Page 4

Samengesteld door Erik Welten uit teksten van het boek 'Reinier van Arkel 1442 - 1992' van dr. A.C.M. Kappelhof en 'catalogus expositie 575 jaar mensenwerk' van A. van Egmond.

THEMA

Reinier van Arkel 575 jaar In 1439 laat de rijke koopman Reinier van Arkel een erfenis na waarmee een huis voor ‘zinnelozen’ wordt gesticht aan het Hinthamereinde in ’s-Hertogenbosch. Notaris Rutger van Arkel leest in 1442 de acte voor waarin de stichting van het ‘huis voor zes zinnelosen’ op 26 november bevestigd wordt. Dit doet hij in de Sint Anthoniuskapel voor alle buurtgenoten van het blok Hinthamereinde. Anno 2017 is Reinier van Arkel de oudste psychiatrische instelling van ons land. Al 575 jaar bij de tijd. In dit artikel geven we een beknopt overzicht van de afgelopen 575 jaar.

15e eeuw Het zinnelozenhuis dat Reinier van Arkel in 1439 voor ogen had, markeert het begin van een nieuwe trend, de afzondering. Vanaf het einde van de middeleeuwen verbreidde zich het idee, dat iedereen moest werken en dat ledigheid des duivels oorkussen was. Er werd steeds meer geageerd tegen bedelaars, armen en zinnelozen. Al deze mensen moesten worden opgesloten in hospitalen en tuchthuizen en daar tot arbeid worden gedwongen. Bij de zinnelozen speelde ook mee, dat zij door opsluiting in een gasthuis beschermd werden tegen de plagerijen die zij vaak op straat te verduren hadden. Men kende een beperkt aantal geestesziekten waaronder depressie en manie. Daarnaast gebruikte men de diagnose frenesis, waarvan we tot op de dag van vandaag niet weten wat men precies daaronder verstond. De artsen in die tijd verklaarden de ziekten uit een verstoorde verhouding van lichaamsvochten. Deze zogenaamde humoren (bloed, slijm, gele gal en zwarte gal), werden behandeld met aderlaten, laxeren of braken.

4

REINIER WINTER 2017

St. Dymphna In de vijftiende eeuw werd het gasthuis enkele malen vernoemd naar St. Dymphna. Deze heilige was patrones tegen de zinneloosheid en werd vereerd in Geel (België). De legende speelt zich af in de vroege middeleeuwen. Als dochter van een Ierse koning raakte zij in conflict met haar vader toen deze de wens te kennen gaf met haar te willen trouwen. Zij voelde daar niets voor en vluchtte naar de omgeving van Geel. Haar vader liet het daar niet bij zitten. Na lang zoeken slaagde hij er bij toeval in haar te vinden, waarna hij haar vermoordde. Beelden uit die tijd laten een jonge vrouw zien, terwijl de vader als een baardige, woeste duivel wordt voorgesteld. Het thema van de koningsdochter die niet wil wat haar vader voor haar heeft uitgekozen en daarom door hem wordt vermoord, komt in vroegmiddeleeuwse heiligenverhalen veel voor. Het feest van St. Dymphna werd in de middeleeuwen alleen in het bisdom Kamerijk, waaronder Geel toen viel, gevierd. Vanaf 1868 ontstond op Reinier van Arkel de gewoonte om op haar feestdag, 15 mei, een kermis te houden voor alle patiënten.

Profile for Reinier van Arkel

Reinier nummer 6, winter 2017  

Magazine van Reinier van Arkel, Geestelijke gezondheidszorg (GGZ) in Noord-Brabant

Reinier nummer 6, winter 2017  

Magazine van Reinier van Arkel, Geestelijke gezondheidszorg (GGZ) in Noord-Brabant

Advertisement