Page 1

Deklaracja „odpadowa" - praktyczne problemy Do końca 2012 r. każda rada gminy powinna uchwalić wzór „deklaracji odpadowej". Wypełnienie oraz jej dostarczenie do urzędu gminy jest obowiązkiem mieszkańców. Im więcej opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi będzie ustalanych na podstawie deklaracji, tym rzeczywistość polityki odpadowej będzie bliższa ideałom, które przyświecały tworzeniu Ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (DzU z 2012 r. póz. 391 - u.c.p.g.). Artykuł 10 ust. l i 2 Ustawy z l lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2011 r. nr 152, póz. 897 - nowelizacja) stanowi o tym, że rady gmin są zobowiązane w ciągu 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (tj. do l stycznia 2013 r.) podjąć m.in. uchwałę w sprawie wzoru deklaracji. Nie może ona zacząć obowiązywać później niż 18 miesięcy od daty wejścia w życie ustawy, czyli od l lipca 2013 r. Należy mieć na uwadze fakt, że do tego czasu gmina nie musi odbierać odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości.

Kiedy uchwała? Wobec tego uchwała dotycząca „deklaracji odpadowej" może zostać podjęta przed l stycznia 2013 r. oraz musi wejść w życie przed l lipca 2013 r. Może nawet zacząć obowiązywać przed l stycznia 2013 r., pod warunkiem, że została odpowiednio wcześniej uchwalona, a następnie opublikowana w dzienniku urzędowym. W tym miejscu warto dodać, że zgodnie z art. 4 Ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych oraz niektórych innych aktów prawnych (DzU nr 62, póz. 718), akty normatywne, które zawierają powszechnie obowiązujące przepisy, ogłaszane w dziennikach urzędowych, wchodzą w życie po upływie 14 dni od daty ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi dłuższy termin. Zatem uchwała rady gminy zaczyna obowiązywać po 14 dniach od momentu jej ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym, chyba że wprost zostanie w niej wskazany dłuższy termin, po którym wejdzie ona w życie.

ce na celu wydanie wskazanych aktów prawnych. Nie ma żadnych przeszkód ku temu, by nowy system został wprowadzony przez gminy wcześniej, po podjęciu wszystkich obligatoryjnych uchwał i po przeprowadzeniu przetargu, a co za tym idzie - aby rozpocząć odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w „nowy sposób" przed l lipca 2013 r. Co do uchwały określającej wysokość stawki, należy w tym miejscu wskazać, że ustawa określa jedynie terminy, do kiedy pierwsza uchwała powinna być podjęta. Nie definiuje natomiast czasu jej zmiany. Oznacza to, że uchwalona stawka, stanowiąca część wzoru deklaracji, będzie mogła być zmieniona przez gminę, gdy nastąpi podjęcie nowej uchwały i uchylenie poprzedniej. Ustawa nie reguluje bowiem tego, jak często lub też na jaki okres może być wydawana uchwała rady gminy w sprawie stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Ma to również znaczenie w przypadku uchwały wskazującej wzór „deklaracji odpadowej". Jeśli bowiem dojdzie do zmiany uchwały, o której mowa w art. 6k ust. l ustawy (określającej stawkę opłaty), wtedy również wzór deklaracji (o którym mowa w art. 6n) będzie musiał ulec zmianie.

Termin do złożenia deklaracji

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż - zgodnie z art. 6m ust. l ustawy - właściciel nieruchomości zobowiązany jest złożyć do wójta (burmistrza, prezydenta) miasta deklarację o wysokości opłaty w ciągu 14 dni od daty zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odPowyższe wskazuje terminy, które gmina padów komunalnych. Nowelizacja ustawy musi zachować, podejmując działania mają- wskazuje, że w uchwale, o której mowa Dodatek do P r z e g l ą d u Komunalnego nr 5/2012

Właściciel nieruchomości zobowiązany jest złożyć deklarację o wysokości opłaty w ciągu 14 dni od daty zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca (depositphotos/A. Engbers).

w art. 6n ust. l ustawy zmienianej w art. l , rada gminy określa także termin składania pierwszej deklaracji dotyczącej wysokości opłaty. Wynika z tego, że organ uchwałodawczy suwerennie ustala datę, od kiedy będą przyjmowane deklaracje. Należy w tym miejscu wyrazić uzasadnione przypuszczenie, że realizacja powyższego obowiązku w dużej mierze uzależniona będzie od przeprowadzonej wśród mieszkańców gminy kampanii edukacyjnej. Należałoby w niej także podkreślić konsekwencje wynikające z niezłożenia (lub złożenia po terminie) „deklaracji odpadowych". Kluczem wydaje się jednak nie tyle motywowanie ich ewentualnymi sankcjami, ile tym, że mogą w ten sposób wpłynąć na obniżenie opłaty. Będzie się tak działo przede wszystkim z tego powodu, że aktywnie włączą się w system gospodarki odpadami w gminie, dostarczając informacji, które pomogą sprawić, aby system ten działał wydajniej. Obniżenie opłaty będzie także oczywistym skutkiem decyzji o selektywnej zbiórce odpadów.


Deklaracja - elementy obligatoryjne Artykuł 6n ust. l u.c.p.g. zobowiązuje gminę do podjęcia uchwały określającej wzór deklaracji dotyczącej wysokości opłaty. Ustawodawca stanowi, że w uchwale tej, oprócz przedmiotowego wzoru, powinny znajdować się objaśnienia dotyczące sposobu jej wypełniania, pouczenie, iż deklaracja jest podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego (o czym szerzej w dalszej części), a także informacja o terminach i miejscach jej składania. Jako zasadę przy wyliczeniu opłaty należy przyjąć, że właściciel nieruchomości zamieszkanej wykorzystuje iloczyn jednej z wielkości określonych w art. 6j ust. l pkt. 1-3 ustawy oraz stawki opłaty (ustalonej przez radę gminy). Natomiast w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a mimo to powstają odpady komunalne, opłata stanowi iloczyn liczby pojemników przeznaczonych do gromadzenia odpadów komunalnych powstałych na danej nieruchomości oraz stawki opłaty za pojemnik o określonej pojemności (art. 6j ust. 3). W konsekwencji właściciel nieruchomości, dokonując prawidłowego wyliczenia zade-

klarowanej wysokości, powinien znać usta- dzie uiszczał w postaci konkretnej wielkolone przez radę gminy stawki opłat za go- ści liczbowej, a nie wielkości „opisowej", spodarowanie odpadami, stanowiące jeden tzn. że będzie to iloczyn przykładowo liczze składników (iloczynów) niezbędnych by osób oraz stawki bliżej jeszcze niespredo określenia wysokości opłaty. Deklaracja cyzowanej, z uwagi na brak uchwały w tym powinna być środkiem do określenia wyso- zakresie. We wzorze deklaracji musi więc kości opłaty, nie zaś jedynie wskazywać zostać określona wysokość stawki opłaty fakty, które mogą wpłynąć na ustalenie jako konkretna liczba, np. 8 zł. opłaty przez organ gminy.

Elementy nieobligatoryjne

Z uwagi na redakcję przepisów ustawy, dotyczącą wzoru deklaracji oraz (w in- Należy w tym miejscu podkreślić, nym miejscu) nieruchomości zamieszka- iż w uchwale dotyczącej wzoru deklaracji nych i niezamieszkanych, należy stwier- na temat wysokości opłaty rada gminy modzić, iż rada gminy w uchwale w sprawie że określić wykaz dokumentów potwierdzawzoru deklaracji o wysokości opłaty po- jących dane zawarte w deklaracji (art. 6n winna określić jeden wzór, w którym ust. 2). Można go przygotować po konsultauwzględnia się odrębne pola na oświadcze- cjach z odpowiednimi instytucjami skarbonie właściciela nieruchomości zajmowanej wymi, wydziałem spraw obywatelskich przez mieszkańców oraz na oświadczenie czy eksploatatorami lokalnych wodociąwłaściciela nieruchomości, której nie za- gów. W razie wyboru metody opartej mieszkują mieszkańcy, a powstają odpady na liczbie mieszkańców zamieszkujących komunalne (dotyczące liczby pojemników daną nieruchomość załącznikiem do deklao określonej pojemności), o ile oczywiście racji może być wykaz osób zamieszkująrada gminy postanowi w formie uchwały cych dane gospodarstwo domowe, który o odbieraniu odpadów komunalnych z nie- byłby dodatkowym oświadczeniem właściruchomości niezamieszkanych. ciela, potwierdzającym dane wypisane w deklaracji. Powyższe nie oznacza, oczyIstotą dobrze napisanego wzoru deklaracji jest rubryka, w której właściciel nieruchocd. na str. 14 » mości wskaże wysokość opłaty, którą bę-

Dodatek do Przeglądu Komunalnego nr 5/2012


» cd. ze str. 13 wiście, iż gmina jest uprawniona do żądania pełnych danych osobowych osób zamieszkujących daną nieruchomość, gdyż to niewątpliwie wykraczałoby poza element niezbędny do ustalenia kwoty opłaty dla właściciela konkretnej nieruchomości. Artykuł 233 §1 Kodeksu karnego stwierdza, iż „kto, składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3". Przepis ten penalizuje m.in. składanie fałszywych zeznań w postępowaniu administracyjnym i podatkowym. A zatem niewątpliwie znajduje on zastosowanie do właścicieli nieruchomości, którzy składają deklarację. Stąd wzór deklaracji dopuszcza zawarcie ostrzeżenia, iż oświadczenie właściciela składane jest pod groźbą odpowiedzialności karnej z art. 233 §1 Kodeksu karnego. Dodatkowo, w rozumieniu przepisów Ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (DzU z 2000 r. nr 80, póz. 903, z późn. zm.), trzeba pamiętać, że przy nieruchomościach składających się z budynków wielolokalowych, w których ustanowiono odrębną własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości (ze wszelkimi konsekwencjami nieprawidłowego ich wykonywania) obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany. Można wykorzystać tę regulację do zainteresowania podmiotów (zarządca lub zarząd wspólnoty), których odpowiedzialność została powyżej opisana, do zaangażowania w proces weryfikowania prawdziwości danych zawartych w deklaracji.

Deklaracja a tytuł wykonawczy Artykuł 6n ust. l u.c.p.g. wskazuje, że obligatoryjnym elementem określonego przez radę gminy wzoru deklaracji ma być pouczenie, iż deklaracja jest podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego. Rady gminy autonomicznie dokonująokreślenia wzoru, a tym samym poszczególnych elementów wzorca oświadczenia właściciela nieruchomości w przedmiocie wysokości opłaty. Podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego stanowi deklaracja o wysokości opłaty (art. 6n ust. 1) lub decyzja wydana w oparciu o art. 6p ustawy. Należy również przypomnieć, że — zgodnie z art. 6g — w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy Ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. DzU z 2012 r. póz. 749), z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta.

Natomiast stosownie do art. 60 ustawy u.c.p.g. w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub uzasadnionych wątpliwości co do danych w niej zawartych wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Oczywiście, w tym zakresie kluczowe będzie określenie przez doktrynę i orzecznictwo katalogu przesłanek, które będą mogły być utożsamiane „z uzasadnionymi wątpliwościami".

cych na danej nieruchomości, jej właściciel ma obowiązek złożyć nową deklarację w terminie 14 dni od momentu nastąpienia zmiany. Nie może zatem w późniejszym czasie kwestionować swojej deklaracji ze względu na jej nieadekwatność do stanu faktycznego, bowiem to w jego interesie i obowiązku leży zapisanie w deklaracji danych odpowiadających rzeczywistości.

Do gminy czy do związku?

Gminy mogą tworzyć związki międzygminne w celu wspólnego wykonywania zaW sytuacji, gdy właściciel nie złoży dekla- dań publicznych. Jednym z takich zadań racji we właściwym terminie (określonym jest również zebranie deklaracji mających w uchwale z art. 6n ust. l ustawy) bądź dane służyć ustalaniu opłat, a następnie także w złożonej deklaracji wy wołaj ą uzasadnio- wykonaniu obowiązków sprawozdawczych ne wątpliwości, organ sprawujący władzę związków międzygminnych. w gminie może wydać decyzję dotyczącą wysokości opłaty. Żalem postępowanie Jeżeli zatem gminy dla celów wspólnego w sprawie wydania tej decyzji może zostać prowadzenia gospodarki odpadami komuwszczęte — w razie niezłożenia deklaracji nalnymi powołały związek międzygminw ogóle - dopiero po upływie terminu do jej ny, którego zakres zadań przekazanych złożenia (wskazanego w obowiązującej mu przez tworzące go gminy obejmuje rówjuż uchwale) albo po złożeniu deklaracji nież kwestie dotyczące poboru opłaty oraz przez właściciela (przy czym niekoniecznie zbierania deklaracji, to wykonanie tego po upływie terminu do jej złożenia, jeżeli obowiązku należy do związku międzygminwłaściciel przedłoży deklarację wcześniej, nego, a nie do gmin. Oznacza to, że to zgroprzed jego upływem), gdy dane tam zawarte madzenie związku, w drodze uchwały, debędą wątpliwe. cyduje o szczegółach dotyczących odbioru deklaracji od mieszkańców, a więc o tym, Do egzekucji opłat stosuje się przepisy w jaki sposób, gdzie lub komu deklarację tę Ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowa- należy przekazać. niu egzekucyjnym w administracji (DzU z 2011 r. nr 234, póz. 1391 - p.e.a.). Artykuł 2 §1 pkt l tej ustawy wskazuje, że egzekucji administracyjnej podlegają m.in. po- Prawidłowe funkcjonowanie instrumentu, datki, opłaty oraz inne należności, co do któ- jakim jest „deklaracja odpadowa", jest uzarych stosuje się przepisy działu III Ordyna- leżnione od rzetelnie przeprowadzonej cji podatkowej. Ściągnięcie zaległej opłaty kampanii edukacyjnej wśród mieszkańców. poprzez egzekucję administracyjną może Jest to bardzo ważne narzędzie, by zabyć również przeprowadzane na podstawie mierzenia ustawy zostały wprowadzone art. 2 §1 pkt 3 w związku z art. 3a §1 pkt l sprawnie i w pozytywnej atmosferze. Istnieustawy p.e.a. je ryzyko, że właściciele nieruchomości nie będą wiedzieli, że obowiązek złożenia W sytuacji, kiedy dłużnik, pomimo upo- deklaracji leży po ich stronie i że jest on mnienia wierzyciela, nie ureguluje opła- określony terminowo. Dobrze, gdyby zdaty (zgodnie z art. 15 p.e.a.), wierzyciel wali oni sobie sprawę z konsekwencji ma obowiązek wystąpić z wnioskiem doty- niewłaściwie wypełnionej deklaracji zaczącym wszczęcia egzekucji administracyj- równo ze względu na błędy obliczeniowe, nej (zgodnie z art. 6 §1 p.e.a.). W opisywa- jak i na nieprawdziwie wskazane dane. nym przypadku organem egzekucyjnym bę- Ostatecznie to w ich wspólnym interesie dzie naczelnik właściwego urzędu skarbo- leży to, aby system gospodarki odpadami wego bądź wójt, burmistrz, prezydent mia- w ich gminie był wydajny. Na pewno pomosta (zgodnie z art. 19 §1 i 2 p.e.a.). Należy że w tym opłata, która zostanie naliczouściślić, iż może on podejmować wyłącznie na na podstawie deklaracji, a nie decyzji takie środki egzekucyjne, które zostały o ustaleniu jej w drodze szacunków gminy. przewidziane w ustawie o egzekucji admi- Kampania edukacyjna pomoże także uniknąć nakazywania mieszkańcom przedstanistracyjnej. wiania dodatkowych dokumentów, uwiaryWarto w tym miejscu wskazać, że dłużnik godniających informacje zawarte w dekla- w toku ewentualnego procesu egzekucyj- racji. Przecież o to w tym chodzi, by deklanego - nie może powoływać się na wa- racją, a nie dużą liczbą dodatkowych dokudy formalne tytułu wykonawczego, jakim mentów, ustalać opłatę. jest deklaracja. Wedle art. 6m ust. 2 ustawy u.c.p.g., w przypadku zmiany danych będąMarcin Maciocha, cych podstawą ustalenia wysokości naKrzysztof Furtan leżnej opłaty lub określonej w deklaracji MDS Kancelaria, Wrocław ilości odpadów komunalnych, powstają-

Dodatek do Przeglądu Komunalnego nr 5/2012

We wspólnym interesie

Deklaracja odpadowa praktyczne problemy  
Deklaracja odpadowa praktyczne problemy  

Artykuł omawia praktyczne problemy związane z przygotowaniem deklaracji dla mieszkańców

Advertisement