleinschalige woonvorm.

“Centraal in de woning staat de keuken. Dit is het oriëntatiepunt voor de cliënt.”

Wanneer medewerkers van Malderburch,

De sessies en de presentaties leveren de architect

Dichterbij en nieuwe medewerkers met elkaar

veel informatie op over wat belangrijk is in en om

in één team komen te werken is het vreemd

de woning. Hiermee volgt vorm de functie.

wanneer zij verschillende CAO’s hebben met verschillende secundaire arbeidsvoorwaarden.

Citaat: teamleider; “Voor een cliënt die bedlegerig is kan het fijn zijn

Gezamenlijke training

om zicht te hebben op wat er op de gang gebeurt.

Een gezamenlijke training heeft meerdere

Dat geeft afleiding.” Veel cliënten kunnen niet veel

functies. Men kan competenties aanvullen,

prikkels hebben, dus liever meerdere kleine zitjes

men leert elkaar kennen en kan het moment

dan één grote woonkamer.”

benutten voor teambuilding. Op basis van de functieprofielen en ervaring van de toekom­

Citaat: medewerker;

stige medewerkers zal men een training

“Wanneer de keuken centraal in de woning staat is

ontwikkelen die tevens de functie heeft van

het een oriëntatiepunt voor de cliënt om naar toe te

teambuilding. Hiermee creëren we een ge­

lopen en kan de medewerker, wanneer deze aan het

meenschappelijke basis.

koken is, de huiskamer goed overzien.’

Buurderij de Lage Hof ontzorgt! - Werkend principe

21


Kennen van elkaars doelgroep

om dit helemaal te integreren. Er zijn hierbij

Voor de medewerkers helpt het echt wanneer

ook veel beren op de weg die men in randvoor­

men elkaars doelgroep kent. Een medewerker

waardelijke sfeer niet vooraf kon beslechten.

van de ene organisatie die stage heeft gelopen

De ervaringen bij De Hagert leverden een

bij de andere of een medewerker die vanwe­

groslijst aan knelpunten op die ook niet zomaar

ge de bereikbaarheidsdienst bij de andere

waren weg te nemen. De manager aldaar heeft

organisatie over de vloer komt kent beide doel­

hier 5 jaar aan gewerkt en geconcludeerd dat

groepen en kan de vergelijking ook daadwer­

de hoeveel tijd die ze hier aan besteedt niet

kelijk maken.

opweegt tegenover wat het oplevert.

Leren van elkaar

Inhoud

In de eerste werkgroep zorg merkten we dat

Maatschappelijke Businesscase opstellen

er verschillende of geen beelden waren over

De beide directeuren geven aan dat zij 100%

de doelgroep. Onderling ging men bij elkaar

transparant willen zijn naar elkaar toe. Ook

‘op bezoek’ om zich een beeld te kunnen

financieel wil men alles wat beschikbaar is op

vormen. Dit werkte heel goed. Ervaringen van

tafel leggen om het project te kunnen reali­

De Buurderij moeten het vliegwiel zijn voor de

seren. Tevens is een business case hard nodig

kanteling in de grote organisatie.

om de financiële haalbaarheid te onderzoeken. Omdat we over AWBZ+ praten is het essentieel

Van het begin af aan de OR erbij betrekken

om te onderzoeken welke maatschappelijke

Door de ondernemingsraad vanaf het begin bij

partners een meerwaarde ervaren door dit pro­

het project te betrekken worden zij optimaal

ject en daardoor een investering willen doen.

geïnformeerd en gecommitteerd aan het pro­

De maatschappelijke Businesscase heeft ervoor

ject. Vooral omdat er meerdere vernieuwingen

gezorgd dat:

zitten in het project. Zij hebben zich vanaf het

■ 

begin uitgesproken voor één CAO. Wanneer di­ rectie vervolgens advies of instemming vraagt op voorstellen die afwijken van de interne organisatie kunnen zij beter de consequenties overzien. De beide directeuren geven aan dat

inzicht ontstaat in elkaars financieringsopbouw; mogelijke partners en belanghebbenden in

■ 

beeld zijn gebracht; mogelijkheden verkend worden voor andere

■ 

financieringsbronnen.

de moederorganisaties faciliterend moeten zijn in de ontwikkeling van De Buurderij. Deze

Benoemen van uitgangspunten waar de

mag niet door de interne organisatie gehinderd

geïntegreerde bedrijfsvoering aan moet

worden.

voldoen Voorkomen is om meteen de ‘Hoe’ vraag te

Eén gezamenlijke wervings- en

willen beantwoorden. Als eerste heeft de

selectieprocedure

projectgroep de ‘Wat’ vraag beantwoord. Door

Eén gezamenlijke wervings- en selectiepro­

eerst de uitgangspunten te benoemen waar

cedure benadrukt de gezamenlijkheid van het

de geïntegreerde bedrijfsvoering aan moet

project en zorgt voor een eerlijke en trans­

voldoen ontstaat er meer ruimte om over

parante werkwijze.

oplossingsrichtingen na te denken.

4.5 Geïntegreerde bedrijfsvoering

Inventariseren van mogelijkheden voor meer of minder geïntegreerde

Onder bedrijfsvoering verstaan we de set aan

bedrijfsvoering van een kleinschalige

afspraken die het reilen en zeilen in de woning

woonvorm

stroomlijnt en de verantwoording naar anderen

Door verschillende projecten met meerdere

regelt. Het betreft de inzet van middelen,

doelgroepen te inventariseren ontstaat een

systemen, procedures en werkafspraken. Er zijn

beeld van de verschillende varianten.

veel kleinschalige woonvormen waar dit niet

Door deze varianten met voor- en nadelen te

verder gaat dan de gezamenlijke nachtdienst

bespreken ontstaat een afgewogen keuze en

en schoonmaak. Vanaf het begin hebben

zicht op mogelijke knelpunten die gerepareerd

Malderburch en Dichterbij zich uitgesproken

moeten worden.

22

H. 4 - Wat maakt dat het werkt?


In beeld brengen en vergelijken van de

Berg aan wet- en regelgeving uiteenrafelen

bedrijfsvoering van Malderburch en

en proportioneren tot heuveltjes

Dichterbij

Onderdeel van de knelpunten om tot een

Met een item-lijst werd de bedrijfsvoering van

geïntegreerde bedrijfsvoering te komen zijn

Malderburch en Dichterbij in beeld gebracht

wet- en regelgeving. De directeuren hebben

en met elkaar vergeleken. Het doel hiervan was

met diverse instanties gesproken om tot een

om een keuze te maken om de bedrijfsvoering

‘regelvrije zone’ te komen.

bij een van beide organisaties te beleggen. Dit

Dit was op dat moment niet mogelijk. We

proces maakte duidelijk hoe zaken in beide

merkten dat binnen de ouderen sector,

organisaties geregeld zijn. Het maakte vooral ook

vooral vanuit de inspectie, meer regels

duidelijk dat het vaak gelijkwaardig is en niet tot

opgelegd worden dan vanuit de verstandelijk

een voorkeur leidt.

gehandicapte sector.

Rafel de berg aan wet- en regelgeving uiteeen en proportioneer tot heuveltjes.

Vervolgens waren er de verschillen en was het

Drie stappen hielpen om dit proces te door­

zoeken naar die verschillen die van belang zijn

lopen:

voor het laten slagen van het project. Het gesprek

1. Uiteenrafelen; Wat is over een onderwerp

hierover leidde tot een keuze.

vastgelegd? Waar is dat vastgelegd? Wie gaat erover?

Proces

2. Vooronderstellingen in wet- en

Leren van andere projecten

regelgeving onderzoeken en ontzenuwen

De Hagert en de Schittering zijn projecten waar

of bevestigen

we ons oor te luisteren hebben gelegd.

a. R  egels bevestigen en hoe kunnen we hier vervolgens mee omgaan?

In De Hagert, een samenwerkingsproject van twee zorginstellingen, liep men tegen de dub­

b. Regels ontzenuwen en bespreken hoe we hier mee om willen gaan vanuit het

bele bedrijfsvoering aan. Men ervoer nogal wat

cliëntperspectief

knelpunten hierin. De directeuren van Malder­ burch en Dichterbij hebben goed geluisterd naar

3. Breed communiceren hierover

hun ervaringen en als uitgangspunt genomen dat zij een stap verder wilden zetten.

Buurderij de Lage Hof ontzorgt! - Werkend principe

23


Vooraf de haalbaarheid van essentiële onderdelen onderzoeken;

■ 

Keuze maken op het moment dat het concreet worden

b.v. ICT, registratiesystemen,

■ 

bekwaamheidsverklaringen

■ 

Nadat de principekeuze is gemaakt voor het

Beperkte hoeveelheid middelen De gelijkwaardigheid tussen partijen verankeren

beleggen van de kern van de bedrijfsvoering is het van belang onderdelen nader te onder­

Mogelijke risico’s in dit project

zoeken om te kijken of programma’s of ICT

■ 

systemen de nieuwe taak ook aan kunnen.

■ 

Het beste van beide werelden

■ 

Een keuze voor het beleggen van het leeuwen­

■ 

Blijven investeren in teambuilding Aandacht voor verschillen in praktische zorg en arbeidscultuur

deel van de bedrijfsvoering bij één organisatie kan tot gevolg hebben dat deze leidend wordt en dat kennis en ervaring van de andere orga­ nisatie onderbenut blijft. Van belang is om

Integrale dienstverlening Matching (verschillend ziekteverloop dementerende ouderen en mensen met een verstandelijke beperking) Hitteschild tussen neiging tot centralisme van

■ 

grote organisaties en kleinschalige aansturing

te kijken waar verbindingen gemaakt kun­

■ 

nen worden zodat deze geborgd wordt. Een

■ 

Financiële risico’s t.a.v. kleinschaligheid Goede afspraken met inspecties t.a.v.

voorbeeld is de gedragskundige van Dichterbij

integrale dienstverlening en zorgvisie en

die het behandelteam vormt met de Specialist

primair proces en veiligheid

Ouderengeneeskunde van Malderburch. ­

De borging is kwetsbaar. Het samenwerkings­ Wat maakt het complex?

project Buurderij de Lage Hof is een project met

Veel participanten

een lange adem. De bestuurders maar ook de

Veel ideeën en hoog ambitieniveau

partners geven aan dat het vaak spannend is

Gemeentelijke procedures

(geweest), maar dat men nooit getwijfeld heeft

Veranderende wettelijke kaders

of het er zou komen.

Veranderende financiële kaders

De tijd werkt in het voordeel.

■  ■  ■  ■  ■ 

24

H. 4 - Wat maakt dat het werkt?


Door de langere doorlooptijd is er steeds meer vertrouwen ontstaan tussen Malderburch en Dichtbij. Men durft meer aan elkaar toe te vertrouwen. Het voordeel is dat we, nu we in de implementatiefase zijn aanbeland, zaken nog verder kunnen versimpelen. Nadeel is het bijstellen van stukken.

Buurderij de Lage Hof ontzorgt! - Werkend principe

25


H. 5 - Aanpak In voor zorg!


5 Aanpak In voor zorg! De bouw van de kleinschalige woonvorm

de kruisbestuiving tussen de functies konden

op Buurderij de Lage Hof betreft een samen­

vanuit deze visie beter beantwoord en onder­

werkingsproject tussen twee partners die

bouwd worden. Het leidend principe werd

elkaar wel kennen en op kleinschalige basis

de basis waarop men in ieder gesprek kon

samen werken maar nooit in de situatie zijn

teruggrijpen. Er vond een visietraject plaats

gekomen dat men van elkaar afhankelijk is.

om met de partners van De Buurderij de visie

In het project staat de cliënt en zijn levens­

verder te verdiepen en te concretiseren. Wie

wijze centraal. Ook gezien dit adagio is een

kan steunen op een heldere visie, voorkomt

procesaanpak het meest geëigend. Kenmerk

een terugval naar de traditionele structuren.

van een procesaanpak is dat deze meer tijd kost. Eenmaal aangekomen bij de implemen­

Belemmerende en bevorderende factoren

tatie wint men die tijd weer terug. Het project

■ 

mondt uit in een bouwopgave voor Buurderij de Lage Hof en de kleinschalige woonvorm. Mede gezien de ‘harde’ vereiste is een blauwe of planmatige planning vereist om met alle partners hetzelfde tempo te lopen. Met elkaar

Cliënten kwamen via hun familieleden aan het woord. Alle relevante partijen zijn uitgenodigd en

■ 

waren ook vertegenwoordigd. Zichtbare aanwezigheid van de

■ 

wethouders.

hebben de partijen een aantal stappen door­ lopen om tot een goede basis te komen voor

d. Financiën uitwerken

de implementatie van De Buurderij.

Op basis van de visie vond een uitwerking plaats van een maatschappelijke business­

a. Werving programmamanager

case (mBC) voor de kleinschalige woonvorm.

Op basis van het plan van aanpak is een pro­

Deze bestond uit:

fiel opgesteld voor de programma­manager.

a. Cliëntperspectief

Deze is later gevonden dan gepland maar

b. Businessmodel

dit is ruimschoots goedgemaakt door zijn

c. Businesscase

inbreng. De extern geworven programma­

d. Maatschappelijke batenanalyse

manager heeft samen met zijn vrouw een soortgelijke kleinschalige woonvorm opge­

De mBC diende als onderlegger voor de

zet. Zijn ervaring leverde een grote meer­

uitwerking van het primaire proces, de

waarde en een voorbeeldfunctie.

­bedrijfseconomische aspecten en per­ sonele aspecten. De financiële ruimte

b. Presentatie stuurgroep

bepaalde mede de bandbreedte van de

Het plan van aanpak is gepresenteerd en be­

oplossingsrichtingen. Voor de mBC werd

sproken in de stuurgroep zodat afstemming

een werkgroep geformeerd bestaande uit

en commitment ontstond tussen het gehele

de controllers en teamleiders van de beide

project Buurderij de Lage Hof en de klein­

organisaties, de programmamanager en de

schalige woonvorm. De stuurgroep­leden

Ivz-coach.

waren positief over het plan van aanpak en daarmee ontstond er ook draagvlak voor de

Belemmerende en bevorderende factoren

visiebijeenkomsten.

■ 

De mBC is opgesteld met de inhoudelijke en financiële medewerkers van beide organi­

c. Visie ontwikkelen

saties. Dit werkte heel productief en kruis­

Uit de scan kwam naar voren dat er wel een

bestuivend.

visie was die iedereen leek te delen maar dat er vele verschillende interpretaties waren

e. Inrichten

en de concretisering nog ontbrak. Omdat er

In 2006 is woonzorgboerderij De Hagert

nu groen licht was voor de bouw werd het

van start gegaan. Dit is een samenwerkings­

belangrijk dat in deze visie een verdieping

initiatief van Dichterbij en ZZG. Het streven

plaats vond omdat dit het leidend principe

was 1) een integrale zorgverlening, 2) een

was voor het gehele project. Vraagstukken

integraal personeelsbeleid en 3)een integra­

over inrichting van het terrein, de gebouwen,

le bedrijfsvoering.

Buurderij de Lage Hof ontzorgt! - Werkend principe

27


Er heeft in 2009 een evaluatie plaatsgevonden.

5. Bedrijfsprocessen; voorbereid door Ivz-

Externe knelpunten die uit de evaluatie van de kleinschalige woonzorgboerderij De Hagert

coach en interne projectleider 6. Organisatie-inrichting; voorbereid door

naar voren kwamen zijn:

Ivz-coach

Zorginkoop

■  ■ 

Vervolgens vond er een uitwerking plaats

- BTW wetgeving

van de volgende onderwerpen:

- Cliëntenrecht

7. Bedrijfsvoering; uitgewerkt door de Ivz-

Wet en regelgeving

coach

- Kwaliteitswet zorg - Inspectie

8. Juridische vorm en wet en regelgeving; voorbereid door de Ivz-coach

- Mededingingswet Verzekerbaarheid van integrale

■ 

9. Personeelsbeleid; uitgewerkt door de werkgroep medewerkers

dienstverlening en bedrijfsvoering Wet CAO

■ 

10. Training ‘nieuwe’ medewerkers tot woonbegeleider; in de planning is een inwerk-, teambuilding,

Als interne knelpunten werden genoemd:

trainingsprogramma opgenomen

S eparate ondersteuningsprocessen zoals

■ 

financiën, P&O en Planning & Control leiden tot dubbele bezetting en dubbele

Belemmerende en bevorderen factoren

afstemmingstijd

■ 

Verschillende systemen en beleid (ICT,

■ 

Samen een andere kleinschalige woonvorm bezoeken

financieel, personeel)

■ 

■ 

Werken met dubbele bedrijfsvoering

■ 

Het streven van Malderburch en Dichterbij

■ 

Workshop ‘een dag uit het leven van’ M edewerkers vragen in een werkgroep die gemotiveerd zijn Jonge medewerkers die nog recent stage

was om tot één integrale zorgverlening,

hebben gelopen in andere disciplines heb­

personeelsbeleid en bedrijfsvoering te

ben een frisse blik

komen. Daarvoor werden deze onderwerpen uitgewerkt door de programmamanager en

f. Leren

Ivz-coach en in de projectgroep ingebracht

Meten van de resultaten

ter besluitvorming.

Het In voor zorg-traject van De Buurderij steekt anders in elkaar dan de meeste In

Als eerste vond een concrete uitwerking

voor zorg-trajecten. De meetresultaten be­

plaats van de volgende onderwerpen:

troffen de opgeleverde resultaten die in het

1. Zorgconcept met integrale zorgverlening;

plan van aanpak zijn beschreven. Deze zijn in

uitgewerkt door de werkgroep zorg 2. Welzijns-dagbestedingsconcept; uitgewerkt door de werkgroep welzijn 3. Steunstructuren; uitgewerkt door de werkgroep welzijn

ruime maten behaald. Een behoefte van beide directeuren is het leren van elkaar en het vliegwiel effect dat De Buurderij kan hebben voor de interne ­organisatie. Deze punten zijn niet kwan­ titatief te meten. Wel kunnen we hier het

Hiervoor vonden sessies plaats met

volgende over zeggen:

cliënt(vertegenwoordigers)/medewerkers/

■ 

Alles, maar dan ook alles, is met elkaar gedaan

managers/ van Malderburch, Dichterbij en

door medewerkers Malderburch en Dichterbij

relevante partners van Buurderij de Lage

samen. Zowel op strategisch, tactisch als ope­

Hof (bv. van het agrarisch museum en uit de

rationeel niveau. De interne projectleider en

Overasseltse gemeenschap).

Ivz-coach waren de verbindingsofficieren tus­ sen de drie niveaus. Steeds meer zijn daarbij

Dit leidde tot een verdere concretisering en

ook de andere partners, zoals dorpsbewoners,

inrichting van:

het stichtingsbestuur en agrarisch museum

4. Primaire proces; uitgewerkt door

De Garstkamp bij betrokken. Men heeft elkaar

28

werkgroep primair proces, werkgroep

leren kennen en veel gehoord van elkaars

TOP kamers

werkwijze

H. 5 - Aanpak In voor zorg!


Met de visiebijeenkomsten en alle werk­

Zij wil van Malderburch leren als het gaat om

groepen hebben meer dan 200 mensen

ouderenzorg.

■ 

actief gewerkt aan het Buurderij concept Het is niet te zeggen of door het Buurde­

Leren, uitwisselen van kennis en ontwikkelen

rij-traject er ook binnen de organisaties zaken

van kennis heeft op de volgende manieren

veranderd zijn. Wel is de blik van medewerkers

plaatsgevonden:

verbreed en heeft men een veel beter beeld

■ 

■ 

Visiebijeenkomst; hierin zijn verschillende

van elkaars werkwijze. Medewerkers gingen

werkvormen gebruikt die creativiteit en uit­

ook bij elkaars werkplek op bezoek.

wisseling op gang brachten en richting gaven

Het vraagstuk van eenduidige bedrijfsvoering

■ 

bij samenwerkingsprojecten speelt meer in

aan de vele ideeën die in ieders hoofd leefden. Werkgroepen; we hebben veel in werk­

■ 

het land en bij De Hagert (ook Dichterbij).

groepen gewerkt. Hierin vond informatie

Hier heeft De Buurderij veel van kunnen leren.

-uitwisseling plaats en werden ideeën gelan­ ceerd en uitgewerkt.

Bezoek samen een andere kleinschalige woonvorm!

5.7 Leren, kennisontwikkeling en communicatie

Werkbezoeken; er vonden werkbezoeken

■ 

plaats bij Museumboerderij Pater van den Elsert in Gemert, kleinschalige woonvorm

Malderburch wil een metaverandering door­

De Hagert, kleinschalige woonvorm

voeren. Het adagio, zorg, wonen, welzijn wil zij

De Schittering, Kleinschalige woonvorm

veranderen in welzijn, wonen, zorg. In plaats

De Bolle Akker en Zorgcoöperatie Hoogeloon.

van zorg voorop wil zij komen tot een organi­

Werkplekbezoeken; leden van de project­

■ 

satie waarin het welbevinden en maatschap­

groep gingen bij de andere discipline op

pelijk participeren van de cliënt voorop staat.

bezoek om te zien hoe de woonsituatie, de

Van betaling in zorg en bakstenen wil zijn naar

cliënten en de werksituatie er uit zag.

waardering op maatschappelijke interactie en

Congres Brabantzorg; hier hebben Agnes

■ 

verbanden. Dit metaleren wil zij doorvoeren

Schaap en de Ivz-coach workshops ver­

op 3 niveaus; directie niveau, management

zorgd waarin de deelnemers het Buurderij­-

niveau en medewerkers niveau. Dichterbij

project ook weer adviseerden.

krijgt een steeds ouder wordende populatie.

Projectgroep; in de projectgroep bespraken

■ 

Buurderij de Lage Hof ontzorgt! - Werkend principe

29


beide bestuurders, de interne projectleider en de Ivz-coach de ontwikkelingen en voortgang van het project. Daarnaast vond er veelvuldig uitwisseling plaats over het dagelijks reilen en zeilen binnen en buiten de organisatie. De bestuurders hebben deelgenomen aan

■ 

diverse Ivz-bijeenkomsten en waren ook gast­ vrouw voor een Ivz-bestuurdersbijeenkomst. Website www.buurderijdelagehof.nl waarop

■ 

alle producten staan en ook alle eindverslagen van werkgroepen.

5.8 Borging In oktober 2012 werd ik, Jan van Gorp als In voor zorg-coach, gebeld door een collega In voor zorg-coach die gestart is met het begeleiden van een gemengde kleinschalige woonvorm in het oosten van het land. Zij vertelde mij dat er twee projectleiders waren. Voor iedere organisatie één en dat dat spaak liep. Zij vroeg mij hoe ik omging met bepaalde problemen zoals, “Hoe zorg ik ervoor dat ik beide organisaties evenveel bedien? Hoe verdeel ik mijn tijd eerlijk tussen beide organisaties?” Daar kon ik geen antwoord op geven omdat ik die problemen nooit ervaren heb in de projectorganisatie van De Buurderij. Het is nooit een punt van discussie geweest. Samen werkten we aan hetzelfde doel! De borging is kwetsbaar. Het samenwerkings­ project Buurderij de Lage Hof is een project met een lange adem. De bestuurders maar ook de partners geven aan dat het vaak spannend is (geweest), maar dat men nooit getwijfeld heeft of het er zou komen. De tijd werkt in het voordeel. Door de langere doorlooptijd is er steeds meer vertrouwen ontstaan tussen Malderburch en Dichtbij. Men durft meer aan elkaar toe te vertrouwen. Het voordeel is dat we, nu we in de implementatie­ fase zijn aanbeland, zaken nog verder kunnen versimpelen. Nadeel is het bijstellen van stukken.

30

buurderi

De La H. 5 - Aanpak In voor zorg!


ij

age Hof Buurderij de Lage Hof ontzorgt! - Werkend principe

31


Buurderi A 5382 K buurderij

De Lage Hof

Djordje S Tel 06 d.stepanovic@buurderijde www.buurderijde

www.buurderijdelagehof.nl

In voor zorg! is een programma voor de www.invoorzorg.nl langdurige zorg van het ministerie van VWS en Vilans, kenniscentrum voor langdurende zorg. Kijk voor meer informatie op www.invoorzorg.nl

Buurderij publicatie  

Buurderij publicatie

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you