Page 1

maandblad • 64e jaargang • juni 2019

T he m a

Robotisering

6 VAKBLAD VOOR HET MKB-METAAL

MARIJKE VAN HEES, ATR: VECHTEN TEGEN HET REGELDRUKMONSTER

PREVENTIEBELEID VOORKOMT VERZUIM

Staalhandel nieuwe stijl moet innoveren AUTOMATISEREN VOOR DE VOEDSELINDUSTRIE


$ % ! % ! ! # % "


Als een rechtszaak onvermijdelijk blijkt bescherm uw onderneming

rechtsbijstand e h hts ttssbij ijs ij jjsssta and

ve zze verzekering eke kerin ing ng n g Hans zijn bedrijf loopt lekker, klanten zijn tevreden en hij voert veel reparatiewerkzaamheden uit. Maar nu gebeurt iets wat hem nog niet eerder is overkomen. Een klant is ontevreden over de werkzaamheden en wil zijn factuur niet betalen. Hans probeert er natuurlijk eerst uit te komen met zijn klant, helaas wil dat niet lukken.Â

Hans overlegt met zijn accountmanager over de mogelijkheden en in eerste instantie wordt de gratis hulp van een Metaalunie jurist ingeschakeld. Ook de brieven die de jurist heeft geschreven zorgen niet voor betaling. Gelukkig heeft Hans een Rechtsbijstandverzekering afgesloten bij MEVAS. Deze Rechtsbijstandverzekering is speciaal door MEVAS voor Metaalunieleden ontwikkeld. Nu kan Hans zonder veel kosten te maken een rechtszaak voeren. Wilt u net als Hans ook risico’s beperken? Kijk dan op www.mevas.nl/rechtsbijstandverzekering. Wij helpen u graag.Â


inhoud Vechten tegen regeldruk

10

Actal stelde bestaande regeldruk ter discussie. Adviescollege Toetsing Regeldruk (ATR) probeert in een veel vroeger stadium onnodige regeldruk te voorkomen. Interview met ATR- voorzitter Marijke van Hees over de rol van het adviescollege in het terugdringen van regeldruk.

Together is better

24

Ontwikkeling van medewerkers, robotisering en automatisering en het delegeren van managementtaken. Dat zijn de drie maatregelen die ondernemers uit het MKB-metaal zien als meest effectieve maatregelen om hun bedrijven op een hoger plan te krijgen.

Koninklijke Metaalunie Koninklijke Metaalunie is de grootste Nederlandse ondernemersorganisatie voor het MKB-metaal. De ruim 14.000 aangesloten leden bieden werk aan zo’n 170.000 werknemers en realiseren een gezamenlijke omzet van ruim 30 miljard euro. Meer weten? Kijk op www.metaalunie.nl of bel 030 – 605 33 44.

4 • JUNI 2019 • METAAL & TECHNIEK

Thema: Robotisering

14

Vier lidbedrijven vertellen over hun diverse toepassingen voor robots in verhalen die feitelijk over procesautomatisering gaan en ondernemerschap in de metaal centraal stellen: Leenstra en Tolsma Tanks uit Drachten, Focal Meditech uit Tilburg en Duivestein Techniek uit Oss.

Techniekpact jaarcongres

27

De nieuwe voorzitter Thea Koster (opvolger Doekle Terpstra) roept partijen op om de infrastructuur van het Techniekpact, dat zich kenmerkt door actie in de regio in verbinding met landelijk beleid, te benutten bij het opzetten van nieuwe activiteiten.

Verder in dit nummer Nieuws Ledennieuws ePMO Teqnow Blik op Branches

6 13 30 32 34

Rechtgezet Product Kompas Agenda Op de Bres

43 44 48 49 50


De stip aan de horizon Bijna elke ondernemer volgt wel een strategie om de bedrijfsdoelen te bereiken die hij voor ogen heeft. Onderweg wordt de koers verlegd als er bijvoorbeeld kansen op nieuwe markten ontstaan. Of als nieuwe technologieën ingezet worden en een andere manier van produceren ontstaat. De strategische keuzes die een ondernemer uit het MKB-metaal daarbij maakt, maakt hij niet vanaf de zijlijn. De ondernemer staat midden in het bedrijf en weet als geen ander hoe de vlag erbij hangt. Hij zet de juiste mensen op de juiste plek, kan die medewerkers bijsturen, motiveren en stimuleren het beste uit zichzelf te halen. In het MKB-metaal wordt een ondernemer vaak ondersteund door een partner. En laat hij/zij zich bijspijkeren met allerlei specifiek op zijn/haar bedrijf gerichte workshops en cursussen. Allemaal niets op aan te merken.

Metaalunie is gestart met het programma bedrijfscoaching Fried Kaanen, voorzitter Koninklijke Metaalunie

Toch zit er wel een addertje onder het gras. Juist in een tijd als deze waarin alle zeilen bijgezet worden om aan alle klantvragen te voldoen. Soms is een ondernemer dan zo bezig binnen bepaalde kaders te denken en te handelen, dat niet alles uit het bedrijf wordt gehaald wat erin zou kunnen zitten. Niet vandaag en al helemaal niet in de nabije toekomst. Dan blijkt dat wat een op papier goed doordachte strategie is, niet voor de hele interne organisatie duidelijk is. Of dat die strategie niet helder genoeg geformuleerd is voor leveranciers en afnemers. Maar dat wel zou moeten zijn vanwege de toenemende urgentie van samenwerking op alle plekken in de keten. Het is om al deze redenen dat Metaalunie gestart is met het programma bedrijfscoaching. De Metaalunie bedrijfscoach helpt de ondernemer om het onderwerp strategie hoger op de agenda te krijgen. Een coach die een spiegel voorhoudt en vragen stelt die anders nooit gesteld worden. Het doel hiervan is om samen met de ondernemer

een goed geïmplementeerde strategie te formuleren. Een strategie die voor de interne organisatie eerder duidelijk maakt wat de bedrijfsdoelen zijn. Voor ketenpartners wordt met een duidelijke strategie snel helder wat ze van het bedrijf mogen en kunnen verwachten. Dan wel wat het bedrijf van de samenwerking met hen verwacht. Duidelijkheid en openheid op dit gebied draagt bij aan een groter onderscheidend vermogen en een professionelere samenwerking tussen alle partijen. En daarmee ook aan een mogelijk beter verdienvermogen voor het bedrijf in de toekomst. Tijdens de jaarvergaderingen is (zal) bedrijfscoaching verder (worden) uitgelegd. De stip aan de horizon van een bedrijf wordt er een stukje concreter en scherper door. En niet alleen voor de ondernemer.

METAAL & TECHNIEK • JUNI 2019 •

5


Colofon Metaal & Techniek is een vakblad voor het midden- en kleinbedrijf in de metaal en tevens het officiële orgaan van Koninklijke Metaalunie. Het verschijnt 11 keer per jaar. De leden van Metaalunie ontvangen Metaal & Techniek uit hoofde van hun lidmaatschap. Uitgave

Adres Mr H.F. de Boerlaan 28 7417 DA Deventer Postbus 58, 7400 AB Deventer Tel.nr. +31 (0)570 50 43 00 Uitgever Pascal van Sluijs Redactie Jan Kloeze (hoofdredacteur) j.kloeze@mybusinessmedia.nl Kasper Weigand (eindredacteur) Tel.nr. +31 (0)570 50 43 74 E-mail: redactie.metaalentechniek@ mybusinessmedia.nl Redactie Metaalunie Tony van der Meer Basisontwerp Vormbreker Nieuw-Vennep Medewerkers Ronald Buitenhuis, Alex Kunst, Frank Senteur, Erik Steenkist, Leon van Velzen, Martin de Vries, John Ekkelboom, Ger Thijssen Advertentieverkoop Arjan Stoeten a.stoeten@mybusinessmedia.nl Advertentietarieven op aanvraag +31 (0)6 53 18 28 76 Abonnementen Abonnementsprijs NL 11 nummers € 130. Los nummer € 15,00. Proefabonnement 3 nummers € 19,-. Buitenland € 146,(alle prijzen excl. 9% btw en € 3,95 administratiekosten). Opgave abonnementen Tel.nr. +31 (0)570 504 325 (tussen 09.00 en 17.00 uur) E-mail: metaalentechniek@mybusinessmedia.nl Annulering abonnement schriftelijk en uitsluitend drie maanden voor afloop van de abonnementsperiode. Het abonnementsgeld dient bij vooruitbetaling te worden voldaan. Voor de algemene voorwaarden, zie www.mybusinessmedia.nl/ algemenevoorwaarden Bank: 1421.46.439. Voor informatie over Koninklijke Metaalunie Koninklijke Metaalunie Einsteinbaan 1 Postbus 2600 3430 GA Nieuwegein Tel.nr. +31 (0)30 605 33 44 Faxnr. +31 (0)30 605 31 22 www.metaalunie.nl Opmaak Colorscan bv, www.colorscan.nl Druk Drukkerij Roelofs, Enschede ©2019 MYbusinessmedia ISSN: 0026-0479 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. Hoewel dit tijdschrift zorgvuldig en naar beste weten wordt samengesteld, kan de uitgever niet instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie. Uitgever en auteurs aanvaarden geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op de in dit tijdschrift gegeven informatie. Gebruikers van het tijdschrift wordt nadrukkelijk aangeraden de vaktechnische informatie niet geïsoleerd te gebruiken, maar altijd mede af te gaan op hun professionele kennis en ervaring, en de te gebruiken informatie te controleren.

6 • JUNI 2019 • METAAL & TECHNIEK

nieuws MKB floreert Het gaat het midden- en kleinbedrijf voor de wind. Dat geldt met name voor de kleinere bedrijven. Zij zagen hun omzetgroei voor het vijfde opeenvolgende jaar stijgen, blijkt uit jaarlijks onderzoek van accountantsorganisatie SRA. De winst van de kleinere bedrijven nam nog sneller toe dan de omzet. Het bedrijfsresultaat van kleinere bedrijven kwam 16 procent hoger uit dan over 2017. En de financiële buffer verbeterde: eind 2018 bedroeg de solvabiliteit een degelijke 43 procent, tegenover 27 procent twee jaar eerder. De sterke vermogenspositie blijkt ook uit onderzoek van De Nederlandsche Bank van afgelopen april. De centrale bank meldde toen dat kleinere bedrijven substantieel bijdragen aan het groeiende Nederlandse spaaroverschot. De zevenduizend bedrijven uit het vijfde jaarlijkse onderzoek van SRA zijn vooral kleine ondernemingen die geen winst- en verliesrekening hoeven te deponeren bij de Kamer van Koophandel. Doordat SRA de gegevens van aangesloten accountantskantoren in een database bundelt, is dit inzicht wel te verkrijgen. In totaal hebben de bedrijven een omzet van € 15,2 mrd.

Staalfederatie is nu Koninklijk De dit jaar 100 jaar bestaande Staalfederatie Nederland heeft recent het predicaat Koninklijk gekregen. Commissaris van de Koning van de provincie Utrecht mr. J.H. Oosters overhandigde de oorkonde tijdens de viering van het 100-jarig bestaan aan de voorzitter van de Koninklijke Staalfederatie, de heer Hans Hilbrands De nu dus Koninklijke Staalfederatie telt 49 leden. De verenigingsactiviteiten betreffen opleidingen, juridische ondersteuning, marktinformatie, evenementen en vergaderingen waarbij de Staalfederatie dient als platform voor de verstrekking van informatie. De handel in staal en metaal betreft naar schatting 1,5 miljoen ton met een omzetwaarde van ongeveer 1,5 miljard euro per jaar. Er zijn circa 5000 mensen werkzaam bij de metaalgroothandelaren. Leden van de Staalfederatie importeren alle staal en metaalsoorten zoals constructiestaal en buizen voor de bouw, offshore, grond, weg en waterbouw, kwartoplaten voor scheepsbouw en opslagtanks voor de petrochemische industrie, RVS buizen en fittingen voor de agrosector en de chemische industrie, strippen en hoekstaal voor de maakindustrie, wapeningsstaal voor de bouw, aluminium, koper, messing en nog meer metalen in vele soorten en legeringen. Lees ook ‘Staalhandel nieuwe stijl’, een aflevering van Blik op Branches te vinden vanaf pag. 34.

Voorzitter van de Koninklijke Staalfederatie, Hans Hilbrands (li), krijgt de oorkonde van de Utrechtse commissaris van de Koning


Voortgang cao Een akkoord over de nieuwe cao voor het Metaalbewerkingsbedrijf leek begin juni binnen handbereik. Helaas bleek tijdens de extra onderhandelingsronde dat de vakbonden opnieuw niet bereid waren tot concessies. De Federatie Werkgeversorganisaties Techniek (FWT), waar de cao voor het Metaalbewerkingsbedrijf onderdeel van is, heeft de vakbonden daarom een eindbod gedaan. De werkgevers stellen een loonsverhoging voor van 3 procent op 1 september 2019, 2 procent op 1 mei 2020 en 1 procent op 1 januari 2021. De voorgestelde looptijd van de cao is 24 maanden. De vakbonden kregen tot 12 juni gelegenheid te reageren op het eindbod van de werkgevers en deden dat door een tegen-ultimatum (17 juni) te stellen en met acties te dreigen. Dit blad sluit rond die datum. Bij verschijning kunnen er zich dus nieuwe ontwikkelingen hebben voorgedaan waar dit artikel nog geen verslag van kon doen. Voor actualiteit verwijst de redactie daarom graag naar de speciale webpagina over de cao op metaalunie.nl/actueel/ cao-nieuws-2019 en ook wijzen we op de mogelijkheid voor leden zich aan te melden voor de speciale cao-nieuwsbrief.

Oudere werknemers Het eindbod van de werkgevers bevat naast een fatsoenlijke loonsverhoging meer voorstellen. Zo zijn er diverse maatregelen opgenomen om oudere werknemers te ontzien en duurzame inzetbaarheid en sociale innovatie te bevorderen. De werkgevers hebben de intentie om 3.000 werknemers die nu nog een flexibel contract hebben aan een vaste baan te helpen. De proef met het Generatiepact op vrijwillige basis willen wij voortzetten, waardoor oudere werknemers de kans hebben om geleidelijk minder te gaan werken. Het recht op seniorendagen blijft in het eindbod van de werkgevers bestaan. Nu werknemers langer vitaal blijven, stellen wij voor om seniorendagen niet te laten ingaan op de leeftijd van 53 jaar, maar bij 56 jaar, met een overgangsregeling voor de huidige werknemers in deze leeftijdsgroep. Werkgevers willen in samenwerking met opleidingsfondsen ouderen ondersteunen bij het aanleren van digitale vaardigheden. Een noodzakelijke ontwikkeling, omdat de sector Metaal en Techniek in hoog tempo digitaliseert. Als het aan de werkgevers ligt, komen er 1.000 vouchers van 1.500 euro beschikbaar die werkne-

Een nieuwe cao voor het Metaalbewerkingsbedrijf is inzet van de besprekingen.

mers kunnen inzetten als persoonlijk opleidingsbudget. Om uitzendkrachten te behouden voor de sector, kunnen ook zij gebruik maken van een deel van de vouchers. De werkgevers vinden bovendien sociale en organisatorische innovatie belangrijk. In het eindbod is daarom een voorstel opgenomen om de cao-partijen samen met de opleidingsfondsen de gevolgen van de technologische ontwikkeling op het gebied van arbeid, opleiding en werkgelegenheid te laten bestuderen.

Producentenvertrouwen minder positief Het producentenvertrouwen industrie is in mei 2019 afgenomen. Het vertrouwen ging van 6,7 in april naar 4,7 in mei, maakt het CBS bekend. Dat is het laagste niveau na 2016. De ondernemers waren vooral minder positief over de verwachte bedrijvigheid en de orderportefeuille. Het oordeel over de voorraden gereed product verslechterde ook. De drie deelindicatoren van het producentenvertrouwen zijn echter positief. Er zijn meer ondernemers die verwachten dat hun productie de komende drie maanden zal toenemen dan ondernemers die een afname van de productie voorzien. Verder heeft het aantal ondernemers dat de orderpositie groot vindt de overhand op het aantal ondernemers dat de orderportefeuille klein acht, gelet op de tijd van het jaar. Tot slot is het

aantal ondernemers dat de voorraad eindproduct als te klein beschouwt groter dan het aantal dat de voorraden te groot vindt. Hout- en bouwmaterialen De producenten in de hout- en bouwmaterialenindustrie waren in mei het meest optimistisch. In de meeste branches daalde het producentenvertrouwen echter. In de transportmiddelenindustrie hadden pessimisten opnieuw de overhand. De gemiddelde dagproductie van de Nederlandse industrie was in maart 1,0 procent lager dan in maart 2018. Een maand eerder produceerde de industrie nagenoeg evenveel als een jaar eerder. Duitse ondernemers Duitsland is een belangrijke afzetmarkt voor de Nederlandse industrie. Het vertrouwen van de

Duitse industriÍle producenten (Ifo-index) daalde in mei iets. De producenten zijn opnieuw minder positief over de huidige bedrijvigheid, maar iets minder negatief over de verwachte bedrijvigheid. De gemiddelde dagproductie van de Duitse industrie kromp in maart met ruim 2 procent in vergelijking met een jaar eerder. Afzetprijzen industrie 3,2 procent hoger in april De afzetprijzen van de Nederlandse industrie waren in april 3,2 procent hoger dan in april 2018, meldt het CBS. De prijsstijging is groter dan een maand eerder. Toen waren de producten van de industrie 2,6 procent duurder dan een jaar eerder. METAAL & TECHNIEK • JUNI 2019 •

7


GREAT CONSTRUCTIONS ARE MADE WITH PASSION

- and a Migatronic

MIGATRONIC OPLOSSINGEN VOOR ALUMINIUM LASSEN Gebruiksvriendelijke, krachtige inverter machines voor precisielassen in aluminium en andere hooggeleerde materialen. Er is een Migatronic-machine voor elk type laswerk: reparatie, montage, constructie, industrie en robot.

migatronic.nl

NU CIALE M E T S PE A’S GRAMM LAS-PRO R VOO IUM ALUMIN N. E S S A L


nieuws Subsidie voor Innovatiecentrum Fedecom, het Friesland College en Aventus hebben met succes een subsidieaanvraag gedaan bij het RIF (Regionaal Investerings Fonds mbo) voor het realiseren van een Innovatiecentrum Mobiele Techniek. De branche en de scholen mogen rekenen op een bedrag van 2 miljoen euro. Het subsidiegeld zal worden besteed aan kennisontwikkeling en opleidingen in een innovatief opleidingscentrum. In dit gesubsidieerde programma werken negentien bedrijven, die zich bezighouden met de praktijk van (nieuwe) technieken voor agro en groen, nauw samen met scholen. Samen willen de partijen de instroom van studenten en zijinstroom van medewerkers vergroten met bijvoorbeeld een gezamenlijke campagne, die wijst op de kansen op werk en de uitdagingen in het beroep. Daarnaast zorgen de samenwerkende partijen voor actueel en relevant onderwijs, dat aansluit bij de ontwikkelingen.

Robotisering bouw blijft achter bij industrie In vergelijking met de industrie wil het in de bouw nog niet echt vlotten met robotisering. Tegenover 1,5 robot per 10.000 medewerkers in de bouw staan er bijna 200 (per 10.000) in de industrie. Hoge investeringskosten en wisselende locaties maken het lastig om te robotiseren in de bouw. In de bouw zijn verschillende werkzaamheden, zoals metselen, geschikt voor de uitvoering door robots. In tegenstelling tot een machine kan een robot allerlei programmeerbare taken uitvoeren wat belangrijk is in de bouw waar ieder project vaak weer anders is. De opkomst van prefab stimuleert daarbij omdat het in een fabriek eenvoudiger is om robots te laten functioneren dan buiten op de bouwplaats bij wisselende (weers)omstandigheden. “Robots kunnen verschillende werkzaamheden in de bouw uitvoeren, de hoge investeringskosten zijn voor bouwbedrijven vaak een probleem omdat zij niet weten of ze deze terugverdienen als het ook weer eens economisch tegenzit” aldus Maurice van Sante senior econoom bij het ING

Economisch Bureau, “Daarnaast zijn lang niet alle bouwwerkzaamheden in een fabriekshal uit te voeren, waardoor het transport van robots van de ene naar de andere bouwlocatie in weer en wind ook een heikel knelpunt blijft”. In vergelijking met de industrie mag het aantal robots dan misschien klein zijn, in vergelijking met andere landen lopen Nederlandse en Belgische bouwbedrijven wel degelijk voorop. De Lage Landen scoren met 1,5 robot per 10.000 werknemers in de bouw hoger dan het gemiddelde van 1,2 in de EU-12 en de 1,3 van Japan. Zowel China als de VS scoren nog veel lager. De oorzaak ligt vermoedelijk in de relatief hoge loonkosten in Nederland en België die ervoor zorgen dat robotisering hier sneller financieel interessant is. Daarbij geldt specifiek voor Nederland dat het relatief hoge aandeel van seriematige bouw ervoor zorgt dat werkzaamheden ook relatief eenvoudiger gerobotiseerd kunnen worden. Lees in dit nummer ook de themaverhalen over robotisering op pag. 14, 15 en 18 t/m 23.

Persoonlijk ontwikkelbudget voor scholing ‘Met geld alleen krijg je iemand niet in een opleiding. Het is wel een belangrijk middel. Alle beetjes helpen en dat is goed.’ Aldus Anne Marie Heij, beleidssecretaris Onderwijs Koninklijke Metaalunie in een reactie op het voorstel van minister Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en minister Van Engelshoven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap om zowel werkenden als nietwerkenden de mogelijkheid te geven een persoonlijk ontwikkelbudget voor scholing en ontwikkeling aan te vragen. Zij kunnen dat inzetten om bijvoorbeeld een mbo-diploma te halen, maar ook om een sector-erkend certificaat te halen of om een cursus te volgen. Het doel is dat meer mensen

zich gaan ontwikkelen tijdens hun loopbaan, en dat ze zo beter inzetbaar blijven op de arbeidsmarkt. Ongeveer 1,3 miljoen werknemers hebben nu al, via cao-afspraken, recht op een individueel ontwikkelbudget. Maar lang niet iedereen maakt daar gebruik van of kan daar gebruik van maken. Koolmees en Van Engelshoven werken daarom ook aan een digitaal overzicht waar iemands individuele scholingsmogelijkheden staan. Zo krijgen mensen beter inzicht in hun eigen mogelijkheden. Ook gaan ze de belastingregels rondom private leerbudgetten verduidelijken. En de ministers werken aan een flexibeler opleidingsaanbod, zodat een opleiding beter te combineren is met werk en privé.

“Wat goed is aan deze voorgestelde regeling is dat deze niet in plaats komt van het OOM-budget, maar aanvullend kan zijn en vice versa. Want van meer opleiden worden we allemaal beter”, aldus Heij.

Minister Van Engelshoven, OC&W METAAL & TECHNIEK • JUNI 2019 •

9


Interview

marijke van hees voorzitter ATR TEKST: TONY VAN DER MEER BEELD: NFP/PIETER MAGIELSEN FOTOGRAFIE

10 • JUNI 2019 • METAAL & TECHNIEK


‘Informatieplicht energiebesparing geeft nogal wat regeldruk’ Al jaren ervaren ondernemers in het MKB-metaal regeldruk als een belangrijke bron van ergernis. Administratieve lasten en overbodige regels, maar ook de nalevingskosten die het oplevert, zijn een hardnekkig verschijnsel. Veel wet- en regelgeving slaat neer op kleine bedrijven waar het meer impact heeft dan op grote bedrijven. Gelukkig wordt aan verschillende fronten gevochten tegen het veelkoppige ‘regeldrukmonster’. Zo is er de MKB-toets bij nieuwe wet- en regelgeving, de strategische Commissie betere regelgeving bedrijven en het Adviescollege Toetsing Regeldruk (ATR). “ATR is de opvolger van Actal, maar we hebben een ander mandaat. Actal stelde bestaande regeldruk ter discussie, wij proberen in een vroeger stadium onnodige regeldruk te voorkomen”, zegt ATR- voorzitter Marijke van Hees. Hoe gaat ATR globaal te werk? “ATR heeft in een vroeg stadium contact met ministeries op het moment dat ze wet- en regelgeving gaan opstellen of aan het opstellen zijn. Zij praten met ons over de toetsing ervan op regeldruk waarover wij een advies uitbrengen. Het gaat dan om alle wetten en regels.” In hoeverre raadpleegt ATR andere partijen om te weten hoe die wet- en regelgeving neer slaat? “Vanwege onze goede contacten met ministeries en omdat het vaak om ons niet onbekende onderwerpen gaat, hebben we al een beeld van hoe iets gaat uitpakken in de praktijk. ATR bekijkt nadrukkelijk welke bedrijven er mee te maken krijgen en wat de gevolgen van een wet of regel voor die bedrijven zijn. En wat dat zegt over nut en noodzaak van de regel.” Welke rol spelen brancheorganisaties daarbij? “ATR en haar voorganger onderhouden al jarenlang een goede relatie met brancheorganisaties. En we vinden het belangrijk dat ook individuele bedrijven de kans krijgen om te reageren op voorgenomen wet- en regelgeving. Dat kunnen ze doen in de internetconsultatie, maar ze kloppen bij ons ook tussentijds aan en vice versa. Je moet wel uitkijken dat je niet de bandwagon bent van een enkel bedrijf dat toevallig een slechte ervaring met je deelt.” Wordt ATR met open armen ontvangen bij de ministeries? “Ministeries vinden het fijn dat wij in een vroeg stadium meedenken over de METAAL & TECHNIEK • JUNI 2019 •

11


klimaatwet gaat nog veel invoeringspijn geven eventuele gevolgen van wet- en regelgeving in termen van regeldruk. Omdat wij zo vroeg in het proces zitten, ervaren ambtenaren dat ze meer mogelijkheden en ruimte hebben om dingen nog aan te passen.” Dat geldt voor alle ministeries? “Dat denk ik wel. Het ene ministerie heeft meer moeite om zich deze manier van werken eigen te maken dan een ander. Maar ook de ervaring van ambtenaren die bezig zijn met het opstellen van nieuwe wetten en regels is essentieel. Als je al langer hiermee bezig bent, voel je beter aan wat het belang is van het voorkomen van regeldruk. Vorig jaar is de EZKprogrammabrief ‘Merkbaar betere regelgeving en dienstverlening 2018-2021’ verschenen waarin ministeries de opdracht hebben meegekregen bestaande regelgeving terug te dringen. Alle ministeries moeten verantwoordelijkheid nemen om bestaande regeldruk aan te pakken. En dat is ook goed, want zij veroorzaken het ook vaak.” Was er zonder Actal en ATR meer regeldruk geweest? “ATR eist niet het eigenaarschap van het resultaat op. Maar er is daadwerkelijk sprake van minder regeldruk in de afgelopen jaren en je mag stellen dat Actal en ATR daaraan bijgedragen hebben.” Ondernemers storen zich aan een te korte invoeringstermijn van nieuwe regels en wetten, herkent u dat? “Te korte invoeringstermijnen en bedrijven die daar niet aan kunnen voldoen, komen we vaak tegen. Er zijn algemene invoeringstermijnen afgesproken die verplicht zijn. Er zijn overigens ook uitzonderingsgronden, bijvoorbeeld als het juist gunstig is voor bedrijven als een wet of regel eerder ingevoerd wordt. Het heeft alles te maken met of bedrijven goed met een wet kunnen omgaan. Daarom is de werkbaarheid van een wetsonderdeel voor ons College van groot belang. ”

12 • JUNI 2019 • METAAL & TECHNIEK

Speelt ATR ook een rol in het terugdringen van regeldruk die wordt veroorzaakt door bijvoorbeeld gemeenten? “Formeel is dat niet de regeldruk waarover ATR adviseert. ATR denkt soms wel mee met gemeenten in de aanpak van regeldruk. Zo hebben we op verzoek van de gemeente Zaanstad mee gedacht over de verordeningen in het kader van het opstellen van één gemeentelijke omgevingsverordening. Die adviezen zijn gedeeld met de Vereniging Nederlandse Gemeenten met de bedoeling dat andere gemeenten hiervan kunnen leren. Daar is positief op gereageerd.” Hoe is ATR betrokken bij de totstandkoming van de nieuwe Omgevingswet? “Daar is ATR in een vroeg stadium bij aangehaakt en we zijn tevreden over de manier waarop. Of het uiteindelijk door de gebruikers ervaren zal worden als minder regeldruk, daar kan ik nog geen voorspelling over doen. The proof of the pudding is in the eating! Wij blijven het actief volgen. Dat geldt ook voor de Klimaatwet. Dat gaat nog veel invoeringspijn geven, met allerlei nieuwe regels. Nog los van de vraag hoe het zich verhoudt tot de Omgevingswet. Wij bekijken dat vanuit de praktijk.” Tot slot een zeer actuele: de informatieplicht energiebesparing… “Wij vinden dat nogal wat regeldruk geven. We horen geluiden van bedrijven die zich afvragen waarom ze al die kleine maatregelen moeten melden, terwijl ze met grotere, fundamentelere zaken bezig zijn. Bedrijven willen meer tijd hebben om daarin te investeren. Je kunt een vraagteken zetten bij de proportionaliteit van deze verplichting: hoe verhoudt de huidige aanpak zich tot de te bereiken doelen? Wij benadrukken dat de EML (Erkende Maatregelen lijsten -red.) slechts een middel is, maar dat er ook ruimte en aandacht moet zijn voor maatregelen die ver boven dat lijstje uitstijgen. Het gaat er niet om of een lijstje wordt afgewerkt, maar om de praktijk van de uitvoering.”


product ledennieuws DE WIEL SERVICES 40 JAAR Met alle personeel, oud personeel én hun families de eigenaar en oud-eigenaren en hun families, werd op 5 april 2019 gevierd dat De Wiel Services BV in Spijk 40 jaar bestaat. Een bijzonder bedrijfsjubileum want er werden ook vier dienstjubilea gevierd. Eén 12,5 jarig jubileum en maar liefst drie 40-jarige dienstverbanden. Deze medewerkers kregen namens de Nederlandse Maatschappij voor Handel en Nijverheid het vererend getuigschrift voor hun ‘toewijding en trouwe plichtsbetrachting’ door Metaalunie uitgereikt, met voor de 40 jarigen daarbij de gouden spelt 1777. Ook Ed Goossens wethouder van Economische Zaken van de gemeente West Betuwe kwam De Wiel feliciteren.

TWENTSE VEERKRACHT BESTAAT 50 JAAR Technische Veren Twente ontwikkelt, produceert en levert een brede en hoogwaardige range van technische veren uit draad- en bandstaal. Het bedrijf bestaat 50 jaar. Het jubileumjaar start op 25 juni 2019. Tot dezelfde datum een jaar later viert TVT een jaar lang feest en ontplooit het bedrijf allerlei activiteiten, zoals blijkt uit bijgaande, mooi vormgegeven kalender.

MICROTECHNIEK WINT ONDERNEMERSPRIJS NOORD-HOLLAND Theater De Philharmonie in Haarlem was het decor voor de 13e editie van de Ondernemingsverkiezing Noord-Holland. Tijdens de feestelijke avond won Microtechniek Groep in de categorie MKB Midden.

de Europese ruimtevaart. En dit jaar breidt het bedrijf uit met een servicebedrijf voor de voedingsmiddelenindustrie.

De dertig finalisten lieten zich op de verkiezingsavond van hun allerbeste kant zien. Hierna was het aan de jury om per categorie een winnaar te kiezen. De deelnemers werden door de jury beoordeeld op alle facetten van het ondernemerschap. Naast de fabricage en het onderhoud van machines en onderdelen, produceert Microtechniek uit Beverwijk sinds 2007 ook raketonderdelen voor

ALTERMIJ - DE GOUWE IS OVERGENOMEN DOOR GPI GROUP

Wilt u in aanmerking komen voor publicatie in de rubriek Ledennnieuws, mail uw bericht dan naar redactie.metaalentechniek@mybusinessmedia. De redactie heeft het recht bijdragen zonder opgaaf van redenen te weigeren of door te plaatsen naar online op de districtspagina’s van www.metaalunie.nl.

De in december ingezette overname van Altermij - De Gouwe door de Gpi Group is op 14 maart officieel afgerond. Gpi zal onder de naam Gpi De Gouwe de activiteiten van Altermij-De Gouwe en Gpi Process Equipment samenvoegen, activiteiten op het gebied van procesapparatuur voor de voedingsmiddelenindustrie. Het gezamenlijke bedrijf gaat zich verder specialiseren in het ontwikkelen en produceren van procesapparatuur waarbij de procesmatige werking gegarandeerd wordt. Hierbij zijn reeds diverse typen procestanks, (geschraapte) warmtewisselaars, kookketels, smeltbakken, crystallizers en batteraanmaaksystemen beschikbaar. Klantspecifieke tanks en andere RVS-maatwerkoplossingen blijven een belangrijk deel van de activiteiten. Gpi De Gouwe zal primair de voedselindustrie aanspreken, waarbij bewezen ontwerpen geleverd worden die gebruikt worden in de productie van sappen, sauzen, chocolade, zoetwaren en andere etenswaren. METAAL & TECHNIEK • JUNI 2019 •

13


IN ÉÉN KEER GOED

robotisering TEKST EN BEELD: ERIK STEENKIST

‘We willen het beste lasbedrijf zijn’

Met de inzet van de eerste robots begin jaren ‘80 behoort Leenstra in Drachten tot de early adopters op het gebied van lasrobotisering. Inmiddels lassen zeven moderne lasrobotinstallaties raveelijzers voor de bouwsector en systemen voor containerhandling. “Dankzij robotisering kunnen we deze producten op een zeer efficiënte wijze met een hoge repeterende kwaliteit, zowel snel als tegen een concurrerende prijs leveren,” legt directeur Taco Mulder uit. Leenstra wil langdurige relaties met haar klanten opbouwen, zodat het bedrijf kan investeren in productieoptimalisatie en daarmee een costleader voor haar klanten kan zijn. Met die visie is het bedrijf onder leiding van Taco Mulder van een generieke metaalbewerker uitgegroeid tot een specialist op lasgebied. “Wanneer je de concurrentie met lagelonenlanden het hoofd wil bieden, dan zijn

daar een aantal dingen voor nodig. Dat is dat je je specialiseert in hetgeen waar je het allerbeste in bent en dat hebben wij ingezet puur op het gebied van samenstellen en lassen. Alles daar omheen doen we met partners. En die moeten ook zo goed mogelijk op hun stukje worden. Als je dat gezamenlijk optelt en iedereen z’n fair share krijgt en daar structurele klanten bij hebt, dan heb je een model dat duurzaam is. Daar geloof ik in. Niet in incidenten en geen kleine dingen. Series met variaties, dus! Voor grote series zonder variatie kan je beter naar China gaan.”

VOORWAARDEN “Je moet vroeg aangehaakt zijn bij de klant zodat je invloed kunt hebben op het ontwerp. Want dan kun je het goedkoper maken, vanuit onze productievisie. Robots zorgen ervoor dat je repeterende kwaliteit kunt bieden. Een tweede element is dat we veel volume hebben wat we binnen hele nauwe toleranties repeteerbaar kunnen produceren, zodat we eigenlijk niet hoeven na te bewerken. Want dat maakt

“Gekwalificeerde lassers juist niet inzetten om de robot te bedienen” het product weer duurder. Moet je naderhand kotteren verspanen, frezen, dan ga je kosten maken waar klanten in de automotive niet voor willen betalen. Uitdaging is je kwaliteit in één keer goed binnen de vaak nauwe toleranties te leveren.” LEAN FILOSOFIE “De robots moeten een hoge inschakelduur hebben, want daar heeft iedereen baat bij, ook de klant. Vroeger was een robot dedicated voor een product, nu wisselen we veel verschillende types over de robot, om de inschakelduur maar zo hoog mogelijk te hebben en zijn we flexibel binnen de grote volumes.” Al in 2000 zette Leenstra met de investering in Valk Welding lasrobots en offline programmeren de eerste grote stappen om hun producten op een flexibele manier en met een hoge repeterende kwaliteit te kunnen lassen.

Taco Mulder: “Robotisering biedt een hoge repeterende kwaliteit tegen een concurrerende prijs.”

14 • JUNI 2019 • METAAL & TECHNIEK

GEKWALIFICEERD LASPERSONEEL “Gekwalificeerde lassers moet je niet gebruiken om de robot te bedienen: zij zijn juist heel geschikt voor kleine aantallen, enkelstuks productie of complex werk dat niet efficiënt op een robot kan. Verder worden ze ingezet om prototypes manueel te lassen zodat we goed kunnen vaststellen of deze geschikt zijn voor een robot.


Leenstra last enkelstuks tot 120 frames voor containerhandlingsystemen.

Er is schaarste op de markt als het gaat om goed gekwalificeerde lassers. Door onze lassers op deze manier in te zetten is dat voor Leenstra veel minder een probleem”. HIGH VOLUME, HIGH VARIETY Het lassen van raveelijzers ziet Taco Mulder als massawerk met veel variaties. Deze productgroep vormt nog steeds één van de belangrijkste pijlers onder het bedrijf. Inmiddels, bijna 20 jaar later, heeft Leenstra het proces verder geoptimaliseerd en zijn de oudere installaties vervangen door twee nieuwe identieke cellen die samen ruim 700 raveelijzers per week lassen. Valk Welding leverde daarvoor de nieuwe lasrobotinstallatie met twee opspanstations op basis van een ferris wheel concept. “De robot last altijd aan de achterzijde van het scherm en de in- en uitname is altijd aan de voorzijde. Net zoals je in- en uitstapt in een reuzenrad. Dat levert een maximale ruimtebesparing. De lengte- en breedte-instelling van de pneumatische lasmal verloopt geheel automatisch. De bediener hoeft alleen de losse delen in te leggen, te klemmen en op de knop te drukken. Daar heb je geen specifieke kennis voor nodig,

al is het wel handig wanneer de bediener weet hoe de installatie werkt.” RUIMTE VOOR GROEI Onder de naam Leenstra Machine- en Staalbouw BV richtte het bedrijf zich voorheen op bredere activiteiten, waaronder ook de bouw en revisie van verschillende machines. Met de conversie naar lasbedrijf zijn die activiteiten naar de achtergrond verschoven. Naast een productiehal voor de raveelijzers en de componenten voor de containerhandlingsystemen is het plan om ook de andere hallen voor het lassen van een specifieke productgroep in te richten. ”Het doel is dat uit te breiden naar in ieder geval 5 specifieke productgroepen.” COMPLEX SERIEMATIG WERK Het lassen van componenten voor containerhandlingsystemen is in de afgelopen negen jaar uitgegroeid tot een tweede grote productgroep. Leenstra maakte daarvoor negen jaar geleden de eerste prototypes en heeft de aantallen voor deze klant zien oplopen van enkele stuks tot 120 frames per week. “Hier gaat het dus om kleinere aantallen dan bij raveelijzers, maar nog steeds

om een hoge variatie. Bovendien draait het bij deze producten om vakmanschap; een heel andere wedstrijd dus,” benadrukt Mulder. EEN GOEDE MAL Nieuwe producten worden eerst met de hand gelast. “Mijn filosofie is al in het begin te investeren in een goede mal. Ook al weet ik niet of het een order gaat worden. Daarmee neem je weliswaar meer risico, maar alleen met de hand op een bok lassen, zegt helemaal niks. Alleen met een goede mal weet je of het haalbaar is het product op een serie op de robot te kunnen lassen.” KENNIS DELEN Een andere stap zou zijn dat we naar nog kleinere series gaan en automatisering van de tijdrovende programmering belangrijker gaat worden. Dat kunnen we niet alleen uitzoeken. Daarvoor gaan de ontwikkelingen te snel. Daar heb je partners bij nodig, zowel aan de productie- als aan de kenniskant. Ik zie deze noodzakelijke innovatie trouwens eerder bij de robotleverancier dan bij collega lasbedrijven vandaan komen. • www.leenstra.nl METAAL & TECHNIEK • JUNI 2019 •

15


AD VERT O R I AL

DE JUISTE BALANS TUSSEN SNELHEID EN BUDGET Waar moet je rekening mee houden bij het verzenden van je goederen? Wat zijn de trends op het gebied van transport en kunnen zaken efficiënter worden aangepakt? Erik Uljee, Vice President Ground Operations Benelux bij FedEx Express en TNT: “De voorspelbaarheid in het logistieke proces is enorm toegenomen.’’ “Niet alle bedrijven zitten erop te wachten als er te vroeg wordt geleverd. Juist niet. Bedrijven zijn, mede dankzij verbeterde technologische mogelijkheden, steeds beter in staat om goed

te plannen waardoor het logistieke proces voorspelbaarder wordt. Door meer inzicht te hebben in de supply chain, weet men welke materialen of onderdelen er de komende dagen

nodig zijn. Dit geeft meer flexibiliteit waardoor vaker kan worden gekozen voor een voordelige verzendoplossing.’’ “We zien daarnaast dat voorraden meer in beweging zijn. De productontwikkeling gaat sneller en producten worden continu verbeterd. Dit betekent dat veel bedrijven geen grote voorraden kunnen - en willen - aanhouden. Het is dan prettig om te werken met betrouwbare en voorspelbare levertijden. Ook als je een keer


gebruik wilt maken van een “next day” of “same day” oplossing.’’ Als i ets snel moe t w orden o pgestuurd, moe t h et ook ech t s n el

Tijdgegarandeerd en voorspelbaarheid zijn dus belangrijker geworden. Maar als er een verstoring zit in het productieproces of een reparatie nodig is, dan moet er wel snel iets gebeuren. Bijvoorbeeld omdat anders de productie stil komt te liggen. “De flexibiliteit om van verschillende services met verschillende snelheden gebruik te kunnen maken, blijft ontzettend belangrijk. Vergeet niet dat bedrijven vaak voldoen aan de productieritmes van de uiteindelijke klant en een beloofd niveau van dienstverlening moeten borgen. Het kunnen leveren van onderdelen binnen een dag, of nog sneller, is dan cruciaal.’’

via wetgeving, maar ook bij bedrijven is toegenomen de laatste jaren. Er zijn bedrijven die bewust aangeven meer via de weg te willen vervoeren in plaats van door de lucht.’’ E en Ec o n o m y o p lo s s in g o ve r d e w e g , m aa r w e l b in n e n é é n d a g

De cirkel waar TNT via de weg binnen één dag kan leveren, wordt steeds groter. “Dit vergt op de achtergrond natuurlijk investeringen zodat we de capaciteit hebben om zendingen via de weg binnen één dag te leveren. Onlangs hebben we die cirkel weer kunnen uitbreiden. Dit betekent voor de klant meer efficiency en een kostenbesparing. Maar ook in het lucht- en wegennetwerk wordt geïnvesteerd om de capaciteit te vergroten. Zodat we alle vervoersstromen over de weg en via de lucht, en van dichtbij tot intercontinentaal goed kunnen blijven faciliteren.’’

van de juiste documentatie. Ook krijgen met de Brexit veel bedrijven mogelijk voor het eerst te maken met het verzenden naar een land buiten de EU. Er komen dan zaken op je af die wellicht nieuw zijn, zoals het aanvragen van een EORI-nummer, afspraken met klanten over de Incoterms, het omschrijven en classificeren van goederen of het correct invullen van een handelsfactuur. Weet je niet goed hoe je deze zaken moet aanpakken? Vraag dan advies aan een partner die je hierbij kan ondersteunen.

K O RT I N G Meer weten over internationaal verzenden en collectief inkoopvoordeel* bij TNT? Als lid van Koninklijke Metaalunie profiteert u van korting op vervoersdiensten. Ga naar tnt.com/metaalunie voor meer informatie en download gratis het e-book “Internationaal Ondernemen”.

N aar de r anden van E u ropa

Bedrijven doen met meer landen zaken dan vroeger. De groeikansen nemen al jaren toe en ook de transittijden zijn verbeterd. “Door investeringen in het netwerk kunnen we steeds meer zendingen snel en efficiënt via de weg vervoeren. Ook bijvoorbeeld de Baltische staten of Georgië zijn via de weg prima en snel bereikbaar. Het vervoer over de weg is niet alleen voordeliger, het geeft ook minder druk op de uitstoot van CO2. Iets waarvoor de aandacht

E x pe rt is e a ls j e h e t no d ig h e b t

*Exclusief geldig voor leden van Metaalunie. Op

De algemene trend is dat grensoverschrijdend transport complexer wordt, mede als gevolg van handelsbarrières en strengere controles. Weet wat er komt kijken bij het verzenden van je goederen. Heb je de kennis in huis rondom douaneprocessen of gevaarlijke goederen? Het is altijd de verantwoordelijkheid van de verzender om te zorgen dat gevaarlijke goederen correct worden ingeklaard, verpakt en zijn voorzien

alle zendingen via TNT zijn de Algemene Transportvoorwaarden van TNT van toepassing.


ONE STOP ROBOTSHOP IN TILBURG

robotisering TEKST: RONALD BUITENHUIS BEELD: FOTOBUREAU BERT JANSEN

‘Mensen een gouden momentje bezorgen’

Mensen met een beperking zelfstandigheid teruggeven. Dat is de missie van Focal Meditech. Ze doen dat met technische innovaties. Mensen in een rolstoel zelfstandig laten eten met een robotarm bijvoorbeeld. Of ondersteuning van hoofd en armen... Een interactieve zeehond als sociale robotica… ‘Techniek kan zorgkosten gaan besparen’, stelt algemeen directeur Paul Groenland.

Regelmatig zijn op televisie exoskeletten te zien. Mensen die dankzij robotica kunstbenen krijgen en weer kunnen lopen. Wonder der techniek. Paul Groenland vindt het mooi om te zien. Het stuwt de interesse voor roboticaproducten, maar zelf is hij een stuk realistischer. ‘Vaak lopen er drie mensen achter zo’n exoskelet om vallen tegen te gaan. We laten ons te veel leiden door de robotbeelden uit Hollywoodfilms. Dat alles maar kan. Zo ver zijn we nog niet. Wereldwijd zijn er nog maar heel weinig spelers die (metalen) technologische

producten leveren om mensen met een beperking het leven aangenamer te maken.’ En ja, Focal (45 medewerkers) is er één van, zegt Groenland in alle bescheidenheid. In de hal hangt een kunstwerk waarin een stukje bladgoud verwerkt zit. ‘Symbolisch’, zegt Groenland. ‘We willen mensen weer een “gouden momentje” bezorgen. Zelfredzaam zijn, weer kunnen bewegen.’ Dankzij toepassingen van Focal kunnen mensen opnieuw (deels) zelfstandig functioneren. Zelf iets oppakken, zelf eten of iets simpels doen als aan je neus krabben.

VEEL TESTEN In het ruim opgezette rolstoelvriendelijke pand in Tilburg staan diverse testopstellingen. Zoals een armondersteuning die zelfdenkend is dankzij sensoren. Groenland: ‘We weten wat het gewicht van iemands arm is. Als iemand heel licht de arm optilt, snapt de robotarm welke beweging gaat volgen. Zelfs 10 gram gewichtsverschil al. Zo kan iemand met heel weinig restkracht toch de gewenste bewegingen maken.’ Een robotarm die zelf een lepel naar iemands mond brengt…. Een hoofdondersteuning die zoveel tegendruk geeft als nodig is…. Zo is een scala aan innovaties te zien in Tilburg. ‘En allemaal realistisch’, zegt Groenland. ‘Het is geen Hollywood hier.’ SOCIALE ROBOTICA Focal produceert vrijwel alle producten zelf. Metalen onderdelen worden gemaakt met eigen CNC-machines. Vooral aluminium producten. Groenland: ‘Vanwege het lage gewicht. Titanium zou kunnen maar is duur.’ Elektronica wordt ‘in house’ ontwikkeld, printplaten worden elders gemaakt. Stroom voor het robotinstrumentarium komt veelal van de accu’s van rolstoelen

“Investeren in mensen met een beperking is een vorm van beschaving”

Algemeen directeur Focal Meditech Paul Groenland.

18 • JUNI 2019 • METAAL & TECHNIEK

waar veel van de Focal producten op worden aangebracht. Maatwerk dus. Groenland: ‘Toch proberen we kleine series te maken. We produceren vaak in series van maximaal dertig. Feedback van gebruikers kunnen we dan weer verwerken in nieuwe series. Veel bedrijven kiezen voor massaproductie. Wij niet.’ Luisteren, maken, verbeteren is daarbij het motto van Focal. Naast harde robotica, is Focal ook leverancier van sociale robotica. Een zeehond bijvoorbeeld waar je als (geriatrische)


Testopstellingen.

patiënt mee kunt knuffelen en die reageert op geluid, aanraking, licht/donker en beweging. ‘Die maken we niet zelf’, vertelt Groenland. ‘Toch is het een belangrijk product voor ons. Het leert ons hoe we robots kunnen maken die de mens begrijpt. Emoties in robotica bouwen. Daar doen we veel onderzoek naar. Het ultieme doel is dat de techniek de mens begrijpt in plaats van andersom.’ Zo maakt Focal ook een spraakcomputer om mensen door gebruik van icoontjes te leren communiceren. Daarvoor hebben ze een linguïst in dienst. Het past allemaal binnen de missie van het bedrijf om het leven met een beperking draaglijker te maken. VERGOEDING De zorg mag qua uitgaven niet meer groeien in Nederland. Gaan de producten van Focal bijdragen aan minder kosten, of zijn het juist dure gadgets? Groenland: ‘Ik weet zeker dat door gebruik van robotica en technische hulpmiddelen we zorgkosten kunnen besparen. Tachtig procent van de kosten in de zorg is personeel gerelateerd. Kun je mensen zelfstandig laten eten met een eetrobot of robotarm, scheelt dat veel man/vrouw-uren. En vergeet ook niet wat

het met de psyche van iemand doet; om compleet afhankelijk te zijn van anderen. In plaats van gevoerd te moeten worden, kun je nu zelf bepalen welk eten je kiest en wanneer. Dat is belangrijk voor je totale beleving; je welzijn. Bovendien, als iemand zelfstandig kan bewegen en zichzelf kan verzorgen, kan bijvoorbeeld een partner gedeeltelijk blijven werken of met een gerust hart een boodschap doen, in plaats van continu mantelzorger zijn. Robotica gaat ons echt helpen in de toekomst.’ De producten van Focal worden vergoed door onder andere verzekeraars. Verzekeraars zien ook steeds meer het nut in van robotica in de zorg, zegt Groenland. Al blijft het altijd een kwestie van afwegingen maken. ‘Zorgverzekeraars letten wel erg scherp op inkoop. En terecht. Toch is het lastig. Ons huidige zorgstelsel is behoorlijk ondoorzichtig. Er zijn te veel potjes waar geld uit moet komen. WMO, verzekeraars, UWV…. Daardoor heb je soms te maken met lastige trajecten voor de gebruiker die erg lang duren. Onze missie is mensen weer een kwalitatief beter leven bieden. Ik vind investeren in mensen met een beperking een vorm van beschaving. Techniek neemt echt zorg van

mensen over en geeft zelfstandigheid en daarmee gevoel voor eigenwaarde terug.’ ARTIFICIAL INTELLIGENCE Kinbesturing, hand bewegen met een joystick…. Focal wil een one stop robotshop zijn. Artificial intelligence, zelfdenkende en –sturende robotica is nog wel een stap te ver, stelt Groenland. ‘Uiteraard zijn we daar wel mee bezig, maar je hebt met ethiek, normen, wetten en veiligheidseisen te maken.’ De complexiteit van de techniek maakt ook dat Focal wereldspeler is in een markt met nog maar een beperkt aantal spelers. Focal levert zijn producten dan ook wereldwijd. Zelfs in Australië. De wereld over tien jaar? Groenland: ‘Dan kunnen (oudere) mensen langer thuis blijven wonen dankzij robotica. Dat is voor iedereen prettiger en het scheelt veel zorgkosten. En dankzij big data kunnen we ook beter mensen ondersteunen. De robot gaat de mens begrijpen.’ Slimme metalen, 3D-printing… In Tilburg zijn ze klaar voor die toekomst. Sterker, ze maken die toekomst. Niet als in een onrealistische Hollywoodfilm, maar “real life”. • www.focalmeditech.nl METAAL & TECHNIEK • JUNI 2019 •

19


VAN 314 NAAR 27 CONFIGURATIES

robotisering TEKST EN BEELD: ERIK STEENKIST

Groeien dankzij robotisering

Met 4 gerobotiseerde lasplekken op de plaats van 8 handlasplekken, heeft Tolsma Tanks Nederland de capaciteit binnen dezelfde ruimte kunnen vergroten. Voor het Friese familiebedrijf, gespecialiseerd in de productie en verkoop van bovengrondse brandstoftanks, is robotisering het beste antwoord om concurrerend te blijven. “Daar waar de loonkosten hoog zijn, speelt robotisering een belangrijke rol,” stelt Jorn Tolsma. Jorn Tolsma, die het bedrijf van zijn vader Harm overnam, geeft niet alleen leiding aan het bedrijf, maar drukt ook productietechnisch zijn stempel op de onderneming. Tien jaar terug realiseerde hij samen met zijn vader de eerste grote automatiseringsslag in de productie door de stalen zijwanden van de tanks met een robot te kanten en deze vervolgens met een naastlig-

Twee identieke lasrobotinstallaties met vier stations.

20 • JUNI 2019 • METAAL & TECHNIEK

gende robotcel te lassen. Resultaat, een forse kostenbesparing, een hoge mate van flexibiliteit en een hoge repeteernauwkeurigheid. TANKS ONDER EIGEN PRODUCT Waar Tolsma voorheen stalen tanks voor derden maakte, ontwikkelt, produceert en verkoopt het bedrijf nu tanks onder eigen naam. “De nadruk

ligt weliswaar op de productie, maar de laatste jaren focussen we meer op marketing en sales. Onze tanks vinden nu hun weg door heel Europa,” licht Jorn Tolsma toe. De tanks worden gebruikt voor opslag van diesel, olie of benzine, bijvoorbeeld voor aggregaten en in situaties waar men niet bij een tankstation kan komen. Een markt waar Tolsma jaarlijks duizenden tanks voor bouwt. “Voordeel van een eigen product is dat je de productie, logistiek en verkoop daar 100% op in kunt richten,” legt Tolsma uit. “Voorheen hadden we 314 configuraties van één type tank. We hebben dat teruggebracht tot maximaal 27 uitvoeringen. De dealer kan daarmee op de website snel en eenvoudig het juiste model samenstellen.”


PRODUCTIE-UITDAGING Jorn Tolsma: “Ook wij hebben te maken met een beperkt vloeroppervlak en beperkte beschikbaarheid van vakmensen op lasgebied. Om toch aan de groeiende vraag naar onze tanks te kunnen voldoen, stonden we voor de uitdaging de capaciteit te verhogen met hetzelfde aantal medewerkers en binnen dezelfde ruimte. Daarnaast willen we snel kunnen leveren, zonder grote voorraden aan te houden. Om flexibel te blijven moet je snel alle zijwanden van een tank kunnen produceren. Dat vraagt weer om een snelle ombouwtijd.” INZET LASROBOTS Recent nam Tolsma daarom twee lasrobotinstallaties met vier stations in gebruik, ter uitbreiding van een capaciteit met acht cellen waar de tanks handmatig werden samengesteld en gelast. Beide identieke lasrobotinstallaties staan tegenover elkaar, met ruimte voor aanen afvoer van materiaal op de werkvloer tussen de beide cellen in. De OTC lasrobots bewegen over een baan om twee naast elkaar liggende stations te kunnen bedienen. Tolsma: “De lasmallen hebben we zo gemaakt, dat we de wanden daar in kunnen klemmen en we vervolgens het geheel aan de manipulator kunnen koppelen, die de tanks tijdens het lasproces kantelt.” WAAR LOOP JE TEGEN AAN? “Wanneer je het handmatige lasproces wilt automatiseren, heb je met verschillende zaken te maken. Je loopt tegen logistieke zaken aan van materiaalaanvoer en -afvoer van gelast product, omdat je met een grotere materiaalstroom in het bedrijf te maken hebt. Ga je aan de robot of offline programmeren? De robot staat stil wanneer je deze online programmeert. En welke naam geef je aan het lasprogramma, zodat je die later weer terug kunt vinden?” Lasrobots vragen om nauwe toleranties. “Voorwaarde is dus dat je nauwkeurig zetwerk aanlevert, zodat van al die zettingen de vooropening van de lasnaad niet te groot is. Om te zorgen dat de voorgeprogrammeerde baan ook overeenkomt met de werkelijke lasnaad, zoekt de robot met de lasdraad (taktiel) eerst begin- en eindpunt en corrigeert waar nodig zelf de geprogrammeerde baan.” WAAR LIGGEN NOG VERBETERPUNTEN? Jorn Tolsma ziet het voorkomen van fouten als het belangrijkste aandachtspunt. “Daarom moet

Jorn Tolsma: “Meer doen met dezelfde medewerkers en binnen dezelfde ruimte.”

je voldoende controlestappen in het productieproces inbouwen. Een maatfout in het begin levert later in het proces een afgekeurd product en dus een verliespost op. Iedere medewerker moet daarom de voorgaande stap controleren, zodat je daar nog tijdig in kunt corrigeren. Mede door robotisering is het steeds belangrijker om nauwkeurig te werken. Ook blijven we andere processen die noodzakelijk zijn voor het produceren van een brandstoftank beoordelen om te zien of deze nog verder te vereenvoudigen of te automatiseren zijn. Dit is een continue proces.” Buiten de grenzen van het eigen bedrijf kijken Om met collega-bedrijven te sparren, ervaring uit te wisselen en zijn netwerk uit te bouwen is Jorn Tolsma al een tijdje bestuurslid van Metaalunie Jong Management, een netwerkverband voor ondernemers jonger dan 40 jaar.

“Kennis delen in de regio Friesland” “We organiseren workshops, bedrijfsbezoeken en activiteiten met vooraanstaande sprekers, een en ander gecombineerd met een dosis fun. Zo kom je veel bij anderen over de vloer en niet bij de minste bedrijven. Juist door Jong

Management ligt de drempel lager om bij grote bedrijven binnen te komen. Middels de workshops bieden we de leden verdieping in specifieke onderwerpen, zoals bedrijfsoverdracht en marketing. Ook al kan je niet alles direct in je eigen bedrijf toepassen, het is leerzaam en inspireert.” SMART WELDING FACTORY Wanneer bedrijven op het gebied van lassen gaan samenwerken op basis van kennisuitwisseling, kunnen ontwikkelaars deze kennis gebruiken om nieuwe technologie te ontwikkelen, met als doel om kostenefficiënt enkelstuksproductie in Nederland mogelijk te maken. Vanuit dat idee heeft het LAC in samenwerking met bedrijven en opleidingsinstituten op meerdere plekken in Nederland een Smart Welding Factory opgericht. “Onze kennis delen we nu in de regio Friesland, waar zo’n SWF in oprichting is. Zo wisselen we straks kennis uit op het gebied van robotisering en lasautomatisering. In de praktijk staan bedrijven met langjarige ervaring tegenover bedrijven die nog in de oriëntatiefase hangen. Dan kan je je nog verder blijven oriënteren, maar doe je zelf geen ervaring op. Mijn visie is gewoon een keer te beginnen om te voorkomen dat je steeds verder achterloopt,” besluit Jorn Tolsma. • www.tolsmatanks.nl METAAL & TECHNIEK • JUNI 2019 •

21


LOGISTIEKE INNOVATIES

robotisering TEKST EN BEELD: FRANK SENTEUR

Geautomatiseerde magazijnen

In zevenendertig jaar tijd is Duivestein Techniek Oss BV vanuit het niets een grote speler geworden met logistieke automatiseringsoplossingen voor de hout- en plaatverwerkende industrie. Bovendien niet alleen gericht op de Nederlandse markt, maar met een internationale focus. De systemen van het bedrijf zijn inmiddels tot in Australië te vinden. De vader van de huidige eigenaren Ruud en Paul Duivestein werkte in de jaren zeventig bij een onderneming die houtbewerkingsmachines produceerde. In 1982 waagde hij samen met zijn vrouw de sprong naar het zelfstandig ondernemerschap en startte met het onderhouden van machines. De klantenkring groeide gestaag en eind jaren tachtig kreeg hij de vraag of hij een oplossing kon bedenken voor een handling vraagstuk bij een houtbewerker die de in- en uitvoer van een schuurmachine wilde automatiseren. “Dit was de start van de ontwikkeling van

Ruud (links) en Paul Duivestein.

22 • JUNI 2019 • METAAL & TECHNIEK

de eerste ‘pick-and-place’ machine voor het been ontladen van schaaf- en schuurmachines,” vertelt Ruud Duivestein, die zich vooral bezighoudt met commercie en verkoop, terwijl broer Paul productie en ontwikkeling onder zijn hoede heeft. Momenteel telt Duivestein Techniek een vaste personeelsbezetting van 20 mensen, terwijl het team flexwerkers ongeveer hetzelfde aantal vertegenwoordigt. “Met een gedreven team ontwikkelen en bouwen we industriële automatiseringssystemen voor de meest diverse bewerkingsmachines in verschil-

lende sectoren,” vertelt Ruud Duivestein over de missie van het bedrijf. “We bouwen platenmagazijnen, stapel- en invoerautomaten, retoursystemen, ‘pick-and-place’ units, robotiserings-, palletiserings- en positioneringssystemen. Aanvankelijk deden we dit vooral voor de houtindustrie, maar inmiddels ook voor de metaal-, steen- en kunststofindustrie. Ook binnen die sectoren wordt veel plaatmateriaal geproduceerd en verwerkt, met uiteraard vergelijkbare logistieke wensen en eisen.” PROGRAMMA EVOLUEERT “Een breed programma ontstaat natuurlijk niet in één keer,” zegt Paul Duivestein over de ontwikkeling van het bedrijf en de uitbreiding van het productenscala. “Mijn vader startte ooit met de constructie en bouw van een stapelinvoerautomaat. Toen klanten die naar volle


Een door Duivestein Techniek geïnstalleerde stapelautomaat bij een parketfabrikant in Oss.

tevredenheid een tijdje gebruikt hadden kwamen de aanvullende wensen op tafel. Om de platen/planken direct vanuit een magazijn aan te voeren bijvoorbeeld, maar ook of we een uitsorteermachine en labelsysteem konden maken en ook een keermachine. Daar ga je dan over nadenken, ideeën op papier zetten, er met onze toeleveranciers van constructiedelen over brainstormen en zo groeit het programma gestaag. Het evolueert als het ware. De uitdaging is dan ook om onze oplossingen net even wat slimmer en efficiënter te maken dan die van de concurrentie. Zo’n drieëndertig jaar geleden bouwden we de eerste automaten met PLC-besturing. Tegenwoordig zijn de meeste systemen uitgerust met een eigen machinebesturing, worden ze gevoed via PC’s of een netwerk en hangen ze direct aan het ERP-systeem van het productiebedrijf. Onze besturingssoftware is voornamelijk webbased. De machines kun je dus ook met een tablet of smartphone bedienen. Voor het automatiseren van magazijnen hebben we in eigen beheer een Warehouse Management Systeem ontwikkeld waarmee we magazijnen van A tot Z kunnen automatiseren. Platen kunnen in willekeurige volgorde worden gestapeld, maar ook worden gegroepeerd naar eigenschappen. Zo wordt er bijvoorbeeld in de keukenbladenwereld gebruik gemaakt van natuurstenen bladen. Deze kunnen een bijzondere tekening hebben, waarmee rekening gehouden moet worden bij het zagen van de gaten voor de spoelbakken.

Die bladen worden dan specifiek gelabeld en op een bepaalde plaats opgeslagen in ons magazijnsysteem.” SLIMME CONSTRUCTIES “We zoeken altijd naar constructieve oplossingen,” vertelt Ruud Duivestein. “In sommige werkplaatsen is weinig hoogte. Wil je dan toch grote platen kunnen oppakken, draaien en verplaatsen, dan kun je geen lineaire geleidingen toepassen die meer dan twee meter boven de machine uit steken. Daarvoor hebben we een schaarsysteem ontwikkeld dat wordt aangedreven door een sterke en soepele hijsband. Deze wordt op een rol gewikkeld, waarmee je een zeer com-

“Het systeem weet precies waar de platen liggen” pacte lift krijgt. We passen daarnaast veel lineaire geleidingen met tandriemen toe voor X/Y-bewegingen. Die zijn snel en betrouwbaar, wat ook geldt voor de aandrijving. Dat gebeurt veelal met economische asynchrone draaistroommotoren die we met digitale regelaars aansturen. We werken in dit kader veel met Omron en producten van Lenze, maar heeft een klant zijn hele fabriek gestandaardiseerd met Siemens PLC’s en SEW-motoren, dan passen we die toe.”

INTELLIGENTE MAGAZIJNTECHNIEK De platenmagazijnen die Duivestein bouwt, bereiken afmetingen tot 20 x 100 meter. De handlingsrobot (vaak een schaarsysteem met vacuümgrippers) is gemonteerd op een portaalsysteem dat snelheden bereikt tot 2,3 m/sec. Platen kunnen willekeurig door elkaar in het magazijn opgeslagen worden. Het systeem weet precies waar ze liggen en kan ook de positie van platen controleren en deze recht leggen. Voor razendsnel ‘orderpicken’ heeft Duivestein een handige buffer bedacht. “Dat is een kooi die meeloopt met het portaalsysteem,” legt Paul Duivestein uit. “De voor een order benodigde platen worden uit het magazijn getild en in de kooi gelegd. Is de order gereed, dan rijdt het portaal naar het eindstation en worden de platen achter elkaar uitgeladen. Dit werkt uiteraard vele malen sneller dan wanneer elke plaat afzonderlijk naar het eindstation moet worden gebracht. Daarnaast hebben we ook een slim magazijn ontwikkeld voor bedrijven die wel de hoogte hebben in een hal, maar vloeroppervlak tekortkomen of nodig hebben voor uitbreiding van de productie. We bouwen dan een magazijn op een bovenvloer met een handlingssysteem dat een verbinding heeft met de productievloer. Qua hoogte kunnen we tot acht meter gaan op dit moment.” MEER DAN 30 VARIANTEN “Ons programma is modulair, telt zes productfamilies met elk weer vijf, zes of meer varianten,” vertelt Ruud Duivestein. “We ontwikkelen/ tekenen met Inventor 3D CAD en hebben binnen een straal van 1,5 km vaste toeleveranciers die de onderdelen produceren. Ook hebben we samenwerkingsverbanden met leveranciers van rollenbanen, motoren, besturingen, etc. Ons streven is om binnen de Benelux de grootste in onze sector te worden en dat gaat de goede kant op. De orderportefeuille is al tot medio 2020 gevuld. Mijn ouders stoppen er in september mee. Dat is natuurlijk best wel een moment, maar mijn broer en ik zitten respectievelijk al 16 en 14 jaar in het bedrijf. We hebben anderhalf jaar terug alle aandelen overgenomen en onze missie is om gestaag verder te groeien. We focussen ons nu vooral op de Benelux want daar is nog veel te doen, omdat we ons niet alleen op de houtwereld maar ook op de metaalsector richten. Daarna gaan we verder Europa en de wereld in. Met onze slimme logistieke automatiseringsoplossingen kunnen producenten veel geld verdienen.” • www.stapelautomaten.nl METAAL & TECHNIEK • JUNI 2019 •

23


KENNIS EN TOOLS VIA ‘TOGETHER IS BETTER’

together is better

Drie tips om bedrijf op hoger plan te brengen

Ontwikkeling van medewerkers, robotisering/automatisering en het delegeren van managementtaken. Dat zijn de drie maatregelen die voor ondernemers uit het MKB-metaal het meest effectief zijn om hun bedrijven op een hoger plan te krijgen. Dit blijkt uit de resultaten van een onderzoek dat Koninklijke Metaalunie, samen met partners, de afgelopen drie jaar in het kader van het project ‘Together is better’ heeft uitgevoerd.

werkvloer af. Kennis opdoen van ervaren collega’s of door een instructie voor een nieuwe machine te krijgen, is ook leren”, betoogde Marianne van Loenhout, beleidsmedewerkster Onderwijs van Metaalunie. “Er bestaan voor de

Onderzoek Het onderzoek had onder meer betrekking op de vraag wat ondernemers kunnen doen om de prestaties van hun bedrijf te verhogen en ook het welzijn van de medewerkers te verbeteren. Onderwerpen die aan bod kwamen, waren lean productiemethoden, manieren om leiding te geven, opleiding en training van medewerkers, gebruik van nieuwe machines en nieuwe manieren van werken. Tijdens een zogeheten praktijkmiddag waren aan het onderzoek deelnemende bedrijven uitgenodigd om kennis te nemen van de uitkomsten ervan. Daarnaast konden ze in

drie break out sessies onder begeleiding van experts informatie opdoen over hoe ze praktisch aan de slag kunnen met de belangrijkste resultaten van het onderzoek. OP DE WERKVLOER Leren loont was het motto in de sessie waarin niet alleen het belang van het continu (bij)scholen van medewerkers werd onderstreept, maar ook de verschillende manieren waarop en hoe daarbij hulp van ‘buitenaf’ kan worden gekregen. Om iets te leren hoef je niet per se van de

Aan het onderzoek hebben meer dan 60 bedrijven uit heel Nederland meegewerkt (en nog eens 12 aan de pilot) . De bedrijven zijn drie keer bezocht met tussenpozen van een jaar, waarbij elke keer een interview is gehouden met de eigenaar/directeur, vragenlijsten zijn ingevuld door eigenaar/directeur en productiemedewerkers en een rondgang door de werkplaats is gemaakt. In de eindrapportage zijn de resultaten van een individueel bedrijf afgezet tegen het gemiddelde van alle deelnemende bedrijven. Het onderzoek heeft zich gericht op de medewerkers in de productie/ werkplaats en niet op medewerkers die bijvoorbeeld overwegend op (klant)locaties of kantoor werken. Gemiddeld hadden de deelnemende bedrijven 26 medewerkers. UITKOMSTEN Als bedrijven investeren in maatregelen met betrekking tot ontwikkeling van medewerkers leidt dat over het algemeen tot lager geregistreerd ziekteverzuim en minder ongevallen. Als bedrijven investeren in maatregelen met betrekking tot robotisering en automatisering leidt dit over het algemeen tot een lagere intentie bij medewerkers om ontslag te nemen en tot meer winst per medewerker. Als bedrijven investeren in maatregelen met betrekking tot het delegeren door eigenaar/directeur leidt dit over het algemeen tot een hogere winst en meer medewerkers. Komende tijd zullen verdere analyses worden gedaan, die naar verwachting nog veel meer inzichten zullen opleveren.

Onderzoeker Henk van Rhee van RSM maakt de onderzoeksresultaten bekend. (foto NFP)

24 • JUNI 2019 • METAAL & TECHNIEK


Ondernemers waarderen het leren op de werkvloer. (foto Sander van der Torren)

werkvloer ook toolboxen, zowel vakinhoudelijk als over veilig en gezond werken, maar ook leren over zoiets als lean of bedrijfshulpverlening.” Bedrijven gaven zelf aan dat zij het leren op de werkvloer hoog waarderen. De aandacht voor een lerende cultuur helpt daarbij. Van Loenhout somde een aantal mogelijkheden op die daarbij kunnen helpen zoals OOM (of ander fonds, zie CAO), PTT en ontwikkelbudget, OBM’s, Metaalunie Academie en Teqnow. “Onderwijs”, betoogde ze, “is geen kostenpost, maar een investering!” Ze riep de aanwezige ondernemers op dit te faciliteren en aan de slag te gaan met Persoonlijke Ontwikkelingsplannen (POP).

“Delegeren is geen luxe maar noodzaak” BELEMMERENDE GEDACHTEN “Het Together is Better-onderzoek toont glashelder aan dat, als u wilt groeien, delegeren geen luxe maar noodzaak is”, hield Stevin Veenendaal de ondernemers voor in de break out sessie ‘Groei stimuleren door delegeren’. Veenendaal, trainer bij trainingsbureau ‘Het Binnenwerk’, vond het de taak van ondernemers om belemmerende gedachten te identifi-

ceren die ze er, soms, van weerhouden om te delegeren. Veenendaal somde alle voorbehouden op die een ondernemer ervan kunnen weerhouden te delegeren, zoals de gedachte dat de klant verwacht de ondernemer te zien, het moeilijk is om dit project los te laten, een ondernemer het beter, sneller, accurater kan, er niet op vertrouwt dat het werk af komt of dat de kwaliteit minder wordt. In de break out sessie leerden de deelnemers hoe ze effectief werkzaamheden aan hun medewerkers kunnen overdragen. Veenendaal gaf antwoorden op vragen als ‘hoe draag je werkzaamheden effectief over en waar hangt dat vanaf ?’ “Belangrijk is natuurlijk wat je iemand vraagt”, hield hij de toehoorders voor. “Daarnaast is het essentieel of iemand bereid is iets voor je te doen en hoe taakvolwassen de medewerker is. In essentie gaat het om kunnen en om willen. Bij iedere nieuwe opdracht, moet je jezelf afvragen kan mijn medewerker dat wat ik vraag en heeft hij/ zij voldoende technische kennis of ervaring?” De volgende stap is volgens Veenendaal of een medewerker er vervolgens ook mee aan de slag gaat: “Het is goed te beseffen dat niet iedere medewerker voldoende zelfvertrouwen of motivatie heeft. Daarnaast: niet iedereen kan hetzelfde, niet iedereen wil hetzelfde. Jouw aanpak moet op maat zijn en is situatieafhankelijk.”

ROBOTISERING EN AUTOMATISERING Tijdens de break out sessie over robotisering en automatisering werd duidelijk dat ondernemers continu bezig om hun productieprocessen te optimaliseren maar dat het soms ontbreekt aan de broodnodige kennis. “Met robotisering en automatisering besparen bedrijven kosten en kunnen doorlooptijden verkort en machines geoptimaliseerd worden”, zo betoogde Jo van de Put, Teqnow-adviseur. “Gebruikmaken van robotisering biedt veel kansen om de concurrentie een stap voor te blijven. Maar robotisering die niet goed is geïmplementeerd kan voor een tegengesteld effect zorgen.” Robotisering is volgens Van de Put nooit een doel op zich maar kan worden gezien als een middel om bijvoorbeeld bedrijfsprocessen te optimaliseren, machinebezetting te vergroten, arbeidsomstandigheden te verbeteren, maar ook om de vraag naar personeel deels in te vullen. Zodra ondernemers kiezen voor de juiste robotiseringstoepassingen tilt dat het bedrijf naar een hoger plan. (zie over dit thema ook de artikelen op pagina’s 14, 15 en 18 t/m 23 van dit nummer). •

Online platform Together is Better is opgezet door partijen die zowel het kennis- als het praktijkveld vertegenwoordigen. Naast Metaalunie (werkgeversvertegenwoordiging) zijn dat Rotterdam School of Management, de Erasmus Universiteit (RSM) (bedrijfskundige kennis), het Erasmus MC (medische kennis), CNV Jongeren (werknemersvertegenwoordiging), Veiligheid NL (experts op het gebied van gedragsverandering) en ArboNed (experts op het gebied van werkomgevingen). Together is Better biedt een online platform (www.togetherbetter.nl) voor het uitwisselen van deze voorbeelden, zodat bedrijven van elkaar kunnen leren en zo beter gaan presteren.

METAAL & TECHNIEK • JUNI 2019 •

25


!" #" !

$%&

Een ijzersterk pro el Arendsen Plaatwerk is een veelzijdig toeleverancier binnen het metaalsegment. Haar producten, in diverse materiaalsoorten, klein of groot van formaat, enkel of in serie, vinden hun weg naar tal van marktsegmenten.

LASERSNIJDEN Continueproces Continueproces

6000 x 2000 x 5 kw 3000 x 1500 x 3 kw

COMBI PONS-LASER

Continueproces 6000 x 2000 x 2,4 kw CNC ponsen 8000 x 1250 x 6 Knippen 8000 x 6 Kanten 8000 x 500 t Buigen Autom. Cel 8000 x 1500 x 6 Lastechnieken/ Assemblage

Adres

De Stenenmaat 6 postbus 5, 7070 AA Ulft

Tel. Fax

(31)0315-69 56 00 (31)0315-69 56 05

E-mail Website

info@arendsen-plaat.nl www.arendsen-plaat.nl

Lasersnijden 6000 x 2000 x 20 mm 6 redenen om te adverteren in METAAL & TECHNIEK 1. Het vergroten van de bekendheid van uw bestaande producten en merken. 2. Het presenteren van uw innovaties. 3. Het versterken van uw imago. 4. Meer deelnemers werven voor uw evenement of uw aanwezigheid op beurzen aankondigen. 5. Metaal & Techniek is een betrouwbaar en sterk merk met een gemiddeld bereik van 36.000 lezers en is een autoriteit in MKB-metaal. 6. Metaal & Techniek biedt u ook diensten om u te laten scoren met Google.

Uw media-adviseur: Arjan Stoeten | a.stoeten@mybusinessmedia.nl | +31 (0)6 53 18 28 76


onderwijs & bedrijf BEELD: NINA CREBAS

TECHNIEKPACT JAARCONGRES

Techniek beating heart van de samenleving

Thea Koster, lid van het College van Bestuur van Deltion College Zwolle is de nieuwe voorzitter van de Landelijke Regiegroep Techniekpact. Pieter Waasdorp, directeur Ondernemerschap van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat maakte deze benoeming bekend tijdens de Jaarconferentie van het Nationaal Techniekpact 2020 op de Brainport Industries Campus te Eindhoven.

“Techniekpact is een effectieve aanpak om regionaal samen te werken aan een toekomstbestendige technische arbeidsmarkt”, aldus de nieuwe voorzitter van de Landelijke Regiegroep Techniekpact Thea Koster (links). METAAL & TECHNIEK • JUNI 2019 •

27


Thea Koster zal zich tot eind 2020 inzetten voor een optimale afstemming tussen landelijk beleid en regionale uitvoering van het Techniekpact. Zij volgt hiermee ‘aanjager’ Doekle Terpstra op die die rol vervulde sinds de start van het Techniekpact in mei 2013. “Het Techniekpact heeft zich de afgelopen jaren bewezen als een effectieve aanpak om regionaal samen te werken aan een toekomstbestendige technische arbeidsmarkt”, sprak Koster de deelnemers aan de Techniekpact jaarconferentie toe. “We zien

Zo leuk kan samenwerking in de techniek zijn.

28 • JUNI 2019 • METAAL & TECHNIEK

nieuwe agenda’s ontstaan die alleen kunnen slagen als er voldoende geïnvesteerd wordt in human capital. Ik roep partijen op om hierin volop de infrastructuur van het Techniekpact, dat zich kenmerkt door actie in de regio in verbinding met landelijk beleid, te benutten.” GROTE TEKORTEN In elke sector zijn grote tekorten aan goed opgeleide vakmensen, maar techniek is ‘the beating heart van onze samenleving’, omschreef de

Eindhovense burgemeester en Brainport Network-voorzitter John Jorritsma de immer aanwezige urgentie van het Techniekpact. Hij was een van de eerste sprekers die dagvoorzitter Simone van Trier op het podium vroeg. “Techniek hebben we elke dag nodig. Het is een onderdeel van onze maatschappelijke evolutie. Innovatie en groei kunnen we alleen realiseren met talent. Talentontwikkeling is dan ook de grootste uitdaging”, aldus Jorritsma. John Blankendaal, Managing Director Brainport Industries, voegde toe


dat de Brainport Industries Campus die uitdaging graag aangaat. “We moeten dit samen doen. Daarom bundelen we onze krachten op deze campus”, zei hij. Beiden heren beseften dat je er met een gebouw als deze – de campus krijgt overigens nog vier andere gebouwen – nog niet bent. Er is behoefte aan een Deltaplan om techniek nog meer onderdeel te laten zijn van het onderwijsecosysteem. “We moeten techniek beter positioneren,” zo luidde de conclusie. KABINET ONDERSTEUNT Pieter Waasdorp deelde, naast het bekendmaken van de nieuwe voorzitter, mee dat het kabinet blij is met de aanpak van het Techniekpact en deze kabinetsperiode het programma blijft ondersteunen. Vmbo-docent Thijs Faassen was van mening dat leerlingen van jongs af aan geënthousiasmeerd moeten worden voor techniek. “Zij hebben geen beeld bij techniek en hun ouders hebben het verkeerde beeld. We moeten hen al veel eerder laten zien hoe veelzijdig techniek is. En dat kan alleen als we nauw samenwerken met het bedrijfsleven.” Ondernemer John Vullings, directeur van het gelijknamige metaalbewerkingsbedrijf, was het daar mee eens en wil dan met name laten zien dat robotisering geen bedreiging is, maar juist een kansen biedt. “Er verdwijnen veel banen door de robotisering, maar er komen er ook veel voor terug”, zei hij. “We moeten investeren in mensen die daarmee kunnen en willen werken.” Een onderwerp dat ook ter sprake kwam was een docenttype dat met een been in het onderwijs staat en met een been in het bedrijfsleven: de hybride docent. “De hybride docent kan zorgen voor een betere aansluiting van het onderwijs op het bedrijfsleven”, stelde Frits van Hout (ASML). “Onze werknemers vinden het geweldig om hun passie voor techniek door te geven aan studenten. Gastlessen zijn dan ook gemakkelijk geregeld. Maar lessen laten verzorgen door de hybride docent in de pure 50/50-vorm vergt tijd. Daarom beginnen we eerst met een ‘hybride light’-pilot, waarbij enkele medewerkers 4 tot 8 lessen per week geven.” TECHNIEKCOALITIE Het feitelijke slotstuk van de Jaarconferentie was de lancering van de Techniekcoalitie. Dit is de gezamenlijke aanpak van Zuid-Nederland

Techniekpact Op 13 mei 2013 ondertekenden ruim 60 partijen het Nationaal Techniekpact 2020 met als centraal doel de aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt in de technieksector structureel te verbeteren en daarmee het tekort aan technisch personeel terug te dringen. Vanaf de ondertekening van het Techniekpact hebben alle betrokken partners gezamenlijk en met volle overtuiging de schouders onder de bijbehorende acties gezet, via de integrale benadering ‘Kiezen voor, leren in en werken in de techniek’. Kenmerkend voor het Techniekpact is de regionale aanpak met een nationale ondersteuning. Een aanpak die gezien de resultaten werkt, en die ook internationaal navolging krijgt: na Estland en Vlaanderen volgt dit jaar ook Denemarken met een eigen Technologypact.

met regio’s Brainport Network, Koninklijke Metaalunie, FME, Techniek Nederland en de opleidingsfondsen OOM, A&O en OTIB voor Leven Lang Ontwikkelen. Hiermee worden kleine en middelgrote technische bedrijven in Zuid-Nederland intensief ondersteund in het opstellen van toekomst- en personeelsplannen voor de competenties en beroepen van de toekomst. Het project is uniek in Nederland omdat het inzet op een structurele, toekomstbestendige regionale ondersteuningsstructuur. De

“Deltaplan om techniek nog meer onderdeel te laten zijn van het onderwijsecosysteem” branches werken intersectoraal, waarbij landelijke en regionale middelen en instrumenten optimaal op elkaar afgestemd worden en werkgevers via een duidelijke structuur worden ondersteund. Het totale project loopt vier jaar, waarvan de provincie Limburg de eerste twee jaar ondersteunt. Het doel is om 165 bedrijven te helpen bij het maken van verander- en strategische personeelsplannen, ongeveer 1400 werknemers op te leiden en bij te scholen en 100 mensen vanuit een uitkeringssituatie te laten instromen. Daarnaast wil men met het project input genereren voor vernieuwde en modulair opgezette onderwijsmodules voor werkenden, vijftien hybride techniekdocenten opleiden en 120 praktijkopleiders ondersteunen. Tenslotte is het de bedoeling om 800 bedrijven en 2.800 werknemers voor te lichten over leven lang ontwikkelen, methodieken voor werkplekleren en

modules voor e-learning uit te rollen en 5% minder uitval van leerlingen in het initieel technisch onderwijs te realiseren. TECHNIEKPACT MONITOR De omvang van de technische arbeidsmarkt is 1,53 miljoen personen, dit is 20% van de werkende beroepsbevolking. Van de werkende mannen heeft 32% een technische baan; van de werkende vrouwen 6%. Het aandeel vrouwen in een technisch beroep is wel licht aan het toenemen. De werkloosheid onder technisch opgeleiden is laag: 3,1% t.o.v. landelijk 4,8% over 2018. De cijfers van de Techniekpact Monitor 2019 bevestigen de noodzaak voor een meer samenhangende aanpak voor het stimuleren van jongeren en werkzoekenden voor de techniek. De vraag op de arbeidsmarkt naar technisch en ict-personeel neemt nog altijd flink toe: ruim 71.000 vacatures in de techniek en 15.000 in de ict (Q4 2018, bron UWV). Wel is er sinds het begin van het Techniekpact een stijging van 24% van het aantal vrouwen in een technisch beroep. Daar tegenover stabiliseren de cijfers in het onderwijs van het aantal leerlingen en studenten dat kiest voor een bètatechnisch vakkenpakket of een bètatechnische studie. Sinds studiejaar 2015/2016 ligt de keuze voor technisch of NaSk-profiel op het vmbo op 20%, voor een N-profiel op havo/vwo op 50% én is de totale instroom voor mbo techniek 29% en voor bètatechnisch hoger onderwijs 29%. Het aandeel bètatechnische wo bachelor en masterdiploma’s is afgelopen jaar (jaren) wel toegenomen. Vacatures voor bètatechnische docenten zijn vaak moeilijk vervulbaar. Het aantal gegeven bètatechnische lesuren is laatste jaren gestegen.• METAAL & TECHNIEK • JUNI 2019 •

29


EÉN DAG KOST GEMIDDELD € 250

arbo

Preventiebeleid voorkomt verzuim

Werken in de metaal en techniek brengt risico’s met zich mee, maar met een goed preventiebeleid kunnen ondernemers veel narigheid voorkomen. In een veilige en gezonde werkomgeving is de kans op uitval minimaal en kunnen medewerkers vitaal en met plezier hun werk doen. Dat vertaalt zich voor het bedrijf in hogere productiviteit, minder verzuim en lagere kosten. Eén dag verzuim van een medewerker kost een ondernemer gemiddeld € 250.

Het bieden van een veilige werkomgeving start met inzicht in de risico’s met een Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). De RI&E draait volledig om risico’s opsporen, herkennen en signaleren vóórdat zij leiden tot ongelukken, vertrek van goede werknemers of ziekteverzuim. Het is een onmisbaar instrument om de medewerkers gezond, veilig en met plezier aan

het werk te houden. En zodoende ook flink te besparen op bedrijfskosten. De RI&E is een investering, maar als er vervolgens jaren niets verandert aan de arbeidsomstandigheden en wetgeving, kost het up-to-date houden van het arbobeleid hoogstens een paar uur per jaar. De Inspectie SZW controleert of de RI&E actueel, compleet en getoetst is.

“De uitkomsten zijn echt relevant”, zegt Wim Dondorff, directeur-eigenaar van Metaaldraaierij Dondorff.

30 • JUNI 2019 • METAAL & TECHNIEK

De sociale partners in de metaalbewerking Koninklijke Metaalunie en de vakbonden FNV, CNV en De Unie - hebben in nauwe samenwerking met ArboNed de ‘RIE Metaalbewerking’ ontwikkeld. Hiermee kunnen ondernemers de RI&E zelf uitvoeren. Voor Metaalunieleden is het gebruik van de RIE Metaalbewerking gratis. Doordat het een erkende RI&E is, hoeven bedrijven met maximaal 25 werknemers de RI&E niet te laten toetsen. Als alle risico’s in de organisatie zijn geïnventariseerd en geëvalueerd, kan er een Plan van aanpak opgesteld worden. Dat Plan van aanpak is in feite een praktische ‘to do list’ waarin bij elk verbeterpunt vermeld wordt wie welk punt hoe en wanneer aanpakt. Zo worden de arbeidsrisi-


co’s verminderd en wordt gewerkt aan een gezonde en veilige werkomgeving. Het Plan van aanpak is een verplicht onderdeel van de RI&E. De preventiemedewerker speelt een belangrijke rol bij het uitvoeren van de RI&E en het opvolgen van de maatregelen uit het Plan van aanpak.

“ArboNed neemt vrijwel al het werk uit handen” De informatie uit een Preventief medisch onderzoek (PMO, of PAGO) kan de RI&E vervolgens aanvullen. Het PMO geeft werknemers actueel inzicht in hun gezondheid, leefstijl en eventuele gezondheidsrisico’s. Werknemers weten als ze hebben meegedaan aan het PMO wat ze kunnen doen om hun gezondheid en leefstijl te verbeteren en ondernemers kunnen gericht maatregelen treffen om de organisatie gezonder en vitaler te maken. Ook hiermee wordt verzuim voorkomen. Mensen die zich fit voelen en gezond zijn, melden zich minder vaak ziek. De privacy van de werknemers is hierbij overigens geborgd. De RI&E en het PMO zijn niet alleen allebei van belang voor de beheersing van de risico’s in het werk, ze zijn bovendien allebei wettelijk verplicht vanuit de Arbowet. ELEKTRONISCH PMO METAAL Bedrijven in de metaal en techniek werken hard voor klanten die hoge eisen stellen aan levertijd en hoge kwaliteit. Hierdoor kan soms de druk oplopen voor directies en medewerkers. Aan-

dacht voor de gezondheid van deze mensen is daarom essentieel. Een laagdrempelige manier om dit te realiseren, is het elektronisch Preventief Medisch Onderzoek (ePMO) Metaal. Een unieke, branchegerichte digitale gezondheidscheck, die kan worden aangevuld met fysieke onderzoeken. Ontwikkeld door ArboNed in nauwe samenwerking met Koninklijke Metaalunie. Branchemanager Karen van Namen van ArboNed: “Het ePMO Metaal sluit niet alleen inhoudelijk precies aan bij de branche. Ook over de werkwijze hebben we nagedacht. Om het voor de ondernemers en werknemers in de metaal en techniek zo makkelijk mogelijk te maken, nemen wij bij ArboNed vrijwel al het werk uit handen. De werkgever levert de contactgegevens aan en wij doen de rest. De medewerkers ontvangen een e-mail met een link naar een vragenlijst die gemiddeld 25 minuten duurt. Direct na het invullen, ontvangen ze een persoonlijke rapportage die inzicht geeft in hun mentale gezondheid, energie, leefstijl en fysieke gezondheid. Loopt een werknemer een verhoogd gezondheidsrisico, dan krijgt hij een uitnodiging voor een telefonisch adviesgesprek met één van onze vitaliteit- en gezondheidsdeskundigen. Daarnaast coacht ArboNed de werknemer bij het uitvoeren van de nodige verbeteracties. Zo kost het de ondernemer het minste tijd, met het meeste effect. De medewerkers bepalen zelf of zij willen meedoen en uiteraard is hun privacy te allen tijde geborgd.” REACTIES UIT DE PRAKTIJK “Je gaat liever niet zomaar naar de dokter. Op deze manier kun je toch je gezondheid in de

gaten houden,” vindt Peter Bouwman, bedrijfsleider bij C&W Snijtechniek. “Je realiseert je weer hoe belangrijk het is veilig te werken. Ik zou het collega’s in de metaal dus ook zeker aanraden”, vult Willem de Jong, medewerker bij C&W Snijtechniek aan. “Doordat het onderzoek is toegespitst op ons werk, zijn de uitkomsten echt relevant. De medewerkers merkten dat ook direct in het onderzoek, dat is perfect”, zegt Wim Dondorff, directeur-eigenaar van Metaaldraaierij Dondorff • Meer weten over het ePMO Metaal of de RIE Metaalbewerking? Kijk op arboned.nl/metaalunie of bel 030 299 62 77.

Het ePMO Metaal Een goed uitgevoerd ePMO Metaal leidt tot gezonde en vitale medewerkers, minder verzuim, lagere verzuimkosten en minder instroom in de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA). De individuele rapportage geeft de medewerkers inzicht in hun gezondheid, leefstijl en gezondheidsrisico’s. De medewerkers zijn zich beter bewust van het belang van een goede mentale en fysieke gezondheid. Vanaf 15 deelnemers kan er gekozen worden voor een groepsrapportage die in één oogopslag inzicht geeft in relevante risico’s voor het bedrijf. Ondernemers krijgen nieuwe inzichten op het gebied van duurzame inzetbaarheid, gezondheid en veiligheid. Zo wordt er aan een gezonde toekomst voor ondernemer en medewerkers gebouwd. Met het ePMO Metaal, in combinatie met de in de Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) geadviseerde fysieke onderzoeken, voldoet u aan uw wettelijke verplichting om uw medewerkers periodiek een preventief medisch onderzoek aan te bieden.

METAAL & TECHNIEK • JUNI 2019 •

31


MOGELIJKHEDEN ROBOTINSTALLATIE

teqnow BEELD: SANDER VAN DER TORREN

Verkeerde oplossing werkt contraproductief

Een industriële robot kan van grote toegevoegde waarde zijn voor de productie. Ondanks deze potentie komen de mogelijkheden van een robotinstallatie vaak onvoldoende tot zijn recht. Dikwijls komt dat doordat nét de verkeerde keuzes worden gemaakt. De juiste robotoplossing voor een specifieke oplossing vraagt om een gedegen voorbereiding.

Veel ondernemers voelen de maatschappelijke druk om te robotiseren. ‘Als je nu niet robotiseert, mis je straks de boot en verlies je jouw concurrentiepositie’, is hierbij het motto. Hierdoor komen veel ondernemers in de verleiding om snel, zonder een gerichte voorbereiding, een robotsysteem aan te schaffen. In deze gevallen wordt de aanschaf van een robot als doel gezien en niet als middel om een hoger doel te realiseren. Robots die zonder de juiste voorbereidingen worden aangeschaft, leveren vaak slechts een beperkte bijdrage aan het ver-

sterken van de concurrentiepositie. In sommige gevallen wordt een dergelijk systeem zelfs contraproductief. CONCURRENTIEPOSITIE Om erachter te komen of robotisering de concurrentiepositie verstevigd of juist verzwakt, is een analyse nodig van welke concurrentieposities er zijn. Beschikt een bedrijf niet over unieke producten, dan zijn er nog drie andere manieren waarop er in de markt geconcurreerd kan worden:

1. VERKOOPPRIJS Concurreren op verkoopprijs, vraagt van de organisatie zo ingericht te zijn dat de kosten minimaal zijn en dat toch (ondanks de scherpe verkoopprijzen) nog interessante marges verdiend kunnen worden. Om de kosten laag te houden is het vaak nodig dat dure productiemachines gedurende zoveel mogelijk uren per dag, liefst zonder tussenkomst van een medewerker, kunnen produceren. Dit vraagt vaak een robotoplossing met voldoende buffercapaciteit van zowel te bewerken materiaal als ook van gereed product. 2. LEVERTIJD EN LEVERBETROUWBAARHEID Wordt er geconcurreerd op levertijd en leverbetrouwbaarheid, dan is het belangrijk om de organisatie zo in te richten dat dat de interne door-

“Kiezen strategie nodig voor optimale robotoplossing” looptijd wordt geminimaliseerd. Dit vraagt in veel gevallen een robotoplossing die meerdere functies kan vervullen (productiecel) zodat een product, na opstart van de productie, in bewerking blijft (liefst totdat het helemaal klaar is). 3. FLEXIBILITEIT Wordt er geconcurreerd op flexibiliteit dan is het belangrijk dat de omsteltijden (van de ene order naar de andere order) minimaal zijn. Dit vraagt een robotoplossing die snel, liefst automatisch, om te stellen is. Een flexibele robotoplossing komt alleen tot zijn recht als ook de logistiek rondom deze robotoplossing daarop is afgestemd.

Robot aan het werk.

32 • JUNI 2019 • METAAL & TECHNIEK

Om echt effectief te kunnen concurreren, is het noodzakelijk om het gehele productieproces volgens de gekozen strategie in te richten. De gekozen strategie is de randvoorwaarde voor


Bezettingsgraad belangrijke parameter.

alle investeringen. Dit geldt voor het investeren in machines, in de medewerkers als ook bij het investeren in robotoplossingen. Ook de manier waarop medewerkers met machines en/of robots samen moeten werken, wordt vanuit deze strategie bepaald. Als het niet duidelijk is op welke manier een ondernemer de concurrentiepositie wil versterken, dan is het niet mogelijk om een optimale robotoplossing te kiezen. Een dergelijke onduidelijkheid resulteert doorgaans in een compromis, dat wel enige ondersteuning biedt, maar ook tal van kansen laat liggen (en daardoor een slechte investering zal zijn). BEZETTINGSGRAAD ROBOTOPLOSSING Veel bedrijven kijken tegenwoordig naar de Overall Equipment Effectiveness (OEE). Om de beschikbaarheid van de CNC-machine te verhogen wordt vaak een beladingsrobotoplossing ingezet. Om de OEE van de machine licht te laten stijgen (bijvoorbeeld met 10 tot 20%), wordt meer en meer een investering in een robotoplossing gedaan die vaak gelijk is aan ongeveer de helft van de machine waarbij de robot wordt geplaatst. De OEE van deze robotoplossing ligt vaak erg laag (hooguit 5 á 10%.). Er zijn veel bedrijven met meerdere robotoplossingen die allemaal een dergelijk lage OEE hebben. Als vooraf goed, stapsgewijs was gekeken naar de robotiseringsmogelijkheden, dan was vaak

een andere robotoplossing logischer en zinvoller geweest. Vooral bij beladingsrobots voor verspanende machines verloopt de productwisseling traag. Vaak wordt dit door de robotleveranciers zo ingesteld (hierdoor neemt de OEE van de robotinstallatie toe en die van de machine af) omdat de machine met de robot een verhoogd aantal beschikbare uren heeft, waarbij het niet uitmaakt wanneer de installatie stilvalt. Dit is alleen het geval als er (nog) geen behoefte is om de machine continu in te zetten. Moet de machine 24 uur per dag voor productie beschikbaar zijn, dan is een snel wisselen van producten of pallets wel degelijk belangrijk. Ondernemers moeten zelf bepalen wat een juiste robotoplossing is. Ze moeten stapsgewijs werken aan het opzetten van een goed programma van eisen waaraan de installatie moet voldoen. Pas als voor de installatie het programma van eisen voldoende goed vastligt, is het zinvol om met een toeleverancier van robotoplossingen te gaan praten. Een slechte voorbereiding, verhoogt het risico dat er een installatie wordt gekocht die door de leverancier graag verkocht wordt in plaats van een robotoplossing die voor het bedrijf de juiste toegevoegde waarde heeft.• www.teqnow.nl/agenda/workshopcyclusstapsgewijs-naar-succesvol-robotiseren

Stapsgewijs De impact van de keuze voor een bepaald robotsysteem op de productiviteit van de productieorganisatie wordt vaak onderschat. Zodra men een stap(je) in de goede richting zet is men vaak al tevreden (en laat op deze manier vaak grote kansen liggen). Veel ondernemers leunen onverantwoord zwaar op de adviezen van een robottoeleverancier (met zijn eigen belangen). Wil er echt tot de juiste keuze gekomen worden, dan is het belangrijk dat het bedrijf zelf de juiste stappen zet. Welke stappen dat zijn staat in de Teqnow-publicatie ‘Stappenplan praktische en winstgevend robotiseren bij het industriële mkb’ omschreven. Voor veel bedrijven is het lastig om deze stappen (met name de eerste vijf stappen van het stappenplan) zelfstandig te zetten. Daarom heeft Teqnow het initiatief genomen om ondernemers gericht te ondersteunen bij het zetten van deze eerste vijf stappen. Geïnteresseerde ondernemers kunnen inschrijven op een workshopcyclus (30-9-2019; 18-11-2019;16-122019) waarbij ze, voorafgaand aan én tijdens de bijeenkomsten, gericht gaan werken aan het zetten van deze stappen. Doel van deze workshopcyclus is ervoor te zorgen dat de volgende robotinvestering doelbewust en doelgericht gezet wordt, zodat de robotinvestering een hoger rendement zal opleveren.

METAAL & TECHNIEK • JUNI 2019 •

33


blik op branches koninklijke staalfederatie TEKST: JAN KLOEZE BEELD: DANTO

STAALHANDELAAR NIEUWE STIJL

Voorwaartse integratie door innovatie

Het honderdjarig bestaan van de Staalfederatie werd opgeluisterd met de toekenning van het predicaat Koninklijk. De trotse vereniging realiseerde in haar lange bestaan prachtige mijlpalen. Een roemrucht verleden is echter geen garantie voor een gezonde toekomst. Nieuwe initiatieven zijn noodzakelijk. Reesink Staal uit Zutphen neemt een voorschot op die toekomst.

In 2018 geleden kregen de eigenaren van Veerhaven Capital Partners van Royal Reesink de gelegenheid Reesink Staal over te nemen. Veerhaven en Reesink Staal kenden elkaar goed door hun jarenlange samenwerking in het kader van het Slimline vloersysteem. Daarom zagen zij in Reesink Staal geen klassieke staalgroothandel maar een kans om met een nieuwe combinatie van staal, beton, bewerkingen en dien-

Fabriekshal van Reesink Staal in Zutphen.

34 • JUNI 2019 • METAAL & TECHNIEK

sten te voldoen aan een veranderende markt, een markt waarin eisen worden gesteld aan digitalisering, voorwaartse integratie en innovatie. Veerhaven heeft voor de overname Copiam Steel Holdings B.V. opgericht, waartoe nu dus Reesink Staal behoort. Hans Hilbrands was lid van de directie bij Reesink Staal en is na de overname mede-eigenaar geworden van het bedrijf met de in Zutphen en omstreken wereldberoemde

naam. Hij is tevens voorzitter van de nu Koninklijke Staalfederatie. De ontwikkeling van Reesink Staal staat wat hem betreft min of meer symbool voor de veranderingen die binnen de Staalfederatie als geheel noodzakelijk zijn. MACHTIGE LOBBYCLUB De Staalfederatie heeft een fraaie geschiedenis opgebouwd in de laatste honderd jaar. De federatie was in de jaren van de wederopbouw, toen staal een essentiële grondstof was voor bouw en industrie, een machtige lobbyclub met rechtstreekse contacten in Europa en bij de Nederlandse regering. Want Nederland had zelf nauwelijks staalfabrieken, afgezien van de Hoogovens in IJmuiden waar men echter vrijwel geen staal voor bouw en industrie walste, maar


Koninklijke samenwerking

Hans Hilbrands, directeur Reesink Staal en voorzitter Koninklijke Staalfederatie.

sterk was (en is, ook als Tata Steel) in automotive, vooral voor de Amerikaanse en Duitse markt.

“25 tot 30 procent lichter bouwen” Voor de Nederlandse bouw en industrie was het ondoenlijk om zelf rechtstreeks met buitenlandse staalfabrieken zaken te doen. Daarvoor waren de individuele volumes te klein, de afstanden te groot en dus de prijzen veel te hoog. Hollandse handelaren zagen kansen en begonnen groothandels in staal met grote voorraden stalen halffabricaten als platen, buizen, balken en kokers. Ze verenigden zich in wat nu de Staalfederatie heet en bouwden een machtige positie op, met bijvoorbeeld een eigen, statig gebouw in Den Haag, dichtbij de politiek. Tegenwoordig huist de Staalfederatie in het kantoor van Koninklijke Metaalunie te Nieuwegein en is er van rechtstreekse vertegenwoordiging binnen de nationale en internationale machtscentra geen sprake meer. De wereld is dus sterk veranderd en Hilbrands roept als de huidige voorzitter van de vereniging alle leden op mee te veranderen en hij doet dat in nauwe samenwerking met Rob Greve, directeur van de Staalfederatie (lees het kader).

STAAL EN BETON Zelf probeert Hilbrands de richting aan te geven. In zijn kantoor toont Hilbrands een artist impressie van een smart building, in opdracht van Plusleven neer te zetten door drie partners, waaronder Copiam Group. Het gaat om een gebouw dat uit bouwpakketten wordt samengesteld, op schroefpalen staat om het makkelijker verplaatsbaar te maken en energiezuinig is. “We kunnen in dit project ten opzichte van traditionele bouwmethoden 25 tot 30 procent lichter bouwen”, zegt Hilbrands. En dat is mede te danken aan de manier waarop Reesink Staal vloeren plafondsystemen maakt die bestaan uit een unieke combinatie van staalprofielen en beton, in de markt bekend als Slimline en Kanaalbreedplaat vloersystemen. Installaties worden in de holle profielen geplaatst en blijven nadien benaderbaar, zodat aanpassingen na de bouw gemakkelijk kunnen worden uitgevoerd zonder dat vloeren of plafonds opengebroken hoeven te worden. Deze vloersystemen faciliteren een droog, prefab bouwproces. De combinatie met Reesinks integrale benadering van staalskeletstructuren gaf voor Plusleven de doorslag om met Copiam Group in zee te gaan. Inmiddels organiseert Copiam Group ook een deel van de inkoop en voorraad van andere industriële bouwdelen van Plusleven. De genoemde vloersystemen zitten eveneens in het vorig jaar geopende, hoge EPO-gebouw, het gebouw dus van de European Patent Office in

Directeur Staalfederatie Rob Greve somt het rijtje moeiteloos op: Innovatie. Personeel. Digitaal. Logistiek. Financiering. Dat zijn de vijf speerpunten van de vereniging, waarmee de Staalfederatie ook de komende honderd jaar zijn bestaansrecht blijft bewijzen. Daar hoort eigenlijk nog een zesde punt bij. Samenwerking. Dat was het meest gebezigde woord tijdens de recente viering van het honderdjarig bestaan van de Staalfederatie en de daarmee samenhangende toekenning van het predicaat Koninklijk aan de Staalfederatie. ‘Ik ben trots op mijn vereniging en de collectieve belangenbehartiging die wij voor onze leden uitvoeren. Iedereen beseft dat men individueel nooit zoveel kan bereiken als gezamenlijk’, zegt Greve. Hij licht de genoemde speerpunten kort toe. Met innovatie bedoelt hij onder meer procesen productoptimalisaties en de daarmee samenhangende voorwaartse integratie van de staalhandelaar. Als het werk innoveert, kan het personeel niet achterblijven. De Staalfederatie heeft om die reden meerdere initiatieven ontplooid om mensen op te leiden, zodat ze klaar zijn voor onder meer het nieuwe, digitale ketendenken. Wat logistiek betreft, is er in samenwerking door de leden van de Staalfederatie eveneens een wereld te winnen. ‘Waarom rijden vrachtwagens van een lid uit Groningen naar Eindhoven om daar te lossen, terwijl een ander lidbedrijf tonnen staal van Brabant naar Friesland brengt?’ Dat moet volgens Greve anders kunnen, met minder tijdverlies en met minder milieubelasting. En tenslotte de financiering, een heet hangijzer. ‘De betalingstermijnen in de branche zijn echt de spuigaten uitgelopen. 180 dagen is geen uitzondering. Dat moet echt anders’, zegt Greve, die blij is met de lobby vanuit Metaalunie en MKB-Nederland op dit punt, opgepakt ook door staatssecretaris Mona Keijzer.

METAAL & TECHNIEK • JUNI 2019 •

35


INFO: VDW – Generalkommissariat EMO Hannover 2019 Verein Deutscher Werkzeugmaschinenfabriken e.V. Corneliusstraße 4 · 60325 Frankfurt am Main · GERMANY Tel.: +49 69 756081-0 · Fax: +49 69 756081-74 emo@vdw.de · www.emo-hannover.de

Informatie & Entreekaarten: Hannover Consultancy B.V. Postbus 34 NL-3350 AA Papendrecht Tel.: +31 184 69 30 50, Fax: +31 184 69 31 21 E-Mail: info@hf-netherlands.com

www.hevami.nl / Tel: 0413-376602

Straalmachines

Richtmachines

Ontbraammachines

Polijstmachines

Bandschuurmachines


Werken aan vloersystemen.

Rijswijk. “We werken lichter, flexibeler en duurzamer met een product dat niettemin past binnen traditionele bouwprocessen”, zegt Hilbrands. VOORWAARTSE INTEGRATIE Overigens is Reesink Staal ook nog gewoon een groothandel in staal, met een maximale voorraadcapaciteit van zo’n 6500 ton stalen halffabricaten en een jaarlijkse verkoop van zo’n 40.000 ton. Nieuw is dat Reesink Staal sinds de

“Wat doe je nog zelf en wat hou je in huis?” verzelfstandiging van het bedrijf de zelf uit te voeren bewerkingen en verrijkingen sterk heeft uitgebreid. Zagen, ravelen, togen, ponsen, slijpen, boren, stralen en meniën; het gebeurt desgewenst allemaal in de Zuthpense fabriekshal. “Voorwaartse integratie inderdaad”, zegt

Hilbrands desgevraagd. Hij weet dat dit een onderwerp is waar discussie over kan ontstaan. Wat doe je nog zelf en wat hou je in huis? “Maar in de praktijk zijn bijna al onze klanten er blij mee dat wij alvast een deel van het werk voor onze rekening nemen, zodat zij eerder kunnen beginnen met de afwerking en zo sneller hun eigen waarde kunnen toevoegen”, zegt Hilbrands. PROCESOPTIMALISATIE De derde poot in de staalgroothandel nieuwe stijl bevat diensten als voorraad en beheer, sourcing, projectmanagement, digitale aansturing en coproducties met partners. Hilbrands: “Binnen de vloerconcepten maken we vaker deel uit van het bouwteam en kunnen we dus eerder in het proces meedenken. Als dat dan ook nog wordt ondersteund met moderne, digitale ERP-technieken kunnen we veel beter dan vroeger onze voorraden beheren en direct op tijd leveren. We praten hier dus over procesoptimalisatie, liefst in direct overleg met onze klanten en de opdrachtgevers van onze klanten.”

DUURZAAM Volgens Hilbrands ziet de toekomst er gunstig uit en dat geldt voor alle leden van de Staalfederatie, mits men in staat is aan te sluiten bij de tijdgeest. “Over twintig jaar verplaatsen wij geen 40.000 ton staal meer per jaar”, zegt hij. “Dan zitten we in het demonteren, herstellen, hergebruiken en opnieuw inzetten van onze, op staal en beton gebaseerde innovatieve toepassingen voor bouw en industrie. Digitaal. Duurzaam. Adaptief. Met een scherp oog voor CO2-reductie. En in samenwerking met partners.” Overigens blijft er volgens Hilbrands ruimte voor enkele traditionele groothandels die bulkhoeveelheden van honderdduizend ton staal per jaar of meer kunnen omzetten. Maar de kleinere tussenhandelaars zullen volgens hem een vergelijkbare ontwikkeling als Reesink Staal opzoeken. “Want wie op de oude voet doorgaat, zal het op de iets langere termijn moeilijk krijgen.” • https://reesinkstaal.nl https://copiam.group www.staalfederatie.nl METAAL & TECHNIEK • JUNI 2019 •

37


blik op branches hdn TEKST EN BEELD: ALEX KUNST

AUTOMATISEREN IN DE VOEDSELINDUSTRIE

‘Als je kiest, dan ga je groeien’

Met een combinatie van out-of-the-box-denken en specialisatie in projecten uit de voedselindustrie, realiseerde Synergo Consultancy een snelle groei. Het ingenieursbureau met vestigingen in Goes, Breda, Zwolle en Lochristi (B) ziet volop mogelijkheden tot innovatie in een veeleisende branche. Aan dynamiek geen gebrek bij Synergo Consultancy. Op het moment dat we hem spreken is commercieel directeur Leo Lagendijk met zijn organisatie volop bezig met de voorbereidingen voor de verhuizing naar een nieuw pand. Bovendien staat hij op het punt om te tekenen voor een grote opdracht. Lagendijk: “Ik wil er nog niet te veel over kwijt, maar het gaat om een klant met internationale allure. Niet dat we gebrek hebben aan werk, maar met deze opdracht ben ik wel héél erg gelukkig.” Advies- en ingenieursbureau Synergo werkt met

Leo Lagendijk (li) en Stefan Wiskerke.

38 • JUNI 2019 • METAAL & TECHNIEK

40 medewerkers verspreid over 4 vestigingen in binnen- en buitenland, exclusief voor de voedingsmiddelenindustrie. Binnen twee jaar wil Lagendijk zijn uitgegroeid naar 55 medewerkers. “We houden ons bezig met advies, projectmanagement, engineering en industriële veiligheid. Wij voeren graag masterplanstudies, optimalisatiestudies, verbeter- en energiestudies uit. Regelmatig vraagt de klant ons om het advies ook uit te voeren. Dan kom je in het projectmanagement terecht. Vervolgens komt de afdeling engineering in beeld.”

Industriële veiligheid lijkt volgens Lagendijk een vreemde eend in de bijt, maar door de verscherpte wet- en regelgeving rond hygiëne en veiligheid is het aantal opdrachten enorm toegenomen. “Het gaat niet alleen om machineveiligheid, maar ook om arbo-veiligheid en explosiegevaar. Onze mensen weten er gelukkig alles van.” NOODZAAK “In het begin, elf jaar geleden, richtten wij bij Synergo ons – succesvol – op het binnenhalen van zoveel mogelijk opdrachten,” vertelt Lagendijk. “Maar we zouden pas echt het verschil maken door ons te specialiseren – al onze mensen komen dan ook uit de voedingsmiddelenindustrie. Als je kiest, dan ga je groeien.” Bij projecten van Synergo ligt de nadruk stee-


Robot aan het werk in de voedselindustrie.

vast op automatisering, informatisering en procesoptimalisatie. Gaan er daardoor niet veel banen verloren? “We hebben tegenwoordig te maken met het probleem dat er juist geen personeel meer is te krijgen,” zegt Lagendijk. “Bovendien willen veel mensen allerlei werkzaamheden niet meer uitvoeren. Bij een klant van ons, een logistiek dienstverlener, waren tientallen mensen nodig, liefst scholieren, maar die genoten van een vakantie aan de Costa’s. Automatiseren is dus noodzaak. Daarbij zijn machines ook nog een goede waarborg voor hygiëne en constante kwaliteit. Minder menselijke tussenkomst in het voedselverwerkingsproces betekent garantie op een hogere kwaliteit. Toch het is niet of-of maar en-en.”

ARBEIDSINTENSIEF Stefan Wiskerke, student Engineering aan de HZ University of Applied Sciences in Vlissingen, studeert af bij Synergo. Diverse supermarkten

“Verschil tussen het oppakken van een stevige komkommer en een kwetsbare tomaat” verkopen verse maaltijdpakketten en daarom onderzoekt hij voor zijn eindscriptie de mogelijkheden om het productieproces van verschillende producten in één pakket, te automatise-

ren. Het leverde een interessante praktijkcase op. Wiskerke: “De laatste jaren is de markt van verspakketten sterk gegroeid, zowel in aantal als in diversiteit. Verspreid over het hele jaar worden er in de supermarkt zo’n 40 verschillende soorten verspakketten verkocht. Elk pakket bevat ongeveer 10 verschillende ingrediënten. Aan de productielijn voor verspakketten werken gemiddeld zo’n 10 medewerkers, want elk ingrediënt wordt handmatig door een medewerker in het verspakket geplaatst. De producenten van verspakketten willen groeien, maar kunnen hiervoor onvoldoende flexibele werknemers vinden. Wij onderzochten een oplossing door automatisering en robotisering.” Lagendijk: “De diverse producten zijn bijvoorMETAAL & TECHNIEK • JUNI 2019 •

39


r

bed

DISSELHORST METAAL

Overkampsweg 26 | 8102 PH Raalte | Tel.: 0572-36 26 00 | Fax: 0572-36 22 98

n e p slij

d n o R

ere n•G

• Vla erk w n o • Ho

jpe ksli

jpen

psli

ha edsc

EEL TION NVEN & CO CNC

Dag en nacht in touw voor uw plaatwerk n jd i op maat! Alti ijf!

M TRU F. N E .O. NC HOOMOND Vtrum.nl LEX hooncen 168

2 - 34 7 4 03

. www

www.disselhorstmetaal.nl

ORFA VISSER krachtiger dan ooit...

Forceren, dieptrekken, flenswalsen, lassen, www.orfavisser.com


Synergo is groot in de aardappelverwerkende industrie.

beeld niet voorgesorteerd op formaat, dus de medewerker moet steeds kijken of het in het verspakket past. Met een robot kunnen de producten geanalyseerd, gesorteerd en op de juiste positie in de verpakking geplaatst worden. Als dit secuur wordt uitgevoerd, dan kan hiermee aanzienlijk op arbeid bespaard worden. Het is

nu te arbeidsintensief; het levert desondanks een hoop geld op.” ROBOTISERING Wiskerke ziet veel mogelijkheden voor robotisering: “Vanwege goedkope arbeidskrachten, een volatiele markt en kwetsbare producten werd er

binnen de voedingsmiddelenindustrie vaak afgezien van robotisering. Door een tekort aan flexibele arbeidskrachten is er momenteel echter steeds meer behoefte aan robots. Als onze oplossing de verspakketten volledig automatisch kan produceren, dan kan deze productielijn in principe alle onbewerkte groentes en fruit verpakken.” Lagendijk: “Er is verschil tussen het oppakken van een stevige komkommer en een kwetsbare tomaat. Daarin zit de uitdaging voor onze experts.” Volgens Lagendijk is het succes van Synergo vooral te danken aan het vermogen om in dit soort situaties out-of-the-box te denken: “Onze klanten willen dat we meedenken, en wij willen de platgetreden paden eigenlijk niet meer bewandelen. Advies- en ingenieursbureaus worden nogal eens beoordeeld op de gemaakte kosten. Synergo wil afgerekend worden op kennis en oplossingen. Dat voert de druk bij jezelf wat meer op en dat leidt in negen van de tien gevallen tot betere en praktischere oplossingen; het belang van de klant voor ogen houden, is al wat telt.” •

www.hdn4food.com www.synergo.com

Praktische oplossingen Frans van der Brugh is branchemanager van platform HDN (Hygienic Design Network). Met en voor de 70 deelnemers heeft HDN een methodiek ontwikkeld die Europese normen en richtlijnen vertaalt naar een praktisch stappenplan voor het ontwerp en de bouw van machines en procesinstallaties in de voedingsmiddelenindustrie. Van der Brugh: “HDN zorgt ervoor dat de voedselproducent, de machinebouwer, de materiaalleverancier en de engineer elkaar begrijpen en dezelfde taal spreken. Er zijn allerlei wetten, richtlijnen en normen met als doel dat voedsel op een veilige manier bij de consument terechtkomt. De kennis en toepasbaarheid van deze regels en wetten is niet overal aanwezig. Een ingenieur weet bijvoorbeeld veel van machines, maar hij houdt zich niet bezig met het voedselproductieproces.” HDN ontwikkelt tools waarmee alle partijen de juiste stappen kunnen doorlopen. Van der Brugh: “Stel, een sauzenproducent eist dat zijn product aan bepaalde hoge kwaliteitsstandaarden moet voldoen en hij wil een nieuwe machine in gebruik nemen. Alle betrokken ketenpartijen kunnen dan de HDNsystematiek volgen die borgt dat bij een machine niet alleen de techniek, maar ook de voedselveiligheid in orde is. Is er bijvoorbeeld gebruikgemaakt van de juiste hygiënische risicoklasse, het juiste materiaal en de juiste afdichtingsringen? HDN wil ervoor zorgen dat dit voor de hele keten duidelijk is.” Een recente activiteit bij HDN is die van de ontwikkelingen rond de norm EN 1672-2. China wil een ISOnorm definiëren voor voedselproductie, wat tot devaluatie kan leiden of ervoor kan zorgen dat Europese bedrijven moeilijk aan de norm kunnen voldoen. Van der Brugh: “Met Koninklijke Metaalunie en andere partijen, nationaal en internationaal, onderzoekt HDN of we zelf het initiatief kunnen nemen om de ISOnorm te maken. Dan geldt onze standaard wereldwijd en is voedselveiligheid afgedekt.”

METAAL & TECHNIEK • JUNI 2019 •

41


Ledenvoordeel bij TNT Bespaar tot 60% op uw transportkosten* TNT begrijpt de complexiteit die de logistiek binnen de metaalsector met zich kan meebrengen. Ongeacht of u uw voorraad laag wilt houden, u moet voldoen aan de productieritmes van uw klant, meer controle wilt over uw goederenstromen of andere speciďŹ eke transportbehoeften heeft. TNT levert uw zendingen snel en op tijd op elke gewenste locatie.

Meer weten en gebruik maken van het Metaalunie ledenvoordeel? Ga naar www.tnt.com/metaalunie.

* Exclusief geldig voor leden van de Metaalunie. Op alle zendingen via TNT zijn de Algemene Transportvoorwaarden van TNT van toepassing.


rechtgezet

Vrienden voor het leven…

TEKST: MR. MIRJAM BOS BEELD: LUUK POORTHUIS

Wanneer kunt u ervan uitgaan dat iets een vriendendienst is, of niet?

Lars van Beun Kozijn b.v. verkoopt aluminium kozijnen en doet ook aan montage. Hij wordt vaak ingeschakeld voor grote bouwprojecten. Tijdens de borrel van de vrijdagavond tenniscompetitie raakt Lars in gesprek met tegenstander Frank. Deze vertelt net een nieuw huis te hebben gekocht. Er ontbreekt echter nog een serre, volgens zijn lieftallige, doch veeleisende, vrouw. Frank heeft al prachtige serreprofielen op de kop kunnen tikken via een veilingsite. Hij vraagt zich hardop af of Lars een en ander in elkaar zou kunnen zetten. Lars zegt ruimte te hebben in zijn planning, omdat onlangs een project is afgeblazen. En zo bouwt Lars een paar weken later de serre. Hij is er een aantal dagen mee bezig. Dit onder toeziend oog van de vrouw

des huizes. Zij registreert de uren om achteraf niet teveel gefactureerd te krijgen. Twee maanden nadat de serre in gebruik is genomen en na een regenachtige periode, breken plots, terwijl mevrouw in de serre van haar koffie geniet, een aantal ruiten en zakt even later een deel in. De ondergrond die Lars had aangelegd, blijkt niet stevig genoeg. Frank spreekt Lars aan op het vergoeden van de schade. Lars weigert dit. Zijn klus was immers een vriendendienst. Zo had hij geen offerte gemaakt, stond er überhaupt niks op papier, én bracht hij niks in rekening. Zijn eventuele verplichtingen richting Frank zijn daardoor niet afdwingbaar, aldus Lars.

Op papier zetten Afhankelijk van de omstandigheden mag men iets als een vriendendienst opvatten. Het is natuurlijk verstandiger, zoals meestal, afspra-

ken op papier te zetten. Ook als het gaat om een vriendendienst, hoe tegenstrijdig dit wellicht ook moge klinken.

De rechter die eraan te pas komt, geeft aan dat Frank moet bewijzen dat hij een overeenkomst had met Lars, dan wel zijn bedrijf Beun Kozijn. Hiertoe voert Frank aan dat hij en Lars elkaar vrijwel niet kennen. Bovendien had zijn vrouw niet voor niks de werkuren bijgehouden. Dat Lars hem niet heeft gefactureerd, komt vast door een achterstand in z’n administratie, of doordat Lars zelf al geen goed gevoel had bij het bouwen van de serre en niet durfde te factureren. Als Lars om zijn kant van het verhaal wordt gevraagd, kan hij niet bewijzen dat Frank zijn vriend is. De rechter ziet vervolgens niet in waarom Lars, die zich professioneel ook bezighoudt met montage en bouw, zoveel uren zou besteden voor iemand die niet zijn aantoonbare vriend is. Daarom moet Lars de schade vergoeden. Wel moet Frank op zijn beurt alsnog een redelijk loon aan Lars voor de plaatsing van de serre betalen. Maar dit is een schijntje in verhouding tot de schade.•

Metaalunie Rechtsbijstand behandelt in deze rubriek interessante juridische kwesties op een luchtige manier. De namen en plaatsen zijn verzonnen, gelijkenissen met personen of bedrijven zijn louter toevallig. Juridische professionals tegen gunstige tarieven Metaalunie Rechtsbijstand is een zelfstandige dienst en weet als geen ander waar u als ondernemer in de metaalsector behoefte aan heeft. Zij biedt u een zorgvuldig geselecteerd netwerk van deskundige advocaten en een speciaal voor leden ontwikkelde Mevas rechtsbijstandverzekering. U kunt bij Metaalunie Rechtsbijstand terecht voor: Advocaten Octrooigemachtigden Juridische bedrijfsanalyse Incasso Maatcontracten Algemene voorwaarden Meer weten? 030 - 605 33 44 of www.metaalunierechtsbijstand.nl

METAAL & TECHNIEK • JUNI 2019 •

43


product CHEMISCHE BESCHERMING De chemische beschermende kleding Mewa Dynamic Elements is het nieuwste lid van de Mewa Dynamic-familie. De werkjassen, -broeken en tuinbroeken zijn nu verkrijgbaar in antraciet, marineblauw of malachiet/antraciet. Zijdelingse elastische inzetstukken in de bretelbroek zorgen voor mobiliteit en draagcomfort. De reflecterende elementen ondersteunen de sportieve pasvorm. De drukknopen en ritssluitingen zitten verborgen en garanderen de veiligheid die in de branche vereist wordt. De kledij met certificeringen EN 1149-3 en -5 (veiligheidskleding - elektrostatische eigenschappen) en EN 13034 type 6 (bescherming tegen vloeibare chemicaliën) beschermt de kleding van werknemers in de chemische industrie, bij galvanische processen en voor de handel in chemische producten: de antistatische eigenschappen voorkomen het ontstaan van vonken en doordat de kleding geïmpregneerd is, kunnen spatten van zuren en andere chemicaliën niet indringen tot op de huid. Mewa Dynamic Elements is beschikbaar bij Mewa TextilManagement. Na gebruik worden de kledingstukken opgehaald, geleverd en vervangen in geval van schade. www.mewa-service.nl

44 • JUNI 2019 • METAAL & TECHNIEK

UNIVERSELE BRONPOMP De Wilo-Actun Zetos bronpomp vormt een nieuwe standaard in zijn klasse – niet alleen uit oogpunt van energie-efficiëntie, maar ook voor de kosten over de levensduur van het product. De Zetos wordt toegepast in het waterbeheer en de industrie als ook in de gebouwtechniek. Met een hydraulisch rendement van meer dan 84 procent is de Wilo-Actun Zetos de efficiëntste in de klasse van bronpompen. Dit is mogelijk dankzij de geoptimaliseerde interactie tussen de relevante onderdelen van de pomp. Het hoge hydraulische rendement van de Zetos kan worden gecombineerd met de efficiëntie van de permanentmagneetmotor. Als aanvulling op de instelmogelijkheden van de meegeleverde frequentieomvormer kan het PM-motorsysteem met verschillende veiligheids- en regelingsfuncties individueel aan de desbetreffende toepassing worden aangepast. www.wilo.nl

SENSOR IN DRIE VARIANTEN De D-MP is de eerste sensor in het assortiment van SMC die de positie van een cilinder op ieder moment kan detecteren en continu kan terugkoppelen. De nieuwe versie zorgt voor constante nauwkeurigheid en controle. De sensor is verkrijgbaar in drie varianten: analoog, IO-Link of een vrij programmeerbaar schakelpunt. De analoge output biedt keuze uit 0-10V of 4-20mA. De drie outputs beschikken over vier meetinstellingen binnen een bereik van 0 tot 200 mm. Dankzij de functionaliteit van de D-MP kunnen meerdere automatische schakelaars worden vervangen door deze sensor, zodat veel minder componenten nodig zijn. De D-MP is compatibel met IO-Link, zodat operators gedetailleerde informatie ontvangen en op basis van de interne foutmeldingsfunctionaliteit tijdig op de hoogte zijn van eventuele problemen. Door het plug & play-ontwerp zorgt de sensor voor nog meer rendement en productiviteit. Er hoeft minder hardware te worden ingebouwd en programmeerfouten blijven tot een minimum beperkt. www.smc.nl


LICHTGEWICHT SNIJGEREEDSCHAP

TRAINING GEVAARLIJKE STOFFEN De VVVF lanceert de online Transport Awareness-training. Personeel dat met gevaarlijke stoffen werkt, moet hiervoor een training hebben gevolgd. Dat staat in het ADR, het internationale verdrag met voorschriften voor het wegvervoer van gevaarlijke stoffen. De Transport Awareness-training geeft hier concreet invulling aan voor medewerkers van VVVFleden (verf en inkt) en VLKleden (lijm en kitten). De nieuwe module is gerichter, visueel aantrekkelijker én begrijpelijker dan de vorige editie. Al vele jaren biedt de VVVF een online Transport Awareness-training die zowel thuis als op het werk kan worden gevolgd. De gelanceerde e-learningmodule is echter sterk gewijzigd. Na het inloggen zien de deelnemers meteen een aantal waargebeurde incidenten. Ze zijn daardoor direct doordrongen van het belang om de regels uit het ADR te kennen. De ADR ligt ten grondslag aan de in Europa verplichte training ‘Omgaan met gevaarlijke stoffen’.

Sandvik Coromant introduceert de lichtgewicht CoroMill 390, die is voorzien van een freeslichaam dat is geproduceerd met behulp van additieve productie. Het lichtere totale gewicht van het gereedschap helpt trillingen te minimaliseren en de veiligheid te verbeteren tijdens het verspanen met een lange uitsteeklengte. Daarnaast wordt de productiviteit ook verhoogd. Bij het ontwerpen van dit nieuwe lichtgewicht 390 is materiaal tactisch verwijderd om het optimale freesontwerp te creëren om de massa te minimaliseren. Het maakt de frees compacter dan een conventionele uitvoering en helpt zo de productiviteit te verhogen van freesbewerkingen met lange uitsteeklengte. CoroMill 390 kan vlakfrezen met lange reikwijdte, diep hoek- en zijvlakfrezen, holtes frezen en sleuffrezen. Het gereedschap is beschikbaar in 40 mm (doornbevestiging 16 koppeling) en 50 mm (doornbevestiging 22 koppeling) diameter varianten. Drie of vier wisselplaten (grootte 11) kunnen worden gespecificeerd afgestemd op de toepassing. Differentiële vertanding en inwendige koeling wordt geboden op alle frezen. www.sandvik.coromant.com

STROOMBEVEILIGING Eaton kondigt de introductie aan van de tweede generatie van de 93E UPS (Uninterruptible Power Supplies). De Eaton 93E UPS biedt hogere beschikbaarheid, meer energie-efficiëntie en een compacte footprint voor geavanceerde stroombeveiliging in kleine en middelgrote datacenters en andere toepassingen tegen lagere exploitatiekosten (TCO). De tweede generatie omvat vermogens van 100 tot 200 kVA, met een optionele interne onderhoud bypass-schakelaar voor 100-120 kVAapparaten. De tweede generatie van de 93E UPS-serie is geïntroduceerd als antwoord op de vraag van de industrie naar grote energie-efficiënte om lagere exploitatiekosten mogelijk te maken. De Eaton 93E UPS systemen zijn zo ontworpen dat ze praktisch en eenvoudig te gebruiken zijn, terwijl ze een prestatieniveau en de functies bieden die nodig zijn om bedrijfskritische toepassingen te beschermen. De nieuwe UPS-en behoren tot de meest energie-efficiënte in hun klasse, met een efficiëntie tot 96,1 procent in de dubbele conversiemodus en tot 99,3 procent in de high-efficiencymodus. Dit vermindert het vermogensverlies en maakt een hoge energiebesparing mogelijk.

www.vvvf.nl www.eaton.be/93E

METAAL & TECHNIEK • JUNI 2019 •

45


product

INTERFERENTIE VERLEDEN TIJD Gereedschapsonderdelen voor inwendige koeling en connectoren die bij gleufsteken, afsteken en andere draaibewerkingen mogelijk interferentie veroorzaken, behoren tot het verleden met de nieuwe toevoegingen aan het assortiment JETI-gereedschappen (Jetstream Integrated) van Seco Tools. Uitbreidingen van het assortiment beitelhouders uit de series MDT (Multi-Directional Turning), X4 (gleufsteken en afsteken) en 150.10 (afsteken) bieden een interferentievrije inwendige koeling en de keuze om het stroomkanaal aan de onderzijde in en uit te schakelen wanneer de toepassing dit vereist. Voor een optimale bewerking, spaancontrole en betrouwbaarheid van het proces richt Jetstream Tooling de hogedruk-koelvloeistof rechtstreeks in de snijzone via interne kanalen in de beitelhouder. In tegenstelling tot andere beitelhouders biedt Jetstream Tooling Duo koelkanalen aan boven- en onderzijde met de mogelijkheid om het stroomkanaal aan de onderzijde naar wens in en uit te schakelen. Met koelvloeistofaansluitingen aan de zij- en achterkant van deze houders, kunnen deze ook gebruikt worden op machines met conventionele koelvloeistoftoevoer. www.secotools.com

PERSLUCHT VOOR ONDERWEG De accu-compressor Power 160-5 18 LTX BL OF is de eerste 18 Volt compressor in het professionele segment en met minder dan 10 kg inclusief accu-pack licht en compact. De olievrije zuigercompressor kan ver van het stopcontact werken en is dankzij de brushless-motor en zeer efficiënte pomp toch net zo krachtig als een op de netvoeding aangesloten compressor. De nieuwe accu-compressor heeft een laag energieverbruik en een lange looptijd: met één accu-lading van het Metabo 18 Volt LiHD accu-pack kunnen meer dan 1.000 platkopspijkers in zacht hout worden geslagen. En als de lading toch onvoldoende blijkt, zit er in het accu-depot nog een reserveaccu. De maximale druk is 8 bar. Het benodigde persluchtvolume kan eenvoudig en exact worden aangepast. De accu-compressor heeft twee manometers, één voor de tank- en één voor de werkdruk: zo kan de gebruiker voor elk gereedschap de juiste druk instellen. www.metabo.nl

46 • JUNI 2019 • METAAL & TECHNIEK


ROTERENDE ENCODER TEVEL presenteert de I30 incrementele roterende encoder, met een robuuste miniatuurbehuizing (tot IP65-bescherming) die geschikt is voor een resolutie tot 2.048 Pulsen per omwenteling. De I30 Pulsgevers is ideaal voor kleine ruimtes in industriele toepassingen. TEVEL is de officiële partner voor Lika Electronic in Nederland en adviseert c.q. levert deze nieuwe encoder. Lika Electronic biedt een uitgebreid assortiment roterende miniatuur encoders met een behuizing van 28 tot 40 mm voor feedback-toepassingen, Met name geschikt voor kleine inbouw ruimtes. De I30 optische encoder wordt geleverd in een 30 mm robuuste metalen behuizing met een klemflens van 16 mm en een volle as van 5 of 6 mm. De I30 pulsgever heeft standaard een beschermingsgraad van IP54, maar is ook verkrijgbaar in een IP65-bescherming. Het uitgangssignaal is een A + B blokgolf signaal of A + B signaal met inverse, al dan niet met een nul-puls.

VEILIGHEIDSSCHOEN VOOR METAALSECTOR Speciaal voor de metaalsector levert het Duitse bedrijf Elten schoenen die optimale bescherming bieden en tegelijk comfortabel zijn. Ze zijn leverbaar met veiligheidsneuzen van staal, aluminium of kunststof en met tussenzolen uit staal of kunststof voor extra bescherming. Voor lassers en metaalgieters heeft het bedrijf schoenen met hittebestendige naden en een gesloten manchet op de wreef. Zzp’ers en kleine bedrijven in de metaal kunnen nu rechtstreeks moderne veiligheidsschoenen van Duitse kwaliteit bestellen in de nieuwe Nederlandstalige webshop www.elten-store.nl. Klanten die contact opnemen met Elten, direct over de grens in Duitsland, krijgen deskundig advies in het Nederlands. De schoenen onderscheiden zich door diverse innovaties. Zo heeft de WELLMAXX serie een zoolkern uit Infinergy van BASF. Deze schuimkorrels met luchtcellen zorgen niet alleen voor demping maar geven ook energie terug tijdens het lopen. Voor de drie meest voorkomende voettypen is het pasvormconcept ERGO-ACTIVE ontwikkeld. De breedte van de voet, de lengte van de tenen, de bal en de hiel bepalen zo de meest ergonomische schoen.

www.tevel.nl

TWEE SPANSYSTEMEN IN ÉÉN SFT Spannsysteme uit Roßhaupten in Duitsland heeft haar modulaire spansysteem voor freesbewerkingen verder uitgebreid. Met de nieuwe SFT 5-A Two in One klem beschikken frezers over twee systemen in één. Mét de SFT 5-A opbouw heeft men een unieke vijfassige klem waarbij het werkstuk optimaal toegankelijk is, een hoge stabiliteit en spankracht wordt verkregen tot 4.000 kg en waarvan de spil oneindig verlengbaar is. Verschillende opzetbekken zijn leverbaar, onder andere met een 3 mm griprand voor minimaal materiaalverlies. Zonder de 5-A opbouw beschikt men over de bekende SFT spanrail waarbij men middels wigspanners en vaste bekken nagenoeg alle werkstukken, enkel of meerdere tegelijk, kan opspannen. De SFT spanrail heeft een breedte van 120 mm. Alle wigspanners uit de 50 mm en 80 mm serie zijn compatibel met de 120 serie en vice versa. De modulaire spansystemen van SFT Spannsysteme zijn in de Benelux verkrijgbaar bij Spantech Opspansystemen uit Veldhoven. www.spantech.nl

www.elten-store.nl METAAL & TECHNIEK • JUNI 2019 •

47


CAD/CAM

INDUSTRIEEL REINIGEN

SLIJPEN

kompas ALUMINIUM

Beekveldstraat 67/ Bus 1 B-9300 Aalst Tel: 0032-53804503 Email: info@4dcam.be Website: www.4dcam.be

Comhan Holland BV Joh. Enschedeweg 11 1422 DR UITHOORN t +31 297 513636 f +31 297 513639 e comhan@comhan.com i www.comhan.com

AUTOMATISERING

Bijlmermeerstraat 20a 2131 HG Hoofddorp t 023-5621313 e office@previservice.nl i www.droogijsstralen.nl

Fokkerstraat 31, 3905 KV Veenendaal Postbus 1040, 3900 BA Veenendaal t 0318 – 495858 f 0318 – 551611 e info@bemet.nl i www.bemet.nl

TEC / CAD College Kerkenbos 1018 B 6546 BA Nijmegen t 024-3565677 e info@cadcollege.nl, i www.cadcollege.nl

DRAADBEWERKING

OPPERVLAKTEBEHANDELING

Lintelerweg 15, 7556 PD Hengelo t 074-2423654 f 074-2914934 e info@mkg.nl i www.mkg.nl • ERP software voor MKB metaalbedrijven

BESTURINGSTECHNIEK/ ELEKTROTECHNIEK

Jan van de Laarweg 30 2678 LH De Lier t 0174-512419, F 0174-515893 e info@ce-bv.com

GEREEDSCHAPPEN, VERSPANEND Technisch Bureau Den Heuker Postbus 17 7490 AA Delden t 074-3765050, f 074-3764646 e info@denheuker.nl i www.denheuker.nl

Brabantse Non Ferro Gieterij BV Hearrewei 4a 9073 GA Marrum t 0518 - 411761 e info@wiltenburg.com i www.wiltenburg.com • reparatie van CNC-elektronica

TECHNISCHE KERAMIEK

Ceratec Technical Ceramics BV

Siriusstraat 11 5015 BT Tilburg t: 013-5427627 f: 013-5427607 e: info@loa.nl i www.loa.nl i www.loa-sp.nl

Poppenbouwing 35 4191 NZ GELDERMALSEN t 0345 58 0101 e info@ceratec.nl i www.ceratec.nl”

• Voor stralen, kataforese lakken, poedercoaten en natlakken • Wij verzorgen ook transport, assemblage en warehousing • Van enkele stuks tot grote series

• Ontwikkeling, bewerking en samenstelling van keramische componenten. • Ceramic on the right spot!

GRAVEERWERKEN

ROBOTS Brandsma Graveerwerken

GIETEN M. van Wiltenburg

• Slijpen en polijsten • Reinigen en CLEANROOM verpakken • Meer info zie website

LOA Lak B.V.

Impuls 30 1446 wx purmerend 0299 666276 www.nlgravure.nl info@nlgravure.nl

C&E Draad Bewerking BV

MKG ERP software

Industrieweg 13 7461 AA Rijssen t 0548-543793 f 0548-519565 e info@vangeenen.nl i www.vangeenen.nl

Bemet International B.V.

Limis BV Hengelosestraat 705, 7521 PA Enschede Postbus 545, 7500 AM Enschede t 053 - 483 65 36 i www.limis.nl

Previ Service b.v.

• reiniging machines / parken • reiniging zonder water • verwijderen spouwmuurisolatie

Komdex Software Ontwikkeling BV Arnoudstraat 13 2182 DZ Hillegom t 0252 68 29 18 e info@komdex.nl

Van Geenen BV Metaalfinishing

4D CAM BVBA

Postbus 92, 4870 AB Etten-Leur t 076-5012950, f 076-5020975 e info@bnfgieterij.nl, i www.bnfgieterij.nl • Aluminium en brons: zand- en coquillegieten

De kracht van Rolan Robotics; Specialist in industriële robotsystemen • Merkonafhankelijk • Klantspecifieke oplossingen • Leverancier met kennis van zaken

• brand-en slagstempels • diepgeëtste naamplaten in kleur ingelakt. rvs,koper • vormetswerk van zeer dunne plaat


agenda = door Koninklijke Metaalunie geïnitieerde activiteiten

BEURZEN/HANDELSMISSIES

INFO:

16 T/M 21 SEPTEMBER 2019

1 JULI 2019

EMO

De regelingen van de CAO voor het Metaalbewerkingsbedrijf

www.emo-hannover.de

17 T/M 19 SEPTEMBER 2019 TIV INFO:

CURSUSSEN/WORKSHOPS

LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

hardenberg.evenementenhal.nl/agenda

2 JULI 2019

25 EN 26 SEPTEMBER 2019 Kunststoffen INFO:

www.kunststoffenbeurs.nl

RIE Metaalbewerking in één dag LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

29 SEPTEMBER T/M 2 OKTOBER 2019 Handelsmissie Denemarken: breng uw kansen in beeld INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 09.45 uur tot 16.45 uur € 375,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunie.nl > Actueel > Agenda

www.metaalunie.nl > Actueel > Agenda

Park Plaza, Geldropseweg 17 in Eindhoven. 09.00 uur tot 17.00 uur € 475,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunie.nl > Actueel > Agenda

2 JULI 2019 Leidinggeven in metaalbedrijven LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 09.30 uur tot 17.00 uur € 465,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunie.nl > Actueel > Agenda

2 JULI 2019 Functionerings-/beoordelingsgesprekken LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 09.30 uur tot 16.45 uur € 375,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunie.nl > Actueel > Agenda

3 JULI 2019 Sturen op de kostprijs LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 09.00 uur tot 16.30 uur € 365,- (excl. btw) per deelnemer. www.metaalunie.nl > Actueel > Agenda

3 JULI 2019 Industriële marketing in de metaal LOCATIE:

TIJD: KOSTEN: INFO:

09.30 uur tot 17.00 uur. € 375,- (excl. btw) per deelnemer www.metaalunie.nl > Actueel > Agenda

4 JULI 2019 RIE Metaalbewerking in één dag LOCATIE: Park Plaza, Geldropseweg 17 in Eindhoven. TIJD: 09.00 uur tot 17.00 uur KOSTEN: € 475,- (excl. btw) per deelnemer INFO: www.metaalunie.nl > Actueel > Agenda

4 JULI 2019 Jaarstukken lezen ongeoefenden LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 09.30 uur tot 16.45 uur € 365,- (excl. btw) per deelnemer. www.metaalunie.nl > Actueel > Agenda

4 JULI 2019 Functionerings-/beoordelingsgesprekken LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Park Plaza, Geldropseweg 17 in Eindhoven 09.30 uur tot 16.45 uur € 375,- (excl. btw) per deelnemer. www.metaalunie.nl > Actueel > Agenda

8 JULI 2019 Liquiditeitsplanning LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 09.00 uur tot 16.30 uur € 375,- (excl. btw) per deelnemer. www.metaalunie.nl > Actueel > Agenda

9 JULI 2019 Functie-indeling en belonen LOCATIE: TIJD: KOSTEN: INFO:

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein 09.45 uur tot 16.45 uur € 365,- (excl. btw) per deelnemer. www.metaalunie.nl > Actueel > Agenda

Metaalunie, Einsteinbaan 1 in Nieuwegein

BIJEENKOMSTEN 6 SEPTEMBER 2019

13 SEPTEMBER 2019

Jaarvergadering Noordwest LOCATIE: INFO:

Koninklijke Metaalunie verzorgt diverse (branche) bijeenkomsten en essentiële evenementen. De meest actuele agenda vindt u op www.metaalunie.nl.

Louwman Museum, Leidsestraatweg 57, Den Haag www.metaalunie.nl > Actueel > Agenda

Jaarvergadering Limburg LOCATIE: INFO:

WP Haton, Industrieterrein 13, Panningen www.metaalunie.nl > Actueel > Agenda

Data en locaties van evenementen zijn aan verandering onderhevig. Neem daarom eerst contact op met de betreffende organisatie. De redactie van Metaal & Techniek neemt geen verantwoording voor gemaakte (reis) kosten.

METAAL & TECHNIEK • JUNI 2019 •

49


op de bres

Meesterlijk

Nieuwe meestertitel voor vakmensen in de metaal, opgezet door branchegroep Nederlands Gilde van Kunst-, Sier- en Restauratiesmeden (NGK). Doel is meer mensen in de vakopleiding te krijgen en tegelijk de kwaliteit van het vak te vergroten. De eerste twee titels zijn vergeven.

Begin juni vonden weer de nationale smedendagen plaats, georganiseerd door onze branchegroep Nederlands Gilde van Kunst-, Sier- en Restauratiesmeden (NGK). Het was een mooi evenement, waar ambachtelijk smeden professioneel voor het voetlicht werd gebracht en waar de eerste twee meestertitels werden uitgereikt aan twee jonge smeden. Indrukwekkend om te zien wat goed vakmanschap betekent en goed om mee te maken hoe jonge én oude vakmensen vol passie aan het werk waren.

VAKMANSCHAP IS WAARDEVOL In de huidige tijd waarin een leven lang leren steeds belangrijker wordt, zeker met het oog op de snel veranderende werkomgeving, is het mooi dat vakmanschap in de metaal nog steeds waardevol is en als zodanig wordt erkend. Vanzelfsprekend is dit echter niet en daarom heeft NGK het initiatief genomen om deze nieuwe meestertitel in te voeren, zoals die overigens ook in andere landen voorkomt. Het doel is om een verhoging van de instroom in de vakopleiding tot stand te brengen en tegelijk

“Beroepsopleiding volgen om een plek op de arbeidsmarkt te vinden” de kwaliteit van het vak te vergroten. Mede dankzij een subsidie van de stichting Kleinschalig en Uniek Specialistisch Vakmanschap was het mogelijk om deze meestertitel te ontwikkelen en daadwerkelijk toe te kennen tijdens de nationale smedendagen. De beoordeling werd gedaan door een aansprekende, internationale jury. VRAAG NAAR INSPANNING Dit initiatief onderstreept dat passie belangrijk is in het beroep dat je gaat kiezen. Maar naast die passie moet er ook vraag naar je inspanning zijn, hoe meesterlijk ook. Op dit moment is er veel discussie over het aantal beroepsopleidingen, dat wordt aangeboden en de al dan niet ongelimiteerde instroom in die opleidingen als de arbeidsmarkt er geen behoefte aan heeft. Dit heet in vakjargon macrodoelmatigheid. Het doel van het volgen van een beroepsopleiding is het vinden van een plek op de arbeidsmarkt. Dat betekent dat er naast het volgen van je passie, ook gekeken moet worden naar de arbeidsmarktrelevantie van je keuze. Juist in de techniek zien we dat er veel arbeidsmarktkansen liggen voor gepassioneerde medewerkers, terwijl dit in andere sectoren, zoals administratie of entertainment, minder het geval is.

Jos Kleiboer is directeur Beleid, Koninklijke Metaalunie.

50 • JUNI 2019 • METAAL & TECHNIEK

STUREN OPLEIDINGSAANBOD Daarom is het goed om zorgvuldig te overwegen hoe vaak een opleiding wordt aangeboden. Want voor veel specialismen is plek op de arbeidsmarkt, maar niet ongebreideld. Ik ben voorstander van het met mate sturen van het opleidingsaanbod, waarbij zowel passie als arbeidsmarktrelevantie een rol spelen. Dat is een meesterlijke combinatie.•



DĞĞƌ ŝŶĨŽƌŵĂƟĞ͍ demag.nl/V-ligger

! "

"

KƉ ďĂƐŝƐ ǀĂŶ ďŝŽŵĞƚƌŝƐĐŚ ĚĞƐŝŐŶ ŚĞĞŌ ĞŵĂŐ ĞĞŶ ŶŝĞƵǁĞ ůŝŐŐĞƌ ƉƌĞƐƚĂƟĞƐ ĞŶ ĚƵƵƌnjĂĂŵŚĞŝĚ ǀĞƌ ǀŽŽƌ ůŽŽƉƚ ƚĞŶ ŽƉnjŝĐŚƚĞ ǀĂŶ ƐƚĂŶĚĂĂƌĚ ŬƌĂŶĞŶ͘ ,Ğƚ ƌĞǀŽůƵƟŽŶĂŝƌĞ ŽŶƚǁĞƌƉ njŽƌŐƚ ǀŽŽƌ ĞĞŶ ŶĂƵǁŬĞƵƌŝŐĞ ĞŶ ƐŶĞůůĞ ƉŽƐŝƟŽŶĞƌŝŶŐ ǀĂŶ Ƶǁ ŬǁĞƚƐďĂƌĞ ůĂĚŝŶŐ͘ <ŝũŬ ǀŽŽƌ ŵĞĞƌ ŝŶĨŽƌŵĂƟĞ ŽƉ

,&% &%$ && #&#

van den Berg Transporttechniek

Ł ĞĞƌ ƐƚĂďŝĞů͕ ϯϬй ŵŝŶĚĞƌ ŽƐĐŝůůĂƟĞ Ł $(+ Ł %

Ł Ł Ł

,&$ (# '# %# $##


Millions discover their favorite reads on issuu every month.

Give your content the digital home it deserves. Get it to any device in seconds.