Page 1

maandblad • 62e jaargang • april 2017

4 VAKBLAD VOOR HET MKB-METAAL 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% mrt-17

dec-16

sept-16

jun-16

dec-15

mrt-16

sept-15

jun-15

mrt-15

dec-14

sept-14

jun-14

mrt-14

dec-13

sept-13

jun-13

ECONOMISCHE BAROMETER Q1

THEMA: SMART MANUFACTURING

Winnaar Smart Manufacturing Award: TEQNOW: INDUSTRIE 4.0 DRAAIT OM VERBINDEN

HGG International


Arbeidsongeschiktheidsverzekering voor Ondernemers (AOV)

Het gebeurt u natuurlijk niet, maar stel … U wordt ziek.

Arbeidsongeschiktheid is een onderwerp waar u liever niet aan denkt, maar u bent als zelfstandig ondernemer verantwoordelijk voor uw eigen inkomen. Ook als u arbeidsongeschikt raakt. U raakt dan uw inkomen (gedeeltelijk) kwijt. Op de overheid hoeft u niet te rekenen. Pas als uw volledige vermogen (spaargeld en onroerend goed) ‘op’ is, kunt u aankloppen bij de bijstand.

Waarom is een AOV onmisbaar: Hoewel u er natuurlijk vanuit gaat dat u nooit arbeidsongeschikt raakt, merken wij in de praktijk dat dit iedereen kan overkomen. Al leeft u gezond, een ongeluk zit in een klein hoekje. Wanneer u iets overkomt, bent u blij dat u een goede arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) bij MEVAS heeft afgesloten. Financiële onzekerheid is wel het laatste waar u dan op zit te wachten.

Meer weten en afsluiten: MEVAS.nl/AOV

Belangrijke voordelen • Sommenverzekering: U krijgt bij volledige arbeidsongeschiktheid het bedrag dat u heeft verzekerd • Uw eigen beroep is het uitgangspunt bij de vaststelling van arbeidsongeschiktheid • Scherpe premie • Eindleeftijd tot 67 jaar • Uitstekende preventieve diensten en begeleiding bij arbeidsongeschiktheid • Aanvangsleeftijd tot 59 jaar

088 456 5400 | info@mevas.nl | www.mevas.nl


inhoud Economische Barometer Q1 30%

B1

Thema: Smart Manufacturing

14

20%

10%

0%

-10% mrt-17

dec-16

sept-16

jun-16

mrt-16

dec-15

sept-15

jun-15

mrt-15

Het MKB-metaal laat na het eerste kwartaal van 2017, met dank aan een verbeterde orderpositie, wederom verbetering zien. De realisatie over het eerste kwartaal van 2017, de positieve waardering en de verwachtingen voor het tweede kwartaal nemen verder toe.

De iPad is leidend in industrieslijpbedrijf Van Frankenhuyzen, voor tbp electronics kunnen de ontwikkelingen niet snel genoeg gaan, gezond boerenverstand bij De Cromvoirtse en Laser Technology Janssen is specialist in uiterst nauwkeurig bewerken.

Winnaar HGG International

Wet kwaliteitsborging

10

Het zijn de mensen binnen HGG die volgens general director Mark Helder het winnen van de Smart Manufacturing Award mogelijk hebben gemaakt. Het optimaliseren van processen door technologische innovatie, digitalisering en automatisering was doorslaggevend bij het kiezen van de winnaar.

Koninklijke Metaalunie Koninklijke Metaalunie is de grootste Nederlandse ondernemersorganisatie voor het MKB-metaal. De ruim 13.000 aangesloten leden bieden werk aan zo’n 150.000 werknemers en realiseren een gezamenlijke omzet van ruim 22 miljard euro. Meer weten? Kijk op www.metaalunie.nl of bel 030 – 605 33 44.

4 • april 2017 • METAAL & TECHNIEK

24

De Tweede Kamer heeft een wet aangenomen die moet leiden tot een compleet andere inrichting van het stelsel van bouwplantoetsing en bouwtoezicht. Peter van der Mars, Beleidssecretaris Koninklijke Metaalunie heeft de belangrijkste gevolgen op een rij gezet.

Verder in dit nummer Nieuws Strategische samenwerking Smart Manufacturing Award Teqnow Rechtgezet

6 26 28 32 35

Blik op branches Product Kompas Agenda Op de bres

36 40 42 43 44


Visie brengt ons verder Tijdens de uitreiking van de Smart Manufacturing Award heb ik weer vol bewondering gekeken naar alle acht districtswinnaars en met nog meer trots de uiteindelijke winnaar mogen feliciteren. Natuurlijk zijn deze bedrijven slechts het topje van de ijsberg. Want er zijn veel meer van dit soort innovatieve, slimme mkb-metaalbedrijven. Succesvolle bedrijven zijn immers bedrijven die slim en innovatief zijn. En de cijfers van onze meest recente Economische Barometer, elders in dit blad gepubliceerd, laten zien dat veel mkbmetaalbedrijven succesvol zijn. Dat komt die bedrijven niet vanzelf aanwaaien. De meeste ondernemers hebben een plek aan de horizon geduid en een visie en strategie geformuleerd die hen helpt daar te komen. Alle ontwikkelingen die voortkomen uit Smart Manufacturing en Smart Industry zijn onderdeel van die strategie. De bedrijven die zich eerder deze maand presenteerden tijdens de Award-uitreiking lieten dat zien. Het toepassen van nieuwe technologieën als robotica en additive manufacturing,

‘Een gedegen visie leidt tot nieuwe smart-verdienmodellen’ het digitaliseren van producten en productieprocessen en organisatieconcepten als Lean en QRM, zijn ‘slechts’ hulpmiddelen van een bredere visie op de toekomst. Een toekomst waarin een bedrijf uit India door het Internet of Things ineens een lokale concurrent kan zijn. Een toekomst waarin een relatief hogere kostprijs, vergrijzing en onvoldoende instroom redenen zijn om het anders en slimmer te doen. Om maar niet te spreken over het kunnen bijdragen aan oplossingen voor allerlei maatschappelijke vraagstukken op het gebied van zorg, mobiliteit en duurzaamheid. Een gedegen visie leidt tot nieuwe smart-verdienmodellen en kansen op nieuwe markten. Visie wordt verwacht van bedrijven, maar ook van een nieuw kabinet dat deze bedrijven moet

Fried Kaanen, voorzitter Koninklijke Metaalunie

ondersteunen en faciliteren bij het realiseren van hun toekomstplannen. Hoe dat zou moeten, heeft Metaalunie op haar beurt in een visie op industriebeleid vastgelegd. Wij vinden dat de overheid ondersteunende maatregelen moet nemen, die investeringen in procesautomatisering en procesinnovatie stimuleren én die product- en procesinnovatie in de keten versnellen. Maar ook de bevordering van internationaal ondernemen moet meer aandacht krijgen, evenals het vol inzetten op circulariteit als aanjager van de economie. Voor dit alles zijn voldoende en goed opgeleide technische medewerkers, een goed functionerende arbeidsmarkt en minder en eenvoudige regels een noodzakelijke voorwaarde. Deze uitgangspunten moeten onderdeel uitmaken van het nieuwe regeerakkoord. Dat getuigt pas van visie!

METAAL & TECHNIEK • april 2017 •

5


Colofon Metaal & Techniek is een vakblad voor het midden- en kleinbedrijf in de metaal en tevens het officiële orgaan van Koninklijke Metaalunie. Het verschijnt 11 keer per jaar. De leden van Metaalunie ontvangen Metaal & Techniek uit hoofde van hun lidmaatschap. Uitgave

Adres Mr H.F. de Boerlaan 28 7417 DA Deventer Postbus 58, 7400 AB Deventer Tel.nr. +31 (0)570 50 43 00 Faxnr. +31 (0)570 50 43 99 Uitgever Marjan Leenders Redactie Roel van Vemde (hoofdredacteur) r.vemde@mybusinessmedia.nl Kasper Weigand (eindredacteur) Tel.nr. +31 (0)570 50 43 74 E-mail: redactie.metaalentechniek@ mybusinessmedia.nl Redactie Metaalunie Tony van der Meer Basisontwerp Vormbreker Nieuw-Vennep Medewerkers Ronald Buitenhuis, Alex Kunst, Loek Kusiak, Frank Senteur, Erik Steenkist, Leon van Velzen, Martin de Vries, John Ekkelboom Advertentieverkoop Arjan Stoeten a.stoeten@mybusinessmedia.nl Advertentietarieven op aanvraag +31 (0)6 53 18 28 76 Abonnementen Abonnementsprijs NL 11 nummers € 126. Los nummer € 15,00. Proefabonnement 3 nummers € 19,-. Buitenland € 142,(alle prijzen excl. 6% btw en € 3,95 administratiekosten). Opgave abonnementen Tel.nr. +31 (0)570 504 325 (tussen 09.00 en 12.00 uur) Faxnr. +31 (0)570 504 393 E-mail: metaalentechniek@mybusinessmedia.nl Annulering abonnement schriftelijk en uitsluitend drie maanden voor afloop van de abonnementsperiode. Het abonnementsgeld dient bij vooruitbetaling te worden voldaan. Voor de algemene voorwaarden, zie www.mybusinessmedia.nl/ algemenevoorwaarden Bank: 1421.46.439. Voor informatie over Koninklijke Metaalunie Koninklijke Metaalunie Einsteinbaan 1 Postbus 2600 3430 GA Nieuwegein Tel.nr. +31 (0)30 605 33 44 Faxnr. +31 (0)30 605 31 22 www.metaalunie.nl Opmaak Colorscan bv, www.colorscan.nl Druk Drukkerij Roelofs, Enschede ©2017 MYbusinessmedia ISSN: 0026-0479 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. Hoewel dit tijdschrift zorgvuldig en naar beste weten wordt samengesteld, kan de uitgever niet instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie. Uitgever en auteurs aanvaarden geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op de in dit tijdschrift gegeven informatie. Gebruikers van het tijdschrift wordt nadrukkelijk aangeraden de vaktechnische informatie niet geïsoleerd te gebruiken, maar altijd mede af te gaan op hun professionele kennis en ervaring, en de te gebruiken informatie te controleren.

6 • april 2017 • METAAL & TECHNIEK

nieuws Nieuwe directeur VNMI Sekhar Lahiri (39) is per 1 mei de nieuwe directeur van de Vereniging Nederlandse Metallurgische Industrie (VNMI). Hij volgt daarmee Frank Buijs op. Buijs: “De belangenbehartiging voor de metaalproducenten heeft de afgelopen jaren de nodige vruchten afgeworpen. Ik heb er alle vertrouwen in dat Sekhar Lahiri de organisatie in een volgende versnelling kan zetten.” Lahiri was werkzaam in de public-affairsconsultancy op landelijk en Europees niveau. Daarvoor heeft hij jarenlang gewerkt voor de Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie. Hij kent de politiek in Den Haag en Brussel goed en is een echte bruggenbouwer. VNMI is in 2000 opgericht als brancheorganisatie van Nederlandse producenten van ruwe metalen en metaallegeringen en halffabricaten daarvan. VNMI vertegenwoordigt ruim 80 procent van de in Nederland gevestigde metallurgische industrie. De bedrijven in de metallurgische industrie vertegenwoordigen in Nederland circa 50.000 voltijdsbanen en een exportwaarde van 6 miljard euro.

Benchmark Verspanen Ongeveer 80 procent van de verspanende bedrijven in Nederland vindt dat het moeilijker is geworden geschikte medewerkers aan te trekken. Zo’n 60 procent verwacht dat dit in 2017 nog lastiger zal worden. Desondanks blijft de sector weinig investeren in scholing van de huidige medewerkers. Dat valt op te maken uit de Benchmark Verspanen 2017. Deze toont verder aan dat de koplopers opnieuw dubbel zo hard groeiden. En zij weten hun winstmarge op peil te houden, waar deze voor de sector als geheel is afgenomen. Tijdens een discussie met een expertpanel bij verspanend bedrijf Jatec / Wilting in Leerdam is de tweede Benchmark Verspanen gepresenteerd. Opnieuw hebben Koninklijke Metaalunie, het online vakblad Madein-Europe en Jaarbeurs / ESEF de verspanende industrie in Nederland langs de meetlat gelegd. Begin dit jaar is online een uitgebreide vragenlijst uitgezet. In de benchmark is gekeken naar de winstgevendheid van bedrijven. De koplopers (bovengemiddelde omzet- en winststijging in 2015 en 2016) hebben een veel hogere marge (winst voor belastingen) dan het gemiddelde in de sector: 11,4 tegen 6,0 procent. Opvallend is het lage aantal spindeluren in de sector: 55 procent van de bedrijven zegt dat ze maximaal 40 spindeluren per machine per week maken. Liefst 79 procent zegt dat het vorig jaar moeilijker is geworden om goede vakmensen te vinden. En 60 procent verwacht dat het dit jaar nog lastiger zal worden. Dat kan gevolgen hebben voor de salarissen: 63 procent verwacht dat de krapte de salarissen zal opdrijven. De grootste uitdagingen zijn doorlooptijdverkorting, de complexiteit van producten en hogere nauwkeurigheid. De benchmark kan gedownload worden via www.maakindustrie.nl/benchmark-verspanen


Cybersecurity essentieel VNO-NCW schaart zich achter de oproep van grote bedrijven aan het toekomstige kabinet om veel meer geld en aandacht te besteden aan cybersecurity. Herna Verhagen, bestuursvoorzitter van PostNL, heeft informateur Edith Schippers en de onderhandelende partijleiders een brief gestuurd met concrete voorstellen om deze digitale dreiging te lijf te gaan. Goede cybersecurity is essentieel om de economische en maatschappelijke kansen van digitalisering te kunnen benutten, stelt ook VNO-NCW. Een standpunt waar Koninklijke Metaalunie zich van harte bij aansluit. Verhagen pleit terecht voor een

actieprogramma en investeringen. Verder zou politieke sturing via een onderraad voor digitalisering een pre zijn, de overheid moet het goede voorbeeld geven. Tot slot moeten digitale vaardigheden ook in het onderwijs meer aandacht krijgen. Verhagen brengt in haar brief onder de aandacht dat cybercrime jaarlijks 10 miljard euro kost. VNONCW en MKB-Nederland pleitten onlangs voor een Digital Trust Centre, waar bedrijven terecht kunnen met meldingen van dreigingen, vragen en voor advies. De brief van Herna Verhagen is ook ondertekend door onder meer de bestuursvoorzitters van KPN, Eneco, Schiphol, Rabobank en Bol.com.

10XL wint aanmoedigingsprijs Smart Manufacturing Naast de Awards voor de acht districtswinnaars en de landelijke winnaar werd tijdens het Metaaluniecongres Smart Manufacturing ook een aanmoedigingsprijs uitgereikt aan het bedrijf 10XL. 10XL is in mei 2016 ontstaan als een spin-off van een visual design studio voor de maritieme industrie. Het jonge bedrijf is producent van kunststof schaalmodellen voor sleeptesten door

maritieme onderzoeksinstituten. De schaalmodellen (tot een lengte van 14 meter) worden door middel van 3D-printen en frezen gemaakt met behulp van recyclebare thermoplastische grondstoffen. Voor de productie van de schaalmodellen is in de afgelopen maanden een 14 meter lange hybride machine voor 3D-printen en frezen ontwikkeld en

MJM in gesprek met Kamerleden Metaalunie Jong Management (MJM) bracht vlak voor de verkiezingen een bezoek aan het politieke centrum van Nederland, het Binnenhof. Hoogtepunt van de dag was de afspraak met de twee VVD Tweede Kamerleden Erik Ziengs en Anne Mulder. Zoals verwacht was een hot item de Wet werk en zekerheid waar iedere (jong)ondernemer mee te maken krijgt, de lastige situaties die dit met zich mee brengt en de schrijnende gevallen die hieruit voort kunnen komen. Eén van de MJM-leden verduidelijkte de problematiek met het praktijkvoorbeeld van drie langdurige zieken in het bedrijf en de impact daarvan op een klein bedrijf. Ziengs en Mulder (h)erkenden de knelpunten die de jonge mkb-metaalondernemers aankaartten. Zoals ook de administratieve lasten en ingewikkelde regelgeving die nog steeds hardnekkig blijken te zijn. De twee VVD’ers gaven aan dat het nieuwe kabinet met oplossingen zal komen om alle aangegeven bottlenecks zo goed mogelijk weg te nemen. Ben jij een jonge ondernemer tot 40 jaar en eigenaar van een metaalbedrijf of word je dat binnenkort? Of hebben je ouders een metaalbedrijf dat is aangesloten bij Metaalunie? Word dan lid van Metaalunie Jong Management!

geproduceerd, gebruikmakend van robotarmen. Het ontwerp van de schaalmodellen wordt door de klanten via een webportal aangeleverd. Deze vorm van schaalmodellen produceren, maakt het mogelijk dit manarm te doen met een aanzienlijke verkorting van de reactietijd met een kostenreductie in vergelijking met het maken van mallen van hout. Het gekozen materiaal maakt het recyclen van de producten mogelijk. Het bedrijf maakt gebruik van statiegeld op de modellen en neemt ze na gebruik weer terug waarna het materiaal hergebruikt kan worden. “Al met al een mooie combinatie van duurzame smart manufacturing en daarom beloont de jury dit zeer jonge bedrijf voor haar inventieve oplossing met een aanmoedigingsprijs”, motiveerde juryvoorzitter Jan Post de prijs. METAAL & TECHNIEK • april 2017 •

7


product ledennieuws

ASTRONAUT ANDRÉ KUIPERS INSPIREERT De Nederlandse astronaut André Kuipers heeft voor ruim 350 aandachtig luisterende leerlingen een boeiende voordracht gegeven. Dit vond plaats in de tot theaterzaal omgebouwde fabriekshal van metaalwarenbedrijf Witte van Moort uit Vriezenveen en is georganiseerd in samenwerking met het onderwijs CSG Het Noordik en Theater Turf. In rap tempo en met bijzondere foto’s en filmpjes vertelde Kuipers in geuren en kleuren zijn belevenissen. Techniek, onderwijs en bedrijfs-

leven werden samengebracht op dit event. Leerlingen hoorden over het grote belang van techniek, maar ook over motivatie en geduld. Dromen, denken, doen en durven, volgens Kuipers dé stappen die je nodig hebt om je doel te behalen. De dag vormde een investering in de toekomst, bracht techniek onder de aandacht bij de jeugd. Een voorbeeld van samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven met een inspirerende spreker die gelooft in jonge ambitieuze mensen.

POPKEN METAAL BESTAAT 90 JAAR Pieter Popken legde in 1927 de basis voor Popken Metaal, dat nu na 90 jaar is uitgegroeid tot een succesvol rolvormbedrijf. Vanuit Assen levert het bedrijf profielen van staal en aluminium aan bedrijven in heel Europa. Dit jaar viert Popken Metaal het 90-jarig jubileum. Een mooi moment om stil te staan bij de rijke geschiedenis van het oer-Hollandse bedrijf, maar ook om vooruit te blikken naar de toekomst van de Nederlandse maakin-

dustrie, aldus de kersverse eigenaar Dinand Ebbinge. In negentig jaar is Popken Metaal uitgegroeid van een klein familiebedrijf tot een belangrijke speler in de Nederlandse maakindustrie. Aanvankelijk produceerde het Drentse bedrijf krambanden voor het repareren van klom-

pen. Inmiddels levert Popken Metaal metalen profielen aan bedrijven in heel Europa uit onder andere de afbouw- en bouwsector, agrarische sector, industrie, scheepvaart en meubelindustrie. Het succes is volgens Ebbinge voor een groot deel te danken aan de medewerkers. Sommigen werken al veertig jaar bij Popken Metaal.

KUNST-SIERSMEDERIJ REIN TUPKER & ZN IS VERHUISD 2017. Voorzitter Fried Kaanen van Koninklijke Metaalunie opende het pand, waarna er gelegenheid was de nieuwe smederij te bewonderen. De nieuwe locatie biedt het team een enorme ruimte om Wilt u in aanmerking komen voor publicatie in de dagelijks ambachterubriek Ledennieuws, mail uw bericht dan naar redaclijke smeedwerken uit tie.metaalentechniek@mybusinessmedia. De redacte voeren. Voor kleine tie heeft het recht bijdragen zonder opgaaf van redeprojecten maar ook nen te weigeren of door te plaatsen naar online op de voor immense projecdistrictspagina’s van www.metaalunie.nl. ten. Helemaal trendy

De verhuizing naar de nieuwe locatie aan de Zuidergracht 50 in Soest heeft Kunst-Siersmederij Rein Tupker & ZN gevierd met een officiële opening op zaterdag 1 april

8 • april 2017 • METAAL & TECHNIEK

zijn de ijzeren deuren en trappen uit de eigen lijn van Tupker. De nieuwe locatie heeft een uitgebreide showroom waar een impressie van alle mogelijke smeedijzeren werken en vaardigheden te zien zijn. De Zuidergracht 50 maakt onderdeel uit van het Soester industriepark De Grachten.


INFO: VDW – Generalkommissariat EMO Hannover 2017 Verein Deutscher Werkzeugmaschinenfabriken e.V. Corneliusstraße 4 · 60325 Frankfurt am Main · GERMANY Tel.: +49 69 756081-0 · Fax: +49 69 756081-74 emo@vdw.de · www.emo-hannover.de 17094_M&T_NL_205x125_nl.indd 1

Informatie & Entreekaarten: Hannover Consultancy B.V. Postbus 34 NL-3350 AA Papendrecht Tel.: +31 184 69 30 50, Fax: +31 184 69 31 21 E-Mail: info@hf-netherlands.com 28.03.17 11:08


Interview award-winnaar hgg TEKST: TONY VAN DER MEER BEELD: SANDER VAN DER TORREN

10 • april 2017 • METAAL & TECHNIEK


‘Blijven investeren in innovatie, techniek en scholing’ Het klinkt wat tegenstrijdig: de Smart Manufacturing Award winnen waarbij het optimaliseren van processen door technologische innovatie, digitalisering en automatisering voor de jury doorslaggevend was en dan het prijzengeld voorlopig steken in een nieuw tosti-ijzer voor in de kantine. Toch is het juist kenmerkend voor het slim produceren bij HGG uit Wieringerwerf. Want juist het personeel wordt door middel van zelfsturende teams voortdurend betrokken bij product- en procesinnovatie. Het zijn de mensen binnen HGG die volgens general director Mark Helder het winnen van de Award mogelijk hebben gemaakt. Dat is exact de reden dat voor het interview ook management advisor Ronne Wierdsma is aangeschoven. Zij vulde de vragenlijst in die uiteindelijk leidde tot het winnen van het district Noordwest, via een van de drie genomineerde bedrijven voor de landelijke Award naar het uiteindelijk winnen ervan.

Smart Manufacturing is jullie, zo vond de jury, op het lijf geschreven. Hoe is dat zo gekomen? Wierdsma: “Het zit inderdaad in ons bloed. Het is voor ons inmiddels zo vanzelfsprekend, dat onze mensen verbaasd waren over alle dingen die we hadden vermeld in onze aanmelding voor de Award. Ze vinden het heel logisch dat we op die manier werken.” Helder: “Het idee om anders te gaan produceren is dan ook lang geleden al ontstaan. In 1998 kregen we een opdracht van een Indiase klant om in één keer zeven machines te leveren. Dat ging niet: normaal gesproken maakten we er zeven in een jaar. We moesten iets anders gaan verzinnen om het toch mogelijk te maken. De focus moest anders gelegd worden. We zijn meer gaan uitbesteden en op een andere manier gaan werken en zo hebben we die zeven machines kunnen maken. Zo zijn we een bedrijf geworden dat zich richt op onze kern: het snijden en de ontwikkeling daarvan. Het ontwerpen en assembleren van de machine en het maken van de software vindt in Nederland plaats. We zijn meer een netwerkbedrijf geworden dan een traditionele machinebouwer. En HGG is METAAL & TECHNIEK • april 2017 •

11


getransformeerd van een projectbedrijf richting een meer productbedrijf. Dat maakt het makkelijker, het is minder specifiek en meer modulair. Want de hele keten wordt sneller. De tijd tussen gegeven opdracht en oplevering is steeds korter geworden, dus moet je sneller en slimmer produceren.” Wierdsma: “En als je eenmaal die weg bent ingeslagen, komen er steeds meer zaken bij. Dat is ook de reden dat ik in dienst ben gekomen om echte verbetertrajecten op te pakken. Zo zijn we aandacht gaan besteden aan het opruimen van de werkplaats, en hebben we alle items die we die week of de week daarop niet nodig hadden uit de werkplaats gehaald. Ook werden alle items die er niet voor productiedoeleinden stonden weggehaald. Dit zorgde voor 20% meer productieruimte en een meer overzichtelijke werkplek. Eveneens zijn we in 2016 gestart met scrum, met als doel de zelfsturendheid van de medewerkers te bevorderen. Je kunt er allerlei etiketten op plakken, maar waar het echt om gaat is met je gewone boerenverstand naar je processen kijken. Bij veranderingen moet je de mensen zelf inbreng laten geven, want die moeten het gaan

12 • april 2017 • METAAL & TECHNIEK

doen en omarmen. Inmiddels zijn wij bezig onze eigen ‘HGG-versie’ van scrum te ontwikkelen.”

Jullie behoren als Award-winnaar tot wat je de koplopers van het MKB-metaal zou kunnen noemen… voelen jullie dat zelf ook zo? Helder: “De staalbouw is in brede zin natuurlijk erg traditioneel. Je ziet dat ontwikkelingen op het gebied van automatisering en robotisering nu ook doordringen in de wereld van het grofstoffelijke, de staalbouw. Er gaat binnen korte tijd veel veranderen. De bedrijven die nu in staat zijn werk uit het Verre Oosten terug te halen, zijn bedrijven die verregaand geautomatiseerd zijn. En op die manier kostprijs-technisch en kwalitatief concurrerend kunnen blijven. Anders redt je het niet.” Snelle levertijden, kleinere series en flexibiliteit gaan doorslag geven… Wierdsma: “Bij de standaardproducten wordt levertijd een steeds groter issue. Iedereen bij HGG wordt aangemoedigd mee te denken over het beter, sneller en slimmer produceren van onze machines, en het beter, sneller en slimmer leveren van


sche partners, elk met het doel om onze marktpositie te versterken en ontwikkeling te versnellen. Omdat veel van onze klanten gebruik maken van tekenpakketten hebben wij met gesloten portemonnee kennis gedeeld met Tekla, marktleider binnen de staalbouw en offshore. Daarnaast leveren wij buizensnijsoftware en knowhow (powered by HGG) aan de grootste platensnijleverancier van de wereld; Messer Cutting Systems. Recentelijk hebben we gezamenlijk met de grootste plasma bron leverancier van Amerika een speciale 3D-bevel toorts ontwikkeld. Mede hierdoor onderstrepen wij ons marktleiderschap binnen de 3D-profileer industrie en is onze naam hieraan verbonden. Als je wilt samenwerken, zal je kennis moeten delen. Natuurlijk niet alles, want het is de kern van ons brood. Daarom noemen we ons ook een netwerkorganisatie. Daarnaast is het ook noodzakelijk voortdurend de samenwerking op te zoeken met scholen en universiteiten om juist kennis op te doen.”

Hoe zien jullie de toekomst van de Nederlandse maakindustrie? Wierdsma: “De grootste uitdaging is en blijft het vinden van technisch goed geschoold personeel. En daarnaast is de vraag voor welke beroepen we eigenlijk moeten opleiden?”

onze kracht zit hem nu nog in het onderscheidende ondernemerschap onze snijdiensten. Hiervoor is een kwaliteitssysteem opgezet, waarmee iedereen in de gelegenheid wordt gesteld om ideeën in te brengen. En als je altijd één of twee stappen verder wil zijn dan de concurrent, dan is constante vernieuwing/innovatie de sleutel. Zonder te luisteren naar de markt is zoiets onmogelijk, mits een behoefte gecreëerd kan worden. Om deze reden hebben wij dan ook in onze missie de ‘can do’-mentaliteit staan; we staan open voor vragen/behoeftes vanuit de markt waarvoor nog geen oplossingen bestaan.” Helder: “Daarom werken we ook continu toe naar kortere levertijden met onze leveranciers. We denken mee in hoe zij slim kunnen bouwen, en voorzien hen van de ervaring die wij al met de componenten opgedaan hebben. Vooral bij de complexere samenstellingen zijn we hierin op zoek naar een echte partnership.”

‘Sharing is growing’ schreven jullie in de aanmelding voor de Award. Hoe ver gaat dat? Helder: “Sinds een aantal jaar hebben wij een aantal strategi-

Helder: “Ik denk dat we het buitenland onderschatten. Daar is veel meer waardering voor de maakindustrie. En scholing is daar een heel belangrijk onderdeel van. In Nederland houden we scholen en bedrijven nog angstvallig gescheiden. Daarmee wijs ik niet de scholen als schuldige aan: het bedrijfsleven moet meer anticiperen in onderzoek, mede en langdurig opleiden en een baangarantie geven. Ik bespeur ook nog een misplaatste arrogantie richting landen als China, alsof daar nog steeds alleen maar troep vandaan komt. Maar die tijd hebben we gehad. Onze kracht zit hem nu nog in het onderscheidende ondernemerschap. Het anders denken en doen, creatief zijn, snel kunnen schakelen en gewend zijn om overal in de wereld zaken te doen. Maar als we dat willen vasthouden zullen we moeten blijven investeren in innovatie, techniek en scholing.”•

HGG HGG is een wereldspeler op het gebied van 3D-profileren van buizen, balken en andere profielen door snijden. Deze positie realiseert het bedrijf door een combinatie van loonsnijden en het ontwikkelen en leveren van snijmachines aan klanten over de hele wereld. De machines worden ingezet voor uitdagende projecten in staalconstructie / -bouw, scheepsbouw, offshore en procesindustrie. Het bedrijf is voortdurend bezig met het optimaliseren van processen door technologische innovatie, digitalisering en automatisering en realiseert daarmee grote doorlooptijd- en kostenreductie voor zijn klanten. HGG faciliteert het complete ontwerp- en fabricageproces, CADCAM-verbinding tussen CAD-programma’s van de klant voor het moduleren van het uiteindelijke product, naar CAM-besturing van de CNC-snijmachine. Het bedrijf heeft rond de 75 medewerkers in dienst.

METAAL & TECHNIEK • april 2017 •

13


smart manufacturing TEKST: RONALD BUITENHUIS BEELD: GER THIJSSEN

INDUSTRIESLIJPER OVER SMART MANUFACTURING:

‘Een bos met weinig paden bewandelen’

De iPad is leidend geworden in het bedrijf van Jan van Frankenhuyzen. Orders komen digitaal binnen, worden automatisch digitaal ingelezen in slijpmachines, eindproducten worden automatisch aangeleverd bij DHL en orders automatisch gefactureerd. Van tien weken naar vijfdaagse levering. Het oog van de meester is bij industrieslijperij Van Frankenhuyzen in Lexmond een ander oog geworden. Het pure ambacht heeft plaats gemaakt voor het oog van smart manufacturing. “Productiemedewerkers zijn hier eigenlijk allemaal werkvoorbereiders.” Het is niet wat je verwacht bij een metaalbedrijf. Voor productiebegrippen is er een oorverdovende stilte in de fabrieksruimte, er hangt een grote tv aan de muur en een iPad begeleidt de rondleiding. Het Lexmondse metaalbedrijf Van Frankenhuyzen is smarter dan smart. De ommekeer in bedrijfsvoering kwam voor Jan van Frankenhuyzen in 2011 bij een vooraf aange-

kondigde stroomuitval. ‘We zijn toen in een klooster gaan zitten om na te denken over de toekomst. We besloten om meer te focussen en te excelleren in één product.’ Het resulteerde in een compleet nieuw businessmodel. Wat Van Frankenhuyzen nu aan portfolio heeft, past in een koffertje van 15 bij 30 centimeter. Van Frankenhuyzen maakt verspanend gereedschap

Jan van Frankenhuyzen: ‘Als je het gehele proces in de fabriek bekijkt, gaat het veel sneller.’

14 • april 2017 • METAAL & TECHNIEK

voor professionals. CBN wisselplaten en CBN frezen, CBN is Cubic Boron Nitride voor het bewerken van gehard staal en PCD wisselplaten en PCD frezen. PCD is Poly Crystalline Diamant voor het verspanen van abrasive non ferromaterialen. Vooral verspanende gereedschappen voor hightech kunststoffen dus. Van Frankenhuyzen laat een order van boren/frezen zien voor een vliegtuigproducent. ‘Kijk, de klant maakt zelf een tekening op basis van onze gestandaardiseerde modellen. Die order komt bij ons digitaal binnen en wordt direct ingelezen in een machine. Komt geen mens aan te pas. Je kunt op de gereedschappen ook allerlei specifieke productinformatie laten zetten. De klant voert het op internet in, het rolt er hier zo uit.’ Halffabricaten krijgen een digitale code die door de slijpmachines worden herkend, robots stellen zelf gereedschappen om, slijpwerk wordt tussentijds automatisch gemeten en zo rolt er een eindproduct uit dat ook weer automatisch wordt gecontroleerd. Van Frankenhuyzen: “Wat de mensen hier handmatig nog doen, is diamant op de drager solderen en producten intern verplaatsen naar machines. Maar het handwerk is minimaal. Eigenlijk is er een ander vakmanschap ontstaan. Niet het klassieke vakmanschap van de metaalbewerker, maar het vakmanschap van iemand die een machine controleert of hij zijn werk wel goed doet. Productiemedewerkers zijn hier eigenlijk allemaal werkvoorbereiders geworden. Alles automatiseren biedt veel voordelen”, zegt Van Frankenhuyzen. “Er is minder uitval en er is meer zekerheid dat het eindproduct goed is. Het maakt het werken plezierig en geeft rust in de tent.” FLOW In het begin kreeg Van Frankenhuyzen nog wel eens de opmerking dat de losse processen langzamer gingen dankzij smart produceren. Dat lijkt zo”, zegt de Lexmondse ondernemer. “Maar als je het gehele proces in de fabriek bekijkt, gaat het veel sneller. Waar vroeger levertijden van tien weken golden, leveren we nu desge-


‘Nu werkt onze productielocatie als één bedrijf: van administratie, gebouw, mensen tot productie.’

wenst in vijf dagen. Ook één stuks als het moet. Door digitalisering is de drempel kleiner geworden en zijn grenzen vervaagd. We hebben daarbij wel een bos met weinig paden bewandeld. Machines moesten aangepast worden aan onze wensen. IT-systemen moesten gekoppeld worden aan systemen. We moesten machines uit 2001 die nog helemaal geen connectie konden maken met internet, aanpassen aan smart werken. Dat was een lange zoektocht kan ik verzekeren. Maar nu werkt onze productielocatie als één bedrijf: van administratie, gebouw, mensen tot productie. Er zit een hele mooie flow in.” STANDAARDISATIE Gewapend met iPad loopt Van Frankenhuyzen naar de computer gestuurde ladekasten met halffabricaten PKD onderdelen. ‘Alles is hier gestandaardiseerd. Alles is informatie geworden, zodat je processen met IT-systemen aan kunt sturen. Je kunt niet smart werken als je niet alles exact hebt vastgelegd. Klanten weten zo ook precies wat we wel en niet kunnen maken.’ De tv gaat aan en met een paar clicks laat Van Frankenhuyzen zien hoe een product kan worden gegenereerd. “Vanuit dit proces is er direct een producttekening en een offerte en een

orderbevestiging. Kijk, als ik deze mail op mijn iPad accepteer, gaat een compleet proces in werking met nauwelijks handwerk waarbij aan de achterkant een product bij DHL automatisch wordt aangeleverd. Smarter kan bijna niet. Machines kunnen hier heel veel uren onbemand werken. We hebben een no-escapeomgeving gecreëerd waarin weinig fouten meer mogelijk zijn.”

‘In een fijne, schone omgeving de ruimte krijgen je te ontwikkelen’ Van Frankenhuyzen spreekt zelfs van een bijna filosofische bedrijfsvoering. ‘Ik wil hier licht, lucht en ruimte. Letterlijk en figuurlijk. Mensen moeten in een fijne, schone omgeving de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen.’ Hij is bezig met een compleet nieuwe koel- en afzuiginstallatie die het bedrijf cleaner en energiezuiniger moet maken. ‘Straks zit hier het hele jaar rond maximaal een graad temperatuurverschil in de fabrieksruimte.’

TOEKOMST In de fabriekshal staan nu al twee lasermachines voor het bewerken van diamant gereedschappen. Er is ruimte voor meer. “Laser heeft absoluut de toekomst”, volgens de directeur. “Je kunt er veel vrijere vormen mee maken.” Ook 3D-printen heeft zijn interesse. “Het mooie aan 3D-printen is dat je in de body van het gereedschap variaties kunt aanbrengen die door frezen en draaien niet te realiseren zijn.” Met zijn iPad als leidraad zegt Van Frankenhuyzen dat onderwijs ook veel meer moet inzetten op het nieuwe vakmanschap. “Waar je vroeger een techneut, machinebouwer en een IT-er had, zie je dat dat in elkaar schuift. Het wordt meer en meer één vak.” Tot slot de vraag aan Van Frankenhuyzen of alle investeringen in smart hem nu ook meer marge opleveren? ‘Het kost heel veel voordat je zover bent als we nu zijn, maar op termijn gaan we al die investeringen zeker terugverdienen. ’ Het vergde wat kapwerk in het bos, maar Van Frankenhuyzen heeft inmiddels brede paden in ‘het bos’ aangelegd. Of misschien zijn het meer iPaden. En voor wie een vliegtuig ziet vliegen….. Het kan het heel goed zijn dat er bewerkingen aan zijn uitgevoerd met gereedschappen uit Lexmond.• METAAL & TECHNIEK • april 2017 •

15


smart manufacturing TEKST EN BEELD: ALEX KUNST

DOOR KOPPELINGEN IN DE KETEN FOUTEN VERMIJDEN

Werken aan de donkere fabriek

Voor de districtswinnaar van de Metaalunie Smart Manufacturing Award Zuid-Holland kunnen de ontwikkelingen niet snel genoeg gaan. Met efficiënt en vooruitstrevend denken veroverde tbp electronics een sterke positie in de markt. Volgens CEO Ton Plooy staan we in die markt aan de vooravond van een technologische revolutie. Over zijn pitch voor de landelijke Metaalunie Smart Manufacturing Award hoefde Plooy niet lang na te denken. De CEO van tbp electronics wilde het anders aanpakken dan de mededingers. Ten overstaan van het publiek filosofeerde hij hardop over een onbemande productieomgeving, waar de lichtknop niet meer nodig is. Plooy: “Op de achtergrond vertoonden we versnelde beelden van de fabriek die op het eind daadwerkelijk in duisternis was gehuld.” De landelijke award won tbp niet, maar indruk maakte het bedrijf uit Dirksland wel. De presentatie maakte duidelijk waar de 125 medewerkers van tbp naar streven: een volledig gecontro-

leerde productieomgeving, waar menselijke fouten tot het absolute minimum zijn teruggebracht. NIEUWE TECHNOLOGIE Tijdens een rondgang door het bedrijf zien we het streven naar een gecontroleerde productieomgeving duidelijk terug. Er wordt geproduceerd in een vrijwel steriele ruimte; de medewerkers, gekleed in witte jassen, kijken aandachtig naar beeldschermen, plaatsen rollen met componenten in machines en voeren tests uit. Core business is de productie van printed circuit board assemblies (PCBA’s) in alle soorten

en maten, en in elke hoeveelheid. Daarnaast produceert tbp ook complete modules. Het juiste component op het juiste moment op de juiste plek, daar draait het om. De printplaten worden op verschillende manieren machinaal geproduceerd. Het geautomatiseerde soldeerprocedé speelt nog steeds een grote rol, maar er wordt ook gewerkt met zeefdruk om soldeerpasta aan te brengen. Soldeerpasta aanbrengen gebeurt ook met een 3D-printer. Hoewel deze machine nog niet snel genoeg is voor seriewerk, heeft Plooy hoge verwachtingen van de technologie. “In principe is ons vak de afgelopen vijftig jaar hetzelfde gebleven. 3D-printing gaat in de elektronica voor veel veranderingen zorgen. Straks kunnen we componenten printen en producten maken die op een conventionele manier niet meer mogelijk zijn.” Ook in de halfgeleiderindustrie ziet Plooy relevante ontwikkelingen, zoals fotonica. “Dankzij fotonica worden chips duizenden keren sneller dan de huidige generatie. De ontwikkelingen zijn gericht op: kleiner, sneller, flexibeler en goedkoper. Wat ook verandert, is de menselijke factor in het proces. Het draait niet meer om handen in de productie, maar om hersenen.”

‘Smart industry is beslist geen hype’

Elk product wordt getest.

16 • april 2017 • METAAL & TECHNIEK

Voor alle producten geldt: niets gaat ongecontroleerd de deur uit. Het testen van de printplaten gebeurt op verschillende manieren. Afhankelijk van de grootte van de serie worden er speciale testprocedures ontwikkeld of gebeurt de controle in een machine die voor elke printplaat een aparte test uitvoert. Plooy toont een printplaat die de besturing van navigatieverlichting voor windturbines en op booreilanden regelt, waarvoor strenge veiligheidseisen gelden. Het orderpickingproces in het magazijn is grotendeels geautomatiseerd. Na het invoeren


TRACKING & TRACING De trend in de markt is overduidelijk: klanten willen kortere levertijden en meer flexibiliteit. “Klanten hebben soms gelijksoortige producten nodig, die per stuk toch net even anders worden uitgevoerd. Omdat de kleur van een ledlampje verschilt”, zegt Plooy. “Bovendien willen opdrachtgevers geen voorraad meer hebben, omdat producten tegenwoordig al binnen drie maanden verouderd kunnen zijn.” Het volgen van alle onderdelen in het productieproces heeft prioriteit. De zes ict’ers van tbp electronics knoopten in de loop der jaren alle digitale eindjes aan elkaar, zodat er een naadloos systeem ontstond. Plooy: “Elke machine heeft zijn eigen software, we hebben een warehouse management systeem, een ERP-systeem en daarboven hangt weer een manufacturing execution system. Alle interfaces tussen deze pakketten ontwikkelden we zelf.” Helaas kost het ontbreken van industriestandaarden om systemen te koppelen volgens Plooy veel tijd, geld en energie.

Ton Plooy: ‘Smart industry is geen hype.’

van een orderlijst pikt een shuttle het krat met de juiste componenten op, waarna dit in luttele seconden tevoorschijn rolt. Het systeem verwerkt tot honderd bakken per uur, vertelt Plooy. VEEL OVERLEG Met enige regelmaat nodigt tbp niet alleen klanten, maar ook leveranciers uit voor overleg. Plooy: “We overleggen met hen omdat we eigenlijk geen voorraad meer willen hebben – dat producten binnenkomen op de dag dat ze nodig zijn. Daarvoor communiceren onze machines met de opdrachtgevers en inkoopafdeling. Deze rechtstreekse communicatie willen we ook met de leverancier. De leverancier weet dan welke bestellingen eraan zitten te komen zodra de forecast van de opdrachtgever bekend is. Inmiddels kijken we al mee in de systemen van de

opdrachtgever en zetten die data door naar onze leverancier. Er komt geen inkoper of verkoper meer aan te pas.” Als het gaat om zijn klanten spreekt Plooy van ‘early supplier involvement’. De ingenieurs van tbp electronics gaan in een vroeg stadium in gesprek met de opdrachtgever. “Zodra het blokschema op het whiteboard staat, willen wij al met de klant aan tafel. Zo voorkom je blokkades in het verloop van het traject, door bijvoorbeeld voor componenten te kiezen die we kunnen assembleren en die op termijn leverbaar blijven.” Voor de layout van de schakelingen draagt tbp eveneens de verantwoordelijkheid. “Onze ingenieurs denken mee over de lay-out. Assemblage wordt weliswaar vaak als een commodity gezien, maar de wijze waarop je iets produceert, maakt echt verschil.”

GEEN HYPE Een glasvezelkabel verbindt de fabriek in Dirksland met de vestiging in Eersel, waar tien ingenieurs werken aan ‘virtuele productie’. Virtueel wordt bekeken of elke component past in de layout van de printplaat en hoe het product getest en geplaatst moet worden. De ontwikkelingen van smart industry stemmen Plooy niet ontevreden, maar hij zou graag zien dat de manier van denken sneller verandert. “Het is nog steeds: de opdrachtgever maakt een ontwerp, de inkoper zet een tender uit en de goedkoopste aanbieder krijgt de opdracht. Terwijl dat weinig zegt over de total cost of ownership. Wij specificeren vooraf welke kwaliteit de opdrachtgever mag verwachten en hij mag ons daar op afrekenen.” Smart industry vereist dat alles aan elkaar is gekoppeld, aldus Plooy. “We worden helaas flink afgeremd door partijen die nog niet zover zijn. Er bestaan bedrijven die denken dat smart industry een hype is – dat is het beslist niet.”• METAAL & TECHNIEK • april 2017 •

17


smart manufacturing TEKST EN BEELD: ROEL VAN VEMDE

DIGITALISERING VAN ORDER- EN PRODUCTIEPROCES

‘Smart is vooral gezond boerenverstand’

“Smart manufacturing? Dat is vooral gezond boerenverstand: altijd logisch en slimmer denken.” Aan het woord is het directie-duo Ronnie van den Hurk en Janwillem Verschuuren van De Cromvoirtse. Het metaalservicecenter werkt al ruim een decennium gestaag aan automatisering en digitalisering van het order- en productieproces. “De functie van de mens in de fabriek verschuift naar controle van product en proces.” De Cromvoirtse won de Metaalunie Smart Manufacturing Award in district Zuid-Oost en stootte bij de landelijke award vorige maand door tot de laatste drie. “Eerst bij de beste acht, daarna bij de top drie. Natuurlijk hadden we graag de landelijke award gewonnen, maar hier spreekt al veel waardering uit. Het is een geweldige erkenning voor onze medewerkers en iets om met klanten en leveranciers te vieren”, vertelt Ronnie van den Hurk aan de vergadertafel van de toeleverancier van platen, buizen en kokers in Oisterwijk. Aan diezelfde tafel ontvangen Van den Hurk en Verschuuren in de Cromvoirtse Academy klanten om hen ‘op te leiden’ in het digitaal aanvragen en bestellen via het webportaal. Snijden, knippen, zagen, kanten, tappen en soevereinen van staal, rvs en aluminium in plaat, buis of kokers; het brede pakket aan verwerkingsmogelijkheden is sterk geautomatiseerd en gedigitaliseerd. Verschuuren: “Daar laten we zien hoe de klant slimmer kan construeren door handig gebruik te maken van de verschillende lasertechnieken. Door kleinere series te bestellen hoeft hij geen of minder voorraad aan te houden. Je wilt de producten immers precies op het moment hebben dat je ermee aan het werk gaat.” Het webportaal is continue in ontwikkeling. “We hebben in de afgelopen jaren telkens nieuwe bewerkingen toegevoegd of de selectie van files uitgebreid. Gebruiksvriendelijkheid staat echter altijd voorop.” DICHTBIJ DE PRAKTIJK Smart-voorbeelden bij De Cromvoirtse? Een productieproces met volautomatisch platenmaga-

18 • april 2017 • METAAL & TECHNIEK

zijn met bijna duizend plaatsen, volledig automatisch hergebruik van restanten, zodat er minimaal materiaalverlies is, het webportaal dat straks dynamisch beschikbare capaciteit en de voorraad toont, bestellen vanaf seriegrootte 1, korte calculatie- en levertijden. De structurele slimme aanpak van digitalisering en automatisering, van aanvraag tot productie, sprak ook de jury van de Metaalunie Smart Manufacturing

Award aan. Van den Hurk: “Smart is voor ons vooral een kwestie van wat ik weleens ‘GBV’ noem, oftewel; gezond boerenverstand. Slim produceren zit echt vaak in logica en goed luisteren naar je klant. Janwillem en ik komen beiden uit de praktijk, operationeel staan we dichtbij. Uit die praktijk snappen we ook de problemen van klanten en processen.”

‘We snappen de problemen van klanten, omdat we zelf uit de praktijk komen’ Dat uit zich regelmatig in op het oog simpele, maar vooral praktische oplossingen volgens Van

Ronnie van den Hurk (links) en Janwillem Verschuuren: ‘Slim produceren is ook goed luisteren naar je klant.’


Het nieuwe uitsorteersysteem om plaatuitslagen automatisch te sorteren.

den Hurk: “Een goed voorbeeld is onze depalletiseermachine die we zelf hebben ontwikkeld en gebouwd. Als er plaat op pallet binnenkomt, dan moeten de folie en banden eraf, maar vaak ligt er dan nog een kartonnen plaat op de bodem. Onhandig, want je wilt het materiaal zonder verpakking opslaan en zeker niet de platen beschadigen tijdens dit proces. Daarom hebben we een machine gebouwd die de pallet 180 graden kantelt en met cilinders het materiaal klem zet. Zo kunnen wij overtollige verpakking verwijderen en wordt het materiaal weer terug gekanteld.” PILOT Een actuele ontwikkeling in de digitalisering bij het metaalbedrijf is een pilotproject waarin De Cromvoirtse haar webportaal koppelt aan het ERP-pakket van de klant. Verschuuren: “Dat gebeurt via een API-koppeling (application programming interface). We doen dit project echt in ketensamenwerking en willen binnen een paar maanden live gaan. De winst hierbij zit niet alleen in de koppeling tussen software, maar bijvoorbeeld ook in logistiek en voorraad, omdat je nóg gerichter kan bestellen naar behoefte. Op maandag heb je de eerste dertig onderdelen nodig, op dinsdag de volgende zestig enz; een klant kan de bestelling aanpassen

op z’n eigen processen.” Dat vraagt een investering van zowel klant als leverancier. “Maar de winst zit vervolgens in de total cost of ownership. Door de 1-serie goed te automatiseren, kan je produceren tegen de prijs van massaseries”, blikt Verschuuren vooruit. SORTEERSYSTEEM Op de weg van automatiseren en manarm werken beschikken Van den Hurk en Verschuuren sinds een aantal maanden over een nieuw systeem voor het automatisch sorteren van plaatuitslagen. “We kwamen dit systeem van het Zwisterse Astes eigenlijk per toeval tegen en hebben het samen met hen toepasbaar gemaakt voor kleinere series. Het grote voordeel van dit systeem is dat we allerlei orders tegelijk geautomatiseerd kunnen uitsorteren voor verschillende klanten”, weet Van den Hurk. Het systeem staat opgesteld naast de fiberlaser en het platenmagazijn en heeft een programma met verschillende tools (magneten en vacuüm noppen). Deze zijn geplaatst op vier armen die de uitslagen uit de plaat liften en meteen op de pallets te leggen. “Dit is voor ons een volgende stap op weg naar manloos werken. Van manarm naar manloos is een leerproces. Alle stappen in onze productieprocessen die we nog handmatig

doen, willen we uiteindelijk wegnemen. Minder afhankelijk, maar met dezelfde kwaliteit. Zo beperken we de kosten op arbeid. Dat lukt ook, want we blijven groeien zonder extra medewerkers aan te trekken. Uiteindelijk moet de mens in de fabriek alleen nog controleren, niet meer maken.”

‘Van manarm naar manloos is een leerproces’ Smart manufacturing kan Van den Hurk en Verschuuren niet snel genoeg gaan. Daarom participeert de Brabantse onderneming ook in het ‘Fieldlab flexible manufacturing’, dat als doel heeft om kleine series flexibel en volledig geautomatiseerd te produceren met behulp van robots en zonder programmeringstijd. Verschuuren: “Het is een middel voor open innovatie, waarin De Cromvoirtse de mogelijkheden onderzoekt om automatisch te gaan kanten. Dus geautomatiseerd en gerobotiseerd de voorbereiding van de kantbanken verzorgen. Steeds verder manarm. Dat is voor ons de volgende uitdaging.” Steeds slimmer, op basis van gezond boerenverstand.• METAAL & TECHNIEK • april 2017 •

19


smart manufacturing TEKST EN BEELD: JOHN EKKELBOOM

SNEL OFFREREN EN PRODUCEREN MET SMART WEBPORTAL

Snijden, zetten en lassen op micronniveau

Laser Technology Janssen (LTJ) uit Wijchen is specialist in het uiterst nauwkeurig bewerken van zeer dunne metaalfolies en buisjes met microlasers en zetmachines. Uniek is dat de klant via een webportal exact de specificaties van het gewenste product kan invoeren, waarna direct online de offerte wordt gepresenteerd. Indien gewenst is de bestelling dankzij deze First Step Right Production vier uur later kant en klaar. Na binnenkomst in de hal van LTJ, gevestigd in het bedrijvenpark Bijsterhuizen van Wijchen, valt direct een klein schilderijtje op met de tekst: ‘Alles wat essentieel is, is onzichtbaar voor het oog’. Algemeen directeur Toon Janssen laat weten dat deze filosofische spreuk van hemzelf is. “Deze slaat op het DNA en de mindset van de onderneming en onze medewerkers. En omdat we de hele dag actief zijn op het gebied van de microlaserbewerkingen, geldt deze spreuk dub-

belop. De tolerantie en de afwerking liggen op zo’n hoog niveau, dat de snijlijnen en gaatjes vaak niet zichtbaar zijn met het blote oog. We moeten door microscopen kijken wat we maken.” LTJ bewerkt alle soorten metaalfolies zoals titaan, kovar, verenbandstaal, RVS, fosforbrons en inconel - met diktes van 0,01 tot 1,5 mm. Toleranties tot 3 micron zijn geen uitzondering, zegt Janssen. “We voeren het bovendien uit in 2D, 2.5 D en 3D.”

ONDERNEMEN ALS PASSIE Hoewel LTJ in juni pas een jaar bestaat, heeft Janssen de afgelopen decennia enorm veel ervaring opgebouwd in de metaalindustrie. Hij was vele jaren directeur van de CMF-group in Heijen, een toeleverancier van plaatwerkproducten met zo’n tweehonderd werknemers. Als slachtoffer van de economische crisis ging dit bedrijf in 2009 failliet, waarna Janssen een doorstart maakte en CMF uiteindelijk verkocht. Hij ging zelfstandig verder als bedrijfsadviseur. “Dat was leuk, maar ik miste het ondernemerschap. Daar zit toch echt mijn passie in. In de tijd van CMF hadden we al een tak lasertechnology en we leverden ook aan de high tech-industrie. Die kennis en kunde was bewaard gebleven en die wilden we opnieuw benutten. Uiteindelijk is daar LTJ uit voortgekomen.”

‘We moeten door microscopen kijken wat we maken’ De voorbereiding duurde maar liefst twee jaar. De ontwikkeling deed hij samen met zijn vrouw en mede-eigenaar Ans. “Zij was in 1975 de eerste automonteuse van Nederland”, vertelt hij met gepaste trots. Die lange aanlooptijd was nodig omdat het echtpaar een forse innovatieslag wilde maken. Het moest een smart start-up worden, zegt Janssen. “De werkvoorbereiding is de grote bottleneck bij microlaserbewerkingen en zetten. Dat proces kost veel tijd en geld en vergt het nodige handwerk, wat weer fouten kan geven. Ons plan was om die werkvoorbereiding volledig te digitaliseren. Dit heeft geleid tot een meertalige smart webportal die voor iedereen toegankelijk is. We hebben ons neergezet als smart industry 4.0.”

Een onderdeel voor een nieuwe generatie branders voor cv-ketels. Het plaatje is van rvs, 0.2 mm dik en de gaatjes zijn 0,15 mm.

20 • april 2017 • METAAL & TECHNIEK

ERP-KOPPELING De webportal van LTJ is volgens Janssen zeer gebruiksvriendelijk. De klant moet eerst een


STEP-bestand of DXF-file uploaden, om vervolgens de specificaties van het gewenste product in te voeren. Na ongeveer een minuut verschijnt de offerte op het beeldscherm. Met twee muisklikken verder kan de opdracht worden bevestigd en gaat bij LTJ het systeem op volle toeren draaien. Zo verwerken de programma’s voor de laser en de kantpers de ingevoerde gegevens, waarna de machines aan de slag kunnen. Trial and error vooraf gebeurt digitaal, zodat het uiteindelijke bewerken foutloos kan gebeuren en het mogelijk is kleine series relatief goedkoop te produceren. “Bovendien hebben we de begeleidende papieren die bij de order horen zo beperkt mogelijk gehouden. Alles ligt immers digitaal al vast dankzij de koppeling van ons ERP-systeem met de webportal”, vertelt Janssen. “Door deze First Step Right Production kunnen we, indien de klant dat wenst en het materiaal op voorraad is, het product binnen vier uur produceren. Wij leveren alles af fabriek.” Op zijn kantoor maakt Janssen een plastic doos open met vakken waarin voorbeelden van producten zitten die LTJ heeft gemaakt. Het zijn overwegend flinterdunne bewerkte folies in diverse maten en vormen en met vrijwel onzichtbare minuscule snijlijnen en gaatjes. De algemeen directeur noemt liever geen klanten, maar tussen de getoonde producten zitten nikkellinten voor nieuwe hybride auto’s, gasturbinedelen van superlegeringen, fijne tandwieltjes voor een medisch apparaat en koperen afdichtringen. In een vakje ligt een grijpertje – een ring met twee pootjes - voor operaties, dat uit één buisje met een wanddikte van 0.8 mm is gesneden. Een mooi voorbeeld van een 2.5 D-product. Naast een opslaghal voor de vele folies en buisjes beschikt LTJ over een bankwerkerij voor het maken van hulpmiddelen en de afwerking van producten. Pal daarnaast bevindt zich de productie-unit die 80 vierkante meter groot is. In deze geconditioneerde ruimte is de temperatuur

Toon Janssen miste het ondernemerschap, voordat hij vorig jaar LTJ begon.

constant 20 graden Celsius, een wereldnorm voor maatvoering. Er staan onder andere twee hypermoderne machines: een TruLaser Cell 3000 voor het microlaser snij- en laswerk en een TruBend 7036 voor het microkantpersen. Het zijn standaardmachines die op de specificaties van LTJ zijn aangepast.

‘We wilden de werkvoorbereiding van microlaserbewerkingen volledig digitaliseren’ Verder staat er een Keyence optisch meetsysteem, waarmee het mogelijk is alle contouren en de microbewerkingen van de gemaakte producten contactloos te controleren. Janssen merkt op dat klanten overigens ook voor ontwikkeling van nieuwe producten een beroep doen op LTJ. “Die ontwikkeling doen we samen, waarna we de prototypen uitgebreid testen.

Verder testen we nieuwe materiaalsoorten. Als er een totaal nieuwe legering op de markt komt, moeten we toch weten welke bewerkingen wel en niet haalbaar zijn.” Op dit moment telt LTJ vier medewerkers, die allemaal veel ervaring hebben in de microlasertechnologie. Janssen verwacht gezien de snelle toename van het aantal opdrachten dat zijn bedrijf zal uitgroeien tot vijftien specialisten op dit vakgebied. Dat niet alleen klanten de jonge smart-onderneming inmiddels in het oog hebben, werd duidelijk tijdens het High Tech Platform Jaarcongres, dat 8 februari op de High Tech Campus in Eindhoven werd gehouden. Daar mocht Janssen als één van de vijf genomineerden voor de Inspiratie & Innovatie Award zijn nieuwe webportal in twee minuten tijd pitchen. Via een stem-app konden de aanwezigen een keuze maken. “We zijn derde geworden. Uiteraard zijn we geweldig trots dat we één van de genomineerden waren. Dit geeft toch aan dat we als smart bedrijf op de goede weg bezig zijn.”• METAAL & TECHNIEK • april 2017 •

21


WinMax® Beheers succes intuïtief

VACUÜMHEFAPPARATUUR ! Een verbetering voor de arbeidsomstandigheden !

De zwaargewicht kampioen 10-20.000 kg Toepasbaar in o.a.: de metaal-, hout-, kunststof-. glas-, beton- en natuursteenindustrie. Zowel voor gladde, geprofileerde en ruwe oppervlakken. - zeer sterk in vacuümheffers t.b.v. dak-en gevelplaten - eigen ontwerpafdeling. Klantgerichte adviezen.

- Levering CE conform ! Vacu Stone Lift B.V. Zuiderkoggeweg 8 1607 MV, Hem Tel.:++ 31- (0) 228-545200 Fax.:++ 31-(0) 228-545209 Email: info@vacustonelift.nl Website: www.vacustonelift.nl

HURCO_NL_MetaalNieuws_1/3 Seite_109x325mm_4c_ET:07.03.2017

Krijg meer met de snelste besturing in de industrie

www.hurco.nl


barometer q1 2017 Tevredenheid Tevredenheid, dat zou in één woord gezegd de conclusie kunnen zijn van de uitkomsten van de Economische Barometer over het eerste kwartaal 2017. Zowel de binnenlandse orderpositie als de export zijn in het eerste kwartaal verder aangetrokken. Wat opvalt is dat ook de sectoren die het de afgelopen jaren moeilijk hebben gehad, zoals de toelevering aan de bouw en in mindere mate de landbouwmachine fabrikanten en –dealers, nu bovengemiddeld presteren. Dat schept vertrouwen.

VAKBLAD VOOR HET MKB IN DE METAAL

mrt-17

dec-16

sept-16

jun-16

mrt-16

dec-15

sept-15

jun-15

mrt-15

dec-14

sept-14

jun-14

mrt-14

dec-13

sept-13

jun-13

VERBETERDE ORDERPOSITIE

De uitslag van de verkiezingen heeft in het land ook een zekere onrust weggenomen, wat er mede aan zal hebben bijgedragen dat ook de verwachtingen in onze sector voor het tweede kwartaal zich ook positief ontwikkelen. Als Metaalunie blijven we ons onverminderd inzetten om onze ‘speerpunten voor een gezonde maakindustrie’ onder de aandacht van die politici te brengen die zich met de vorming van een nieuw kabinet bezighouden. Want ondanks de positieve uitslag van deze barometer mogen we niet stil blijven zitten: er zijn nog duidelijke verbeterpunten om de industrie verder te versterken. En dat geldt niet alleen voor de politiek; ook ondernemers kunnen niet blijven stilzitten. De productiviteitsgroei in Nederland laat te wensen over. Daar zullen we komende tijd echt iets aan moeten doen; waarbij de uitdagingen groot zijn: door het ontbreken van voldoende vakbekwaam personeel zal er meer geïnvesteerd moeten worden om de productiviteit verder te laten toenemen. Ook dwingt de internationale concurrentie ons de efficiency nog verder te verhogen. In dit kader las ik enkele dagen geleden een artikel in het gezaghebbende blad ‘the Economist’ over de inspanningen die de Chinese overheid zich getroost om in de Pearl Delta de productiviteit in de industrie

PRODUCTIVITEITSGROEI NOODZAKELIJK

te stimuleren door robotisering. Ook daar ziet men dus in dat met relatief goedkope arbeidskrachten alleen de race op langere termijn niet meer vol te houden is. Nu nog hebben wij een voorsprong op het terrein van productiviteit, maar we zullen ons extra moeten inspannen om die voorsprong ook te behouden. Met de positieve uitkomsten van deze barometer is het devies nu meer dan ooit: ‘als de zon schijnt, moet je het dak repareren’. We mogen niet gezapig achterover leunen omdat het goed gaat, nee er moet nu een tandje bij om die productiviteitsverbetering echt te realiseren. Daarom breng ik graag ons initiatief Teqnow onder de aandacht: hét platform dat toepassing van toptechnologie in het industriële mkb vergroot en stimuleert. Doe er uw voordeel mee! Bert Jaarsma, Directeur Organisatie Koninklijke Metaalunie

Dit katern verschijnt elk kwartaal in Metaal & Techniek en is gebaseerd op de Economische Barometer; het kwartaalonderzoek onder leden van Koninklijke Metaalunie naar de economische stand van het MKB-metaal.


VERWACHTING VOOR TWEEDE KWARTAAL NEEMT TOE

economische barometer q1

Wederom verbeterde orderpositie

Het MKB-metaal laat na het eerste kwartaal van 2017, met dank aan een verbeterde binnen- en buitenlandse orderpositie, wederom verbetering zien. De realisatie over het eerste kwartaal van 2017, de positieve waardering en de verwachtingen voor het tweede kwartaal nemen verder toe. Relatief veel bedrijven hebben hun verkoopprijzen in het eerste kwartaal verhoogd en de investeringsverwachtingen zijn in vergelijking met de afgelopen acht jaar positief. Dit blijkt uit de Koninklijke Metaalunie Economische Barometer van het MKB-metaal. De sectoren die in het eerste kwartaal bovengemiddeld presteren, zijn de toeleveranciers aan de bouw, de metaalwarenbedrijven, de landbouwmachine fabrikanten en -dealers. De oppervlaktebehandelaars presteerden wat minder dan gemiddeld. Bij de respondenten werken gemiddeld 17,0 vaste medewerkers en 1,7 flexibele krachten. ORDERPOSITIE BINNENLAND Het positieve sentiment in het MKB-metaal wordt gevoed door een verdere verbetering van de binnenlandse orderpositie. Na een positieve ontwikkeling van de binnenlandse orderpositie in het vierde kwartaal van 2016 en het eerste kwartaal van 2017 is de dip van het derde kwar-

taal van 2016 alweer vergeten. Net als in het vierde kwartaal is bij vier op de tien bedrijven de binnenlandse orderportefeuille in het eerste kwartaal van dit jaar toegenomen. Bij 18% van de bedrijven nam de orderportefeuille in deze periode af. De bedrijven met een afnemende orderportefeuille zijn vooral te vinden in de sector oppervlaktebehandeling en onderhoud en service. Ook de waardering van de binnenlandse orderpositie is positief. Meer dan de helft van de ondernemers geeft aan hierover tevreden te zijn, terwijl minder dan 10% aangeeft ontevreden te zijn. Sinds 2008 waren ondernemers niet zo positief over de binnenlandse orderpositie.

Stand van het MKB-metaal

De aan de bouw toeleverende bedrijven zijn het meest positief. Het aantal bedrijven dat een beter tweede kwartaal verwacht neemt iets toe. Het aantal bedrijven dat een slechter kwartaal verwacht neemt sinds het vierde kwartaal van 2015 gestaag af. Het meest positief zijn naast de aan de bouw toeleverende bedrijven ook de onderhoud- en servicebedrijven. Onder de respondenten is de gemiddelde totale orderportefeuille iets afgenomen van 7,9 naar 7,6 weken. Dit is het derde kwartaal op rij dat de orderportefeuille in weken afneemt. ORDERPOSITIE BUITENLAND Van de respondenten geeft bijna de helft aan te exporteren. 13% exporteert tot 10% van de omzet en de overige 35% exporteert meer dan 10% van de omzet. Gemiddeld exporteert deze laatste groep bedrijven 41% van hun omzet. Onder de (landbouw) machinebouwers en metaalwarenbedrijven zitten de meeste exporteurs. De ontwikkeling van de buitenlandse orderportefeuille over het eerste kwartaal wordt positief beoordeeld, beter nog dan de binnenlandse. Voor de export blijft echter gelden, dat de ontwikkelingen de afgelopen jaren veel grilliger zijn dan die

Waardering orderpositie binnenland

30%

50%

25%

40%

20%

30%

15% 20%

10%

Ongunstig

5%

10%

0%

0% mrt-17

dec-16

sept-16

jun-16

mrt-16

dec-15

sept-15

jun-15

mrt-15

mrt-17

dec-16

sept-16

jun-16

mrt-16

dec-15

sept-15

jun-15

mrt-15

dec-14

sept-14

jun-14

mrt-14

dec-13

sept-13

jun-13

2 • barometer Q1 2017 • METAAL & TECHNIEK

Gunstig


barometer q1 2017 Saldo van bedrijven dat de verkoopprijzen in het afgelopen kwartaal heeft kunnen verhogen 30%

Investeringsverwachting 0% -2% -4%

20%

-6% -8% -10%

10%

-12% -14%

0%

-16% -18%

-10%

20% mrt-17

dec-16

sept-16

jun-16

mrt-16

B E D R I J F S R E S U LTA AT Ondanks de overwegend positieve beoordeling van de orderportefeuille is per saldo het bedrijfsresultaat maar weinig toegenomen, bij 31% een toename bij 16% een afname. Negatieve uitschieters hierbij zijn de las- en constructiebedrijven, de mechanisatiebedrijven wijken in positieve zin af. Op de vraag hoe het bedrijfsresultaat wordt gewaardeerd zijn de reacties over

dec-15

ARBEIDSMARKT Bij de respondenten werken gemiddeld 17 vaste medewerkers en 1,7 flexibele krachten. Net als in het afgelopen kwartaal werken er bij een op de vijf bedrijven meer medewerkers dan in het kwartaal daarvoor. Bij een op de tien bedrijven werken juist minder mensen in vaste dienst. De personele toename is het sterkst onder de metaalwarenbedrijven en de fabrikanten van landbouwmachines. Wederom groeide ook het aantal bedrijven met meer flexibele krachten. De groei hiervan was echter kleiner dan de groei van het vaste personeel. Dat de druk op de arbeidsmarkt toeneemt, geldt ook voor het MKB-metaal. Op dit moment heeft 36% van de deelnemers tenminste een vacature openstaan. Gemiddeld hebben deze bedrijven 2,3 vacatures. Dit is in absolute zin al meer dan anders, maar als het cijfer gecorrigeerd wordt naar de gemiddelde bedrijfsgrootte van de deelnemers, ligt dit cijfer nog hoger. Afgezet tegen alle medewerkers hebben de respondenten voor 4,4% van hun personeelsbestand vacatures open staan. Constructiebedrijven, verspanende bedrijven en landbouwmachinefabrikanten verwachten niet dat ze de openstaande vacatures het komende halfjaar allemaal kunnen invullen.

sept-15

jun-15

mrt-15

mrt-17

dec-16

VERKOOPPRIJZEN Na een aantal kwartalen op rij waarin er net iets meer bedrijven waren die hun verkoopprijzen verhoogden, dan bedrijven die hun verkoopprijzen verlaagden, heeft in het eerste kwartaal van 2017 bijna 30% van de deelnemers hun verkoopprijzen verhoogd. Deze prijsverhoging zal deels het gevolg zijn van het aantrekken van de vraag, maar is ook zeker een compensatie voor de gestegen inkoopprijzen. Uit recent onderzoek van de Nevi blijkt dat de prijzen van grondstoffen, halffabricaten en componenten sterk oplopen als gevolg van beperkte leveringscapaciteit door leveranciers. Daarnaast kochten inkopers extra in om zich tegen komende prijsstijgingen in te dekken. Dat werkte ook inkoopprijs-verhogend.

sept-16

jun-16

mrt-16

dec-15

sept-15

jun-15

mrt-15

van het binnenland. Matige resultaten worden afgewisseld door flinke groei, zoals nu het geval is. Metaalwarenbedrijven en landbouwmachinefabrikanten hebben qua export een erg goed kwartaal achter de rug. Onder de machinebouwers houden positieve en negatieve resultaten elkaar in evenwicht. De waardering van de buitenlandse orderpositie komt overeen met de ontwikkeling van de binnenlandse orderpositie. Ook hier zijn de meeste positieve beoordelingen te vinden onder de metaalwarenbedrijven en landbouwmachinefabrikanten. De machinebouwers zijn per saldo nog negatief. Ook de verwachtingen voor het tweede kwartaal zijn over de buitenlandse orderportefeuille overwegend positief. 40% van de exporteurs verwacht een groei van de orderportefeuille. Opvallend is dat, ten opzichte van de huidige waardering, 55% van de machinebouwers een beter tweede kwartaal verwacht.

alle sectoren redelijk hetzelfde. 55% van de bedrijven waardeert het bedrijfsresultaat over het eerste kwartaal positief, terwijl 5% deze als negatief kwalificeert. De positieve reacties over de ontwikkeling van het bedrijfsresultaat nemen gestaag toe. 40% van de deelnemers verwacht een toename, terwijl bijna 10% een afname verwacht. Het meest positief bij dit onderdeel zijn de aan de bouw toeleverende bedrijven en de onderhoud- en servicebedrijven. Na een lichte teruggang van de winstgevendheid onder de respondenten in de afgelopen twee edities van de Economische Barometer is deze in het eerste kwartaal van 2017 weer iets toegenomen. 69% van de bedrijven geeft aan winst te maken, 7% verlies en 24% zegt break even te draaien. Sinds 2008 is de investeringsverwachting negatief. Dat wil zeggen dat er meer bedrijven zijn die aangeven minder te gaan investeren in hun machinepark, dan dat er bedrijven zijn die verwachten meer te gaan investeren. In de afgelopen jaren nam het aantal bedrijven dat verwachtte te gaan investeren geleidelijk toe. In het derde kwartaal van 2016 leek deze trend in negatieve zin hard te worden doorbroken. Maar het herstel van de positieve trend lijkt in de maak. Voor het eerst in acht jaar geven nagenoeg evenveel ondernemers aan meer te gaan investeren, als er ondernemers zijn die zeggen minder te gaan investeren.•

In de grafieken worden de positieve en negatieve antwoorden of het saldo weergegeven. De antwoorden geven geen absolute indicatie. METAAL & TECHNIEK • barometer Q1 2017 •

3


EFFICIËNTE INZET VAN KAPITAAL EN ARBEID

ondernemen

Productiviteitsgroei in Nederland

De vertraging van de productiviteitsgroei in de meeste OESO-landen is een veel besproken onderwerp. De afname van de groei is om meerdere redenen een punt van aandacht. Enerzijds verliezen we internationaal terrein ten opzichte van opkomende landen die een hogere productiviteitsgroei hebben. Anderzijds hebben we in Europa te maken met een vergrijzende bevolking. Willen we ons welvaartsniveau in stand houden of liever nog, verder laten groeien dan zullen steeds minder mensen steeds meer toegevoegde waarde moeten creëren. Dit kan alleen als we in staat zijn de productiviteit in de komende jaren sterk te laten toenemen.

Er zijn verschillende manieren waarop de arbeidsproductiviteit kan worden verbeterd. • Kapitaalverdieping Deze kan toenemen als een bedrijf arbeid vervangt door bewerkingsmachines of robots. Voor dezelfde productie is immers minder arbeid nodig. Dit wordt kapitaalverdieping genoemd. Onder kapitaal worden investeringsgoederen verstaan, zoals gebouwen, machines en software. • Kwalitatief betere arbeid Een andere reden voor een toename van de arbeidsproductiviteit is een verbetering van de kwaliteit van arbeid, bijvoorbeeld door een hoger opleidingsniveau of meer ervaring van werknemers. Een hoger opgeleide met veel ervaring is doorgaans productiever dan een laaggeschoolde werknemer zonder ervaring. • Efficiëntere inzet van kapitaal en arbeid Het gedeelte van de arbeidsproductiviteitverbetering dat niet verklaard kan worden door extra inzet van kapitaal of arbeid kan omschreven worden als efficiëntere productie. Het efficiënter omgaan met bestaande productiemiddelen. Voorbeelden hiervan zijn technologische vooruitgang, schaalvoordelen of toenemende bezettingsgraden.

4 • barometer Q1 2017 • METAAL & TECHNIEK

Vooral rond de eeuwwisseling was arbeidsproductiviteit de belangrijkste motor van de economische groei. Terwijl de economie bleef groeien, werden er minder uren gewerkt. Deze productiviteitsgroei kon onder andere worden behaald door beter geschoold personeel, automatisering en efficiëntere productieprocessen. De arbeidsproductiviteit kende in het crisisjaar 2009 een dip en heeft zich daarna licht hersteld. De invloed van de crisis was echter groter dan de incidentele daling van de arbeidsproductiviteit doet vermoeden. De arbeidsproductiviteit nam voor de crisis sneller toe dan erna. TOEGEVOEGDE WAARDE In de periode 2002–2008 steeg de productiviteit met gemiddeld 1,3 procent, terwijl de arbeidsproductiviteitsgroei in de jaren 2010-2015 gemiddeld 1,0 procent per jaar bedroeg. In het crisisjaar 2009 daalde de productiviteit in Nederland met 2,0 procent, die van de industrie zelfs met 8%! Dit kwam doordat de toegevoegde waarde wegzakte door het wegvallen van de binnenlandse en buitenlandse vraag, terwijl het aantal gewerkte uren veel minder hard daalde. Uit onderzoek van het CBS blijkt dat vooral de component efficiëntere inzet van kapitaal en arbeid, in de periode 2010–2014 minder snel toenam dan voor de crisis. In het crisisjaar 2009

bleek dat productiefactoren moeilijk terug te schalen zijn. Bedrijven konden of wilden geen werknemers ontslaan. Niet alleen omdat ze vastzaten aan langdurige arbeidscontracten, maar

Smart Manufacturing Award Genomineerden voor de Smart Manufacturing Award houden zich zeer intensief bezig met productiviteitsverbetering. Dat is niet vreemd als je je bedenkt dat belangrijke gevolgen van het toepassen van Smart Manufacturing zijn: • het efficiënter inrichten van productieprocessen, wat leidt tot lagere kosten en een lagere total cost of ownership voor de klant; • het op een veel effectiever manier inspelen op de klantvraag met klantspecifieke, op maat gemaakte producten. Als je de vragenlijsten van de drie genomineerde bedrijven voor de Smart Manufacturing Award naast elkaar legt dan valt het op dat alle drie de bedrijven de volgende kenmerken hebben: • veel aandacht voor scholing van zowel het personeel en soms zelfs ook de klant • contact met kenniscentra • het plaatsen van orders via digitale portal • veel IT-ers in dienst! • het koppelen van systemen van klant en leverancier • constant bezig zijn om processen verder te automatiseren en te koppelen • in staat zijn kleine series automatisch te verwerken • man-arme en onbemande productie • aanpassen productontwerp • het toepassen van verbeterprogramma’s


barometer q1 2017

ook uit angst onvoldoende gekwalificeerde werknemers in dienst te hebben bij een eventueel aantrekkende vraag. Daarnaast is het voor bedrijven moeilijk om de capaciteit van (bewerkings)machines op korte termijn te verkleinen door verkoop of afstoting. VOORZICHTIGE GROEI Ten opzichte van 2009 nam in 2010 en 2011 de groei van productiviteit in Nederland weer toe tot deze in 2012 weer tot stilstand kwam. Door deze dubbele dip duurde de crisis langer waardoor veel bedrijven met overcapaciteit kampten. Pas in 2014 nam voor de Nederlandse industrie de productiviteit weer toe. De oorzaak van de voorzichtige groei van de productiviteit lag vooral in het oplopen van de bezettingsgraad waarmee de overcapaciteit afnam. Een bijkomend na-ijl effect van overcapaciteit is dat bedrijven langer wachten om in nieuwe en daarmee efficiëntere machines te investeren, iets wat de productiviteit niet ten goede komt. Met het aantrekken van de en de economie na 2014 en het oplopen van de bezettingsgraad zal de productiviteit in 2017 in Nederland verder toenemen. Maar het oplopen van de bezettingsgraad is niet de enige reden waarom er meer door minder mensen geproduceerd zal moeten worden. Door het ontbreken van voldoende vakbekwaam personeel in de industrie, worden bedrijven gedwongen om de productiviteit in 2017 verder te laten toenemen. Het hele arsenaal van arbeid, kapitaal en efficiency zal hiervoor moeten worden ingezet. Hoe ondernemers in het MKB-metaal dit in 2016 hebben gerealiseerd leest u hierna. (bron: CPB, CBS en Metaalunie) PRODUCTIVITEITSVERBETERING IN HET MKB-METAAL Aan het einde van ieder kwartaal worden leden van Koninklijke Metaalunie gevraagd deel te

Met het aantrekken van de economie en het oplopen van de bezettingsgraad zal de productiviteit in 2017 in Nederland verder toenemen.

nemen aan de Economische Barometer. Behalve een vast aantal vragen worden er vragen gesteld over een bepaald actueel thema. Voor het eerste kwartaal van 2017 betrof het enkele vragen over productiviteitsverbetering. Van de deelnemers die aan de Economische Barometer hebben deelgenomen, geeft 75% aan met regelmaat aandacht te besteden aan productiviteitsverbetering. Dat deze maatregelen niet altijd of niet direct effect hebben, blijkt uit de reactie van de deelnemers. 40% van de deel-

nemers geeft aan dat de productiviteit in 2016 is toegenomen ten opzichte van 2015. Bij nagenoeg een even groot deel van de respondenten is deze ondanks de aandacht die er voor het onderwerp is, gelijk gebleven. Bij 8% is de productiviteit afgenomen ten opzichte van 2015. COMBINATIE Aan de hand van de reacties van de deelnemers is op te maken dat de meeste bedrijven voor het verbeteren van de productiviteit gebruik maken van een combinatie van maatregelen. Dus niet METAAL & TECHNIEK • barometer Q1 2017 •

5


alleen arbeid, kapitaal of efficiency maar in alle gevallen is het een mix van deze drie maatregelen. Op de vraag hoe ondernemers de productiviteit van hun bedrijf verhogen lopen de maatregelen sterk uiteen en zijn de reacties sterk afhankelijk van de sector waarin men opereert. Omdat er meerdere antwoorden mogelijk waren tellen de antwoordcategorieën niet op tot 100%. VOOR- EN NATRAJECT De twee meest genoemde maatregelen zijn automatisering en verbeterprogramma’s. Bij automatisering wordt in technische bedrijven vaak gedacht aan bewerkingsmachines. Maar zoals ook van de genomineerden van de Smart Manufacturing Award te horen is, valt er in het zogenoemde voor- en natraject vaak veel winst te halen. Hiermee wordt bedoeld het automatiseren van informatie van de opdracht(gever) tot in de bewerkingsmachine en van de bewerking weer terug naar de klant. Maatregelen die door de helft van de bedrijven die aan productiviteitsverbetering doen worden toegepast, zijn het uitvoeren van verbeterprogramma’s. Het mooie van deze ‘Lean-programma’s’ is dat ze zeer laagdrempelig zijn en dat ze voor zowel kapitaal- als ook arbeidsintensieve bedrijven toepasbaar zijn. Een effectieve manier

om de productiviteit te verbeteren maar die slechts door 14% van de respondenten wordt genoemd, is het werken met een aangepast dienstrooster. Vaak denkt men hierbij al snel aan ploegendiensten maar dat hoeft helemaal niet. Zonder dat de loonkosten toenemen, kunnen bedrijven onder voorwaarden werken met regelingen als ‘verschoven uren’, ‘gewijzigd dienstrooster’ of bedrijfsuren van 5 of 6 x 9,5 uur per week. Onder de categorie ‘Anders’ werd vaak scholing genoemd. Zoals eerder in dit artikel genoemd is kan door het verbeteren van de kwaliteit van arbeid de productiviteit worden verhoogd.

dat beide sectoren geen gebruik maken van aangepaste dienstroosters. PLOEGENDIENST Ploegendienst wordt het meeste toegepast bij fabrikanten van landbouwmachines en oppervlaktebehandelaars. Voor landbouwmachinefabrikanten geldt dat dit gemiddeld genomen wat grotere bedrijven zijn dan in de overige sectoren. Bij de oppervlaktebehandelaars zou het werken in ploegendienst ook kunnen worden ingegeven door de materialen waarmee men soms werkt. Bij de meer kapitaalintensieve bedrijven komt ploegendienst wel voor maar in beperkte mate.

SECTOREN Als we vervolgens van het hele MKB-metaal inzoomen op de verschillende deelsectoren dan zijn er grote verschillen te zien tussen de manier waarop de diverse sectoren tot productiviteitsverbetering komen. Binnen de kapitaalinHoe verhoogt het MKB-Metaal tensieve sectoren als de verspaning en de de productiviteit metaalwarenindustrie ligt de nadruk behalve op verdergaande automatisering vooral op onbe6% mande productie. Ook onder de machinebou14% wers wordt hier relatief veel mee gewerkt. De 15% meer arbeidsintensieve sectoren als de toeleve62% 16% ring aan de bouw en de dealerbedrijven zetten sterk in op verbeterprogramma’s. Opvallend is 24%

Automatisering Verbeterprogramma Onbemande productie Robotisering Anders Aangepast werkrooster

49%

Ploegendienst

Hoe verhoogt u de productiviteit in uw bedrijf

Productiviteit 2016 t.o.v. 2015

Importeurs fabrikanten landbouw Mechanisatiebedrijven

Automatisering

Metaalwarenindustrie

Verbeterprogramma

Oppervlaktebehandeling

Onbemande productie

Onderhoud en service

Robotisering

Machine- en apparatenbouw

13% Hoger

8%

Aangepast werkrooster

40%

Ploegendienst

Verspanende toelevering

Anders

Ander constructie en laswerk Toelevering van de bouw 0%

20%

6 • barometer Q1 2017 • METAAL & TECHNIEK

40%

60%

80%

100%

Gelijk Lager

39%

Onbekend


• gereedschap slijpen • modificaties op gereedschap • zagen slijpen • vlakslijpen • läppen • rondslijpen • binnenslijpen • centerloos slijpen

• productie specials • verkoop gereedschap • coaten • servicebalie • technisch advies • snelle en flexibele levertijden • gratis haal- en bezorgdienst

precisie slijptechniek Rotterdam

slijptechniek@karat.nl - 010-437 33 44 - www.karat.nl Vraag online uw offerte aan!

GOED IN VORM Forceren

Dieptrekken

Flenswalsen

Lassen

Apparatenbouw

www.orfavisser.nl

where HIGH PERFORMANCE is the STANDARD

Universele volhardmetaal frezen en boren Onze Amerikaanse leverancier MA FORD produceert volhardmetaal frezen en boren met een universeel karakter: met één frees of boor kunnen in principe alle materialen worden bewerkt (onderscheid ferro/non-ferro). Daarbij zorgt de voortreffelijke kwaliteit van hun producten voor duidelijke proces- en resultaatverbeteringen. Met name in exotische materialen zoals titaan, inconel, hastoloy, monel, duplex, super duplex en RVS presteren zij het twee- tot drievoudige.

www.magistor.nl


NIEUWE WET VERSTERKT POSITIE OPDRACHTGEVER

metaalunie

Wet kwaliteitsborging voor het bouwen

De Tweede Kamer heeft een wet aangenomen die moet leiden tot een compleet andere inrichting van het stelsel van bouwplantoetsing en bouwtoezicht. Nu de wet daadwerkelijk van kracht is geworden, is het van belang voor Metaalunieleden die plannen hebben om nieuwbouw of verbouw te gaan laten uitvoeren in de toekomst, goed te weten wat de praktische gevolgen zijn van de wet. Peter van der Mars, Beleidssecretaris Koninklijke Metaalunie heeft de belangrijkste aandachtspunten op een rij gezet. Wat verandert er door de nieuwe wet? “De positie van de opdrachtgever wordt versterkt, de aansprakelijkheden worden helder geformuleerd en die van de aannemer worden uitgebreid. De beoordeling of men voldoet aan het Bouwbesluit vindt plaats op de actueel in het bouwwerk gerealiseerde bouwkwaliteit. Hiervoor moet een onafhankelijke kwaliteitsborger bij oplevering aangeven dat het bouwwerk zoals dat gebouwd is, voldoet aan de eisen van het Bouwbesluit. De kwaliteitsborger moet daarbij een toegelaten borgingssysteem gebruiken. Een kwaliteitsborger zal altijd starten met het uitvoeren van een risico-inventarisatie om de projectrisico’s duidelijk in beeld te krijgen. Aan de hand van deze inventarisatie stelt hij een borgingsplan op dat hij, vaak in samenwerking met een aannemer, gaat uitvoeren. Dit borgingsplan moet worden meegestuurd met de aanvraag omgevingsvergunning. Zonder deze ‘as-built’-verklaring van de kwaliteitsborger mag het bouwwerk niet in gebruik genomen worden. De kwaliteitsborger moet dus expliciet verklaren dat het gebouwde bouwwerk voldoet aan de eisen die het Bouwbesluit stelt aan dat type bouwwerk.”

Peter van der Mars: ‘De kwaliteitsborger wordt aangezocht door de opdrachtgever en is onafhankelijk’. (Foto: Fototeam KenM)

24 • april 2017 • METAAL & TECHNIEK

Wat gaat een opdrachtgever merken van de veranderingen? “Ik denk dat een aannemer die te maken krijgt met een verhoogde aansprakelijkheid, er alles aan zal doen om de kwaliteit van zijn werk zo hoog mogelijk te houden. De aannemer moet aan het eind van de rit een gebouwdossier en een consumentendossier bij oplevering overhan-

digen. Hierin staat omschreven hoe het bouwwerk is gebouwd en wat de gebruiker moet doen om het adequaat te onderhouden.”

Wie kiest de kwaliteitsborger uit en is die altijd onafhankelijk? “De kwaliteitsborger wordt uitgezocht door de opdrachtgever en is onafhankelijk. Hij heeft geen banden met de aannemer of de bouwende partijen. Een architect bijvoorbeeld kan best kwaliteitsborger zijn, maar niet bij het bouwen van zijn eigen ontwerp. Een kwaliteitsborger kiezen die wordt aangeraden door de aannemer, kan. Maar check wel de registratie en de toelating van deze borger en het borgingssysteem dat hij toepast. Er komt daarom een register dat vermeldt welke borgingssystemen de kwaliteitsborgers mogen toepassen en in welke gevolgklassen ze mogen werken en welke instrumenten mogen worden toegepast. De wet schrijft voor dat bouwwerken ingedeeld worden in 3 gevolgklassen. Gevolgklasse 1 zijn grofweg grondgebonden woningen en kleinere utiliteitsgebouwen, gevolgklasse 2 betreft hoogbouw tot 70 meter en grotere utiliteitsgebouwen en gevolgklasse 3 bevat hoogbouw boven 70 meter en complexe bouwwerken zoals treinstations. De juiste gevolgklasse kiezen is dus belangrijk.” Wie controleert wie in dit nieuwe stelsel? “Er wordt een toelatingsorganisatie opgezet die borgingssystemen gaat toetsen en toelaten en controleert of het stelsel naar behoren functioneert. De systeemaanbieder moet zijn kwaliteitsborgers zelf ook steekproefsgewijs controleren en neemt maatregelen als het borgingssysteem niet goed wordt toepast. Er worden eisen gesteld aan de competenties en kennisniveaus, aan de verzekeringsstatus en een aantal andere relevante aspecten. Borgers die hun werk niet goed uitvoeren kunnen geschorst worden tot en met het schrappen van de kwalificatie en registratie in het register. De toelatingsorganisatie voert ook steekproefsgewijs realitychecks uit om de werking van het stelsel te controleren.”


Metaalunie helpt De juiste gevolgklasse kiezen is belangrijk. (Foto: Sander van der Torren)

Wat wordt de rol van de gemeente dan nog als dit nieuwe stelsel in werking treedt? “De rol van de gemeente blijft gehandhaafd op het vlak van omgevingsaspecten en de gemeente is en blijft verantwoordelijk voor de handhaving. Zo moet de aannemer en/of de kwaliteitsborger het bevoegd gezag informeren als er iets wordt gebouwd dat uiteindelijk niet gaat leiden tot een bouwwerk dat aan de eisen van het Bouwbesluit voldoet. De gemeente kan daarop een bouwstop afkondigen.” Gaan de bouwkosten stijgen? “Er worden nu ook forse bedragen aan leges betaald aan de gemeente voor een relatief kleine hal van 400 m2 met een klein kantoor. Het is logisch dat dit bedrag aanzienlijk wordt gereduceerd omdat de gemeente werkzaamheden niet meer zal uitvoeren. Een deel van de kosten voor de onafhankelijke kwaliteitsborger worden dus gefinancierd uit een te verwachten verlaging van de leges. Als blijkt dat gemeenten de leges niet gaan verlagen, gaat Metaalunie dat aankaarten bij de toelatingsorganisatie en het ministerie.” Wat verandert er voor de toeleveranciers aan de bouw? “Veel producenten van bouwproducten hebben

in het verleden door beoordelingsrichtlijnen, (erkende) kwaliteitsverklaringen of brancheregelingen geprobeerd om hun producten gecertificeerd te krijgen voor toepassing in Nederlandse bouwwerken. Die regelingen zullen ook nu nog kunnen worden toegepast. Een probleem is wel dat deze regelingen bijna allemaal uitsluitend iets zeggen over de productkwaliteit en prestaties onder gecontroleerde testomstandigheden. Het nieuwe stelsel van kwaliteitsborging voor het bouwen doet nu juist gefundeerd een uitspraak over de kwaliteit van deze producten toegepast in het specifieke bouwwerk. Veel van de huidige regelingen hebben daar geen betrekking op. Hier zal de kwaliteitsborger dus nog wat op moeten vinden.”

Wanneer treedt de wet in werking? “Er wordt gewerkt naar een invoering op 1 januari 2018. Maar het wetsvoorstel moet ook nog door de Eerste Kamer en er moeten nog een Algemene Maatregel van Bestuur en een Ministeriële Regeling door de Tweede kamer worden aangenomen. Ik heb, als lid van de Stuurgroep Kwaliteitsborging van het ministerie, al aangegeven dat een ingangsdatum van 1 juli 2018 veel realistischer is.”•

Metaalunie is betrokken geweest bij de ontwikkeling van deze wetgeving door zitting te nemen in de ‘Stuurgroep Kwaliteitsborging voor het bouwen’. Samen met een tweetal partners is een borgingssyteem ontwikkeld, genaamd ‘Metaalbouwborg’ dat specifiek gericht is op de borging van bedrijfshallen met een kantoor in gevolgklasse 1 en 2, het soort bouwwerken waarin de meeste Metaalunieleden zijn gehuisvest. Met Metaalbouwborg worden op dit moment meerdere proefprojecten uitgevoerd door verschillende kwaliteitsborgers. Het systeem heeft een eigen risicodatabase waardoor de opdrachtgever er zeker van kan zijn dat alle veel voorkomende risico’s worden afgedekt. Naast de projectspecifieke risico’s die uit de projectgebonden risico-inventarisatie naar voren komen. Meer weten? In de komende maanden wordt door Metaalunie via meerdere kanalen aandacht gegeven aan deze ontwikkelingen (onder meer via de Metaaluniewebsite en in publicaties als Metaal & Techniek en nieuwbrieven). Daarnaast organiseert Metaalunie een informatiebijeenkomst in de tweede helft van september. Mocht u nu al vragen hebben, dan kunt u die sturen aan Peter van der Mars via mars@metaalunie.nl

METAAL & TECHNIEK • april 2017 •

25


KLANTAANTREKKELIJKHEID EN STRATEGIC FIT

metaalunie

Succesvol door innovatieve samenwerking

‘Wat is de invloed van klantaantrekkelijkheid en ‘strategic fit’ op innovatieve samenwerking met klanten? Dat was de centrale vraag ‘waar ing. Nico Steenstra MSc, met een wetenschappelijk onderzoek waarin 39 Metaalunieleden participeerden, antwoord op zocht. Met de uitkomsten slaagde Steenstra cum laude aan de faculteit Managementwetenschappen van Open Universiteit Nederland en ontving hij recentelijk zijn getuigschrift. Wetenschappers van Open Universiteit gaan nu samen met Koninklijke Metaalunie een vervolgonderzoek landelijk uitrollen en hierover een wetenschappelijk artikel publiceren.

Nico Steenstra: ‘Door de intensieve samenwerking neemt commitment van leveranciers en wederzijds vertrouwen toe.’

26 • april 2017 • METAAL & TECHNIEK

“Bij een aantal technische handelsbedrijven waar ik heb meegewerkt aan de introductie van innovatieve producten is dit zeer succesvol geweest terwijl dit bij andere bedrijven niet is gelukt. Veelal ging het om gerenommeerde Europese fabrikanten met een goede reputatie die afzetmogelijkheden zagen op de Nederlandse markt”, motiveert Steenstra de keuze voor het thema. Volgens hem is een hoogwaardig innovatief product nog geen garantie voor een duurzaam concurrentievoordeel. “Bovendien is een innovatieproject pas geslaagd na een succesvolle marktintroductie. Daarvoor moeten alle schakels in de leveranciersketen gericht zijn op de eisen die de eindklant stelt. Op zoek naar een actueel onderzoeksonderwerp bleek dat er nauwelijks onderzoek is verricht naar de relatie tussen ‘customer attractiveness’ en ‘strategic fit’ in gezamenlijke innovatieprojecten van leverancier en klant. Waar in het verleden innovaties meestal binnen de eigen -R&D-organisatie plaatsvonden, zoeken ondernemingen nu aansluiting bij leveranciers en kennisinstellingen om toegang te krijgen tot specifieke kennis, technologie en producten”, aldus Steenstra. Door toenemende concurrentie, globalisering en snel veranderende klanteisen moeten ondernemingen zich richten op de eigen kerncompetenties die de grootste waarde toevoegen vindt hij. “Alle overige kennis, technologie en productiemiddelen die vereist zijn om complete producten of diensten te kunnen leveren worden betrokken van ketenpartners. Door intensive-

ring van de samenwerking met leveranciers in New Product Development, NPD, gaan deze steeds meer verworden tot een verlengstuk van de eigen organisatie en vervagen organisatiegrenzen.” Volgens Steenstra gaat intensivering van samenwerking vaak gepaard met reductie van het aantal (strategische) leveranciers en daardoor een toename van afhankelijkheid. “Omdat bedrijven en hun leveranciers ook individuele strategische belangen hebben, ligt opportunistisch gedrag op de loer. Het afstemmen van de eigen organisatiestrategie met de gezamenlijke supplychainstrategie en het voorkomen van opportunistisch gedrag van ketenpartners beïnvloedt het succes van innovaties”, zegt hij. AFHANKELIJKHEID In het onderzoek is, vanuit het perspectief van de leverancier, de invloed van klantaantrekkelijkheid en strategische consistentie in NPDprojecten onderzocht. Innovaties kunnen geclassificeerd worden als incrementeel of radicaal. “Incrementele innovaties zijn vaak kleine productverbeteringen terwijl radicale innovaties, zoals 3D-tekenen en -printen, kunnen leiden tot nieuwe standaarden”, legt Steenstra uit. “Naarmate innovaties vernieuwender en radicaler zijn, neemt de samenwerkingsintensiteit en daarmee de complexiteit van informatie-uitwisseling tussen de kopende organisatie en leveranciers toe. Het vermogen van een organisatie om specialistische externe kennis te herkennen, op te nemen en toe te passen is cruciaal voor het innovatievermogen van die organisatie. Bedrijven die R&D-activiteiten uitbesteden en tevens investeren in eigen kennisontwikkeling profiteren meer van de samenwerking en zijn aantrekkelijke ketenpartners voor leveranciers.” INTENSIEVER BETROKKEN Naarmate leveranciers intensiever bij alle ontwikkelstadia in een innovatieproject betrokken worden, zal de afhankelijkheid toenemen, ziet


Aantrekkelijke klanten bieden ook niet-monetaire voordelen zoals continuïteit, betrouwbare orderplanning en toegang tot nieuwe markten.

delen, met name om snel in te kunnen spelen op veranderende marktvraag. De ‘strategic fit’ tussen klant en leverancier beïnvloedt het wederzijds begrip binnen de relatie en de perceptie van aantrekkelijkheid en bovenal de mate waarin leveranciers bijdragen aan ontwikkeling van innovatieve concepten. Vanuit het perspectief van de koper zal in Supplier Development trajecten, vaak deel uitmakend van de inkoopstrategie van de klant, de belangen van de leverancier bij NPD-projecten geïntegreerd moeten zijn. Het gaat daarbij niet alleen om kortetermijnresultaten zoals ontwikkeltijd en -kosten, productkwaliteit en productiekosten maar vooral om afstemmen van complementaire technologie, kennis en samenwerking. Met name als leveranciers beschikken over schaarse technologie dan is de aantrekkelijkheid van de klant een belangrijke voorwaarde om toegang te krijgen tot deze technologie en zo een duurzaam concurrentievoordeel te behalen. Steenstra. “Door de intensieve samenwerking neemt echter ook commitment van leveranciers en wederzijds vertrouwen toe. Deze beide aspecten, die ook verband houden met klantaantrekkelijkheid, beperken de kans op opportunistisch gedrag. De aantrekkelijkheid van klanten, als resultante van kosten en opbrengsten, wordt daarmee niet uitsluitend bepaald door de geldelijke voordelen zoals omzet, marge en betaalgedrag”, meent hij.

‘Specialistische kennis herkennen, is cruciaal voor het innovatievermogen’ “Aantrekkelijke klanten bieden ook niet-monetaire voordelen zoals continuïteit, betrouwbare orderplanning, toegang tot nieuwe markten, kennisbronnen en zelfs financieringsmogelijkheden. Kleine klanten die geen machtspositie hebben om bij hun leveranciers ‘leading edge technology’ te kunnen afdwingen, kunnen aantrekkelijk zijn omdat ze toegang tot innovaties of marktinformatie bieden. Zelfs prijskopers kunnen in perioden

van onderbezetting aantrekkelijk zijn om de continuïteit tijdelijk zeker te stellen, alhoewel dit geen basis zal zijn om gezamenlijk risicovolle innovatietrajecten op te starten.” KLANTAANTREKKELIJKHEID Behalve de factoren vraagonzekerheid en responsiviteit van de leverancier kent Strategic Fit ook de dimensie ‘Klantrelatie’. De mate waarin de klant de technologie van leveranciers begrijpt en kan toepassen (absorptive capacity), het delen van marktverwachtingen, de beschikbaarheid van complementaire technologieën en persoonlijke relaties zijn strategische aspecten die samenwerking in innovatieprojecten beïnvloeden. “Het onderzoek toont aan dat naarmate er sprake is van een toenemende consistente strategie tussen klant en leverancier, de innovatiebijdrage van leveranciers toeneemt. Anderzijds lopen klanten die niet meer aantrekkelijk zijn het risico dat leveranciers hun strategie aanpassen. Met name leveranciers van schaarse kennis en technologie maken daarbij telkens de afweging aan welke klant zij hun middelen beschikbaar stellen. Vanuit leveranciersperspectief zijn nauwe relaties met de klant nodig om continu de klant te beoor-

VERVOLGONDERZOEK Om overtuigend wetenschappelijk bewijs te vinden voor de relatie tussen klantaantrekkelijkheid en strategic fit in relatie tot innovatieontwikkeling is verder onderzoek nodig. In het vervolgonderzoek, uitgevoerd door wetenschappers van Open Universiteit, zullen uitsluitend Metaalunieleden worden betrokken. Dus zeker interessant voor u als Metaalunielid; het gaat immers om de praktijk van het MKB-metaal. Door onderzoeksgegevens van een grote groep respondenten uit het ledenbestand van Koninklijke Metaalunie te analyseren, wordt de vertaalslag naar de praktijk gemaakt en worden aanbevelingen voor New Product Development projecten gedaan waarmee u uw voordeel kan doen. Uw medewerking wordt gevraagd bij dit onderzoek. Op de homepage van Metaalunie (www.metaalunie.nl) treft u onder het kopje Nieuws een link aan naar de digitale vragenlijst. Het invullen van de vragenlijst kost nog geen 10 minuten en de resultaten van het onderzoek zullen te zijner tijd door Koninklijke Metaalunie worden gepubliceerd. Tevens zal de vragenlijst binnenkort per mail onder uw aandacht worden gebracht. • METAAL & TECHNIEK • april 2017 •

27


HGG WINT SMART MANUFACTURING AWARD

award BEELD: MARTIJN VAN DAM

‘Digitale lente MKB-metaal vraagt wel om doorpakken’

Dat het Nederlandse MKB-metaal verregaand aan het ‘digitaliseren’ is, staat na het Koninklijke Metaalunie Smart Manufacturing congres dat vorige maand plaatsvond in Nieuwegein, buiten kijf. Zelfs keynote-speaker Michel Mulders van PwC moest erkennen dat de crème de la crème van de mkb-metaalbedrijven op het gebied van slimmer produceren dat in de zaal zat, ongetwijfeld het topje van de ijsberg was. Maar zo hield hij diezelfde zaal voor: “Er moeten nog heel wat stappen genomen worden, wil Nederland niet teveel achter gaan lopen op andere landen.”

Trotse winnaars met derde van links juryvoorzitter Jan Post en Metaalunievoorzitter Fried Kaanen uiterst rechts.

28 • april 2017 • METAAL & TECHNIEK

Een constatering die gezien de optimistische sfeer eerder als een aanmoediging dan als een waarschuwing gezien kon worden. Zeker toen Mulders daar aan toevoegde dat de “sleutel tot het oplossen van belangrijke vraagstukken bij het MKB-metaal ligt.” Ook dagvoorzitter Jos Kleiboer, directeur Beleid Metaalunie, had een positieve boodschap met een kritische noot richting Den Haag: “De industrie staat er goed voor


veelbelovend, n’

Dagvoorzitter Jos Kleiboer: ‘Den Haag moet aan de bak voor het MKB-metaal.’

Beginnend vanaf links: Michel Mulders in discussie met Ronnie van den Hurk (De Cromvoirtse), Mark Helder (HGG) en Ton Plooy (tbp).

maar de overheid moet die industrie wel serieuzer nemen om dat niveau vast te houden en te verhogen”, betoogde hij. “In Nederland zijn wij goed in staat het te bedenken en te maken, maar omdat de arbeidskosten hoog zijn moeten we het wel hebben van slim produceren.” Kleiboer noemde de inspanningen die Metaalunie de afgelopen maanden heeft gedaan om de politiek duidelijk te maken welke knelpunten een sterke groei van de maakindustrie in de weg dreigen te staan. Zo is er in de aanloop van de verkiezingen een ‘MKB-metaal verkiezingsprogramma’ verschenen en staat ook het jaarverslag 2016 in het

teken van dat programma. Als nieuwste uiting presenteerde Kleiboer de Metaalunie industrievisie waarin het de overheid oproept onder andere meer aandacht te geven aan procesinnovatie en export. Over dat laatste: “Nederland is in staat veel te produceren, maar het antwoord op de vraag waar we dat allemaal moeten afzetten, is export”, zei hij. Als voorbeeld van hoe krachtig de Nederlandse industrie op dit moment is, noemde hij de acht districtswinnaars van de Smart Manufacturing Award die eerder die dag ook al in het zonnetje waren gezet en ieder hun ‘kleine’ award hadden ontvangen.

PITCHEN Het intro van Kleiboer was de opmaat voor een spannende middag die eerst leidde tot de keuze van drie voor de Award genomineerde bedrijven (tbp electronics bv, Dirksland, De Cromvoirtse bv uit Oisterwijk en HGG International bv). Nadat Award-juryvoorzitter Jan Post de criteria waaraan de deelnemende bedrijven hadden moeten voldoen nog eens herhaalde, werd eerst het jonge bedrijf 10XL bv uit Rotterdam in het zonnetje gezet met een aanmoedigingsprijs. Daarna konden de drie genomineerde bedrijven u aan de bak met hun pitch. Dat deden ze ieder METAAL & TECHNIEK • april 2017 •

29


De jury minus de op het podium staande Jan Post (Philips Drachten), v.r.n.l.: Jacqie van Stigt (eerste onderhandelaar voor de Cao Metaal & Techniek FNV), Jan-Willem Boezel, Van Raam, winnaar Metaalunie Smart People Award 2015, Rolf Elling, hoofdredacteur Vraag & Aanbod en Gert ten Cate (vervanger van Egbert-Jan Sol, director of Innovation bij TNO).

op geheel eigen wijze. Maar overeenkomsten waren er ook: de drie bedrijven zijn allen in grote mate geautomatiseerd, daardoor in staat kleine series te produceren (“tegen de prijs van een massaproduct”, aldus De Cromvoirtse) en dat alles zeer dicht tegen de klant aan (“samen met klanten nieuwe oplossingen verzinnen”, verwoordde HGG dat laatste). Slimmer produceren heeft volgens tbp tot gevolg dat het bedrijf “niet op zoek is naar handjes, maar meer naar hersens.” Omdat ook die lastig te vinden zijn, doen de drie genomineerde bedrijven zelf veel aan opleiden en kennisoverdracht. Overigens niet alleen richting personeel maar ook naar klanten en studenten van hoge scholen en TU’s. BEGIN SLIM “De passie en trots die ik hier proef is ongeëvenaard”, vervolgde Michel Mulders van PwC de bijeenkomst nadat de jury zich had terug getrokken om de winnaar van de Award te gaan bepalen. Hij richtte zich vooral tot 13.000 niet aanwezige leden, maar ook naar onderwijsinstellingen en overheid met de dringende boodschap: we moeten versnellen. En dan gericht op bedrijven: automatiseren en digitaliseren is nooit het doel op zich, het moet passen binnen een visie, een strategie. ‘Begin slim’ gaf hij mee (een uitge-

30 • april 2017 • METAAL & TECHNIEK

breid interview met Mulders leest u op pagina 32/33 in dit blad). Overigens werden zijn woorden daarna krachtig ondersteund door de drie genomineerde bedrijven tijdens een paneldiscussie. Oneliners daarbij: ‘We leiden nu op voor beroepen die er straks niet meer zijn’(HGG), ‘Er moet meer aandacht komen vanuit de overheid voor de problemen bij de uitwisseling van data’ (De Cromvoirtse) en ‘Machinefabrikanten zitten nog teveel in ivoren torentjes’ (tbp). HGG WINT AWARD Het slotakkoord van het congres was bestemd voor HGG. Dit genomineerde bedrijf werd uiteindelijk de winnaar van de Smart Manufacturing Award 2017. “Een mooi voorbeeld van Smart Manufacturing op vele vlakken in de metaalsector. Het bedrijf is voortdurend bezig met het optimaliseren van processen door technologische innovatie, digitalisering en automatisering en realiseert daarmee grote doorlooptijd- en kostenreductie voor zijn klanten”, omschreef juryvoorzitter Jan Post het winnende bedrijf uit Wieringerwerf. HGG heeft zich verder volgens de jury op excellente wijze onder-

De pitch van HGG bleek doorslaggevend te zijn.

scheiden omdat het bedrijf onder meer het complete ontwerp- en fabricageproces voor de klant faciliteert. “Het bedrijf deelt graag zijn kennis met anderen en werkt samen met onderwijs, klanten en toeleveranciers. Het personeel wordt door middel van zelfsturende teams voortdurend betrokken bij product- en procesinnovaties”, motiveerde Post de keuze voor het bedrijf. Namens HGG International bv ontving general director Mark Helder de Metaalunie Award uit handen van de juryvoorzitter. Metaalunievoorzitter Fried Kaanen overhandigde het winnende bedrijf een cheque ter waarde van € 5.000, -. (zie ook het interview met HGG op pagina 10).•


QC20-W draadloze ballbar Een simpele en snelle controlemethode voor de positioneringsnauwkeurigheid van CNC-bewerkingsmachines volgens erkende internationale normen • nauwkeurige gemaakte producten, die meteen goed zijn • minder machinestilstand en uitval, en lagere inspectiekosten • het aantonen dat voldaan wordt aan normen over machinenauwkeurigheid en kwaliteitsbeheer • preventief onderhoud uitvoeren op basis van feiten • upgrade van QC10 mogelijk, vraag naar de voorwaarden

Voor meer informatie kijk op www.renishaw.com/qc20

Renishaw Benelux BV Nikkelstraat 3, 4823 AE, Breda, Nederland T +31 76 543 11 00 F +31 76 543 11 09 E benelux@renishaw.com

www.renishaw.nl


MICHEL MULDERS, PWC EN BERT FAESSEN, TEQNOW:

teqnow

‘Alles bij industry 4.0 draait om verbinden’

De maakindustrie staat aan de vooravond van wat Michel Mulders, partner bij PricewaterhouseCoopers (PwC) en leider Industry 4.0. ‘de grote golf’ noemt. Gaan de ontwikkelingen op het gebied van smart produceren nu al snel en is er veel aandacht voor robotisering, sensoring en 3D-printen, volgens Mulders is dit slechts een voorbode van wat binnenkort staat te gebeuren. “Complete ecosystemen van maakbedrijven zullen veranderen, want het gaat juist niet alleen om die robotisering of een 3D-printer. Het gaat om veel meer. Van ontwerp en productie, van levering van een product tot recycling ervan tot het ontwikkelen van nieuwe diensten en compleet nieuwe businessmodellen”, zegt hij.

Bert Faessen en Michel Mulders: Een goede strategie is een praktische tool en staat los van het digitaliseringsverhaal. (Foto: Martijn van Dam)

Sleutelwoorden zijn volgens Mulders ‘verbinden, samenwerken en communiceren’. En je hoofd in het zand steken heeft geen zin: “Industrie 4.0 is reëel, het is al bezig en zal straks zelfs versnellen. Als we met zijn allen, bedrijven, overheid, onderwijs, de BV Nederland, nu niet versnellen, missen we de boot.” Juist daarom startte Metaalunie enkele jaren geleden het ini-

32 • april 2017 • METAAL & TECHNIEK

tiatief Teqnow. “Teqnow maakt de vertaalslag van alle bevlogen verhalen over smart industry, naar de dagelijkse praktijk van een gemiddeld mkb-bedrijf”, vertelt de ook voor het interview aangeschoven Teqnow-manager Bert Faessen. “Smart industry is geen rocket science. Maar het gaat wel om meer dan kennisontwikkeling, ondernemers moeten er mee aan de slag.

Ze moeten in staat zijn stappen te maken. Teqnow helpt daarbij” NIEUWE STAP Mulders spreekt over de brede impact van Industrie 4.0, de vierde industriële revolutie; “Een nieuwe stap in de organisatie en sturing van de gehele waardeketen over de levenscyclus van producten heen. Deze cyclus richt zich op de steeds verder geïndividualiseerde klantwensen en strekt zich uit van idee, de ontwikkeling en productie, de levering van een product aan de eindklant tot aan recycling, inclusief de bijbehorende diensten.” Industrie 4.0 gaat volgens hem niet alleen over de digitalisering en netwerken van horizontale en verticale waardeketens, maar ook over de vernieuwing van producten en diensten van een bedrijf en de implementatie van nieuwe, vaak disruptieve businessmodellen. Industrie 4.0 zorgt ook voor de transformatie van belangrijke bedrijfsprocessen en een heroriëntatie van producten- en dienstenportefeuilles. SNELLER AANHAKEN Mulders, spreker tijdens het Metaaluniecongres Smart Manufacturing (zie ook pagina 28), vindt dat bedrijven sneller moeten aanhaken bij de 4.0-ontwikkelingen. “Veel ondernemers overschatten zichzelf als het gaat om waar ze staan. Ze zwaaien met een app en zeggen: ‘kijk eens hoe digitaal ik ben’. Na enig doorvragen blijkt dat ze de impact van alle ontwikkelingen onderschatten. Positief: er is dus sprake van een enorm potentieel, negatief: we moeten echt in een rapper tempo slimmer worden.” “Het is absoluut noodzakelijk om daar mee bezig te zijn”, vindt Faessen. “Nederlandse bedrijven hebben te maken met wereldwijde concurrentie die dankzij het Internet of Things lokaal kunnen concurreren. Maar ook een relatief hogere kostprijs, vergrijzing en onvoldoende instroom van technische mensen zijn allemaal redenen om het anders en slimmer te doen.”


Industrie 4.0 gaat juist niet alleen om die robotisering of een 3D-printer. (Foto: Sander van der Torren)

Volgens Mulders moeten we vooral niet blijven hangen in het proberen te omschrijven wat Industrie 4.0 nu eigenlijk inhoudt. “Het label dat je er opplakt is in feite niet heel interessant. Het gaat om het effect en de impact die het heeft op de maatschappij en op bedrijven”, vindt hij. “Ik omschrijf het zelf altijd met ‘wie kan, met behulp van deze nieuwe ontwikkelingen, op een duurzame manier, strategisch voordeel halen’. Of dat nu is op landelijk niveau of dat van een sector of op het niveau van een individueel bedrijf maakt niet uit. Bedrijven die er mee beginnen, moeten kijken op welke plek in hun waardeketen ze dingen slimmer kunnen doen. Vaak beginnen ze aan de voorkant, het verbeteren van de klantinteractie en het beter in kaart brengen van de klantwensen. Die klant vindt dat gemakkelijk, die is als consument al gewend om dingen online te doen en zijn/haar voorkeuren daarbij op te geven. De volgende stap is het hele proces tussen de bedrijfsmuren op de korrel te nemen. Maar dit zit eigenlijk nog heel erg op het eerste niveau: het efficiënter en slimmer doen wat je eigenlijk al doet. Het tweede niveau is waarop je zegt: ‘er zit strategische waarde on top off mijn product of dienst’ waar ik iets mee kan door bijvoorbeeld gebruik te maken van gebruikersdata. Ik ga dingen meten en waarde toevoegen door informatie over iets te geven. Dat was vroeger natuurlijk niet. Het derde niveau is het niveau waarop je bezig bent met nieuwe technologieën en nieuwe business- en verdienmodellen.”

Rondom het thema Industrie 4.0 hangt voornamelijk een technologische sfeer. Volgens Mulders grotendeels terecht, al beschouwt hij een succesvolle implementatie als de echt kritieke succesfactor. “Essentieel is de vertaling van papier naar de praktijk. En in die praktijk gaat het uiteindelijk om mensen mee te krijgen en te veranderen. Want er zijn altijd redenen om dingen niet te gaan doen. Ondernemers hikken vaak aan tegen de eerste stappen die ze moeten zetten.” “Teqnow is juist om die reden in het leven geroepen: ondernemers helpen bij de eerste stappen”, vult Faessen aan. “Niet door op hun stoel te gaan zitten, maar vooral verder op weg te helpen. Er zijn bijvoorbeeld ondernemers die enthousiast een robot hebben aangeschaft maar er niks mee doen omdat men eigenlijk geen idee heeft hoe en waar hem in te zetten. Teqnow helpt in de verkenningsfase vast te stellen of een ondernemer überhaupt wel een robot nodig heeft en waarom; wat kan een robot betekenen voor bijvoorbeeld productie-efficiency.” Mulders: “Je moet wel weten waar je aan begint, anders graaf je je eigen graf. Er zijn goedbedoelde initiatieven die toch ten onder gaan aan het denken op de korte termijn. Een goede strategie is een praktische tool en staat los van het digitaliseringsverhaal. Dat is slechts een middel om iets te bereiken. Het gaat niet alleen om de aanschaf van die robot of om het overal maar opplakken van sensoren. Je moet verder denken en verder rekenen.” Faessen: “Het hele smart industry-thema is natuurlijk vooral een kwestie van strategisch denken, het verder

kijken dan de dag van morgen. Nadenken over de toekomst.” Alles wat met Industrie 4.0 te maken heeft, draait volgens beide heren om verbinden. “Wie zijn er succesvol? De mensen die verbinden”, stelt Mulders. “Dat zijn ondernemers die veelvuldig netwerkbijeenkomsten bezoeken, zich laten inspireren en zaken met elkaar verbinden. Het zijn niet de ondernemers die alles binnen hun eigen muren houden.” Faessen: “En door alle ‘digitale verbindingen’ is het makkelijker je te verbinden met klanten maar ook met andere bedrijven. Samenwerken wordt simpeler. Het kan: tijdens de Award uitreiking heb ik bedrijven gezien die nu al rechtstreeks aan Amerikaanse bedrijven leveren.”•

Rapport Industry 4.0 PwC heeft meer dan 2000 bedrijven in negen sectoren van 26 verschillende landen, wat resulteerde in het rapport ‘Industry 4.0: Building the Digital Enterprise’. Investeren in smart industry loont, zo blijkt uit het rapport. Van de meest vooruitstrevende bedrijven die zijn onderzocht, wist een derde de omzet met meer dan 30 procent te verhogen en tegelijkertijd de kosten met meer dan 30 procent te verlagen. Van de 2000 bedrijven die meededen aan het onderzoek kwamen er een goede 100 uit Nederland.

METAAL & TECHNIEK • april 2017 •

33


WEST-FRIESLAND METAGIS

TM

brons & non ferro gieterij APPROVED MANUFACTURER

Centrifugaal gegoten bronzen bussen en kraagbussen

www.wfmbrons.nl

Dag en nacht in touw voor uw plaatwerk jd in op maat! Alti ijf! r bed

Professioneel

en betaalbaar

CNC GEREEDSCHAPSWAGEN 

Incl. 6 Gereedschapsdragers met houders naar keuze Afm.: 1165 (1250) x 555 x 1085 mm

€ 399,-

DISSELHORST METAAL

Overkampsweg 26 | 8102 PH Raalte | Tel.: 0572-36 26 00 | Fax: 0572-36 22 98

www.disselhorstmetaal.nl

Powerplustools Nederland B.V. Mars 26 8448 CP Heerenveen

incl. btw.

T. +31 513 646366 • F. +31 513 648732 info@powerplustools.nl

www.powerplustools.nl

MESSING bestellen?

POLIJSTEN

bellen! 073 - 521 9125 brons

aluminium brons

ONTBRAMEN

REINIGEN

www.hemimex.nl

messing

koper

gietijzer

ONTVETTEN

kunststoffen

WWW.TOPFINISH.EU

WWW.TOPFINISH.EU - +31 (0)297 274 061 VWB buurtbus belettering v1 DEF.indd 1

d n o R

en slijp

k • Vla erk w n Hoo

e

re • Ge

en

slijp

ap dsch

RUM. T N .O.F NCE HOOMOND Vtrum.nl LEX .hooncen 168

342 7 34

www

0

BETAALBARE

8 redenen om te adverteren in METAAL & TECHNIEK EEL TION NVEN & CO CNC

n e p slij

11-09-13 09:03

1. Het vergroten van de bekendheid van uw bestaande producten en merken 2. Het presenteren van uw innovaties 3. Metaal & Techniek heeft een kwalitatief hoog bereik: de totale oplage gaat naar de leden van de Koninklijke Metaalunie 4. Het versterken van uw imago 5. Meer deelnemers werven voor uw evenement en aankondigen van uw deelname aan beurzen 6. Werven van professionals uit de metaalbranche via nieuwsbrief en het vakblad 7. Metaal & Techniek is een betrouwbaar en sterk merk met een gemiddeld bereik van 37.617 lezers en is een autoriteit bij het midden- en kleinbedrijf in de metaalindustrie 8. Metaal & Techniek biedt u ook diensten om u te laten scoren met Google en diverse cursussen en opleidingen

Uw media-adviseur Arjan Stoeten | a.stoeten@ mybusinessmedia.nl | +31 (0)6 53 18 28 76

TIV KOPPELT JE WERELD!

• • • • •A •S


rechtgezet

Afkomen van tijdelijk onderkomen

TEKST: MR. MIRJAM BOS BEELD: LUUK POORTHUIS

Heeft u de termijn van uw contract(en) goed geagendeerd? Dit komt doordat Zwerver niet uiterlijk een jaar voor het aflopen van de vijfjarentermijn de huur heeft opgezegd. Zwever gelooft zijn oren niet: moet hij nog bijna zes jaar blijven doorhuren? Zwerver protesteert. Hij vind het standpunt van de verhuurder te onredelijk voor woorden; hij had de verhuurder indertijd toch zeker gezegd dat hij maar kort wilde blijven? De rechter die eraan te pas komt vraagt aan Zwerver of hij kan aantonen dat is afgesproken dat Zwerver er met vijf jaar uit zou gaan. Alleen in dat geval zou het onaanvaardbaar zijn dat de verhuurder zich beroept op een te late opzegging. Helaas kan Zwerver dit niet. Hij moet alle huurpenningen voor de resterende jaren betalen. Alleen als er een nieuwe huurder wordt gevonden die de schade van de verhuurder kan beperken, kan Zwerver er nog enigszins gunstig vanaf komen. Omdat het hier een oud pand op een onaantrekkelijke locatie betreft, zal dit best lastig worden.• Toen de directeur van Machinefabriek Zwerver zijn vorige pand moest verlaten, vond hij niet meteen iets wat aan al zijn eisen voldeed qua bereikbaarheid, vierkante meters en het verkrijgen van vergunningen. Hij betrok tijdelijk een wat krapper onderkomen op een verlaten en afgelegen bedrijfsterreintje. Op zich redde de fabriek zich daar ook wel gedurende wat jaartjes. Maar als dan een lang onderhandelde samenwerking met een ander bedrijf concreet wordt

en er flink uitbreid moet worden, vindt Zwerver na driftig speuren hét perfecte pand. Dit betekent natuurlijk een hoop geregel, waaronder het opzeggen van het huurpand. Zwerver belt alvast met de verhuurder om aan te kondigen dat hij het pand over ruim tien maanden zal verlaten. De verhuurder laat weten dat dit niet zo gaat; het huurcontract loopt voor vijf jaar en is vorige maand automatisch verlengd met vijf jaar.

Automatisch verlengd Bij de (ver)huur van bedrijfsruimte is de contractduur regelmatig vijf jaar. En veelal wordt de termijn automatisch verlengd met eenzelfde termijn. Een automatische verlenging is te voorkomen door tijdig op te zeggen. Meestal met een

opzegtermijn van één jaar. Regelmatig blijken leden tegen automatische contractverlengingen aan te lopen en hebben zij geen acht geslagen op de termijnen in het contract. Laat u dit niet gebeuren.

Metaalunie Rechtsbijstand behandelt in deze rubriek interessante juridische kwesties op een luchtige manier. De namen en plaatsen zijn verzonnen, gelijkenissen met personen of bedrijven zijn louter toevallig. Juridische professionals tegen gunstige tarieven Metaalunie Rechtsbijstand is een zelfstandige dienst en weet als geen ander waar u als ondernemer in de metaalsector behoefte aan heeft. Zij biedt u een zorgvuldig geselecteerd netwerk van deskundige advocaten en een speciaal voor leden ontwikkelde Mevas rechtsbijstandverzekering. U kunt bij Metaalunie Rechtsbijstand terecht voor: Advocaten Octrooigemachtigden Juridische bedrijfsanalyse Incasso Maatcontracten Algemene voorwaarden Meer weten? 030 - 605 33 44 of www.metaalunierechtsbijstand.nl

METAAL & TECHNIEK • april 2017 •

35


blik op branches nhi TEKST: KASPER WEIGAND BEELD: GER THIJSSEN

KLEINE BEDRIJVEN HELPEN MET REGELGEVING

De poort naar CE-markering

Het is sinds 2005 verplicht om CE-markering te voeren op hekwerken. Mauriks Solutions uit ’s Hertogenbosch helpt, in samenwerking met branchevereniging Nederlandse Hekwerk Industrie (NHI) mkb-bedrijven met het voorwerk. Door samen met bedrijven de verplichte typetesten uit te voeren en het administratieve deel goed uit te leggen, neemt het mkb-bedrijven veel werk uit handen.

Toom. “De eerste sessie was nog best lastig, nog niet iedereen is dan overtuigd. Maar de tweede sessie ging al beter, en tijdens de laatste sessie zaten de ondernemers zo met elkaar te overleggen dat ik ze, bij wijze van spreken, moest afremmen om niet door te schieten in de regelgeving”, vertelt hij.

‘Uiteindelijk staat er een stalen framewerk met wielen en scharnieren’ Het traject dat nu is ontwikkeld, wordt opnieuw ingezet. Meerder bedrijven hebben hun interesse getoond om deel te nemen. Mauriks Solutions is onlangs van start gegaan met de workshops. Zes bedrijven nemen hieraan deel. Begin april is de werkgroep van start gegaan om ook voor deze bedrijven de CE-markering te verkrijgen.

‘Je moet alles wat je doet, vastleggen’, zegt directeur Carlos Mauriks.

Grote spelers in de hekwerkbranche zetten een medewerker op het onderwerp regelgeving en maken dat in orde. Maar voor mkb-bedrijven is het lastiger om boven water te krijgen aan welke regels ze precies moeten voldoen en hoe ze dat voor elkaar krijgen. Vanuit de branchevereniging Nederlandse Hekwerk Industrie (NHI) worden bedrijven geholpen om de producten met CE te markeren. Ook heeft de NHI leveranciers opgeroepen die spelers te helpen en Mauriks Solutions heeft die oproep beantwoord. Samen met vijf hekwerkbedrijven, Fancy Fences, J vd Mortel, Paul Stevens, Segeren Smeedwerk VOF en Westgeest Staalmeesters, is in een aantal sessies alle regelge-

36 • april 2017 • METAAL & TECHNIEK

ving doorgesproken, zodat deze bedrijven nu aan de regels voldoen. De vijf hekwerkbedrijven zijn klanten van Mauriks Solutions. Zij assembleren, installeren en automatiseren het daadwerkelijke hek. “Wij als handelshuis hebben die CE-markering niet nodig. De losse onderdelen hebben al CE, maar de totale installatie die het hekwerkbedrijf neerzet, moet ook CE hebben”, legt directeur Carlos Mauriks uit. De inhoudelijke behandeling van de stukken werd verzorgd door Ron den Toom, branchemanager NHI, zodat het uiteindelijk ook daadwerkelijk tot CE-markering zou komen. “Dit collectief aanpakken, werkte heel goed”, zegt Den

SLUITKRACHTEN Inhoudelijk leren de bedrijven tijdens de sessies precies wat de CE-regelgeving inhoudt. “Je moet alles wat je doet, vastleggen”, vertelt Mauriks. “Van inkoop tot productie en installatie. En uiteindelijk staat er een installatie, een stalen framewerk met wielen en scharnieren, met een motor die ervoor zorgt dat de poort sluit. Je hebt te maken met sluitkrachten die zijn gemeten door een geaccrediteerde instantie. Al die zaken moeten vastgelegd en goedgekeurd worden.” De theorie is het kwaliteitshandboek, een handleiding voor de eindgebruiker van het hekwerk, waarin precies staat omschreven wat er allemaal wel en niet kan. Daarnaast is er een risico-inventarisatie om in kaart te brengen wat de restrisico’s zijn. De praktijk bestaat uit een test, een zogenaamde initiële typetest. Voor elk type poort dat er gemaakt wordt, moet er zo’n typetest worden gedaan. En van producten die onder dat type vallen, moet je kunnen aantonen dat


De drie types poort waarmee de initiële typetesten zijn gedaan.

het inderdaad om hetzelfde type poort gaat. Deze methode wordt ook veel in de automobielindustrie toegepast. DRIE POORTEN Mauriks Solutions heeft drie verschillende types poorten getest: een railschuifpoort, een vrijdragende schuifpoort en een draaipoort. Ieder poorttype heeft zijn eigen maatvoeringen en gewichten afhankelijk van o.a. het motortype. Zo heeft de draaipoort een vleugellengte van 5 meter en 2 meter hoog, de railschuifpoort een lengte van ongeveer 9 meter bij 2 meter hoog en de vrijdragende schuifpoort een lengte van 11,5 meter en 2 meter hoog “Alle poorten die de bedrijven gaan maken, moeten binnen die types vallen. Hoe ze het precies invullen is niet zo relevant voor de CE-markering, als de producten die ze gebruiken, scharnieren, rollen, motoren, maar in dezelfde combinatie zijn getest in de typetest”, zegt Mauriks. Het voeren van CE-markering is niet alleen voor de veiligheid van belang. Het is een wettelijke eis en er wordt ook op gecontroleerd. De handhaver is de Inspectie Leefomgeving en Transport. Die heeft inmiddels een aantal hekwerkbedrijven bezocht en er worden forse boetes uitgedeeld omdat er producten zonder CE-markering aangetroffen werden. Mauriks Solutions bestaat 44 jaar. De ouders van huidig directeur Carlos Mauriks zijn het bedrijf begonnen in 1973 als handelshuis in trapleuningen en balustrades. Al die ornamenten werden ook gebruikt in hekwerk. “Zodoende zijn we eigenlijk in de hekwerkindustrie gerold”, vertelt

Mauriks. Door de jaren heen heeft het bedrijf er allerlei componenten bij gezocht. Als handelshuis is het nu importeur van sloten, wielen, scharnieren, motoren en meer. Kort gezegd: toegangstechniek, beveiliging en componenten en systemen voor het afsluiten en toegang managen van terreinen en gebouwen. Het bedrijf is importeur van Nice, een Italiaans merk dat wereldwijd een van de grootste spelers is in de

markt van poortautomatisering. “Zeer innovatief op het gebied van design en technology. We leveren aan de verwerkende en installerende industrie. We zitten dus niet direct bij de eindgebruiker, we hebben dat zo opgezet met respect voor de installatie-industrie”, vertelt Mauriks. In 2003 heeft Mauriks het bedrijf van zijn ouders overgenomen. •

NHI Branchemanager NHI Ron den Toom zit zelf in de Europese commissie voor productveiligheid van poort en ziet als geen ander hoe ingewikkeld de regels soms zijn. “Een klein klaphek zoals je die bij zwembaden of wildparken ziet, staat iets uit het lood zodat deze vanzelf weer dichtvalt. Valt deze onder de norm? Nee, want het hek is kleiner dan 6,25 m2. Terwijl hij misschien wel gevaarlijker is dan een geautomatiseerde poort. Zet je er een dranger op, om hem gecontroleerd dicht te laten vallen, dan is het een machine, maar hij valt nog steeds niet onder de norm voor bouwproducten”, omschrijft hij. “Ik zit in de commissie en ik begrijp de intentie van de regels. Maar als bedrijf ben je druk met produceren en je klant bedienen. Dan heb je geen tijd om 40 uur per week in die regelgeving te duiken.” Daarom is Den Toom blij dat Mauriks de handschoen heeft opgepakt en CE-markering voor hekwerkbedrijven is gaan faciliteren. Het is een win-winsituatie, Mauriks Solutions creëert een stuk klantbinding en de hekwerkbedrijven hebben hun CE-markering op orde. NHI is de brancheorganisatie voor ondernemers in de hekwerkbranche. Opgericht in 2002, heeft NHI als doel de kwaliteit en veiligheid van hekken en vooral poorten naar de markt toe te garanderen en de aansprakelijkheid voor de eigenaar/gebruiker en leverancier van een poort zoveel mogelijk te verkleinen.

METAAL & TECHNIEK • april 2017 •

37


blik op branches hdn TEKST EN BEELD: LEON VAN VELZEN

UPDATE VAN HYGIENIC DESIGN NETWORK

HDN-methodiek groeit ambitieus

Bij Eriks in Capelle aan den IJssel zit de zaal eind maart bomvol. Zeker veertig belangstellenden, machinebouwers, ontwerpers, voedselfabrikanten en materiaaldeskundigen luisteren niet alleen naar de laatste stand van zaken rond HDN, de Hygienic Design Network methodiek, maar nemen inleiders Peter Kuys en Hans van der Steen stevig onder vuur. Eriks is een bekende naam in Nederland, net zoals Econosto een begrip is. Sinds 2016 maakt Eriks deel uit van SHV Holdings, het familiebedrijf met een omzet van dik 18 miljard euro en circa 61.000 medewerkers. Eriks is als industrieel dienstverlener actief op vele markten. De voedingsmiddelenindustrie is er daar één van. Op het gebied van onderdelen voert Eriks een speciale lijn voor kunststoffen die direct in contact komen met voedingsmiddelen. Deze

Erifood-lijn voldoet uiteraard in alle opzichten aan EC1935/2004; geen norm, maar een Europese wet die exact voorschrijft waaraan materialen dienen te voldoen wanneer ze in direct contact komen met voedsel. BESMETTING VOORKOMEN Peter Kuys is ‘inside sales manager hoses, accessoires & expansion joints’ bij Eriks in Alkmaar. Hij is specialist op het gebied van EC1935 en dan

Van links naar rechts Peter Kuys (Eriks), Hans van der Steen (HDN) Wouter Middel (voorzitter HDN) en Frans van der Brugh (HDN) bij Eriks in Capelle aan den IJssel.

38 • april 2017 • METAAL & TECHNIEK

vooral op het gebied van kunststoffen. Om het geheugen op te frissen legt Kuys uit. “In EC1935/2004 is vastgelegd dat de uitwisseling van stoffen (contaminatie of besmetting) tussen de toegepaste materialen en de voedingsmiddelen binnen bepaalde grenswaarden dienen te blijven. Dit om besmetting en het aantasten van de smaak te voorkomen. Het is een raamwerk waaronder verdere eisen zijn gedefinieerd. Zo zijn niet alleen de materiaaleisen (EU 10/2011), maar ook aanvullende kwaliteitseisen als Good Manufacturing Practice (EG 2023/2006 - GMP) in de wet vastgelegd. De handhaving van de wet is sinds 2009 in handen van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).” MERKTEKEN Na deze aanloop maakt hij het doel van de HDN-methodiek duidelijk: “Een eenduidig, consistent en gewaarborgde kwaliteit per applicatie.” Het ontwerp van machines en gebruik van materialen speelt daarbij vanzelfsprekend een belangrijke rol. De wet somt niet minder dan zeventien verschillende materialen op die vaker of minder vaak in de machines voor de levensmiddelenindustrie worden toegepast. Daar komt nog iets bij. “Materialen dienen overeenkomstig ‘goede fabricagemethoden’ (GMP) te worden vervaardigd. Is dat zo, dan is een officiële schriftelijke conformiteitsverklaring overbodig. Wordt er gewerkt binnen ISO 9001, dan zijn correcte fabricagemethodieken, kwaliteitsborgingsysteem, kwaliteitscontrolesysteem en beschikbare en toegankelijke documentatie vanzelfsprekend.” TRACEERBAARHEID Een belangrijk onderdeel uit de methodiek is de traceerbaarheid van de onderdelen. Kuys: “Waar komt die pijp, afdichtring of slang vandaan? Voldoet deze aan EC1935/2004, zodat we deze in een machine die voedsel produceert kunnen gebruiken? Het antwoord op die vraag is niet eenduidig te geven. Etikettering is verplicht voor voorwerpen die gelet op hun kenmerken


niet duidelijk bestemd zijn om met levensmiddelen in contact te komen. Denk aan een slang of rubberen afdichtring.” Maar waar laat je zo’n merkteken als er geen plaats voor is? Kuys geeft als voorbeeld een magazijn waar EC1935-materialen liggen opgeslagen in blauwe bakjes van het magazijn en niet-EC1935-materialen in rode bakjes, die duidelijk van elkaar gescheiden zijn. “Als je het niet technisch kunt oplossen, moet je het zoeken in de organisatie. Daarbij hoef je niet de hele keten in kaart te brengen. Een stap vooruit en een stap terug in de keten volstaat.”

‘Geen direct contact tussen product en materiaal? Dan is de wet niet van toepassing’ Ook de papierwinkel moet in orde zijn. Voor zeventien materialen zijn labtesten gedaan - die bij veranderingen opnieuw gedaan moeten worden – waarbij verklaard wordt voor welke type voedsel ze geschikt zijn, bij welke temperatuur en gedurende welke periode. HOGER NIVEAU Tientallen keren vliegen handen in de lucht om verduidelijkingen bij grijze gebieden, omdat je niet alles op papier en in wetten kunt vastleggen. Hans van der Steen hanteert een eenvou-

Producten op een pallet bij Eriks, industrieel dienstverlener.

dige stelregel die veel duidelijk kan maken. “Is er geen sprake van direct contact tussen het product en het materiaal, dan is de wet niet van toepassing. Een kunststof wieltje dat een transportband ondersteunt, hoeft dus niet te voldoen aan EC1935. Iets anders is of het niet verstandig is om dit toch wel zo te regelen.” “Je kunt besluiten om al je materialen bij één leverancier te kopen die waarborgt dat deze voldoen aan de wet. Dan heb je in elk geval één zorg minder”, zegt Kuys. Daarmee is voor HDN

en degenen die werken in en voor de voedingsmiddelenindustrie de kous nog niet af. “De wet is onder druk van de markt, consumenten, leveranciers en politiek permanent in beweging. HDN monitort deze bewegingen en houdt de leden op de hoogte. Alles om de voedselveiligheid in Nederland naar hoger niveau te brengen.”•

www.eriks.nl www.hdn4food.com

Platform HDN komt goed op stoom Het Platform HDN verschaft duidelijkheid op het gebied van Europese normen en richtlijnen over ontwerp en bouw van machines en procesinstallaties in de voedingsmiddelenindustrie. Hiermee wordt de voedselveiligheid in onze samenleving nu en in de toekomst gewaarborgd. Zo formuleert HDN haar missie. Begin december 2015 lanceerde het platform de HDN-methodiek voor alle bedrijven in de keten van de voedingsmiddelenindustrie. HDN borgt dat installaties hygiënische aantoonbaar voldoen aan Europese regelgeving, zoals vastgelegd in de EN 1672-2. Op dit moment telt het platform al meer dan 45 actieve leden, maar de doelen zijn meer dan ambitieus. “We mikken op een verdubbeling dit jaar”, zegt branchemanager Frans van der Brugh. Hans van der Steen van SKS Process Components, nauw betrokken bij alles rond HDN, vertelt in Capelle aan den IJssel dat in samenwerking met het Nederlands Instituut voor Lastechniek (NIL) al 25 lassers geslaagd zijn en hun HDN-lascertificaat mochten ontvangen. In de pijplijn zitten verdere opleidingen voor plaat-/hoeklas, orbitaallas, lasinspectie, lascoördinator en het optuigen van een auditsysteem. Van der Steen: “Voor het hygiënisch ontwerp starten we in mei een pilot, waarna de opleidingen in het vierde kwartaal van dit jaar starten. Denk aan modules op het gebied van ontwerpen, processen, materiaal, componenten, standaard URS en symbolen.” Van der Brugh: “Vanzelfsprekend gaan we verder op weg met onze technische infosessies, ontbijtsessies, netwerk- en ledenbijeenkomsten. Stichting HDN investeerde tot nu toe veel geld. We rekenen op een forse ledengroei, zodat we alle plannen kunnen blijven betalen. Daar heb ik alle vertrouwen in.”

METAAL & TECHNIEK • april 2017 •

39


product TP-KWALITEITEN Seco Tools heeft het assortiment op Duratomic-technologie gebaseerde TP-kwaliteiten uitgebreid met TP3501, een kwaliteit die een optimale toepassingsveiligheid biedt. De nieuwe kwaliteit is ideaal voor toepassingen in staaldraaien met zware onderbrekingen, minder stabiele machines, kleine inwendige eigenschappen of instabiele omstandigheden door de vorm of afmeting van het werkstuk. TP3501 voegt zich bij de TP2501, TP1501 en TP0501, en maakt daarmee het aanbod van kwaliteiten voor staaldraaien compleet. De TP3501 is voorzien van de nieuwste op Duratomic-technologie gebaseerde bekledingen. Dit zorgt voor hoge en betrouwbare prestaties in specifieke snijmaterialen en toepassingen. Duratomic-technologie werd in 2007 door Seco geïntroduceerd. De technologie verbetert de prestaties door taaiheid en hardheid in balans te houden. Het uitgebreide assortiment voor TP3501 omvat bijna 400 snijplaten met veel verschillende beschikbare geometrieën, inclusief de alom inzetbare M6. www.secotools.com

SCANSYSTEEM Het vaste scansysteem Schunk Tribos Fixscanner biedt een hogere snelheid en een maximale procesveiligheid bij het verwisselen van gereedschap in Schunk Tribos precisiegereedschapshouders voor de micro-verspaning. Het systeem voor de intelligente aanpassing van de spandruk wordt gemonteerd aan Schunk Tribos SVP spansystemen en met een connector op de besturing aangesloten. Bij het verwisselen van gereedschap combineert de gebruiker de precisiehouder zoals gebruikelijk met het bijpassende Schunk SRE verloopstuk en steekt hij beide in de desbetreffende opening van het spansysteem. Daar meet het scansysteem via een Data-Matrix-Code op het verloopstuk de spandruk die nodig is en stelt dit automatisch op het apparaat in. Hierdoor zijn fouten door het handmatig invoeren van gegevens en beschadigingen van de gereedschapshouder door een te hoge spandruk uitgesloten. Door het geautomatiseerde proces wordt het gereedschap bovendien sneller verwisseld. www.schunk.nl

XFT 2500SPEED VOOR FIJNSTANSEN Het verstevigde model van de XFT 2500speed pers biedt een effectieve oplossing voor de speciale uitdagingen op het gebied van fijnstansen. Het nieuwe model is uitgerust met sterkere scharnierverbindingen. Dit verhoogt de drukkracht aan de punt tot 3000 kN (korte tijd). Voor de gebruiker van de XFT 2500speed betekent deze aanpassing nieuwe mogelijkheden voor fijnstansproductie. Door de extra versteviging is dit model ook geschikt voor onderdelen van hogesterkte materialen tot een dikte van 8 mm bij meer dan 100 slagen per minuut. Dit betekent een lagere belasting van de pers tijdens bedrijf met conventionele gereedschappen en meer flexibiliteit door het sporadisch gebruik van gereedschappen die hogere krachten vereisen. Bovendien heeft Feintool de nieuwe XFT 2500speed voorzien van een hele reeks innovaties die garant staan voor de hoogste productiviteit en een perfecte kwaliteit van de gefijnstanste onderdelen. www.feintool.com

40 • april 2017 • METAAL & TECHNIEK


Staalkabels Staalkabelnetten WEGWERPHANDSCHOENEN Showa heeft een nieuwe lijn handschoenen voor eenmalig gebruik geïntroduceerd. Belangrijke eigenschappen van de handschoenen zijn de hoge chemische weerstand, ze zitten comfortabel, zijn duurzaam in gebruik en goedgekeurd volgens de richtlijnen en certificaten. Deze serie biedt negen verschillende modellen in drie diktes en twee lengtes. Leverbaar in maat XS t/m XL en geschikt voor gebruik in laboratoria, farmaceutische sector, cleanrooms, voedingsindustrie, de automotive en bij schadelijke chemicaliën. De nieuwe generatie disposable handschoenen biedt alle voordelen, technieken en hoogwaardige materialen van de N-Dex serie. Deze kenmerkt zich door het gebruik van een zuivere nitril zonder weekmakers. Door de ‘low modulus’ techniek heeft de handschoen een optimale pasvorm en beweeglijkheid en komt de handschoen na uitrekken weer in de oorspronkelijke vorm.

Hans Jansen Staalkabels/Tuigerij is gespecialiseerd in het verwerken van staalkabels met eindverbindingen voor bouw & industrie zoals gespannen overkappingen, balustraden, trappen, r.v.s. staalkabelnetten e.d.

www.wiltec.nl

DRUKSENSOR GASSEN EN VLOEISTOFFEN SMC heeft een druksensor voor non-corrosieve gassen en vloeistoffen ontwikkeld die gemakkelijk is aan te sluiten. Deze PSE570-serie vermindert de bedrijfskosten en is robuust genoeg om een hoge proefdruk en abrupte drukveranderingen te weerstaan. De PSE570 druksensor is geschikt voor talrijke toepassingen, waaronder drukregeling voor vloeibare koelmiddelen, compressoren en handling van natte werkstukken met vacuüm. De sensor is ontworpen voor een hoge efficiëntie en is gemakkelijk aan te sluiten dankzij de M12 connector. De PSE570 kan onverwachte drukschommelingen aan tot drie keer de maximale meetdruk. Daarnaast kan de sensor ook omgaan met plotselinge spanningspieken tot 500 V AC, waardoor er minder kans op schade is en de levensduur toeneemt. Het assortiment druksensoren van SMC omvat compacte en lichtgewicht oplossingen voor zowel pneumatische toepassingen als universele type sensoren die geschikt zijn voor verschillende gassen en vloeistoffen. www.smcpneumatics.nl

Meten • Maken • Monteren • Kijk voor meer info op:

WWW.STAALKABELNETTEN.NL Hans Jansen Staalkabels/Tuigerij Koperweg 11 M (industrieterrein Heimanswetering) METAAL & TECHNIEK april 2017aan • den Rijn 2401•LH Alphen tel.: 0172-519172 fax: 0172-518913 info@tuigerij.nl

41


CAD/CAM

kompas ALUMINIUM

AUTOMATISERING

Komdex ERP Software Vennestraat 10A 2161 LE Lisse. t 0252 68 29 18 e info@komdex.nl i www.komdex.nl

• Software voor Metaalunieleden

Limis BV

Hengelosestraat 705, 7521 PA Enschede Postbus 545, 7500 AM Enschede t 053 - 483 65 36 i www.limis.nl

Fokkerstraat 31, 3905 KV Veenendaal Postbus 1040, 3900 BA Veenendaal t 0318 – 495858 f 0318 – 551611 e info@bemet.nl i www.bemet.nl

Previ Service b.v.

Valk Welding B.V.

Bijlmermeerstraat 20a 2131 HG Hoofddorp t 023-5621313 e office@previservice.nl i www.droogijsstralen.nl

Postbus 60 2950 AB Alblasserdam T 31 (0)78 69 170 11 e info@valkwelding.com I www.valkwelding.com

• reiniging machines / parken • reiniging zonder water • verwijderen spouwmuurisolatie

SLIJPEN TEC / CAD College

Kerkenbos 1018 B 6546 BA Nijmegen t 024-3565677 e info@cadcollege.nl, i www.cadcollege.nl

DRAADBEWERKING

C&E Draad Bewerking BV Jan van de Laarweg 30 2678 LH De Lier t 0174-512419, F 0174-515893 e info@ce-bv.com

OPPERVLAKTEBEHANDELING

LOA Lak B.V.

Siriusstraat 11 5015 BT Tilburg t: 013-5427627 f: 013-5427607 e: info@loa.nl i www.loa.nl i www.loa-sp.nl • Voor stralen, kataforese lakken, poedercoaten en natlakken • Wij verzorgen ook transport, assemblage en warehousing • Van enkele stuks tot grote series

MKG ERP software

Brabantse Non Ferro Gieterij BV

• ERP software voor MKB metaalbedrijven

• Aluminium en brons: zand- en coquillegieten

Postbus 92, 4870 AB Etten-Leur t 076-5012950, f 076-5020975 e info@bnfgieterij.nl, i www.bnfgieterij.nl

Industrieweg 13 7461 AA Rijssen t 0548-543793 f 0548-519565 e info@vangeenen.nl i www.vangeenen.nl

• Slijpen en polijsten • Reinigen en CLEANROOM verpakken • Meer info zie website

PVD COATING Ceratec Technical Ceramics BV

Technisch Bureau Den Heuker Postbus 17 7490 AA Delden t 074-3765050, f 074-3764646 e info@denheuker.nl i www.denheuker.nl

Van Geenen BV Metaalfinishing

TECHNISCHE KERAMIEK

GEREEDSCHAPPEN, VERSPANEND

GIETEN Lintelerweg 15, 7556 PD Hengelo t 074-2423654 f 074-2914934 e info@mkg.nl i www.mkg.nl

ROBOTS

Bemet International B.V.

Comhan Holland BV

Joh. Enschedeweg 11 1422 DR UITHOORN t +31 297 513636 f +31 297 513639 e comhan@comhan.com i www.comhan.com

INDUSTRIEEL REINIGEN

Dekracoat BV

De Maas 22G, 5684 PL Best Postbus 365, 5680 AJ Best t + 31 (0)88 0235320 e info@dekracoat.nl i www.dekracoat.nl • PVD coating verbetert de levensduur van uw gereedschappen; • 24 uurservice; • Ook plasmanitreren icm coaten.

Oerlikon Balzers Coating Benelux

Newtonstraat 15, 4004 KD Tiel t +31 344 655 490 / f +31 344 655 287 e info.balzers.be@oerlikon.com i www.oerlikon.com/balzers/be • Marktleider in innovatieve PVD coatings voor gereedschappen inclusief klantenadvies. • Eigen transportservice. • Voor- en nabehandelingen mogelijk.

Poppenbouwing 35 4191 NZ GELDERMALSEN t 0345 58 0101 e info@ceratec.nl i www.ceratec.nl”

• Ontwikkeling, bewerking en samenstelling van keramische componenten. • Ceramic on the right spot!


agenda CURSUSSEN/WORKSHOPS

= door Koninklijke Metaalunie geïnitieerde activiteiten

8 MEI 2017

De regelingen van de CAO voor het metaalbewerkingsbedrijf

VAKBEURZEN

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

17 EN 18 MEI 2017 Stuttgart www.easyfairs.com

22 TOT EN MET 26 MEI 2017

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Hannover www.ligna.de

31 MEI TOT EN MET 1 JUNI 2017 Materials

LOCATIE: INFO:

Veldhoven www.materials.nl

8 TOT EN MET 10 NOVEMBER 2017

Collectieve beursdeelname FMB beurs Bad Salzuflen (NRW)

LOCATIE: INFO:

Bad Salzuflen www.metaalunie.nl > Actueel > Agenda

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.30 uur tot 16.45 uur € 750,- per persoon (voor 2 dagen) www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

Social Media in de metaal voor (semi-)gevorderden

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

12 MEI 2017

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 10.00 uur tot 16.45 uur € 350,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

RIE Metaalbewerking in één dag te Eindhoven

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

15 MEI 2017

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.45 uur tot 16.45 uur € 350,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

Park Plaza, Geldropseweg 17 in Eindhoven 9.00 uur tot 17.00 uur € 475,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

30 MEI 2017

Aanvang en einde arbeidsovereenkomst

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.00 uur tot 17.00 uur € 375,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

30 MEI 2017

Veilig en gezond werken in metaalbedrijven

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.00 uur tot 17.00 uur € 375,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

23 MEI 2017

Leer je werk te verkopen (2-dagen)

Ligna

LOCATIE: INFO:

Social Media in de metaal voor beginners

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

12 EN 23 MEI 2017

Maintenance Stuttgart

LOCATIE: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.45 uur tot 16.45 uur € 350,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

16 MEI 2017

Werkgeversaansprakelijkheid

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.45 uur tot 15.30 uur € 350,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

BIJEENKOMSTEN 18 MEI 2017

16 MEI 2017 LOCATIE: INFO:

Ferro Fix, Roer 20, 3068 LE Rotterdam www.metaalunie.nl > Actueel > Agenda

LOCATIE: INFO:

LOCATIE: TIJD: INFO:

18 MEI 2017

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein vanaf 15.30 uur www.metaalunie.nl > Actueel > Agenda

Koninklijke Metaalunie verzorgt diverse (branche) bijeenkomsten en essentiële evenementen. De meest actuele agenda vindt u op www.metaalunie.nl.

Van der Valk Hotel, Parallelweg Zuid 185 in Nieuwerkerk a/d IJssel 12.30 uur tot 16.00 uur www.metaalunie.nl > Actueel > Agenda

Bijeenkomst ‘Samen delen voor de toekomst’, district Midden

LOCATIE: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein www.metaalunie.nl > Actueel > Agenda

AFAS Stadion, Stadionweg 1 in Alkmaar www.metaalunie.nl > Actueel > Agenda

6 JUNI 2017

Bijeenkomst ‘Samen delen voor de toekomst’, district Gelre

LOCATIE: INFO:

Hotel Papendal, Papendallaan 3 in Arnhem www.metaalunie.nl > Actueel > Agenda

8 JUNI 2017

23 MEI 2017

Bouwen zonder problemen: Feit of fictie?

LOCATIE: TIJD: INFO:

LOCATIE: INFO:

Exportbijeenkomst ‘Zakendoen in Duitsland’, district Zuid-Holland

Werk uitvoeren in Duitsland, district Midden Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 15.00 uur tot 18.00 uur www.metaalunie.nl > Actueel > Agenda

Boode in Bathmen, Brink 10 in Bathmen www.metaalunie.nl > Actueel > Agenda

Bijeenkomst ‘Samen delen voor de toekomst’, district Noordwest

22 MEI 2017

17 MEI 2017 LOCATIE: TIJD: INFO:

30 MEI 2017

Bijeenkomst ‘Samen delen voor de toekomst’, district Oost

Bijeenkomst ‘Het gesprek met elkaar aangaan’, district Zuid-Holland

Bijeenkomst ‘Samen delen voor de toekomst’, district Noord

LOCATIE: INFO:

Wadro BV, Curielaan 3 in Drachten www.metaalunie.nl > Actueel > Agenda

Data en locaties van evenementen zijn aan verandering onderhevig. Neem daarom eerst contact op met de betreffende organisatie. De redactie van Metaal & Techniek neemt geen verantwoording voor gemaakte (reis) kosten.

METAAL & TECHNIEK • april 2017 •

43


op de bres

Slim produceren centraal

De politiek staat natuurlijk vooral in het teken van het grote formatiespel. De verkiezingen zijn achter de rug en nu is het de vraag hoe het nieuwe kabinet eruit zal gaan zien. Laat staan dat het beleid van de komende jaren helder is. Vanuit Metaalunie en de gehele maakindustrie hebben we een duidelijk beeld voor ogen, waarbij instroom in techniek, de arbeidsmarkt, regeldruk en innovatie de belangrijkste thema’s zijn.

Inmiddels is ook de Smart Manufacturing Award achter de rug. Slim produceren stond hierin centraal. Slim produceren is een term die sowieso van toepassing is op de Nederlandse maakindustrie. Als land in West-Europa hebben we nu eenmaal te maken met randvoorwaarden, die leiden tot hogere kosten dan elders op de wereld. Om toch te kunnen concurreren, moeten we steeds slimmer produceren. Tot nu toe slagen we daar als Nederlandse industriele keten goed in, maar om die positie te behouden moeten we vooruit blijven kijken. De toenemende kansen, die productieautomatisering en -digitalisering bieden, moeten we omarmen. Er zijn critici die zeggen dat dit niet snel genoeg gaat en dat Nederland de boot lijkt te missen, maar als ik naar de geselecteerde bedrijven kijk, dan zijn er ook vele bedrijven in de sector die de kansen zien en oppakken. En uiteindelijk moet ieder bedrijf zelf een afweging maken hoe zijn specifieke markt zich ontwikkelt en welke kansen er liggen. In de industrievisie van Metaalunie staat het begrip ‘slim’ ook centraal. Door slimme product- en vooral procesinnovatie kan de industriële keten nog sterker worden. Bedrijven in het

44 • april 2017 • METAAL & TECHNIEK

MKB-metaal zijn hier dagelijks mee bezig. Het zou mooi zijn als het nieuwe kabinet hier oog voor heeft en dit in haar innovatiebeleid verwerkt, bijvoorbeeld door de WBSO op dit punt weer te verruimen. En het zou nog slimmer zijn om mkb-bedrijven en ken-

nisinstellingen beter aan elkaar te koppelen, zodat de beschikbare kennis toegepast kan worden in bedrijven in het MKB-metaal.•

Jos Kleiboer Directeur Beleid Koninklijke Metaalunie


www.hevami.nl / Tel: 0413-376602

Straalmachines

Richtmachines

Ontbraammachines

Polijstmachines

Bandschuurmachines

Matsuura Nieuw!

De Matsuura MX 330.

MX 330 X/Y/Z as A/C as Tafel (std) Pallet Werkstuk

Betrouwbaar en toonaangevend

› › ›

Supersnelle en uiterst precieze machines met grote flexibiliteit Verticale, horiontale en 5-assige bewerkingcentra Geïntegreerde palletwisselssystemen of complete robotcellen

Meer weten?

Bendertechniek b.v.

T +31 (0)318 550 200

Neem voor meer informatie over Matsuura contact met

Plesmanstraat 32

E info@bendertechniek.nl

ons op. Wij zijn u graag van dienst!

NL 3905 KZ Veenendaal

I www.bendertechniek.nl

435/465/560mm -125~+10/360 grad. 250 rond NON - 1PC - 10PC Ø330xH320 Ø420xH320 Bel. gewicht 80 Kg Toeren 15.000/20.000 Rapid X-Y-Z 40 m/min Rapid A/C 17/33 rpm Tools 30-60-90 Besturing G-TECH 31i


Meer informatie? demag.nl/precisie

uniek patent En bekroond met vele prijzen:

Demag Precisie Kraan De schakel tussen lichaam en last

U wilt bepalen wat de last in de kraan doet. De bewegingen van de Demag Precisie kraan is traploos regelbaar en de snelheden zijn evenredig met de variabele indrukking van de knoppen op de bediening. De unieke Demag V-Ligger beperkt het deinen van de last en de actieve anti-slinger regeling houdt de last stabiel onder de takel. Demag levert traploos hijsen en rijden al vanaf € 2.500,- meer. En voor slechts € 1.500,- extra komt daar de anti-slinger functie bij. Zo heeft u de last echt onder controle. Veilig en precies, maar snel wanneer u dat wilt. Meer informatie op www.demag.nl/precisie Den Haag +31 70 40 20 100 www.demag.nl

van den Berg Transporttechniek

De voordelen op een rij: Hijssnelheid tot 5 m/min Kraanrijden tot 40 m/min Katrijden tot 30 m/min Snelheden zijn traploos variabel regelbaar Drukknoppen met gevoel Vanaf de bediening inschakelbare snelheidsbegrenzing  Duurzaam; minder staal in de ligger en lager stroomverbruik

     

Antwerpen +32 321 33 030 www.demag.be

Metaal & Techniek, april 2017  

Metaal & Techniek is het vakblad voor het midden- en kleinbedrijf in de metaal en tevens het officiële orgaan van Koninklijke Metaalunie. He...

Metaal & Techniek, april 2017  

Metaal & Techniek is het vakblad voor het midden- en kleinbedrijf in de metaal en tevens het officiële orgaan van Koninklijke Metaalunie. He...

Advertisement