Page 1

GEZONDE

GROEI MAGAZINE OVER DE KRACHT VAN DE REGIO ARNHEM NIJMEGEN

NAJAAR 2018


BESTE LEZER, W

elkom in de Regio Arnhem Nijmegen. Welkom

Met enerzijds de economische bedrijvigheid en anderzijds

in úw regio, waarvan u als bestuurder, raadslid,

een fantastische leefomgeving – inclusief natuur, cultuur

ondernemer, bewoner en/of bezoeker van een van de 18

en historie – hebben wij enorm veel te bieden. Die

gemeenten onderdeel bent. Graag nodigen we u uit om op

eigenschappen willen we koesteren en vergroten, zonder

die manier naar uw eigen gemeente te kijken: als onderdeel

dat het ten koste gaat van de leefbaarheid en van elkaar.

van een groter geheel.

Groeien op een gezonde manier dus.

Regionale samenwerking is een paar jaar lang niet

Met dit magazine laten we de kracht van onze regio en de

zo vanzelfsprekend meer geweest. Mede vanwege

meerwaarde van regionale samenwerking zien. We hopen

de crisis verslapte de aandacht en verdween de regio

dat u net zo trots bent als wij op al onze kwaliteiten, en net

langzaam van de agenda. Nu zijn we zover dat we met

zo scherp op hoe we die kunnen behouden en uitbouwen.

de samenwerkingsvorm Regio Arnhem Nijmegen weer echt stappen kunnen zetten. Waarbij lokale en regionale

Ahmed Marcouch en Carol van Eert

belangen elkaar niet in de weg zitten, maar elkaar juist

Voorzitter en vicevoorzitter Regio Arnhem Nijmegen

versterken.

Carol van Eert en Ahmed Marcouch


INHOUDSOPGAVE Ondernemer aan het woord

Bewoners aan het woord

‘WE HEBBEN HEEL BEWUST GEKOZEN VOOR EEN GOED BEREIKBARE LOCATIE’

‘HET VOELT HIER NOG STEEDS ALS VAKANTIE’ Hein van de Wijgert en Petra Rijgersberg

Barri Jansen, Avisi

6

18

Raadsleden aan het woord

De thema’s

‘LOKALE BELANGEN EN REGIONALE VOORUITGANG MOETEN HAND IN HAND GAAN’

16 24 32 42

DUURZAAMHEID WONEN ECONOMIE MOBILITEIT

De opgaven voor de regio

Ben Schulte en Janita Hanekamp-Janssen

28

10 Fons Eijkelkamp, Royal Eijkelkamp 14 Ruud Koornstra, Nationale Energiecommissaris 22 Gijs van Dijk, Sint Damianusgilde 34 Wang Long Li, Tinybots 40 Jan Jonker, Hoogleraar Duurzaam Ondernemen 44 Bente Bollmann, Mojo Concerts 48 Ahmed Marcouch en Carol van Eert, Regio Arnhem Nijmegen

3


18 GEMEENTEN WERKEN SAMEN AAN GEZONDE GROEI VAN DE REGIO ARNHEM

RENKUM

RI

JN

OVERBETUWE

DRUTEN

W

AA

BEUNINGEN

L

NIJMEGEN MAAS

WIJCHEN

HEUMEN

MOOK EN MIDDELAAR

4

GEZONDE GROEI


L

SE

IJS

RHEDEN

ROZENDAAL

DOESBURG D

BE

WESTERVOORT DUIVEN

MONTFERLAND ZEVENAAR LINGEWAARD

BERG EN DAL

5


 Barri Jansen met op de achtergrond de Rijntoren bij Arnhem Centraal

‘DEZE REGIO BIEDT EEN MOOIE COMBINATIE VAN ECONOMIE EN GROEN’

6

GEZONDE GROEI


Ondernemer aan het woord

‘WE HEBBEN HEEL BEWUST GEKOZEN VOOR EEN GOED BEREIKBARE LOCATIE’ Begin 2018 verhuisde het softwarebedrijf Avisi – 18 jaar geleden gestart door drie studievrienden uit Enschede – naar de Rijntoren bij Station Arnhem Centraal. Met die vestigingslocatie willen ze hun personeel en de studenten uit de regio bedienen, vertelt mede-oprichter Barri Jansen.

INSPIREREND UITZICHT

In dat opzicht is er echt een verandering gaande.

“Een jaar of tien geleden maakten we de

Zeker in de ICT draaide het vroeger om auto’s:

stap van zolderkamer naar kantoor. We

daar kon je een sollicitant mee over de streep

zochten vooral naar een plek met kortlopende

trekken. Een jaar of twintig geleden vonden

contracten en kwamen in Arnhem terecht.

sollicitatiegesprekken zelfs regelmatig in de

Op bedrijventerrein IJsseloord II zijn we rustig

showroom plaats. Dat kun je je nu toch niet

gegroeid tot we toe waren aan deze stap:

meer voorstellen? De auto is inmiddels geen

verhuizing naar de Rijntoren met inmiddels

statussymbool meer voor jongeren, die hebben

vier verdiepingen, op een fantastische plek met

liever een ov-jaarkaart of goede ontwikkelkansen

inspirerend uitzicht.

binnen een bedrijf.

We hebben heel bewust gekozen voor een goed bereikbare locatie. Je ziet dat er nog steeds vooral werk in het westen is, maar dat veel mensen de files wel zat zijn. Zij komen er bovendien achter dat ook in deze regio uitdagend werk is. Die mensen willen we bedienen met een centraal gelegen en goed bereikbare plek.”

‘VOOR UITDAGEND WERK HOEF JE NIET NAAR DE RANDSTAD’

STATIONSLOCATIE “Omdat wij veel met studenten samenwerken was een stationslocatie bovendien extra

Mobiliteit is sowieso aan het veranderen,

interessant. Het mooie is: we zien nu ook steeds

met steeds meer een mix tussen (deel)auto,

meer sollicitanten uit Utrecht en het westen bij

openbaar vervoer en de fiets. Als je tussen

ons aankloppen, juist vanwege die ligging bij het

Brummen en Zutphen woont en naar Arnhem

station.

gaat, moet je voor minstens een deel van

7


‘MENSEN DIE IN DEZE REGIO WONEN HEBBEN DAAR VAAK HEEL BEWUST VOOR GEKOZEN’

foto volgt 

Barri Jansen

het traject de auto pakken. Ook vanuit de

SAMENWERKING MET DE HAN

Achterhoek is de bereikbaarheid minder goed.

“Elk jaar werken er wel een stuk of tien

Voor dat soort gevallen loopt de regelgeving

studenten bij ons. We hebben een intensieve

vaak nog achter. Als een medewerker met

samenwerking met de HAN en richten ons

zijn eigen auto naar het station gaat om daar

niet alleen op de afstudeerders, maar ook

de trein te pakken, mag ik zijn parkeerkosten

op studenten in een eerdere fase van hun

bijvoorbeeld niet vergoeden. Dat mag alleen

studie. Daar nemen we een maatschappelijke

als het een leaseauto is. Als je als overheid de

verantwoordelijkheid in, in plaats van het alleen

mensen de trein in wilt hebben moeten dit soort

voor onszelf goed in te richten.

dingen beter worden gefaciliteerd.” Door bovendien veel aan interne kennisdeling

ARBEIDERSWONINGEN 2.0

te doen, blijft ons personeel groeien. Zo houden

“Ook wat betreft een woning heeft de nieuwe

we de innovatiekracht hoog en het is fijn voor

generatie weinig op met bezit. Daar kun je

de mensen zelf. In 2030 willen we het beste

als bedrijf een rol in spelen; je kunt mensen

IT-bedrijf van Nederland zijn; dat kan alleen met

begeleiden met de juiste woonvorm. Een soort

goed en tevreden personeel.

arbeiderswoningen 2.0. Niet dat je een klein

8

GEZONDE GROEI

huisje toegewezen krijgt, maar dat je bij een

We hechten dan ook waarde aan de balans

soort huurwoningcorporatie een bepaald budget

tussen werk en privé en proberen met onze

krijgt om iets uit te zoeken. Waarbij dat budget

locatie de reistijd te verkorten. Mensen die hier

groter wordt als je in salaris groeit en je een

wonen, hebben daar vaak heel bewust voor

stap kunt maken als je thuissituatie verandert.

gekozen. We willen het werken in deze regio

Zo’n regeling brengt veel complexiteit met zich

dan ook zo aantrekkelijk mogelijk houden en

mee, maar kan goed werken als het vanuit een

dat kan mede met een goede bereikbaarheid.

bredere schaal wordt georganiseerd. Avisi zou

We hebben ons kantoor ingericht vanuit de

daar zeker voor openstaan.”

gedachte dat er veel wordt samengewerkt. We


hebben hier een hele open werkruimte met veel

om iets te vieren en ons personeel heeft

glas, maar wel met afgescheiden kantoorruimtes

kortingspassen om voordelig iets bij hen te

zodat ieder team zich op z’n eigen specialisme

kopen. Een nog mooier voorbeeld is van ons

kan focussen.”

zusterbedrijf in Barcelona, waar lunchbonnen worden uitgedeeld die alleen in de regio kunnen

LOKALE ONDERNEMERS

worden gebruikt. Zo stimuleer je als werkgever

“Meer bedrijvigheid in de regio geeft ook een

dat mensen de stad in gaan en versterk je de

boost aan de middenstand. Kijk alleen al naar

lokale economie.”

hoeveel mensen er in de pauze een broodje halen of even snel wat boodschappen doen. Dat

KWALITEIT VAN LEVEN

neemt alleen maar toe en mensen gaan dan het

“Deze regio biedt een mooie combinatie van

liefst naar de leuke lokale winkels in plaats van

economie en groen en de kwaliteit van leven is

de grote ketens. Door genoeg grote bedrijven

zeer hoog. We moeten er echter wel voor zorgen

hier te houden bedien je de middenstand en

dat de regio ook voor ICT’ers aantrekkelijk blijft,

draag je bij aan het bestaansrecht van lokale

met genoeg vermaak en blijvende oplossingen

ondernemers. En het zijn juist díe ondernemers

voor bereikbaarheid. Het zou toch doodzonde

die een stad aantrekkelijk en levendig houden en

zijn als we die tienduizend HAN-studenten aan

die zorgen voor beleving.

het opleiden zijn voor andere plekken in het land.”

We hebben bijvoorbeeld een intensieve

‘DE NIEUWE GENERATIE HEEFT NIETS MET BEZIT’

samenwerking met een unieke lunch- en patisseriezaak om de hoek. Zij maken voor ons twee keer per maand de lekkerste taarten

Werken in de regio Woon-werkverkeer

Ontwikkeling banen 103

17% buiten de regio

Indexcijfer

102 101 100 99 98

83%

97 96

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

binnen de regio

2017

Regio Arnhem Nijmegen Nederland

Opleidingsniveau beroepsbevolking 45% 40% 35% 30% 25%

Regio Arnhem Nijmegen

20%

Nederland

15% 10% 5% 0%

laag

middelbaar

hoog

9


Fons Eijkelkamp, Eigenaar Royal Eijkelkamp “In 1911 begon mijn opa een smederij in Lathum, waar mijn vader rond 1948 de handgrondboor ontwikkelde. Die paste toen met zijn 1,2 meter net in de kofferbak van een Volkswagen Kever; nu wordt hij vanuit Giesbeek in doorontwikkelde vorm over de hele wereld verkocht. Net als diverse andere technisch innovatieve grond- en watermonitoringproducten. We hebben onlangs bijvoorbeeld een groot contract afgesloten in Sri Lanka; dat gaat alleen al voor de pilot om twintig miljoen euro. We voelen ons echter nog steeds lokaal verbonden. Ook met deze specifieke plek, want we hebben veel ruimte nodig om tests uit te kunnen voeren. En het leefklimaat is prettig; niet voor niets woont zo’n tachtig procent van onze 150 medewerkers in een straal van dertig kilometer rond Giesbeek. We hebben Duitsland, Schiphol en Wageningen om de hoek. Als je wat rondreist in de wereld dan weet je: we zitten hier zo slecht nog niet. Alleen de bereikbaarheid is een groot probleem. We hebben een Eijkelkamp Academy van waaruit met name mbo’ers en hbo’ers continu met ons samenwerken; die studenten hebben moeite om hier te komen. Het openbaar vervoer is beperkt en het ontbreekt aan genoeg overnachtingsplekken of huisvesting voor jongeren. Wij missen helaas weleens een goede student of een mooi project vanwege die beperkte bereikbaarheid.”

10

GEZONDE GROEI

‘WIJ WERKEN WERELDWIJD, MAAR BLIJVEN LOKAAL VERBONDEN’

Fons Eijkelkamp voor zijn bedrijfspand in Giesbeek


11


Nationaal Park Veluwezoom, 5.000 hectare natuurgebied met 350 kilometer aan paden om te wandelen, fietsen, mountainbiken of paardrijden (foto: RBT KAN)

Het interieur van station Arnhem Centraal (foto: Thea van den Heuvel)

‘SAMENWERKEN IS EEN VOORWAARDE VOOR VOORUITGANG’ “The Economic Board zorgt voor het aanjagen van de economische innovatie en voor de profilering van de regio in onder andere Den Haag, Düsseldorf en Brussel. Daarbij willen we de gunstige ligging ten opzichte van NoordrijnWestfalen benutten; dat is ons grootste economische afzetgebied en die relatie moeten we goed onderhouden. Als primaire focus voor onze regio hebben we gekozen voor de gebieden food, health en energy. In die stuwende innovatieve sectoren gebeurt al veel én valt nog winst te boeken. En als we onze ambitie willen waarmaken – we willen binnen deze thema’s tot de topregio’s van de wereld behoren – is samenwerking essentieel. Zonder samenwerking geen vooruitgang. Dat vraagt om meer dan alleen een paar bedrijven die dicht bij elkaar liggen; er is echt een samenspel van overheden, onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven voor nodig. Zonder die triple helixsamenwerking kachelen we langzaam achteruit.”

Hubert Bruls, Voorzitter The Economic Board

12

GEZONDE GROEI


‘GA MET JE REGIONALE AMBITIES EUROPA IN EN JE HOUDT ER SAMENWERKING, KENNIS EN STEUN AAN OVER’ Arnout Smit, Adviseur Europese Zaken Bureau Brussel

Bijschrift ....

Een drukbezochte Grote Markt in Nijmegen (foto: RBT KAN)

13


‘ECHTE VERNIEUWING KOMT UIT DE REGIO’

14

GEZONDE GROEI


Ruud Koornstra, Nationale Energiecommissaris “Vooruitgang ontstaat door vernieuwing en echte vernieuwing komt uit de regio. De eerste Tesla Roadster – die eigenlijk een omgebouwde Lotus Elise is – werd niet gemaakt in Silicon Valley, maar in een schuurtje in Lochem. Zo gaat het altijd met disruptieve ideeën en toepassingen; die komen niet uit bestuurscentra in Den Haag, Washington of Brussel. Die komen uit de regio. Als land zijn we zeer innovatief, maar hebben we een achterstand in te halen op het gebied van implementatie. Met een goede eindsprint kunnen we nog wereldkampioen energietransitie en verduurzaming worden. Er zit hier zoveel vernuft en creativiteit. We zijn enorm ondernemend. En we zijn enorm rijk. Kortom: we hebben alle ingrediënten in huis om de aarde te redden. Als je op wereldschaal kijkt is Nederland echter hooguit een dorp en de regio slechts een wijkje. Werk dus vooral ook samen met andere regio’s om stappen te zetten. Wees trots, benut je kracht, maar kijk ook breder dan dat. Op een bijeenkomst over de Regio Arnhem Nijmegen merkte ik dat veel bestuurders twee dingen zijn: sceptisch en ambitieus. Blijf vooral dat tweede, want de potentie is er. En de nieuwe Omgevingswet geeft regio’s straks meer de ruimte. Dus experimenteer, wees soms burgerlijk ongehoorzaam en durf te doen!”

Koornstra bij zijn woning aan het Gravinnenbos in Arnhem. “Gelderland is de mooiste provincie van Nederland. Eindelijk woon ik er nu, mede op aandringen van mijn Arnhemse meisje.”

15


Duurzaamheid DE OPGAVE De energietransitie in de Regio Arnhem Nijmegen is in volle gang. Toch gaat het niet snel genoeg om het doel van een energie­neutrale regio in 2050 te halen. In de afgelopen vijf jaar is het verbruik van fossiele energie weliswaar afgenomen, maar de productie van duurzame energie is ook verminderd. De verduurzaming van de regio vraagt dan ook om versnelling. Die versnellingsopgave is fors en urgent: gemeenten en de regio moeten daar nú mee starten. Dat vergt een goede regionale samenwerking, duidelijke afspraken en een gezamenlijke marktbenadering.

ENERGIE BESPAREN EN DUURZAME WARMTE: TUSSENDOEL 2023

8.600

WONINGEN PER JAAR ERBIJ ELEKTRISCH RIJDEN: TUSSENDOEL 2023

7.000

AUTO’S PER JAAR ERBIJ

WAT IS ER AL GEBEURD? • De realisatie van de eerste windparken in Duiven en Nijmegen. • Groei warmtenetten: 10% van de huizen zonder gasketel. • Een toename van zonnepanelen op daken met een factor 25. • Gezamenlijke inkoop van 92 GWh lokaal opgewekte duurzame elektriciteit. • Bouw van groengasfabrieken bij ARN en Bergerden. • Het vaststellen van een regionale energie-ambitie, inclusief een concept-

16

GEZONDE GROEI

uitvoeringsprogramma.


TUSSENDOEL 2023

ZONNEPANELEN OP WONINGEN:

6.500

WONINGEN PER JAAR ERBIJ

WAT MOET ER NOG GEBEUREN? • Besluit tot aardgasloze nieuwbouw, een harde randvoorwaarde bij bouwvergunningen. • Het goede voorbeeld geven door een energieplan op te stellen, maatschappelijk vastgoed te verduurzamen en circulair in te kopen en te bouwen. • Warmtetransitieplan bestaande bouw maken rond uitfaseren aardgas en het aanbieden van alternatieven. • Zorgen voor een regionale aanpak bij het inplannen van windturbines en zonnevelden in het landschap.

WINDTURBINES: TUSSENDOEL 2023

• Het verduurzamen van bedrijventerreinen en zorgen

25X

voor een omgevingsdienst die (mkb-)bedrijven stimuleert en aanzet tot energiebesparing (wortel-enstok-benadering). • Samen met energiedistributiebedrijf zorgen voor een

3 MEGAWATT ERBIJ

planning voor voldoende EV-infrastructuur. • Convenanten sluiten met bedrijven en organisaties over aanpak energietransitie. • Het omzetten van de regionale energie-ambitie in de landelijk vereiste energie- en klimaatstrategie.

DUURZAAM OPENBAAR VERVOER:

220

ANNO 2018

BUSSEN OP GROEN GAS

45

EMISSIELOZE TROLLEYBUSSEN IN ARNHEM

Bron cijfers: Actualisatie Routekaart Energietransitie Regio Arnhem Nijmegen en Economische Monitor stedelijk netwerk Arnhem-Nijmegen

Kijk voor meer informatie over dit thema op www.regioan.nl

17


In de tuin bij Hein en Petra in Heteren

‘AL DIE LANDSCHAPPEN, MET RIVIEREN EN BOSSEN: HET IS HIER FANTASTISCH’

18

GEZONDE GROEI


BEWONERS AAN HET WOORD

‘HET VOELT HIER NOG STEEDS ALS VAKANTIE’ Na jaren in de stad te hebben gewoond, zochten ze de ruimte. Hein van de Wijgert en Petra Rijgersberg wonen nu met hun twee kinderen in Heteren; centraal in de regio met zowel de natuur als stedelijke dynamiek om de hoek.

GEEN NIEUWBOUWWIJK

Voor mijn werk moet ik vaak in Amsterdam zijn.

Hein: “Ik heb 22 jaar in Nijmegen gewoond

Daar ga ik met veel plezier heen, maar terug­

en daar kwam ik Petra tegen. We hebben

rijden blijft het leukste. Via de A12 voel je dat

samen nog een appartementje aan het

je de ruimte inrijdt. We hebben altijd in steden

Kronenburgerpark gehad. Wat een fantastische

gewoond, het is enorm fijn om nu hier te zijn.”

sfeer in die stad, heel open. Maar toen de kinderen kwamen zochten we een plek met meer ruimte. Dicht bij de natuur, maar ook niet té ver van de stad. En dan liever geen nieuwbouwwijk waar alles hetzelfde is.” Petra: “Toen we in Heteren gingen kijken en deze plek zagen waren we snel verkocht. Er is ruimte aan alle kanten en het is goed betaalbaar. De

‘VANUIT HET WESTEN NAAR HUIS RIJDEN IS HEERLIJK’

Betuwe barst van de mooie plekken en we gaan hier graag wandelen of fietsen.”

Petra: “Al moet ik wel zeggen dat we allebei een auto hebben, dat maakt het gemakkelijker.

Hein: “Al hardlopend zit ik binnen tien minuten

Met het openbaar vervoer is het namelijk niet

op de Veluwe. Al die landschappen, met rivieren

te doen om ergens heen te gaan. En als je uit

en bossen: prachtig. En de steden zijn nog

eten wilt moet je wel het dorp uit, want hier

steeds relatief dichtbij. Nijmegen en Arnhem

in Heteren zit bijna niks. Richting werk – ik

natuurlijk, maar we hebben Wageningen ook

ben Jeugdzorgwerker op een basisschool in

echt ontdekt. Dan steken we met het pontje de

Maarssen, bij Utrecht – is het vooral een kwestie

Nederrijn over en zijn we er zo.”

van goed timen; als je ’s ochtends net te laat vertrekt sta je meteen in de file.”

VAKANTIEGEVOEL Hein: “Wat dat betreft is Gelderland echt

Hein: “Al is het met de verbreding van de

fantastisch. Als ik over de dijk rijd met uitzicht

snelweg wel minder geworden. Op een rustige

op de heuvels aan de overkant heb ik altijd

vrijdag ben ik binnen een uur in Amsterdam.”

het gevoel dat ik in het buitenland ben. Laatst hadden we vrienden uit Alkmaar op bezoek die

HETEREN VERBETEREN

echt verbaasd waren over de omgeving hier. Ze

Hein: “Als je wilt kun je hier in het dorp heel

kregen meteen een vakantiegevoel, iets dat wij

actief zijn. Zo zit ik zelf in het bestuur van

na al die jaren ook nog steeds hebben.

WATBETERS, de lokale energiecoöperatie.

19


‘ZORG VOOR EEN GROENE BUFFER EN BLIJF VAN DE ECHT MOOIE PLEKKEN AF’

Het dak van de Brede School ligt al vol met zonnepanelen, waar dorpsgenoten in kunnen investeren. En we hebben hier een zeer actieve dorpsraad die met hele concrete initiatieven komt ter verbetering van Heteren. Het kleinschalige – we hebben zo’n vijfduizend inwoners – heeft als voordeel dat je zelf vrij veel invloed op het dorp hebt. Alleen het dorpshart komt helaas maar moeizaam van de grond, daar wordt al jaren voor gestreden. Qua bedrijvigheid viel het in het begin nog wel wat tegen. Toen ik een paar jaar geleden ging solliciteren zag ik vooral veel relevante vacatures in de Randstad. Maar het neemt hier steeds verder toe en de regio wordt goed gepromoot. We hebben een hoop te bieden voor interessante bedrijven.” Petra: “Het is echter wel een risico, meer bedrijvigheid betekent vaak ook meer bewoners. Tussen de steden wordt al veel gebouwd en ook hier voelen we de nieuwe wijken langzaam op ons afkomen. Ik zou zeggen: zorg voor een groene buffer en blijf van de echt mooie plekken af. Alleen groeien op een gezonde manier dus, want als het allemaal veel drukker wordt, verdwijnt de meerwaarde om hier te wonen.”

VERANDEREND LANDSCHAP

‘DE ENERGIE­ TRANSITIE HEEFT VEEL IMPACT OP DE OMGEVING’

Hein: “Het landschap en de omgeving gaan echter sowieso veranderen, vanwege de energietransitie. Waar komen in Gelderland bijvoorbeeld windmolen- en zonneparken? En waar komen de extra elektriciteitshuisjes in de wijk, die nodig zijn voor zwaardere aansluitingen omdat we allemaal elektrisch gaan koken, verwarmen en rijden? Vanuit mijn rol als strategie- en innovatieconsultant bij Alliander houd ik me daarmee bezig. Er moet echt iets gebeuren om de nationale CO2-doelen te halen en veel oplossingen kun je niet per gemeente bekijken. De regionale schaal, met meerdere gemeenten, woningcorporaties en andere partijen, is eigenlijk de perfecte schaal om op dit thema samen te werken.”

TE WEINIG CAPACITEIT Hein: “In 2021 moet elke gemeente hebben bepaald welk type duurzame warmtevoorziening in welke wijk komt en in welke volgorde de wijken van het aardgas afgaan. Er is serieuze

20

GEZONDE GROEI


Wonen in de regio Bevolkingsprognose Regio Arnhem Nijmegen

800.000 795.000 790.000 785.000 780.000 775.000 770.000 765.000 760.000 755.000

2015

2020

2025

2030

2035

2040

Snelfietsroutes

Jules (8) en Maaren (7) op de dijk vlakbij hun woning

Regio Arnhem Nijmegen 116 km totaal

kennis en capaciteit nodig bij bestuurders om daarmee aan de slag te gaan. In kleinere

60 km

gemeenten ontbreekt het vooral aan die

56 km

capaciteit; beleidsmedewerkers hebben hier vaak simpelweg onvoldoende tijd voor. We zouden er dan ook goed aan doen om te

gereed in uitvoering

kijken hoe we van elkaar kunnen leren. Zonder dat je als gemeente je autonomie kwijtraakt; de gemeenteraad blijft beslissend, maar zorg dat je je kennis en data zoveel mogelijk uitwisselt. En neem een voorbeeld aan Nijmegen: daar ligt een goed doordachte aanpak en is echt bestuurlijk

Thuiswerken

commitment om iets voor elkaar te krijgen.”

Regio Arnhem Nijmegen

MEERWAARDE Petra: “Ik ben benieuwd hoe het landschap er over een paar jaar uitziet. Maar de meerwaarde van deze plek zit niet alleen in de mooie natuur, ook qua cultuur en recreatie zitten we goed, met leuke theaters en festivals. Met de Vierdaagsefeesten natuurlijk, en het Bevrijdingsfestival in Wageningen. En tijdens Koningsdag is Heteren zelf bijvoorbeeld ook hartstikke leuk. Het is kneuterig, maar enorm gezellig.”

2017

19%

81%

2016

17%

83%

2015

16%

84%

2014

10% 0%

90% 25%

50%

75%

100%

werkt minimaal eens per week thuis werkt minder dan één keer per week thuis

21


‘HIER GA IK NOOIT MEER WEG, OF ZE MOETEN ME WEGDRAGEN’

Gijs van Dijk (rechts) samen met nog drie leden voor het gildehuis in Niftrik

22

GEZONDE GROEI


Gijs van Dijk, Bestuurslid Sint Damianusgilde “Al bijna 43 jaar – zolang als ik in Niftrik woon – ben ik lid van het Sint Damianusgilde, waarvan inmiddels al 40 jaar bestuurslid. Dat doe ik met ontzettend veel plezier en in die periode ben ik drie keer de trotse schutterskoning geweest. Het gilde is nog voor het jaar 1600 opgericht en barst van de tradities, waaronder de jaarlijkse Gildefeesten. Dan komen er ook altijd veel bezoekers uit de regio. Maar we behouden altijd dat kleinschalige, dat zit in onze aard. Van de Maas tot de Waal en van Heumen tot Dreumel: dit gebied en haar historie spreken me enorm aan. De landschappen, rivieren en rust maken het heerlijk wonen. En dan zijn er ook nog eens goede voorzieningen voor sport en cultuur. Toen ik hier in 1975 kwam wonen zei ik meteen: hier ga ik nooit meer weg, of ze moeten me wegdragen. Dat gevoel is nooit veranderd.”

23


Wonen DE OPGAVE De Regio Arnhem Nijmegen is een aantrekkelijk woongebied met een grote diversiteit aan woonmilieus. Mensen wonen hier met veel plezier en bij het zoeken naar een (nieuwe) woning kijken ze over de grenzen van hun eigen gemeente heen. Er zijn binnen de regio drie samenhangende woongebieden te onderscheiden, waarbinnen een groot deel van de verhuisbewegingen plaatsvindt: Arnhem en omstreken, Nijmegen en omstreken en de Liemers. De komende jaren zal de vraag naar woningen in onze regio flink stijgen, vooral in de stedelijke milieus. Om vraag en aanbod zowel in kwantitatief als kwalitatief opzicht goed op elkaar af te stemmen, moet er dan ook beleid worden gemaakt dat de gemeentegrenzen overstijgt.

SAMENSTELLING WONINGVOORRAAD NAAR TYPE

ANNO 2015

RIJWONING

45%

24

GEZONDE GROEI

2-1 KAP WONING

15%

VRIJSTAAND

APPARTEMENT

11% 29%


SAMENSTELLING WONINGVOORRAAD NAAR EIGENDOMSVORM

Te koop

Te huur ANNO 2017

54%

45%

BEVOLKING

HUISHOUDENS

778.488

WONINGVOORRAAD

362.823 343.386 ANNO 2017

WAT IS ER AL GEBEURD?

WAT MOET ER NOG GEBEUREN?

Er is regionaal een modelverordening opgesteld, die

• Afronding/vaststellen overkoepelende strategische visie bij

door de gemeenteraden is vastgesteld. Iedere subregio heeft een woonagenda vastgesteld. Deze zijn in samenwerking met de provincie tot stand gekomen op basis van de meeste recente bevolkingsprognose en de regionale uitwerking van het woonbehoefteonderzoek WoON 2015. En er wordt in het voorjaar van 2018 gewerkt aan een strategische regionale visie op wonen, die de subregionale woonagenda’s en de andere regionale thema’s verbindt.

de subregionale woonagenda’s en de monitoring daarvan. • Per subregio het uitvoeren en uitwerken van de woonagenda’s. • Verbreding van het portefeuillehoudersoverleg Wonen naar een portefeuillehoudersoverleg Leefomgeving. • Experimenteren met het Werkplaatsmodel waarin met (maatschappelijke) partners concrete opgaven worden aangepakt. • Evaluatie van de Huisvestingsverordening.

Bron cijfers: Woningmarktmonitor Provincie Gelderland

Kijk voor meer informatie over dit thema op www.regioan.nl

25


Airborne Museum Hartenstein, Oosterbeek

Down The Rabbit Hole bij Beuningen

(foto: Airborne Museum Hartenstein)

(foto: Down The Rabbit Hole)

Renovatie van de oude Waalbrug (A50 Ewijk-Valburg) (foto: Rijkswaterstaat / Thea van den Heuvel)

26

GEZONDE GROEI


BMX’ers in actie op Papendal, het grootste topsport­ trainings­centrum van Nederland (foto: Papendal)

De Zevenheuvelenloop (foto: Theo van Zwam)

27


Janita Hanekamp-Janssen

RAADSLEDEN AAN HET WOORD

‘LOKALE BELANGEN EN REGIONALE VOORUITGANG MOETEN HAND IN HAND GAAN’ Ben Schulte is sinds 2006 actief in de Westervoortse politiek, vanaf 2009 als raadslid en sinds 2010 als fractievoorzitter van GroenLinks. Janita Hanekamp-Janssen zit sinds kort voor D66 in de raad, in Overbetuwe. Hoe kijken zij naar de samenwerking en naar de kansen in de regio?

28

GEZONDE GROEI


‘WE MOETEN OOK CONTROLEREN EN BIJSTUREN VANUIT REGIONAAL OOGPUNT’ VAN MAAKINDUSTRIE NAAR KENNISECONOMIE

duidelijker wordt, want lokaal gebeurt er te weinig op het gebied van duurzaamheid.”

Janita: “Ik ben echt pas net gestart als raadslid, maar wat me opvalt is dat er hier een soort

Janita: “Bij dit soort thema’s kunnen we

bedrijvigheid in de mensen zit. De wil om

alleen stappen zetten als we samenwerken.

dingen te ontdekken en op te starten. Deels

Voor ons begint dat bijvoorbeeld al met het

op kleine en bijzondere schaal, bijvoorbeeld in

verkiezingsprogramma, dat we samen met

het Honigcomplex in Nijmegen. Maar ook de

Lingewaard hebben geschreven. Zo kunnen we

waterstofeconomie krijgt vanuit onze regio een

van elkaar leren. Veel onderwerpen gaan over

boost.”

de gemeentegrenzen heen.

Ben: “Van oudsher zat hier veel maakindustrie;

Als Overbetuwe zitten we precies tussen Arnhem

mijn vader werkte nog bij de vezelfabrikanten

en Nijmegen in en als gemeente willen we een

NYMA en AKZO. Nu gaan we steeds meer naar

buffer zijn, met Park Lingezegen als groene

een kenniseconomie, waar technologische

oase. Dat kan alleen als het regionaal wordt

innovatie een belangrijke rol speelt. Kijk

aangepakt.”

alleen al naar de opkomst van IPKW aan de Westervoortsedijk; wat daar allemaal gebeurt is toch indrukwekkend.”

Ben Schulte

GEZAMENLIJKE BELANGEN Ben: “Voor een aantal thema’s is de Regio Arnhem Nijmegen erg nuttig. Doelgroepen­ vervoer bijvoorbeeld; dat kan niet anders dan op regionale schaal worden aangejaagd. Zo’n duurzame en sterke aanbesteding hadden we nooit als individuele gemeente voor elkaar gekregen. Het scheelt dan wel dat er gezamenlijke belangen zijn. Op het gebied van wonen wringt dat bijvoorbeeld al meer, en nog lastiger is het met het Regionaal Programma Werklocaties. Met de keuze voor welke bedrijventerreinen wel en welke niet worden doorontwikkeld, waren wij in de Liemers niet zo blij. Dan is het voor ons zaak om naar het grote geheel te blijven kijken. Ook de energietransitie is een thema dat zich leent voor regionale schaal. Het Gelders Energieakkoord is duidelijk, maar er zit nog iets tussen dat akkoord en gemeenteniveau. Het is zaak dat het portefeuilleoverleg op dit punt

29


Wij willen onze omgeving zo groen en leefbaar mogelijk houden, maar het zou ook goed zijn als die ontsluiting er komt en we willen de vooruitgang niet in de weg staan. Dus proberen we het regionale logistieke belang te combineren met de lokale belangen: is het wel veilig en duurzaam en worden de omwonenden voldoende gecompenseerd? Een goede uitkomst is zowel de verantwoordelijkheid van raadsleden en het college als van de regio.” Ben: “Logistiek en bereikbaarheid zijn sowieso thema’s die je regionaal moet aanpakken. Wij hebben in dat opzicht echt goede ervaringen met de voormalige Stadsregio, die onder andere voor een treinstation heeft gezorgd. En dat in Westervoort, met 7,85 km2 toch de kleinste gemeente van het land. Wel is het zaak dat we goed geïnformeerd worden over wat de regio doet. Dat we niet teveel afhankelijk zijn van wat de wethouders weten en wat ze hun raad vertellen. Het zou goed zijn als de informatievoorziening rechtstreeks naar de raadsleden en bewoners gaat. Laat zien dat je als regio aan de weg timmert en wat er al bereikt is. Al gebeurt dat de laatste tijd al veel meer, bijvoorbeeld ook met dit magazine.”

‘STA OPEN VOOR IDEEËN EN SAMEN­ WERKING’

TOEKOMSTBEELD Janita: “Als ik aan een de toekomst van de regio denk, dan hoop ik vooral op genoeg betaalbare en goede woonruimte. Zodat de mensen ook gemakkelijk in dit gebied kunnen blijven. En dat alle plekken, dus inclusief de kleine dorpjes, goed bereikbaar zijn met het openbaar vervoer en fietspaden.” Ben: “Dat zou nog echt beter kunnen inderdaad, al wordt er al flink gewerkt aan de snelfietsroutes. Dat is volgens mij ook de beste manier om de noodzaak tot meer snelweg weg te nemen; een snelfietsroute bedient een deel van de forensen die nu nog de auto pakken. Bovendien is het ideaal voor toeristen.”

RAILTERMINAL

30

Janita: “Dat geldt ook voor de Railterminal

Janita: “Die moeten we niet vergeten, want dit

Gelderland, waar containers van bedrijven uit de

is ook voor hen natuurlijk een prachtige streek.

regio op de trein naar Duitsland of Rotterdam

Met haar veelzijdige natuur, de kastelen in het

worden geladen. De gemeente heeft zich daar

buitengebied, de landschappen en de historie.

lang tegen verzet, maar gaat nu onder bepaalde

Ook zo’n initiatief als de Liberation Route doet

voorwaarden overstag.

daar veel in. Wel kan het aantal bedrijven

GEZONDE GROEI


worden vergroot. Logistiek gezien liggen we

Sta open voor ideeën en samenwerking. En wees

enorm gunstig en dit lijkt me een fijne plek voor

positief kritisch: kijk wat de meerwaarde is voor

ondernemers.”

je eigen gemeente, maar draag ook gezamenlijk bij aan de regio.”

Ben: “Mijn ideaalbeeld is dat we over een paar jaar als regio zelf in duurzame energie

Ben: “Inderdaad, we hebben immers

kunnen voorzien. Laten we ook niet zo moeilijk

gezamenlijke belangen. Als raadslid is het

doen over wat er precies op welke plek staat,

onze taak de wethouders te controleren en de

maar alle windmolens, zonneparken en

resultaten te wegen. Dat moeten we niet alleen

waterkrachtcentrales in de omgeving bij elkaar

vanuit lokaal maar ook vanuit regionaal oogpunt

optellen.”

doen.”

Janita: “En zorg voor slimme oplossingen. Een groot zonneveld bij Tiel leverde veel commotie op omdat het in een weiland zou komen te

‘EEN GOEDE UITKOMST IS ZOWEL DE VERANTWOORDELIJKHEID VAN RAADSLEDEN ALS VAN DE REGIO’

liggen. Nu ligt het op de afvalhoop langs de snelweg en is iedereen blij.”

POSITIEF KRITISCH Janita: “Ik zou alle raadsleden op willen roepen een open houding aan te nemen en om ook je collega-raadsleden daartoe aan te moedigen.

Samenwerken in de regio Aantal inwoners per 1 januari 2018

778.488

Hoogte inwonerbijdrage regionale samenwerking 2018 10 8 6 € 9,84

4 2 0

Aantal gemeenten

18

Welkom

€ 4,47 € 1,50 Regio Achterhoek

Metropool Regio Eindhoven

Regio Arnhem Nijmegen

Aantal raadsleden

418

31


Economie DE OPGAVE De Regio Arnhem Nijmegen is de motor van de economie in Oost-Nederland. Gunstig gelegen tussen de Randstad en Noordrijn-Westfalen, vormt dit gebied de natuurlijke schakel tussen Nederland en Duitsland. En met de topsectoren health en energy levert de regio een belangrijke bijdrage aan de internationale concurrentiepositie van Nederland. Om deze positie structureel te behouden en te versterken, is een gezamenlijke inspanning nodig van ondernemers, onderwijsinstellingen en de 18 gemeenten. Daarbij moeten de gemeenschappelijke economische opgaven nadrukkelijk in samenhang worden bezien met de thema’s wonen, mobiliteit en duurzaamheid.

We richten ons hierbij op vier onderdelen: 1. Versterking van het vestigingsklimaat. 2. Ruimte voor bedrijvigheid, met afstemming over de programmering van bedrijventerreinen, detailhandel en kantoren. 3. Stimuleren van de werkgelegenheid. 4. Externe financiering.

ECONOMISCHE GROEI:

3,2%

ANNO 2017

(LANDELIJK 3,2%)

WAT IS ER AL GEBEURD? Het portefeuillehoudersoverleg Economie heeft zich ontwikkeld tot een centrale schakel in het economisch speelveld van de regio, om verbindingen te leggen en activiteiten op te schalen. Daartoe wordt onder andere een goede relatie onderhouden met The Economic Board en Bureau Brussel. De afgelopen periode is vooral hard gewerkt aan het opstellen van het Regionaal Programma Werklocaties (RPW). Doel van het RPW is het zorgen voor een goede onderlinge afstemming en een goed evenwicht tussen vraag en aanbod in de regio van bedrijventerreinen, detailhandel en kantoren.

32

GEZONDE GROEI


WERKGELEGENHEID SECTOREN:

ANNO 2017

ENERGIE- EN MILIEUTECHNOLOGIE

7%

(LANDELIJK 5%)

WAT MOET ER NOG GEBEUREN? • Uitvoering van het RPW door de gemeenten, samen met de provincie. • Aan de slag met de Strategische Uitvoeringsagenda PFO Economie 2018-2022, met de thema’s: Iedereen aan het werk en Gezonde economische groei. • Afstemming met de Investeringsagenda Stedelijk

HEALTH/MEDISCH

18%

(LANDELIJK 12%)

Netwerk Arnhem Nijmegen, die de regionale economische groei versterkt aan de hand van drie icoonprogramma’s: Ruimte voor werk, kennis en innovatie, Slimme duurzaamheid en Bruisende binnensteden aan de rivier. • Samenwerken aan de digitale bereikbaarheid van het buitengebied, onder andere door afspraken met een marktpartij te maken om 100% aansluiting van het buitengebied te realiseren.

TRANSPORT/LOGISTIEK

9%

(LANDELIJK 11%)

Bron cijfers: CBS en Economische Monitor Stedelijk netwerk Arnhem-Nijmegen

Kijk voor meer informatie over dit thema op www.regioan.nl

33


Wang Long Li, Tinybots “Wij hebben een sociale robot ontwikkeld voor ouderen met dementie. Deze robot, Tessa geheten, ondersteunt al pratend bij de dagelijkse gang van zaken. Zo doet ze suggesties voor activiteiten, helpt ze herinneren dat er bezoek aankomt of stelt ze gerust als een familielid even van huis is. Tessa ontlast de mantelzorger en ondersteunt de oudere. Met ons bedrijfje zitten we op de Novio Tech Campus in Nijmegen, waar we vanuit een acceleratorprogramma begonnen. Daar zijn De sociale robot ‘Tessa’

veel samenwerkingsverbanden uit voortgekomen en we zijn enorm blij met de samenwerking tussen Health Valley en de HAN. Die partijen hebben ons geholpen bij contacten met zorgorganisaties en speelden een actieve rol bij het ontwikkelen van de business case. Er ligt nog wel een uitdaging voor de regio als het gaat om het aantrekken van technische talenten. Voor ons was het noodzakelijk om ook in Rotterdam een vestiging te openen, omdat we daar veel gemakkelijker een technisch team konden samenstellen. De focus op techniek en business is daar nou eenmaal sterker. Ook in Nijmegen en omstreken zie je echter een toename; het voelt hier steeds meer als een ecosysteem voor startende bedrijven, zeker op het gebied van digital health.”

34

GEZONDE GROEI


‘ER ONTSTAAT HIER STEEDS MEER EEN ECOSYSTEEM VOOR STARTENDE BEDRIJVEN’

Tinybots is gevestigd op de Novio Tech Campus in Nijmegen, waar kennis, ondernemerschap en innovatie samenkomen. Rechts het kantoorgebouw 52 (foto: Novio Tech Campus)

35


De wereldberoemde Nijmeegse Vierdaagse (foto: William Moore)

Fort Pannerden in Lingewaard, ingeklemd tussen de Waal en het Pannerdensch Kanaal (foto: RBT KAN)

‘THE ECONOMIC BOARD IS EEN TRIPLE HELIXSAMENWERKING DIE BEDRIJVIGHEID EN INNOVATIES VERBINDT EN STIMULEERT IN DE TOPSECTOREN FOOD, HEALTH EN ENERGY EN DE CROSSOVERS DAARTUSSEN’ Sigrid Helbig, Directeur The Economic Board

36

GEZONDE GROEI


‘LATEN WE DE HANDEN INEENSLAAN VOOR EEN NÓG STERKERE REGIO’

Laadpalen voor elektrische auto’s, op Industriepark Kleefse Waard (foto: IPKW)

“De Regio Arnhem Nijmegen heeft alles in huis om tot de top van Nederland te behoren. Dit is een prachtige en sterke regio, met kansen voor economie, natuur en toerisme. Maar één van haar kenmerken is ook dat lang niet alle potentie wordt benut. Dat is de grootste uitdaging die er ligt en daarvoor moeten we de handen ineenslaan. Juist door samenwerking tussen provincie, de twee grote steden en de gemeenten eromheen kun je sterker worden. Met elkaar moeten we werken aan de ambities op het gebied van health, energy, food en duurzaamheid. En ondertussen moeten we niet vergeten om zelf van deze prachtige omgeving te genieten. Toeristen uit binnen- en buitenland doen dat al, nu wij nog.”

Bea Schouten, Gedeputeerde Provincie Gelderland

37


‘18 GEMEENTEN WERKEN BESTUURLIJK EN AMBTELIJK SAMEN AAN LOKALE OPGAVEN, DIE HET BESTE OP DE SCHAAL VAN DE REGIO ARNHEM NIJMEGEN KUNNEN WORDEN OPGEPAKT, SAMEN MET BEDRIJVEN, INWONERS EN HET ONDERWIJS’ Henk van den Berg, Secretaris Regio Arnhem Nijmegen

38

GEZONDE GROEI


OVER HET SAMENWERKINGSVERBAND

SAMENWERKEN IN DE REGIO D

e Regio Arnhem Nijmegen is een licht

De PFO’s worden ondersteund door een

bestuurlijk samenwerkingsverband tussen

parttime secretaris en een ambtelijk platform

18 gemeenten, gericht op een structurele

gevormd door medewerkers van de 18

verbetering van het regionale vestigingsklimaat

gemeenten. Regio Arnhem Nijmegen is geen

voor inwoners en bedrijven. Lokale opgaven

besluitvormend orgaan. Met de afspraken die

worden samen regionaal opgepakt. Er zijn

de portefeuillehouders in regionaal verband

vier thema’s waaraan wordt gewerkt en die de

maken, adviseren zij hun colleges en raden. De

ruggengraat van de regionale samenwerking

uiteindelijke besluitvorming over voorstellen

vormen: Duurzaamheid, Economie, Wonen

vindt in de individuele gemeenten plaats.

(Leefomgeving) en Mobiliteit. Regio Arnhem Nijmegen werkt intensief Per thema is een portefeuillehoudersoverleg

samen met The Economic Board en Provincie

(PFO) actief, waarbinnen afstemming

Gelderland. De belangen van Regio Arnhem

plaatsvindt en informatie wordt uitgewisseld.

Nijmegen in Europa worden behartigd door Bureau Brussel.

Organogram Samenwerkingsverband

Rijk

Regio Arnhem Nijmegen

Duurzaamheid

Mobiliteit

Economie

Wonen

Europa

Voorzittersoverleg

Bureau Brussel Algemeen Bestuur 18 gemeenten

Bestuursakkoord

The Economic Board

Stedelijke Investeringsagenda

Provincie Gelderland

39


40

GEZONDE GROEI


‘HET IS TIJD VOOR EEN REGIONALE KENNIS­AGENDA ENERGIE­TRANSITIE’ Jan Jonker, Hoogleraar Duurzaam Ondernemen Radboud Universiteit “We zitten in een tijdperk van transitie. En dat duurt niet eventjes, dat duurt minstens een paar decennia. De omvang en complexiteit van de vraagstukken is daarbij zodanig dat we moeten samenwerken: een circulaire economie kan alleen worden gerealiseerd tussen bedrijven, burgers en overheden. Daarbij moeten we op zoek naar meer schaal en omvang. Momenteel gebruiken we 0,2 procent van het beschikbare oppervlak voor zonnepanelen; hoe kunnen we dat in tien jaar tijd naar 20 procent brengen? Dát zijn de opgaven, die trouwens geen kostenpost zijn, maar een geweldige economische kans. De tijd van hobbyprojectjes is voorbij en groen is gewoon poen. Dan moeten we het echter wel zo benaderen. Kijk daarbij over gemeentegrenzen heen en zet een dikke ambitieuze stip op de horizon: in 2030 zijn we als regio CO2-neutraal, afvalloos en energie-exporteur voor andere delen van het land. Voor die transitie is wel een Regionale Kennisagenda nodig. Met universiteiten, hogescholen en zeker ook de ROC’s moeten we zorgen dat de tienduizenden technische en praktische vacatures die de komende tijd ontstaan ingevuld worden. Er is een economisch en sociaal belang bij zo’n kennisagenda en ik beveel overheid en onderwijs met klem aan daar samen vandaag nog aan te beginnen.”

Jan Jonker in Nijmegen. “We hebben de klimaatopgaven lang genoeg verwaarloosd. Er is eindelijk beleid voor de komende jaren; laten we het nu ook gaan doen.”

41


Mobiliteit DE OPGAVE Goede mobiliteit en bereikbaarheid zijn sleutelelementen in de kwaliteit van werken, wonen en leven in de Regio Arnhem Nijmegen. Veel van de ambities die we als regio hebben, kunnen alleen worden gerealiseerd als mobiliteit en infrastructuur goed worden geregeld: van woon-werkverkeer in groeiende steden, de ontsluiting van bedrijventerreinen en de rol van het verkeer in de energietransitie, tot de vitale verbindingen met de Randstad en Duitsland. Om tot goede afspraken en oplossingen te komen, hebben we elkaar als gemeenten nodig. Regionale financiĂŤn zijn daarbij nodig als multiplier op investeringen van de samenwerkende partijen.

GEREISDE KILOMETERS (MODAL SPLIT) ANNO 2013

AUTO

OPENBAAR VERVOER

(LANDELIJK 75%)

(LANDELIJK 12,5%)

75%

42

GEZONDE GROEI

13%

FIETS

9%

(LANDELIJK 9,5%)


WAT IS ER AL GEBEURD? In de afgelopen periode zijn met alle gemeenten gesprekken gevoerd om tot een inventarisatie te komen van wensen, knelpunten en prioriteiten. Dat vormde de basis voor de Regionale Bereikbaarheidsaanpak. Robuuste, duurzame en slimme bereikbaarheid van de Regio Arnhem Nijmegen, gebundeld in 8 opgaven. We werken nauw samen met andere overheden om deze opgaven uit te werken tot concrete investeringen in het Regionaal Uitvoeringsprogramma Mobiliteit: Sámen, Slím en Schóón. Door het portefeuillehoudersoverleg is bovendien een voorstel gepresenteerd voor een Regionaal Mobiliteitsfonds. Ook regelen we op regioniveau het zogenaamde doelgroepenvervoer, in het straatbeeld zichtbaar onder de naam Avan.

OPENBAAR VERVOER GEMIDDELD RAPPORTCIJFER

7,8

OV-klantenbarometer 2017

WAT MOET ER NOG GEBEUREN?

SNELWEG A15 DOORTREKKEN

+12 KM

START 2020

• Robuust hoofdwegennetwerk en leefbare kernen. • Impuls kwaliteit spoor- en knooppunten. • Verbeteren internationale verbindingen. • Een toekomstbestendig en veilig fietsnetwerk. • Inzet HOV op corridors, inclusief behoud kwaliteit OV (starten met de voorbereiding van de OV concessie 2023). • Aanpak verduurzamen mobiliteitsgedrag. • Inspelen op nieuwe trends (slimme mobiliteit). • Slimme Logistiek.

REIZIGERSKILOMETERS Bron cijfers: Klimaatmonitor Rijkswaterstaat en Vervoersorganisatie Regio Arnhem-Nijmegen

Kijk voor meer informatie over

ANNO 2018

14.500.000 KM (PROGNOSE WAS 13.000.000 KM)

dit thema op www.regioan.nl

43


‘DIT IS VOOR ONS DE BESTE FESTIVALLOCATIE VAN NEDERLAND’

44

GEZONDE GROEI


Bente Bollmann, Mojo Concerts

Als ik de Regio Arnhem Nijmegen vergelijk met de Randstad, waar ik woon en werk, dan zie ik een mooie

“Na een jaar of twee zoeken naar een geschikte locatie

balans tussen prachtige natuur en twee economische

voor een nieuw festival – Down The Rabbit Hole – kwam

centra. We zijn in korte tijd uitgegroeid tot een landelijk en

De Groene Heuvels bij Beuningen als beste plek van

zelfs internationaal festival, maar de basis ligt nog steeds

Nederland uit de bus. Het is goed bereikbaar, we konden

in deze regio. Het succes van DTRH bouwt voort op lokale

een nachtvergunning krijgen en de ligging is fantastisch.

betrokkenheid: veel bezoekers komen uit de buurt, de

We maken dan ook zoveel mogelijk gebruik van de

omliggende dorpskernen reageren altijd enthousiast en

natuurlijke uitstraling van deze plek. Bovendien merkten

we hebben goed contact met de boeren. Zij stellen land

we bij de burgemeester en ambtenaren veel enthousiasme

ter beschikking voor de parkeerplaatsen en hielpen ons

om dit te organiseren. Die samenwerking verloopt nog

tijdens de regeneditie van 2016 nog om caravans uit de

steeds erg soepel.

modder te trekken.”

Bezoekers op het festivalterrein van Down The Rabbit Hole, bij Beuningen (foto: Down The Rabbit Hole)

45


Dreamfields Festival in Lathum, Rhederlaag (foto: Dreamfields)

Onderzoek in het Radboudumc in Nijmegen (foto: Radboudumc / Eric Scholten)

46

GEZONDE GROEI

Veerpont bij Millingen (foto: RBT KAN)


Mode en design zijn goed vertegenwoordigd in de regio (foto: RBT KAN)

Koning Willem-Alexander op het RijnWaalpad tijdens Velo-city 2017

HyGear in Arnhem, waar het zich ontwikkelde van startup tot

(foto: Velo-city 2017)

wereldspeler op het gebied van waterstof (foto: IPKW)

47


‘DE COMBINATIE VAN BEDRIJVIGHEID ÉN LEEFBAARHEID MAAKT ONS UNIEK’

Ahmed Marcouch

DE VOORZITTERS AAN HET WOORD

‘ALLEEN SAMEN KUNNEN WE GAAN VOOR GEZONDE GROEI’ Of het nou gaat om duurzaamheid, mobiliteit, wonen of economie: we zullen moeten samenwerken als we als regio vooruit willen. Een oproep van de voorzitter en de vice­ voorzitter van Regio Arnhem Nijmegen: Ahmed Marcouch en Carol van Eert.

48

GEZONDE GROEI


C

arol van Eert: “Als regio werken we al twintig

onze identiteit versterken, maar vergeten soms

jaar samen. We blijven elkaar opzoeken en

zelf wat die identiteit precies is. De regionale

dat is niet voor niks. De samenwerking richtte

schaal is nodig om daar stappen in te zetten en

zich lange tijd vooral op het vestigingsklimaat;

die identiteit verder kracht bij te zetten. En daar

op infrastructuur, bereikbaarheid en wonen.

hebben we elke gemeente hard bij nodig.”

Het ging over functionaliteit en over ‘de ideale functionele blik was hard nodig, maar voor

ZIJN GEMEENTEN EIGENLIJK NIET ELKAARS CONCURRENTEN?

ondernemers, investeerders en bewoners zijn

Carol van Eert: “Soms is het voor een gemeente

ook andere dingen belangrijk geworden.”

evident wat je terugkrijgt voor samenwerking,

ligging tussen Randstad en Ruhrgebied’. Zo’n

soms niet. Aan ons de taak om duidelijker te

WAT IS BELANGRIJK VOOR DE REGIO?

maken wat het voordeel van samenwerken is,

Ahmed Marcouch: “Ik ben blij dat we

om de feitelijke effecten in beeld te brengen.

ondertussen zo ver zijn dat wij als regio de

Om ook aan de kleinere gemeenten duidelijk

leefbaarheid met stip op één kunnen zetten. Dat

te maken dat het niet alleen om Arnhem

we ons kunnen richten op wat ons leven mooi

en Nijmegen gaat, ook al lijkt dat soms zo.

en waardevol maakt. Door een nieuwe impuls

Maar als bijvoorbeeld een nieuw bedrijf zich

van de Regio Arnhem Nijmegen kunnen we als

in een van die steden vestigt, levert dat ook

achttien gemeenten onze inwoners en bedrijven

werkgelegenheid op voor mensen elders uit

veel vooruitgang bieden; van mooi werk tot

de regio. En toeristen die naar Arnhem of

goed wonen en van inspirerend onderwijs tot

Nijmegen komen, moedigen we aan om ook de

een rijk buitenleven. Laten we dat als concreet

omliggende dorpen en de Veluwe te bezoeken.

kompas hanteren en niet wachten op uitgebreid

En ja, belangen bijten soms en het is lang niet

geformuleerde visies.

altijd gemakkelijk. Dan is het zaak om in gesprek te blijven en te zoeken naar de beste oplossing

We kunnen mensen bieden wat zij in andere regio’s missen, want we hebben een dubbele kwaliteit. Onze regio heeft de natuurlijke ruimte, die Randstedelingen zoeken om nieuwe ideeën

Carol van Eert

op te doen. En onze regio heeft de culturele bedrijvigheid, waar in het Ruhrgebied iedereen naar zoekt om tot innovaties getriggerd te worden. Juist die combinatie van leefbaarheid én bedrijvigheid maakt ons uniek.” Carol van Eert: “Dat authentieke verhaal willen we meer aan de man brengen, in de rest van Nederland en Europa. Maar ook in de regio zelf. We lijken namelijk niet altijd te beseffen wat voor bijzonders we in handen hebben. We weten al steeds beter mensen en bedrijven aan te trekken die passen bij onze kwaliteiten en die

‘LAAT ONS WETEN WAT UW OPDRACHT AAN DE REGIO IS’ 49


voor iedereen. Maar in veruit de meeste gevallen

lokale gebeurtenissen ook regionaal van

bijten belangen elkaar niet. Een traject wordt

belang kunnen zijn en hoe de gemeente kan

ook niet per se duurder als je het samen met je

inhaken op regionale ontwikkelingen. Gelukkig

buren uitvoert; de investering per gemeente is

groeit het besef dat we elkaar op deze manier

vaak hetzelfde, alleen de oplossing is breder en

kunnen versterken. Ook vanuit bedrijven en

beter.”

onderwijsinstellingen komt steeds vaker de bevestiging dat de regioschaal een effectieve

Ahmed Marcouch: “Succesvol samenwerken

schaal is.”

vraagt om betrokkenheid van de gemeente­ raden. Om raadsleden die bedenken hoe

WAT KUNNEN REGIO’S DAT GEMEENTEN IN HUN EENTJE NIET KUNNEN?

‘WE BESEFFEN ONVOLDOENDE WAT WE VOOR BIJZONDERS IN HANDEN HEBBEN’ Carol van Eert en Ahmed Marcouch

50

GEZONDE GROEI

Carol van Eert: “Of het nou gaat om het openbaar vervoer of snelfietsroutes, om bedrijventerreinen of toerisme: we moeten het samen doen. Dat geldt ook voor de woningbouw; nu de crisis voorbij is moeten we verder kijken dan kwantiteit – welke gemeente bouwt hoeveel woningen – en meer naar kwaliteit. Het gaat om zorgwoningen en de verhouding tussen sociale huur en de hogere categorieën. En om verduurzaming, samen met woningbouwverenigingen.”


Ahmed Marcouch: “Dat geldt net zo goed voor onderwijs. De universiteiten, hogescholen en

COLOFON

mbo’s kunnen niet zonder continue onderlinge

Dit magazine is een uitgave van

contacten, die de student de juiste overgang

Regio Arnhem Nijmegen.

bieden van de ene onderwijsinstelling naar de andere. Dan moet je als onderwijswereld vooruit

Ontwerp en vormgeving

kunnen kijken en dat doe je als collectief. Dat is

Simons en Boom, Arnhem

wat een regio succesvol maakt: samenwerken als collectief.”

Tekst en interviews Voermans tekst & advies, Nijmegen

WAT MOET ER NOG GEBEUREN OM SUCCESVOL TE KUNNEN BLIJVEN?

Fotografie (tenzij anders vermeld)

Carol van Eert: “Als we onze ambities voor

Masha Bakker, Arnhem

leefbaarheid willen waarmaken, moeten we echt een stap maken in duurzaamheid, in de

Procesbegeleiding en conceptbijdragen

volle breedte. Innovatie en bedrijvigheid moeten

Raymond Reesink, Mannen met plannen

hierop gericht worden. Economische groei? Graag, maar dan wel op een circulaire manier.

Met medewerking van

Duurzaamheid als motor van integraal beleid, als

Rachel Drosterij, Cécile de Boer,

rode draad door de domeinen mobiliteit, wonen

Karin Heijligers, Margriet Snijders en

en economie.

Henk van den Berg

Ik roep alle raadsleden op hun kennis te

Drukwerk

vergroten als het gaat om lokale ambities die

DPN Rikkenprint, Nijmegen

je regionaal kunt realiseren. Begin bij je eigen gemeente, dat is de basis, maar kijk vervolgens wat er in gezamenlijkheid bereikt kan worden. En laat ons weten wat u belangrijk vindt: wat is

© 2018 Regio Arnhem Nijmegen (2e druk)

uw opdracht aan de regio? Want alles wat wij als

Niets uit deze uitgave mag worden

Regio Arnhem Nijmegen doen, moet lokaal iets

vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt

versterken.”

door middel van druk, fotokopie, internet of op welke andere wijze dan ook, zonder

‘LATEN WE ELKAAR OPZOEKEN’

toestemming van de uitgever. Meer informatie Meer weten over het regionale samenwerkingsverband? Neem contact op met Henk van den Berg, secretaris van Regio Arnhem Nijmegen.

Ahmed Marcouch: “De verscheidenheid onder de gemeenten heeft een eenheid nodig. De

Eusebiusbuitensingel 53, 6828 HZ Arnhem

gemeentegrenzen zijn belangrijk, zowel mentaal

Postbus 9029, 6800 EL Arnhem

als praktisch. Maar onze gemeentegrenzen

026 377 3410

zijn niet bedoeld om ons te beknellen. Laten

info@regioan.nl

we elkaar juist opzoeken, de samenwerking

www.regioan.nl

intensiveren en de thema’s die ons leven waardevol maken samen oppakken. Innovatie, cultuur, ondernemerschap, health, energy: het krijgt daar allemaal meer kracht door. Sterker nog, wij staan als regio stil of gaan zelfs achteruit als we dat niet doen. Samenwerken is een voorwaarde voor vooruitgang. Alleen als wij samen de schouders zetten onder onze regio, kunnen we gaan voor gezonde groei.”

Dit magazine is gedrukt op duurzaam papier.


SAMEN WERKEN AAN GEZONDE GROEI VOOR ONZE INWONERS Zeker, er zijn meer mooie streken in ons land. En er zijn regio’s die óók economisch sterk zijn. Maar nergens in Nederland gaan economische kracht en een fantastische leefomgeving zo samen als in de Regio Arnhem Nijmegen. Er is de dynamiek van onze levendige steden, strategisch gelegen tussen Randstad en Ruhrgebied. Van huis uit is de regio sterk in logistiek en de maakindustrie. Health en energy ontwikkelen zich op dit moment tot toonaangevende clusters, waarbij we profiteren van innovaties en talent afkomstig van de vele kennisinstellingen die onze regio rijk is. Daarbij is het hier bijzonder goed wonen en leven. Met de Betuwe en de beboste heuvels van de Veluwezoom, Montferland en Berg en Dal. Het rivierlandschap van IJssel, Rijn en Waal. Bewoners en bezoekers waarderen de historie, folklore en cultuur. En genieten van de mooiste sportevenementen en festivals. Het samenwerkingsverband Regio Arnhem Nijmegen is bedoeld om die unieke combinatie van economische kracht en kwaliteit van leven te behouden en te versterken voor onze inwoners. We zetten in op duurzame en gezonde keuzes voor wonen, werken en mobiliteit, op weg naar een circulaire economie. Als we hier echt stappen in willen zetten, niet alleen voor onszelf maar ook voor onze kinderen en kleinkinderen, is de betrokkenheid van alle 18 gemeenten nodig. Laten we als collectief zorgen voor vooruitgang van elke gemeente én van de regio als geheel. Laten we samen met ondernemers, kennisinstellingen en bewoners onze verantwoordelijkheid nemen. Laten we samen werken aan gezonde groei.

Gezonde Groei  

Nergens in Nederland komen economische kracht, stedelijke dynamiek en een fantastische leefomgeving zo vanzelfsprekend samen als in de regio...

Gezonde Groei  

Nergens in Nederland komen economische kracht, stedelijke dynamiek en een fantastische leefomgeving zo vanzelfsprekend samen als in de regio...

Advertisement