Issuu on Google+

axitación a revista da Xuventude Comunista

Nº 6 Outono 2009 Época IV


estivemos

Na Festa Avante! e na Fête de L´Humanite Como nos últimos anos, a UJCE estivo presente nas festas internacionais do Partido Comunista de Portugal e do Partido Comunista de Francia. Na Festa do Avante! 2009 compartimos de nova caseta co PCE no espazo internacional da festa, que un ano máis recibiu a miles de persoas no recinto que o PCP ten na localidade de Seixal. Ao fin de semana seguinte unha delegación de cinco camaradas da UJCE viaxou a L´Humanite, onde traballamos na caseta do PCE xunto con outros camaradas do Partido residentes en Francia. Para ambas as festas editamos un especial de revísta Axitación, en portugués e francés, onde, a parte de mandar un saúdo aos nosos camaradas, informábamos das accións de loita que está levando a cabo a UJCE contra a crise, así como do noso traballo na mobilización contra Bolonia.

No II Encontro de Brigadistas da UJCE O II Encontro de Brigadistas convocouse co obxectivo de profundar no aproveitamento político dunha actividade crave da Organización como son as Brigadas de Solidariedade Internacional, que este ano desprazaba a un nutrido grupo de camaradas e simpatizantes a Cuba. Este tipo de encontros son moi útiles para a organización de cara ao traballo a realizar tanto na brigada como á volta da mesma, entendendo como fundamental o desenvolvemento dun movemento xuvenil de solidariedade internacional. Os e as camaradas aproveitan para coñecer que é unha Brigada de Solidariedade Internacional, o seu significado político, así como para coñecer un pouco máis a realidade de Cuba. Tamén é un espazo para a camaradería e o intercambio de experiencias e reflexións entre os e as brigadistas e quenes participaron dunha brigada en edicións anteriores.

No Encontro Internacional da FMJD e de Brigada en Cuba Contorna a 250 brigadistas procedentes dunha vintena de países participaron no Encontro polo 50º Aniversario da Revolución Cubana e contra a OTAN no seu 60 aniversario convocado pola Federación Mundial da Mocidade e os Estudantes na Habana, Cuba, entre o 28 e o 31 de xullo. A UJCE estivo representada polos 27 membros da Brigada de Solidariedade Internacionalista a Cuba “Pablo de la Torriente Brau”. Durante o Seminario celebráronse paneis sobre diversas cuestións de actualidade relativas aos ataques do imperialismo e o capitalismo contra os pobos e a mocidade traballadora e estudantil. Nesta ocasión, con motivo da celebración do seminario da FMJD, a UJCE posibilitou participar da Brigada de Solidariedade Internacionalista a Cuba en dúas datas diferentes, organizando dous grupos que coincidiron en Cuba para representar á organización en devandito evento. Por primeira vez as Brigadas de Verán tiveron un carácter aberto participando simpatizantes e amigos da organización e camaradas do Partido.

axitación>Outono 09

p2


editorial

Incombustible Revolución

O

s artigos do presente número de revísta AXITACIÓN están case todos dedicados a Cuba. No 50º Aniversario do Triunfo da Revolución Cubana, é inevitable que desde esta publicación da Unión de Xuventudes Comunistas de España fagamos referencia a ese caudal de enerxía e de loita que é a Cuba socialista. En moitas ocasións fálase do exemplo de Cuba: o exemplo da primeira revolución triunfante no hemisferio occidental, o exemplo do primeiro país socialista de América Latina ou o exemplo dos seus longos anos de resistencia fronte ao imperialismo. Tamén é sabido o odio feroz e o desprezo que suscita a Revolución Cubana entre os gobernos imperialistas de EE UU. Doutra banda, para boa parte do imperialismo europeo, Cuba non deixou de ser aquela illa exótica que uniu o socialismo aos seus moitos e entrañables encantos turísticos. “Ao fin e ao cabo se é un problema, é dos americanos” parece afirmarse en voz baixa. Por fortuna, para o resto do planeta, significou moito máis que iso. Cuba sentou un paradigma de revolución que se estendeu por medio mundo ao longo de tres décadas. Nunca tras as guerras de independencia de principios do século XIX as repúblicas suramericanas loitaran con tanto vigor, con tanto entusiasmo e con tanta tenacidade como o fixeron nos anos sesenta, setenta e oitenta do pasado século XX. Arxentina, Brasil, Venezuela, O Salvador, Perú... Todas as nacións de América Latina quixeron emular a súa experiencia, aínda que cun saldo negativo: só a loita guerrilleira en Colombia mantívose na brecha, o resto naufragaron. Algunhas ata tras frustrantes pasos polo poder, como foi o caso do sandinismo en Nicaragua na década dos oitenta. Logo disto, durante o período de arrogante e vulgar hexemonía neoliberal, o sorriso condescendente cara a Cuba foi a norma dos países imperialistas nas súas relacións con Cuba, dando por feito, na súa soberbia, a pronta extinción do proceso. Pola súa banda, nas nacións irmás de América Latina mirouse a outro lado.

E con todo, chegamos a este aniversario cunha Revolución Cubana outra vez convertida nun gran “coco” internacional. ¿Que ten Cuba que ensinarlle ao mundo, a este mundo que cambiou tanto e tan pouco dende 1959? Para os novos procesos democráticos que se desenvolven en América Latina, quizá Cuba xa non sexa un paradigma revolucionario, pois as súas vías de acceso ao poder foron ben distintas, produto doutras conxunturas. Pero segue sendo, e así o recoñecen os mandatarios deses países, modelo de realizacións. Cuba atravesa o limiar dos seus cincuenta anos de Revolución cun renovado vigor. A razón é simple e incontestable: nunca a situación política en América Latina foille máis favorable. Nunca tivo tantos aliados e tan próximos en todos os sentidos da palabra. “Pero a Revolución non se sobrevivirá a si mesma”, afirman os que interpretan a substitución natural no Goberno e no Partido como o último acto da función. Non entenden que a Revolución, como todo proceso, non está prisioneira das súas personalidades senón que está nas mans de millóns de cubanos e cubanas dispostos a defendela. Cuba non esconde os seus defectos, os seus erros, as súas limitacións. “Entón, ¿para que serviu a Revolución?” Pregúntanse desde as tribunas propiedade do capital financeiro-mediático. A Revolución nunca pretendeu acabar con todos os males dunha vez e para sempre. Ningunha revolución triunfante pretende tal cousa. A Revolución Cubana, coma toda revolución vitoriosa, quere unha cousa moito menos ambiciosa pero máis complexa: ensinar a un pobo a valerse en por si practicando a xustiza e a solidariedade. E iso non significa eliminar os problemas, as deficiencias, as limitacións. Significa encaralos dende as esixencias que supón o recoñecemento da dignidade de todas e de todos. Revolución non é ausencia de problemas, é vontade colectiva de resolvelos para beneficio de todas e de todos. Por iso non nos asustan. Por iso hai Revolución para longo.

sumario estivemos p2 editorial p3 _Incombustible Revolución actualidade p4, p5, p6, p7 _A Revolución Cubana: unha obra de arte que cumpre 50 anos traballamosp8 _A CEOE bloquea o diálogo social esixindo retrocesos para os dereitos

da clase traballadora

_Vampiros en La Habana

estudamos p9 _Reforma educativa en Venezuela

outras artes p 12, p13 _A carteleria de cinema cubana, ou a arte de facer moito con pouco _La Orquesta Roja

mulleres p10 _Desmontando mitos sobre as mulleres e a crise cinema p11 _Cuba: un cinema de Revolución

música p14 _Omara Portuondo, la noivaa do filin _Catch a Fire estaremos p15

Revista Axitación Edita: Unión de Juventudes Comunistas de España C/Olimpo, 35, 28043, Madrid www.juventudes.org www.xcgalega.org www.agitacion.org axitación>Outono 09

p3


actualidade

A Revolución Cubana:

unha obra de arte que cumpre 50 anos

Tras 50 años de loita e resistencia, o balance xeral desta experiencia de construción socialista (xunto ca Comuna de París e a Revolución Rusa, son das máis importantes) é máis que positivo. Lembremos que Cuba é un país do chamado Terceiro Mundo, con poucos recursos propios polo seu carácter insular e polo seu reducido tamaño (110.860 Km², un quinto de España). A pesares disto, nestes tempos nos que o ladroízo imperialista saquea recursos e mata a miles de persoas ó prívaas dos medios de subsistencia básicos, Cuba é un país onde é imposible morrer de fame, ou polo menos é o

que se deduce ó ver á xente cubana, ou o que sinalan as estatísticas sobre desnutrición. Pero se a esta circunstancia lle sumamos que Cuba sofre un férreo bloqueo económico, financeiro e comercial por parte da maior potencia imperialista de tódolos tempos, os Estados Unidos de Norteamérica, que a illa antes de 1959 apenas contaba con industria, que fai menos de 20 anos perdeu de golpe o 80% do seu comercio exterior como consecuencia da caída do campo socialista e que cada ano, coma se se tratase dunha tradición, varios furacáns asolan o país ou partes del, o feito de que en Cuba, entre outras cousas, sexa imposible morrer de fame debe

considerarse como unha obra de arte. E a clave desa obra de arte pódese resumir nunha palabra: socialismo. Despois de medio século de Revolución, Cuba enfróntase a un dos seus maiores retos. Proximamente terá lugar o VI Congreso do Partido Comunista de Cuba, e á súa finalización apenas quedarán dirixentes veteranos da guerra revolucionaria. As mulleres e homes que entraron en La Habana pasarán a testemuña a unha nova xeración de dirixenactualidad tes con outra traxectoria, moldeados por outras experiencias e circunstancias. Fidel, Raúl...

Mural da Unión de Jóvenes Comunistas en homenaxe a Ernesto Guevara, Julio Antonio Mella e Camillo Cienfuegos

axitación> otuono 09

p4


“En Cuba, se sobra algo, son problemas” Esta consigna non provén da turrona propaganda do imperialismo contra a Revolución Cubana, nin tampouco de ningún cubano anónimo que se queixa polas ineficiencias ou escasezas, nin dos autodenominados “disidentes”. Esta frase e similares son repetidas normalmente polos dirixentes da Revolución, comezando polo Presidente Raúl Castro. Non é fácil imaxinar a Zapatero, o a Berlusconi abrindo así os seus discursos. A política no mundo capitalista non é unha ferramenta para administrar racional e xustamente os recursos, senón para competir na carreira da explotación, e claro, recoñecer os erros e as ineficiencias non queda aló moi ben.

O Bloqueo contra Cuba está rexido por un conxunto de leis, regulacións e ordes executivas agrupadas polo Congreso de Estados Unidos en 1996 baixo o paraugas da lei HelmsBurton, e a súa aplicación está a cargo dos Departamentos de Tesouro, Comercio e Estado. As Regulacións ó Control dos Activos Cubanos, conteñen o núcleo central das normas que rexen o bloqueo. Estas leis, regulacións e ordes executivas foron promulgadas en 1963 baixo a Lei de Comercio co Inimigo; mantéñense vixentes e afectan a tódolos cidadáns norteamericanos, residentes permanentes en Estados Unidos, independentemente de onde residan, a tódalas persoas e organizacións fisicamente no territorio dos Estados Unidos, e a tódalas divisións e subsidiarias de organizacións norteamericanas en todo o mundo. O seu obxectivo básico é illar a Cuba economicamente e privala do acceso ós dólares estadounidenses. A violación destas regulacións implica a imposición de sancións que poden chegar a ser de 10 anos de prisión, multas de ata 1.000.000 $ no caso das empresas e 250.000 $ a individuos. Tamén contemplan sancións civís ata 55.000 $, así como a confiscación de propiedades, embarcacións, fondos, valores e documentos involucrados nunha violación do Acta de Comercio co Inimigo.

Pois en Cuba é así. Tanto que ata o propio Fidel Castro, líder indiscutible do pobo cubano ten a humildade de dicir cousas impensables en boca da clase política que se autodenomina “demócrata”. Vexan. “Este país pode destruírse por si mesmo; esta Revolución pode destruírse, os que non poden destruíla hoxe son eles. Nós si, nós podemos destruíla, e sería culpa nosa.” Os problemas de Cuba son diversos : económicos, financeiros, sociais, etc.. Pero se son visibles os problemas e os erros, son igualmente visibles e incontestables os éxitos sen paliativos da Revolución Cubana. O bloqueo ianqui, a variable decisiva Os problemas que vive Cuba a 50 años da Revolución nacen en boa medida dunha circunstancia asfixiante: a política permanente de agresión dos Estados Unidos contra Cuba, sendo o bloqueo económico, financeiro, comercial e político vixente dende 1963 a súa máxima expresión. Isto non quere dicir que a dirección da Revolución non cometese erros. Ó contrario. Cuba ademais de recoñecer os seus problemas, está habituada a asumir os seus erros. Pero para entender estes erros debemos de admitir que son, en gran medida, erros forzados. Moitas das decisións erróneas tomadas pola Revolución, estiveron condicionadas pola intimidación e a presión permanente exercida por EE.UU en tódolos ámbitos. Digamos que a política de agresión ianqui

axitación> outono 09

Dende 2004 en Cuba existen dúas moedas de curso legal, o peso nacional cubano e o peso convertible (CUC), equivalente a 24 pesos cubanos. O CUC é igual a un dólar, pero á hora de adquirir CUC con dólares en efectivo, débese pagar unha taxa do 10 %. Isto busca compensar os custos e riscos que orixinan a circulación de dólares de EE.UU. De feito, a medida diríxese contra o que se coñeceu como dolarización da economía cubana. O resto das divisas trócanse por pesos convertibles sen gravame algún. O salario medio en Cuba é de 408 pesos, uns 17 dólares, o que sería pouquísimo se non fora porque existe a subvención dun alto porcentaxe da cesta básica e das actividades culturais e de ocio que se poden adquirir en moeda nacional. A isto hai que engadir a gratuidade absoluta da educación, a vivenda e a saúde. Por outro lado, hai bens e servizos ós que só se accede mediante o CUC, principalmente os bens que consideraríamos de luxo nos países do centro capitalista, máis para os parámetros dun país pobre. Os cubanos poden acceder á divisa, ben a través dos ingresos legais ou ilegais que xera o turismo, xa sexa no pequeno comercio ou a través dos salarios que pagan ós seus traballadores as multinacionais do turismo que operan na illa, ben a través das remesas que reciben os que teñen familiares no exterior. O problema é que a porcentaxe da poboación que accede ó CUC está en torno ó 65%, o que supón que os que o fan teñen un poder adquisitivo realmente superior ós que non. Este efecto do sistema de dobre moeda é admitido polo Goberno cubano e polo Partido Comunista de Cuba. De feito este último atrasou recentemente a celebración do seu 6º Congreso ata resolver, entre outras cuestións, esta.

p 5


Cuba, a 50 años do triunfo da Revolución segue despertando a simpatía e a solidariedade de millóns de persoas en todo o mundo. Centos de organizacións traballan a solidariedade con Cuba, xa sexa mediante a reivindicación política, xa mediante a axuda solidaria para rompe-lo bloqueo. Centos de compañeiras e compañeiros de todo o mundo participan cada ano en Brigadas de Solidariedade con Cuba. Na imaxe vemos a un compañeiro da Brigada “Venceremos” dos Estados Unidos, a primeira en organizarse fai xa 40 años, conversando con membros da Brigada “Pablo de la Torriente Brau” organizada pola UJCE xunto ca Asociación de Amizade Hispano-Cubana “Bartolomé de las Casas”.

obriga a Cuba a moverse continuamente no terreo do “máis difícil aínda”. O bloqueo económico afecta de diferentes maneiras. Dende a compra de equipos médicos ata a conexión a internet, pasando polo cemento e os materiais de construción e as reservas de divisas, ata cousas tan sinxelas coma os lapis ou os cartuchos de impresora. Debemos de ter en conta que, pola súa posición xeográfica, unha Cuba sen bloqueo compraría gran parte dos seus recursos a EE.UU. Ó ser isto imposible,vese obrigada a importar estes recursos desde outros países, xeralmente máis afastados, co que se encarecen os prezos extraordinariamente. Armas de dobre fío Temos visto o especial contexto no que se desenvolve a economía cubana. E agora ve-

remos cales son as solucións adoptadas polo Goberno cubano. Ante a imposibilidade real de adquirir divisas para comerciar no exterior, nun mundo no que case todo o necesario para soster unha sociedade (alimentos, enerxía, bens de equipo) se compra en dólares ou en euros, Cuba vese obrigada a manter unha serie de políticas, con evidente dobre fío. Son basicamente dúas, estreitamente unidas: o sistema de dobre moeda e a importancia do sector turístico. De aquí nacen boa parte dos problemas sociais ós que se enfronta a Revolución. O fantasma da sociedade de consumo entra en Cuba polo aeroporto e por onda hertziana. A chegada masiva de turistas cargados de divisas, de prexuízos e de tecnoloxía, xunto ca publicidade e os patróns de vida occidentais que se coan en cada casa cubana a través da televisión, están inoculando certo consumismo entre la sociedade cubana.

Paseando por La Habana pódese observar que as tendas Adidas ou Nike están cheas. E que ademais hai cola. Evidentemente só pode acceder a eses niveis de consumo quen dispón de pesos convertibles, o que ademais de xerar diferencias sociais, xera frustración entre os que non poden facelo. Por outra parte, os que acceden ó CUC vía F.E. ( familiares no estranxeiro ) ou de forma ilegal teñen máis que garantida polo menos a súa subsistencia sen dar pancada. E isto é outra fonte de desigualdade e de frustración. Armas de dobre fío. Os mecanismo de amontoamento de divisa son básicos para a existencia do socialismo, pero fan arriscar certos triunfos deste. Estas son, a día de hoxe, preocupacións da Revolución, estando ó tanto do que hai que arranxar para, en palabras de Raúl : “loitar pola irreversibilidade do socialismo en Cuba”.

Cuba é o único país do mundo que situou o seu Índice de Desenvolvemento Humano por enriba do 0,8 (lo que la ONU considera un IDH alto) ó mesmo tempo que a súa pegada ecolóxica non supera o 1. Este 1 significa que se estendéramos o seu modo de vida a tódolos habitantes do planeta só sería necesario consumir menos de un planeta. O IDH de España é superior a 0,8, pero se intentáramos xeneralizar a escala global o modo de vida que o fai posible precisaríamos ó redor de 3 planetas, algo obviamente imposible. Cuba ensínanos que só o socialismo é capaz de fornecer de saúde, educación, cultura, traballo e ocio ó conxunto da humanidade de maneira efectiva, isto é, cos recursos que ten o planeta.

axitación> outono 09

p6


Cuba é sostible (agora que selo é tan politicamente correcto) para os cubanos e para a humanidade. Esta illa converteuse nunha fábrica de mestres, de arquitectos e médicos que reparten solidariedade (esa tenrura dos pobos) por todo o mundo”

O que ten que ser irreversible Por outro lado, ben por lóxica socialista, ben por que non hai máis remedio, Cuba mantén políticas baseadas no aforro e no consumo responsable de enerxía e recursos. Isto fai de Cuba, cos datos na man, o único país do mundo que desenvolveu un modelo de produción e consumo que cumpre o criterio mínimo para un desenvolvemento sostible. Sostible para o planeta e para o pobo de Cuba, feito ilustrado por un puñado de datos. Cuba é territorio libre de analfabetismo. Por se fose pouco, o 85,2% da poboación en idade laboral teñen nivel medio ou superior, e o 30% son profesionais e técnicos, o 61.3% de eles mulleres. En 50 años, Cuba duplicou a súa poboación, situándose a esperanza de vida en 77 anos e a mortalidade infantil en 5,3 por mil nacidos. A pesares da asfixia do bloqueo, tal é o grado de desenrolo alcanzado, que Cuba comeza a ter problemas impensables no resto dos paí-

ses empobrecidos, problemas que podemos definir como “primeromundistas” como o envellecemento de la poboación, o descenso da natalidade ou a obesidade. Cuba é sostible (agora que selo é tan politicamente correcto) para os cubanos e para a humanidade. Esta illa converteuse nunha fábrica de mestres, de arquitectos e médicos que reparten solidariedade (esa tenrura dos pobos) por todo o mundo. É unha fonte de arte e cultura, onde a forza e o ritmo da terra mestúranse cos dereitos, a escola e o tempo libre que proporciona o socialismo, xerando arte e artistas nunha proporción asombrosa. É a casa dos refuxiados, dos exiliados das barbaries do imperialismo en Palestina, o Sáhara, Colombia, etc... Isto é o que ten que ser irreversible. En contra do que diga a propaganda do imperialismo ianqui e á dos seus lacaios europeos. Isto é o socialismo cubano .

O proceso de integración Latinoamérica en Curso, concretado en iniciativas coma o ALBA, pula nesa dirección. O declive de EE.UU como potencia a causa da súa xigantesca crise interna e do enquistamento das súas aventuras guerreiras e o regreso a certo multilateralismo axudan. A nosa solidariedade e a de millóns, están presentes. No último pleno do Parlamento Cubano, o presidente Raúl Castro cerrou a súa intervención advertindo que “dende o primeiro de xaneiro de 1959, foi invariable analizar co pobo cada problema importante, por duro que sexa. Se sobrevivimos durante medio século a tódalas agresións e dificultades, foi porque a Revolución é obra da inmensa maioría de los cubanos“. Cuba leva 50 anos demostrando ó mundo que é posible a esperanza e que ese outro mundo posible chámase e chamarase socialismo.

Cuba, ano 2059 Planeta Terra. Ano 2059. A Revolución Cubana cumpre o seu primeiro centenario. ¿Cal é o panorama que haberá ó redor desa efeméride? Para o imperialismo é claro... Trala súa enfermidade, Fidel Castro falece. Os EE.UU. intensifican os seus mecanismos de inxerencia e sabotaxe na illa. Finalmente, a dirección do país rómpese. Un grupo de dirixentes do Estado e do Partido propoñen un “acordo civilizado e democrático” para “normalizar la situación da illa”, onde “os dereitos de tódolos cubanos de dentro e de fóra e a soberanía do país sexan respectados”. O PCC rómpese. Iníciase un proceso de transición. Baixo as consignas de “¡Acabemos cos monopolios castristas!” ou “Por unha Cuba aberta ó mundo”, os servizos sociais e as empresas de enerxía, comunicacións e transportes son privatizadas e vendidas a corporacións de EE.UU., China e España. As primeiras eleccións dan a vitoria ós partidos “anticastristas”. Despois gañaron os excomunistas, reconvertidos en socialdemócratas moderados, pero xa era demasiado tarde. O desemprego chega ó 20 %, reaparece o analfabetismo, medra a delincuencia, aparecen os primeiros casos de “sen teito”. A esperanza de vida cae en picado. En provincias, complexos turísticos arrasan ca pequena propiedade. Os campesiños malviven cas indemnizacións.

Pouco despois é substituído por un anuncio enorme que di “ Goza: bebe Coca-Cola”. O país queda por fin “normalizado”. Pero o “normal” ten moitas caras... e para nós será algo así como... Finalmente prodúcese o relevo na dirección do Estado e do Partido. Baixo o lema: “¡Sí se puede! Una vida mejor en el Socialismo” iníciase un proceso amplo e participativo de cambios no modelo socialista onde se da primacía á mellora do nivel de vida. Tras novos triunfos das forzas democráticas, a integración latinoamericana avanza rapidamente. Grazas á nova moeda única latinoamericana, Cuba consegue acabar co sistema de dobre moeda e así burlar o bloqueo ianqui. Ante as novas necesidades de integración, Cuba convértese no principal exportador de especialistas, enxeñeiros, médicos e mestres para todo o continente. A cambio, con capital público latinoamericano, consegue mellorar as súas infraestruturas e vivendas. Na por sempre Praza da Revolución, una muller pasa ante un retrato de cara seria que segue conmovéndoa no máis fondo. Le “Hasta la Victoria Siempre”. “Cen anos despois, seguimos vencendo”, sorrí a muller.

Na Praza da Revolución (agora Praza da Liberdade), o perfil do Che é substituído por un mural onde se le “¡Por fin libres!”.

axitación> outono 09

p7


traballamos

A CEOE bloquea o diálogo social esixindo retrocesos para os dereitos da clase traballadora

S

egundo defíneo a OIT, o diálogo social comprende todo tipo de negociacións e consultas -e ata o mero intercambio de información- entre representantes dos gobernos, os empleadores e os traballadores sobre temas de interese común relativos ás políticas económicas e sociais. É dicir, que o diálogo social é a representación máis desvirtuada e suavizada dunha realidade: a loita de clases. E, como sempre que explotadores e explotados contrapón as súas posturas, hai puntos de fricción. Máis aínda na actual conxuntura de crise. Agora ben, o problema chega cando unha das dúas partes, a patronal, ten clara a súa posición, sabe como pode presionar para saírse coa súa, e a outra, os sindicatos, limítanse a rexeitar todas as formulacións sen contar con propostas concretas e tomando unha posición á defensiva. A CEOE ten moi clariño o seu posicionamento. Para saír da crise, o Goberno debe permitir o abaratamento do despedimento, liberar ás empresas de cotizacións, o que desmontaría o sistema de Seguridade Social e, en definitiva, esquecerse do seu papel de mediador para, directamente, permitir un cambio do modelo social e político cara ás posicións máis neoliberais encarnadas politicamente no partido da gaivota. Díaz Ferrán e os seus secuaces están desmelenados. Quitáronse a máscara e colleron o ariete para desmontar as últimas físgoas do que foi un simulacro do Estado de Benestar Social. Nun acto de cinismo sen precedentes próximos, a patronal chegou a pedir unha rebaixa de cinco puntos nas achegas á Seguridade Social.

tra ás dúas centrais sindicais máis representativas do Estado maniféstase hoxe na súa forma máis crúa. UXT e CC.OO. acudiron á mesa de negociación como quen vai ver un partido: sen unha idea clara de cara a onde debe virar a discusión. ¿Por qué os supostos representantes da clase obreira non falan de regulación da xornada laboral ou da prohibición das horas extras? ?A que esperan para expor o peche das empresas de traballo temporal? ¿Cando pensan utilizar un concepto crave: a plusvalía? ¿Qué ten que pasar para que escoitemos a Méndez e Toxo falar de repartición de traballo e de riqueza? ¿Cómo é posible vencer unha batalla saíndo derrotado desde o inicio? O adocenamento e a lexitimación dun sistema de produción inhumano son patentes desde fai anos nas direccións dos dous sindicatos máis importantes de España. Un adocenamento que, contraditoriamente, cada vez otórgalles máis representación nas empresas. Desde estas liñas invitamos aos jerifantes de UXT e CC.OO. a mirar a ambos os dous lados das nosas fronteiras para saber como ten que facerse o sindicalismo do século XXI. As Centrais Xerais de Traballadores de Francia e Portugal si teñen claro que un cambio no modelo produtivo non consiste en deixar de construír casas para dedicarse a outro sector. Son conscientes de que, como sindicatos de clase, a súa obriga é achegar a súa experiencia e o seu contacto diario cos traballadores para cambiar as relacións de produción, o cómo en lugar do qué. Porque, mentres a avaricia siga dirixindo o mundo, dará o mesmo que fabriquemos ladrillos que zapatos, estaremos abocados ao fracaso e a autodestrución.

Ata aquí, nada do que asustarse ou sorprenderse. A patronal mira polos seus intereses, e estes pasan pola implantación das medidas que propón. Onde podemos e debemos reprochar condutas é no outro lado do diálogo social: nos sindicatos. A Deriva ideolóxica que arras-

O diálogo social é a representación máis desvirtuada e suavizada dunha realidade: a loita de clases”

axitación> outono 09

UXT e CC.OO. acudiron á mesa de negociación como quen vai ver un partido: sen unha idea clara de cara a onde debe virar a discusión”

O adocenamento e a lexitimación dun sistema de produción inhumano son patentes desde fai anos nas direccións dos dous sindicatos máis importantes de España”

p8


estudamos

Reforma educativa en Venezuela Xusto antes de arrancar o curso escolar no que aquí nos toca sofrir as primeiras consecuencias da reforma educativa europea que o movimento estudantil tan ben soupo diagnosticar e preparándonos xa para defender o dereito á educación dos ataques que o mercado está disposto a seguir realizando nunha batalla que acaba de comezar e que se viste agora cos novos traxes do Plano Boloña (Estratexia Universidade 2015, Estatuto do Estudante, etc..) chégannos dende Venezuela uns ventos ben distintos. Venezuela aprobou unha reforma educativa guiada polos principios da revolución bolivariana. A nova lei, que substitúe á vixente deste 1980, aparece tras un longo debate social que se remonta á chegada ao goberno de Chávez e da nova Constitución da V República en 1999. Xusto antes da chegada de Chávez preparábase outra reforma ben diferente, seguindo a receita que o Fondo Monetario Internacional promove para construir o seu sistema neoliberal de educación: Suba das taxas, elitización, privatización, etc.., pero todo trocou no ‘99. Aquí, o Plan Boloña denomina “pór a educación ao servizo da sociedade” a subordinala aos intereses das empresas. Alí, o socialismo do século XXI entende que pór a educación ao servizo da sociedade é póla ao servizo do pobo, en beneficio da cidadanía. Aquí chámase “autonomía universitaria” a flexibilizar o regulamento dos centros de estudo para que teñan que competir entre eles e o mercado poida conseguir os seus intereses. Alí, “autonomía” significa independencia dos intereses educativos fronte aos intereses económicos, e por iso alí acaban de afianzar o “Estado docente”, porque o dereito á educación só está garantido se é obriga do Estado defendelo fronte ás presións do mercado por facerse co negocio da educación.

crisía liberal-capitalista e máis darlle a voz ao pobo e potenciar a súa participación e a súa organización. A dereita mediática está a terxiversar dous aspectos da nova lei para poder seguir coa estratexia de constante manipulación contra a esquerda. Din que a lei imporá os valores do goberno no ensino, o cal é directamente mentira porque recoñece explicitamente a pluralidade ideolóxica e relega o que ten que ver coa política e coa relixión ao ámbito privado da familia. O resto de valores que se promoven dende a Constitución e as leis son os dun ensino laico, no marco dun Estado Independente (non vendido ao colonialismo estranxeiro), que forma cidadás/áns instruidos, que é o mellor xeito de ser quen de exercer os teus dereitos como cidadá/n, porque a formación non ten que estar orientada a formar traballadores/as en precariedade e élites que as dirixan. Sobre os medios de comunicación a lei apenas fai un chamamento a que tomen conciencia da súa responsabilidade social na transmisión de valores (ou non se intenta aquí que non se emitan determinados programas en horario infantil?), e ademáis, non é ningunha invención novedosa de Chávez, senón que xa se incluía na anterior. A dereita mediática non deixou de mentir unha vez máis contra os dereitos do pobo. Non acusaban a Chávez de ditador por facer o que agora aplauden que faga Uribe ? (Un referendo para posibilitar a reelección indefinida dos cargos públicos que aquí é legal ) Son parte do inimigo de clase. Por iso o pobo organízase, por iso o pobo vence.

O mesmo acontece coa “rendición de contas” (render contas ante quen?), a “avaliación externa” (segundo os criterios de quen?) e a democracia interna nos centros de estudo. Aquí quérese aprobar un novo Estatudo do Estudante, que permite a participación estudantil só por unha vía controlada polo Ministerio. Pero alí aprobouse unha medida histórica: democracia participativa e que valga o mesmo o voto dunha profesora, un estudante e unha traballadora. Non querían que cada cidadán ou cidadá valera un voto?, pois menos hipo-

axitación> outono 09

p9


mulleres

Desmontando mitos sobre as mulleres e a crise

N

o panorama actual de crise económica, enerxética, medioambiental e social que pon en cuestión un modelo de desenvolvemento inhumano, as mulleres, voltamos a asistir, a ratos estupefactas, a ratos raibosas, ao espectáculo da distorsión patriarcal. Análises, diagnoses, propostas, políticas, titulares e imaxes cegas á fractura patriarcal que invisibiliza a vida das mulleres e a como a crise fai efecto nestas. De novo, a crise cébase especialmente cos sectores sociais máis vulnerábeis, con aqueles que teñen menos dereitos efectivos. Nestes últimos tempos viñéronse construíndo dende os distintos poderes algúns mitos en torno á crise económica e os seus efectos, que dende unha óptica feminista, deben ser desmontados e respondidos, como punto de partida para construir unha proposta política de superación da crise, transformadora, que poña ao ser humano no centro e que permita o despregue de todas as súas capacidades e potencialidades en beneficio do desenvolvemento comunitario. Esta proposta política pasa de xeito obrigado por incorporar a igualdade de xénero no programa de acción política fronte á crise e aos seus culpábeis e ás mulleres como suxeito político e transformador. O mito máis cacarexado insinúa que a taxa de desemprego masculina é superior á feminina. Con todo, hoxe, aínda cando os sectores laborais máis afectados pola crise son os máis masculinizados, a taxa de paro feminina continúa sendo superior á masculina. As mulleres seguen a ser as máis precarias, ocupando as máis altas taxas de traballo temporal e subemprego e en consecuencia, tamén as que en maior medida carecen de prestación por desemprego ou son desempregadas de longa duración. A pauperización dos servizos públicos, consecuencia dos recortes no gasto social, apuntalando en periodos de crise, afecta sobremanera a dupla carga que veñen soportando historicamente as mulleres. A reprodución das sociedades descansa hoxe, máis todavía que onte, na sobre-explotación das mulleres, no afianzamento do papel de traballadoras domésticas, de coidadoras, de xestoras do orzamento doméstico e provedoras de afectos ao entorno familiar. En periodos de crise increméntanse os comportamentos violentos, ao tempo que os recursos para o desenvolvemento efectivo da lei contra a violencia de xénero fican conxelados. desdeAdemáis, a ruptura do modelo de familia patriarcal que a crise está a acentuar, está provocando un duelo de roles patriarcais que rachan, sen que polo momento esté a significar un reparto igualitario entre homes e mulleres do traballo doméstico e de coidados. A reorganización capitalista está sendo abordada dende os distintos axentes neoliberais dende premisas patriarcais. As medidas que dende o goberno se puxeron en marcha para fomentar o consumo e o emprego centráronse nos sectores do automóbil e a contrución, estando estes profundamente masculinizados. O famoso Plan E que pobla as nosas cidades e vilas de vallas, exclúe ás mulleres traballadoras, ademáis de seguir apostando polo modelo, evidenciado como insustentábel, do “ladrillo”. Por todo iso, é urxente desmontar os mitos da crise, avanzar na construción dun movemento feminista e anticapitalista con capacidade de mobilización fronte á crise. Son moitas as mulleres feministas que dende a esquerda, veñen aportando propostas, esixindo subsidios de

axitación> outono 09

desemprego para as persoas sen prestacións, condicións de igualdade de xénero nas empresas, ampliación dos recursos para educación e sanidade, entre outras. Con todo, a ameaza de que a crise a paguen as mulleres está moi presente e esixirá de todas as nosas exerxías e resistencias para impedilo.

As mulleres seguen a ser as máis precarias, ocupando as máis altas taxas de traballo temporal e subemprego e en consecuencia, tamén as que en maior medida carecen de prestación por desemprego ou son desempregadas de longa duración.

CRISE

q w

p 10


cinema

Cuba: un cinema de Revolución

D

e todos os terreos nos que é indiscutíbel que a revolución supuxo colosais avances, destaca a arte do século XX: o cinema.

visual de suxestión e sumisión da vondade igualmente alienante. O cinema que pretende a Revolución quere mostrar, non eludir nin encumbrar.

a un público sensíbel e con criterio propio. Ese esforzo produciu unha verdadeira acumulación orixinaria, un capital cultural en constante reprodución ampliada.

Antes da Revolución, o cinema cubano era practicamente inexistente. Carente de medios e historias propias, languidecía á sombra dos usos, costumes e tramas do cinema do gran veciño do norte.

Para este cometido, a Lei deposita en máns dun organismo autónomo a política de promoción e investimento no noveno arte: o Instituto Cubano de Arte e Industria Cinematogáfica (ICAIC). Dende entón, o ICAIC é unha das institucións máis representativas e prestixiosas de Cuba.

Os últimos anos dan boa proba disto, pois atopamos pezas fundamentais da cinematografía cubana, como son “Fresa y Chocolate” (1994, primeira película cubana candidata aos Oscars de Hollywood), “Lista de espera” (2000) ou “Suite Habana” (2003), así como o tirón e boa saúde do Festival Internacional do Novo Cinema Latinoamericano, que se celebra todos os anos en La Habana polo ICAIC.

Coa entrada dos barbudos en La Habana, iníciase o que ninguén dubida en cualificar como a idade de ouro da cinematografía cubana. O apoio da Revolución á cultura en xeral e ao cinema en particual materialízase de xeito inmediato e explícito. O 20 de marzo de 1959, apenas oitenta e tres días despois do triunfo, o Goberno Revolucionario aproba a Lei Nº 162, que significou inxectar a tremenda enerxía e creatividade propias da Revolución dentro da feble industria do cinema cubano. A sensibilidade polo cinema e a concepción do mesmo por parte do Goberno Revolucionario fican claros no preámbulo da Lei: “o cinema debe conservar a súa condición de arte e, ceive de lazos mezquinos e inútiles servidumes, contribuir naturalmente e con todos os seus recursos técnicos e prácticos ao desenvolvemento e enriquecemento do novo humanismo que inspira a nosa Revolución (...) como todo arte noble, debe construir un chamado á conciencia e contribuir a liquidar a ignorancia, a dilucidar problemas, a formular solucións, e a plantexar dramática e contemporaneamente os grandes conflitos do home e da humanidade. Lonxe, polo tanto das concepcións tipicamente mercantilistas do cinema como lecer escapista e alienante ou abertamente fascistas da propaganda

Arredor do ICAIC desenvolvéronse numerosas e innovadoras iniciativas no campo da cinematografía como as que deron lugar á chamada Escola Documental de La Habana ou organizacións como a célebre Escola Internacional de Cinema, Televisión e Video. Outro fenómeno cultural de primeira magnitude que estivo vencellada na súa orixe co ICAIC foi o Grupo de Experimentación Sonora, encargado da musicalización de películas e documentais, que contou coa colaboración de Silvio Rodríguez ou Pablo Milanés, sendo decisivo para a xestación definitiva e para o estímulo da chamada Nova Troba Cubana. Ao contrario do que se pensa nalgúns círculos de renegados, os avances da Revolución neste campo non son cousa unicamente dos gloriosos sesenta nin se murcharon co paso dos anos. Todo o contrario, gozan hoxe en día da mesma frescura e vitalidade que tiveron na súa orixe. Son unha realidade tansíbel, un sólido presente. A explicación disto é ben sinxela: como en todas as cousas que fixo a Revolución, a principal preocupación foi sempre a educación do pobo. Dende o comezo, as institucións e a produción cinematográfica cubana esforzáronse en formar

a peli que deberas ter visto la peli que deberas ter visto la peli que deberas ter visto

¡Vampiros en La Habana! 1985, Juan Padrón

Unha das películas cubanas máis celebradas da década dos oitenta e unha aventura verdadeiramente entrañábel non exenta dun fino, irónico e dosificado sentido político. Un científico vampiro fillo do mítico Conde Drácula inventa unha po-

axitación> outono 09

ción que permite aos vampiros soportar a luz do Sol. Isto desata unha hilarante loita entre os dous principais clans vampíricos (os norteamericanos, chamados “Capa Nostra”, e os europeos coñecidos como “Grupo Vampiro”) para facerse coa fórmula se ben para fins opostos: uns para destruila e conservar o monopolio do lecer veraniego para vampiros, outros para comercializala e así gañar unha fortuna. Polo medio, os protagonistas teñen tempo para oporse á ditadura de Gerardo Machado na Cuba dos anos trinta.

p 11


outras artes

A carteleria de cinema cubana

S

on coñecidos, aínda que non a gran escala a particular estética, procedimentos e técnica do cartelismo cubano. 83 días despois da Revolución fúndase o Instituto Cubano de Arte e Industria Cinematográfica e comézase a xestar un cinema diferente. Este novo cinema requeriu un cartelismo diferente. A cartelería de cinema cubana desenvolveuse tras o triunfo da Revolución en condicións de precariedade e carestía de recursos materiais para a creación consecuentes cun bloqueo norteamericano. Esta eiva de materiais levou ao uso de técnicas novas e materiais de traballos que en outras circunstancias non serían posíbeis. De aí que importantes obras da cartelería cubana estén feitas con papel de xornal de refugallo, como Rafael Morante para facer “Morte ao invasor” en 1962 ou cun mínimo de cores por falta de tinturas, como Muñoz Bachs para deseñar “Cuba Baila” en 1961. Se había pintura azul, pois o cartel era azul, se vermella, pois vermella. Dende o comezo os cartelistas cubanos tiveron que “resolver” co que había agudizando o inxenio e facendo da

axitación> outono 09

ou a arte de facer moito con pouco

necesidade virtude, convirtindo o simple en sinxelo e o sinxelo en belo.

e outros cineastas da “Nouvelle Vague” ou do “Free Cinema”.

Sinxela foi e é a técnica utilizada maioritariamente no cartel cubano e en outras artes plásticas. Referímonos a silk-screen, consistente en pasar mecanicamente a tintura ao papel a través da seda. Isto deulle un aire artesanal á gráfica cubana até os nosos días. Estas complicacións técnicas esixiron aos creadores unha gran capacidade de síntese formal e conceptual á hora de representar as películas nos seus carteis.

A difusión internacional do cartel cinematográfico cubano alcanzou dende o primeiro momento unha dimensión inaudita na historia dos movementos pictóricos de calquera índole. E un dos motivos principais desta ampla difusión débense á simpatía que a Revolución Cubana logrou en todo o mundo.

De feito o particular xeito expresivo do Cartel Cubano de Cinema otorgoulle un espazo propio nas manifestacións das Artes Plásticas en Cuba, que atopou no silk-screen, a técnica de impresión axeitada para facer doada a realización do formato seleccionado nunha ampla variedade cromática. Dita técnica é utilizada até os nosos días, de xeito artesanal Estamos nos anos 60 e os carteis cubanos son toda unha peza de coleccionista. O papel non sobra en Cuba e a escasez forza a que as tiradas non superen polo xeral o millar de exemplares. A pesares disto, son difundidos a escala internacional ao anunciar, por exemplo, as películas que filman Jean Luc Godard

Pero non só de simpatía se vive. A cartelería cubana logrou tal éxito en parte grazas a súa autonomía. Esta autonomía partiu do feito de que o cartel do cinema cubano, non tiña como obxectivo “vender” a película dentro dunha estratexia de marketing, senón anunciar as peliculas en canto a informar sobre a súa existencia e contido. Isto enténdese só na medida en que o cinema en Cuba, como o resto das artes, está ao servizo do pobo e da súa cultura, fóra de calquer lóxica mercantil. Este uso social do cartel permite grandes marxes de liberdade creativa, sendo posíbel incluso incurrir no que no capitalismo denominariamos “anticomercialidade”, e esta eiva de mercantilismo posibilita que lonxe de perder valor, o gañe ao contribuir xenerosamente á cultura visual e estética do pobo cubano. Este prantexamento gustaría aos construtivistas,

p 12


De esquerda a dereita: “Son Cuba” do pintor Portocarrero, “Morte ao invasor” de Rafael Morente e “Now” de Alfredo Rostgaard, as tres producións do ICAIC. Cartel de Antonio Reboiro para “Julieta dos Espíritos” de Federico Fellini, cartel de Muñoz Bachs para “Barbarroja” de Akira Kurosawa, cartel de René Aczuy para “Bicos roubados” de François Truffaut e cartel para “Reed México insurxente” de Paul Leduc.

tan diferentes en canto á estética, pero tan próximos en canto a tentar integrar a arte na vida. Isto desenvolvese evidentemente nun ambiente marcado polo acceso masivo á cultura e polo florecimento de todas as artes dende unha óptica popular e revolucionaria dende o triunfo da Revolución. A cartelería cubana posúe unha personalidade propia, algo non común noutras cartelerías nacionais. A poderosa hexemonía

cultural imposta pola industria ianqui tras a Segunda Guerra Mundial devorou as tendencias artísticas xurdidas en Europa no periodo anterior por artistas como o respublicano español e militante da JSU Renau ou Rodchenko na URSS. Estas personalidades sufriron transformacións co paso dos anos, ao tempo que os seus artistas ían recibindo mellores ferramentas ademáis dun coñecemento dos movemen-

tos artísticos e culturais que se forxaban no mundo. Os carteles cubanos de cinema gozan do recoñecemento nacional e internacional, significándose entre os seus máis destacados creadores: Alfredo Rostgaard, Eladio Rivadulla, Eduardo Muñoz Bachs, Rafael Morante, Antonio Fernández Reboiro, René Azcuy e Antonio Pérez (Ñiko).

o libro que deberas ter lido o libro que deberas ter lido o libro que deberas ter lido

La Orquesta Roja Gilles Perrault

2 de Xuño de 1941, os nazis invaden as repúblicas occidentais da URSS... todo parece en orde para o alto mando da Wehrmacht. Con todo, nos cuarteis da Abwehr (intelixencia militar alemá) teñen razóns para estar preocupados: o tranquilo éter vese repentinamente ocupado por decenas de emisoras, radiando desde todas as cidades dos países ocupados e desde o interior do Reich. Trátase da OS1 (Organización Especial nº1, servizos de intelixencia exterior da URSS), tamén coñecida como Orquestra Vermella.

axitación> outono 09

“La Orquesta Roja” relata a historia desta rede de espionaxe, liderada por Leopold Trepper, e a súa loita contra a Gestapo e a Abwehr, unha organización de centos de axentes infiltrados ata os máis altos escalafones do Reich, responsable de miles de informes, desde os números de baixas nazis ata os datos da produción militar, claves para a vitoria do Exercito Vermello. O relato está cheo de alegrías pero tamén de traizóns, pasando polas estrañas relacións que se establecen entre os seus protagonistas e os sabuesos que os perseguen. Unha lectura máis que recomendable para descubrir un dos episodios menos coñecidos da Segunda Guerra Mundial.

p 13


música

Omara Portuondo, Os fins de semana Omara e a súa irmá Haydee cantaban Standard de Jazz americanos con algúns amigos. Facíanse chamar Loquibambla Swing e o estilo que tocaban (unha versión cubanizada da Bossa Nova con influencias do Jazz americano) coñeceuse como “feeling” ou “filin”. No seu debut de radio Omara foi anunciada como Srta. Omara Brown, a noiva do filin. Cara a 1952 Omara e Haydée forman un cuarteto vocal feminino con Elena Burke e Moraima Secada, liderado pola pianista Aída Diestro convertíndose nun dos grupos máis importantes da historia musical cubana. E Omara permaneceu co “Cuarteto as D´Aida” durante 15 anos, realizando numerosas xiras por América. Nestes anos compartiron escenarios con Édith Piaf, Pedro Vargas, Rita Montaner, Bóla de Neve e Benny Moré, e serviron como acompañantes de Nat King Cole cando este se presentou no Club Tropicana.

a noiva do filin

O seu álbum debut en solitario, “Magia Negra”, apareceu xusto en 1959. Neste álbum cruza a música cubana co jazz. Continuoú coas De Aída ata 1967, ano en que comezou a dedicarse á súa carreira en solitario. Nos anos 70 cantou coa “Orquesta Aragón”, facendo presentacións en países como Francia, Xapón, Bélxica, Finlandia e Suecia. Omara realizou moitas gravacións ao longo das dúas décadas seguintes; pero entre as mellores atópase un álbum que gravou con Adalberto Álvarez en 1984 e dous álbums realizados para o selo español “Nubenegra”: “Palabras” e “Desafíos”. No 2000 lanza “Boa Vista Social Club presenta...Omara Portuondo”, un álbum que coloca a súa expresiva voz no centro do escenario. Omara gravou cunha banda de ilusión que incluía a músicos do Boa Vista como Rubén Gonzáles, Orlando “Cachaíto” López, Manuel “Guajiro” Mirabal e Jesús Ramos e aparicións de artistas invitados como Eliades Ochoa, Compay Segundo, Manuel Garban e Ibrahim Ferrer. O álbum obtivo unha boa crítica, e desde entón Omara realizou numerosas xiras por todo o mundo. Participando en eventos da talla do Festival de Jazz de Xapón ou o Festival de Glastombury

En setembro do 2003 “Flor de Amor” marca un cambio de dirección para Omara. Este traballo, o seu segundo álbum solitario, revela unha textura máis enriquecida unindo os sons brasileiros ao jazz e a música cubana. A súa vida foi levada ao cine por Fernando Pérez no documental Omara. E o seu país recoñeceu a súa carreira musical e a súa achegua á cultura cubana coa Orde Félix Varela de Primeiro Grao.

o disco que deberas ter escoitado o disco que deberas ter escoitado o disco que deberas ter escoitado

Catch a fire

Bob Marley and The Wailers Catch a Fire é deses discos polo que debes alegrarte de ter nacido con orellas, como diría Albert Pla. Moitos entendidos analizan este traballo como o cartón de presentación coa que Bob se dá a coñecer ao mundo. Non podemos obviar a demoledora portada orixinal onde o xamaicano sae fumándose un señor porro.

axitación> outono 09

Desde que comeza a soar este disco podemos apreciar os ritmos que tan popular fixeron a Bob, o himno “Stir it up” fai mover a cabeza ao máis profano deste estilo musical pero a miña subxectiva medalla de ouro lévalla unha peza un pouco menos coñecida chamada “Concrete Jungle”, un baixo é o culpable de que esta canción engánche desde o primeiro segundo. Poderiamos entrar a valorar os seus vicios, os seus excesos e a súa vida, pero é preferible valorar a este músico pola súa música e afirmar que Bob Marley e os Wailers formaron parte da historia musical universal.

p 14


estaremos

Loitando contra o paro e a precariedade Continuamos loitando contra a crise, lanzando a nosa nova campaña “O que nos une, paro e precariedade son as nosas crises permanentes. Únete á loita”. Porque, como ben dicía Santiago Alba Rico no seu artigo “¿Que es una crisis capitalista?”, “pode preocuparnos que o virus (o sistema) teña problemas para reproducirse ou podemos pensar, máis ben, que o virus é precisamente o noso problema. O problema non é a crise do capitalismo, non, senón o capitalismo en se mesmo”. O devandito, a construír movemento xuvenil combativo e loitar contra a precariedade e o paro, como única saída para mellorar as condicións de vida de miles de mozos traballadores e estudantes.

Loitando contra o fascismo O ascenso do fascismo, no ideolóxico, no discurso político, e na rúa, nas agresións que sofre a mocidade, baséase na forte hexemonía, polarización e dereitización do país. Fronte a isto oponse a resignación ou tentativas de acción directa. Hai que erosionar as bases do discurso do fascismo, as súas bases políticas e materiais, a través da organización. Plantexámonos desenvolver unha ofensiva antifascista en todas as frontes. Unha ofensiva, que como en anos anteriores, ten que ser unitaria, con espazos amplos onde participemos todos e todas os e as antifascistas; política, baseada na organización e mobilización da mocidade e a alianza con todos os sectores populares; de masas, implicando ao conxunto da mocidade, nos nosos barrios e nos nosos centros de estudo e traballo.

No XVIII Congreso do PCE Os próximos días 6, 7 e 8 de novembro, o Partido Comunista de España celebrará o seu XVIII Congreso, e alí estaremos as e os mozos comunistas de todo o estado achegando as nosas análises, experiencias e entusiasmo para seguir construíndo o instrumento de loita que debe ser o Partido. Para apoiar o proceso de reorganización do PCE reforzando os lazos que unen a Partido e Xuventude, desde a nosa independencia organizativa e a nosa autonomía política.

No proceso de Refundación de Esquerda Unida Esquerda Unida afronta un reto, a súa refundación, e temos unha oportunidade de reformular que modelo de organización de esquerdas queremos construír. A UJCE aposta por refundar un movemento político e social, onde converxer cos movementos sociais e outras organizacións políticas, que realmente sexa referente como esquerda anticapitalista e transformadora. Unha organización que se constrúa desde a democracia e a metodoloxía participativas, e que sexa capaz de incidir politicamente na sociedade. A refundación ten que converterse nun proceso que nos permita tensionar a organización, mobilizar á súa militancia, reactivar a base. Refundar é redefinir o cómo construímos a organización e que organización construímos.

axitación> outono 09

p 15


contraportada/contraoesquecemento

Dolores chamábase Lola Isidora

Semana Santa, semana da Paixón, de 1918. Ano convulso nunha Europa arrasada pola guerra, a miseria e a primeira gran pandemia de gripe española. Un artigo titulado “El Minero Vizcaíno” aparece publicado en diversos pasquíns e xornais da prensa obreira, asinado baixo o nome de “La Pasionaria”, pseudónimo co que popularmente coñécese desde entón e no mundo enteiro a Dolores Ibárruri Gómez. Deberían sobrar as presentacións ao falar desta excepcional muller, de cuxa obra e biografía só podemos aquí trazar unhas pinceladas, por ser exemplo de disciplina e traballo militante ao longo de toda unha vida. Pasionaria, no rexistro civil Isidora, bautizada Dolores, naceu no municipio de Gallarta, Biscaia, o 9 de decembro de 1895. Inmersa nunha familia de orixe humilde, filla de mineiro influenciado pola ideoloxía carlista, recibiu unha boa educación para o seu tempo, que a punto estivo, segundo contan, de achegala a unha vida relixiosa e conventual. A carestía económica da familia obrigou a unha adolescente Dores a porse a traballar, impedindo que continuase estudos superiores. Empeza a analizar e estudar o marxismo aos 21 anos, cando contrae matrimonio cun mozo mineiro socialista, que acaba por introducila de cheo na causa da loita obreira e a política. En 1920 participa da fundación do “Partido Comunista español” desde a agrupación socialista de Somorrostro, na cal militaba, e que un ano máis tarde fusionaríase e se reconstituiría no “Partido Comunista de España”. Logo dunha etapa difícil durante a ditadura de Primo de Rivera, profundamente motivada pola Revolución Rusa e a construción da URSS, trasládase a Madrid en 1931 para traballar na redacción de Mundo Obreiro, órgano de expresión do PCE. Constituída a II República entrou na dirección do Comité Central do Partido de mans de José Díaz, presidiu a “Unión de Mulleres Antifascistas”, e destacou como deputada por Asturias durante as folgas obreiras, non dubidando ata en encerrarse cos mineiros dentro dos pozos de carbón. Habendo denunciado no Congreso as maquinacións facciosas da dereita antes da sublevación militar contra a República, Pasionaria pasa á primeira liña de acción nada máis comezar a Guerra Civil. Non só desempeñou labor desde as institucións lexítimas do goberno, senón que tamén axudou á mobilización directa das masas civís e milicianas grazas á súa potente capacidade de organización e oratoria. A súa frenética actividade durante a defensa de Madrid, baixo a consigna de “¡No pasarán!”, marcou definitivamente a súa histórica figura. Moitos son os que cantaron versos

e palabras ao seu nome, entre outros o contemporáneo Miguel Hernández, que no seu libro Vento do Pobo dedicábaa: “Vasca de generosos yacimientos: encina, piedra, vida, hierba noble, naciste para dar dirección a los vientos, naciste para ser esposa de algún roble. Sólo los montes pueden sostenerte grabada estás en tronco sensitivo, esculpida en el sol de los viñedos. El minero descubre por oírte y por verte las sordas galerías del mineral cautivo, y a través de la tierra les lleva hasta tus dedos. Tus dedos y tus uñas fulgen como carbones, amenazando fuego hasta a los astros porque en mitad de la palabra pones una sangre que deja fósforo entre sus rastros. Claman tus brazos que hacen hasta espuma al chocar contra el viento: se desbordan tu pecho y tus arterias porque tanta maleza se consuma, porque tanto tormento, porque tantas miserias. Los herreros te cantan al son de la herrería, Pasionaria el pastor escribe en la cayada y el pescador a besos te dibuja en las velas.” O seu forte e firme carácter, marcado sen dúbida por unha complicada vida familiar, a morte prematura de varias das súas fillas, e o seu posterior e longo exilio en Moscova (o seu único fillo home, oficial do exército vermello durante a II Guerra Mundial, caeu igualmente na batalla de Stalingrado a temperá idade), deixou con todo impresa unha personalidade cándida e próximan a xulgar por quenes a coñeceron. Secretaria Xeral do PCE na clandestinidade desde 1942 ata 1960, membro do Secretariado da Internacional Comunista, e aínda con forzas en 1977 para volver ser electa ás Cortes, debuxan toda unha vida de esforzo e sacrificios. Quizá a muller española máis recoñecida internacionalmente, seguramente a máis defenestrada pola propaganda da ditadura franquista, non caerá nunca no esquecemento para todos os que valoramos a radical vitalidade do seu espírito. No madrileño cemiterio civil da Almudena, desde 1989, repousa unha flor do século XX, unha flor eterna. O nome de Dolores Ibárruri, Pasionaria, permanecerá por sempre ligado á nosa historia.

Arriba esq.: Dolores no Parlamento. De arriba a abaixo drta: Con milicianos na fronte de Madrid,con Ho Chi Minh, con Mao Tse-Tung


Agitación nº 06 - Galego