Page 17

Hegemoniczna męskość i dywidenda patriarchatu. O społecznej...

za swój główny cel uznających rozwój ekonomiczny i efektywność administracyjną, oficjalnie ignorujących lub  marginalizujących różnice płci. Współczesna męskość ma więc „raczej styl technokratyczny, a nie konfrontacyjny, jest jednak w tym samym stopniu mizoginistyczna, co przedtem”9. Omawiając teorię R. Connell warto zauważyć, iż posiada ona wiele cech wspólnych z  koncepcjami dwóch myślicieli europejskich – Michela Foucaulta i Antoniego Gramsciego10. Trudno określić, czy jest to podobieństwo zamierzone. Z dzieł M. Foucaulta R. Connell mogła przejąć wrażliwość na  relacje władzy jako uniwersalnego zjawiska społecznego. Także wyróżnienie męskości odmiennych od  męskości hegemonicznej, jako form oporu przeciw dominującym wzorom stosunków społecznych, jest charakterystyczne dla  myśli Francuza. Od  Włocha A. Gramsciego natomiast zaczerpnąć mogła R.  Connell zmodyfikowaną marksowską ideę hegemonii, a więc pewnego wyidealizowanego przedstawienia interesów klasy panującej jako interesów powszechnych, których realizacja przynosi korzyść ogółowi członków danej zbiorowości. A. Gramsci odróżnił hegemonię społeczną od  tej państwowej, związanej ze  stosowaniem przemocy. R.  Connell nie przywiązuje zbyt dużej wagi do hegemonii państwowej, skupiając się głównie na trwałości istnienia systemu ucisku mimo zmian administracyjnych; jako systemu kulturowego raczej, a nie zorganizowanej machiny urzędniczej. Przemoc fizyczna posiada w koncepcji Australijki wyjaśnienie, jednak jej znaczenie we współczesnym świecie wydaje się być marginalizowane. Społeczna teoria płci kulturowej R. Connell jest ciekawym przykładem ram teoretycznych, które służyć mogą pomocą podczas rozważań i  prowadzenia badań naukowych, głównie z  zakresu gender studies. Jej zaletą jest przede wszystkim wskazanie na heterogeniczność kulturowych kategorii płciowych oraz  wyjaśnienie dynamiki ich zmian. Z  tychże powodów można zakładać, iż  potencjał opisywanej teorii – w  sensie wyjaśniania współczesnych zjawisk społeczno-kulturowych – jest ogromny. Summary The article gives a brief introduction to the social theory of gender relations created by R. Connell. It discusses mainly the concept of 9 10

Ibidem, s. 615. Por. np. M. Donaldson, What is…, op. cit., s. 645.

nr 4, jesień-zima 2011

[17]

Refleksje, nr 4, jesień-zima 2011  

Numer poświęcony tematyce gender studies oraz marketingowi politycznemu.

Refleksje, nr 4, jesień-zima 2011  

Numer poświęcony tematyce gender studies oraz marketingowi politycznemu.

Advertisement