Page 1

maandblad • 61e jaargang • maart 2016

3 VAKBLAD VOOR HET MKB-METAAL

ALLES IN EIGEN HUIS

HOFLEVERANCIER VAN MEDAILLES EN ERETEKENS

Thema:

Internationaal ondernemen WETEN WAT ER SPEELT


T H E

U L T I M A T E

S T E E L

C O M P A N Y

Inductieharden machinefabriek aandrijftechniek hydrauliek offshore papierindustrie agri industrie recycling

T +31 411 673 031 www.saboboxtel.nl


Verzuimoplossing met oog voor preventie én re-integratie

De financiële gevolgen van langdurige ziekte van uw werknemer(s) onder controle houden? Is uw medewerker een lange periode ziek? Dan is dat vervelend, ook voor u. Maximaal twee jaar loon doorbetalen in de periode van ziekteverzuim kan voor uw bedrijf grote financiële gevolgen hebben. U kunt de kosten van verzuim beperken met de Verzuimverzekering van KMU Verzekeringen. CAO Metaal & Techniek In de CAO Metaal & Techniek is afgesproken dat werkgevers gedurende zes maanden het loon 100% doorbetalen en vervolgens 18 maanden 90% van het loon. KMU Verzekeringen heeft voor haar leden een product ontwikkeld die hier naadloos op aansluit. U krijgt ook hulp om ziekteverzuim te voorkomen. En u bent verzekerd van goede begeleiding en re-integratie van zieke werknemers. Het verzuimloket van ReaDirect helpt u daarbij.

Totaalpakket Als lid van de Metaalunie kunt u gebruik maken van een totaaloplossing op het gebied van arbeidsongeschiktheid: een pakket van verzekeringen en diensten om uw ziekteverzuim te voorkomen of te beperken. Mevas werkt hiermee nauw samen met de volgende partijen:

 KMUV, een verzekering die voldoet aan de cao met een concurrerende premie inclusief gratis verhaalsrechtsbijstandverzekering.  Verzuimloket ReaDirect, om uw als werkgever kosteloos te ondersteunen bij de beheersing van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid.  Arbodienst, gratis aansluitkosten en een All-in arbocontract voor slechts EUR 50,00 per werknemer bij ArboNed of Maetis Ardyn.  Administratie, ziek- en herstelmeldingen eenvoudig en snel doorgeven via MN-online. Wilt u meer weten over dit verzuimpakket of wat wij voor u kunnen betekenen? Neemt u dan contact op met ons Zorgteam, telefoonnummer 088-456 54 20, e-mail: zorgteam@mevas.nl.

Postbus 8001 1802 KA ALKMAAR | 088 456 5400 | info@mevas.nl | www.mevas.nl


inhoud Alles in eigen huis

26

Internationaal ondernemen

14

Lentink werkt volgens het continu verbeterprincipe voor mensen en bedrijfsprocessen dat ook wel bekend staat als ‘Kaizen’. Daniël Lentink nam in 2014 het gehele aandelenpakket van zijn vader over en mag zich sindsdien eigenaar-directeur van de onderneming noemen.

In de thema-artikelen Internationaal ondernemen interessante verhalen over de Verenigde Staten en claimvrees, over aandachtspunten bij zakendoen in China en over het belang van Duitsland als handelspartner.

Weten wat er speelt

Benchmark verspanen

10

Een gesprek met VVD-Tweede Kamerlid Michiel van Veen over level playing field, think small first en Smart Industry. Van Veen vertelt daarnaast hoe de overheid bedrijven ondersteunt bij innovatie.

Koninklijke Metaalunie Koninklijke Metaalunie is de grootste Nederlandse ondernemersorganisatie voor het MKB-metaal. De ruim 13.000 aangesloten leden bieden werk aan zo’n 150.000 werknemers en realiseren een gezamenlijke omzet van ruim 22 miljard euro. Meer weten? Kijk op www.metaalunie.nl of bel 030 – 605 33 44.

4 • maart 2016 • METAAL & TECHNIEK

24

Om inzicht te krijgen in het investeringsgedrag (technologie, proces, kennis, mensen) van de verspanende industrie hebben Made-in-Europe, Koninklijke Metaalunie en de Jaarbeurs een online onderzoek onder Metaalunieleden gehouden.

Verder in dit nummer Nieuws Start-up bijeenkomst Asten Omgevingswet Vakkanjers Rechtgezet

6 22 28 31 33

Blik op Branches Product Kompas Agenda Op de bres

34 38 40 41 42


Wil de echte ondernemer opstaan... Zoals in veel discussies kunnen argumenten en meningen volledig uiteenlopen, omdat de betrokken partijen denken dat ze het over hetzelfde hebben, terwijl dat eigenlijk niet het geval is. ‘Waar hebben we het nu eigenlijk over’ wordt soms vertwijfeld geroepen. Het hanteren van de juiste definitie kan dan helpen. Dat geldt in hoge mate voor de discussie die afgelopen weken weer oplaaide rond de ZZP’er. Niet voor niets spreken wij liever van een OZP’er. In de discussies worden schijnzelfstandigen op een hoop gegooid met de ondernemers zonder personeel. Voor de duidelijkheid: schijnzelfstandigen zijn ZZP’ers die op papier zelfstandig zijn, maar in de praktijk dat niet zijn. Ze werken vaak voor dezelfde baas waar ze eerder uit dienst zijn getreden, ontwikkelen geen visie en innoveren weinig. Vaak zijn ze om de verkeerde reden zelfstandig geworden, bijvoorbeeld vanwege ontslag of bezuinigingen. Liever zouden zij in een arbeidsrelatie werkzaam zijn, maar om verschillende redenen is die weg voor hen afgesloten. Dit fenomeen zie je bijvoorbeeld in de zorg, waar thuishulpen vanuit een arbeidsrelatie ZZP’er worden. Het gaat over specifieke situaties die – en dat vind ik ook - ongewenst zijn. Er is in

‘Definieer de ZZP’er en de OZP’er voor helder onderscheid’ deze gevallen eigenlijk geen sprake van ondernemerschap en voor die problematiek moet zeker oog zijn. Ondernemers zouden eigenlijk meer mensen in vaste dienst moeten nemen in plaats van steeds meer flexibel personeel in te zetten. En als dat niet gebeurt, omdat het huidige arbeidsrecht de flexibiliteit of concurrentiekracht aantast, dan moet daar wat aan gebeuren. Gelukkig lijken hier de eerste stappen te worden gezet. Daarnaast heb je de Ondernemers Zonder Personeel. Zij zijn bezig met vernieuwing en innovatie. Ze oefenen niet telkens hetzelfde trucje uit bij een enkele opdrachtgever. Het kunnen start-ups zijn, die met een briljant idee voor een nieuw product of een nieuwe dienst de markt betreden. Het zijn kleine zelfstandige ondernemers, die hard werken voor hun klanten en opdrachtgevers. Sommigen groeien door naar mkb-ondernemingen met tien of twintig medewerkers. Anderen blijven bewust

Fried Kaanen, voorzitter Koninklijke Metaalunie

alleen en werken in een netwerk aan mooie industriële producten. Wij noemen ze dus ‘Ondernemers Zonder Personeel’. Een voor Nederland onmisbare groep zeer vindingrijke ondernemers, die bol staan van het vakmanschap. Typisch ondernemerschap, wat eerder stimulering nodig heeft dan moet worden afgeremd door nieuwe regelgeving of verplichte verzekeringen. We moeten terug naar een helder onderscheid tussen werknemers en zelfstandige ondernemers, waarbij er geen vermenging van beide situaties plaatsvindt. Definieer een ZZP’er en een OZP’er en laat op deze twee verschillende groepen een bij die groep passende regelgeving los. Zo voorkom je moeilijke constructies rond de VAR-verklaring met verlegging van het risico naar de opdrachtgever, in discussies over verplichte deelname aan verzekeringen en aan pensioenregelingen. Think OZP’er first dus…

METAAL & TECHNIEK • maart 2016 •

5


Colofon Metaal & Techniek is een vakblad voor het midden- en kleinbedrijf in de metaal en tevens het officiële orgaan van Koninklijke Metaalunie. Het verschijnt 11 keer per jaar. De leden van Metaalunie ontvangen Metaal & Techniek uit hoofde van hun lidmaatschap. Uitgave

Adres Mr H.F. de Boerlaan 28 7417 DA Deventer Postbus 58, 7400 AB Deventer Tel.nr. +31 (0)570 50 43 00 Faxnr. +31 (0)570 50 43 99 Uitgever Marjan Leenders Redactie Jan Kloeze (hoofdredacteur) j.kloeze@mybusinessmedia.nl Kasper Weigand (eindredacteur) Tel.nr. +31 (0)570 50 43 74 E-mail: redactie.metaalentechniek@ mybusinessmedia.nl Redactie Metaalunie Tony van der Meer Basisontwerp Vormbreker Nieuw-Vennep Medewerkers Ronald Buitenhuis, Hans Koopmans, Alex Kunst, Loek Kusiak, Ewald Lohmann, Frank Senteur, Erik Steenkist, Leon van Velzen Advertentieverkoop Lian Gebhardt l.gebhardt@mybusinessmedia.nl Advertentietarieven op aanvraag +31 (0)10 289 40 84 Abonnementen Abonnementsprijs NL 11 nummers € 122,50. Los nummer € 15,00. Proefabonnement 3 nummers € 19,-. Buitenland € 138,(alle prijzen excl. 6% btw en € 3,95 administratiekosten). Opgave abonnementen Tel.nr. +31 (0)10 289 40 08 (tussen 09.00 en 12.00 uur) Faxnr. +31 (0)10 289 40 76 E-mail: metaalentechniek@mybusinessmedia.nl Annulering abonnement schriftelijk en uitsluitend drie maanden voor afloop van de abonnementsperiode. Het abonnementsgeld dient bij vooruitbetaling te worden voldaan. Voor de algemene voorwaarden, zie www.mybusinessmedia.nl/ algemenevoorwaarden Bank: 1421.46.439. Voor informatie over Koninklijke Metaalunie Koninklijke Metaalunie Einsteinbaan 1 Postbus 2600 3430 GA Nieuwegein Tel.nr. +31 (0)30 605 33 44 Faxnr. +31 (0)30 605 31 22 www.metaalunie.nl Opmaak Colorscan bv, www.colorscan.nl Druk Drukkerij Roelofs, Enschede ©2016 MYbusinessmedia ISSN: 0026-0479 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. Hoewel dit tijdschrift zorgvuldig en naar beste weten wordt samengesteld, kan de uitgever niet instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie. Uitgever en auteurs aanvaarden geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op de in dit tijdschrift gegeven informatie. Gebruikers van het tijdschrift wordt nadrukkelijk aangeraden de vaktechnische informatie niet geïsoleerd te gebruiken, maar altijd mede af te gaan op hun professionele kennis en ervaring, en de te gebruiken informatie te controleren.

6 • maart 2016 • METAAL & TECHNIEK

Nederland in top octrooiaanvragers

nieuws Nederland scoort goed als het gaat om indienen van Europese octrooi-aanvragen. Van alle landen die voor deze route kiezen staat ons land op de zevende plek, omgerekend per hoofd van de bevolking zelfs op plek twee. De sterke positie van Nederland is mede te danken aan Philips, dat de koppositie inneemt op de ranglijst van octrooiaanvragers. Het ministerie van Economische Zaken zet zich in voor een toegankelijk systeem van Intellectueel Eigendom (IE). Met behulp van octrooien, ook wel patenten, en andere IE-rechten kunnen bedrijven en kennisinstellingen hun kennis beschermen - en afspraken maken over de exploitatie en verdeling van opbrengsten. Nederland Ons land behoudt de zevende positie bij aantallen aangevraagde octrooien en vertoont een stijging van 3,5 procent t.o.v. 2014. Gecorrigeerd naar miljoenen inwoners stijgt Nederland van de derde naar de tweede plek. Philips staat bovenaan de ranglijst van

Medische apparatuur van Philips.

octrooi-aanvragende bedrijven en neemt daarmee de koppositie over van Samsung. Ook DSM staat hoog in de top van aanvragende bedrijven (plek 22). In de sector biotechnologie neemt DSM zelfs de eerste positie in. Unilever verdween vorig jaar uit de top 50 aanvragers, maar keert dit jaar weer terug (#48). Sterke sectoren De medische technologie vertoont een sterke stijging in aantal aanvragen. Het blijft ook de sector met de meeste aanvragen. Sterke sectoren in Nederland zijn elektronica, medische- en biotechnologie. Technologiegebieden die wereldwijd in termen van octrooiaanvragen het snelst groeien zijn: Motoren, pompen en turbines (+17,9 procent), Medische technologie (+11 procent) en Farmacie (+9,6 procent). Transport en Elektrische apparaten/Energie laten een lichte daling zien.

Grote aanvraaglanden De VS daalde met 7 procent, maar blijft de lijst aanvoeren met 65.754 aanvragen. Duitsland is het hoogst genoteerde Europese land op de lijst en bleef stabiel op plek drie, met 31.670 aanvragen. Grote stijgers in aantallen aanvragen zijn China (+ 19,2 procent, plek vier), Korea (+10,2 procent, plek vijf) en nummer twee op de ranglijst Japan (+ 3,2 procent). Totaal Het totaal aantal octrooi-aanvragen groeide wereldwijd voor het zesde jaar op rij tot 278.867 in 2015 (+1,6 procent t.o.v. 2014). Daarvan was 35 procent afkomstig uit EOB-lidstaten. Het aandeel van Europese bedrijven wereldwijd blijft constant. Ook het aantal Europese octrooi-aanvragen bij het EOB blijft groeien, in 2015 tot 160.022 (+4,5 procent t.o.v. 2014). Bron: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland

Vrouwelijke ondernemers maken inhaalslag Vrouwen starten steeds vaker een bedrijf. Was in 2007 nog 31 procent van de startende ondernemers een vrouw; in 2014 was dit percentage opgelopen tot 37 procent. De overlevingskans van een bedrijf van een vrouwelijke ondernemer is vrijwel even groot als die van een manne-

lijke ondernemer met een vergelijkbaar bedrijf. Ruim één op de vijf mannelijke én vrouwelijke ondernemers startte zijn of haar bedrijf in de zakelijke dienstverlening. Ook in de handel zien we vergelijkbare aandelen starters, met in 2014 relatief meer vrouwelijke ondernemers. Vergeleken met mannen starten veel vrouwen een bedrijf in de zorg. Ook neemt dit aandeel al jaren toe


Bijzonder cadeau van smeden aan Woudagemaal De Nederlandse Gilde van Kunstsmeden (NGK) en Koninklijke Metaalunie hebben aan het Woudagemaal een bijzondere bank aangeboden. De Zwarte Tulp, zoals het fraaie kunstwerk heet, bestaat uit twee zitbankjes die aan elkaar gekoppeld zijn door een zwarte tulp. Nadat het gemaal in 2014 gerestaureerd is, bleef er veel ijzer en andere materialen over wat niet meer gebruikt kon worden. Ondermeer hout van de vloeddeuren en

puddelijzer was nog over. Puddelijzer is een bijzondere ijzersoort die tegenwoordig niet meer geproduceerd wordt. Voor smeden is het echter mooi materiaal om mee te werken en het is daarom dankbaar verwerkt in het bankje. Het idee om dit bankje van het restafval te maken komt van Smid Johan Otten. Tijdens de smedendagen, die elk jaar worden georganiseerd door branchevereniging NGK, is het bankje door de aanwezige smeden gemaakt.

V.l.n.r. Metaalunievoorzitter Fried Kaanen, Hilda Bloesjes, directeur Stichting Ir.D.F. Woudagemaal en Rein Tupker, voorzitter NGK.

Metaalunieleden winnen ESEF- en Technishow Awards 2016 Tijdens de officiële opening van de ESEF en TechniShow 2016 op maandag 14 maart zijn de winnaars van de ESEF Awards en de Technishow Innovatie Awards bekendgemaakt. De jury’s van de beide awards hebben twee inzendingen voorgedragen om mee te dingen naar de Made in Holland Award 2016. Ook daar is de winnaar van bekendgemaakt. Bij de ESEF Awards zijn uit de vier nominaties twee winnaars gekozen. In de categorie Engineering & Design is Machinefabriek Boessenkool BV in de prijzen gevallen met een drone die is ontwikkeld voor het besproeien van gewassen. In de categorie Innovatieve Materiaaltoepassingen heeft Metaalunielid Ceratec Technical Ceramics de prijs uitgereikt gekregen voor een geïntegreerd hydrodynamisch glijlager van silicium carbide keramiek. De jury heeft de inzendingen beoordeeld op innovativi-

teit, marktwaarde, marktpotentie en functionaliteit. De publieksprijs was ook voor een Metaalunielid: Pillen Products. Technishow De jury van de Technishow Innovatie Award heeft onder tien genomineerden drie prijzen uitgereikt. De platina onderscheiding is naar Metaalunielid Romias, met de robotbesturing Romias-MI gegaan. Uit het juryrapport: “Met de robotbesturing Romias-MI zet Romias een volgende stap om het gebruikersgemak met het werken met robots te verbeteren. Het spreekt de jury aan dat er een oplossing aangeboden wordt voor het oplossen van simpele storingen bij complexe robotcellen. Dit zal de effectiviteit van het robotsysteem verbeteren.” De gouden onderscheiding was voor Metaalunielid Tuwi, met de Schröder Powerbend buigmachine. “Opvallend bij deze zwenkbuigmachine zijn de zuigtafel voor de positionering van de plaat en de

optionele draaibare bovenbalk waarmee meer gereedschappen beschikbaar komen bij het buigen van complexe plaatdelen.” De zilveren onderscheiding werd uitgereikt aan Exner voor zijn automatische robotprogrammeersysteem Instant Robot Programming. Volgens de jury is het systeem onderscheidend en bovendien goed inzetbaar voor de automatisering van enkelstuksfabricage. Made in Holland Exner Ingenieursbureau uit Druten is met het Instant Robot Programming system ook de winnaar geworden van de Made in Holland Award 2016. Exner heeft de andere genomineerden Machinefabriek Boessenkool en Metaalunieleden PillenGroup en Romias achter zich gelaten. Bij het beoordelen van de inzendingen heeft de jury vooral gekeken naar de ondernemersdrive, de promotiewaarde van het product voor Nederland en het export- en businesspotentieel. METAAL & TECHNIEK • maart 2016 •

7


nieuws Beurs voor maakindustrie

Speciaalmachines steeds belangrijker voor Nederlandse export Geraffineerde aardolieproducten zijn met afstand de meest uitgevoerde goederen vanuit Nederland en belangrijker dan tien jaar geleden. Speciaalmachines, zoals chipmachines, en bereide voedingsmiddelen, zoals babymelkpoeder, zijn ook belangrijker geworden voor de Nederlandse export en behoren nu ook tot de meest uitgevoerde goederen in termen van exportwaarde. Dat meldt CBS.

Techconn beleeft donderdag 16 juni zijn eerste editie in Hengelo (O). Op deze vakbeurs voor de Nederlandse en Duitse maakindustrie ontmoeten innovatieve ondernemers en opdrachtgevers elkaar. Ze krijgen gelegenheid om ideeën, concepten, kennis en mogelijkheden uit te wisselen. Standhouders zijn bedrijven uit de maakindustrie in Nederland en Duitsland, zoals ontwerpers, ontwikkelaars, productiedeskundigen, materiaalexperts en creatieve en innovatieve ondernemers. Maar ook specialisten van onderwijsinstellingen en kennisinstituten zijn aanwezig Steun Techconn krijgt steun van onder meer Koninklijke Metaalunie, de Verenigde Maakindustrie Oost, Kennispark Twente, Techniekpact Twente, TechWise Twente en Ondernemersloket Enschede. “In een tijd van verandering moeten wij als ondernemers scherp blijven en kijken waar onze kansen liggen, dus ook kijken bij en in gesprek gaan met de buren”, reageert voorzitter Fried Kaanen van Koninklijke Metaalunie op het initiatief.

8 • maart 2016 • METAAL & TECHNIEK

Shell Pernis is de grootste raffinaderij van Europa. De exportwaarde van geraffineerde aardolieproducten is gestegen.

In vergelijking met tien jaar geleden is de exportwaarde van geraffineerde aardolieproducten gestegen van 20 tot 38 miljard euro. In 2013 bedroeg deze waarde zelfs 57 miljard euro, door een veel hogere olieprijs. Ongeveer tweederde van de aardolieproducten is van Nederlandse makelij en ongeveer een derde betreft wederuitvoer. Het aandeel van aardolieproducten in de totale export-

waarde groeide van 7 tot 9 procent. Computerchips Aardgas en bloemen zijn traditioneel belangrijke exportgoederen van voornamelijk Nederlandse makelij, maar zijn wel minder belangrijk geworden voor de Nederlandse export. In vergelijking met 2005 zijn gespecialiseerde machines en bereide voedingsmiddelen juist veel belangrijker voor

Nederland geworden. Dit heeft vooral te maken met een sterke opkomst van machines voor het vervaardigen van computerchips en een forse exportgroei van babymelkpoeder. Het aandeel van speciaal machines verviervoudigde van 0,5 tot 2 procent en het aandeel van bereide voedingsmiddelen nam toe van 0,8 tot 1,4 procent.

Metaalunie waarschuwt voor fraude Metaalunie waarschuwt voor aquisitiefraude door International Fairs Directory. Naar aanleiding van de Precisie Beurs in Veldhoven benadert een bedrijf uit Uruguay exposanten voor een zogenaamde check van de bedrijfsgegevens, maar bij goed lezen blijkt het om een vermelding op de site www.inter-

fairs.com te zijn. Het gaat hier om een soortgelijke praktijk als die we al kennen van Construct Dataverlag uit Oostenrijk met haar ‘Fair Guide’. Het advies is ook: trap hier niet in. Want door een handtekening te plaatsen verplicht u zich drie jaar lang € 1.212 per jaar te betalen voor een vermelding op een of andere site waar u (waarschijnlijk) niets aan heeft.

Overzicht Onder Kennisbank / Waarschuwingen op de website van Metaalunie treft u een overzicht aan van (vergelijkbare) waarschuwingen voor bijvoorbeeld spookfacturen of andere malafide praktijken. Voor vragen of meer informatie kunt u terecht bij onze bedrijfsjuristen, telefonisch: 030 - 605 33 44, of via mail: bj@metaalunie.nl


ledennieuws

OUDSTE MEDEWERKER VAN NEDERLAND VIERT JUBILEUM

AS9100-CERTIFICAAT VOOR BRAAKHUIS METAALTECHNIEK Braakhuis Metaaltechniek in Borne heeft de AS910-certificering behaald. Deze norm kwalificeert organisaties die willen toeleveren aan de vliegtuigbouw. Paul Braakhuis, eigenaar van het metaalbedrijf: “Je moet je blijven onderscheiden in de markt. De AS9100-certificering opent nieuwe deuren voor ons en geeft ons de contractuele vereisten om aan de aerospace-industrie te mogen leveren.” Het certificaat heeft al opdrachten opgeleverd voor het Bornse bedrijf. “Sinds kort leveren wij onderdelen voor satellieten in Nederland.” Ook in het buitenland weten ze Braakhuis te vinden, met onder andere onderdelen voor Airbus. “Dus de volgende keer als u in een Airbus vliegt, weet dat een metaalbedrijf uit Borne minuscule onderdelen heeft mogen maken.”

Henk Kluver was op 26 februari 2016 zeventig jaar in dienst bij Van Raam uit Varsseveld. In april wordt Kluver 94 jaar. Tachtig jaar geleden begon hij op veertienjarige leeftijd zijn carrière bij fietsfabriek Locomotief in Amsterdam. Hij kreeg toen twee gulden per week; twee cent ging naar de belasting, de rest naar zijn moeder. Voor dit geld

werkte hij 48 uur, inclusief zaterdag, met drie vakantiedagen per jaar. Tien jaar later maakte hij de overstap naar framebouwer Van Raam in Amsterdam. Toen Van Raam in 1972 gedwongen werd het toenmalige pand te verlaten, vond de Kluver samen met de eigenaar een geschikte fabriek in de Achterhoek. Als rechterhand van Van Raam en de latere eigenaar Piet Boezel, leerde Kluver alle kneepjes van het vak. Hij stond aan de wieg van de huidige specialisatie van Van Raam, het produceren van aangepaste fietsen voor mensen met een lichamelijke beperking. Alle medewerkers van Van Raam hebben Kluver op de ochtend van de 26ste februari welkom geheten bij de ingang van het pand onder begeleiding van vrolijke trombonemuziek. In de kantine stond speciaal gebak klaar en er waren toespraken van één van de eigenaren van Van Raam Ronald Ruesink en van de voorzitter van Koninklijke Metaalunie Fried Kaanen. Kluver kreeg een vererend getuigschrift van de Nederlandse Maatschappij voor Nijverheid en Handel en een gouden erepenning. Daarnaast waren er vele felicitaties, cadeaus en bloemen van medewerkers, van de Commissaris van de Koning van Gelderland, Clemens Cornielje en van de burgemeester van Aalten. Nog dagelijks gaat Kluver met veel plezier naar zijn werk.

SCHUITEMAKER INVESTEERT IN LASROBOTINSTALLATIE

Wilt u in aanmerking komen voor publicatie in de rubriek Ledennnieuws, mail uw bericht dan naar redactie.metaalentechniek@mybusinessmedia. De redactie heeft het recht bijdragen zonder opgaaf van redenen te weigeren of door te plaatsen naar online op de districtspagina’s van www.metaalunie.nl.

Onder het toeziend oog van vele genodigden, waaronder Europarlementariër Jan Huitema, heeft Schuitemaker in Rijssen, producent van landbouw- en gladheidsbestrijdingsmachines, een van de grootste robotinstallaties in Nederland officieel in gebruik genomen. Het gaat om een Yaskawa-installatie voor het aflassen van onderstellen en grote lassamenstellingen tot 12 meter lengte. Voor het aflassen van de onderstellen en de platforms is gekozen voor twee Yaskawa lasrobots van het type MA2010. De hele installatie is opgebouwd op een XYZ-portaal met daaraan twee kolommen, waaraan de twee lasrobots zijn opgehangen. Er zijn drie werkstations gecreëerd, waarin in het ene station twee synchroon aangestuurde HSB5000 manipulatoren staan opgesteld. In de andere twee werkstations staan Lmanipulatoren van het type MT1 3000. Tussen de

grote manipulatoren is een lasmaldrager van composiet gemonteerd, die speciaal voor deze installatie is ontwikkeld is. Nieuw ook zijn de speciale bovenkranen die samenwerken met de robot. De gehele bediening is geïntegreerd in slechts één centrale bedieningsunit. METAAL & TECHNIEK • maart 2016 •

9


Interview van veen tweede kamer vvd TEKST: TONY VAN DER MEER BEELD: MARTIJN VAN DAM

10 • maart 2016 • METAAL & TECHNIEK


‘Aan voorkant stimuleren en aan achterkant blokkeren kan echt niet’ Tijdens de Dag van de industrie eerder dit jaar vonden naast de presentatie van het rapport ‘Nederland maakt’, dat het belang van de industrie en de industriële waardeketens voor Nederland in beeld brengt, ook gesprekken plaats tussen Tweede Kamerleden en ondernemers uit onder meer het MKB-metaal. Onderwerpen van gesprek: level playing field, Smart Industry, innovatie en circulaire economie. VVD-Tweede Kamerlid Michiel van Veen schoof ook aan. Vanzelfsprekend vindt hij: “Het is de verantwoordelijkheid van Tweede Kamerleden om te weten wat er speelt bij bedrijven. Juist bij bedrijven die normaal de weg naar Den Haag niet weten te vinden.” Een van de thema’s die getafeld werd tijdens de Dag van de Industrie, was een level playing field. Hoe belangrijk is dat thema voor de Nederlandse industrie? “Een level playing field moet vanzelfsprekend gegarandeerd zijn. Helaas is dat niet altijd het geval. De VVD heeft voor het krokusreces een motie ingediend over de Chinese staaldumping. Als we niet oppassen, staat daardoor het level playing field voor de Nederlandse industrie enorm onder druk. Niet alleen vanwege de hogere energiekosten die bedrijven in Nederland moeten maken vanwege allerlei belastingen, maar ook doordat landen hun industrie op zo’n manier steunen dat dat leidt tot oneerlijke concurrentie. Dat maakt de Europese en dus ook Nederlandse maakindustrie kapot. Het maken van goede handelsakkoorden is dan ook belangrijk, ook met China. Dat kunnen we alleen regelen in Europees verband. In de wetenschap dat ook binnen Europa zelf er natuurlijk sprake kan zijn van staatssteun.” Wat vindt u van het principe ‘think small first’? “Natuurlijk zijn er bedrijven die ondersneeuwen. Maar er zijn genoeg mkb’ers die een stevige positie hebben bij een OEM’er. En als je toeleverancier bent van ASML heb je een genuanceerd verhaal over de macht van de grote partijen. Bij alle initiatieven die de overheid neemt, wordt steeds vaker samenwerken als voorwaarde gesteld. En je ziet die samenwerking ontstaan, zoals in Brainport. Grote bedrijven wentelen ook steeds meer het innovatierisico af op kleinere bedrijven. Als je dan meer massa creëert en kennis vergaart en gebruikmaakt van de regelingen die de overheid biedt, ben je op de goede weg. Het gros van de ondernemers dat is aangesloten bij Metaalunie, beseft dat vanuit samenwerkingsverbanden de beste basis gelegd kan worden voor succesvol ondernemen.” METAAL & TECHNIEK • maart 2016 •

11


het maken van goede handelsakkoorden is belangrijk, ook met china Smart Industry is natuurlijk ook een verhaal van samenwerken… “Zeker. Het amendement dat aangenomen is onder mijn naam om Smart Industry met € 5 miljoen extra te ondersteunen, komt met name voort uit het gegeven dat steeds vaker financiering gevonden moet worden in allerlei co-creaties, samenwerking dus. Daar had met name de overheid moeite mee, vandaar dat extra potje geld. Maar daarmee stopt de bemoeienis van de overheid. De overheid zorgt ervoor dat financiering niet de eerste barrière is voor het openen van bijvoorbeeld een fieldlab. Ik hoor veel signalen van ondernemers die het niks vinden: teveel papier en teveel praten. Dat is het mooie van Nederland. Maar ik roep ondernemers op daar niet aan mee te doen. Gebruik in de toekomst de mogelijkheid om alsnog aan te haken als blijkt dat het wel succesvol is. Maar praat niet negatief over dingen waar je niet aan meedoet.” Hoe kan de overheid bedrijven helpen innovatie beter te laten verlopen? “Wij zijn bezig met een initiatiefnota die met name ingaat op het traject dat begint met een nieuwe ontwikkeling. Een ondernemer vraagt subsidie aan of een borgstelling voor een lening, ontwikkelt vervolgens een product en op het moment dat het marktklaar is, krijgt hij of geen vergunning om het te gebruiken of er is geen wet om zijn nieuwe product aan te toetsen.

12 • maart 2016 • METAAL & TECHNIEK

Dat is heel frustrerend. Je zit in de valley of death en moet de periode overbruggen tot je wel geld gaat verdienen en dan vertelt een ambtenaar, met de beste bedoelingen, dat elektrische remmen niet bestaan en dat alleen gekeurd kan worden op basis van pneumatiek. Dan zakt je de moed in de schoenen. Er moet veel meer interdepartementaal gekeken worden naar die fricties. Dat zit in vergunningen, in certificaten, maar ook in wetgeving. We inventariseren wat innovatieve bedrijven beleven op het moment dat ze met zo’n proces bezig zijn. Ik ben dan ook op zoek naar ondernemers die een innovatief product ontworpen hebben dat door verouderde wetgeving niet op de markt kan worden geïntroduceerd. Of bedrijven die ideeën hebben over hoe de regelgeving rondom innovaties verbeterd kan worden. Die kunnen contact met mij opnemen.” “Het kromme is dat bedrijven subsidie krijgen bij de ene overheid en vervolgens worden tegengewerkt bij de andere. Dat moet opgelost worden. Je moet al in het begin van het traject weten dat je met een ontwikkeling bezig bent, die wellicht wrijft met bestaande wet- en regelgeving. Vervolgens moet de tijd die zit tussen het aanmelden van je innovatieve product en een uitspraak daarover, kort zijn. Wordt een bepaalde termijn toch overschreden dan moeten we gaan gedogen. Aan de voorkant stimuleren en aan de achterkant blokkeren kan echt niet.”•


VACUÜMHEFAPPARATUUR ! Een verbetering voor de arbeidsomstandigheden !

De zwaargewicht kampioen 10-20.000 kg Toepasbaar in o.a.: de metaal-, hout-, kunststof-. glas-, beton- en natuursteenindustrie. Zowel voor gladde, geprofileerde en ruwe oppervlakken. - zeer sterk in vacuümheffers t.b.v. dak-en gevelplaten - eigen ontwerpafdeling. Klantgerichte adviezen.

- Levering CE conform !

Vacu Stone Lift B.V. Zuiderkoggeweg 8 1607 MV, Hem Tel.:++ 31- (0) 228-545200 Fax.:++ 31-(0) 228-545209 Email: info@vacustonelift.nl Website: www.vacustonelift.nl

For it’s 35th anniversary, Flow – the Innovation Leader in the field of Waterjet Cutting Technology – created a special anniversary edition with the goal of giving you the highest revenue for your business. Save money with the Edition 35 by: … programming faster and easier with solid models … benefiting from a robust and long lasting design … having the most efficient pump in the Waterjet Industry … getting a perfect result from the first cut

LIMITED EDITION Now at a very special anniversary price, including a 1 year full service package

Learn all about the Edition 35:

www.edition35.nl


SUCCESVOL ONDERNEMEN IN DE VERENIGDE STATEN:

internationaal ondernemen TEKST: EWALD LOHMANN

Solide juridische basis tegen claimvrees

Zakendoen in de Verenigde Staten en claimvrees lijken bij elkaar te horen, vooral in de ogen van Nederlandse ondernemers. Die angst is misplaatst, signaleert de in handelsrecht gespecialiseerde Amerikaanse advocaat Tom Thorelli. “In mijn ruim dertigjarige praktijkervaring zijn slechts twee cliënten aangeklaagd op productaansprakelijkheid en beiden konden de kwestie snel schikken.” De claimvrees is wel te verklaren: de Nederlandse ondernemer voelt zich zonder contract ten onrechte flexibel, terwijl de business juist begint bij de advocaat. Aan het kwaliteitsniveau van Nederlandse producten en machines ligt het

Tom Thorelli: ‘Succesvol zakendoen in de VS begint bij een Amerikaanse advocaat en bescherming van intellectueel eigendom.’

14 • maart 2016 • METAAL & TECHNIEK

niet, stelt Thorelli vast. Ook de CBS-cijfers bevestigen dat de VS een aantrekkelijke exportmarkt is voor de Nederlandse industrie. Een Nederlandse ondernemer in het MKBmetaal levert onderdelen aan een eveneens Nederlandse collega. Hij weet dat het eindproduct naar de Verenigde Staten wordt geëxporteerd, maar maakt zich niet druk over productaansprakelijkheid. Het is immers een binnenlandse order. Hij moet zich helaas toch verdedigen in een Amerikaanse rechtszaak, omdat het bedrijf participeerde in de marktintroductie in de VS. Met dit voorbeeld illustreert Thorelli hoe het mis kan gaan op de veelbelovende Amerikaanse markt en de claimcultuur een anekdote rijker wordt. De ervaring maakt vooral duidelijk dat succesvol zakendoen zonder productclaims altijd begint bij een advocaat en wel een Amerikaanse advocaat. Tom Thorelli hamert er op: “De eerste en cruciale stap – voor u in zaken stapt - is juridisch advies inwinnen van een Amerikaanse advocaat. Maak vooral niet de vergissing een Nederlandse advocaat in te schakelen voor Amerikaanse juridische zaken. En de direct daaropvolgende stap is een zo goed mogelijke bescherming van het intellectueel eigendom.” PREVENTIEVE INZET Wat is de kortste weg naar problemen in de VS? Thorelli: “Heel eenvoudig: Nederlandse ondernemers zonder Amerikaanse advocaat lopen de problemen recht tegemoet. In vergelijking met andere landen is de functie van advocaten in de VS fundamenteel verschillend en wel preventief

en zo gaat de Amerikaanse zakenpartner dus ook te werk. In Nederland komt een advocaat aan zet als er een probleem is gerezen, in Amerika is het dus andersom. Zonder advocaat staat de Nederlandse ondernemer in onderhandelingen al direct op gevoelige achterstand”, aldus Thorelli. Hij noemt enkele klassieke valkuilen: “Geregeld vergeet men het handelsmerk te beschermen. Men veronderstelt geheel ten onrechte dat een volgens het Madrid Protocol gedeponeerd handelsmerk ook wel VSregistratie inhoudt. Of dat een Nederlands contract met verwijzing naar de eigen leveringsvoorwaarden wel stand houdt. Om nog maar te

Thorelli & Associates Tom Thorelli is grondlegger van advocatenkantoor Thorelli & Associates, gevestigd in Chicago – ‘The city that works’ – en de ‘lichtstad’ Parijs. Kernactiviteit is de juridische ondersteuning in de Verenigde Staten van Europese particulieren en ondernemingen. De dienstverlening omvat alle facetten, van initieel advies omtrent wet- en regelgeving van de federale overheid en de individuele staten tot en met begeleiding van zakelijke trajecten. Thorelli & Associates begeleidt tal van ondernemingen in Frankrijk, Verenigd Koninkrijk, Zweden en Nederland. In ons land werkt het advocatenkantoor geregeld voor Metaalunieleden. Een schat aan praktische en achtergrondinformatie is gebundeld in het vijftig pagina’s tellende vademecum ‘Legal Aspects of Doing Business in the United States’. Dankzij de belichting van de belangrijkste juridische aspecten en de inventarisatie van voor- en nadelen van uiteenlopende entrees tot de markt is het document een waardevol stappenplan. U kunt het aanvragen via de website van Thorelli & Associates. Via de site kunt u tevens enkele verhelderende inleidingen van Thorelli bekijken.


Impressie van het Hollandpaviljoen in de East Hall van IMTS 2016 in Chicago. In deze hal is de industriële toelevering en automatisering geconcentreerd. Vanuit de Nederlandse infostand in de North Hall drijft het Consulaat-Generaal de bezoekers naar het Holland High Techpaviljoen.

zwijgen van het Nederlandse misverstand dat het zonder contract zo ‘flexibel’ zakendoen is … Dus nogmaals: schakel een Amerikaans jurist in, dat hoeft helemaal niet zo duur te zijn. Zodra het besluit is gevallen om met een partner in zee te gaan moet de eigen advocaat - niet die van uw Amerikaanse partner - de ontwerpovereenkomst opstellen.” Nog een voorbeeld: Een onderneming schakelt een Amerikaanse distributeur in, zonder schriftelijke overeenkomst. In een later stadium wordt een contract getekend met een veelbelovende grotere vertegenwoordiger. Het enige effect is vervolging wegens contractbreuk op een mondelinge overeenkomst. Waarschijnlijk betekent dit ellende in het kwadraat, want ook de nieuwe distributeur stapt wegens contractbreuk naar de rechter. AANSPRAKELIJKHEID De ondernemer die zich goed voorbereidt, hoeft zich naar de overtuiging van Thorelli geen overdreven zorgen te maken: “We werken voor Franse, Engelse, Zweedse ondernemingen die zaken doen in de VS. Hun Nederlandse collega’s maken zich op afstand het meest benauwd over aansprakelijkheidsclaims. Dit wijst mijns inziens op een ongefundeerde angst voor productfouten. Het kwaliteitsniveau van Nederlandse producten en machines ligt zeer hoog. In mijn ruim dertigjarige ervaring zijn slechts twee cliënten op dit punt in een rechtszaak

betrokken, die in beide gevallen gemakkelijk kon worden geschikt.

‘Er zijn genoeg mogelijkheden om het risico te beperken’ Bekijk het anders: productaansprakelijkheid c.q. borging hoort voor Amerikanen gewoon bij het ondernemerschap en zo kijken hun buitenlandse partners er doorgaans ook tegenaan. Mijn advies aan Nederlandse ondernemers: kijk eens of uw concurrenten actief zijn in de VS. Als dat het geval is, hebben zij die claimcultuur blijkbaar weten te overwinnen”, zegt Thorelli met een glimlach. “Er zijn genoeg mogelijkheden om het risico te beperken. Bijvoorbeeld met wat in onze dienstverlening ‘preventief aansprakelijkheidsbeheer’ noemen: We screenen alle geschreven of gevisualiseerde uitingen op onbedoelde productclaims of garanties, adequate gebruiksaanwijzing, risico’s en gevolgen bij onoordeelkundig gebruik, inhoud en plaatsing van waarschuwingsetiketten enzovoorts, tot en met flinke lappen tekst met disclaimers, garantie-uitsluitingen, schadeaansprakelijkheid, enzovoorts. En regel dat voor uzelf ook”, adviseert Thorelli: “Vergewis u ervan dat uw verzekering ten aanzien van productaansprakelijkheid ook

uw Amerikaanse activiteiten adequaat dekt. Ga zorgvuldig te werk, dan valt het met die ‘claimcultuur’ wel mee. EEN NAAM VAN 36 MILJARD De Nederlandse technische en technologische industrie doet het uitstekend in Amerika. Kernbegrippen als kwaliteit, innovatievermogen en de beroemde ondernemersgeest zijn niet voor niets pijlers onder de Topsector High Tech Systemen & Materialen. CBS-cijfers bevestigen de exportkracht. In 2014 factureerde Nederland 36 miljard euro, waarvan 19 miljard aan producten en iets minder dan de helft aan diensten. Dat is ten opzichte van 2013 een groei van een kleine 10 procent. De Verenigde Staten is de vierde exportmarkt, na de nabije markten Duitsland, België, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Industrie (65 procent) en handel (15 procent) zijn de belangrijkste Amerikaanse bedrijfstakken voor Nederland. Bijna veertig procent van de goederenexport valt in de categorie ‘machines’, maar uiteraard speelt Nederlandse toelevering ook in andere productgroepen een rol. Ook is de dienstenexport in de zakelijke markt substantieel (33 procent). Agro, medische sector, infrastructuur en elektronica zijn slechts enkele sectoren waarin Nederland zich onderscheidt. De IMTS is daarom interessant voor toeleveranciers van hoogwaardige technologische producten in machinebouw, engineering, systeem- en moduleu bouw, gereedschappen en automatisering. METAAL & TECHNIEK • maart 2016 •

15


u

DIGITAL MANUFACTURING Verschillende, samenhangende impulsen bieden Nederlandse technologie-exporteurs goede uitgangspunten. Aan Nederlandse zijde spelen in samenwerking met Metaalunie het EZ Topsectorenbeleid en het daaraan gerelateerde Smart Industry-programma een rol. Aan de overzijde van de oceaan staan het Consulaat-Generaal te Chicago en de Ambassade in Washington met raad en daad gereed. Eerstgenoemde instantie is direct betrokken bij ondersteuning – inclusief concrete matchmaking – van het IMTSpaviljoen, de ambassade biedt onder meer technologische consultancy ten behoeve van Nederlandse exporteurs. Ook de Amerikaanse overheid doet een flinke duit in het zakje: een stimuleringsprogramma van 250 miljoen dollar faciliteert de industriële transitie naar ‘digital manufacturing innovation’. Dat is het Amerikaanse equivalent van Smart Industry/Industrie 4.0. Dit heeft vooral in het omvangrijke industriegebied Midwest – met Chicago in een spilfunctie – grote toekomst: de inzet van schone hightech weerspiegelt zich reeds in duurzame groei en welvaartsontwikkeling in de stedelijke gebieden. Al enkele jaren

op rij presteert de Amerikaanse industrie bovengemiddeld, waaraan de Nederlandse maakindustrie blijkens de CBS-rapportages concreet een bijdrage levert. NEDERLAND HANDELSLAND De ING-rapportages ‘Nederland Handelsland’ plaatst de Verenigde Staten in de ranglijst van handelspartners achter Duitsland en Engeland en duidelijk boven China. De ING kijkt volgens een model van WIOD (Rijksuniversiteit Groningen) zowel naar exportaandeel in omzet en eerste bestemming (VS zesde positie met 4 procent) als naar toegevoegde waarde en finale bestemming (VS derde plaats met 10 procent). In 2012 berekende ING al dat de VS ruim drie procent van de Nederlandse economie bepaalt. Hierin is de Nederlandse export verdisconteerd die via onder meer Duitse machinebouw en automotive in de VS op de markt komt. Dit voegt naar schatting nog eens 30 procent toe aan de directe export. Om af te ronden met een stimulerende conclusie van de bank op basis van onderzoek door Oxford Economics voor Nederlandse IMTSdeelnemers: de verwachte Amerikaanse import-

Beeld van IMTS 2014: Hightech, waarin het Nederlandse MKB-metaal succesvol participeert.

16 • maart 2016 • METAAL & TECHNIEK

groei in waarde over 2015-2018 beloopt 44 procent (machines), 37 procent (elektrotechniek) en 35 procent (motorvoertuigen). “Vooral in machines en installaties alsmede onderdelen daarvan liggen groeikansen”, aldus ING in Nederland Handelsland 2015.•

Metaaluniepaviljoen op IMTS De Nederlandse maakindustrie is op de IMTS in Chicago prominent present. Het Hollandpaviljoen zet krachtig en uitnodigend de moderne synthese neer van Nederlands toegevoegde waarde in techniek en technologie: “Holland High Tech, Global Challenges, Smart Solutions”. IMTS is de belangrijkste Amerikaanse industriebeurs en trekt ca. 115.000 bezoekers. Op de komende IMTS, van 12 tot en met 17 september 2016, richt Koninklijke Metaalunie in samenwerking met het Nederlandse consulaat in Chicago een Hollandpaviljoen in. En wel op een prominente plaats in de East Hall, die onderdak biedt aan IMTS-onderdeel ISNA waar toelevering en industriële automatisering zijn geclusterd. Het initiatief bleek in 2014 succesvol, reden om dit jaar grootser uit te pakken. De Nederlandse maakindustrie krijgt daarmee unieke kansen voor een effectieve beurspresentatie, mede dankzij de ondersteuning van Economische Zaken, vanuit het Topsectorenbeleid (www. hightech.nl). Het Nederlandse consulaat te Chicago geeft vanuit de eigen infostand in de North Hall gedegen informatie en promotie, uiteraard met actieve doorverwijzing naar het Holland-paviljoen. Metaalunieleden kunnen deelnemen aan het collectieve paviljoen. De deelnemer kan zich concentreren op business en netwerken, alle mogelijke organisatorische aspecten tot en met hostess en een gastvrije Holland Lounge worden geregeld. Dat geldt ook voor opname in de beurscatalogus. Zeker zo belangrijk is het matchmaking-programma, ondersteund door het Consulaat-Generaal. Namens Metaalunie coördineert afdeling beleid Internationaal Ondernemen de IMTSactiviteiten.


AD VERT O R I AL

GENIALE COMBINATIE VAN BEWERKINGEN EXACT ONLINE STROOMLIJNT ADMINISTRATIEVE ORGANISATIE FLOWDRILL Geniaal in eenvoud – zo laten de producten van Flowdrill zich karakteriseren. Al 35 jaar produceert het bedrijf speciale hardmetalen vloeiboren in de eigen fabriek in Houten Voor de geïntegreerde boekhouding, order-, voorraad- en relatiebeheer vertrouwt het bedrijf op de vele mogelijkheden van Exact Online voor Productie. “Het systeem ondersteunt ons wereldwijd van het eerste klantencontact tot de uiteindelijke uitlevering”, aldus algemeen directeur Jens Steffen.

Alhoewel Nederland de thuisbasis is van Flowdrill, reiken de ambities van het bedrijf veel verder dan de landsgrenzen. Naast de productiefaciliteit en hoofdkantoor in Houten beschikt het bedrijf over eigen vestigingen in Engeland, Frankrijk, Duitsland en de Verenigde Staten. Via deze kanalen verspreiden de Flowdrill-producten zich naar zo’n 60 landen wereldwijd. Een goed geoliede, geïntegreerde administratie is binnen zo’n organisatie een eerste vereiste. Dat vindt ook Jens Steffen, wanneer we hem spreken over het gebruik van Exact Online voor Productie. “Na 7 jaar Exact Globe te hebben gebruikt, stapten

De aansturing en controle van de productie vindt plaats met Exact Online voor Productie.

Jens Steffen: ‘Geïntegreerde boekhouding, order-, voorraad- en relatiebeheer met Exact Online’

we in juli 2015 over op Exact Online. Onze sales werd steeds mobieler en met vestigingen in verschillende landen hadden we behoefte aan een oplossing die niet aan een server is gebonden. Flexibiliteit; dat wilde we met de overstap op Exact Online bereiken. Ik mag wel zeggen dat die flexibiliteit volledig is bereikt. We hebben nu één geïntegreerd softwaresysteem voor al onze vestigingen in Nederland, Engeland, Frankrijk en de Verenigde Staten. En ik verwacht dat we Duitsland daar binnenkort ook aan kunnen gaan toevoegen.” Wanneer gevraagd wordt naar de ervaringen met Exact Online, reageert Jens Steffen enthousiast: “Met Exact Online is onze organisatie volledig gestroomlijnd. Van het eerste verzoek om informatie en de eerste offerte tot de productieorder en -sturing, pakbon en uiteindelijke distributie – alles wordt via Exact Online geregeld. Het uitbrengen van offertes - of het nu een standaardofferte of maatwerk is – wordt met 1 druk op de knop werkelijkheid. Bovendien merken wij dat het geïntegreerde voorraadbeheer een grote stap vooruit is. Je hebt op ieder moment volledig inzicht in het voorraadpositie en het systeem waarschuwt ons automatisch wanneer er tekorten dreigen.

Daarmee is een goedlopend productieproces op ieder moment gegarandeerd.” Jens vervolgt over het werken met Exact Online: “Het systeem is eenvoudig te begrijpen en begeleidt je als gebruiker in alle fasen van het proces optimaal.” Exact Online voor Productie wordt binnen Flowdrill ook toegepast voor CRM. “Onze sales was reactief. Door gebruik te maken van de CRM-optie van Exact Online merken we dat klanten steeds proactiever worden benaderd. Notities, prijsafspraken, kortingen en in verschillende valuta – alles is op ieder moment binnen handbereik. Dat geeft niet alleen een veel beter uitgangspunt bij de gesprekken met klanten, maar zet je ook vaak op een spoor naar nieuwe kansen.”

Exact Molengraaffsingel 33 2629 JD Delft T +31 (0)15 711 51 00 info@exactonline.nl www.exactonline.nl


ZAKENDOEN MET CHINA:

internationaal ondernemen TEKST EN BEELD: ALEX KUNST

‘Alles draait om de relatie’

Eenvoudig is het niet, maar voor ondernemers met een lange adem en internationale ervaring liggen er grote kansen in China als exportland. Metaal & Techniek sprak met twee ervaringsdeskundigen en een intermediair over zakendoen met de Chinezen. “Alles draait om de relatie.”

China is een land voor mensen die van mensen houden, ontdekte Valérie Hoeks toen ze er op zeventienjarige leeftijd rondtrok met de rugzak. Het land, het volk en de cultuur lieten haar niet meer los en tegenwoordig runt ze, inmiddels vloeiend Chinees sprekend, het adviesbureau China Inroads dat innovatieve bedrijven ondersteunt in hun gang naar de Chinese markt. Die markt is onvoorstelbaar groot en biedt ook voor westerse bedrijven volop kansen – al gaat het niet vanzelf. Hoeks: “China is 220 keer zo groot als Nederland – een lappendeken van talen en culturen. Er zijn zelfs grote klimaatverschillen. Ik heb veel van het land gezien, mensen gaan in verschillende gebieden op verschillende manieren met elkaar om en ze maken

grappen over elkaar, zoals wij bijvoorbeeld grappen maken over de Belgen of Duitsers.” Zo’n vijf keer per jaar reist ze naar China. China Inroads heeft er een team van deskundigen die westerse machineproducenten ondersteunen bij het vinden van lokale partners. Hoeks: “Onze klanten zijn bedrijven die met geavanceerde technologie de Chinese markt op willen. Die bedrijven hebben al een stevige positie verworven in Nederland, zijn internationaal actief en hebben een langetermijnvisie.” HANDELSMISSIE Vorig jaar hielp China Inroads Nederlandse bedrijven tijdens een handelsmissie naar China, die veel aandacht in de pers kreeg vanwege de

aanwezigheid van koning Willem Alexander. Kees Visser van Ceratec, specialist in technische keramische toepassingen reisde mee. Mede dankzij China Inroads kwam hij in contact met nieuwe Chinese handelspartners. Maar het bedrijf uit Geldermalsen had destijds al zakelijke ervaring in China. Visser: “In 2007 ging ik al naar China met een handelsmissie met de Commissaris van de Koning van Gelderland. Sinds die tijd doe ik er zaken. We verkopen keramische glijlagers. Ik was de juiste man op de juiste plaats, want er werd een groot project geïnitieerd voor het overpompen van zoetwater uit het zuiden naar Beijing. Ze hadden een probleem met de lagersystemen voor grote pompen; die mochten wij ontwerpen en leveren.” Een Nederlandse handelsmissie biedt een mooie entree in het Chinese zakenleven, volgens Visser. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland zet bedrijven, zoals China Inroads aan het werk om contacten te creëren voor de deelnemers. De Nederlandse overheid heeft op verschillende locaties ondersteunende bureaus in China.

‘Het gaat er om een goede relatie op te bouwen en om tussen de regels door te horen welke belangen er spelen’, vertelt Valérie Hoeks.

18 • maart 2016 • METAAL & TECHNIEK


De Nederlandse zakenman kan bij zijn eerste bezoek aan China zijn agenda beter thuis laten.

HARMONIE De belangrijkste voorwaarde voor een entree op de Chinese markt is niet de prijs, maar de toegevoegde waarde van het product, vertelt Hoeks. “Een van onze klanten is actief met een machine voor diervoeders. Het gaat om een geavanceerde toepassing en de Chinezen staan voor ze in de rij. Er is in China behoefte aan innovatieve oplossingen, want ook zij kennen uitdagingen, zoals bijvoorbeeld afvalverwerking. In die sector hebben we meerdere projecten gedaan, maar ook daar moet je rekening houden met lokale omstandigheden. De voedselsamenstelling is anders dan bij ons, met veel olie en zout. Niet alle machines, zoals wij die hier kennen, zijn daarvoor direct geschikt. Het gaat er dus om te onderzoeken hoe je tot de beste oplossing komt.”

‘Wij kennen copyright, zij the right to copy’ Samenwerken met de Chinezen is niet altijd eenvoudig. De taalbarrière is voor beide partijen lastig, net als de afstand. Hoeks: “Maar het is mogelijk. Wij zijn de vooruitgeschoven post voor de partijen. Het gaat er om een goede rela-

tie op te bouwen en om tussen de regels door te horen welke belangen er spelen. Nederlanders werken redelijk transparant, we gaan recht op ons doel af en als iets niet lukt stellen we daar vragen over. In China is dat minder vanzelfsprekend. Ze communiceren daar minder direct, ze willen gezichtsverlies voorkomen en de harmonie niet verstoren. Mensen gebruiken hun netwerk om iets voor elkaar te krijgen. Problemen lossen ze liever zelf op en pas daarna nemen ze contact op met hun partner of hun klant. Dat leidt in Nederlands tot allerlei aannames. Je denkt dat er niets gebeurt omdat je uit China niets verneemt, terwijl er daar achter de schermen keihard wordt gewerkt.” LEGE AGENDA Loek van Veggel, directeur van machinebouwer MTSA, drijft sinds 2009 handel met China en heeft inmiddels, tot zijn genoegen, veel ervaring opgedaan met de Chinese manier van zakendoen. “Ik ga er een keer of vier per jaar naar toe. We zijn een projectorganisatie en dan ligt al veel vast. Maar om met nieuwe initiatieven te kunnen beginnen, moet je een relatie opbouwen. Een deal maak je pas als je ‘bevriend’ bent. Je moet minimaal een paar keer samen eten en een borrel drinken. Hetzelfde geldt overigens als ze hier komen. Daar plakken ze vaak een korte vakantie aan vast. Ook dan is het belang-

rijk dat je werkt aan de relatie.” Volgens Valérie Hoeks kan de Nederlandse zakenman bij zijn eerste bezoek zijn agenda beter thuis laten. “Het is daar normaal om te zeggen: ‘Bel me maar als je er bijna bent.’ Wanneer je het gewoon maar laat gebeuren, ontstaan er de mooiste dingen. Pas als ze je echt kennen, willen Chinezen zaken met je doen.” Net als Ceratec beschikt MTSA over technologische oplossingen waar in China behoefte aan is. Van Veggel: “Er was destijds grote belangstelling voor onze highpower-equipment, die gebruikt wordt in testlaboratoria. Door de economische voorspoed groeide de energiebehoefte en de behoefte aan kwaliteitscontrole. Men zocht apparatuur om hoge spanningen te testen. Wij waren op dat moment precies op zoek naar een nieuwe afzetmarkt, dus dat viel prachtig samen.” Om contacten te leggen werkt Van Veggel graag samen met Nederlandse bedrijven die al een tijdje actief zijn in China. Van Veggel: “We hadden contact met een bedrijf dat werd geleid door een Nederlander. Hij kende de highpower-wereld goed en heeft ons geïntroduceerd in de Chinese markt.” NETWERKEN Dankzij markonderzoek kwam MTSA ook andere kansen op het spoor. Tegenwoordig METAAL & TECHNIEK • maart 2016 •

u

19


Als de goede relatie er eenmaal is, is het goed zakendoen met China.

u

levert het Arnhemse bedrijf apparatuur waarmee het restproduct waterstof wordt omgezet in elektriciteit. Van Veggel: “Het grootste overschot aan waterstof vind je in chloor-alkali-fabrieken. Er zijn bedrijven die waterstof affakkelen; als je daar een fabriek naast zet met een waterstofcentrale heb je gratis energie.” Van Veggel zocht een Nederlandse partij die bekend is met de productie van chloor-alkali en kwam uit bij AkzoNobel. “Samen met AkzoNobel lukte het om contact te leggen met Chinese partijen die geïnteresseerd waren in zo’n centrale.” Het kan ook eenvoudiger, vertelt Van Veggel. Het bedrijf deed een studie naar een geautomatiseerde fabriek waarin aluminium zuiverder werd gemaakt. Een groot aluminiumbedrijf in China, dat op zoek was naar deze technologie, kwam bij de website van MTSA uit. Van Veggel: “Toen werd ik gebeld; of ik de presidentdirecteur de volgende ochtend wilde ontvangen. Hij stapte meteen in het vliegtuig.” KOPIEERDRIFT Niet alle vooroordelen zijn onjuist. De vrees dat Chinezen het minder nauw nemen met zaken als auteursrecht en octrooien berust voor een groot deel op waarheid. Er is weinig aan te doen, vertelt Kees Visser. “Wij kennen ‘copyright’, zij ‘the right to copy’. Er zijn te weinig advocaten om dit soort zaken te behandelen. Je moet zorgen dat je product zo exclusief is dat ze het niet meteen na kunnen maken.” De belangstelling voor westerse technologie

20 • maart 2016 • METAAL & TECHNIEK

heeft ook voordelen, vindt Van Veggel. “Een goed opgeleide Chinees weet dat het goed is voor het vaderland als hij technologie naar China haalt. Dat betekent dat je innovatieve technologie moet hebben, want daardoor ben je interessant voor China. Het betekent ook dat je snel moet zijn. Je kunt proberen om de rechten van je producten te beschermen, maar je weet vooraf dat het niet lukt. Tegen de tijd dat ze besluiten om de technologie te kopiëren moet je alweer met nieuwe technologie bezig zijn. Steeds blijven ontwikkelen, dat is de oplossing.” Ook Valérie Hoeks kent de ethiek rond het kopieergedrag. “In China zijn ze ook niet gek, ze weten dat het niet mag. Maar het hele educatie-systeem is gericht op het kopiëren van de meester. Die wijsheid stamt uit de tijden van Confusius, duizenden jaren geleden. Iemand die goed kan kopiëren is zelf een meester. De overheid ziet de beperkingen van die visie en zoekt naar creativiteit om zelf met nieuwe ideeën te komen. Het out-of-the-box-denken – waar Nederlanders goed in zijn – wordt nu gestimuleerd.” AFSPRAKEN Waar de westerling zich de moeite kan besparen om de rechten van zijn product te beschermen, is het vastleggen van andere afspraken juist van groot belang. Visser: “Als je denkt dat je een opdracht krijgt, gaat het in werkelijkheid alleen maar om een intentieverklaring. Begripsvorming is belangrijk.” Van Veggel ontdekte ook andere zakelijke verschillen. “Garantie betekent

bij ons dat iets wordt vergoed als er een defect aan een product blijkt te zijn. In China zien ze garantie als een soort service-periode. Je moet voor iedere vraag klaar staan, ook als ze het apparaat kapot maken, gaan ze ervan uit dat je het kosteloos vernieuwd.” Omtrent betalingen is het zaak alles tot in detail te regelen, weet Van Veggel. “Ze willen in principe pas betalen als een installatie helemaal is afgeleverd en in gebruik genomen. Dat is bij kapitaalgoederen niet gebruikelijk. Zeker als je op maat levert en je stuurt apparatuur naar de andere kant van de oceaan wil je niet dat er achteraf discussies bestaan over betaling. Je kunt dat voorkomen door af te spreken dat het geld klaar staat op het moment dat de apparatuur aan boord gaat. Dat soort zaken moet je allemaal met de banken hebben geregeld.” Als de goede relatie er eenmaal is, is het goed zakendoen met China, aldus Visser. Maar ook Ceratec heeft de betalingsvoorwaarden duidelijk contractueel vastgelegd en houdt de vinger aan de pols. “We werken op basis van contracten. Pas als de betaling binnen is, gaan we produceren.” Hoeks ziet juist voor de innovatieve en technologische sector veel kansen in China ook door de belangstelling vanuit de Chinese overheid. “Oplossingen voor milieu-gerelateerde zaken zijn eigenlijk allemaal welkom. Steeds meer westerse partijen zijn succesvol in China. Er is een lange adem voor nodig, maar het kan.”•


Staalkabels Staalkabelnetten Hans Jansen Staalkabels/Tuigerij is gespecialiseerd in het verwerken van staalkabels met eindverbindingen voor bouw & industrie zoals gespannen overkappingen, balustraden, trappen, r.v.s. staalkabelnetten e.d.

KUNSTSTOF bestellen?

bellen! 073 - 521 9125 aluminium brons

brons

messing

www.hemimex.nl koper

gietijzer

kunststoffen

Dag en nacht in touw voor uw plaatwerk jd in op maat! Alti ijf! r

bed

DISSELHORST METAAL

Overkampsweg 26 | 8102 PH Raalte | Tel.: 0572-36 26 00 | Fax: 0572-36 22 98

www.disselhorstmetaal.nl

Mechanics For Winners b.v. Meten • Maken • Monteren • Kijk voor meer info op:

WWW.STAALKABELNETTEN.NL

GEREEDSCHAPMAKERIJ REUSEL

Hans Jansen Staalkabels/Tuigerij Koperweg 11 M (industrieterrein Heimanswetering) 2401 LH Alphen aan den Rijn tel.: 0172-519172 fax: 0172-518913 info@tuigerij.nl

INFO@DARCOTOOLS.NL

VALKENSWAARD MFW@XS4ALL.NL


GOEDE HANDELSBETREKKINGEN NIET VANZELFSPREKEND

internationaal ondernemen TEKST EN BEELD: LEON VAN VELZEN

Kansen op de Duitse markt

Hoe liggen de kansen voor Nederlandse metaalbedrijven op de Duitse markt? Hoe signaleer en demonteer je de voetangels en klemmen? Ligt er een recept voor succes klaar? Wat moet je vooral wel en zeker niet doen? Johan Spijksma, hoofd exportadvies van de Duits-Nederlandse Handelskamer (DNHK) en Paul Verlinden, beleidssecretaris internationaal ondernemen van Metaalunie, zijn precies de specialisten die de antwoorden in huis hebben. Het belang van Duitsland als handelspartner valt nauwelijks te overschatten. Toch steeg de export in 2015 slechts mondjesmaat. Eind februari bracht het Duitse statistiekbureau Destatis naar buiten dat de import vanuit Duitsland naar Nederland met 9,3 procent aanzienlijk sterker

groeide dan de export van Nederland naar Duitsland, die slechts met 0,4 procent toenam. “De handelscijfers over 2015 onderstrepen dat we de goede handelsbetrekkingen met Duitsland niet als vanzelfsprekend mogen zien”, zegt Günter Gülker, directeur van de DNHK in een persbe-

richt. “Duitsland heeft negen buurlanden die allemaal graag handel willen drijven met de exportkampioen. Om zijn plek in de top drie van handelspartners voor de toekomst veilig te stellen, zal Nederland meer moeite moeten doen. Ondanks diverse Nederlandse handelsmissies die de afgelopen jaren naar Duitsland hebben plaatsgevonden, worden de competenties van het Nederlandse bedrijfsleven in Duitsland onvoldoende op de kaart gezet. Een gerichte exportstrategie vanuit de overheid voor onze belangrijkste afzetmarkt zou de groei aanzienlijk kunnen bevorderen”, vindt Gülker. Niks mis mee, maar wat kunnen metaalbedrijven die willen exporteren zelf doen? “Een recept voor gegarandeerd succes is er niet”, constateert hoofd exportadvies van DNHK, Johan Spijksma, “maar de kans op succes heb je wel voor een deel in eigen hand.”

‘Stop veel tijd en energie in het voorbereiden van plannen’

‘Een recept voor gegarandeerd succes is er niet’, zegt Johan Spijksma (links) hoofd exportadvies van de DuitsNederlandse Handelskamer.

22 • maart 2016 • METAAL & TECHNIEK

FAMILIEBEDRIJVEN “Als je plannen hebt om je markt uit te breiden dan ligt Duitsland voor de hand. Een sterke relatie opbouwen kost tijd, veel tijd. Duitse bedrijven gaan nooit over één nacht ijs. Ze opereren behoedzaam. Veel Duitse bedrijven zijn familiebedrijven die van oudsher zaken doen met andere familiebedrijven. Er zijn hechte banden tussen toeleverancier en klant. De Duitse maakindustrie staat op een hoog niveau. Wat kun je daar aan toevoegen? Een uniek product, een scherpe prijs of alleen de door onszelf geroemde flexibiliteit? Twee tips die je in elk geval ter harte kan nemen, wil je vaste grond onder de voeten krijgen: neem ruim de tijd voor je voorbereidingen en presenteer je met specialistische producten. Bedrijven die binnenkomen en melden dat ze ‘alles kunnen’ zijn nagenoeg kansloos.”


De haven van Hamburg. Eén van de hotspots voor de metaalindustrie is het gebied rond Hamburg.

HOTSPOTS Duitsland kent voor de metaalindustrie ruwweg drie hotspots. Het noorden rond Hamburg, het zuiden rond München en tegen onze grens Nordrhein-Westfalen, een deelstaat net iets groter dan België en met iets meer inwoners dan Nederland. Hier wordt ruim een vijfde van het Duitse bruto binnenlands product gerealiseerd. Het ligt voor een bedrijf dat op zoek gaat naar een grotere markt voor de hand om de pijlen als eerste op deze deelstaat te richten. De kwaliteit van het werk is van hoog niveau, de prijzen scherp. Hoe maak je dan een entree? REGIONALE BEURZEN Paul Verlinden, beleidssecretaris internationaal ondernemen bij Metaalunie noemt Duitsland een beursland bij uitstek. “We zijn sterk vertegenwoordigd op de grote internationale beurzen zoals de Hannover Messe.” “Bedrijven die plannen hebben om te gaan exporteren, moeten ook zeker niet de regionale beurzen vergeten, die overigens een behoorlijke omvang kunnen hebben. Denk hierbij aan de AMB in Stuttgart of de FMB in Bielefeld”, zegt Spijksma. “Ga er twee dagen heen, praat met mensen, kijk wat de concurrenten doen. Je verzamelt in no time en met een relatief kleine inspanning een berg waardevolle marktinformatie. Zoek ter plaatse naar agenten die mogelijk interesse in jouw producten hebben. Zij kennen de lokale markt en de cultuur. Vergeet niet: vijftig tot zestig procent bereikt nieuwe klanten via een vakbeurs.” STERK MERK Arrogantie is niet op zijn plaats, maar Calimero-gedrag leidt evenmin tot resultaat.

Verlinden maakt in de praktijk mee dat bedrijven die stappen richting Duitsland zouden willen zetten zich laten tegenhouden door het sterke ‘Made in Germany’ merk. “Wanneer je een goed product maakt, moet je dat overtuigend over het voetlicht willen en kunnen brengen. Vertrouwen in je eigen deskundigheid en op de kwaliteit van je product komt sterk over. Net zoals wanneer je je partners in het Duits kunt aanspreken. Het toont aan dat je al stevig geïnvesteerd hebt in de relatie.” LANGE TERMIJN Daar is Spijksma het roerend mee eens. “Kun je mensen redelijk tot goed in het Duits te woord staan – aan fouten in naamvallen stoort vrijwel niemand zich – is dat opnieuw een bewijs dat je in dat land wilt slagen. Een volgende stap zou het oprichten van een GmbH kunnen zijn, zodat je een vestigingsadres hebt. Koppel daar dan ook een Duitse bankrekening aan vast. Allemaal signalen dat je een langetermijnstrategie voor ogen hebt.” Spijksma waarschuwt voor het denken in clichés. “Zeker in Nederlandse ogen zijn

Duitse bedrijven sterk hiërarchisch georganiseerd. Collega’s die elkaar in de bar tutoyeren, spreken in de fabriek elkaar met u aan. In onze ogen werkt zo’n steile bureaucratie niet soepel. Maar de Duitse ondernemer weet niet beter. En ja, het klopt dat titels een andere gevoelswaarde hebben dan in Nederland. Ben je afgestudeerd, zet de titel op je kaartje. Dat helpt, net zoals overigens het overleggen van goede referenties. Wat zeker niet helpt is Nederlandse informele openheid. De problemen van Volkswagen hebben de Duitse maakindustrie in het hart getroffen, Zo’n open zenuw laat je met rust, net zoals de grote politieke onzekerheden waar zowel Duitsland als Nederland mee te maken hebben. Stop veel tijd en energie in het voorbereiden van plannen. Ga ervan uit dat het lang duurt voor je daadwerkelijk aan de slag kan. Maar weet dat als het lukt je producten op de Duitse markt af te zetten, je een relatie opbouwt die voor iedereen jaren profijtelijk kan werken.”•

www.dnhk.org

De Gouden Tip Over de Gouden Tip voor succesvol starten op de Duitse markt zijn Johan Spijksma en Paul Verlinden het eens: voorbereiding is alles. Zowel Metaalunie als de Duits-Nederlandse Handelskamer bieden een keur aan adviezen en diensten aan die een metaalbedrijf kunnen helpen om hun exportplannen te realiseren. Een inventarisatie van de plannen en een eerste advies is voor leden over het algemeen gratis. Gaat het om verdere diensten zoals het volgen van een taalcursus, het maken van een marketing- of publiciteitsplan of begeleiding bij het vinden van zakenpartners in de Duitse markt dan zijn daar kosten aan verbonden.

METAAL & TECHNIEK • maart 2016 •

23


RAPPORT BENCHMARK VERSPANEN

verspanen FOTO: HANS KOOPMANS

Hoe investeert de verspanende industrie?

Om inzicht te krijgen in het investeringsgedrag (technologie, proces, kennis, mensen) van de verspanende industrie hebben Made-in-Europe, Koninklijke Metaalunie en de Jaarbeurs een online onderzoek onder Metaalunieleden gehouden. De resultaten met een reactie van Metaalunievoorzitter Fried Kaanen zijn in het Jaarboek Verspanen gepubliceerd en op de ESEF 2016 ging hij met ondernemers hierover in discussie. Bij het ter perse gaan van deze M&T moest de ESEF nog plaatsvinden, maar een samenvatting van de onderzoeksresultaten willen wij u niet onthouden. In Nederland zijn er geen onderzoeksgegevens beschikbaar, waarmee elk verspanend bedrijf zijn eigen aanpak kan vergelijken met het gemiddelde verspanend bedrijf in Nederland. Reden om daarin verandering te brengen. Het onderzoek spitste zich toe op vragen als: ‘Hoe investeren verspanende bedrijven in Nederland in technologie?’ en ‘houdt dat gelijke tred met investeren in het kennisniveau van de medewerkers?’. Het onderzoek werd gehouden onder toeleveranciers voor wie verspanen de kerncompetentie is (verspanende toeleveranciers), algemene toeleveranciers die ook verspanen (toeleveranciers), OEM’ers voor wie verspanen een kerncompetentie is (verspanende OEM’ers) en algemene OEM’ers (OEM’ers). De gemiddelde bedrijfsgrootte is 65 medewerkers. Bijna de helft van de bedrijven heeft tot 20 medewerkers, een kwart zit in de categorie 21-50 medewerkers en een kwart heeft tussen de 50 en 300 medewerkers in dienst. BELANGRIJKSTE AFZETMARKTEN Bijna de helft van de deelnemers is actief in de machinebouw (47%). Opvallend is dat de bedrijven met kerncompetentie verspanen nog sterker afhankelijk zijn van de machinebouw: 61%. Ook voor de best presterende bedrijven is dit de belangrijkste afzetmarkt. De Nederlandse industrie staat bekend om de kleine series. Dat wordt in de Benchmark Verspanen bevestigd. Liefst 78% van de deelnemers zegt vooral kleine en middelgrote series te maken. Een eveneens groot percentage legt zich toe op enkelstuks (59%) en

24 • maart 2016 • METAAL & TECHNIEK

De grootste uitdaging zien de meeste bedrijven in de combinatie van kortere doorlooptijden en meer flexibiliteit.

ruim een derde richt zich ook op prototypebouw (38%). Opvallend is dat 22% van de deelnemers zegt dat ze ook grote series produceren. OMZETONTWIKKELING De hele verspanende industrie heeft drie goede jaren achter de rug. Vanaf 2013 neemt de omzet toe. De gemiddelde groei over de periode 2013 – 2015 bedraagt 5,7% per jaar. De groei lijkt zelfs te versnellen, van 3,9% in 2013 naar 6% in 2014 tot 7,3% in 2015. Het verschil tussen de sector als totaal en de koplopers is groot: de gemiddelde groei bij de toppers bedraagt 16,4% per jaar. Opvallend is dat deze groei vrij constant blijft:

14,6%, 17,3% en 17,3% in de drie onderzochte jaren. SPINDELRENDEMENT Als het om spindelrendement gaat, worden de verschillen tussen de bedrijven duidelijker zichtbaar. Ook tussen de toppers en de rest. Bij de koplopers draaien de spindels gemiddeld 58,4 uur in de week, wat overigens ruimte laat voor een flinke verbetering. Gemiddeld zeggen de bedrijven 44,2 spindeluren in de week te halen, wat in een jaar het aantal productieve uren op ruim 2100 uren per machine brengt (48 werkweken). De koplopers halen dus een ruim 30% hoger spindelrendement. De verspanende toeleveranciers zitten daar niet ver onder met 51,4%. Vanzelfsprekend scoren de algemene OEM’ers op dit punt het laagst (19,7 uur). ROBOTTECHNOLOGIE Vergeleken met de omringende landen staan er relatief veel robots in de Nederlandse verspanende industrie. Dat betekent niet dat de penetratiegraad hoog is. Van alle deelnemers zegt 27% robotbelading toe te passen. Verspanende toeleveranciers scoren hier het hoogst met 39%; OEM’ers blijven achter. De topbedrijven – met de hoogste constante omzetgroei – zetten opvallend genoeg ook minder in op robotbelading: 16% van deze bedrijven heeft een robot naast de CNC-machine. De robot wordt bijna uitsluitend ingezet voor be- en ontladen van de CNC-machines. Slechts 5% laat de robot ook andere werkzaamheden doen, zoals ontbramen, polijsten, meten. LEEFTIJD MACHINES Zie je in de antwoorden op deze vraag de nasleep van de crisis terug? De gemiddelde leeftijd van het machinepark is 8,7 jaar. Toeleveranciers met verspaning als kerncompetentie investeren blijkbaar niet sneller dan de toeleveranciers voor wie verspaning slechts een van de bewerkingen is. Bij beide groepen is de gemiddelde leeftijd 7,7 jaar.


Vergeleken met de omringende landen staan er relatief veel robots in de Nederlandse verspanende industrie.

INVESTERINGEN Het idee dat de snelst groeiende bedrijven sneller investeren in nieuwe technologie, wordt bevestigd door de vraag naar de investeringsplannen voor 2016. 29% van hen zegt in 2016 meer te gaan investeren dan vorig jaar, tegen slechts 16% gemiddeld dat dit van plan is. Van de verspanende toeleveranciers zegt 14% meer te willen investeren dan in 2015. Bij de OEM’ers met verspanen als kerncompetentie ligt dit cijfer op 21%.

‘Monitoring van de machineprestaties is nog helemaal geen item’ Ook waarin men investeert verschilt sterk. Van de bedrijven met de hoogste omzetgroei zegt 71% te gaan investeren in onbemand werken (tegen 47% gemiddeld). 46% van de toppers wil nauwkeurigere machines, tegen 25% gemiddeld. 33% van de koplopers is van plan te investeren in productievere en betrouwbaardere gereed-

schapsystemen, tegen 27% gemiddeld. Monitoring van de prestaties van de machines is nog geen item, noch bij de toppers (4%) noch bij de gemiddelde verspaner (5%). Gaat Smart Industry vooralsnog aan de sector voorbij? ADDITIVE MANUFACTURING Van de koplopers beschikt 13% al over een of andere 3D-printtechniek (metaal of kunststof), tegen 10% gemiddeld. Opvallend is dat het percentage bij de OEM’ers veel lager is dan bij de toeleveranciers. Van de algemene toeleveranciers zegt zelfs 16% nu al 3D-printtechnologie in huis te hebben. 21% van de deelnemers verwacht dat 3D-metaalprinten het frezen en draaien geleidelijk gaat vervangen. 67% denkt dat het vooral een aanvullende techniek zal blijven. Van deze groep gelooft 30% dat 3D-metaalprinten de komende jaren een standaard bewerkingstechniek in de verspaning wordt. UITDAGINGEN Als grootste uitdaging zien de bedrijven de combinatie van kortere doorlooptijden en meer flexibiliteit, genoemd door 57% van de deelnemers gemiddeld en zelfs 71% van de top ver-

spanende bedrijven. Op de tweede plek staat het aantrekken van voldoende geschoolde medewerkers (39% gemiddeld, 38% toppers). De kopgroep haalt de sterke omzetgroei waarschijnlijk uit het bewerken van complexe, zeer nauwkeurige delen. Want 29% van de toppers beschouwt het bereiken van hogere nauwkeurigheden als een van de grootste uitdagingen, tegen 11% gemiddeld. Smart Industry leeft nog niet echt: 19% gemiddeld vindt digitalisering een van de grootste uitdagingen tegen 17% van de toppers.•

Jaarboek Verspanen Alle resultaten en een visie van Metaalunievoorzitter Fried Kaanen op de cijfers zijn terug te vinden in het Jaarboek Verspanen 2016 dat tijdens de ESEF is verschenen. Het Jaarboek Verspanen is een uitgave van Franc Coenen van Made-in-Europe in samenwerking met 54U Media.

METAAL & TECHNIEK • maart 2016 •

25


ACCELERATOR IS BEPROEFDE METHODIEK

metaalunie

Metaalunieleden helpen start-ups

Een start-up accelerator is een beproefde methodiek om jonge innovatieve ondernemers en ondernemingen te versnellen bij het marktrijp maken van hun oorspronkelijke ideeën. Metaalunieleden, die vaak vooral uitblinken door hun praktische kennis van het maken van producten en onderdelen daarvan, zijn bij uitstek geschikt om betrokken te raken bij dit soort start-ups. Metaalunie is gevraagd om dit initiatief te ondersteunen en de start-ups te helpen door de praktische ‘maakkennis’ van de leden te koppelen aan de verschillende start-ups uit de accelerator. Voor Metaalunie wordt dit een pilot. Op een bijeenkomst in Zuidoost-Nederland, begin maart, is een nieuwe accelerator gericht op Agro-Food van start gegaan. De Agro-Foodsector in Nederland is van groot belang voor onze economie vanwege alle exporten van groente, fruit, zuivel en pluimvee etc. Al jaren loopt Nederland voorop op het vlak van techniek in de Agro-Foodsector. Met de opleiding in Wageningen loopt Nederland ver voor op vele andere landen. Tegenwoordig wordt naast de landbouwproducten e.d. ook veel techniek geëxporteerd. Nederlandse tuinbouwtechniek wordt overal in de wereld toegepast. De Agro-Foodsector in

Nederland is dus een sector waarin nog bijzonder veel omzet te bereiken is. VERSNELLING De accelerator gaat jonge ondernemers op weg helpen van een idee naar een productierijp en marktrijp product/dienst tot aan de productlancering. In korte tijd wordt er een megaversnelling gegeven aan de innovatie van het nieuwe productidee. Om geïnteresseerde Metaalunieleden te informeren over de inhoud van deze nieuwe accelerator, organiseerde de initiatiefnemer van deze accelerator, Blue Innovation Cen-

Op een bijeenkomst in Zuidoost-Nederland is een nieuwe accelerator gericht op Agro-Food van start gegaan.

26 • maart 2016 • METAAL & TECHNIEK

ter uit Venlo, in samenwerking met Metaaluniedistricten Limburg en Zuid-Oost een informatieve bijeenkomst. Ondernemers konden kennis nemen van de resultaten die een dergelijke accelerator kan opleveren en ze werden in de gelegenheid gesteld hun interesse kenbaar te maken. KLANTEN VAN DE TOEKOMST Metaalunievoorzitter Fried Kaanen trapte de bijeenkomst af door het belang te onderstrepen van start-ups: “Ze zijn algemeen belangrijk voor de economie, maar ook voor onze sector, het MKB-metaal. Er zitten immers de klanten van de toekomst tussen. Start-ups hebben ook een frisse blik op innovatie, sterker, ontstaan vaak doordat ze iets nieuws hebben bedacht. Hoewel de Nederlandse economie draait rond gevestigde bedrijven, moeten we ook nieuwe ideeën durven omarmen.” Tot de aanwezige Metaalunieleden zei Kaanen: “Jullie met ‘de voeten in de mkb-metaalklei’, met kennis en kunde als ondernemer, zijn nu even de ambassadeur van onze sector. Ik hoop dat ik niet al te veel druk


Metaalunievoorzitter Fried Kaanen trapte de bijeenkomst af door het belang van start-ups te onderstrepen.

kraan die ongeveer 40 procent goedkoper is dan een RVS-variant en eenvoudig te produceren. SCALE-UP SOLARUS Solarus wil gamechanger zijn in zonne-energie. Dat doet de scale-up door systemen te bouwen, waarin zon PV wordt gecombineerd met zonnewarmte. Het resultaat is een ongekend hoog rendement van meer dan 70 procent, waar een traditioneel PV-systeem blijft steken bij 20 procent.

op u leg, maar wij hebben mensen als u nodig. Goede innovatieve ideeën steunen, kan voor u een interessante zakelijke kans zijn, voor de startup is het van levensbelang om goed begeleid te worden.” VOORBEELDEN Tijdens de informatiebijeenkomst werd een aantal voorbeelden gepresenteerd van recente deelnemers aan een accelerator-programma. Ook de aanpak van de accelerator werd toegelicht. Een mentor van een start-up vertelde over de ervaringen die de start-ups en hun partners hebben. Hierna kwamen de profielen van de start-ups en scale-ups aan bod. START-UP BYFLOW byFlow is een start-up in 3D-printing. byFlow heeft een draagbare en multi-material 3Dprinter ontwikkeld. Hierdoor blijft de printer altijd stofvrij en kan hij overal mee naartoe worden genomen. En door de eenvoudig te verwisselen extruders kan de printer naast meer traditionele filamenten zoals PLA, hout en biorubber, ook met brons, zilver, glas, kleu, keramiek, silicium, eetbare materialen en bio- en recyclede kunststoffen printen. byFlow heeft deelgenomen aan de accelerator Startupbootcamp HighTechXL en is begeleid door Blue Engineering. Inmiddels is het o.a. gevestigd in het Blue Innovation Center en werkt het samen met een wereldmarktleider op het gebied van chocoladeproducten.

START-UP RECYCOLD Recycold is een koelbox voor eenmalig gebruik, die mee kan in de normale recyclingstromen van particulieren. De Recycold is gemaakt van duurzaam karton, bedrukt met niet-toxische inkt en bevat koelelementen van foodgrade gel.

‘Start-ups zijn belangrijk voor de economie, en voor het MKB-metaal’ De verpakking zorgt ervoor dat voedsel zelfs in de zomer tot 24 uur zonder koeling kan worden vervoerd. Voor een groot deel van de foodsector is een periode van 24 uur koelen voldoende wat een geweldige energiebesparing betekent maar ook compleet nieuwe, logistieke oplossingen mogelijk maakt. Na gebruik wordt de verpakking gerecycled in de categorie drankpakken. START-UP LABTAP LabTap is een start-up en maakt duurzame designkranen voor laboratoria. Er is een laag ontwikkeld die messing de bestendigheid en de uitstraling van RVS geeft. RVS is een moeilijk te bewerken materiaal. De coating maakt het mogelijk een eenvoudig te bewerken materiaal als messing te kunnen gebruiken in een corosieve omgeving. De LabTap is een laboratorium-

START-UP FOB Tijdens het afstudeerproject Squeeze2Fit aan de TU/e is er een conceptueel meetinstrument, de FIHM, ontwikkelt voor fysiotherapeuten. Een project opgezet op basis van een behoefte direct uit de hand-fysiotherapie. Doordat het proces leidde tot een functioneel, produceerbaar en vermarktbaar resultaat won het project de ASML Makers Award 2015. Met deze prijs werd 100 uur support beschikbaar gesteld en een geldprijs om het project verder te vermarkten. Met een patent (pending) en support van CCM, Sioux, Zaaj, Groej en Fysiotherapie Avans Hogeschool Breda wordt er nu gekeken naar de doorontwikkeling, een draagzaam bedrijfsplan en de mogelijkheden voor investering.•

Metaalunie helpt met versnellen Metaalunie is op zoek naar mentoren die interesse hebben om start-ups te begeleiden met ervaring in het ondernemen en een netwerk in de maakindustrie en in het bijzonder het MKB-metaal. Meer weten of heeft u concrete belangstelling? Neem dan contact op met Peter van der Mars, beleidssecretaris Branches via mars@metaalunie.nl.

METAAL & TECHNIEK • maart 2016 •

27


ALLES IN EIGEN HUIS

ondernemen TEKST: HANS KOOPMANS BEELD: GER THIJSSEN

Toeleverancier warm voor ‘Smart Industry’

Dat in Varsseveld niet alleen goede voetbaltrainers maar ook goede ideeën geboren worden, bewijst de plaatverwerkende toeleverancier Lentink bv. Daniël Lentink (37) die eind 2014 het gehele aandelenpakket van zijn vader overnam en zich sindsdien eigenaar-directeur van de onderneming mag noemen, ontbreekt het niet aan ambitie. Lentink werkt volgens het continu verbeter principe voor mensen en bedrijfsprocessen dat ook wel bekend staat als ‘Kaizen’. Lang geleden heeft Lentink ervoor gekozen alle denkbare plaatbewerkingen in eigen huis uit te voeren. Naast dieptrekken, persen, ponsnibbelen, buigen en lasersnijden, behoren ook robotlassen en verschillende oppervlaktebehandelingen tot het technologische repertoire. Vorig jaar investeerde het bedrijf o.a. in de modernste

fiberlasersnijmachine met een geavanceerde magazijn- en sorteerinrichting die de gesneden delen volledig automatisch op de juiste posities aflegt, een unicum in Nederland. Voor dit jaar zijn er moderniseringen van beide poedercoatlijnen voorgenomen om de kwaliteit verder te verhogen en om aan de laatste MVO-normen te

voldoen (door o.a. een nog lager energie- en poederverbruik). Andere voorgenomen vernieuwingen zijn coilafwikkelmachines, een TIG-lasrobot en een aanpassing van de geautomatiseerde 630 tons perscellen. MONTAGEKLAAR “Achter al die investeringen zit onze strategie om onze klanten maximaal te ontzorgen”, zegt Lentink. “Dat houdt in dat we de plaatwerkproducten ‘montageklaar’ leveren, compleet bewerkt en van poedercoating en isolatieonderdelen voorzien, met de rubberen en kunststof componenten voor de assemblage en dat alles keurig verpakt, mét documentatie.” Hij ontleent dit voorbeeld aan de cv-industrie, vanouds een belangrijke afnemersgroep. Het streven is echter om een zo breed mogelijk spectrum aan klanten te realiseren uit verschillende branches, zodat het aandeel per sector in balans is. “Door meer focus op andere afnemersgroepen zoals de automotive, de chemie en de consumentenmarkt te leggen, verkrijgen we een gezonder evenwicht binnen onze onderneming. Te allen tijde zullen wij als gecertificeerd preferred supplier de cv-industrie blijven bedienen zoals onze klanten dat van ons gewend zijn. Maar de kennis en ervaring die we in huis hebben op het gebied van plaatwerkbehuizingen, kunnen we ook goed inzetten voor andere marktsegmenten.”

‘Wij kunnen een betere kwaliteit tegen een lagere prijs leveren’

Daniël Lentink: ‘Ik heb me hier jarenlang op voorbereid.’

28 • maart 2016 • METAAL & TECHNIEK

PREFERRED SUPPLIER Ontzorging staat centraal in de toeleveringsformule en klanten van diverse gerenommeerde Europese fabrikanten van cv-ketels, waaronder Bosch, Junkers, Nefit, Remeha, De Dietrich en Atag, waarderen dat. “We worden dagelijks


Lentink heeft ervoor gekozen alle denkbare plaatbewerkingen in eigen huis uit te voeren.

beoordeeld en behoren al vele jaren tot de hoogwaardig gekwalificeerde toeleveranciers,” zegt Lentink. De titel ‘preferred supplier’ dekt een veelheid aan aspecten af, zoals een hoge graad van leverbetrouwbaarheid, kwaliteit en gunstige prijsstelling. Maar nog meer gaat het om de kennis van de productieprocessen en de bereidheid om mee te denken over het ontwerp en de processen, en om problemen op te lossen. Dat hele pakket, die toegevoegde waarde, is bij diverse markten nog steeds onderbelicht. Nog te vaak wendt men zich tot een constructiewerkplaats in de regio als er een relatief kleine serie plaatwerkproducten gemaakt moet worden. Vanuit het idee dat ‘de smid om de hoek’, zoals ik ze maar even noem, goedkoper en toegankelijker werkt dan bedrijven als het onze, die dus worden gezien als weinig flexibel, duur en niet gericht op kleine series. Onterecht. Als middelgroot metaalbedrijf kunnen wij een betere kwaliteit tegen een lagere prijs leveren en een korte ontwikkelings- en doorlooptijd garanderen. De technologie - een combinatie van hard en soft tooling - maakt het mogelijk om zelfs enkelstuksproductie rendabel uit te voeren. En nou het toch over kostprijs gaat: ik weet dat we zelfs met Chinese prijzen kunnen concurreren, als je ook de transportkosten meetelt.”

AMBITIEUS Lentink nam op 1 december 2014 het bestuur van de onderneming over van zijn vader. Het was geen sprong in het diepe: bij zijn indiensttreding kon hij meteen zijn studie werktuigbouwkunde en gereedschapmaker in de praktijk brengen, waarna achtereenvolgende functies als

chef gereedschapmakerij, productieleider en general manager tot zijn huidige positie aan het roer leidden. “Ik heb me hier jarenlang op voorbereid. Het realiseren van mijn visie en doelstellingen voor dit bedrijf behoorde altijd al tot één van mijn ambities. Wat ik anders doe dan mijn voorganger? Een kwestie van accenten anders leggen, maar dat heeft ook te maken met de veranderende wereld. Voor mij is de mens het essentiële onderdeel van de productie. Ik hecht sterk aan zaken als vervolgopleiding en creatieve ruimte voor de 115 medewerkers om met mij mee te denken. Een ander typisch verschil is dat ik ernaar streef de beschikbare ruimte zo optimaal mogelijk te benutten; hij vindt dat juist onoverzichtelijk, chaotisch zelfs.” Onder de naam ‘Lentink Next Level’ is een ambitieus programma opgestart dat de continuïteit van de onderneming voor langere termijn moet veiligstellen. Daarmee borduurt het bedrijf voort op eerdere vernieuwingsprocessen, die al in 2006 van start gingen en vooral gericht waren op hoogwaardige technologie. Maar zoals Lentink stelt: een machine kopen of een nieuwe u

METAAL & TECHNIEK • maart 2016 •

29

‘Ik streef ernaar de beschikbare ruimte zo optimaal mogelijk te benutten.’


De term ‘visual management’ is bij Lentink vertaald in het verder verbeteren van de werkomgeving.

u

hal aanbouwen is niet zo moeilijk (als de bank meewerkt). Op weg naar wat met een modeterm ‘Smart Industry 4.0’ wordt aangeduid, moet je het vooral van de HR-factor hebben: goed gekwalificeerde medewerkers met kennis van digitalisering, internet en automatisering. Het doel, grofweg geformuleerd, is dat straks de digitale order en/of producttekening wordt ingevoerd en het product bij de klant automatisch wordt afgeleverd, praktisch zonder dat er nog een mensenhand aan te pas komt. In het voortraject moet de productie zo lean mogelijk worden en verspilling geëlimineerd. WERKOMGEVING In de aanloop naar ‘Next Level’ wordt het personeel maximaal betrokken. Door cursussen en workshops over lasertechnologie, robotisering en programmeren, maar ook door mee te den-

30 • maart 2016 • METAAL & TECHNIEK

ken over de werkomgeving. De term ‘visual management’ valt. Een begrip dat bij Lentink o.a. is vertaald in het verder verbeteren van de werkomgeving: de complete verlichting wordt vervangen, de bedrijfshallen worden van binnen wit geschilderd en aangekleed. Ook het traditionele groen van de machines is verlaten om plaats te maken voor een combinatie van wit

‘In de aanloop naar next level wordt het personeel maximaal betrokken’ met blauw. Het visualiseren van klanten en bedrijfsinformatie staat eveneens op het programma. Voorts is er bijvoorbeeld op vrijdag-

middag een werkoverleg waarin iedereen suggesties kan aandragen om het werk efficiënter of prettiger te maken. Lentink: “Veel ondernemers praten over Smart Industry 4.0. Helaas hebben weinigen in de gaten hoever hun organisatie daarvan nog verwijderd is. Ook wij hebben zeker niet alle details voor ogen. De richting is echter duidelijk: internet, digitalisering, van schets tot aflevering. Daar bereiden we ons de komende jaren op voor. Door de medewerkers de nodige kennis mee te geven, maar - en dat wordt volgens mij behoorlijk onderschat - ook door technologische voorwaarden zoals een uiterst stabiel netwerk op basis van glasvezelverbindingen en globale standaardisatie te creëren. En of het nu Smart Industry 4.0 heet of anders, wij moeten er met onze onderneming straks klaar voor zijn in het belang van onze bestaande en nieuwe klanten.” •


VAKKANJER OP EIGEN BENEN EN IN FINALE

vakkanjers

Ondernemen in het bloed

Spitsuur voor de 20-jarige plaatconstructiewerker Teun Sleegers. De Brabander schopte het tot de finale van de VakkanjerWedstrijden én is sinds 1 februari ondernemer. “Hierin kan ik mijn ei helemaal kwijt.” Ondernemersbloed kruipt waar het niet gaan kan. Als puber had de jonge Teun al een vuurwerkhandeltje. “Toen ik zestien was, wist ik al dat ik een eigen metaalbedrijf zou starten. Het was alleen de vraag wanneer. Ik maakte samen met een vriend al de gekste dingen in opdracht. Iets helemaal zelf aannemen, ontwerpen en maken, dat geeft toch de meeste voldoening.” INVESTEREN Afgelopen zomer trok Sleegers de stoute schoenen aan en schreef hij zich in bij de Kamer van Koophandel. Per 1 februari is Sleegers Metaaltechniek voor de volle honderd procent in de lucht. “Ik had de afgelopen jaren al wat geld apart gezet om machines te kopen. En elke verdiende euro investeer ik weer. Zo kan ik mijn

droom op eigen kracht waarmaken. Voor mij is het ook geen optie dat dit avontuur mislukt.” ONTDEKKINGSREIS Is het wennen, op eigen benen? “Ja, want er komt veel meer bij kijken. Dat is best een ontdekkingsreis. Van off reren tot bestellen, van ontwerp tot boekhouding. Productie is maar de helft van het verhaal. En ik zal nog meer moeten meedenken met klanten en slimme oplossingen moeten bedenken. Spannend, maar ook een uitdaging. Het is een combinatie van creativiteit en nuchter boerenverstand.” GOUDEN RANDJE Tussen de bedrijven door doet de jonge ondernemer ook nog mee aan de VakkanjerWedstrijden.

“Twee jaar geleden deed ik ook mee en eindigde ik als derde. Het was brons met een gouden randje, zeiden de experts. Zo dicht zat het op elkaar. Toen wist ik al dat ik nog een keer zou meedoen.” ZELFVERTROUWEN Zijn deelname bracht Sleegers niet alleen eremetaal en een leerzame ervaring: hij tankte ook het nodige zelfvertrouwen. “Ik wist wel dat ik best goed was in mijn vak. Vakkanjers gaf me de bevestiging. Dat heeft zeker meegespeeld in mijn beslissing de stap te nemen en voor mezelf te beginnen. Dat is uiteindelijk een kwestie van durven.” VEEL GELEERD Over een jaar of vijf hoopt Sleegers een handvol medewerkers in dienst te hebben. En zijn kennis en kunde weer over te dragen op een jongere generatie, zoals hij zelf leerde bij zijn twee oud- werkgevers MTN Metaalwerk en MKM Techniek. “Ze hebben altijd in mij geïnvesteerd. Ik heb er heel veel geleerd en daar ben ik ze dankbaar voor. Daardoor kan ik nu als een echte vakman op eigen benen staan.”•

Volg de laatste finale live! Bij het ter perse gaan van dit nummer zijn de finales voor de helft van de wedstrijdvakken net achter de rug. De laatste finale is van 6 tot 8 april in het Klokgebouw in Eindhoven, met de volgende wedstrijdvakken: Elektrotechniek gebouwen, Landbouwmechanisatie, Lassen BMBE/MIGMAG, Lassen TIG, Mechatronica, Metalen dakdekken en Sanitaire en verwarmingstechniek. Alle wedstrijddagen en de prijsuitreiking op 8 april zijn live te volgen via livestream.devakkanjers.nl. ‘Toen ik zestien was, wist ik al dat ik een eigen metaalbedrijf zou starten’, zegt Teun Sleegers. METAAL & TECHNIEK • maart 2016 •

31


OMGEVINGSWET BIEDT VOORDELEN, MAAR…

omgevingswet BEELD: MARTIJN VAN DAM/K&M/ TOM JANSEN

Lobby voor verbetering loopt op volle toeren

De nieuwe omgevingswetgeving bundelt over een paar jaar ‘alle’ wetten en regels voor ruimte, bouw, infrastructuur, milieu, natuur en water en regelt daarmee het beheer en de ontwikkeling van de leefomgeving. De regelgeving wordt hiermee volledig herzien. “Het vraagt om een andere werk- en denkwijze van overheden, burgers en bedrijven”, vindt Jan van den Broek, senior adviseur omgevingsrecht bij VNO-NCW en MKB-Nederland. “Open, samenhangend, flexibel, uitnodigend en innovatief zijn daarbij de kernwoorden. Door veel minder en overzichtelijke regels, meer ruimte voor initiatieven en lokaal maatwerk en het geven en vragen van vertrouwen. Daarbij

moeten initiatieven in de fysieke leefomgeving centraal staan in plaats van de vraag: ‘mag het wel?’”, zegt Van den Broek. Maar helemaal af is het allemaal nog zeker niet. Betere afstemming is bijvoorbeeld nodig op wat het mkb, de

industrie en bestaande bedrijven die met nieuwe ontwikkelingen in de directe omgeving krijgen te maken, raakt. Het wetsvoorstel Omgevingswet is inmiddels wel door de Eerste Kamer behandeld. Nu wordt hard gewerkt aan de uitvoeringsregelgeving, aanvullingswetten en invoeringsregelgeving. De Omgevingswet werkt door in vier algemene maatregelen van bestuur

‘De materie is ingewikkeld en het lobbykrachtenspel is groot’ (AMvB’s) en circa tien ministeriële regelingen met daarin de regels voor het praktisch uitvoeren van de wet. Parallel aan de Omgevingswet worden aanvullingswetten opgesteld over bodem, natuur, grondeigendom en geluid. Die onderwerpen worden opgenomen in de Omgevingswet. De planning is dat de Omgevingswet in 2018 in werking treedt. “We gaan van 26 wetten (4700 artikelen) terug naar één wet (350 artikelen) en van 120 AMvB’s terug naar vier”, licht Van den Broek toe. “Dat kost veel tijd omdat de overheid nadrukkelijk contact heeft gezocht met onder meer het georganiseerde bedrijfsleven en de VNG. De overheid wil dat we meedoen en meedenken en blijkt bereid om oplossingen die wij inbrengen mee te nemen. Branches hebben tijdens een eerste consultatie honderden verbeteringen voorgesteld.”

‘De overheid wil dat we meedoen en meedenken en blijkt bereid om oplossingen die wij inbrengen mee te nemen’, zegt Jan van den Broek.

32 • maart 2016 • METAAL & TECHNIEK

OPRUKKENDE WONINGBOUW Oplossingen zijn gezocht voor specifieke problematiek als oprukkende woningbouw (zie ook kader ‘Geluid’). Van den Broek: “VNO-NCW en MKB-Nederland zijn erg blij met Metaalunie en andere branches die stevig meedenken. Zij denken toch vaak aan specifieke dingen, die anders niet aan het licht waren gekomen. Zo heeft Derk Jan Meijer, Beleidssecretaris Bouwen en Ruimtelijke Ontwikkeling van Metaalunie, aandacht


Bedrijven moeten niet klemgezet worden door gemeenten.

gevraagd voor de oprukkende woningbouw. De vrees bestond dat bedrijven de dupe zouden worden als woningbouw te dicht bij bestaande bedrijven zou komen. Dat willen we dus zeker niet. Het kan niet zo zijn dat een bestaande situatie die al jarenlang zo is, door omwonenden en zeker niet door nieuwe bewoners aangevochten wordt. En dat gaat niet alleen om de vestiging zoals die nu is maar ook om uitbreiding van een bedrijf(sactiviteit) in de toekomst. Metaalunie heeft gepleit voor een oplossing en die is gevonden in het Omgevingsplan.” DECENTRALISATIE Uitgangspunt van de wet is decentralisatie, maar valt dat altijd ten gunste uit van de (mkb) ondernemer? Van den Broek: “Niet per se. Als het Rijk zaken belangrijk vindt, dan regelt hij die zelf en dan mag de gemeente dus niets doen. Gelijke monniken, gelijke kappen voor bedrijven. Het baart ons echter zorgen, dat het Rijk een aantal punten niet meer wil regelen in de nieuwe AMvB’s ‘Bal’ en ‘Bbl’ (zie ook kader ‘AMvB’s –red.). Het Rijk doet dat om bedrijven een plezier te doen. Wij denken dat het contraproductief is. Wij juichen het verdwijnen van rijksregels toe, maar niet als de kans groot is dat die op gemeentelijk niveau 390 keer terugkomen. Daar zitten we niet op te wachten.” DIGITALE INFRASTRUCTUUR De uitvoeringswetgeving is - ondanks de vereenvoudiging ten opzichte van de huidige wetgeving - nog steeds complex voor overheden, bur-

gers en ondernemers. Daarom komt er ook een digitale infrastructuur, de Laan van de Leefomgeving. “De invoering van de Omgevingswet kan eigenlijk alleen met een goede informatievoor-

ziening. Er is niet alleen voor gekozen om de bestaande informatievoorzieningen, zoals AIM en OLO, te verbeteren. Er komt ook een Laan van de Leefomgeving: een samenhangend digitaal stelsel met een schat aan informatie”, vertelt Van den Broek. “Het is een virtuele plek waar gebruikers, zoals gemeenten, burgers en ondernemers terecht kunnen voor allerlei gegevens over de leefomgeving. Gebruikers kunnen er ook terecht voor het aanvragen van vergunningen. De informatie die er te vinden is, is ook gevalideerd. Wil je ergens gaan bouwen en er staat omschreven dat er geen beschermde zandhagedis op die plek huist, dan is dat ook zo.”

AMvB’s en kerninstrumenten Omgevingswet De Omgevingswet werkt door in vier algemene maatregelen van bestuur (AMvB’s): het Omgevingsbesluit (Ob), het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) , het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Waar de eisen in de wet heel abstract zijn, zijn de eisen in deze AMvB’s veel concreter.

Bbl geeft de algemene regels voor bouwwerken. Bbl bestaat voor groot deel uit huidige Bouwbesluit.

Zes instrumenten vormen de kern van de Omgevingswet: 1. Omgevingsvisie: Een strategisch document voor de leefomgeving. Rijk, provincies en gemeenten moeten ook zo’n visie opstellen. Ob geeft o.a. alle details over het aanvragen van 2. Programma: bevat o.a. maatregelen hoe vergunningen en o.a. de regels voor grondexploi- omgevingswaarden of doelen voor de leefomgetatie en projectprocedure. ving worden gehaald. 3. Decentrale regelgeving: decentrale overheden Bkl geeft de regels over de uitoefening van taken moeten al hun regels over de leefomgeving bijeenbrengen in één gebiedsdekkende regeling. of bevoegdheden door de overheid. Met de inhoudelijke eisen aan omgevingsplannen, ver- Voor gemeenten is dat een omgevingsplan. Het ordeningen en programma’s en de beoordelings- omgevingsplan zal o.a. opvolger zijn van huidige bestemmingsplannen en kan lokale eisen bevatregels voor omgevingsvergunningen. ten t.a.v. o.a. omgevingswaarden, geluid, energiebesparing en duurzaamheid. Bal bundelt de regels over activiteiten die in de 4. Algemene rijksregels voor activiteiten: zoals regel door bedrijven worden verricht op het gebied van bodem, geluid, milieubeheer, lozin- algemene milieu- en bouwregels. gen, e.d. Het Bal bestaat voor groot deel uit hui- 5. Omgevingsvergunning: meeromvattend dan dige Activiteitenbesluit en zal daarom voor veel huidige omgevingsvergunning. 6. Projectbesluit: lijkt op huidige projectbesluit. Metaalunieleden het belangrijkst zijn.

METAAL & TECHNIEK • maart 2016 •

33

u


‘Deze nieuwe wetgeving is uitermate belangrijk voor het toekomstige, lokale, omgevingsklimaat van Metaalunieleden’, aldus Derk Jan Meijer.

Geluid

u

OMGEVINGSKLIMAAT Derk Jan Meijer (Metaalunie): “Deze nieuwe wetgeving is uitermate belangrijk voor het toekomstige, lokale, omgevingsklimaat van de Metaalunieleden. We zitten er dan ook zo veel mogelijk bovenop. Omdat de materie ingewikkeld en het lobbykrachtenspel groot is, met onder andere de VNG met veel eigen belang, werken we hierin zo veel mogelijk samen met collega- brancheorganisaties en uiteraard VNONCW en MKB-Nederland. Nadrukkelijke aandachtspunten hierbij zijn proportionele eisen voor het kleinbedrijf, verbetering positie bedrijven die op huidige locatie gevestigd blijven, oplossen oprukkende woningbouwproblematiek, vaak liever algemene rijksregels dan gemeentelijke willekeur, minder onderzoeklasten en geen invoering voordat de noodzakelijke en klantvriendelijke ICT beschikbaar is. Minister Schultz van IenM stelt dat door deze nieuwe wet Vergunningverlening straks ‘simpeler, sneller

34 • maart 2016 • METAAL & TECHNIEK

en voordeliger’ gaat. De nieuwe ontslagwetgeving zou ook simpeler, sneller en voordeliger worden, terwijl wij nu met het kleinbedrijf het omgekeerde ervaren. Samen met VNO-NCW en MKB-Nederland moeten we dan ook bewaken dat deze nieuwe wetgeving voor ons allen ook echt een verbetering wordt en niet alleen voor het Rijk dat mooi weer speelt, de gemeenten die meer autonomie krijgen en projectontwikkelaars. Er lopen daarbij ook voor de toekomst relevante discussies over stedelijke herverkaveling. Hierbij hebben we al lobbywinst behaald doordat de verplichting er af is. Ook is er nog discussie gaande over zaken als kostenverhaal, planschade, onteigening, voorkeursrecht, privatisering omgevingsvergunning voor het bouwen en vergroting gemeentelijk belasting gebied.”•

Meer informatie zie o.a.: www.rijksoverheid/omgevingswet of op www.metaalunie.nl > Thema Omgevingswet.

In de nieuwe Omgevingswet wordt ook de geluidregelgeving eenvoudiger en beter gemaakt. Daarbij wordt uitdrukkelijk ook naar de geluidgrenswaarden gekeken. Het Omgevingsplan wordt een belangrijk instrument waarbij ook milieueisen voor de omgeving gesteld kunnen worden, waaronder geluideisen. Het ministerie van IenM en o.a. Metaalunie, ION, FME, Horeca NL, VNO-NCW, MKB-NL en adviesbureau Peutz overleggen over deze belangrijke milieueisen. O.a. om het probleem van oprukkende woningbouw aan te pakken. Bestaande bedrijven worden soms geconfronteerd met nieuwe woningen of andere milieugevoelige bestemmingen op te korte afstand. Dit gaat ten koste van de milieu-, uitbreidings- en wijzigingsruimte van deze bedrijven, waarbij bedrijven soms compleet op slot gezet worden. De nieuwe Omgevingswet zet stevig in op meer flexibiliteit. Dat past bij nieuwe bedrijvigheid, maar bestaande bedrijven hebben ook behoefte aan een zekere mate van rechtszekerheid over gedane en toekomstige investeringen (zeker de kapitaalintensieve bedrijven). Het ministerie lijkt van goede wil, maar de implicaties van alle wijzigingen in de nieuwe omgevingswetgeving zijn ingewikkeld en lastig te overzien. De gedeelde conceptteksten moeten nog op allerlei vlakken worden aangepast om het beoogde doel te behalen. Door de goede ervaring in de industrie, en bij Metaalunieleden, is Metaalunie blij dat Peutz meedenkt. “Belangrijk is dat er via de nieuwe wetgeving naleefbare geluidgrenswaarden worden gesteld, zowel equivalente als piekwaarden: voor meldingsplichtige en vergunningplichtige bedrijven. Als je toestaat dat er geluidgrenswaarden in het omgevingsplan worden opgenomen, moet je goed opletten hoe dit gebeurt om bedrijven toekomstruimte en –zekerheid te blijven geven”, zegt Jan Granneman van Peutz.


rechtgezet

Fotografisch geheugen

TEKST: MR. MIRJAM BOS BEELD: LUUK POORTHUIS

Wie moet aan het einde van de huur van een bedrijfspand bewijzen welke schade of gebreken er al aan een pand zaten of niet?

Metaalbedrijf Nikkel bv huurt een leuk bedrijfspand, bestaande uit een kantoortje, een werkplaats en een gedeelte voor opslag. Dagelijks rijden heftrucks in en uit om materiaal in en geproduceerde goederen uit te laden. Nikkel loopt zo lekker dat het daar uit zijn jas groeit en naar een groter pand moet. Daarom zegt het de lopende huurovereenkomst op. De verhuurder komt op de dag van vertrek poolshoogte nemen.

Hij wijst Nikkel op een grote deuk in de overheaddeur. Deze is natuurlijk veroorzaakt door het vele in en uit rijden met heftrucks, aldus de verhuurder. REPARATIEKOSTEN Als de directeur van Nikkel doorheeft dat de verhuurder geen grapje maakt, herinnert hij hem eraan dat die schade er al zat toen hij het pand

ROZ-modellen In veel zakelijke huurcontracten (zoals in die van de Raad voor Onroerende Zaken, de zogeheten ‘ROZ-modellen’) staat in de algemene bepalingen een omkering van de bewijslast voor wat betreft schade aan het pand. Het uitgangspunt wordt daardoor dat een pand geacht wordt in goed onderhouden staat te zijn opgeleverd, dus zonder gebreken en vrij van schade. En de huurder moet, met uitzondering van normale slijtage

en veroudering, het pand in diezelfde staat aan het einde van de huurovereenkomst opleveren. Vaak is tegenbewijs niet te leveren. Voor u als (aankomend) huurder daarom het advies: maakt u bij aanvang van het huren van een pand samen met de verhuurder een proces–verbaal op van de staat van het pand met alle eventuele gebreken en laat dit document door uw verhuurder tekenen. Dit voorkomt ellende achteraf.

betrok. Ze hebben toen nog overlegd of de deuk kon blijven zitten of niet. De verhuurder antwoordt schouderophalend dat hij zich dit niet kan herinneren. Hij belooft Nikkel een factuur met de reparatiekosten van de roldeur na te sturen. BEWIJZEN Nikkel zegt ter verdediging, na het ontvangen van de factuur, dat de verhuurder eerst maar eens moet bewijzen dat Nikkel de schade aan de roldeur heeft veroorzaakt. De verhuurder attendeert Nikkel echter op de algemene bepalingen bij het huurcontract. Hieruit volgt dat juist Nikkel moet bewijzen dat de deuken er al in zaten en dus niet door hem veroorzaakt zijn. Omdat Nikkel geen harde bewijzen heeft, is de directeur dolblij als een doortastende medewerker via contact met de vorige huurder alsnog aan foto’s van voor zijn huurperiode komt. Hierop zijn onmiskenbaar de deuken te zien. De foto’s waren indertijd gemaakt door de verzekeringsexpert van notabene de verhuurder. Nadat Nikkel de verhuurder hiermee heeft geconfronteerd, hoort hij niets meer van hem.•

Metaalunie Rechtsbijstand behandelt in deze rubriek interessante juridische kwesties op een luchtige manier. De namen en plaatsen zijn verzonnen, gelijkenissen met personen of bedrijven zijn louter toevallig. Juridische professionals tegen gunstige tarieven Metaalunie Rechtsbijstand is een zelfstandige dienst. Door de relatie met deze organisatie, weet zij als geen ander waar u als ondernemer in de metaalsector behoefte aan heeft. Zij biedt u een zorgvuldig geselecteerd netwerk van deskundige advocaten en een speciaal voor leden ontwikkelde advocatenpolis. U kunt bij Metaalunie Rechtsbijstand terecht voor: Advocaten Octrooigemachtigden Juridische bedrijfsanalyse Incasso Maatcontracten Algemene voorwaarden Meer weten? 030-605.33.44 of www.metaalunierechtsbijstand.nl.

METAAL & TECHNIEK • maart 2016 •

35


METALEN DAK- EN GEVELPLATEN: blik op branches dumebo dws TEKST: KASPER WEIGAND BEELD: GER THIJSSEN

Voor weinig geld complete hal

Op de vloer van zijn flat in Gouda tekende hij zijn eerste projecten uit: Hans de Mol begon in 1978 Metal Bouwkonsort, waarmee hij metalen gevel- en dakplaten levert en monteert. Ondertussen is het een goedlopend bedrijf met zo’n dertig man personeel. Belangrijkste ontwikkeling door de jaren heen is de verschuiving van bijna alleen nieuwbouw naar ook veel renovatie.

“Toen ik de eerste opdracht kreeg, heb ik een paar mensen aangenomen die het dak legden en de gevels er tegenaan schroefden”, vertelt De Mol over die eerste klus. Daarvoor werkte hij in loondienst bij een bedrijf in de dakdekkersbranche, waar ook weleens om een stalen dak werd gevraagd. Hij ontdekte dat het in metalen daken misschien wel goed zaken doen was en begon voor zichzelf met Metal Bouwkonsort. Tegenwoordig zijn er zo’n dertig mensen in dienst en dat is al jaren stabiel. “De pieken vangen we op met onderaannemers, vaste mensen die we kennen. Soms werk je met wel dertig tot veertig mensen buiten, maar in de winter zakt dat weer”, vertelt hij. ARGUMENT Het zijn praktisch allemaal bedrijfshallen die het bedrijf voorziet van metalen gevels. Vooral de prijs is een belangrijk argument voor opdrachtgevers om te kiezen voor een metalen fabriekshal. “Je hebt voor weinig geld een complete hal aangekleed”, vertelt hij. Voor het dak geldt precies hetzelfde, met het bijkomende voordeel dat metalen dakplaten heel licht zijn. Daardoor kan de fundatie van het gebouw ook licht blijven. “En als je de kleur na twintig jaar zat bent, dan vervang je de buitenplaten voor mooie nieuwe. Dat gebeurt tegenwoordig veel”, merkt De Mol op.

‘De platen worden op de millimeter nauwkeurig besteld bij de walserij’

‘Zeker de helft van het werk dat we doen, bestaat uit renovatie’, aldus Hans de Mol.

36 • maart 2016 • METAAL & TECHNIEK

De oude hallen, vaak groen of bruin, veranderen dan in moderne metallic zilver en goudachtige panden. “Omdat na twintig jaar een en ander misschien wel aan vervanging toe is, maar ook gewoon omdat men een andere kleur wil. Op het moment bestaat zeker de helft van het werk dat we doen uit renovatie.” En dat werk doet


Dumebo DWS

Metal Bouwkonsort heeft een eigen zetterij voor het maken van dorpels, dakkappen en hoekstukken.

het bedrijf graag. Bij renovatie werkt Metal Bouwkonsort meestal direct voor de eindgebruiker. Renovatiewerkzaamheden zijn bovendien veel beter in te plannen. “Een pand staat al twintig tot dertig jaar, dan maakt het niet uit of je een week eerder of later begint. Als je bij nieuwbouw zelfs maar een dag later wilt beginnen, is dat al een probleem.” ZETTERIJ Als Metal Bouwkonsort de opdracht krijgt voor het bekleden van een bedrijfshal, wordt het project eerst helemaal uitgetekend. De platen worden op de millimeter nauwkeurig besteld bij de walserij en direct op de bouw afgeleverd. Alle hoeken, dorpels en dakkappen worden in de eigen zetterij gefabriceerd en gaan vanaf daar naar het project toe. “De jongens gaan met z’n tweeën naar de bouw en met behulp van de tekeningen die op kantoor worden gemaakt, monteren ze de platen als een bouwpakket tot een geheel. Gemiddeld duurt het zo’n vier weken om een middelgroot project te realiseren”, vertelt De Mol. Het feit dat Metal Bouwkonsort een eigen zetterij heeft, maakt dat het niet afhankelijk is van een andere partij voor de dorpels, dakkappen en hoekstukken. “Er werken permanent mensen in de zetterij, om al die profielen te maken.” Daarnaast beschikt het bedrijf over een complete eigen outillage: een vrachtwagen met kraan, hoogwerkers, steigers en meer.

MONTEURS Metal Bouwkonsort werkt vaak voor aannemersbedrijven, maar ook wel rechtstreeks voor architecten. En hoewel zijn medewerkers wel eens buiten de regio komen, zoekt De Mol het werk meestal in de driehoek Amsterdam, Utrecht, Breda. “We hebben twee groepen monteurs in dienst. De ene in de Lopikerwaard en de andere in de Alblasserwaard. Dat zijn jongens met montageauto die vanuit huis werken”, vertelt de directeur. Ze komen maar af en toe op de zaak, maar worden wel regelmatig bezocht door de uitvoerder. Op de bouwplaats werken ze aan opslag- productiehallen en kantoren. “Er zitten werken bij van 100 vierkante meter, maar ook van 25.000 vierkante meter. In totaal doen we zo’n 200 opdrachten per jaar.” FEELING De Mol is er een van de oude stempel. Er zijn calculatiepakketten voor de plaatindustrie waarin je projecten kunt uitrekenen. “Maar vaak reken ik een project nog met de hand uit. Ik doe dat op gevoel.” Om er voor te zorgen dat nieuwe werkvoorbereiders ‘feeling’ hebben met het uiteindelijke product, draaien ze eerst mee met de buitendienst voordat ze aan de slag gaan op kantoor. Hier doen ze de ervaring mee op waar de monteurs buiten veel profijt van hebben. Nadat ze buiten ervaring hebben opgedaan, krijgen ze een theoriecursus van de DWS.•

Brancheorganisatie Dumebo DWS komt op voor de belangen van specialistische aannemers en montagebedrijven van metalen gevel- en daksystemen in Nederland. De organisatie heeft samen met de toeleveranciers een kwaliteitsrichtlijn voor metalen daken en gevels ontwikkeld. “Eigenlijk is het een vertaling van het Bouwbesluit waarbij we op een aantal punten aangeven hoe het nog beter kan of meer duidelijkheid geven”, vertelt branchemanager Ron den Toom. Dat gebeurt onder andere op het gebied van thermische en geluidisolatie. De richtlijn is de basis van het keurmerk dat in de maak is. Den Toom legt uit: “De overheid wil af van de klassieke bouwaanvraag bij gemeentes, de technische bouwtoets moet door bedrijven zelf worden gedaan. Dit heet de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen.“ Bij de branchevereniging zijn ze bezig met de ontwikkeling van een soort controlemodel, ze noemen het Keurmerk 2.0, waarmee bedrijven kunnen aantonen dat ze overal aan voldoen. In de ideale situatie zouden bedrijven met Keurmerk 2.0 automatisch door de technische toets moeten komen. “Die nieuwe wet van de overheid is nog even vertraagd, maar de brancheorganisatie gaat door met het ontwikkelen van het keurmerk”, zegt Den Toom. Een ander punt van aandacht is het bekendmaken van de kwaliteitsrichtlijn. “Het is mooi dat hij er is, maar zorg nou dat de richtlijn ook in de bestekken staat, dat er naar verwezen wordt”, vindt hij. Daar zijn we nu mee bezig. OPLEIDING De branchevereniging heeft een opleiding ontwikkeld: Monteur metalen daken en gevels, op mbo niveau 2. “We hebben in de branche te maken met vergrijzing”, merkt Den Toom. Het is de kunst om geschikte jongeren te vinden. “In onze branche moet gewoon gewerkt worden, vanaf ’s ochtends vroeg en altijd buiten.” Den Toom is heel tevreden over het niveau van de opleiding. Van de eerste lichting van de opleiding zijn er van de zestien jongens al een aantal voorman geworden. “Dat betekent dat ze heel snel doorstromen.”

METAAL & TECHNIEK • maart 2016 •

37


blik op branches vgs TEKST EN BEELD: LEON VAN VELZEN

HOFLEVERANCIER VAN MEDAILLES EN ERETEKENS

‘België is een medailleen oorkondeland’

Mauquoy is een fameuze naam in België. Het bedrijf bestaat bijna anderhalve eeuw en is vooral bekend van de productie van medailles, herdenkingsmunten en eretekens. Managing director Peter Jansen: “België is, wat meer dan Nederland vermoedelijk, een medaille- en oorkondeland.” Wie bij Mauquoy in Grobbendonk, in het hart van de Belgische Kempen, binnenstapt, duizelt het. Aan de muur ontwerpen voor medailles van de ‘meest romantische graveur’ die België ooit kende: Alfons Mauquoy. In de vitrinekasten talloze eretekens, medailles, stempels, sjerpen, manchetknopen en dasspelden. Aan een andere wand tientallen naamplaten in metaal en perspex. Managing director Peter Jansen kan wel lachen om die overrompelende hoeveelheid artikelen en dan moet de rondleiding door het bedrijf nog beginnen. HOFLEVERANCIER Mauquoy is een onderneming met een eerbiedwaardige geschiedenis. Oprichter Maarten

Peter Jansen: ‘Met onze industriële gravure maken we tientallen producten.’

38 • maart 2016 • METAAL & TECHNIEK

Mauquoy startte in 1875 een graveursatelier in Antwerpen dat door zijn zoons Hubert en Alfons (Alphonse mag ook) gestaag werd uitgebouwd. In 1957 begon Alfred Jansen bij de firma, de vader van de huidige managing director Peter Jansen. Samen met andere familieleden nam Peter het ene na het andere bedrijf over. Graveur Delmotte, Chaubet, Poortman, P. De Greef, Bonne & Verbeke en Kaiz zijn enkele van de bekende namen die voortbestaan onder de paraplu van Mauquoy nv. In 2014 ontvangt het bedrijf de eretitel ‘Gebrevetteerd Hofleverancier van het Belgische Koningshuis’ en ontving de firma ook het ‘Handmade in Belgium-label’; een erkenning voor ambachtelijke productie. In totaal bestaat het team van Mauquoy, onder lei-

ding van de broers Peter en Michel Jansen, ondertussen uit 37 ervaren en gemotiveerde vakmensen. INDUSTRIEEL Door alle overnames werkt Mauquoy met vele technieken en materialen en maakt het uiteenlopende producten. Toch is er duidelijk onderscheid te maken tussen de twee pijlers waar Mauquoy op rust: maatwerk en industriële gravure. Het maatwerk gaat vaak in kleinere aantallen en omvat de medailles en herdenkingsmunten. Jansen: “Met onze industriële gravure maken we tientallen producten. Denk aan brandstempels voor houten pallets, clichés, matrijzen, sjablonen, schaalverdelingen, slag- en perstempels en frontpanelen. Veel van deze producten zijn in metaal uitgevoerd, maar kunststof bijvoorbeeld komt ook veelvuldig voor.” MACHINEPARK De sporen die het bedrijf door de geschiedenis trok, zijn in het machinepark goed zichtbaar. Niet als nostalgische herinnering aan voorbije tijden, maar nog altijd vol in productie. Zo verkleint een (onbemande!) mechanische reduceermachine een ontwerp van een medaille tot een stempel in de juiste afmeting. Pantografen zijn met behulp van een taststift en hefbomen tot eenzelfde actie in staat. Herdenkingsmunten ondergaan tientallen bewerkingen – voor een groot deel met de hand – voordat ze bij verzamelaars terecht komen. Naast het mechanisch graveren kent Mauquoy een grote afdeling lasergaveren. “We beschikken zowel over Nd:Yag-lasers als CO2-lasers. Dit laat ons toe de meest diverse materialen te lasergraveren. Artikelen kunnen onuitwisbaar en zonder verspaning van elke markering worden voorzien. We doen dat op hout, op usbsticks of op bijvoorbeeld de metalen messensets die studenten van de koksschool tijdens hun opleiding gebruiken.” De website van Mauquoy speelt een belangrijke rol bij de verkoop van vooral de maatwerkarti-


De sporen die het bedrijf door de geschiedenis trok, zijn in het machinepark goed zichtbaar.

Vereniging Graveren & Sign (VGS)

kelen, net zoals trouwens een eigen winkel in Antwerpen. Jansen: “België is, wat meer dan Nederland vermoedelijk, een medaille- en oorkondeland. Wanneer iemand zich hier lange tijd voor de overheid of een bedrijf verdienstelijk heeft gemaakt, ontvangt hij of zij daarvoor een oorkonde. Als men dat wil, kan men dan bij ons een bijbehorend ereteken bestellen. En velen doen dat gelukkig.”

‘Herdenkingsmunten ondergaan tientallen bewerkingen’ KONINKLIJKE ORDES De tijden van de echte graveurs liggen achter ons, zegt Jansen. “We opereren in een krimpende markt. Door de achtereenvolgende overnames zijn we in staat geweest om binnen België aanvoerder in marktaandeel te worden. We richten ons op premiumartikelen. Sportbekers bijvoorbeeld komen allemaal en masse uit China. Daar kunnen en willen we niet tegen concurreren. Hier werken stuk voor stuk goed opgeleide vakmensen. Van oudsher is er een hechte band met de kunstacademies, maar net

zoals in Nederland bestaat er weinig belangstelling meer voor het vak van graveur. De branchevereniging VGS is actief om in ieder geval in Nederland in de ‘opleiding sign’ het graveren inhoud te geven en er aandacht aan te besteden. In België betekent dit dat je eigen mensen moet opleiden. Het mooie daarvan is wel dat ze de fijne kneepjes van het vak onder de knie krijgen en ook lang bij ons blijven werken.” 3D-PRINTEN Mauquoy staat open voor het gebruik van nieuwe technieken en materialen. “We volgen met veel belangstelling de ontwikkeling rond het 3D-printen van metaal. Voor onze markt liggen de investeringen van dergelijke machines, afgezet tegen de hoeveelheid producten die we er mee kunnen produceren, nog veel te hoog. Dat wil niet zeggen dat dit altijd zo blijft. Belgische bedrijven nemen een vooraanstaande positie in bij het uitdenken en ontwikkelen van 3D-printtechnieken. In België kennen we drie grote Nationale Ordes. De hoogste in de rang is de Leopoldsorde, daaropvolgend de Kroonorde en de Orde van Leopold II. Ik vermoed dat het nog wel wat jaartjes duurt voordat een van deze ordes bij ons uit een 3D-printer rolt.”•

De Vereniging Graveren & Sign (VGS) is een ondernemersorganisatie voor graveer- en sign-bedrijven die hun economisch-technische belangen behartigt. Dat doet de VGS onder andere door het organiseren van netwerk- en themadagen. “Opmerkelijk is”, zegt branchemanager Miko Wijnands, “dat het een van de weinige brancheorganisaties in Nederland is waar ook bedrijven uit België bij zijn aangesloten. Dat is in het verleden zo gegroeid en er is geen noodzaak om dat anders te gaan organiseren. Onze bedrijven in België zijn wel lid van de VGS, maar kunnen om statutaire redenen zich niet aansluiten bij Metaalunie. Dat staat het ontwikkelen van activiteiten binnen de vereniging niet in de weg. Regelmatig ontmoeten bestuur en leden elkaar tijdens themadagen. Een andere belangrijke activiteit is het toezicht op de opleiding tot sign-maker. Sign is een breed begrip en omvat allerlei technieken van zeefdruk tot het aanbrengen van neonverlichting. Ook de producten van VGS-leden waaieren breed uit. Denk aan het graveren van medailles zoals bij Mauquoy het geval is. Anderen specialiseren zich in het binnen en buiten aanbrengen van bewegwijzering. Er wordt net zo goed gebruikt van oeroude, ambachtelijke technieken als van de modernste aansturing voor volledig geautomatiseerde lasergraveermachines. Dat maakt de VGS tot een dynamische vereniging.”

www.mauquoy.com/nl www.vgs-online.eu METAAL & TECHNIEK • maart 2016 •

39


product ZAAGBANDEN EN ZAAGBLADEN Hoffmann-Metalcare heeft zijn leveringsprogramma uitgebreid met Flamme zaagbanden en zaagbladen in alle prijsvarianten. Het bedrijf levert een volledig assortiment kwaliteitzaagbanden, waaronder uitvoeringen in koolstofstaal, bi-metaal, hardmetaal, grit en diamant. Flamme staat synoniem voor een innovatief en bewezen programma metaalzaagbanden en machine-, hand-, decoupeer- en cirkelzaagbladen. De in Duitsland geproduceerde banden en bladen zijn van uitstekende kwaliteit en kenmerken zich door een goede prijs/kwaliteitverhouding. HoffmannMetalcare biedt sinds de krachtenbundeling van F. Hoffmann en Metalcare in 2014 een veelzijdig en veelomvattend programma zaag- en speciaalmachines, gereedschappen met bijbehorende engineering, onderhoud en service. Hoffmann-Metalcare BV, tel: 078 - 61 02 388, www.hoffmann-metalcare.nl

HARDDRAAI- EN FINISHMACHINE Hembrug Machine Tools, fabrikant van harddraaimachines, heeft tijdens de vakbeurs Grindtec in Augsburg (DE) de gecombineerde harddraai-/finishmachine Mikroturn 100 Microfinish gepresenteerd. De Mikroturn 100 Microfinish is een volledige hydrostatische draaimachine met een geïntegreerde band-finishing unit. Deze lichte, compacte en hoogwaardige unit is ontwikkeld in samenwerking met Thielenhausdochter Superfinish Innovation en is specifiek ontwikkeld voor fabrikanten van cilindrische, sferische en conische werkstukken die een oppervlaktenauwkeurigheid verlangen die niet haalbaar is met harddraaien alleen. Met het band-finish proces kan in dezelfde opspanning en aansluitend op de harddraaibewerking de oppervlaktenauwkeurigheid verder worden verhoogd tot een waarde van Ra 0.02 – 0.05. De unit wordt middels een geautomatiseerd laad- en losproces opgenomen in de gereedschapswisselaar. Een belangrijk voordeel is dat er geen omspanningsfouten optreden omdat de gewenste oppervlaktenauwkeurigheid op één machine met dezelfde opspanning kan worden doorgevoerd. Hembrug Machine Tools, tel: 023 - 512 49 00, www.hembrug.com

MEETARM Hexagon Manufacturing introduceert een aanvulling op de serie Romer Absolute Arm draagbare coördinatenmeetmachines. De nieuwe armen van de 77 Serie hebben een 20 procent hogere scannauwkeurigheid en een 15 procent hogere nauwkeurigheid in contacttastermetingen dan de bestaande Romer Absolute Armen uit de 75 Serie. Daarmee wordt de maximale nauwkeurigheid geboden in high-end 3D meetapplicaties. De 77 Serie is leverbaar in vijf verschillende afmetingen met meetvolumes variërend van 2,5 m tot 4,5 m. De Romer Absolute Arm kan na inschakelen direct worden gebruikt, opwarmen of referenties bepalen is niet nodig. Tasterwisselingen vereisen geen kalibratie, waardoor een maximale flexibiliteit wordt verkregen. Akoestische en haptische feedback voor de machinebestuurder bieden hulp in moeilijke werkplaatsomgevingen, terwijl de standaard meegeleverde magnetische basisplaat van 3000 N montagemogelijkheden biedt voor vele toepassingen. Hexagon Metrology, tel: 040 - 222 22 10, www.hexagonmetrology.nl

40 • maart 2016 • METAAL & TECHNIEK


ONDERLEGRINGEN

ZELFAANZUIGENDE CENTRIFUGAALPOMP

Onlangs heeft Mparts haar bestaande assortiment holle en bolle onderlegringen uitgebreid met een drietal nieuwe, holle rvs-modellen. Ze hebben een diameter van respectievelijk 42, 49 en 56 mm. De onderlegringen uit dit pakket bieden uitkomst als een oppervlak niet volledig vlak is, en desalniettemin gewerkt moet worden met boutmoerverbindingen in onder andere de machine- en apparatenbouw, de offshore of bij infrastructurele werken. De ideale oplossing dus om een ongelijk vlak uit te lijnen. De onderlegringen uit dit pakket zijn te leveren in vier typen. Mparts BV, tel: 0252 - 43 37 33 www.mparts.nl

KSB heeft de nieuwste uitvoering van de zelfaanzuigende centrifugaalpompen van de serie Etaprime op de markt gebracht. De nieuwe aggregaten beschikken over een goed zuiggedrag, ook bij relatief ongunstige toeloopcondities. De pompen kunnen zelfs bij geringe of negatieve voordruk aanzuighoogten van maximaal 9 meter bereiken. Ook het verpompen van gashoudende media is mogelijk. De toepassing van een voetklep is niet nodig. De aggregaten zijn ontworpen voor standaard mediumtemperaturen van – 30 °C tot + 90 °C. De verbeterde serie omvat 28 pomptypes, die worden aangedreven door twee- of vierpolige IEC-motoren. De aansluitafmetingen komen voor 100 procent overeen met die van de voorgaande generatie.

STEENWOL De Finse steenwolproducent Paroc heeft voor zijn brandwerende sandwichpanelen een nieuwe steenwolsoort ontwikkeld waarmee met dunnere panelen betere Rc-waarden bereikt worden. Met een sandwichpaneel van 175 mm dikte bereikt men al een Rc-waarde van meer dan 4,5 m2 K/W. De densiteit bedraagt slechts 65-70 kg/m3, terwijl het paneel zijn goede mechanische, brandwerende en akoestische eigenschappen behoudt. Door toepassing van het nieuwe Paroc AST-L paneel is een aanzienlijke kostenbesparing mogelijk, niet alleen door de lagere m2 prijs maar ook door de betere hanteerbaarheid dankzij het lagere gewicht. Si-Tech BV, tel: 0346 - 21 22 17, www.parocpanelen.nl

KSB Nederland BV, tel: 020 - 407 98 00, www.ksb.nl

METAAL & TECHNIEK • maart 2016 •

41


product T-GEOMETRIE KANT-EN-KLARE LASROBOTCELLEN

Lasrobotspecialist RobWelding gaat kant-en-klare lasrobotcellen verkopen. Het betreft lascellen in verschillende formaten, inclusief een aantrekkelijk geprijsde robot van ABB. Klanten kunnen nu haast in één opslag zien of een gerobotiseerd lasproces mogelijk is. Ook omdat het kostenplaatje van zo’n complete en compacte lasrobotcel concreet is. RobWelding ontwerpt de cellen vooraf en plaatst ze in slechts een paar dagen bij de betreffende klant. De cellen zijn ergonomisch en op een stabiel frame gemonteerd, zodat ze direct inzetbaar zijn. Voor scholen geldt een speciale aanbieding, omdat het interessant is voor studenten om al tijdens hun studie ervaring op te doen met robots. In de compacte lascellen koppelt RobWelding een ABB-lasrobot gekoppeld aan één van de betere West-Europese lasmachines. Rob Welding, tel: 0488 - 41 04 05, www.robwelding.nl

42 • maart 2016 • METAAL & TECHNIEK

Seco heeft de prestaties bij ruwen en semi-finiseren van zijn Secomax CS100 sialon keramiek kwaliteit uitgebreid door snijplaten met T-geometrie. Ze zijn voorzien van een vrijsnijdende en extreem scherpe geometrie. De nieuwe snijplaten bieden stabiliteit en langdurige prestaties bij het verspanen van Ni-superlegeringen onder onstabiele omstandigheden. De CS100-snijplaten met T-geometrie (afgeschuind) zijn geschikt voor draaibewerkingen die nauwkeurige toleranties en lage snijkrachten vereisen. Ze zijn beschikbaar in facetten van 20 graden die in breedte variëren van 0,05 tot 0,1 mm. De scherpe, negatieve en versterkte snijkanten op deze snijplaten helpen om een deel van de hoge snijkracht en druk te absorberen, die anders op de gereedschaphouders en werkstukken zou worden uitgeoefend. Seco Tools, tel: 0183 - 63 66 00, www.secotools.com

Spanner De Schunk/Gressel centric spanner Kontec KSC is een alleskunner op het gebied van stationaire klemsystemen. Of het nu gaat om conventioneel klemmen, kleine klemdiepten voor vijfzijdige bewerking: Schunk Kontec KSC is in een handomdraai aangepast. Vanaf januari 2016 is de aantrekkelijk geprijsde centric spanner van Schunk/Gressel er ook in de grootte 80. De handmatige centric spanner KSC 80 garandeert een hoge precisie en een hoge klemkracht in een extreem plat design. De spanner heeft een extreem compacte bouw, voor een maximale benutting van de bewegingsruimte binnen de machine en een hoge klemkracht, tot 25 kN, voor procesbetrouwbare klemming. Schunk, tel: 073 - 644 17 79, www.schunk.nl


HOGERE COMPONENTKWALITEIT Sandvik Coromant introduceert de nieuwe CoroTurn 300 voor langs- en vlakdraaien voor een hogere componentkwaliteit, grotere gebruiksefficiëntie en een langere standtijd bij staalbewerkingen. De CoroTurn 300 is direct leverbaar en kenmerkt zich door een stabiele wisselplaatopspanning en wisselplaten met acht snijkanten voor een uitstekende spaanbeheersing, lange standtijd en goede oppervlakteafwerking. De stabiele wisselplaatopspanning voor de CoroTurn 300 wordt mogelijk gemaakt door de gepatenteerde iLock-koppeling. Door dit systeem wordt de wisselplaat stevig vergrendeld en wordt voorkomen dat snijkrachten de positie van de wisselplaat nadelig beïnvloeden. iLock biedt een gereedschapsnauwkeurigheid van ±0,05 mm (.002 inch) waardoor de gebruiker over een uiterst nauwkeurige instelherhaalbaarheid beschikt en zodoende een betere oppervlakteafwerking en langere standtijd kan bewerkstelligen. De wisselplaten met acht snijkanten voor de CoroTurn 300 zijn beschikbaar in de hardmetaalsoorten GC4325 en GC4315, met Inveio-coating. Sandvik Coromant, tel: 010 - 208 02 08, www.sandvik.coromant.com/nl

Journalistieke en redactionele projecten • reportages • interviews • persberichten • nieuwsbrieven

• huis- en relatiemagazines • jubileumuitgaven • columns & blogs • jaarverslagen

Gereedschappen–Matrijzen-Instrumenten Sinds 1980 fijnmechanische precisiedelen, matrijzen, stempels, mallen, gereedschappen

Ewald Lohmann, Wingerdstraat 63, 6641 BM Beuningen T +(31) (0) 24 675 18 93 – E info@alinea-stokvisch.nl – W www.alinea-stokvisch.nl

d Ron rk • e w on • Ho

en slijp

n ijpe apsl h c s eed

r • Ge

EEL TION NVEN & CO CNC

k a l V

n e p j i l s

RUM. T N .O.F NCE HOOMOND Vtrum.nl LEX hooncen 168

2 - 34 7 4 03

. www

GMI Tilburg draaien, frezen, slijpen, draadvonken, zinkvonken, profielslijpen, vlakslijpen, coördinaatslijpen, langgatboren

Broekhovenseweg 130 P 5021 LJ Tilburg Centaurusweg 111 5015 TC Tilburg

013-5425246 www.gmi-bv.nl

WEST-FRIESLAND METAGIS

TM

brons & non ferro gieterij APPROVED MANUFACTURER

Centrifugaal gegoten bronzen bussen en kraagbussen

www.wfmbrons.nl METAAL & TECHNIEK • maart 2016 •

43


CAD/CAM

INDUSTRIEEL REINIGEN Oerlikon Balzers Coating Benelux

kompas ALUMINIUM

Comhan Holland BV

Joh. Enschedeweg 11 1422 DR UITHOORN t +31 297 513636 f +31 297 513639 e comhan@comhan.com i www.comhan.com

AUTOMATISERING

Komdex ERP Software Meer en Duin 335 2163 HE Lisse t 0252 68 29 18 e info@komdex.nl i www.komdex.nl

• ERP, CRM, Boekhouding en Urenregistratie voor Metaalunieleden

TEC / CAD College

Newtonstraat 15, 4004 KD Tiel t +31 344 655 490 / f +31 344 655 287 e info.balzers.be@oerlikon.com i www.oerlikon.com/balzers/be

Kerkenbos 1018 B 6546 BA Nijmegen t 024-3565677 e info@cadcollege.nl, i www.cadcollege.nl

Previ Service b.v.

Bijlmermeerstraat 20a 2131 HG Hoofddorp t 023-5621313 e office@previservice.nl i www.droogijsstralen.nl

• Marktleider in innovatieve PVD coatings voor gereedschappen inclusief klantenadvies. • Eigen transportservice. • Voor- en nabehandelingen mogelijk.

DIENSTVERLENENDE GROOTHANDEL

• reiniging machines / parken • reiniging zonder water • verwijderen spouwmuurisolatie

ROBOTS

MECHANISATIE EN AUTOMATISERING Staalmarkt Nederland B.V. Postbus 2 5550 AA Valkenswaard t o40 2088 400 e info@staalmarkt.nl i staalmarkt.nl

• Uw partner in metalen en kunststoffen. • Vestigingen in: Alkmaar, Almelo, Almere, Beuningen, Breda, Culemborg, Den Bosch, Doetinchem, Hapert en Nederweert.

DRAADBEWERKING

Valk Welding B.V. AWL-Techniek B.V.

Nobelstraat 37, 3846 CE Harderwijk Postbus 245, 3840 AE Harderwijk t 0341-411811 f 0341-411822 e info@awl.nl i www.awl.nl • Geautomatiseerde lasinstallaties voor alle vormen van verbindingstechniek. Automatisering met en zonder robots.

Postbus 60 2950 AB Alblasserdam T 31 (0)78 69 170 11 e info@valkwelding.com I www.valkwelding.com

SLIJPEN

OPPERVLAKTEBEHANDELING Van Geenen BV Metaalfinishing

C&E Draad Bewerking BV Limis BV

Hengelosestraat 705, 7521 PA Enschede Postbus 545, 7500 AM Enschede t 053 - 483 65 36 i www.limis.nl

Jan van de Laarweg 30 2678 LH De Lier t 0174-512419, F 0174-515893 e info@ce-bv.com

GEREEDSCHAPPEN, VERSPANEND Technisch Bureau Den Heuker

MKG ERP software

Lintelerweg 15, 7556 PD Hengelo t 074-2423654 f 074-2914934 e info@mkg.nl i www.mkg.nl • ERP software voor MKB metaalbedrijven

Ridder ERP software

Lorentzstraat 36-38, 3846 AX Harderwijk t 0341-412984, f 0341-412980 e info@ridder.nl i www.ridder.nl / i www.erp.nl

Postbus 17 7490 AA Delden t 074-3765050, f 074-3764646 e info@denheuker.nl i www.denheuker.nl

GIETEN Brabantse Non Ferro Gieterij BV Postbus 92, 4870 AB Etten-Leur t 076-5012950, f 076-5020975 e info@bnfgieterij.nl, i www.bnfgieterij.nl

LOA Lak B.V.

Siriusstraat 11 5015 BT Tilburg t: 013-5427627 f: 013-5427607 e: info@loa.nl i www.loa.nl i www.loa-sp.nl • Voor stralen, kataforese lakken, poedercoaten en natlakken • Wij verzorgen ook transport, assemblage en warehousing • Van enkele stuks tot grote series

PVD COATING

• Aluminium en brons: zand- en coquillegieten

Dekracoat BV

De Maas 22G, 5684 PL Best Postbus 365, 5680 AJ Best t + 31 (0)88 0235320 e info@dekracoat.nl i www.dekracoat.nl • PVD coating verbetert de levensduur van uw gereedschappen; • 24 uurservice; • Ook plasmanitreren icm coaten.

Industrieweg 13 7461 AA Rijssen t 0548-543793 f 0548-519565 e info@vangeenen.nl i www.vangeenen.nl

• Slijpen en polijsten • Reinigen en CLEANROOM verpakken • Meer info zie website

TECHNISCHE KERAMIEK

Ceratec Technical Ceramics BV Poppenbouwing 35 4191 NZ GELDERMALSEN t 0345 58 0101 e info@ceratec.nl i www.ceratec.nl”

• Ontwikkeling, bewerking en samenstelling van keramische componenten. • Ceramic on the right spot!


agenda = door Koninklijke Metaalunie geïnitieerde activiteiten

VAKBEURZEN

CURSUSSEN/WORKSHOPS 31 MAART 2016

4 - 8 APRIL 2016 LOCATIE: INFO:

Messe Düsseldorf www.tube.de, www.wire.de

12 - 14 APRIL 2016

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Empack 2016

LOCATIE: INFO:

Materials Vakbeurs & Congres

LOCATIE: INFO:

NH Conference Centre Koningshof, Veldhoven www.materials.nl

De regelingen van de CAO voor het metaalbewerkingsbedrijf

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

20 - 21 APRIL 2016 Antwerp Expo, Antwerpen www.easyfairs.com

25 - 29 APRIL 2016

Oosterwolde, Friesland 9.45 uur tot 16.45 uur € 350,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

Liquiditeitsplanning

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Holland-paviljoen, Hannover Messe

LOCATIE: INFO:

Hannover www.hannovermesse.de

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.00 uur tot 16.30 uur € 375,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Koninklijke Metaalunie verzorgt diverse (branche) bijeenkomsten en essentiële evenementen. De meest actuele agenda vindt u op www.metaalunie.nl.

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 10.00 uur tot 16.45 uur € 350,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

Sturen op de kostprijs

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.45 uur tot 16.45 uur € 350,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

11 APRIL 2016

Maak een strategisch plan

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.30 uur tot 16.45 uur € 375,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

12 APRIL 2016

RIE Metaalbewerking in één dag

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.00 uur tot 17.00 uur € 475,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.30 uur tot 16.30 uur € 350,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

20 APRIL 2016

Jaarstukken lezen geoefenden

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.30 uur tot 16.45 uur € 350,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

22 APRIL 2016

Het overnemen van een bedrijf

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.30 uur tot 17.00 uur € 350,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

20 MEI 2016

8 APRIL 2016

De regelingen van de CAO voor het metaalbewerkingsbedrijf

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.30 uur tot 17.00 uur € 350,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

18 APRIL 2016

5 APRIL 2016

Veilig en gezond werken in metaalbedrijven

Data en locaties van evenementen zijn aan verandering onderhevig. Neem daarom eerst contact op met de betreffende organisatie. De redactie van Metaal & Techniek neemt geen verantwoording voor gemaakte (reis)kosten.

De overdracht van uw bedrijf

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

5 APRIL 2016

Pumps & Valves

LOCATIE: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.30 uur tot 16.45 uur € 350,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

4 APRIL 2016

Jaarbeurs, Utrecht www.empack.nl

20 - 21 APRIL 2016

15 APRIL 2016

Jaarstukken lezen ongeoefenden

Tube/Wire

Werkgeversaansprakelijkheid

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.45 uur tot 16.30 uur € 350,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

20 EN 31 MEI 2016

Leer je werk te verkopen (2 dagen)

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.30 uur tot 16.45 uur € 750,- (excl. btw) per deelnemer (2 dagen) www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

24 MEI 2016

Functionerings-/beoordelingsgesprekken

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.30 uur tot 16.45 uur € 375,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

METAAL & TECHNIEK • maart 2016 •

45


op de bres

Expertisecentrum Energiebesparing

Het Expertisecentrum Energiebesparing moet bedrijven ondersteunen bij energie-efficiëntie. Dat lijkt op oude wijn in nieuwe zakken. Of toch niet? Hoe brengt het Expertisecentrum meer dan de som der (reeds bestaande) delen? Koninklijke Metaalunie weet het antwoord.

In het Energieakkoord is afgesproken dat er een expertisecentrum komt dat bedrijven ondersteunt in verdere energie-efficiëntie. Niet bepaald een vernieuwende missie, zou je zeggen. Er gebeurt immers al zo veel op dat vlak en eerder deze eeuw was er al een Energiecentrum mkb met dezelfde missie (waar de politiek in 2011 echter de stekker uit trok). Toch vertrouwt Metaalunie er op dat de werkzaamheden nu wel voltooid gaan worden en meer gaan opleveren dan de som der (reeds bestaande) delen. Afgelopen maand was Metaalunie gastgever tijdens de eerste netwerkbijeenkomst van het Expertisecentrum en heeft ten behoeve van dat doel de volgende voorstellen geformuleerd: Verbind kwantitatieve en kwalitatieve doelstellingen aan zowel het Expertisecentrum als de participerende partijen. Geef daarbij ondersteuning en bewaak de targets. Spreek rollen, taken en verantwoordelijkheden af. Breng kennisuitwisseling tot stand. Zorg dat kennis onder partijen goed ver-

46 • maart 2016 • METAAL & TECHNIEK

spreid wordt. Ontwikkel hiervoor met partijen een doelmatige en praktische kennisstructuur. Vul een arbitragefunctie in. Specifieke doelgroepen vragen om specifieke herkenbare communicatie. Laat dat invullen door de verschillende partijen. Indien er sprake is van onderling afwijkende informatie, laat het Expertisecentrum dan in arbitrage voorzien. Ontwikkel hiervoor met partijen een structuur. Doe onafhankelijk beleidsonderzoek en effectmeting. Onderzoek hoe de algehele doelstelling zich tot de afzonderlijke

doelgroepen en bedrijven verhoudt. Onderzoek tevens wat de effecten zijn van de maatregelen en (daarmee) van het Expertisecentrum. Breng keteninitiatieven tot stand. Doelstellingen worden beter bereikt indien er tussen de partijen wordt samengewerkt. Breng via het Expertisecentrum keteninitiatieven tot stand en geef het Energiecentrum 2.0 (ondergebracht bij Metaalunie) daarbij een leidende rol.•

Gerard Wyfker, Beleidssecretaris Milieu & Energie, Koninklijke Metaalunie


• gereedschap slijpen • modificaties op gereedschap • zagen slijpen • vlakslijpen • läppen • rondslijpen • binnenslijpen • centerloos slijpen

• productie specials • verkoop gereedschap • coaten • servicebalie • technisch advies • snelle en flexibele levertijden • gratis haal- en bezorgdienst

precisie slijptechniek Rotterdam

slijptechniek@karat.nl - 010-437 33 44 - www.karat.nl GOED IN VORM Forceren

Dieptrekken

Flenswalsen

Lassen

Vraag online uw offerte aan!

Apparatenbouw

www.orfavisser.nl

Properties • Applications • Solutions

Komt u ook?

Materials 2016 De rol van materialen & technologieën in het succes van een product • Aandacht voor: materialen, oppervlaktetechnieken, analysetechnieken,

verbindingstechnieken, omvormtechnieken en specialistische bewerkingen • Ruim 100 exposanten uit binnen- en buitenland • Uitgebreid congresprogramma incl. congres Smart Coatings • Met Materia Tentoonstelling,“Materializing Design”

Vakbeurs & Congres Woensdag 20 en donderdag 21 april 2016 NH Conference Centre Koningshof, Veldhoven

4e editie ang Gratis toeg

www.materials.nl


BIJ 65.000 GEREEDSCHAPPEN ZOU JE BIJNA HET OVERZICHT VERLIEZEN. MAAR OOK DAARVOOR HEBBEN WIJ DE JUISTE TOOLS. EĂŠn van onze krachtigste gereedschappen bestaat uit bits & bytes: onze eShop. Hier vindt u snel en comfortabel precies het kwaliteitsgereedschap, dat uw onderneming nog succesvoller maakt. www.hoffmann-group.com

Metaal & Techniek Maart 2016  

Metaal & Techniek is het vakblad voor het midden- en kleinbedrijf in de metaal en tevens het officiële orgaan van Koninklijke Metaalunie. He...

Metaal & Techniek Maart 2016  

Metaal & Techniek is het vakblad voor het midden- en kleinbedrijf in de metaal en tevens het officiële orgaan van Koninklijke Metaalunie. He...

Advertisement