Page 1

maandblad • 61e jaargang • mei 2016

5 VAKBLAD VOOR HET MKB-METAAL

HANNOVER MESSE 2016

PILOTPROJECT GET CONNECTED

THEMA: ARBO EN VEILIGHEID

Jos Kleiboer en Michaël van Straalen:

‘Meer ruimte voor MKB-metaal’


T H E

U L T I M A T E

S T E E L

C O M P A N Y

Inductieharden machinefabriek aandrijftechniek hydrauliek offshore papierindustrie agri industrie recycling

T +31 411 673 031 www.saboboxtel.nl


         

    



            ) (*    %       (                    % "#!"$  ( (      %       

                  '%

   %!! !$    !   ! ", $  !$   ! " -    ,  /     -  &++0()*)('&0 .$ 6! ,   ! "$ " !  ", !  $ "/    ! """,! ,4 "

           & 1     !$   2 3/ 1  !  0  

"0  / 1 - "!- ! "! "$  / 1  !$   / "!$ !$ / 1   !!!  "#0"/

&++()*)(&&56! ,5  


inhoud Techniekpact

22

Ministers Kamp en Bussemaker en staatssecretaris Dekker hebben eind april het geactualiseerde Techniekpact 2020 in ontvangst genomen uit handen van Doekle Terpstra, aanjager van het Techniekpact.

Meer ruimte voor MKB-metaal

10

In de aanloop naar de landelijke verkiezingen in 2017 zet directeur beleid Metaalunie Jos Kleiboer zich samen met voorzitter van MKB-Nederland Michaël van Straalen in voor een versterking van de maakindustrie.

Koninklijke Metaalunie Koninklijke Metaalunie is de grootste Nederlandse ondernemersorganisatie voor het MKB-metaal. De ruim 13.000 aangesloten leden bieden werk aan zo’n 150.000 werknemers en realiseren een gezamenlijke omzet van ruim 22 miljard euro. Meer weten? Kijk op www.metaalunie.nl of bel 030 – 605 33 44.

4 • mei 2016 • METAAL & TECHNIEK

Thema: Arbo en veiligheid

14

In de thema-artikelen over Arbo en veiligheid gaan we in op het actuele probleem van asbest. Het project 5xbeter zet zich in voor een veilige metaalbranche en bestaat tien jaar. Machinebouwer Marvu brengt samen met een verbetercoach knelpunten aan het licht en het Preventiefonds pakt ‘voorkomen is beter’ pragmatisch aan.

Hannover Messe 2016

26

Een terugblik op de Hannover Messe 2016. Ruim 120 Nederlandse bedrijven, waaronder vele Metaalunieleden, en kennisinstellingen toonden dat Nederland internationaal meetelt op het gebied van industrie en innovatie.

Verder in dit nummer Nieuws Get connected Vakkanjers Rechtgezet Blik op branches

6 24 30 31 32

Product Kompas Agenda Op de bres

36 40 41 42


Kiezen voor MKB-metaal In het kielzog van de Amerikaanse presidentsverkiezingen eind dit jaar, vinden er in Nederland volgend jaar Tweede Kamer-verkiezingen plaats. Waar de Amerikanen voor het presidentschap ‘slechts’ hoeven te kiezen uit twee kandidaten met twee verkiezingsprogramma’s, ligt het in Nederland een stuk lastiger. Als gewone burger is het moeilijk om een weloverwogen keuze te maken uit al die partijprogramma’s en een evenwicht te vinden in de zaken die van persoonlijk belang zijn. Laat staan wanneer je ondernemer bent. Dan kijk je ook naar heel andere zaken. Dan speelt naast gevoel, geloofsovertuiging of politieke kleur ook het puur zakelijke mee: wat is goed voor mijn bedrijf? Van welke partijen kan ik verwachten dat ze goede dingen gaan doen voor een mkb-metaalbedrijf? Ondernemers kunnen daar zelf ook richting aan geven. Ze kunnen lid worden van een politieke partij of zitting hebben in gemeenteraden of -besturen. Ook in de Tweede Kamer zijn gelukkig verschillende oud-ondernemers actief. In de maanden waarin partijpro-

‘Arbeidsmarkt moet kansen bieden, geen bedreigingen’ Fried Kaanen, voorzitter Koninklijke Metaalunie

gramma’s worden geschreven, is slagkracht nodig om thema’s extra te belichten en eventueel politieke standpunten te beïnvloeden. Metaalunie doet dit voor het MKB-metaal, samen met MKBNederland. Op de Hannover Messe bijvoorbeeld, heb ik samen met het dagelijks bestuur minister-president Rutte ontvangen en is het MKBmetaal extra onder de aandacht gebracht. Niet voor niets, want het MKB-metaal is een belangrijk onderdeel van de hele maakindustrie en draagt in grote mate bij aan een goed innovatief en economisch klimaat in Nederland. Om deze positie te behouden en verder te versterken, moeten de mkb-metaalbedrijven hun vakmanschap optimaal kunnen inzetten voor een productieve maakindustrie, die zowel binnen Nederland als internationaal concurrerend onderneemt. Tevens moet er sprake zijn van een arbeidsmarkt die kansen biedt en geen bedreigingen, die het aannemen van nieuw en het

opleiden en behouden van bestaand personeel moeilijk maken. Maar bovenal zou op de eerste bladzijde van een regeerakkoord ‘think small first!’ gebeiteld moeten staan. Zo ver is het nog lang niet. Eerst moet bij alle politieke partijen het belang van het mkb expliciet tot uitdrukking komen. Ik roep dan ook de politiek op werk te maken van deze punten om zo het MKB-metaal te ondersteunen bij de groei van hun verdienvermogen. Naast deze uitgangspunten, die de hoofdlijn van een succesvol kabinetsbeleid voor het MKB-metaal moeten zijn, spelen thema’s als exportbevordering, het ontwikkelen van een circulaire economie en een reëel arbobeleid ook een belangrijke rol voor het MKB-metaal. Per slot van rekening is een gezonde maakindustrie één van de pijlers onder een gezonde en diverse Nederlandse economie.

METAAL & TECHNIEK • mei 2016 •

5


Colofon Metaal & Techniek is een vakblad voor het midden- en kleinbedrijf in de metaal en tevens het officiële orgaan van Koninklijke Metaalunie. Het verschijnt 11 keer per jaar. De leden van Metaalunie ontvangen Metaal & Techniek uit hoofde van hun lidmaatschap. Uitgave

Adres Mr H.F. de Boerlaan 28 7417 DA Deventer Postbus 58, 7400 AB Deventer Tel.nr. +31 (0)570 50 43 00 Faxnr. +31 (0)570 50 43 99 Uitgever Marjan Leenders Redactie Roel van Vemde (hoofdredacteur) r.vemde@mybusinessmedia.nl Kasper Weigand (eindredacteur) Tel.nr. +31 (0)570 50 43 74 E-mail: redactie.metaalentechniek@ mybusinessmedia.nl Redactie Metaalunie Tony van der Meer Basisontwerp Vormbreker Nieuw-Vennep Medewerkers Ronald Buitenhuis, Hans Koopmans, Alex Kunst, Loek Kusiak, Ewald Lohmann, Frank Senteur, Erik Steenkist, Leon van Velzen Advertentieverkoop Lian Gebhardt l.gebhardt@mybusinessmedia.nl Advertentietarieven op aanvraag +31 (0)6 46 406 853 Abonnementen Abonnementsprijs NL 11 nummers € 122,50. Los nummer € 15,00. Proefabonnement 3 nummers € 19,-. Buitenland € 138,(alle prijzen excl. 6% btw en € 3,95 administratiekosten). Opgave abonnementen Tel.nr. +31 (0)575 504 385 (tussen 09.00 en 12.00 uur) Faxnr. +31 (0)575 504 393 E-mail: metaalentechniek@mybusinessmedia.nl Annulering abonnement schriftelijk en uitsluitend drie maanden voor afloop van de abonnementsperiode. Het abonnementsgeld dient bij vooruitbetaling te worden voldaan. Voor de algemene voorwaarden, zie www.mybusinessmedia.nl/ algemenevoorwaarden Bank: 1421.46.439. Voor informatie over Koninklijke Metaalunie Koninklijke Metaalunie Einsteinbaan 1 Postbus 2600 3430 GA Nieuwegein Tel.nr. +31 (0)30 605 33 44 Faxnr. +31 (0)30 605 31 22 www.metaalunie.nl Opmaak Colorscan bv, www.colorscan.nl Druk Drukkerij Roelofs, Enschede ©2016 MYbusinessmedia ISSN: 0026-0479 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. Hoewel dit tijdschrift zorgvuldig en naar beste weten wordt samengesteld, kan de uitgever niet instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie. Uitgever en auteurs aanvaarden geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op de in dit tijdschrift gegeven informatie. Gebruikers van het tijdschrift wordt nadrukkelijk aangeraden de vaktechnische informatie niet geïsoleerd te gebruiken, maar altijd mede af te gaan op hun professionele kennis en ervaring, en de te gebruiken informatie te controleren.

nieuws Economie in de plus De Nederlandse economie is in het eerste kwartaal van 2016 opnieuw gegroeid ten opzichte van een kwartaal eerder. Volgens de eerste berekening, gebaseerd op nu beschikbare gegevens, komt de economische groei uit op 0,5 procent. Hiermee geeft CBS een eerste beeld van de stand van de Nederlandse economie. De groei in het eerste kwartaal wordt breed gedragen; consumptie, investeringen en uitvoer leveren een positieve bijdrage. De Nederlandse economie groeit gestaag. Er zijn nu acht kwartalen achter elkaar met groei. Ten opzichte van het eerste kwartaal van 2015 kwam de groei uit op 1,4 procent. De daling van de aardgaswinning had een negatief effect op de groei van ongeveer 0,7 procentpunt. De groei van de economie is vooral te danken aan een hogere uitvoer van vooral transportmiddelen, elektrotechnische machines en optische apparaten. Daarnaast waren er meer investeringen in transportmiddelen en woningen. Nederland voerde naast goederen ook meer diensten uit. De invoer van goederen en diensten groeide ook dit kwartaal harder dan de uitvoer.

Meer bedrijven bij Betaalme.nu Meer grote bedrijven en grote organisaties hebben zich aangesloten bij Betaalme.nu. Dit keer ABN AMRO, ABP, APG, Cargill, Enexis, Gasunie en ING. Daarmee zijn er inmiddels achttien grote afnemers die deelnemen aan het initiatief voor snellere betaling aan mkb-leveranciers, dat wordt ondersteund door het ministerie van Economische Zaken. Een tijdige betaling van opdrachtgever aan leverancier is essentieel. Vooral bij mkb-bedrijven zorgt een betalingsachterstand voor tegenvallers. Daarom zet de overheid zich in voor het bevorderen van kortere betaaltermijnen via Betaalme.nu. Minister Kamp van Economische Zaken roept grote Nederlandse bedrijven op om niet langer te wachten en zich ook aan te sluiten. Dat stimuleert de economische groei en de werkgelegenheid in Nederland. Bovendien laten bedrijven zo zien dat ze maatschappelijk verantwoord ondernemen. Binnen vijf jaar Het streven is dat binnen vijf jaar de helft van de duizend grootste Nederlandse bedrijven meedoet aan Betaalme.nu, zodat er circa € 2,5 miljard uit openstaande facturen vrijkomt voor het mkb. De deelnemende bedrijven geven elk in een eigen manifest aan hoe ze hun deelname in de praktijk brengen. De meeste beloven hun kleinste leveranciers binnen dertig dagen te betalen. Het gaat om meer dan tienduizend mkb-bedrijven. Alle manifesten staan op de website van Betaalme.nu. Extra liquiditeit Grote ondernemingen kunnen het mkb aan extra liquiditeit helpen door openstaande facturen sneller goed te keuren, en vervolgens sneller te betalen of snelle en gunstige financiering via derde partijen aan te bieden. Het is aan leveranciers om hun facturen tijdig en op de juiste manier te sturen, zodat ze snel goedgekeurd kunnen worden.

Vooral bij mkb-bedrijven zorgt een betalingsachterstand voor tegenvallers.

6 • mei 2016 • METAAL & TECHNIEK


Zes scholen genomineerd voor TechniekTrofee 2016 Zes basisscholen zijn genomineerd voor de TechniekTrofee 2016 en maken daarmee kans op 2.500 euro om hun Wetenschap & Techniek-onderwijs naar een hoger plan te tillen. De jury onder leiding van Elly Verburg (directeur OTIB) selecteerde drie scholen die in aanmerking komen voor de titel ‘beste voorbeeld van W&Tonderwijs op de basisschool’. Drie andere scholen dingen mee naar de Inspiratieprijs, die dit jaar voor het eerst wordt uitgereikt.

dacht voor W&T is een reden waarom ouders voor St. Trudo kiezen. De school neemt ook andere scholen mee in het verankeren van W&T. De jury bezoekt de komende weken de drie genomineerde scholen en kiest daarna de winnaar. De prijs wordt op 14 juni 2016 door Maurice Lede (Het Klokhuis) op de winnende school uitgereikt.

Duitsland behaalde in maart dit jaar economische recordcijfers. Het handelsoverschot bereikte een recordhoogte en de lopende rekening liep op tot een niet eerder vertoond niveau.

Basisscholen in Nederland hebben in toenemende mate aandacht en waardering voor techniek in hun lesprogramma.

Energieprestatiekeuring MKB-metaal beschikbaar Het startsein voor de energieprestatiekeuring (EPK) is gegeven. De EPK is een vrijwillig te hanteren instrument waarmee het bedrijfsleven kan aantonen dat er invulling is gegeven aan energiebesparing. Koninklijke Metaalunie is vanaf het prille begin betrokken bij de totstandkoming van de EPK en heeft een digitale EPK-tool voor ondernemers in het MKB-metaal beschikbaar. De EPK is één van de afspraken binnen het SER-Energieakkoord waarmee het bedrijfsleven invulling kan geven aan de energiebesparingsopgave. De bij het Energieakkoord betrokken partijen, waaronder het ministerie van Infrastructuur & Milieu, hebben afgesproken dat een ondernemer kan kiezen uit drie EPK-varianten om aan zijn bevoegd gezag duidelijk te maken dat het thema energiebesparing voldoende is ingevuld. Metaalunie heeft, samen met collega organisaties

Meer over TechniekTalent.nu en het Ir. W. Maas Geesteranusfonds: techniektalent.nu/techniektrofee.

Recordcijfers voor economie Duitsland

Wetenschap & Techniek op de basisschool wordt steeds meer standaard. Basisscholen in Nederland hebben in toenemende mate aandacht en waardering voor techniek in hun lesprogramma. Steeds vaker wordt dit vanuit een heldere visie opgetuigd. De nominaties Voor de TechniekTrofee Ir. W. Maas Geesteranusprijs 2016 zonden 31 scholen hun voorbeeld van W&T-onderwijs in. Genomineerd zijn: CBS De Regenboog (Bergschenhoek). Deze school werkt voor haar W&T-onderwijs nauw samen met de buurt en schakelt de expertise van ouders en bedrijven in. Op De Groene Alm (Utrecht). Op deze school is veel aandacht voor duurzaamheid en wordt voortdurend de koppeling gemaakt met W&T. RK Basisschool St. Trudo (Helmond). Aan-

Er is ook een TechniekTrofee Inspiratieprijs 2016 waarvoor 55 basisscholen hun ideeën voor W&T-onderwijs instuurden. Genomineerd zijn: Laterna Magica (Amsterdam), SBaO De Bolder (Franeker), en Wethouder Luidensschool (Gouda).

FME en FOCWA, een EPK-tool ontwikkeld die gebaseerd is op de meest praktische EPK-variant en gericht is op de implementatie van rendabele energie besparende maatregelen met minimale administratieve lasten. Deze ‘doe het zelf tool’ is getest binnen het werkgebied van DCMR Milieudienst Rijnmond en ontwikkeld door Stichting Adviescentrum Metaal. “Daarbij is vanzelfsprekend aansluiting gezocht bij de erkende maatregelen voor energiebesparing zoals die sinds begin dit jaar gelden op basis van het Activiteitenbesluit milieubeheer”, aldus Gerard Wyfker, beleidssecretaris Koninklijke Metaalunie. Wyfker: “Met deze tool kan de ondernemer zelf eenvoudig toetsen of en hoe aan de erkende maatregelen voor energiebesparing en aan het daaraan verbonden doelmatig beheer en onderhoud wordt voldaan of kan worden voldaan.” De EPK-tool en meer informatie is beschikbaar op epk.energiecentrum.nl.

Het overschot op de lopende rekening liep in maart op tot €30,4 mrd. Dat is ruim een derde hoger dan in dezelfde maand een jaar eerder, toen het overschot €21,1 mrd bedroeg. Dat blijkt uit cijfers van het Duitse federale bureau voor de statistiek. Het handelsoverschot, een beperktere maatstaf die alleen de export en import van goederen en diensten weergeeft, liep op tot €26 mrd. Duitsland en ook Nederland liggen al jaren onder vuur vanwege hun grote overschotten op de lopende rekening van de betalingsbalans en de handelsbalans. In Nederland is het overschot op de lopende rekening (spaaroverschot) inmiddels opgelopen tot circa 10 procent van het bruto binnenlands product (bbp). De Europese Commissie hanteert voor deze graadmeter een driejaarsgemiddelde van 6 procent als bovengrens. Nederland en Duitsland hebben al jaren een veel te hoog overschot en dat zou een bedreiging kunnen vormen voor de stabiliteit van de eurozone. Beide landen produceren meer dan ze consumeren en zetten het verschil af in het buitenland. Daarmee parasiteren de Noord-Europese landen volgens critici op de vraag in het buitenland. Zij stellen dat de grote overschotten in landen als Duitsland en Nederland het Zuid-Europese landen moeilijker maakt hun grote tekorten weg te werken. Bron: FD METAAL & TECHNIEK • mei 2016 •

7


product ledennieuws OUD-VOORZITTER DISTRICT NOORDWEST KRIJGT LINTJE

REGINOX WINT RED DOT AWARD Met een sifon zonder ruimtevretende zwanenhals won Reginox de Red Dot Award in de categorie Product Design. Behalve de roem komt het ontwerp van de sifon in het Red Dot museum in Essen (DE) en Singapore te staan. Met deze prijs komt Reginox in het rijtje van onder meer Mercedes, Apple en Volvo die ook als eens een Red Dot hebben gewonnen. Het ontwerp van de ruimtebesparende sifon is uniek. De sifon is bekend als de zwanenhals in de afvoerbuis onder

de gootsteen onderin het keukenkastje en dient er voor dat er geen nare luchtjes naar boven komen uit het riool. De sifon van Reginox heeft geen zwanenhals maar is een recht buisje met een uniek systeem zodat er geen luchtjes meer door kunnen.

SUPPLIER OF THE YEAR Heel Metaal bv uit Doetinchem heeft begin mei De Boer Structures de Technical Product Supplier

Jack Zwart, oud-voorzitter district Noordwest, is benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Koninklijke Metaalunie heeft die benoeming van harte ondersteund. Hij was voor Koninklijke Metaalunie actief van 1991 tot 2002. Zijn bestuurlijke inzet voor Koninklijke Metaalunie werd in 2002 gewaardeerd met het levenslange Lidmaatschap van Verdienste. De heer Zwart kreeg de Koninklijke onderscheiding op grond van zijn uitzonderlijke verdiensten voor tal van facetten van de samenleving in en buiten Nederland. De inzet kenmerkt zich door een grote mate van integriteit, onbaatzuchtigheid en een groot sociaal gevoel bij zijn handelen. Naast zijn vrijwillige inzet voor de samenleving ondersteunt hij financieel tal van activiteiten van non-profitorganisaties. Zwart is directeur van Zwart Techniek IJmuiden bv.

Wilt u in aanmerking komen voor publicatie in de rubriek Ledennnieuws, mail uw bericht dan naar redactie.metaalentechniek@mybusinessmedia. De redactie heeft het recht bijdragen zonder opgaaf van redenen te weigeren of door te plaatsen naar online op de districtspagina’s van www.metaalunie.nl.

8 • mei 2016 • METAAL & TECHNIEK

of the Year Award 2015 ontvangen. Een hele eer voor het team van Heel Metaal. Het bedrijf is sinds een aantal jaar leverancier van diverse metalen onderdelen die De Boer Structures verwerkt in zijn evenementengebouwen. Heel Metaal heeft zich als leverancier op diverse gebieden onderscheiden van de andere leveranciers. Naast de award ontvingen zij ook nog een goodie bag en toegangskaarten voor diverse evenementen waar De Boer Structures zijn producten aan levert. “We zijn bijzonder trots op de prijs, maar vooral op onze medewerkers die dit mogelijk hebben gemaakt”, zegt Hendrik Vels van Heel Metaal.

GROTE ZINKVONKMACHINE Assmann Verspaningstechniek beschikt sinds kort over een grote zinkvonkmachine. De Ingersoll Gantry 800 is de zesde vonkverspaningsmachines van het bedrijf. Directeur Peet Assmann: “We zochten al langer een zinkvonkmachine om ook grote werkstukken voor onze klanten te bewerken.” Volgens Assmann is de machine niet alleen geschikt voor grote werkstukken. “Als we op de grote machinetafel meerdere kleine werkstukken opspannen, draait de machine lang onbemand.” Met een slag van 850 x 550 x 450 mm is de Gantry 800 één van de grootste zinkvonkmachines van Nederland. Zinkvonken is vooral bekend als bewerkingstechniek van spuitgietmatrijzen “Je kunt zo veel moois maken met vonkverspanen: je bent niet gebonden aan een beitel of frees”, ver-

telt zoon en mede-directeur Nobby Assmann enthousiast. De benodigde zinkvonkelektrodes maakt Assmann in de eigen fijnmechanische werkplaats.


VACUÃœMHEFAPPARATUUR ! Een verbetering voor de arbeidsomstandigheden !

De zwaargewicht kampioen 10-20.000 kg Toepasbaar in o.a.: de metaal-, hout-, kunststof-. glas-, beton- en natuursteenindustrie. Zowel voor gladde, geprofileerde en ruwe oppervlakken. - zeer sterk in vacuümheffers t.b.v. dak-en gevelplaten - eigen ontwerpafdeling. Klantgerichte adviezen.

- Levering CE conform !

Vacu Stone Lift B.V.

Zuiderkoggeweg 8 1607 MV, Hem Tel.:++ 31- (0) 228-545200 Fax.:++ 31-(0) 228-545209 Email: info@vacustonelift.nl Website: www.vacustonelift.nl

4,*/(50*:-69>055,9:)=

KUNSTSTOF bestellen?

.,9,,+:*/(74(2,901

bellen! 073 - 521 9125 brons

aluminium brons

messing

9,<:,3

=(32,5:>((9+

www.hemimex.nl koper

gietijzer

kunststoffen

*0,7LOEXUJ *HUHHGVFKDSSHQ±0DWULM]HQ,QVWUXPHQWHQ 6LQGV ILMQPHFKDQLVFKHSUHFLVLHGHOHQPDWULM]HQ VWHPSHOVPDOOHQJHUHHGVFKDSSHQ 

GUDDLHQIUH]HQVOLMSHQGUDDGYRQNHQ]LQNYRQNHQ SURILHOVOLMSHQYODNVOLMSHQFR|UGLQDDWVOLMSHQ ODQJJDWERUHQ %URHNKRYHQVHZHJ3/-7LOEXUJ &HQWDXUXVZHJ7&7LOEXUJZZZJPLEYQO

05-6'+(9*6;663:534->'?:(3353

Dag en nacht in touw voor uw plaatwerk jd in op maat! Alti ijf! r

bed

DISSELHORST METAAL

Overkampsweg 26 | 8102 PH Raalte | Tel.: 0572-36 26 00 | Fax: 0572-36 22 98

www.disselhorstmetaal.nl


Interview michaël van straalen jos kleiboer TEKST: TONY VAN DER MEER BEELD: SANDER VAN DER TORREN

10 • mei 2016 • METAAL & TECHNIEK


‘Nieuw kabinet moet MKB-metaal ruimte voor ondernemen geven’ 2017 wordt een belangrijk jaar voor de maakindustrie in het algemeen en het MKB-metaal in het bijzonder. Want na de landelijke verkiezingen zal duidelijk worden of een nieuw kabinet vol gaat inzetten op de maakindustrie, en dan dit keer inclusief het MKB-metaal. In de aanloop daar naartoe, heeft Koninklijke Metaalunie een aantal uitgangspunten geformuleerd, die de hoofdlijn van een succesvol kabinetsbeleid voor het MKBmetaal zijn. “Het MKB-metaal is een belangrijk onderdeel van de hele maakindustrie en draagt in grote mate bij aan het goed innovatief en economisch klimaat in Nederland”, onderstreept Jos Kleiboer, directeur beleid Metaalunie, de uitgangspunten. Samen met MKB-Nederland-voorzitter Michaël van Straalen maakt hij zich sterk voor een versterking van de maakindustrie. Van Straalen: “Mkb-metaalbedrijven moeten de ruimte hebben om hun vakmanschap optimaal te kunnen inzetten voor een productieve maakindustrie. Een nieuw kabinet moet dat beter gaan faciliteren.” Wat zijn concreet die ingrediënten voor een MKB-metaal-minded kabinet? Kleiboer: “Om een solide Nederlandse maakindustrie in stand te houden, moet er een aantal voorwaarden worden ingevuld. Eén daarvan is goed opgeleide vakmensen, die een leven lang kunnen leren. Want ondanks de discussie over robotisering kunnen wij niet zonder vakmensen: Samen maken zij de producten. Daarom vindt Metaalunie dat er veel aandacht moet zijn voor het opleiden van goede technici. Dat vraagt om goed beroepsonderwijs, nu functioneert dat niet optimaal. Daar moeten echt slagen in gemaakt worden.” Van Straalen: “Op onderwijsvlak is veel gebeurd de afgelopen jaren waar je niet blij van wordt. Er is door verschillende partijen veel inzet gepleegd om techniek onder de aandacht te brengen en het imago te verbeteren. Er is veel geld in geïnvesteerd en menskracht ingezet. Het onderwijs is zelfs meegegaan in die beweging. Toch zie je nu, als je kijkt naar het vmbo, een enorme verschraling ontstaan. Als er al gekozen wordt voor technische opleidingen, dan zijn er te weinig middelen en is er te weinig geld beschikbaar om bijvoorbeeld praktijklokalen kwalitatief goed in te richten.” Kleiboer: “Dat is jammer, want als je goede vakmensen opgeleid hebt, neemt een mkb-metaalbedrijf die graag in dienst. Helaas aarzelen bedrijven op dit moment hiermee, omdat ze vinden dat de arbeidsmarkt niet goed functioneert. METAAL & TECHNIEK • mei 2016 •

11


De regels en risico’s belemmeren het mkb in het aannemen van mensen. Metaalunie noemt dat vliegangst. Als je vliegangst hebt, ga je niet vliegen, oftewel je neemt geen mensen aan. Een nieuw kabinet moet goed kijken naar de arbeidsmarkt zodat onze bedrijven die goed opgeleide vakmensen weer aannemen.” Van Straalen: “Het mkb moet niet gehinderd worden in zijn groei en groeiambitie, ook waar het gaat om het aannemen van personeel. Dat is helaas wel het geval nu. Loondoorbetaling bij ziekte en transitievergoeding zijn dan issues. Het bedrijfsleven, met het mkb voorop, is daardoor kopschuw gemaakt. Een nieuw kabinet moet die knelpunten wegnemen. Vooral in het belang van het MKB-metaal, omdat deze bedrijven sowieso met veel regelgeving te maken hebben. Het is een sector die qua regelgeving vol aan de bak moet, er is daar veel regeldruk.”

12 • mei 2016 • METAAL & TECHNIEK

Regelgeving moet dus geen drempels opwerpen en aansluiten op het mkb? Kleiboer: “Wij denken dat er bij wet- en regelgeving altijd moet worden uitgegaan van een mkb-bedrijf. Als je de regels voor een mkb-bedrijf uitvoerbaar maakt, dan kan ieder bedrijf er mee uit de voeten. Doe je het andersom, dan zie je dat mkbbedrijven daar slecht mee uit de voeten kunnen. Hier spreken wij de politieke partijen in aanloop naar de verkiezingen én het nieuwe kabinet op aan.” Van Straalen: “Het besef is wel gekomen, dat we het moeten hebben van de technische bedrijven, de maakindustrie. Een bedrijfstak die veel toegevoegde waarde levert. Maar als je dat constateert, horen daar ook passende maatregelen bij. Een belangrijke is de maat van het mkb. Als je regels bedenkt, moet je op je netvlies hebben dat 99,8 procent van de bedrijven hier, mkb is.”


ring en moeilijk te doorgronden voor een mkb-bedrijf. Daar wordt weinig mee gefaciliteerd. Zeker als je het vergelijkt met het instrumentarium dat we in het verleden hadden, zoals de IPC’s en de voucher-regeling. IPC’s op een nieuwe leest geschoeid zouden meer dan welkom zijn om product- en procesinnovatie vorm te geven. De voucher-regeling is een ideale manier om bedrijfsleven aan kenniscentra te koppelen, zeker als er advies gevende partijen in participeren. Al deze regelingen zijn verdwenen en je staat nu op een leeg veld, dat weer ingezaaid moet worden.”

Welke accenten moeten meer verlegd worden? Kleiboer: “Beleidsmatig wordt er nu teveel gefocust op die hippe startups en te weinig op wat ik de ruggengraat van de Nederlandse economie zou willen noemen. Dat is waar het brood verdiend wordt. Feit is dat 80 procent van alle bedrijven ‘normale’ bedrijven zijn. Het zijn geen startups, geen bedrijven die alleen maar apps ontwikkelen, geen multinationals en geen beursgenoteerde bedrijven. Gewoon bedrijven die zorgen nuttige producten.”

we moeten het hebben van de technische bedrijven, de maakindustrie Kleiboer: “Je hebt altijd regels nodig, alleen zijn veel van die regels nu gebaseerd op de uitzonderingen of de specifieke situaties. Kijk naar de gewone bedrijven en confronteer niet de meerderheid met de uitzonderingen. Er zijn verbeteringen geweest, alleen is het dan lastig welke grondslag je hanteert. Definieer daarom het mkb eenduidig: als bedrijven met vijftig man personeel, een x-loonsom of een andere equivalent. Denk vanuit het bedrijf dat de regels moet uitvoeren.”

Van Straalen: “Startups die als spin-off van kennisinstellingen met alle kennis en kunde op een nieuwe markt een nieuw product zetten, liggen al in gespreid bedje. Terwijl een beginnend metaalbedrijf niet terecht komt in een door de overheid gefaciliteerde voedingsbodem. Je moet kleine bedrijven faciliteren, niet hinderen. Je moet ze de ruimte geven om te excelleren en hun kennis en kunde in ondernemerschap vergroten.”

Moet het industriebeleid helemaal op zijn kop bij een nieuw kabinet? Kleiboer: “Dat misschien niet, maar in de uitvoering van het Topsectorenbeleid ligt de focus te weinig op mkb-bedrijven in het algemeen en het MKB-metaal in het bijzonder. Het komt niet goed genoeg uit de verf. Dat vinden wij jammer.”

Dat geldt ook voor subsidieregelingen? Kleiboer: “Onze bedrijven zijn heel innovatief, vaak tijdens het uitvoeren van een opdracht voor een klant. Op dit moment zijn er onvoldoende subsidies die daar op gericht zijn. De stimulering van product- en procesinnovatie zou veel meer op maat van het MKB-metaal moeten zijn. Anders zie je de subsidies overal heen gaan, behalve naar de bedrijven die echt productief zijn.”

Van Straalen: “Er moeten accenten worden verlegd. Het beleid zou een zuigende werking moeten hebben op de ondersteunende economie, dus ook de mkb-metaalbedrijven. Dat zie je relatief weinig: er zit geen versnelling in. Een bepaalde groep mkb-bedrijven sluit makkelijk aan bij het Topsectorenbeleid, maar de grote massa doet dat niet. Er is geen flow ontstaan, maar er is een laag gecreëerd die gefaciliteerd wordt. Dat moet je doorbreken. De overheid moet juist netwerkvorming faciliteren waarin bedrijven met elkaar iets doen. Een mkb-bedrijf heeft te geringe omvang om baanberekende innovaties te doen: die komen doorgaans niet voort uit een enkel bedrijf. Je moet bedrijven bij elkaar brengen. Je kunt om de hele onderwijskolom netwerken bouwen. Niet zozeer Topsectoren gericht, maar wel om top te worden.”

Van Straalen: “We hebben in Nederland twee soorten industriebeleid. Je hebt het specifieke en het generieke beleid. Het specifieke is meer gericht op de Topsectoren. Maar op het generieke deel, zeg maar de WBSO-achtige regelingen, mag een schepje bij. Daar zijn relatief weinig middelen voor vrijgemaakt. De MIT-regeling is een beperkte regeling met een regionale inkleu-

Kleiboer: “Een goed voorbeeld is een consortium van metaalbedrijven dat samen kassen bouwt. Eén bedrijf levert een deel van de kas, een ander de sproei-installatie en weer een ander het transportsysteem. Samen maak je een product dat zijn weg naar de VS of Japan vindt. Met elkaar ben je sterk, dat moet gefacilieerd en gestimuleerd worden.”• METAAL & TECHNIEK • mei 2016 •

13


WEES BEWUST VAN DE RISICO’S

arbo en veiligheid TEKST EN BEELD: ALEX KUNST

Asbest blijft actueel probleem

Medewerkers van metaalbedrijven die op locatie werken, kunnen nog steeds te maken krijgen met asbesthoudend materiaal. Hoe weten zij of ze met asbest te maken hebben? En wat is de verplichting van de werkgever voor gezondheidsrisico’s die zij daarbij lopen?

asbest zijn, want de eigenschappen van asbest – brandwerend, zuur- of loogwerend bijvoorbeeld – bepalen waarin het is toegepast. Hij krijgt foto’s te zien en monsterpotjes met asbest. Volgens Versteegt is asbest vaak al aan uiterlijke kenmerken te herkennen.

“Het asbestprobleem bestaat nog steeds”, zegt Sijmen Versteegt van asbestadviesbureau Q-Results. “Tot in de jaren negentig werd het overal in gebouwen toegepast. Die bouwwerken gaan lang mee en daarom zit in 80 procent van de woningen uit de jaren zestig en zeventig asbest. Een monteur die in een wat ouder pand een leiding ergens op monteert of weghaalt, moet zich altijd afvragen of er in de ruimte waarin hij werkt, asbesthoudend materiaal zit.”

BEWUSTZIJN CREËREN Versteegt wil medewerkers in de metaalbranche die op locatie eventueel met asbest te maken kunnen krijgen, op het hart drukken zich bewust te zijn van de risico’s. Hoewel er uitstekende wetgeving is en werkgevers vanuit hun werkgeverschap zorgplicht hebben, zegt hij: “Informeer jezelf, wees je bewust van de mogelijkheid dat je met asbest te maken kunt krijgen.” De basiscursus asbestherkenning wordt gegeven door instituten die de gecertificeerde opleidingen geven voor personen die asbest verwijderen. Versteegt: “De kosten vallen erg mee en het is een prima investering. Een basiscursus duurt een dagdeel of een dag, en kost voor een cursus van een dagdeel 100 à 150 euro per persoon.”

ASBESTINVENTARISATIERAPPORT Bij een grootschalige verbouwing, renovatie of sloop behoort er een asbestinventarisatierapport

Sijmen Versteegt: ‘Informeer jezelf, wees je bewust van de mogelijkheid dat je met asbest te maken kunt krijgen.’

14 • mei 2016 • METAAL & TECHNIEK

te zijn van het gebouw. Versteegt raadt uitvoerders aan om altijd naar dit rapport te vragen, voordat er aan een gebouw gewerkt wordt. “Gelukkig zijn er van veel panden in Nederland asbestinventarisatierapporten”, zegt Versteegt. “De opdrachtgever verstrekt dat rapport niet altijd actief aan degene die daar moet werken. Zo’n asbestinventarisatierapport maakt direct duidelijk of je bij je werkzaamheden met asbest te maken krijgt. De aanwezigheid van asbest hoeft niet altijd een probleem te zijn, als het zich bijvoorbeeld in de pakking van een flens bevindt of in een wand waar je helemaal niets gaat doen. Zolang het materiaal niet beschadigd is en je geen bewerkingen aan dat materiaal hoeft uit voeren, is er niks aan de hand.” BASISCURSUS ASBESTHERKENNING Wanneer een monteur alleen een nieuwe leiding komt leggen of vervangen, kan Versteegt zich voorstellen dat het niet gebruikelijk is om naar een asbestinventarisatierapport te vragen. Daarom vindt hij het belangrijk dat medewerkers ook zelf kunnen beoordelen of ze te maken hebben met asbesthoudend materiaal. “Het is goed mogelijk om je op dit soort situaties voor te bereiden. Met een basiscursus asbestherkenning weet iemand: hier neem ik geen risico’s, ik leg die leiding wel op een andere manier waardoor ik zeker weet dat ik niet in asbesthoudend materiaal hoef te boren. De monteur kan ook terug gaan naar zijn werkgever om bij de opdrachtgever alsnog een asbestinventarisatie op te laten vragen.” Er zijn vierduizend bekende asbesttoepassingen die verwerkt zijn in bouwmaterialen en installatietechnische materialen. De cursist leert wat de eigenschappen van

Vernieuwde wetgeving Als inhoudelijk deskundige is Sijmen Versteegt betrokken bij het tot stand brengen van vernieuwde wetgeving voor asbestinventarisatie en -verwijdering. Het ministerie van SZW verlangt namelijk dat de huidige regels worden aangescherpt en vooral ook verduidelijkt. Versteegt zegt hierover: “In de huidige wetgeving zijn bepaalde zaken voor meerdere interpretaties vatbaar. De goedwillende asbestverwijderende bedrijven – en dat zijn gelukkig de meeste – gaan uit van de juiste interpretatie, maar sommige bedrijven zijn minder goed van zin.” De vernieuwde wetgeving wordt naar verwachting dit najaar gepubliceerd en wordt per januari 2017 van kracht.


De aanwezigheid van asbest hoeft niet altijd een probleem te zijn, als het zich bijvoorbeeld in de pakking van een flens bevindt.

Asbest is op allerlei manieren te herkennen. Vaak is het eenvoudig om risico’s uit te sluiten. Een pand valt grofweg te beoordelen door naar de leeftijd ervan te kijken. “Zitten we in een gebouw van na 1994? Dan hoef je verder niet te letten op asbest”, legt Versteegt uit. “In oudere gebouwen kijk je naar de functionaliteit van iets. Als ergens bijvoorbeeld een gaskachel zit, dan kan de beplating rondom die kachel brandwerend zijn. Klop je vervolgens op die beplating en klinkt het hol, dan weet je voor 95 procent zeker dat er asbest in zit verwerkt.” Het negeren van asbest in de werkomgeving is gevaarlijk en kan behoorlijk in de papieren lopen. Het werken aan asbesthoudende materialen is alleen toegestaan door gecertificeerde asbestverwijderingsbedrijven. Als die werkzaamheden worden uitgevoerd door niet-gecertificeerde bedrijven loopt de werkgever de kans op boetes tot wel 20.000 euro, opgelegd door de inspectie SZW. “Dat is het financiële aspect”, zegt Versteegt.

‘Er zijn vierduizend verschillende asbesttoepassingen bekend’ “Veel erger is dat een persoon heeft blootgestaan aan asbest. Bij een bewerking van asbesthoudend materiaal kunnen de concentraties heel fors zijn. Als ik door een plaat asbesthoudend materiaal heen boor, kan de concentratie asbestvezels oplopen tot een miljoen vezels per kubieke meter. De gemiddelde achtergrondconcentratie in de lucht – en die achten we acceptabel – is tweeduizend vezels per kubieke meter. Als ik een half uurtje in een sterk verhoogde vezelemissie werk, adem ik natuurlijk veel asbestvezels in. De meeste adem ik ook weer uit, maar de asbestvezels die blijven zitten, kunnen ziekmakend zijn.” De incubatietijd – de tijd totdat iemand er daadwerkelijk ziek van wordt – is

dertig tot vijftig jaar. Een asbestgerelateerde ziekte is zo ernstig dat iemand daaraan over het algemeen binnen een jaar overlijdt. ASBESTINDUSTRIE In Nederland gaan ongeveer achthonderd mensen per jaar dood aan de gevolgen van asbestblootstelling. Daarvan is 80 procent gerelateerd aan de asbestindustrie: scheepsbouw, fabrieken waar asbesthoudend materiaal vervaardigd werd en de bouw. Van de overige 20 procent asbestgerelateerde overledenen is niet altijd even duidelijk hoe zij ooit zijn blootgesteld. Het gaat dan soms om medewerkers van een garagebedrijf die daar remtrommels hebben uitgeblazen. Remvoeringen bevatten vroeger namelijk asbest. Maar er zijn ook mensen bij wie een asbestgerelateerde ziekte wordt geconstateerd en waarvan de blootstelling niet valt te traceren. Versteegt zegt: “Misschien hebben deze mensen een keer een plaatje verwijderd en daarbij wat asbestvezels ingeademd en is er een asbestvezeltje net verkeerd gevallen. Slechts één vezel asbest kan al longkanker veroorzaken, ook al is de kans daarop erg klein.” Toch hoeft iemand die ooit een middagje met asbest heeft gewerkt zich niet direct zorgen te maken, benadrukt Versteegt. “Het is niet zo dat meteen het zwaard van Damocles boven je hoofd hangt, als je een keer in asbest hebt geboord. De kans dat je daar ziek van wordt, is en blijft klein. Het gaat er om dat we elk risico willen uitsluiten. Ben je toch bang, stop dan met roken, zeg ik altijd. Want als je ooit met asbest te maken hebt gehad en erbij rookt, dan wordt de kans dat je longkanker ontwikkelt vijftig keer zo groot.”•

Subsidie Vanaf januari 2016 kunt u subsidie aanvragen voor het verwijderen van asbestdaken. Met deze regeling stimuleert het Ministerie van Infrastructuur en Milieu de verwijdering van asbestdaken vanaf 2016 tot en met 2019. Asbestdaken verweren in de buitenlucht waardoor er asbestvezels vrijkomen in de leefomgeving. Om het risico voor de gezondheid te beperken is het houden van asbestdaken vanaf 1 januari 2024 verboden. Het verbod houdt in dat de eigenaren van asbestdaken in de periode 2016-2024 het asbestdak moeten laten verwijderen. U kunt uw aanvraag voor subsidie uiterlijk op 31 december 2019 tot 17.00 uur indienen bij Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Alleen volledige aanvragen worden in behandeling genomen. Aanvragen kunt u doen via mijn.rvo.nl. De subsidie bedraagt € 4,50 per m2 verwijderd asbestdak met een maximum van € 25.000,- per adres. U kunt alleen in aanmerking komen voor de subsidie als de oppervlakte van het geïnventariseerde asbestdak meer dan 35 m2 bedraagt. Voor 2016 is een budget van € 10 miljoen beschikbaar. Per jaar wordt een subsidieplafond bekendgemaakt. Indien een aanvraag tijdig wordt ingediend, maar het subsidieplafond is reeds bereikt, verschuift de datum van ontvangst naar 1 januari in het daaropvolgende kalenderjaar. De regeling vervalt met ingang van 1 januari 2020. Aanvragen van de subsidie doet u op www. rvo.nl/subsidies-regelingen/subsidieregeling-verwijderen-asbestdaken.

METAAL & TECHNIEK • mei 2016 •

15


ARBOCATALOGI VOOR DE BELANGRIJKSTE RISICO’S

arbo en veiligheid TEKST EN BEELD: LEON VAN VELZEN

Samen in actie voor veilige branche

Het project 5xbeter bestaat tien jaar. Eind 2006 besloten werkgevers en werknemers in de metaal gezamenlijk in actie te komen om de bedrijfstak veiliger en gezonder te maken. Wat is er in het afgelopen decennium gerealiseerd en wat zijn de plannen voor de toekomst?

arborisico’s in de metaal. Belangrijk daarbij is de inzet van zeven verbetercoaches in het land. Zij adviseren en ondersteunen werkgevers en werknemers bij het juiste gebruik van de arbocatalogus in de bedrijven.

Aan concrete cijfers die de verbeteringen in kaart kunnen brengen, waagt communicatieadviseur van 5xbeter Emily van de Vijver zich niet.

COMPLIMENT “Wat bijzonder goed heeft gewerkt is de aanpak in thema’s”, zegt Van de Vijver. “Denk aan Lasrook, Schadelijk geluid, Machineveiligheid en Fysieke belasting. Door de inzet van de verbetercoaches en de verbeterchecks boekten bedrijven grote stappen vooruit en is de hele branche naar een hoger niveau getild. De verbeterchecks hebben als uitgangspunt begrepen te worden door mensen die niet dagelijks met deze materie bezig zijn. Ze moeten begrepen worden en bovendien moeten de bedrijven met de verbeterchecks en andere 5xbeter-instrumenten aan de slag kunnen. Dat is een niet gemakkelijke opgave, omdat het om ingewikkelde zaken gaat. Neem het thema ‘Gevaarlijke stoffen’ dat volop in ontwikkeling is. Bij gebruik van producten

Jubileumcongres ‘Durf te dromen’ Als er iemand is die weet wat tijdelijk werken op grote hoogte betekent dan is dat astronaut André Kuipers. Hij is dan ook hoofdspreker tijdens het jubileumcongres ‘Durf te dromen’ van 5xbeter op 20 juni in de Efteling te Kaatsheuvel. Tijdens het gevarieerde programma – tegelijkertijd de afsluiting van de Week van Veilig en Gezond Werken - ligt het accent op het tijdelijk op hoogte werken in de metaal. “De Arbowet spreekt over werken op hoogte vanaf het moment dat er boven de 2,5 meter wordt gewerkt. Dit is de afstand van de voeten tot de grond. Ook als je even snel iets op de ladder op die hoogte moet doen. Werken vanaf deze hoogte brengt specifieke en aanzienlijke veiligheidsrisico’s met zich mee. 5xbeter heeft tijdelijk werken op hoogte opgenomen in de Arbocatalogus. Dit betekent dat de sociale partners gezamenlijk afspraken hebben gemaakt over het niveau van veiligheid in relatie tot wat haalbaar en wense10 lijk is in de praktijk. De Arbocatalogus jaar wordt momenteel getoetst door de Inspectie SZW.”

“Cijfers zeggen niet zo veel. Wat wij van de Inspectie SZW te horen krijgen, is dat als ze een bedrijf bezoeken ze onmiddellijk zien of er verbetercoaches van 5xbeter aan het werk zijn geweest.” In die tien jaar is 5xbeter erin geslaagd een vaste plaats in het veiligheids- en gezondheidsdenken van de metaalbranche te veroveren. Nog even het geheugen opfrissen. 5xbeter is een project van de vijf cao-partijen in de metaalbewerking en metalektro: Koninklijke Metaalunie, FME, FNV Metaal, CNV Vakmensen en De Unie. Het doel van het project is het verbeteren van de veiligheid en gezondheid in de bedrijven die onder de metaal-cao’s vallen. 5xbeter kent twee speerpunten. Allereerst de ontwikkeling van de arbocatalogus, die is vertaald naar de 5xbeter verbeterchecks voor de belangrijkste

Emily van de Vijver: ‘De aanpak in thema’s heeft goed gewerkt.’

16 • mei 2016 • METAAL & TECHNIEK


Door de inzet van de verbetercoaches en de verbeterchecks boekten bedrijven grote stappen vooruit.

als ontvetters, verven en lijmen kun je door inademing of huidcontact gevaarlijke stoffen binnenkrijgen.

‘5xbeter heeft een vaste plaats in de metaalbranche veroverd’ Dit kan klachten geven. Denk aan irritatie van huid en luchtwegen. Bepaalde stoffen, zoals oplosmiddelen, kunnen bij langdurige blootstelling op langere termijn blijvende schade veroorzaken. Er zijn duizenden van deze stoffen. Andere branches en de overheid kijken naar ons om te zien hoe we dit aanpakken. Dat beschouwen we als een compliment.” MINDER ROMPSLOMP Werkgevers en werknemers willen graag verder met de succesvolle aanpak van 5xbeter. Er wordt aan een nieuw driejarig projectplan gewerkt, dat gaat lopen van 2017 tot 2020. “De Arbowet geeft de kaders aan voor veilig en gezond werken. De overheid heeft in wet- en regelgeving vastgelegd hoe en in welke mate werknemers moeten worden beschermd. Een arbocatalogus bevat werkwijzen, richtlijnen en oplossingen waarmee bedrijven aan de Arbowet kunnen voldoen. Een arbocatalogus wordt getoetst door de

Inspectie SZW. Na goedkeuring weten bedrijven dat wanneer zij werken conform de arbocatalogus, ze voldoen aan de Arbowet. 5xbeter heeft arbocatalogi voor de belangrijkste arborisico’s in de metaal opgesteld. Dat scheelt bedrijven enorm veel administratieve rompslomp waardoor ze tijd hebben om te investeren in een veiliger en gezondere werkomgeving.” G E Z O N D H E I D S C U LT U U R Daar waar de aandacht in de eerste tien jaar van 5xbeter vooral op veiliger werken lag, verschuift de aandacht langzamerhand richting gezonder werken. “Elk ongeluk is er één teveel. Die moet je dan ook zien te voorkomen, maar af en toe gaat het onvermijdelijk fout. Er zijn ook zaken die werknemers sluipenderwijs kunnen slopen. Schade aan het gehoor bijvoorbeeld. Waar we ook veel aandacht aan besteden zijn de verschillende groepen werknemers. Jongeren weten heel goed hoe het moet, maar moeten soms opboksen tegen een cultuur op de werkvloer van stoer doen. Mensen die de Nederlandse taal niet volledig machtig zijn, begrijpen pictogrammen wellicht beter, of anders kunnen ze terecht bij ons woordenboek in tien talen. Uiteraard zijn de regels belangrijk en moeten ze worden nageleefd. Maar minstens zo belangrijk is de werkcultuur binnen een bedrijf. Durven medewerkers elkaar aan te spreken als er geen gehoorbescherming wordt gebruikt? Loop je naar je chef om een bijna-ongeluk te rapporte-

ren? Ons doel als projectteam is om samen met werkgevers en werknemers in die duizenden metaalbedrijven die veiligheids- en gezondheidscultuur dichterbij te brengen.”•

www.5xbeter.nl

Week van Veilig en Gezond Werken Tijdens de Week van Veilig en Gezond Werken van 13 tot en met 17 juni maakt de metaal zich een week lang extra sterk voor veilig en gezond werk. Een roadshow trekt door het land en de verbetercoaches zetten inspirerende bedrijven in het zonnetje. Alle metaalbedrijven kunnen de Week met 5xbeter meevieren. Bestel via 5xbeter.nl een pakket om uw bedrijf feestelijk aan te kleden. Ook bieden we speciale pakketten waarmee u een bedrijfseigen veiligheidsweek kunt organiseren. In de pakketten zit alles wat u daarvoor nodig hebt. Denk aan een sneak preview van de nieuwe 5xbeter film over tijdelijk werken op hoogte en toolboxen. Alle pakketten zijn kosteloos te bestellen. Kijk op www.5xbeter.nl, bestel één van de pakketten en breng veilig en gezond werken op een speelse manier onder de aandacht.

METAAL & TECHNIEK • mei 2016 •

17


VERBETERCHECKS BRENGEN KNELPUNTEN IN BEELD

arbo en veiligheid TEKST: LOEK KUSIAK BEELD: GER THIJSSEN

‘Elkaar aanspreken op onveilig gedrag’

Aan veilig werken werd bij machinebouwer Marvu altijd al aandacht besteed. Maar toen vernieuwing van de risico-inventarisatie nodig was, kon preventiemedewerkster Ankie van Boxtel best hulp gebruiken. Samen met de verbetercoach van 5xbeter zijn met verbeterchecks de knelpunten in beeld gebracht. “De verbeterchecks zijn heel praktisch in gebruik.”

Preventiemedewerkster Ankie van Boxtel: ‘De RI&E mag geen papieren tijger zijn.’

Met de groei in productie groeit het aantal werknemers en het areaal aan machines en gereedschappen. Bij deze groei moet de aandacht voor veilig en gezond werken gelijke tred houden. Dat gebeurt door het tijdig inventariseren van nieuwe risico’s op de werkvloer. Hierbij kan een metaalbedrijf kosteloos ondersteuning inroepen van ‘5xbeter, IJzersterk voor veilig werk.’ Hiervoor koos ook Marvu Machine- en Apparatenbouw bv, een in 1993 opgericht

18 • mei 2016 • METAAL & TECHNIEK

metaalbedrijf met 33 werknemers in het Brabantse Sint-Oedenrode en een jaaromzet van circa 5,5 miljoen euro. Marvu maakt transportsystemen en speciaalmachines voor de voedselverwerkende industrie, zoals brood en banket, vlees, vis en groente. Preventiemedewerkster Ankie van Boxtel kreeg van de directie de vraag of zij zich wilde buigen over het actualiseren van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). “Op arbo- en veiligheidsgebied”, zegt Van

Boxtel, “was al het nodige in gang gezet, zoals afscherming van machines tegen draaiende delen, veiligheidsschoenen, otoplastieken tegen machinelawaai, afzuiging van lasrook, tilhulpen. Verder kennen wij hier al periodiek gezondheidsonderzoek, een opleiding Veilig Hijsen, een Bedrijfsreglement Arbo en Veiligheid en een map met veiligheidsbladen en tilinstructies. Deze map is in de nieuwe RI&E aangevuld met een register over de risico’s van gezondheidsschadelijke stoffen. De map ligt in de kantine voor iedere medewerker ter inzage.” BEKNOPT EN LEVENDIG “Tijdens het invullen van de nieuwe RI&E”, vervolgt Van Boxtel, “kwam ik onderdelen tegen die ik best ingewikkeld vond. Ik las ook, want dat wist ik nog niet, dat je hulp van 5xbeter kunt inschakelen voor verbeterchecks. Die vormen de Arbocatalogus Metaal, zijn praktisch te gebruiken en je voldoet ermee aan alle wetgeving. Ideaal natuurlijk. Elke verbetercheck is een verdieping van een arbothema, inclusief een plan van aanpak voor verbeteringen.” Marvu werd gekoppeld aan verbetercoach Peter Kanters, die metaalbedrijven in Zeeland, Brabant en Limburg in 5xbeter begeleidt. “Kleinere bedrijven help ik om voorschriften tot een beknopt en levendig verhaal terug te brengen. Ik scheid hoofdzaken en bijzaken. Alles hoeft ook niet in één keer gedaan te worden. Ik vertel ook waar de inspectiedienst I-SZW, de vroegere Arbeidsinspectie, op let. Dat vinden bedrijven wel prettig.” Wat Kanters bij de eerste kennismaking met Marvu opviel was dat het een arbo-minded bedrijf is. “De directeur was aanwezig bij het gesprek met de preventiemedewerkster en mij. Daarmee liet hij zien zijn wettelijke zorgplicht serieus te nemen. Dat kom ik nog niet bij elk bedrijf tegen. Bovendien krijgt de preventiemedewerkster voldoende tijd en ruimte om met voorlichting en rondjes op de werkvloer de veiligheidscultuur te verbeteren. Bij Marvu durven mensen elkaar aan te spreken op onveilig gedrag.” Het viel Kanters ook op dat


Je moet blijven vertellen wat er van werknemers wordt verlangd, om het veiligheidsbewustzijn fris te houden.

de RI&E door Marvu ‘volledig en kritisch’ was ingevuld. “Dus geen afgeraffeld lijstje waar de vragen alleen met ja of nee aangekruist waren. Marvu had per antwoord ook een toelichting gegeven, met in het plan van aanpak de vermelding van een verbeteractie.” “Arbo- en veiligheidsmaatregelen”, voegt Van Boxtel toe, “communiceren we in een nieuwsbrief naar het personeel, oftewel: wat pakt het bedrijf aan, wat wordt er van de werknemers verlangd. Dat moet je wel blijven vertellen om het veiligheidsbewustzijn fris te houden. De RI&E mag geen papieren tijger zijn.” AANKNOPINGSPUNTEN De verbetercheck bij Marvu op geluid - maximaal 80 decibel is de wettelijke norm - leverde alvast interessante aanknopingspunten op.

‘Praktisch werken en veilig werken kunnen elkaar in de weg zitten’ “Er was”, legt Kanters uit, “een verschil in de metingen die Marvu had uitgevoerd en wat de verbetercheck aangaf. Om helemaal zeker te zijn, doen we binnenkort nog enkele metingen op diverse plaatsen in de productiehal. Dan

weten we helemaal zeker of en waar maatregelen nodig zijn. De uitslag van de metingen ga ik in een interactieve toolboxmeeting bespreken met de werknemers, zodat ze alert blijven op oorzaken en risico’s van geluidshinder.” Van Boxtel: “Metaal klinken met een hamer is een forse geluidsbron. Het klinken duurt maar kort maar komt wel boven de 80 decibel. Het alternatief is om alleen nog hamers met een kop van kunststof te gebruiken. Ook bij slijpen en verspanen zit je al gauw boven de schadegrens. Het te harde geluid van de radio op de werkvloer is al teruggeschroefd.” Kanters: “Bedrijven moeten proberen risico’s bij de bron aan te pakken. Maar slijpen onder de 80 decibel is een moeilijk verhaal. Oordoppen zijn dan een must.” LASROOK Ook de blootstelling aan lasrook is bij Marvu met een verbetercheck beoordeeld. De grenswaarde voor lasrook ligt sinds 2010 op 1 mg per kubieke meter. Te veel blootstelling aan lasrook kan op den duur chronische longklachten veroorzaken. Kanters: “Belangrijk is om bronafzuiging, ruimteventilatie en het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen op de juiste manier te combineren. De verbetercheck is onderbouwd met metingen naar lasrook, zodat een bedrijf deze metingen niet meer hoeft uit te voeren. Bij Marvu is geen schadelijke blootstelling vastgesteld.” Van Boxtel: “Wel is ons geadvi-

seerd om tussen de lassers een afscherming te creëren vanwege de blootstelling aan uvstraling. Die straling is schadelijk voor ogen en huid.” Een veel voorkomend misverstand is dat lasrook vanzelf wordt weggezogen als de bronafzuiging aanstaat. Vaak staat de afzuigmond van een bronafzuiging te ver van de laswerkplek. Kanters: “De rook gaat dan vooral langs de afzuiging. De lasser staat dan in een rookpluim als hij geen adembescherming gebruikt.” TOOLBOXMEETINGS Bij Marvu worden binnenkort de verbeterchecks op fysieke belasting en machineveiligheid ingevuld. “Daar zullen geen schokkende dingen uitkomen”, verwacht Van Boxtel. “Fysieke belasting verminderen we nu al met tilhulpen, een lier en heftrucks, waarvoor een speciaal rijbewijs verplicht is. Onze machines beschikken over CE-markering, noodstop, afgeschermde delen. Het komt dus vooral aan op veilig gedrag van medewerkers. Om dat verder te stimuleren, zullen we regelmatig toolboxmeetings organiseren.” Kanters: “Van bedrijven hoor ik vaak dat praktisch werken en veilig werken elkaar in de weg zitten. Dan vraag ik: ‘Kun je dan helemáál niet meer werken, of wordt het alleen lastiger?’ Meestal is het lastiger. Vervolgens bereik je vaak wel een praktische oplossing. En vaak zonder grote investeringen, maar door middelen die er al zijn, slimmer te gebruiken.”• METAAL & TECHNIEK • mei 2016 •

19


INVESTEREN IN PREVENTIE ECONOMISCH BELANGRIJK

arbo en veiligheid TEKST EN BEELD: EWALD LOHMANN

Veilig werken loont in het MKB-metaal

Investeren in preventie wordt economisch belangrijker nu de vakman langer actief is en op niveau wil blijven presteren. Preventiefonds Optimaal, een Mevas-initiatief in samenwerking met Metaalunie en Zilveren Kruis pakt ‘voorkomen is beter’ pragmatisch aan: werkgevers incasseren forse kortingen op maatwerkmiddelen als otoplastieken en veiligheidsbrillen. Boers & Co FijnMetaal Groep te Schiedam is prima te spreken over het fonds.

Preventiefonds Optimaal zit niet zo ingewikkeld in elkaar. Janet van Putten, teamleider Zorg en Inkomen bij Mevas te Alkmaar geeft een toelichting: “Mevas werkt als verzekeringskantoor voor Metaalunie-ondernemingen vanuit het oogpunt van de leden. Ook verzekeraar Zilveren Kruis, waar de collectieve verzekering voor de aangesloten bedrijven is ondergebracht, vindt het belangrijk om het MKB-metaal te ondersteunen in preventieve maatregelen. Daarom hebben Metaalunie, Zilveren Kruis en Mevas het initiatief genomen tot Preventiefonds Optimaal. Het fonds faciliteert zowel praktisch als financieel aankoop en gebruik van fysieke beschermingsmiddelen zoals otoplastieken, ergomatten, veiligheidsbrillen en beeldschermbrillen.” De beschermingsmiddelen dragen bij aan gezond en veilig werken en voorkomen op termijn hoge ziektekosten. Daarin ligt het economische rendement van preventie. Uit praktische en principiële redenen voeden Mevas en Zilveren Kruis het fond beide voor 50 procent. Dit substantiële bedrag vloeit naar de Metaalunie-ondernemers in de vorm van aantrekkelijke tot zeer aantrekkelijke kortingen op de beschermingsmiddelen én de praktische service op bedrijfslocatie. “Doel van het initiatief is langer gezond aan het werk blijven, ook na de 65”, zegt Van Putten. “Dat vinden Zilveren Kruis en Mevas net zo belangrijk als Metaalunie en de bedrijven in het MKB-metaal.” COMPLETE RONDE Boers & Co PlaatWerk Industrie in Schiedam is een van de inmiddels bijna honderd Metaalunieleden die gebruik maken van Preventiefonds

20 • mei 2016 • METAAL & TECHNIEK

Optimaal. Inkoper en verantwoordelijke voor persoonlijke beschermingsmiddelen Dirk Simon: “Ons bedrijf – een van de drie werkmaatschappijen in de Boers & Co Group – telt 30 tot 35 medewerkers en is momenteel aan het opschalen. We hadden een complete vervangingsronde otoplastieken in de planning toen Preventiefonds Optimaal op ons pad kwam. Gemiddeld gaat een otoplastiek ongeveer vijf jaar mee, daarna is vervanging aan de orde door slijtage en omdat het menselijk oor blijft groeien. Bovendien hadden we enkele nieuwe medewerkers die nog werkten met de bekende universele plugjes.”

‘Gezond aan het werk blijven, ook na de 65’

Janet van Putten, teamleider zorg en inkomen Mevas: ‘Preventiefonds Optimaal zet in op langer gezond aan het werk blijven, ook na de 65.’

TEVREDEN We hebben de koppen bij elkaar gestoken en contact gelegd met Secur Protects @ Work, die de service uitvoert namens Zilveren Kruis en Mevas. Dat is prima bevallen: men komt op locatie inmeten en afleveren. Het wordt bij aflevering netjes getest en mocht het onverhoopt niet perfect zijn, dan wordt het direct opgelost. Een van onze collega’s had een zachte otoplastiek, maar omdat hij frequent overleg voerde, is deze keurig door een harde met hogere slijtagebestendigheid vervangen. Het wordt ook compleet met onderhoudssetje afgeleverd. Dus we zijn tevreden: kwaliteit goed, service goed en de prijs is goed. Noem het een ‘totaal ontzorgingsplaatje’, precies zoals Boers & Co de eigen klanten wil ontzorgen”, zegt Simon. “We hebben in deze ronde ook al enkele collega’s van zusterbedrijf FijnMechanische Industrie van otoplastieken voorzien, na een inventarisatie schakelt de hele groep over op Preventiefonds Optimaal. Niet alleen voor otoplastieken, ook voor de veiligheidsbrillen op sterkte, waarvoor een opticiensketen is geselecteerd. Wellicht breidt zich


Dirk Simon, inkoper Boers & Co Plaatwerkindustrie: ‘We waren toe aan een complete vervangingsronde otoplastieken. Gebruikmaking van het preventiefonds was snel, gemakkelijk en goed.’

dat in de toekomst verder uit, bijvoorbeeld met ergomatten. En de prijs? Nou, preventie staat voorop, maar met 50 procent korting is de slag toch gemakkelijker te maken.” FIT HOUDEN Boers & Co FijnMetaal Groep bestaat uit drie zelfstandig opererende zusterbedrijven: PlaatWerk Industrie, FijnMechanische Industrie en de nieuwe divisie MechaTronica Industrie. Er werken een kleine honderd mensen. De groep ziet graag jonge vakmensen komen, maar heeft net als collega’s in de techniek te maken met een relatief hogere gemiddelde leeftijd. ERVARING Ook Simon behoort tot de groep die kan bogen op veel ervaring: hij viert binnenkort zijn veertigjarig jubileum. Vroeger een eindpunt, maar voor deze allrounder is de gouden vijftig een reëel perspectief. De vakman van vandaag werkt tegenwoordig immers door tot zijn 67ste en mogelijk langer. “Met plezier”, zegt hij, en illustreert met fraai precisiewerk de dynamiek van zijn bedrijf én zijn baan. Op zijn achttiende startte hij als graveur en vervolgens in de fijn-

mechanica, zette het lasersnijden op en combineerde al deze kennis in de engineering. Zijn huidige functie als inkoper is al even breed: het omvat inkoop van plaatmateriaal, gereedschappen en verbruiksartikelen, evenals onderhoud en BHV. VERBETERING “In ons bedrijf spannen we ons structureel in om als hele team fit te blijven. We hebben vanzelfsprekend prima persoonlijke beschermingsmiddelen, zorgen voor fruit, schenken aandacht aan ergonomisch werken. We hebben een prachtig bedrijf, investeren actief in ergonomie en preventie. We hebben dan ook gelukkig geen problemen met ziekteverzuim, maar werken natuurlijk altijd aan verbetering.” Zelf heeft Simon zijn setje otoplastieken altijd bij de hand. Zodra hij in de fabriek komt, doet hij ze in. Collega’s die de neiging hebben wat minder gedisciplineerd met PBM’s om te gaan, worden aangesproken. “Helaas heb ik zelf tinitis, en dat is geen pretje. Vroeger was amper bekend dat geluid schadelijk kan zijn, nu kunnen we het voorkomen met otoplastieken op maat. Daar ben ik direct ‘ambassadeur’ van geworden.”•

Preventiefonds Optimaal Metaalunieleden kunnen heel gemakkelijk gebruik maken van Preventiefonds Optimaal. Op de achtergrond hebben Metaalunie, Mevas en Zilveren Kruis en de uitvoeringspartners waaronder Secur Protects @ Work te Emmen alle organisatorische punten en komma’s geregeld. De ondernemer vult online de simpele aanvraaggegevens in op www.mevas.nl of neemt direct contact op met Secur. De korting op preventiemiddelen bestaat uit drie componenten: Mevas-relatie, werknemersverzekering via de collectieve Zilveren Kruis-polis (Present! Gezondheidsmanagement) van Koninklijke Metaalunie en tenslotte een kwantumstaffel. De korting kan oplopen tot 85 à 90 procent, bij maximale vergoedingen uit Zilveren Kruis- en Metaalunie-/Mevas Preventiefonds. Service op locatie inclusief voorrijkosten, nazorg en tweejarige verzekering zijn opgenomen in het pakket.

METAAL & TECHNIEK • mei 2016 •

21


TECHNIEKPACT OP WEG NAAR 2020

onderwijs

Inspelen op ontwikkelingen

Maandag 18 april hebben de ministers Kamp en Bussemaker en staatssecretaris Dekker het geactualiseerde Techniekpact 2020 in ontvangst genomen uit handen van Doekle Terpstra, aanjager van het Techniekpact. Om mee te kunnen bewegen met de impact van technologische ontwikkelingen in de maatschappij is het Techniekpact geactualiseerd. Koninklijke Metaalunie heeft het geactualiseerde document mede ondertekend.

wijs moet uitgebouwd en versterkt worden. Verduurzamen van publiek-private samenwerkingen in het beroepsonderwijs is een must. AFSTEMMING Verder moet een goede afstemming van het onderwijsaanbod met het regionale bedrijfsleven en instellingen in het voortgezet en het middelbaar beroepsonderwijs plaatsvinden en moeten er voldoende geschikte stageplaatsen/ leerwerkplekken (voor zowel jongens als meisjes) aanwezig zijn. Er dient een goede afstemming te zijn tussen hogere onderwijsinstellingen met het bedrijfsleven en binnen het hoger onderwijs en er moet meer aandacht komen voor internationaal en technisch talent.

‘Van omdenkers naar omdoeners lijkt de volgende stap’

Vlnr: Staatsecretaris Dekker, aanjager van het Techniekpact Doekle Terpstra, minister Bussemaker en minister Kamp.

De inzet voor 2016-2020 van het Techniekpact bestaat uit twaalf doelen. Zo is het doel dat alle basisscholen hun leerlingen structureel Wetenschap & Technologie aanbieden in 2020, met een prominente plek voor digitale vaardigheden. Leerkrachten moeten beter toegerust worden in het primair onderwijs op het aanbieden van Wetenschap & Technologie. Publiek-private samenwerkingen ten behoeve van primair en voortgezet onderwijs worden versterkt. Het aantal leerlingen in het voortgezet onderwijs dat

22 • mei 2016 • METAAL & TECHNIEK

voor een bètatechnisch profiel kiest, moet toenemen en vastgehouden worden net als de inzet van loopbaanoriëntatie en –begeleiding (lob). Aansluiting van het voortgezet onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs en hoger onderwijs moet verbeterd worden. Zittende docenten en meer docenten met een educatieve master in het voortgezet onderwijs moeten geprofessionaliseerd worden. Actieve samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven bij het opleiden en bijscholen van docenten in het beroepsonder-

Technische vakkrachten moeten behouden worden om hun talent te benutten voor de techniek. Daarnaast moet integrale samenwerking van regionale en sectorale netwerken en betere arbeidsmarktinformatie bevorderd worden. Het benutten en behouden van vakkrachten en hun talenten voor het bedrijf, voor de sector en voor de techniek, door te investeren in duurzame inzetbaarheid van technici is ook een doel. INSTROOM “Dit Techniekpact zorgt voor aandacht voor instroom in techniek, wat we als MKB-metaal hard nodig hebben. Wij staan als sector voor vakmanschap, mens én machine, en dan is instroom cruciaal”, aldus Jos Kleiboer, directeur beleid Koninklijke Metaalunie en bestuurslid TechniekTalent.nu. “In dit tweede Techniekpact ligt nog meer focus op techniek verankeren in het basisonderwijs, voldoende techniekdocenten voor de klas en een goede match tussen leer-


De presentatie van het geactualiseerde Techniekpact vond plaats tijdens de jaarconferentie in de Onderzeebootloods op de RDM Campus te Rotterdam.

ling en (leer)bedrijf.” Metaalunie-regiosecretaris Marie-Claire van Doremalen leidde tijdens het jaarevent rond Techniekpact een workshop over het thema ‘onderkant arbeidsmarkt’. Van Doremalen: “Er zijn jongeren met potentie, waarbij de potentie in het reguliere onderwijs onvoldoende uit de verf komt. Met een goede en gezamenlijke aanpak tussen overheid, onderwijs en het bedrijfsleven kunnen we jongeren uiteindelijk marktconform laten werken. Met de juiste begeleiding kunnen ze groeien naar mbo niveau 2 en zelfs niveau 3.”

“Dat je niet met een diploma van school komt, wil niet zeggen dat je niets kan. Met de juiste begeleiding kunnen we een ‘moeilijke’ leerling toch laten bloeien”, aldus van Doremalen. “Op basisscholen is er wel aandacht voor techniek, maar die aandacht is vooral projectmatig en dus niet structureel. We hebben wel programma’s die leerlingen benaderen als ict-gebruiker, maar niet als mogelijke ict-producent. Het aanbieden van deze onderwerpen is een uitdaging. We gaan nu met scholen en leraren om de tafel zitten”, aldus Dekker.

CONCRETE DADEN Een aantal acties is al direct omgezet in concrete daden. Staatssecretaris Dekker nam het voortouw bij het aansporen van het bedrijfsleven om meer te gaan samenwerken met het onderwijs.

LERARENTEKORT Doekle Terpstra presenteerde een denkrichting voor het oplossen van het lerarentekort in het beroepsonderwijs (vmbo/mbo). Het plan is opgesteld door een groep ‘omdenkers’ in opdracht van de minister Bussemaker. Deze denkrichting stelt voor carrièrepaden van leraren circulair te maken; meer flexibeler en hybride. Anne Marie Heij, Metaalunie beleidssecretaris onderwijs, meent dat het plan een goede aanzet is om het vak van techniekdocent kwalitatief beter en aantrekkelijker neer te zetten. “Ook de huidige docenten krijgen hierdoor meer waardering en ondersteuning. Met een tekort dat de komende vijf jaar oploopt tot 2400, waarvan 1500 beroepsgericht, hebben we nog heel wat te doen op dit dossier. Van belang is dat onderwijs en bedrijfsleven schouder aan schouder staan voor een integrale aanpak. Van ‘omdenkers’ naar ‘omdoeners’ lijkt de volgende stap”, aldus Heij.

Verbinding Het Techniekpact speelt in op de technologische ontwikkelingen en legt daarom stevig de verbinding met ict, in het bijzonder via de actieagenda Smart Industry, de Human Capital Agenda ICT, het Codepact en de opbrengsten van Onderwijs2032. De toenemende digitalisering vraagt immers om meer aandacht voor digitale vaardigheden. Als Nederland ook in de toekomst maximaal wil profiteren van de door digitalisering gecreëerde mogelijkheden, zullen overheid, werkgevers, werknemers, wetenschap en onderwijs, gezamenlijk ictkansen moeten benutten.

BEWEGING Sinds de ondertekening van het Techniekpact in 2013 hebben partners (waaronder Metaalunie) op

alle fronten een beweging in gang gezet die voor resultaten zorgt. Meer jongeren kiezen voor techniek, er is een toenemende betrokkenheid van het bedrijfsleven én het aanbod in het hoger beroepsonderwijs is transparanter en breder geworden. De urgentie van het Techniekpact blijft echter onverminderd groot. Er is nog veel winst te behalen in het aantal leerlingen op het vmbo en mbo dat kiest voor een technische opleiding en in het aandeel meisjes in technische opleidingen. Daarnaast wordt er een groot tekort verwacht aan gekwalificeerde techniekdocenten voor het beroepsonderwijs. Cijfers van het UWV geven aan dat er op middellange termijn in de technische en ict-arbeidsmarkt nog steeds krapteberoepen te verwachten zijn. Voldoende en vakbekwame technici op alle niveaus en allerlei terreinen zijn essentieel voor Nederland om een toppositie in de wereldeconomie te handhaven. G O E D E R E S U LTAT E N De Voortgangsrapportage en de monitor van het Techniekpact 2015 laten goede resultaten zien op de doelen binnen ‘Kiezen, Leren en Werken’. Meer jongeren kiezen voor techniek: in het schooljaar 2014/2015 koos 51 procent van de scholieren in 4 havo/vwo voor een Natuur en Techniek of Natuur en Gezondheid-profiel (in 2004/2005 was dat nog 39 procent. In het middelbaar beroepsonderwijs volgt 31 procent een technische opleiding (in 2005/2006 was dit 29 procent). Het aandeel instromende studenten bètatechniek steeg in het hoger beroepsonderwijs van 18 procent in 2004/2005 naar 22 procent in 2014/15, in het wetenschappelijk onderwijs is het percentage gestegen van 26 procent in 2004/05 naar 35 procent in 2014/2015.• METAAL & TECHNIEK • mei 2016 •

23


GET CONNECTED

ondernemen

Samen voor een slimme maakindustrie

Slimme verbindingen van technologieën, uitdagingen, mensen en kennis, bedrijven nieuwe kansen bieden, innovatie en duurzame groei voor een toekomstbestendige maakindustrie. Dat zijn de uitgangspunten van een door M2 gesubsidieerd pilotproject van Koninklijke Metaalunie, FME en Parbleu bv in district Noordwest. Het project startte in februari jl. en kreeg in april een vervolgbijeenkomst bij Rolan Robotics bv in Zwaag.

Samenwerken met bedrijven in de eigen keten maar (juist) ook daarbuiten, wordt steeds belangrijker. Om te kunnen opschalen, totaalconcepten te kunnen leveren, maar ook om kennis te delen en innovatie/vernieuwing te versnellen. Al tijdens de kennismakingsronde bleek dat er in de zaal enorm veel (actuele) kennis en ervaring op zeer diverse terreinen

aanwezig was en dat er allerlei nieuwe en interessante verbindingen te leggen zijn. Het idee voor een (innovatie)netwerk van Noord-Hollandse technologiebedrijven, dat tijdens de interviews het vaakst als wens werd genoemd, werd collectief opgepakt. Mede door de locatie kreeg dit netwerk ter plekke de naam ‘TechnoSpitsen NH’. De twintig bedrijven

praatten, discussieerden en filosofeerden over hoe bedrijven verbonden kunnen worden op thema’s als R&D, internationaal zakendoen, lean werken, gebruik van big data, nieuwe diensten ontwikkelen, etc. Tijdens de bijeenkomst op 1 februari werden de resultaten gepresenteerd van interviews afgenomen door Parbleu bv bij de twintig bedrijven. Hieruit bleek onder meer dat er behoefte was aan een TechnoSpitsen-netwerk. De intentie van die bedrijven is tijd te investeren om elkaar en elkaars bedrijven echt te leren kennen, om zo kennis te nemen van elkaars expertise en om vertrouwen in elkaar opbouwen. Uiteindelijk doel is om netwerken samen te stellen op diverse niveaus/thema’s binnen de bedrijven. Over welke thema’s dat dan zouden moeten zijn, werd tijdens de bijeenkomst bij Rolan Robotics gesproken. Ook werden de verdere doelstellingen voor het TechnoSpitsen-netwerk bepaald.

‘Samen ontwikkelen, op vertrouwen en voor de langere termijn’ De vier thema’s die centraal in het netwerk moeten staan, zijn volgens de ondernemers: service(s) en servicestrategie, (technologische) trends en ontwikkelingen, samenwerken en zelfsturende teams. In Zwaag werd per thema bepaald wat dan precies de ingrediënten zijn waar ondernemers binnen het netwerk van zouden kunnen leren.

Al tijdens de kennismakingsronde bleek dat er in de zaal enorm veel kennis aanwezig was.

24 • mei 2016 • METAAL & TECHNIEK

SERVICE EN SERVICESTRATEGIE Hierbij is volgens de ondernemers TCO (Total Cost of Ownership) een belangrijk uitgangspunt. Het kan een verdienmodel zijn, naast bijvoorbeeld servicedata. Daarmee wordt service gekoppeld aan duurzaamheid. Voor spareparts zou er een ontwikkelingsstrategie moeten zijn in


plaats van ze te beschouwen als standaard koopdelen. Service kan geborgd worden door onderhoudscontracten af te sluiten en door het opzetten van servicelevels, (goud, zilver en brons). Service en onderhoud (S&O) is natuurlijk ook internationaal belangrijk. Talenkennis en 24/7 bereikbaarheid spelen dan een rol. Een gezamenlijk gedragen servicepunt kan daarbij helpen. Verder werd geopperd een eerstelijns direct-service aan te bieden in plaats van een programmeur (cloud) en verder om te kiezen voor een directe servicemelding voor preventief onderhoud, om storing te voorkomen vanuit de machine, nog voordat de klant iets merkt. TRENDS EN ONTWIKKELINGEN De aanwezige ondernemers vinden dat opgebouwde kennis en ervaring toegepast moet worden op de problemen van het netwerk. Er werd meer gesproken over big data-achtige ontwikkelingen dan de technologische. Zo zien de TechnoSpitsen veel in cloudoplossingen en ontsluiting van data (ook zonder wifi), preventieve logaritmen en data als bron van verkoop. Security protocols en privacy zijn dan wel aandachts-

punten. Andere belangrijke ontwikkelingen zullen plaatsvinden op het vlak van elektronica, fijnmechanica en lean. SAMENWERKEN Hoewel samenwerken het overkoepelende doel is van het netwerk, werd het als afzonderlijk thema behandeld. Want: hoe tuig je samenwerkingen op; wie neemt het initiatief; hoe vind je elkaar? Met wie werk je samen; focus lange termijn, wat is belangrijk? Reduceren overlegtijden moet voorop staan, samenwerken moet niet verzanden in urenlang overleg. SCRUM Ondernemers zien veel in het toepassen van scrum-technieken. Scrum is niet zozeer een aanpak, maar eerder een filosofie. Het betreft een manier van werken die voor allerlei soorten veranderingen en projecten toepasbaar is. Het is de filosofie van ‘see-feel-change’. Oftewel leren door doen. Het ontwikkelteam is multidisciplinair met deelname van opdrachtgever, klant en gebruiker. Aan de hand van sprints (korte cycli: iteraties) blijft men kort op de bal te zitten.

Proeftuinen of pilots van elke volgende sprint zijn essentieel om met elkaar te kijken of we op de goede weg zijn. Op basis van inzichten uit de praktijk van alledag zet men dan de volgende stap/sprint, waarbij feedback van gebruiker, klant, opdrachtgever essentieel is om direct tot aanpassingen te kunnen komen. Samen ontwikkelen moet volgens de TechnoSpitsen in ieder geval klantgericht, zonder dikke contracten, op vertrouwen en voor de langere termijn. KENNIS BRENGEN Wat betreft de samenwerking tussen de TechnoSpitsen vond men het vooral belangrijk om bij elkaar gekomen om kennis te brengen en te halen. Samenwerken in dit netwerk moet gericht zijn op thema’s als HR, export en new business-concepten, oordeelden de NoordHollandse ondernemers. Tot slot werden op basis van de thema’s en de input die het tijdens deze dag opleverde, teams van deelnemende ondernemers gemaakt die ieder een thema verder gaat oppakken en uitwerken tijdens komende bijeenkomsten. Wordt vervolgd.•

Hoe tuig je samenwerkingen op; wie neemt het initiatief; hoe vind je elkaar? METAAL & TECHNIEK • mei 2016 •

25


HANNOVER MESSE 2016

vakbeurs

MKB-metaal zij aan zij met nieuwe technologieën

De toekomst ligt in het nu. De Hannover Messe is de beurs bij uitstek om deze uitspraak te onderstrepen. Nederland nam dit jaar weer met vele exposanten deel aan deze belangrijkste industriebeurs ter wereld. Ruim 120 Nederlandse bedrijven, waaronder vele Metaalunieleden, en kennisinstellingen toonden dat Nederland internationaal meetelt op het gebied van industrie en innovatie.

De opening van de Messe bestond uit dansende robots, emotionele speeches en vriendschappelijke rivaliteit tussen de Amerikaanse president Barack Obama en de Duitse bondskanselier Angela Merkel. De VS waren partnerland van de Hannover Messe, juist nu de VS door haar reindustrialisatie weer een zeer aantrekkelijke zakenpartner wordt voor de industrie. Voor de Duitse machine-industrie en producenten zijn de VS weer de nummer één markt. Ook voor

Nederlandse bedrijven liggen er grote kansen in de VS. Merkel liet weten dat samenwerking essentieel is voor de toekomst van de industrie. Cross-sectoraal netwerken is meer dan ooit belangrijk voor de industrie. De vele grote én kleine bedrijven lieten dat in Hannover zien. INVLOED Een deel van de leden van Metaalunie presenteert zich op de Hannover Messe en een ander

De 3D-Cocooner stal dit jaar de show bij Festo. Het is een soort 3D-printer, die 3D-structuren direct bouwt. Ontwikkelaars van Festo kijken vaak naar de natuur om daarvan te leren. Bij lichtgewicht constructies is de natuur een grote inspiratiebron, omdat er heel zorgvuldig wordt omgesprongen met materiaalgebruik.

Er waren meerdere voorbeelden van VR-brillen. Hier een VR-bril met een smartphone als basis. VR-brillen kunnen worden ingezet bij onderhoudswerkzaamheden. De producent van de machine kan op afstand meekijken, de klant kan zelf repareren en onderhouden.

26 • mei 2016 • METAAL & TECHNIEK

Metaalunievoorzitter Fried Kaanen (links naast Rutte) ontving Rutte, waarna hij hem een rondleiding langs de Nederlandse maakbedrijven op het paviljoen gaf. Rechts naast Rutte luistert Metaaluniedirecteur Organisatie Bert Jaarsma aandachtig mee.


deel gaat er op bezoek. Waarom besteedt Metaalunie zoveel aandacht aan deze beurs? De industrie staat door verschillende ontwikkelingen sterk in de belangstelling. Negatieve of positieve: het zijn voor ondernemers uitdagende ontwikkelingen die de hele sector raken. Denk daarbij aan ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, het opleiden van kwalitatief goede vakmensen,

automatisering van productieprocessen en nieuwe technologieën die we moeten gaan omarmen en gaan toepassen waar dat zin heeft. KABINETSBELEID Allemaal onderwerpen waar Metaalunie in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen in 2017 aandacht voor vraagt bij de beleidsmakers in

Voertuig ontworpen voor de ‘Power Screwdriver Race 2016’. ’s Werelds eerste race met 3D-geprinte voertuigen aangedreven door een conventionele accuboormachine. Het voertuig moet één persoon kunnen dragen.

Den Haag. Laten die nu net in groten getale in Hannover aanwezig zijn. Metaalunie heeft samen met Brainport Industries, Mikrocentrum en Nevat, het Holland Paviljoen met 63 bedrijven op de Hannover Messe georganiseerd. Tijdens de rondleidingen en gesprekken met de ondernemers zijn op verschillende momenten de uitgangspunten voor succesvol kabinetsbe-

Solarteam Eindhoven was aanwezig met de Stella Lux, de energiepositieve gezinsauto. Dit houdt in dat de Stella Lux zo efficiënt is dat hij gedurende het hele jaar meer energie opwekt dan dat hij verbruikt. De auto extreem licht ontworpen door gebruik te maken van materialen als koolstofvezel en aluminium.

‘Vierhonderd Nederlandse scholieren kwamen kijken naar digitale hoogstandjes’

Frame van Audi R8. Voorbeeld van een moderne combinatie van materiaalgebruik (aluminium en carbon) en lijmtechnieken. Lichtgewicht en sterk.

3D-geprinte drone van zo’n 250 x 250 cm. Het oranje deel is in één sessie geprint. 3D-printers worden steeds groter en kunnen daarmee ook steeds grotere en complexere structuren produceren.

METAAL & TECHNIEK • mei 2016 •

27


Het Holland Paviljoen met 63 bedrijven.

leid voor het MKB-metaal aan de orde geweest. Zo heeft minister-president Mark Rutte het Holland Paviljoen bezocht. Metaalunievoorzitter Fried Kaanen ontving Rutte, waarna hij hem een rondleiding langs de Nederlandse maakbedrijven op het paviljoen gaf. Ook delegaties van het ministerie van Economische Zaken en de SER bezochten het paviljoen. De Hannover Messe kreeg daarmee een goed vervolg op de ‘Dag van de industrie’ in januari dit jaar, waarbij politici in een goed gesprek met ondernemers een beter beeld kregen van het belang van de industrie in Nederland. Een Rolls Royce straalmotor op de stand van Microsoft. Door slimme sensoren verzamelt een straalmotor al gauw een terabyte aan gegevens per uur. Hierdoor is beter een onderhoudsschema te maken en is noodzakelijk onderhoud zelfs te voorspellen. ‘Predictive maintenance’ is geen toekomstmuziek meer.

28 • mei 2016 • METAAL & TECHNIEK

GEZONDE MAAKINDUSTRIE Per slot van rekening is een gezonde maakindustrie één van de pijlers onder een gezonde en diverse Nederlandse economie. In een gesprek tussen Rutte en het Dagelijks Bestuur van Metaalunie is aandacht besteed aan de noodzaak

om het MKB-metaal meer als uitgangspunt te nemen voor het ontwikkelen van nieuwe regels. Teveel wordt dat nog afgestemd op het grote bedrijfsleven, wat tot onwerkbare situaties leidt. Voorzitter Kaanen benadrukte dat ‘think small first’ het uitgangspunt moet zijn. RELATIE BIEDT KANSEN Metaalunie en haar Duits-regionale partner ‘VDMA Nordrhein-Westfalen’, kondigden tijdens een ‘get together and networking event’ een verdergaande samenwerking met elkaar aan. Zowel op het gebied van handelsbevordering als op het gebied van kennisdeling rondom innovatie liggen er kansen, die nog beter kunnen worden benut. Deze intensievere relatie ondersteunt Duitse en Nederlandse ondernemers nog beter bij hun exportinspanningen. Dat Duitsland van groot belang is voor de Nederlandse economie blijkt uit het feit dat Nederland jaar-


lijks voor ruim 100 miljard aan producten naar Duitsland exporteert. En dat er voor 60 miljard aan producten en diensten aan Nederland geleverd wordt. ARBEIDSMARKT Minister Bussemaker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) was ook aanwezig op de Hannover Messe. De beurs draait immers niet alleen om techniek, maar ook om de talenten van de toekomst. Maar liefst vierhonderd Nederlandse scholieren kwamen kijken naar robots en digitale hoogstandjes. De arbeidsmarkt verandert door nieuwe technologieën en innovaties razendsnel. Studenten moeten opgeleid worden voor beroepen die nog niet bestaan. Meer jongeren in contact brengen met techniek is daarom belangrijk. Dit is voor Metaalunie ook een van de vier punten die in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen in 2017 nadrukkelijk de aandacht gaan krijgen. Een goed ondernemersklimaat geeft de mkb-metaalbedrijven de ruimte om hun vakmanschap optimaal te kunnen inzetten voor een productieve maakin-

dustrie, die zowel binnen Nederland als internationaal concurrerend onderneemt. AUTOMATISERING De Messe schonk dit jaar meer dan ooit aandacht aan automatisering. Big data, Internet of Things, en Industrie 4.0: de bezoeker kon niet om de gigantische stands van Siemens, IBM, Microsoft, Bosch en vele andere grote concerns heen. Haakt Nederland als het gaat om slim verzamelen van data hier af ten opzichte van andere landen? Dat lijkt een boute stelling, maar dat de Nederlandsche maakindustrie, en dan vooral de ondernemers, goed na moeten denken over de kansen die het oplevert is duidelijk. Overigens doen veel ondernemers in het MKB-metaal dat al, maar de Messe maakte duidelijk dat het einde van de mogelijkheden nog lang niet in zicht is.

De mogelijkheden van Automatic Guided Vehicles (AGV) zijn door slimme wielen ongekend.

In Op de Bres op pagina 42 en het artikel over de Get Connected-bijeenkomst op pagina 24 meer hierover.•

Big data: niet spannend om te zien maar misschien wel de belangrijkste trend op de Hannover Messe.

Jurk en handtas die gemaakt zijn met een kleine 3D-printpen. 3D-software is niet nodig om hem te gebruiken. Dit is letterlijk 3D-tekenen.

METAAL & TECHNIEK • mei 2016 •

29


LASKAMPIOEN BRENT KOEKKOEK NAAR EUROSKILLS

vakkanjers

Meters maken voor het hogere doel

Met zijn 17 jaar is Brent Koekkoek de jongste Vakkanjer in de selectie voor EuroSkills. Hij gaat ‘meters maken’ op weg naar Göteborg. De kersverse kampioen lassen BMBE/MIGMAG weet waarvoor hij het doet. “Dit staat goed op je cv.”

moet je daar ingewikkelde werkstukken lassen terwijl allerlei mensen staan mee te kijken. Het niveau van de concurrentie was hoog. Dat zag ik wel aan hun laswerk. En toen stond ik ineens op dat podium.”

Voor iemand die lassen ooit ‘eng’ vond, heeft Brent Koekkoek het in betrekkelijk korte tijd ver geschopt in het lasvak. “Als kind keek ik weleens bij mijn vader, als hij thuis aan het lassen was. Ik schrok altijd van de vonkenregen. Pas op het vmbo zag ik hoe mooi dit vak eigenlijk is. Toen dacht ik: hier wil ik goed in worden.”

GEEN NADEEL In december mag Brent ook nog de Nederlandse eer hooghouden tijdens EuroSkills in Göteborg. “Daar heb ik nu al zin in. Ik ben de jongste van het stel, maar dat zie ik niet als een nadeel. Je kunt het ook omdraaien: ik heb nu al zo veel geleerd en kan nog veel beter worden. Daar ga ik de komende maanden dus hard aan werken. Onder meer met Richard Roolvink, die vorig jaar meedeed aan WorldSkills. Het wordt hoe dan ook een geweldige ervaring die ik mooi op mijn cv kan zetten.”

TALENT Inmiddels volgt Brent een BBL-opleiding constructiebankwerken bij SMEOT in Hengelo: twee dagen per week naar school, drie dagen per week praktijk bij Machinefabriek Westerhof in zijn woonplaats Denekamp. Opleider SMEOT zag al snel dat Brent bovengemiddeld getalenteerd was en schreef hem in voor de VakkanjerWedstrijden.

“Dat werd dus heel veel trainen met oude wedstrijdopdrachten”, zegt Brent. “Elke positie heb ik wel gehad. Ik vind dat je er alles uit moet halen als je mag meedoen aan zo’n wedstrijd. Ik heb dus heel wat vrije avonden opgeofferd om te oefenen. Talent is één, want zonder oog voor details word je geen goede lasser. Maar het maken van meters is noodzakelijk als je vooruit wilt komen. En dat wil ik: ik wil graag lasingenieur worden. Dan moet je echt weten waar je het over hebt” FINALE VAKKANJERS De investering in trainingsuren betaalde zich al snel uit: Brent werd in april de beste lasser van Nederland in de finale van de VakkanjerWedstrijden. “Ik was best zenuwachtig. Opeens

Brent Koekkoek over EuroSkills: ‘Het wordt hoe dan ook een geweldige ervaring.’

JEZELF VERKOPEN De media weten de jonge lasser nu al te vinden. RTV Oost interviewde hem voor radio en tv, Tubantia had een groot artikel met kampioen Brent na zijn gouden medaille. “Best spannend in het begin”, zegt de nuchtere Twent. “Lassers zijn meestal jongens die de spotlights niet opzoeken. Maar zo’n interview is ook wel weer leerzaam. In je werk moet je jezelf of je product toch ook kunnen verkopen.”•

Göteborg Dertien Vakkanjers hebben zich geplaatst voor EuroSkills 2016. Deze Europese kampioenschappen voor jonge vakmensen zijn van 1 t/m 3 december in Göteborg. In Zweden staan 35 verschillende wedstrijdvakken op het programma, met meer dan 500 deelnemers uit heel Europa. Volg de Vakkanjers op weg naar Göteborg via www.facebook.com/vakkanjers.

30 • mei 2016 • METAAL & TECHNIEK


rechtgezet

Loon naar werken?

TEKST: MR. MIRJAM BOS BEELD: LUUK POORTHUIS

Moet een bedrijf aan wie uitsluitend een kandidaat is voorgesteld door een uitzend-/werving- en selectiebureau, dit bureau betalen en zo ja, hoeveel?

De directeur van Snellas bv heeft dringend nieuw personeel nodig. Een advertentie in de regionale courant leverde niks op. Hij is daarom blij met de tip van zijn zoon om op Facebook een oproep te plaatsen. Het duurt vijf dagen voor de eerste reactie binnen komt. Deze is niet afkomstig van een frisse nieuwe kracht, maar van werving- en selectiebureau Laswerk. Via een direct bericht op Facebook biedt deze aan om een geschikte kandi-

daat te vinden. Het contact vindt een vervolg via de mail en in één van de mails stuurt Laswerk een plan van aanpak en ook haar voorwaarden mee. Snellas slaat hier geen acht op. Hij is al lang blij dat iemand hem wil helpen bij zijn zoektocht naar nieuwe mensen. En inderdaad, na twee dagen draagt Laswerk het Curriculum Vitae van kandidaat Robert aan.

Metaalunie Rechtsbijstand behandelt in deze rubriek interessante juridische kwesties op een luchtige manier. De namen en plaatsen zijn verzonnen, gelijkenissen met personen of bedrijven zijn louter toevallig. Juridische professionals tegen gunstige tarieven Metaalunie Rechtsbijstand is een zelfstandige dienst. Door de relatie met deze organisatie, weet zij als geen ander waar u als ondernemer in de metaalsector behoefte aan heeft. Zij biedt u een zorgvuldig geselecteerd netwerk van deskundige advocaten en een speciaal voor leden ontwikkelde advocatenpolis.

Let op Let goed op bij het gebruik maken van diensten van uitzend-/ en werving en selectiebureaus. Uiteraard bent u hen een vergoeding verschuldigd zodra zij u aan een werknemer helpen. Wij merken regelmatig dat de vergoeding die in contracten of in algemene voorwaarden bedongen wordt, hoger is dan waar de leden vooraf op

Robert is net terug van een jaar om de wereld reizen en weer toe aan een normaal leven, inclusief vaste baan. Snellas neemt contact op met Robert en na een eerste gesprek zijn beide partijen zo enthousiast, dat Robert de week erna al aan de slag kan bij Snellas. Robert past goed in het team. Snellas is enorm tevreden. Veel minder blij wordt Snellas zodra de nota van Laswerk ad 7.500 euro op de mat valt. Dit brengt Laswerk in rekening voor de bemiddeling. Snellas vindt het bedrag absurd. Wat heeft Laswerk nou helemaal gepresteerd om aanspraak hierop te maken? Snellas maakt daarom maar 500 euro over en beschouwt de zaak hiermee afgedaan. Laswerk besluit met haar resterende vordering naar de rechter te gaan. Zij wijst de rechter op de voorwaarden die zij aan Snellas stuurde en waarmee Snellas, weliswaar stilzwijgend, heeft ingestemd. Hierin staat een formule om de bemiddelingskosten te berekenen. De rechter oordeelt dat hier geen speld tussen te krijgen is en veroordeelt Snellas tot betaling van 7000 euro plus kosten.•

rekenden. Als u (zonder goed te lezen) akkoord gaat met voorwaarden, dan zit u aan de bedongen vergoeding vast. Verder dient u ook alert te zijn op de boetes voor het rechtstreeks in dienst nemen van aangedragen kandidaten, die contracten en algemene voorwaarden vrijwel altijd bevatten.

U kunt bij Metaalunie Rechtsbijstand terecht voor: Advocaten Octrooigemachtigden Juridische bedrijfsanalyse Incasso Maatcontracten Algemene voorwaarden Meer weten? 030-605.33.44 of www.metaalunierechtsbijstand.nl.

METAAL & TECHNIEK • mei 2016 •

31


blik op branches BBN TEKST EN BEELD: LEON VAN VELZEN

BRANDMANCHET SLUIT RUIMTE AF

Compartimentering is sleutelwoord

De gevolgen van brand zijn altijd heftig. Schade, uitval van productie, gewonden of nog erger. Met de juiste technische hulpmiddelen is er op bouwkundig terrein veel mogelijk. Neem de innovatieve, brandvertragende doorvoermanchetten van Walraven in Mijdrecht. Maar brandveiligheid scoort niet overal even hoog.

Kasper Mandersloot is productmanager fire protection systems bij Walraven in Mijdrecht. De onderneming startte in 1942 met het hergebruik van oude metalen in onder andere ophangbeugels om door te groeien tot een internationale organisatie met eigen productie en verkoopvestigingen in onder andere Nederland, Duitsland, België Frankrijk, Tsjechië, Groot-Brittannië, Spanje, Turkije, Amerika en China. Bij het bedrijf werken nu circa duizend mensen, waarvan tweehonderd in Mijdrecht. Daar staat naast het hoofdkantoor, de Nederlandse verkoopvestiging alsook de fabriek, die onder andere beugels en ophangsystemen maakt BRANDMANCHET Een belangrijke poot onder het bedrijf zijn de brandwerende systemen voor doorvoeren van buizen en kabels. Het principe is simpel, de uitvoering gepatenteerd en uitvoerig getest.

‘Uit brandtechnisch oogpunt is een ruimte met nul openingen ideaal’

Walraven heeft op het terrein een testoven staan waarmee destructieve proeven worden uitgevoerd.

Brand, dat is iets voor de buren. Niets blijkt minder waar. Het aantal slachtoffers van brand lag in 2013 op 52 doden en 600 gewonden. Naast de emotionele impact van brand is de financiële schadelast groot. Verzekeraars becijferden – op basis van claims – dat jaarlijks zo’n 115.000 huishoudens de dupe zijn van een kleine of grote brand in hun woning. Ook de schade bij bedrijfsbranden is ernstig: 2013 was een ‘brandrecordjaar’ met liefst 636,5 miljoen euro schade.

32 • mei 2016 • METAAL & TECHNIEK

Dan tellen we het verlies aan productie nog niet eens mee. Het honderd procent voorkomen van brand is een utopie. Breekt er brand uit dan is het zaak de gevolgen voor medewerkers, have en goed zo klein mogelijk te houden. Sleutelwoord hierbij is compartimentering. Uit brandtechnisch oogpunt is een ruimte met nul openingen ideaal, maar ja, die deuren en trappen moeten ergens staan. En ook die leidingen en buizen moeten ergens heen.

Wanneer in een ruimte een brand uitbreekt, verwarmt de hitte een brandmanchet – vaak een combinatie van metaal en opzwellend materiaal – die de doorvoer dichtknijpt en zo verhinderd dat het vuur kan doorslaan. Bij de demonstratie van een van de producten pakt Mandersloot zonder blikken of blozen dan ook een brandende manchet vast die opmerkelijk koel blijft vlak bij de hittebron. “We doen veel eigen onderzoek. We hebben op het terrein een testoven staan waarmee we destructieve proeven uitvoeren om de grenzen van de producten op te zoeken en nieuwe ideeën te testen. De wet in Nederland stelt over het algemeen dat brandcompartimenten minimaal 60 minuten de brand tegen moet kunnen houden. In andere landen is dit meestal meer. Bijvoorbeeld in


‘De ervaring leert dat wanneer er brand uitbreekt je binnen drie minuten moet zorgen dat je weg bent’, zegt Kasper Mandersloot.

België geldt een standaard norm van 120 minuten en Duitsland 90 minuten. Wij testen onze systemen om zo goed mogelijk te voldoen aan alle eisen en wensen.” ONREALISTISCHE SCENARIO’S Walraven is lid van Brandveilig Bouwen Nederland (BBN). Deze vereniging zet zich in om nieuwe, maar ook bestaande gebouwen brandveiliger te maken. “Als Walraven dragen we graag ons steentje bij. Bij aannemers, architecten, constructeurs, maar ook onder woningbouwverenigingen en architecten staat brandveiligheid niet altijd hoog op de prioriteitenlijst. Opmerkelijk is dat bij het doorrekenen van constructies vaak wordt uitgegaan van onrealistisch positieve scenario’s. Er wordt bijvoorbeeld gerekend met een windkracht van nul Beaufort tijdens een brand, of een dakbelasting zonder sneeuw. LASTIG In oude gebouwen is het regelmatig lastig om op een juiste manier te compartimenteren, maar de juiste materialen zijn voor iedere aannemer en installateur voorhanden. Het ontbreekt te vaak aan de innerlijke overtuiging om

serieuze preventiemaatregelen te nemen. Mensen die beslissen zijn niet altijd de gebruikers van een pand. Dan gaat de blik eerder richting kosten, dan naar brandpreventie.” JUISTE MIDDELEN Aan die bewustwording werkt Walraven met een eigen trainingscentrum, een faciliteit waar BBN overigens ook over beschikt. “Binnen BBN buigen we ons regelmatig over de vraag hoe we ons assertiever kunnen inzetten op het gebruik van de juiste technische en bouwkundige middelen om branden te vertragen. De ervaring leert dat wanneer er brand uitbreekt je binnen drie minuten moet zorgen dat je weg bent. Dat is een erg korte tijd. Alle maatregelen op bouwtechnisch of organisatorisch gebied die je neemt, maken de kans op gewonden of nog erger kleiner en dragen er aan bij dat de materiele schade beperkt kan blijven.”

Wetgeving die zichzelf tegenspreekt, contraintuïtieve aannames bij het construeren, een te laag veiligheidsbewustzijn; wie de zaken zo op een rijtje zet, vreest het ergste voor bedrijven die zich bezighouden met brandpreventie. Mandersloot kan niet voor de hele markt spreken, maar constateert bij Walraven al jaren een gestage groei die niet werd geremd door de malaise die de bouw achtervolgde. “Wij werken op een zeer breed terrein in een groot geografisch gebied. Die spreiding draagt er aan bij dat je wat minder gevoelig bent voor markten dicht bij huis. Dat wil niet zeggen dat we er al zijn. Bij een thema als brandveiligheid ben je verplicht om continu te streven naar verbetering op elk niveau. Alle maatregelen die je neemt, zijn winst.”•

www.walraven.nl www.bbn.nu

Bouwkundige controlepunten Eind vorig jaar verscheen alweer de tiende editie van ‘Essentiële bouwkundige controlepunten’, een uitgave van Brandveilig Bouwen Nederland (BBN). De vereniging werkt samen met onder meer Brandweer Nederland en Bouw- en Woningtoezicht aan het brandveiliger maken van

gebouwen. Directeur BBN Leo Oosterveen: “Een rookmelder is nuttig, maar signaleert alleen. Een brandwerende deur of brandwerende manchet beschermt daadwerkelijk. Zowel de melders als de bouwkundige ingrepen zijn noodzakelijk: ze vullen elkaar aan. In meer algemene zin is het van belang de Bouwkundige, Installatietechnische en organisatorische maatregelen goed op elkaar aan te laten sluiten en elkaar te laten versterken. Met deze uitgave en de trainingen die we als BBN verzorgen willen we een bijdrage leveren aan het brandveiliger

maken van gebouwen in Nederland. De BBNleden leveren industriële branddeuren, brandschermen, voetgangersdeuren, brandwerend glas en constructies, platen, blokken, isolatiemateriaal en doorvoeringen plus brandvertragingsmiddelen voor hout- en plaatmateriaal. Voor alle materialen bestaat een controlelijst waarop gelet moet worden. Met deze uitgave en onze trainingen proberen we mensen die verantwoordelijk zijn voor de brandveiligheid bewuster te maken van de mogelijkheden die er liggen.”

METAAL & TECHNIEK • mei 2016 •

33


blik op branches dpt TEKST: KASPER WEIGAND BEELD: GER THIJSSEN

PRECISIEDELEN VOOR GROOTSTE RADAR

Werkplaats volledig automatiseren

Topaas Metaal uit Hengelo (Overijssel) is hard op weg om de hele werkplaats te automatiseren. Twee bewerkingscentra zijn al voorzien van een Romias Automatiseringssysteem. Voor de nieuwe Grob G350 levert Romias binnenkort ook een robot voor automatische belading. Topaas Metaal verspaant onderdelen voor grote radarinstallaties op marineschepen, en het bedrijf heeft ook een eigen product: de stralingsmeter RadEagle.

De behuizing van de stralingsmeter wordt door Topaas Metaal uit zeventien kilo massief aluminium gefreesd, vertelt Ronnie Jongman, die het bedrijf samen met zijn broer Edwin leidt. “En daar is nu anderhalve kilo van over. In totaal bestaat een behuizing uit twaalf verschillende onderdelen.” Omdat hij weet hoe populair de RadEagle is, heeft Jongman zich ingekocht in het bedrijf. Zo heeft hij een eigen product en is hij verzekerd van werk. Hoewel de meter eerst van gietwerk werd gemaakt, kwam de oorspron-

kelijke ontwikkelaar bij Topaas Metaal omdat het poreuze gietwerk niet geschikt was voor een onderwatervariant van de meter. Daarom moest het uit massief. Bijkomend voordeel is dat als er een wijziging plaatsvindt, niet het hele product aangepast hoeft te worden, maar slechts het deel waar de wijziging op van toepassing is. FAMILIEBEDRIJF Topaas Metaal werd opgericht door vader en drie broers Jongman. Tegenwoordig staan de

broers Edwin en Ronnie aan het hoofd. Er werken 22 mensen. Thales Nederland en Thalesgerelateerde bedrijven als Norma, HVPC en Benchmark zijn grote klanten van het bedrijf. “Defensie dus. Alles wat er draait aan radar op de Nederlandse marineschepen, daar zitten onderdelen van ons in”, zegt Jongman. Maar de precisieverspaner is ook actief in andere takken van sport. Voor een Duitse klant die ooglaseroperatietafels bouwt bijvoorbeeld maakt het alle mechanische onderdelen. “We hebben een bepaalde visie voor ogen voor Topaas Metaal”, legt Jongman uit. “Daar hoort een aantal machines bij, een bepaalde manier van werken, een kwaliteitsgedeelte, maar vooral automatisering. Dat hebben we ingezet en we hebben het idee dat we redelijk dichtbij zijn.” VERBONDEN Een ERP-systeem had het bedrijf al lang. Alle machines zijn via het netwerk met de CAD/ CAM-software verbonden. Elk product komt in een 3D-bestand binnen of er wordt een 3Dbestand van gemaakt. In het bedrijf zijn nu twee robotsystemen. Voor de nieuwe Grob is een robotsysteem in bestelling, verwacht wordt dat die in week 30 staat. Jongman is erg blij met het nieuwe systeem van Romias. “Dat draait en draait maar door, zo simpel”, zegt hij.

‘Als er iets kapot is, vervang je de module en dan loopt hij weer’

Ronnie Jongman (rechts): ‘Het werk aan de machine en eromheen verandert’

34 • mei 2016 • METAAL & TECHNIEK

Het probleem bij het robotiseren van machines die daar niet voor bedacht zijn, is dat ze kunnen weigeren geven. Een machine die 24 uur per dag draait, terwijl hij voor 8 uur werk per dag is ontworpen, zal met regelmaat storing geven, dat is volledig begrijpelijk.” De nieuwe Grob komt uit de automotive en is ontwikkeld om continu te werken. “Als er iets kapot is, vervang je de


De Grob G350 met op de voorkant een illustratie van de uiteindelijke situatie met robot.

certificaten het bedrijf bezit. Daarnaast wil Jongman een 360 graden film over Topaas Metaal laten maken. Zo hoeft hij niet uit te leggen aan potentiële klanten hoe hij te werk gaat en hoe zijn bedrijf er uit ziet, hij kan het gewoon laten zien.•

www.dptech.nl www.topaasmetaal.nl betreffende module en dan loopt hij weer. Een andere machine waar de spindel van kapot was, heeft drie weken stilgestaan. Omdat deze machine een horizontale spindel heeft, zou die binnen vier uur vervangen kunnen worden”, schetst Jongman. RADAR Topaas Metaal levert aan Benchmark uit Almelo, dat op zijn beurt weer onderdelen levert aan Thales Nederland voor de nieuwste en grootste radar die nu bestaat, de Smart L EWC. “Er is pas een test geweest met de Amerikaanse Marine. Als er ergens een raket wordt afgeschoten, dan wordt dat gedetecteerd door een Nederlands marineschip met Smart L EWC dat 2000 km verderop ligt. Die geeft dit door aan een Amerikaans schip dat nog weer 2000 km verder ligt en die schakelt de raket uit”, legt Jongman uit. “Van één van de producten die we voor ze maken, zitten er 250 in één radarsysteem. En één kant van dat product loopt al anderhalf uur in de machine.” Dit soort opdrachten is dus heel goed te automatiseren. “Naast die 250 stuks van één product zitten er ook een heel aantal zusterproducten in de radar, het is een hele range. Voor ons zijn dit leuke opdrachten, leuk genoeg om te automatiseren. We maken alleen voor Thales misschien wel 10.000 verschillende producten”, vertelt hij. ANDERS DENKEN Jongman wijst er op dat als je gaat automatiseren, je wel anders moet gaan denken. Je bent er niet alleen met een robotsysteem. “Je machine

gaat drie keer zoveel uren maken. Je kunt dus drie keer zoveel producten maken, maar je hebt ook drie keer zoveel slijtage, verbruikt drie keer zoveel materiaal en hebt drie keer zoveel foutmarge. Een dure spindel die je eerst eens in de drie jaar moest vervangen, moet je nu elk jaar vervangen. Houd daar wel rekening mee”, waarschuwt hij. INTELLIGENTER Topaas Metaal beschikt hoofdzakelijk over bewerkingscentra en die worden steeds intelligenter. “Vroeger was je zo goed als je beste man in de werkplaats”, vertelt Jongman. “Als hij ziek was, dan had je een probleem. Tegenwoordig zit de techniek in de machine. Het model gaat van de computer naar de machine, en werkt een machine niet of is de bediener er van ziek, dan stuur je het naar een andere machine, want die kan het ook maken”, legt hij uit. Het werk aan de machine en eromheen verandert. “Ik heb nog steeds vakmensen in dienst, sommigen al 25 jaar. Alleen hun werk is anders geworden. En als er iemand weggaat, kan ik hem iets gemakkelijker vervangen dan vroeger.” ISO 9001 Op het moment van spreken vindt er een ISO 9001-keuring plaats bij Topaas Metaal. Ook dat is onderdeel van de nieuwe visie die Jongman voor ogen heeft. “Op een website wordt toch als eerste gekeken welke certificaten je allemaal hebt”, merkt hij. Vandaar dat er binnenkort een nieuwe website verschijnt, met alle informatie over de nieuwe machines van Topaas, en welke

Dutch Precision Technology

DPT is de branchevereniging voor bedrijven die actief zijn op het gebied van precisieverspaning. “DPT wil dat techniek en innovatie weer de boventoon gaat voeren”, vertelt branchemanager Frans van der Brugh. “Daar kun je verspaners die lid zijn of willen worden, vooruit mee helpen naar een hoger kwaliteitsniveau.” Eén van de manieren waarop DPT dat doet is door bedrijfsbezoeken te organiseren. “Er is een aantal bedrijven dat vooruitloopt op de troepen en daar kun je veel van leren”, zegt Van der Brugh. Op 6 juni is er in dat kader een bezoek gepland aan researchafdeling van VDL ETG in Eindhoven met daaraan gekoppeld een workshop over het meten van gereedschappen op basis van visionsystemen.”

METAAL & TECHNIEK • mei 2016 •

35


product DUBBELZIJDIG MULTISNIJKANTONTWERP Voor een hoge productiviteit en lage kosten per snijkant, heeft de CoroMill 745 een dubbelzijdig, multisnijkantontwerp dat ideaal is voor het produceren van grote series. Door zijn gekantelde wisselplaatpositioneringssysteem en de scherpe snijkanten, zorgt deze frees voor een licht snijwerking met een laag energieverbruik. Met een totaal van veertien snijkanten per wisselplaat, is de CoroMill 745 een kostenefficiënte keuze voor vlakfrezen. Het assortiment omvat drie vertandingversies. Het differentiële vertandingontwerp van de MD-vertanding is de beste keuze wanneer trilling een belangrijke factor is en is radiaal gecompenseerd om voor elke wisselplaat een gelijkmatige spaandikte te garanderen. De Mvertanding is de beste keuze voor algemene toepassingen en de Hvertanding heeft een groter aantal tanden waardoor deze de beste keuze is voor een hogere productiviteit. De M- en MD-vertandingen hebben hetzelfde aantal tanden.

ENTREEMAT VOOR LOGISTIEK Naar binnengereden vuil en vocht heeft vele nadelen en kost geld. Emco biedt nu een praktische en unieke oplossing met de nieuwe entreemat X-treme. Deze is speciaal ontwikkeld voor entrees waar extreem zwaar verkeer naar binnen wordt gereden (tot 7,5 ton), zoals bij logistieke centra, fabrieken en parkeergarages. De entreemat verwijdert meer dan 80 procent vuil van de wielen en zorgt er voor dat entrees en de achterliggende ruimtes die door zware mechanische voertuigen worden bereden, langdurig schoon blijven. De kernelementen van de mat zijn de schuin gepositioneerde borstelstrips en de speciaal op functie afgestemde vorm en materialen. De spanning op de borstelstrips zorgt voor de nodige drukkracht waardoor de entreemat resistent is tegen het zwaar verkeer. De combinatie van hard en zacht kunststof geeft een langdurige en geruisloze borstelende werking. Het vuil valt via de schuin lopende borstelstrips in de geïntegreerde vuilvangbak. Emco Benelux bv, tel: 073 - 599 83 00, www.emco-bau.com

Gasveren Mparts presenteert het nieuwe Quick Ship-programma van Bansbach Easylift GmbH. Onderscheidend is dat de standaard gasveren uit dit nieuwe programma uit voorraad leverbaar zijn ofwel binnen 48 uur. Alle modellen zijn voorzien van een ventiel, waardoor de gasveren gemakkelijk bij te vullen zijn en kunnen worden afgelaten, indien gewenst. Deze standaard gasveren zijn met name handige hulpmiddelen in een prototype fase, om uiteindelijk de ideale gasveer te kunnen selecteren voor een bepaalde toepassing. Afhankelijk van het gekozen model kan de diameter van de zuigerstang variëren van 3 tot 30 mm en de diameter van de cilindermantel van 10 tot 70 mm. In tegenstelling tot bij de maatwerkoplossingen van Bansbach Easylift, hebben alle modellen uit dit Quick Ship-programma een vaste, van te voren ingestelde slag. De slag kan, afhankelijk van het geselecteerde model, uiteenlopen van 20 tot 1.000 mm (oplopend in hele, ronde getallen). Mparts bv, tel: 0252 - 43 37 33, www.mparts.nl

Sandvik Coromant, tel: 010 - 208 02 08, www.sandvik.coromant.com

36 • mei 2016 • METAAL & TECHNIEK


Meetwielen

Posital introduceert zijn eigen lijn meetwielen als toebehoren bij de IXARC roterende encoderfamilie. Zodra een meetwiel wordt bevestigd aan de uitgaande as van een IXARCencoder is het resultaat een nauwkeurig en betrouwbaar meetinstrument voor lineaire beweging en positionering. Met de nieuwe lijn meetwielen biedt Posital een handige oplossing voor het meten van lineaire verplaatsing, gebruik makend van haar grote selectie aan roterende encoders. De nieuwe meetwielen zijn beschikbaar in omtrekken van 200 en 500 mm. Wanneer je het wiel aansluit op een multiturn IXARC absoluut encoder, haalt het systeem een meetbereik tot wel 500 kilometer. Ondersteunend aan deze meetwieloplossing biedt Posital ook een wijd gamma aan adaptieflenzen en montagebeugels. De Posital meetwielen komen in drie loopvlakuitvoeringen die, afhankelijk van het te meten materiaal, een optimale tractie garanderen: gekarteld aluminium, glad polyurethaan en genopt polyurethaan. tsb-bescom, tel: 0316 - 250800, www.tsb.bescom.nl

MAGNEET VOOR ROBOTGRIJPERS Goudsmit Magnetics Group uit Waalre presenteert een vernieuwd ontwerp van de magneetgripper. Deze dient voor het opnemen of vastgrijpen van onder andere gestampte staaldelen, blanks en geperforeerde staalplaten in robottoepassingen. De ultralichte magneetgrijper is uitgerust met permanente magneten en kan worden toegepast in grijpers aan robotarmen. De magneten zijn met behulp van lucht aan- en uit te schakelen. Hierdoor kan het systeem ook zeer dunne staalplaten één voor één optillen en transporteren. De rubberen pad aan het uiteinde voorkomt verschuiven van het werkstuk tijdens verticaal oppakken, evenals beschadigingen van dit werkstuk. Het eenvoudig aan te sluiten systeem is al in gebruik bij een aantal grote autofabrikanten. Bij toepassing van de magneetgrijper aan robotarmen vervangt magnetisme de traditionele vacuümtechniek. Nadeel van vacuümgrijpers is dat deze storingsgevoelig zijn en onderhevig aan slijtage. Electromagneten bieden ook geen oplossing omdat deze te zwaar zijn. Een magneetgrijper met permanente magneten is aanzienlijk lichter. Goudsmit Magnetics, tel: 040 - 221 32 83, www.goudsmitmagnetics.com

ZWENKBUIGCONCEPT Het nieuwe zwenkbuigconcept van RAS, de XL-Center, is een automatisch buigcentrum voor het buigen van stalen profielen voor onder andere kozijnen, dak- en gevelafwerking en kabelgoten. Met een buiglengte van 3200 mm bij 1,5 mm plaatdikte, maakt de RAS XL-Center, automatisch opvolgende op- en neergaande zettingen in plaatmateriaal met minimale plaathandling. De software kiest met één klik automatisch het gewenste profiel, zelfs met conische vormen. Binnenkort levert Metall, die de verkoop, installatie en onderhoud van de RAS zwenkbuigmachines in Nederland verzorgt, de tweede XL-Center aan Van Nieulande Staalbouw in Koewacht. De buigbalk van de XL-Center maakt op- en neergaande zettingen in plaatmateriaal in een automatisch procesverloop. De gepatenteerde 300 graden vrije ruimte in de voorkant van de wangen maakt een onbeperkte ontwerpvrijheid van onderdelen mogelijk. Bovendien maakt de open machineconstructie aan de binnenzijde van de XL-Center het mogelijk profielen te zetten die ver binnen de machine steken. RAS, Metall, tel: 023 - 571 79 41, www.metall.nl

METAAL & TECHNIEK • mei 2016 •

37


product NIEUWE TELESCOPISCHE GELEIDING ELEKTRISCHE ACTUATOREN ZONDER MOTOR SMC biedt klanten de optie om elektrische actuatoren (LE-serie) aan te schaffen zonder bijbehorende motor. Dit zorgt voor meer keuzevrijheid en minder arbeidstijd. De actuator die klanten bij SMC aanschaffen, is geschikt voor diverse leveranciers van AC servomotoren, waaronder OMRON, Siemens, Beckhoff Automation en Yaskawa. SMC zorgt er vervolgens voor dat de gewenste actuator is voorzien van de juiste flensaansluiting voor één van de veertien geselecteerde merken. Daarmee is het product gebruiksklaar. De actuatoren met de motorvrije optie zijn vijf modellen uit SMC’s meest populaire LE-serie: LEFS, LEFB, LEJS, LEY en LEYG. Door ze klantgerichter te maken, is de LE-serie nog aantrekkelijker voor de OEM-markt. SMC Pneumatics bv, tel: 020 - 531 88 88, www.smcpneumatics.nl

Rollon, producent en leverancier van lineaire assen en geleidingen voor de industrie, breidt zijn assortiment SYS-systemen uit met een compacte en veelzijdige telescopische geleiding. Het systeem, dat op basis van de Tecline-as is gebouwd, staat garant voor precieze lineaire geleiding in kleine ruimtes. De nieuwe telescopische geleiding kan in tegengestelde richtingen uitschuiven en is flexibel inzetbaar: horizontaal, verticaal of in een wandmontage. Wanneer vergrendeld kan de geleiding zelfs tweemaal de oorspronkelijke lengte of langer reiken. Een systeem met een lengte van 1.500 millimeter kan bijvoorbeeld nog eens 1.500 millimeter uitschuiven. Oorspronkelijk is het systeem gebouwd voor horizontale bewegingen, waarbij in serie opgestelde assen vanuit een basiselement in beide richtingen uitgeschoven kunnen worden. Hierdoor hoeft slechts één systeem gemonteerd te worden om in beide richtingen uit te kunnen schuiven en te belasten. De ruimtebesparing die het systeem hiermee oplevert, zorgt voor een efficiëntere inrichting van de werkvloer en kostenbesparing. Rollon, tel: +49 (0)211 957 470, www.rollon.nl

UNIVERSELE ZWENKEENHEID Schunk introduceert universeel inzetbare SRUpluseenheden voor pneumatische zwenk- en draaibewegingen. De zwenkkeenheden van de SRU-plusserie maken het mogelijk dat bij veel toepassingen kleinere maten volstaan. Op deze manier verminderen zowel het gewicht als de investeringskosten. Bovendien is er minder ruimte nodig. Er zijn drie dempingvarianten beschikbaar: De harde gedempte versie SRU-plus H voor minimale storende contouren bij bijzonder hoge belastingen; de zachte gedempte versie SRU-plus W voor korte cyclustijden met minimale inbouwruimte en de high-performance gedempte versie SRU-plus S voor grote aantallen cycli per uur en bijzonder compacte systemen. In alle drie de versies van de SRU-plus 20, kan de ventielbox VCU25-SRU-VM toegevoegd worden. De kantelhoek van 90° of 180° met eindpositie instelbaarheid van +3°/-3° respectievelijk +3°/-90° biedt een hoge mate van flexibiliteit in het ontwerp van montageprocessen. Schunk, tel: 073-6441779, www.schunk.nl

38 • mei 2016 • METAAL & TECHNIEK




  

  GEBRUIKSVRIENDELIJKE BEDIENING Yaskawa biedt nu een interessante innovatie: MotoLogix, de integratie van PLC en robotbesturing. Hierdoor kunnen robots eenvoudig rechtstreeks worden geĂŻntegreerd in de PLC en zonder diepgaande kennis van robots worden geprogrammeerd. De volledige bediening door de operator / eindgebruiker kan heel gebruiksvriendelijk worden ingericht via de HMI van de PLC-besturing, zodat ook een operator geen specifieke robotkennis meer nodig heeft. De voordelen van twee high-performance systemen worden hierbij gecombineerd: het gemak van het direct programmeren van de robot via de â&#x20AC;&#x2DC;Programmable Logic Controllerâ&#x20AC;&#x2122; (PLC) en de hoge precisie van de DX200 robotbesturing. Een speciaal bedieningspaneel voor de robot is niet meer nodig. Alle relevante gegevens voor bediening en diagnose kunnen worden opgevraagd en verwerkt via het eigen bedieningspaneel van de machine.

  

        

              

  

Yaskawa Benelux bv, tel: 040 - 289 55 00, www.yaskawa.eu.com

Journalistieke en redactionele projecten â&#x20AC;˘ reportages â&#x20AC;˘ interviews â&#x20AC;˘ persberichten â&#x20AC;˘ nieuwsbrieven

â&#x20AC;˘ huis- en relatiemagazines â&#x20AC;˘ jubileumuitgaven â&#x20AC;˘ columns & blogs â&#x20AC;˘ jaarverslagen            

   Ewald Lohmann, Wingerdstraat 63, 6641 BM Beuningen T +(31) (0) 24 675 18 93 â&#x20AC;&#x201C; E info@alinea-stokvisch.nl â&#x20AC;&#x201C; W www.alinea-stokvisch.nl

'+'+',%$%+-" *"# ()*.  "'-+,*",**"'"&'+.,*"'  METAAL & %)!'''"#' TECHNIEK â&#x20AC;˘ mei 2016 â&#x20AC;˘ ,%   /  

"'(,-" *"#'%

39


CAD/CAM

INDUSTRIEEL REINIGEN Oerlikon Balzers Coating Benelux

kompas

Newtonstraat 15, 4004 KD Tiel t +31 344 655 490 / f +31 344 655 287 e info.balzers.be@oerlikon.com i www.oerlikon.com/balzers/be

Bemet International B.V. ALUMINIUM

Fokkerstraat 31, 3905 KV Veenendaal Postbus 1040, 3900 BA Veenendaal t 0318 – 495858 f 0318 – 551611 e info@bemet.nl i www.bemet.nl

Comhan Holland BV Joh. Enschedeweg 11 1422 DR UITHOORN t +31 297 513636 f +31 297 513639 e comhan@comhan.com i www.comhan.com

AUTOMATISERING

Previ Service b.v. Bijlmermeerstraat 20a 2131 HG Hoofddorp t 023-5621313 e office@previservice.nl i www.droogijsstralen.nl • reiniging machines / parken • reiniging zonder water • verwijderen spouwmuurisolatie

TEC / CAD College

Valk Welding B.V. AWL-Techniek B.V.

Komdex ERP Software Vennestraat 10A 2161 LE Lisse. t 0252 68 29 18 e info@komdex.nl i www.komdex.nl • Software voor Metaalunieleden

Limis BV Hengelosestraat 705, 7521 PA Enschede Postbus 545, 7500 AM Enschede t 053 - 483 65 36 i www.limis.nl

Staalmarkt Nederland B.V. Postbus 2 5550 AA Valkenswaard t o40 2088 400 e info@staalmarkt.nl i staalmarkt.nl • Uw partner in metalen en kunststoffen. • Vestigingen in: Alkmaar, Almelo, Almere, Beuningen, Breda, Culemborg, Den Bosch, Doetinchem, Hapert en Nederweert.

DRAADBEWERKING

C&E Draad Bewerking BV MKG ERP software Lintelerweg 15, 7556 PD Hengelo t 074-2423654 f 074-2914934 e info@mkg.nl i www.mkg.nl • ERP software voor MKB metaalbedrijven

Ridder ERP software Lorentzstraat 36-38, 3846 AX Harderwijk t 0341-412984, f 0341-412980 e info@ridder.nl i www.ridder.nl / i www.erp.nl

Jan van de Laarweg 30 2678 LH De Lier t 0174-512419, F 0174-515893 e info@ce-bv.com

GEREEDSCHAPPEN, VERSPANEND

Nobelstraat 37, 3846 CE Harderwijk Postbus 245, 3840 AE Harderwijk t 0341-411811 f 0341-411822 e info@awl.nl i www.awl.nl

GIETEN Brabantse Non Ferro Gieterij BV Postbus 92, 4870 AB Etten-Leur t 076-5012950, f 076-5020975 e info@bnfgieterij.nl, i www.bnfgieterij.nl • Aluminium en brons: zand- en coquillegieten

Postbus 60 2950 AB Alblasserdam T 31 (0)78 69 170 11 e info@valkwelding.com I www.valkwelding.com

SLIJPEN

• Geautomatiseerde lasinstallaties voor alle vormen van verbindingstechniek. Automatisering met en zonder robots.

OPPERVLAKTEBEHANDELING

LOA Lak B.V. Siriusstraat 11 5015 BT Tilburg t: 013-5427627 f: 013-5427607 e: info@loa.nl i www.loa.nl i www.loa-sp.nl • Voor stralen, kataforese lakken, poedercoaten en natlakken • Wij verzorgen ook transport, assemblage en warehousing • Van enkele stuks tot grote series

PVD COATING

Technisch Bureau Den Heuker Postbus 17 7490 AA Delden t 074-3765050, f 074-3764646 e info@denheuker.nl i www.denheuker.nl

ROBOTS

MECHANISATIE EN AUTOMATISERING

Kerkenbos 1018 B 6546 BA Nijmegen t 024-3565677 e info@cadcollege.nl, i www.cadcollege.nl

DIENSTVERLENENDE GROOTHANDEL

• Marktleider in innovatieve PVD coatings voor gereedschappen inclusief klantenadvies. • Eigen transportservice. • Voor- en nabehandelingen mogelijk.

Van Geenen BV Metaalfinishing Industrieweg 13 7461 AA Rijssen t 0548-543793 f 0548-519565 e info@vangeenen.nl i www.vangeenen.nl • Slijpen en polijsten • Reinigen en CLEANROOM verpakken • Meer info zie website

TECHNISCHE KERAMIEK

Ceratec Technical Ceramics BV Poppenbouwing 35 4191 NZ GELDERMALSEN t 0345 58 0101 e info@ceratec.nl i www.ceratec.nl” • Ontwikkeling, bewerking en samenstelling van keramische componenten. • Ceramic on the right spot!

Dekracoat BV De Maas 22G, 5684 PL Best Postbus 365, 5680 AJ Best t + 31 (0)88 0235320 e info@dekracoat.nl i www.dekracoat.nl • PVD coating verbetert de levensduur van uw gereedschappen; • 24 uurservice; • Ook plasmanitreren icm coaten.


agenda = door Koninklijke Metaalunie geïnitieerde activiteiten

CURSUSSEN/WORKSHOPS 1 JUNI 2016

9 JUNI 2016

Vergadertechnieken

VAKBEURZEN

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

1 - 2 JUNI 2016

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.00 uur tot 17.00 uur € 375,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

De overdracht van uw bedrijf LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.30 uur tot 17.00 uur € 350,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

Vision & Robotics LOCATIE: INFO:

16 JUNI 2016 Techconn LOCATIE: INFO:

2 JUNI 2016

NH Conference Centre Koningshof, Veldhoven www.vision-robotics.nl

Hazemeijercomplex, Hengelo www.techconn.nl

Ondernemen, risico’s en algemene voorwaarden LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

21 - 24 JUNI 2016 Munich Trade Fair Centre, München (DE) www.automatica-munich.com

22 - 24 JUNI 2016

Veilig en gezond werken in metaalbedrijven LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Industrial Technologies LOCATIE: INFO:

RAI, Amsterdam www.industrialtechnologies2016.eu

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 10.00 uur tot 16.45 uur € 350,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

TIV LOCATIE: INFO:

Evenementenhal, Hardenberg www.evenementenhal.nl

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.00 uur tot 17.00 uur € 750,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

Werkgeversaansprakelijkheid LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.30 uur tot 17.00 uur € 375,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

Jaarstukken lezen ongeoefenden LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Social Media in de metaal voor beginners LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Koninklijke Metaalunie verzorgt diverse (branche) bijeenkomsten en essentiële evenementen. De meest actuele agenda vindt u op www.metaalunie.nl.

Leidinggeven in metaalbedrijven, leidinggeven aan generaties in Arnhem LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Van der Valk Hotel Arnhem, Amsterdamseweg 505, Arnhem 9.30 uur tot 17.00 uur € 375,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

BIJEENKOMSTEN 2 JUNI 2016 Metaalunie Jong Management: bijeenkomst ‘Organisatie van de toekomst’ LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Data en locaties van evenementen zijn aan verandering onderhevig. Neem daarom eerst contact op met de betreffende organisatie. De redactie van Metaal & Techniek neemt geen verantwoording voor gemaakte (reis)kosten.

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.00 uur tot 17.00 uur € 375,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

1 JUNI 2016

Managen van ziekteverzuim Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.30 uur tot 16.45 uur € 375,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.30 uur tot 16.45 uur € 350,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

14 JUNI 2016

6 JUNI 2016 LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.45 uur tot 16.30 uur € 350,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

13 JUNI 2016

6 JUNI 2016 Samenwerken met de ondernemingsraad

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.30 uur tot 16.45 uur € 375,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

13 JUNI 2016

3 EN 10 JUNI 2016 Constructief onderhandelen (2-dagen)

6 - 8 JUNI 2016

Functioneringsgesprekken 2.0, het vervolg LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

2 JUNI 2016

Automatica LOCATIE: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 9.30 uur tot 16.45 uur € 350,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunieacademie.nl of info@metaalunieacademie.nl

10 JUNI 2016

Itter bv, IJslandweg 9, 7772 TG Hardenberg 14.00 uur - 19.00 uur € 35,- (excl. btw) p.p. www.metaalunie.nl > Agenda

17 JUNI 2016 LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

20 JUNI 2016

10 JUNI 2016 Jaarvergadering, district Zeeland LOCATIE: TIJD: INFO:

De Bever Verhuur, Dijkstelweg 12, Ouddorp 15.00 uur tot 22.00 uur www.metaalunie.nl > Agenda

Jaarvergadering, district West-Brabant Boterhal, Grote Markt 19, Breda 15.00 uur tot 22.00 uur € 45,- (excl. btw) p.p. www.metaalunie.nl > Agenda

Congres 5xbeter ‘Durf te Dromen’ LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Efteling, Kaatsheuvel 9.00 uur tot 16.00 uur € 35,- (excl. btw) p.p. www.5xbeter.nl > Agenda

METAAL & TECHNIEK • mei 2016 •

41


op de bres

Kiezen uit kansen

Begin deze maand was er in de Tweede Kamer een debat waarin robotisering centraal stond. Minister Asscher kreeg het verwijt het onderwerp wel te hebben geagendeerd, maar er vervolgens niets aan gedaan te hebben.

den gedaan, is het advies. Voor Prinsjesdag moet er een plan liggen. Een soortgelijk bericht stond deze maand in het FD. Een consultant van PwC gaf zijn mening onder de krantenkop: ‘Nederlandse maakindustrie onderschat belang vierde industriële revolutie.’ Dit deed hij aan de hand van zijn ervaringen op de Hannover Messe. De kern van zijn betoog is dat Nederland denkt voorop te lopen, maar als je naar de ontwikkelingen en investeringen in andere landen kijkt, dan lijkt naar zijn mening Nederland de boot te missen. Dit jaar stond de Hannover Messe inderdaad (weer) voor een belangrijk deel in het teken van Industrie 4.0. Dat kan ik bevestigen, want wij waren samen met vele leden op ons collectief en ook het Dagelijks Bestuur was op de beurs. Het was indrukwekkend om te zien wat er allemaal kan en wat ons nog te wachten staat.

De voltallige Tweede Kamer vindt dat we ons niet bang moeten laten maken door de voortschrijdende robotisering, maar wel moeten zorgen dat de maatschappij en de werknemers goed worden klaargestoomd voor de veranderingen op de arbeidsmarkt. Er moet meer aan om-, her- en bijscholing wor-

42 • mei 2016 • METAAL & TECHNIEK

Wat bij mij opkomt, is echter genuanceerder dan het Tweede Kamerdebat en het FD-artikel uitstralen. Lopend over de beurs, met de ondernemers uit ons bestuur, zagen wij vele kansen. Maar wij zagen ook ontwikkelingen waarvan je jezelf kunt afvragen of die direct nuttig en noodzakelijk zijn. Ik denk dat de digitalisering en technologische ontwikkelingen

sneller gaan dan we ons voorstellen. Maar aan de andere kant lijkt het soms ook een doel op zich te worden en dat is volgens mij niet aan de orde. Het gaat om een concurrerende en efficiënte maakindustrie, waarbij techniek en ICT ondersteunend zijn. Ondernemers, en hun werknemers, zullen zich goed moeten vergewissen van alle ontwikkelingen en daar tijdig op anticiperen. Maar uitein-

delijk is het de keuze aan de ondernemer of hij er in meegaat of bewust een andere keuze maakt, met alle consequenties van dien. Als Metaalunie ondersteunen we ondernemers daar graag bij via Teqnow, maar de ondernemer maakt de keuze.•

Jos Kleiboer, Directeur Beleid Metaalunie


Revolutionair contact scansysteem voor on-machine procesbeheersing

Het SPRINTâ&#x201E;˘ analoge scansysteem Het SPRINT systeem introduceert baanbrekende analoge scanmogelijkheden voor CNC bewerkingsmachines en is volledig geĂŻntegreerd in de CNC-besturing. Metingen worden snel, nauwkeurig en volledig in 3-D uitgevoerd. Het systeem biedt unieke mogelijkheden voor een uiteenlopende range van industriĂŤle toepassingen.

Voor meer informatie kijk op www.renishaw.nl/sprint

Renishaw Benelux BV Nikkelstraat 3, 4823 AE, Breda, Nederland T +31 76 543 11 00 F +31 76 543 11 09 E benelux@renishaw.com

www.renishaw.nl

Ĺ?Ä&#x17E;Ć&#x152;Ä&#x17E;Ä&#x17E;Ä&#x161;Ć?Ä?Ĺ&#x161;Ä&#x201A;Ć&#x2030;Ć?ĹŻĹ?ĹŠĆ&#x2030;Ä&#x17E;Ĺś žŽÄ&#x161;Ĺ?ÄŽÄ?Ä&#x201A;Ć&#x;Ä&#x17E;Ć?Ĺ˝Ć&#x2030;Ĺ?Ä&#x17E;Ć&#x152;Ä&#x17E;Ä&#x17E;Ä&#x161;Ć?Ä?Ĺ&#x161;Ä&#x201A;Ć&#x2030;          Ć&#x152;ŽŜÄ&#x161;Ć?ĹŻĹ?ĹŠĆ&#x2030;Ä&#x17E;Ĺś        

Ć&#x2030;Ć&#x152;Ĺ˝Ä&#x161;ĆľÄ?Ć&#x;Ä&#x17E;Ć?Ć&#x2030;Ä&#x17E;Ä?Ĺ?Ä&#x201A;ĹŻĆ? Ç&#x20AC;Ä&#x17E;Ć&#x152;ŏŽŽĆ&#x2030;Ĺ?Ä&#x17E;Ć&#x152;Ä&#x17E;Ä&#x17E;Ä&#x161;Ć?Ä?Ĺ&#x161;Ä&#x201A;Ć&#x2030;      Ć&#x161;Ä&#x17E;Ä?Ĺ&#x161;ĹśĹ?Ć?Ä?Ĺ&#x161;Ä&#x201A;Ä&#x161;Ç&#x20AC;Ĺ?Ä&#x17E;Ć? Ć?ĹśÄ&#x17E;ĹŻĹŻÄ&#x17E;Ä&#x17E;ĹśĹ&#x2021;Ä&#x17E;Ç&#x2020;Ĺ?Ä?Ä&#x17E;ĹŻÄ&#x17E;ĹŻÄ&#x17E;Ç&#x20AC;Ä&#x17E;Ć&#x152;Ć&#x;ĹŠÄ&#x161;Ä&#x17E;Ĺś Ĺ?Ć&#x152;Ä&#x201A;Ć&#x;Ć?Ĺ&#x161;Ä&#x201A;Ä&#x201A;ůͲÄ&#x17E;ĹśÄ?Ä&#x17E;Ç&#x152;Ĺ˝Ć&#x152;Ĺ?Ä&#x161;Ĺ?Ä&#x17E;ĹśĆ?Ć&#x161;

     ZŽƊÄ&#x17E;Ć&#x152;Ä&#x161;Ä&#x201A;Ĺľ

      

TM

brons & non ferro gieterij APPROVED MANUFACTURER

Centrifugaal gegoten bronzen bussen en kraagbussen

www.wfmbrons.nl

n e p j i l s

k a l V â&#x20AC;˘

ere nâ&#x20AC;˘G

ijpe ndsl o R rk â&#x20AC;˘ nwe Hoo

jpen

psli

ha edsc

EEL TION NVEN & CO CNC

WEST-FRIESLAND METAGIS

M TRU F. N E .O. NC HOOMOND Vtrum.nl LEX .hooncen 168

2 - 34 7 4 03

www


Demag.nl/V-ligger

    



 



 

 

   



 

 

     Â&#x2021;=HHUVWDELHOWRWZHOPLQGHURVFLOODWLH Â&#x2021;/LFKWHUHNUDDQODJHUHNUDFKWHQRSGHNUDDQEDDQ Â&#x2021;*DDWNHHUODQJHUPHHGDQHHQNRNHUOLJJHU Â&#x2021;*URWHOLFKWGRRUODWLQJ Â&#x2021;6WLOOHUJHHQNODQNNDVW + 31 70 40 20 100 www.demag.nl - info@demag.nl

van den Berg Transporttechniek

+ 32 321 33 030 www.demag.be - info@demag.be

Metaal & Techniek mei 2016  

Metaal & Techniek is het vakblad voor het midden- en kleinbedrijf in de metaal en tevens het officiële orgaan van Koninklijke Metaalunie. He...

Metaal & Techniek mei 2016  

Metaal & Techniek is het vakblad voor het midden- en kleinbedrijf in de metaal en tevens het officiële orgaan van Koninklijke Metaalunie. He...

Advertisement