Page 1

Opdracht Gender - Noëlla Minnee Praktijkresearch 2

Wat is gender? Gender is het sociaal geslacht van de mens en heeft betrekking op beelden over mannelijkheid en vrouwelijkheid. Deze beelden liggen aan de basis van machtsverhoudingen en relatiepatronen tussen mannen en vrouwen. Op hun beurt vloeien hier weer verwachtingen uit voort over hoe een ‘echte’ vrouw of man zich hoort te gedragen. Welke rollen, functies en taken mannen of vrouwen horen te vervullen kan verschillen van cultuur tot (sub)cultuur en verandert door de tijd heen.

baby, zonder dat men dit van te voren wist. Als stylist hoef ik later dus niet aan te komen met een roze truitje voor een baby jongetje, want dan zal iedereen denken dat het een meisje is.

Geef het belang van ‘gender ’ voor jouw vakstudie aan (illustreer dit met 2 treffende beelden) Gender is voor mijn vakstudie van belang, omdat wij later producten en/of diensten aan gaan bieden. Die producten en/of diensten zullen moeten aanspreken bij een bepaalde doelgroep. Gender is bij het bepalen van een doelgroep een belangrijk gegeven. Moet het product/dienst voldoen aan doorgaans vrouwelijke of juist mannelijke interesses? Een roze vaas zal bijvoorbeeld eerder aanslaan bij vrouwen dan bij mannen. Dit, omdat roze een kleur is die vanzelfsprekend gekoppeld wordt aan vrouwen en blauw aan mannen.

figuur 1

Op figuur 1 zie je twee baby’s. Aan een baby kun je vaak het geslacht niet meteen zien. Maar door de kleuren roze en blauw van de simpele rompertjes die deze baby’s aan hebben, wordt de baby met het blauwe rompertje als jongetje gezien en de baby met de roze romper als meisje. De kleur van de kleding die een baby draagt (roze of blauw), wordt vrijwel meteen gekoppeld aan het geslacht van de

figuur 2

Op figuur 2 zijn drie personen te zien waarvan je het geslacht niet zo op het eerste gezicht vast kan stellen. Sommige elementen worden als vrouwelijk gezien, zoals de glimmende blouse, de lippenstift en de poses. Maar sommige elementen worden ook als mannelijk beschouwd, zoals het korte haar, de volle wenkbrauwen en de platte borst. De gezichtsuitdrukkingen van de tweede en derde persoon zijn overigens heel mannelijk door de strakke blikken, terwijl die van de eerste persoon heel vrouwelijk en zacht oogt.


Opdracht Gender - Noëlla Minnee Praktijkresearch 2

Omschrijf (en geef voorbeeld) van het stereotype vrouwbeeld Het stereotype beeld van de vrouw in reclame en media hangt sterk samen met het vrouwelijke lichaam. Zolang dit vrouwelijke lichaam de hoofdrol blijft spelen in tekst en beeld, komt de vrouw zélf nauwelijks aan bod. Vrouwen worden in de maatschappij en in de media vooral als een lustobject zonder persoonlijkheid gezien. Daarom is het moeilijk om als vrouw serieus genomen te worden en om als vrouw je gezag te laten gelden. We worden gebombardeerd met afbeeldingen van ongelofelijk lange modellen, met platte buiken, duidelijk zichtbare heup-botten en lange, slanke benen. Voor sommige reclamemakers, kunnen vrouwen zelfs nooit té dun zijn... Hoe kan de alledaagse vrouw aan dit ideaal voldoen, zonder risicovolle diëten, sportverslavingen of liposuctie te ondergaan? Reclamemakers beelden de vrouw ook vaak uit als seksuele lustobjecten, omdat mannen dat prettig vinden om naar te kijken. Vrouwelijke lichamen worden op een seksuele manier gebruikt om mannelijke producten te verkopen, zoals auto’s en motoren tot aan douchegels. De beauty en fashion industrieën houden er ook van om ‘edgy’ thema’s aan te snijden binnen de reclamewereld, zoals bijvoorbeeld drank- en drugsmisbruik. Ook vrouwen die in gevaar lijken te zijn op een foto, is een grote trend binnen mode advertenties. Gewelddadigheid wordt geïdealiseerd, want de zogenaamde ‘misbruikte’ vrouwen worden als prachtig en sexy gepresenteerd. Ook is het niet geheel ongewoon om advertenties te zien waarin de vrouw onderdanig aan de man is afgebeeld. Een vrouw wordt als het ware een passief accessoire van de man. Door een vrouw model te laten staan in bepaalde, veelgebruikte posities, wordt zij vaak afgebeeld als zwak, afhankelijk, teder, zorgzaam, kwetsbaar, onderdanig, speels, gehoorzaam en erotisch.

figuur 3

Op figuur 3 zie je een stereotype vrouwbeeld. De dame is schaars gekleed, wat lustgevoelens opwekt bij veel mannen. Het lichaam staat centraal in deze foto en wordt ‘sexy’ afgebeeld. Ze heeft een ideaal lichaam met de perfecte verhoudingen, waardoor onzekere vrouwen bij het zien van deze foto alleen maar nóg onzekerder worden. De vrouw op de foto kijkt weg, wat onderdanigheid en gehoorzaamheid betekent. Ook heeft ze haar gewicht van 1 been af gehaald, waardoor ze niet goed in balans staat. Dit geeft ‘zwakheid’ aan. Verder zie je dat ze aan haar eigen kleding zit, wat ook veel voorkomt bij het uitbeelden van vrouwen in de reclame wereld.


Opdracht Gender - Noëlla Minnee Praktijkresearch 2

Stereotype vrouwbeeld: Zoek een afbeelding uit de kunstgeschiedenis

figuur 4

De vrouw is in de beeldende kunst altijd al een intrigererend onderwerp geweest. Veel kunstenaars hebben zich gewaagd aan de voorstelling van vrouwen. Zo kennen we veel verschillende verschijningen van de vrouw als moeder, godin, engel, koningin, of bijvoorbeeld feeks. Deze ‘kuise Venus’ op een schelp heeft één hand op haar schaamstreek gelegd, terwijl de andere arm haar borsten gedeeltelijk bedekt. Schaamte speelt dus een grote rol binnen dit schilderij, wat haar dus kwetsbaar maakt. Haar naaktheid maakt haar kwetsbaar, maar ook heel teder en erotisch. Deze venus kijkt, net als de vrouw op figuur 3, ook weg. Ze mag dan wel een godin zijn, maar toch is er een vleugje onderdanigheid en zwakheid zichtbaar. De manier waarop ze zichzelf aanraakt is behoorlijk zacht en liefelijk door de manier waarop haar handen zijn gepositioneerd. Verder speelt afhankelijkheid ook een rol binnen dit schilderij. Ze staat wel centraal, maar wordt als het ware ‘ondersteund’ door de figuren om haar heen.

“De geboorte van Venus” Maker: Sandro Botticelli Jaartal: 1483 Afmetingen: 172,5 x 278,5 cm

De oude godin Venus is één van de beroemdste en aantrekkelijkste figuren uit de klassieke mythologie. Haar naam alleen al roept een beeld op van ideale vrouwelijke schoonheid, vruchtbaarheid en liefde. Van iedere mooie vrouw kon men zeggen dat zij ‘een Venus’ was en elke mooie vrouw kon ook de houding aannemen die speciaal “ontworpen” was voor godinnen uit de klassieke Oudheid. Omdat lange tijd het uitbeelden van het vrouwelijk naakt taboe was, werden afgebeelde naakte vrouwen heel vaak tot de mythologische Venus-figuur bestempeld.


Opdracht Gender - Noëlla Minnee Praktijkresearch 2

Stereotype vrouwbeeld: Zoek een afbeelding uit de eigentijdse visuele cultuur

figuur 5

Deze afbeelding laat een heel duidelijk beeld zien van het stereotype vrouwbeeld in de hedendaagse cultuur. Er is hier sprake van een ‘feminine touch’ en dan met name de ‘selftouch’. De vrouw raakt zichzelf op een hele tedere manier aan in haar nek. Hiedoor lijkt het alsof haar lichaam heel kostbaar, teer en breekbaar is. Of het nu de schouder, het gezicht of de nek is die wordt aangeraakt, het symboliseert openheid en kwetsbaarheid. In de commerciele wereld lijkt het alsof er geen eind aankomt aan de afbeeldingen van vrouwen die zichzelf aanraken. Ook staat de vrouw in een gekantelde positie. Dit heeft als gevolg dat zij niet meer geheel in balans staat, wat inhoudt dat zij zich nu in een kwetsbare en onderdanige houding bevindt. Zo kan zij niet snel genoeg reageren wanneer zij bijvoorbeeld in een gevaarlijke situatie terecht komt. Het

“Foto voor Vogue China” Maker: Kendra Spears Jaartal: Onbekend Techniek: Fotografie

komt heel veel voor dat vrouwen uit balans op de foto worden gezet. Zo is de stabiliteit verdwenen en als dat gebeurt, krijgen afhankelijkheid, kwetsbaarheid en zwakheid de overhand. Wat overigens ook opvalt op deze foto, is dat de vrouw het strikje van haar broek vast houdt. Dit is iets wat kinderen ook vaak doen, frunniken aan hun eigen kleding. Dat komt vaak omdat ze verlegen, onzeker of nerveus zijn. Zelfs dit kleine gegeven uit deze foto linkt naar onderwerpen als onafhankelijkheid en zwakheid, want dat zijn kinderen immers.


Opdracht Gender - Noëlla Minnee Praktijkresearch 2

Stereotype vrouwbeeld: Zoek een tegenbeeld

figuur 6

Bovenstaande foto’s van Francesca Woodman laten totaal het tegenovergestelde zien van het stereotype vrouwbeeld. Woodman maakte voornamelijk naakte zelfportretten in zwart/wit. Doel was om haar zelfkennis uit te breiden en haar eigen identiteit vinden door haar eigen lichaam in haar foto’s te gebruiken. Wat een ander ervan vond, kon haar weinig schelen. Francesca Woodman was voornamelijk bezig met experimenteren en totaal niet met verleiden. Ze geeft haar eigen lichaam in al haar natuurlijkheid weer en het is niet geidealiseerd of bewerkt. Het is geheel zoals het is. Ze gebruikt haar lijf om interessante, experimentele foto’s te laten zien aan de wereld. Dit is ook precies de reden waarom dit een antitype is. Hoewel op bijna al haar foto’s naakte vrouwenlichamen te zien zijn, is dit totaal niet lust opwekkend of ‘typisch vrouwelijk’ bedoeld. Wat je hier ziet is puur experimentele kunst. Hoewel haar lijf wel vaak het middelpunt is van de foto, is dit niet waar het om gaat. Het gaat om de foto. De techniek en artistieke waarde staan in haar werk centraal.

figuur 7

Maker: Francesca Woodman Jaartal: Onbekend Techniek: Analoge fotografie


Opdracht Gender - Noëlla Minnee Praktijkresearch 2

Omschrijf (en geef voorbeeld) van het stereotype manbeeld Mannen en jongens worden meestal gepresenteerd als trots en alsof ze alles onder controle hebben. Mannen zijn overigens ook vaker ‘aangekleed’ dan vrouwen in de reclamewereld. Ze zijn krachtig, sterk en avontuurlijk, niets of niemand staat ze in de weg. Mannen zijn op zo’n manier gestyled om de indruk te wekken dat ze heel veel macht en status hebben. Mannelijkheid gaat niet over zwakheid of afhankelijkheid. Het gaat om kracht, onafhankelijkheid en macht! Mannen zijn altijd voorbereid op wat er komen gaat en staan altijd in balans. Ze zijn volwassen en totaal niet kinderachtig, ze gedragen zich verstandig. Een man toont nooit zijn zwakheid, maar beschikt over emotionele controle. Ze staan vaak rechtop met hun handen in hun zakken, wat zelfverzekerdheid en kracht uitstraalt. Het suggereert comfort en controle over de wereld om zich heen. Een wat ‘agressievere houding’ is die met de armen over elkaar, kijkend met een strenge blik naar het publiek. Dit geeft een intimiderend beeld, bijna bedreigend. Mannen staan vrijwel altijd in zelfverzekerde posities afgebeeld. En wanneer ze niet krachtig overkomen of als ze de situatie niet duidelijk onder controle hebben, heerst er altijd een relaxte kalmte over hen. Mannen zijn dan heel nuchter en zitten dan vaak in een comfortabele positie. Wanneer een man samen met een vrouw staat afgebeeld, straalt de man altijd een soort gezag uit over de vrouw. Soms gaat het in de reclamewereld zó ver, dat de vrouw zelf knielt voor de man, alsof ze zijn hondje is. Een man is de rots van de hele afbeelding. De vrouw hangt dan maar een beetje achter of onder hem, de man is tenslotte de gezaghebbende baas met een heel hoop status. Ook als een man bijvoorbeeld iets vast pakt, is dit altijd heel krachtig. Hij grijpt het vast en het lijkt alsof hij het nooit meer los laat. Een vrouw daarintegen streelt hetgeen wat ze vastpakt altijd. Haar handen dragen het voorwerp bijna, het voorwerp controleert de vrouw. Bij een man is dat juist andersom. Een man heeft het voorwerp onder controle.

figuur 8

De man op de afbeelding hierboven (figuur 8) straalt gezag, macht en onafhankelijkheid uit. Hij staat kaarsrecht, wat suggereert dat hij zelfverzekerd is. Het ziet er krachtig uit door zijn balans, want hij staat standvast op twee benen. De blik in zijn ogen is heel intimiderend, omdat hij het publiek strak aankijkt. Hierdoor lijkt het ook alsof hij controle heeft over de hele situatie en controle over ons. Verder houdt hij zijn riem heel mannelijk vast. Hoewel het maar een dun riempje is, grijpt hij het toch vast alsof het een voorwerp is dat hij in bedwang moet houden.


Opdracht Gender - Noëlla Minnee Praktijkresearch 2

Stereotype manbeeld: Zoek een afbeelding uit de kunstgeschiedenis Dit beeld is zo langzamerhand het beroemdste beeld ter wereld. Het beeld op het Piazza della Signoria is een kopie; het origineel staat in de Galleria dell’ Accademia in Florence. Michelangelo toont David op het moment voorafgaande aan het gevecht met de reus Goliath. David ziet er zelfverzerd uit. Hij lijkt te suggereren dat hij gaat winnen bij het voeren van de strijd. Michelangelo’s versie van de David is sterk en gespierd. Dit is het mannelijk schoonheidsideaal zoals de klassieken dat zagen. David was een held. Hij is het symbool van de vrijheidsdrang. Als je naar het beeld kijkt, zul je zien dat hij heel mannelijk is. Hij ziet eruit als een jonge, knappe god. Hij is een sterke jongeman die geen angst lijkt te hebben. De slinger, waarmee hij later zijn heldendaad zal verrichten, door de reus Goliath een steen naar zijn hoofd te slingeren, rust nu nog ontspannen over zijn schouder. Hij lijkt kalm door de manier waarop hij staat, en door de blik in zijn ogen lijkt hij de situatie onder controle te hebben. David staat daar heel rustig en letterlijk gezien kan hij geen kant op, maar in zijn ogen is duidelijk te zien dat hij klaar is om de strijd aan te gaan. Ondanks dat hij er heel ontspannen bij staat, straalt hij toch een hoop kracht uit. Dit komt natuurlijk mede door de bouw van zijn lichaam, maar ook het feit dat hij heel gericht en geconcentreerd is draagt hieraan bij.

figuur 9

“David” Maker: Michelangelo Jaartal: 1504 Afmetingen: 5,17 meter Techniek: Beeldhouwkunst

De David van Michelangelo vind ik dus een heel geschikt beeld om het stereotype manbeeld weer te geven uit de oudheid. Zijn geidealiseerde lichaam, de kalmte die over hem heerst, de strakke en zelfverzekerde blik in zijn ogen en die strijdlust die hij uitstraat hebben mijn beslissing voor dit beeld gevormd.


Opdracht Gender - Noëlla Minnee Praktijkresearch 2

Stereotype manbeeld: Zoek een afbeelding uit de eigentijdse visuele cultuur

figuur 10

Deze advertentie van Dolce & Gabbana laat een zogenaamde ‘groepsverkachting’ zien, waarin de mannen duidelijk de overhand hebben. De vrouw wordt hier gezien als een seksueel lustobject. De mannen hebben hier de macht en de vrouw kan er niets tegen doen. De mannen lijken de situatie onder controle te hebben doordat ze er krachtig bij staan. Ze staan kaarsrecht, met beide benen op de grond. De man rechts heeft zijn handen in zijn zij, waardoor hij nog zelfverzekerder overkomt. Ook tonen de mannen allemaal geen emotie, maar stralen ze heel veel macht uit. Zij bepalen wat er gebeurt en hoe het gebeurt. Ze zijn dominant, bedreigend en intimiderend. De man die de vrouw vastheeft lijkt ook heel erg sterk. Dat

“Dolce & Gabbana” Maker: Steven Meisel Jaartal: 2007 Techniek: Fotografie

komt, omdat hij haar hand heel stevig tegen de grond lijkt te drukken. De aangespannen spieren in zijn armen die heel erg zichtbaar zijn, versterken dit idee alleen maar. Dit is trouwens typisch zo’n ‘edgy’ thema uit de modewereld die hier wordt aangesneden. Ze zijn er dol op. De vrouw hier is weerloos en toch wordt dat op de één of andere manier heel sexy gevonden.


Opdracht Gender - Noëlla Minnee Praktijkresearch 2

Stereotype manbeeld: Zoek een tegenbeeld John Coplans was een fotograaf die bekend is geworden door zijn zwart/wit naakt portretten. In zijn zelfportretserie laat hij zijn eigen, steeds ouder wordende, lichaam zien. Hij accentueert elke rimpel, elk haartje, elk kleurverschil, elke oneffenheid en elke vetrol van zijn aftakelende lichaam. Op geen enkele foto laat hij zijn gezicht zien, wat het effect van de foto’s alleen maar versterkt. De kijker is namelijk niet gefocust op een bepaald persoon, maar puur op het lichaam met al zijn minpunten. Ook wordt de aandacht gevestigd op het algemeen geaccepteerde idee dat ‘oude’ lijven niet aantrekkelijk meer zijn en dat jeugd gelijk staat aan schoonheid. Er blijft hier weinig over van het stereotype mannelijke lichaam. Het is verre van goddelijk en krachtig. Door de aftakeling wordt het ‘vege’ lijf duidelijk zichtbaar. Het is sterfelijk, kwetsbaar en uitgelubberd. Alles wat het stereotype manbeeld dus niet is. In zijn foto’s is niets terug te zien van een zelfverzekerde, krachtige, stoere vent. Vrouwen zullen hem vast niet ‘aanbidden’ en status zal hij ook niet uitstralen. Wat hij ook doet, is het tonen van zijn ‘zwakheid’. Zijn portretten bevatten veel emotionele waarden en een stereotype man heeft zijn emoties altijd onder controle. Wat opvalt, is dat John Coplans veel waarde hecht aan kleine details van het lichaam en hoe deze in beeld moeten worden gebracht. Het zijn namelijk niet zomaar wat zelfportretjes, maar hij heeft goed uitgedacht hoe hij precies zijn foto’s wilde hebben en op welke manier de aftakeling van het lichaam het best zichtbaar is.

figuur 11 & 12 Maker: John Coplans Jaartal: Onbekend Techniek: Analoge fotografie


The Codes of Gender Praktijkresearch 2

NoĂŤlla Minnee 0819893 Lifestyle & Design, V2B Docent: Caroline Lamens

Gender  

Essay about gender

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you