Page 1


Fiscaal WIJZIGING VERGOEDINGSRECHTEN HEEFT CONSEQUENTIES

Het nieuwe huwelijkse vermogensrecht Op 1 januari 2012 is het huwelijksvermogensrecht op een groot aantal punten drastisch gewijzigd. Deze wijzigingen hebben ook gevolgen voor mensen die reeds op dat moment getrouwd waren. Het kan daarom geen kwaad om deze wijzigingen nog eens onder uw aandacht te brengen, zodat u zich een oordeel kunt vormen of actie noodzakelijk is.

A

ls een van de uitzonderingen in Europa is er in Nederland bij een huwelijk sprake van een van rechtswege bestaande gemeenschap van goederen. Met andere woorden onze wetgeving gaat er van uit dat het vermogen van echtelieden gemeenschappelijk wordt. Wanneer het vermogen tot stand is gekomen maakt niet uit, door de voltrekking van het huwelijk zijn de bestanddelen gemeenschappelijk geworden. Het kan echter ook zijn dat de beide echtelieden de gemeenschap van goederen niet wensen. De wetgeving geeft deze echtelieden de mogelijkheid om tot een andere regeling te komen; deze overeenkomst moet dan wel in een notariële akte ('huwelijksvoorwaarden') worden vastgelegd. Mocht u zich tijdens uw huwelijk bedenken, dan is het ook mogelijk om tijdens het huwelijk huwelijksvoorwaarden in te voeren. En met name in deze laatste situatie is in 2012 een belangrijke wijziging ingevoerd.

Wijziging huwelijksvoorwaarden Tot 1 januari 2012 was het invoeren, wijzigen of opheffen van huwelijksvoorwaarden vaak een lastige bezigheid. De verzoeken dienden

Mr. J.A.W.L. (Johan) van de Put FB is in de dagelijkse adviespraktijk werkzaam als fiscaal jurist/partner bij Hoendervangers & Luijkx Accountants en Belastingadviseurs en als parttime docent verbonden aan diverse opleidingsinstituten. www.hlaccountants.nl

56 | Tweewieler | februari 2014

via de rechtbank te lopen. De rechter moest er met name op toezien dat schuldeisers door het invoeren of wijzigen van de huwelijksvoorwaarden niet benadeeld zouden worden. In de praktijk duurde het een redelijke tijd alvorens de rechter tot een uitspraak kwam. Vanaf 1 januari 2012 is deze rechterlijke tussenkomst niet meer nodig. Hierdoor kan in sommige gevallen belangrijke tijdwinst behaald worden. Zo is het zelfs nog mogelijk om op uw sterfbed uw huwelijksvermogensregime te wijzigen. U moet dan natuurlijk nog wel helder van geest zijn. Maar toch kan zo'n handeling in sommige gevallen wellicht, buiten een symbolische waarde ook nog een forse besparing aan erfbelasting opleveren.

Vergoedingsrechten Een andere belangrijke wijziging per 1 januari 2012 is de wijziging van de vergoedingsrechten. Stel dat u een onderneming wenst op te richten in de BV-vorm en hiervoor is € 30.000,benodigd. U beschikt niet over het volledige bedrag maar uw echtgenote is bereid om het resterende bij te passen. Het bedrag dat uit de gemeenschap van goederen wordt betaald is € 20.000,-, terwijl het restant bedrag (€ 10.000,-) door uw echtgenote wordt bijgepast uit het vermogen dat zij met toepassing van een uitsluitingsclausule verkreeg uit de nalatenschap van haar moeder, haar privévermogen dus. Als uw echtgenote u vóór 1 januari 2012 hielp met het opzetten van de onderneming, vallen de aandelen van de BV in de gemeenschap van goederen. Aan het einde van het huwelijk heeft uw echtgenote recht op vergoeding van haar investering (€ 10.000,-). Dus als de onderneming bij het einde van het huwelijk € 510.000,- waard is, moet eerst een bedrag van € 10.000,- aan uw partner worden vergoed. Het restant wordt op fiftyfifty basis verdeeld. Het eind van het liedje: uw echtgenote krijgt € 260.000,- en u € 250.000,-. Dit

Als een ondernemer dezelfde onderneming in 2012 met zijn echtgenote opzet en de echtgenote uit privémiddelen investeerde, krijgt zij volgens de gewijzigde vergoedingsrechten tweederde van de waarde in plaats van de helft, zoals voorheen het geval was.

lijkt gezien de feitelijke situatie een redelijke uitkomst. Als u dezelfde onderneming in 2012 met uw echtgenote opzet, komen we tot een ander resultaat. Ook nu vallen de aandelen in de gemeenschap van goederen; maar uw echtgenote heeft nu – vanwege haar privéinvestering – een vergoedingsrecht gelijk aan 1/3 (de echtgenote heeft in € 10.000,- van de benodigde € 30.000,- geïnvesteerd zijnde 1/3 deel) van de waarde van de aandelen. De resterende waarde (2/3 deel) wordt gelijkelijk verdeeld. Het eind van het liedje: uw echtgenote krijgt € 340.000,- en u heeft recht op € 170.000,-. Dit leidt tot een uitkomst die toch wel tot het fronzen van wenkbrauwen aanleiding geeft. Immers de ondernemer krijgt maar 1/3 deel van de waarde van de onderneming vergoed waarin hij al die tijd gewerkt heeft. En de echtgenote die € 10.000,- uit privémiddelen investeerde, krijgt als gevolg daarvan 2/3 van de waarde. Een ander voorbeeld kan de situatie wellicht nog meer verduidelijken. Partijen zijn in 2007


Tekst Johan van de Put I Foto ANP, Robin Utrecht

getrouwd onder het maken van huwelijkse voorwaarden, inhoudende een algehele uitsluiting van goederen. Tijdens het huwelijk koopt de man een aandelenportefeuille voor een bedrag van € 50.000,-. Voor de aanschaf van die aandelen sluit hij een lening af voor hetzelfde bedrag. De vrouw, die over enig vermogen beschikt, lost in 2009 een bedrag van € 25.000,- af op de lening van de man. Daardoor ontstaat er voor de vrouw een vergoedingsrecht. Omdat de vrouw in 2009 € 25.000,- op de financiering van de man heeft afgelost, is op dit vergoedingsrecht van de vrouw het oude recht van toepassing. Waardestijgingen en/of -dalingen zijn niet relevant voor de bepaling van de hoogte van het bedrag dat de man aan de vrouw dient te vergoeden. De man moet het door de vrouw verschafte bedrag van € 25.000,- nominaal aan haar terug betalen.

Partner deelt mee Als de vrouw na 1 januari 2012 een deel van de financiering van de man aflost, is op haar vergoedingsrecht het huidige recht van toepassing en deelt zij wel mee in de waardestijging en/of –daling van de aandelenportefeuille. Omdat zij met privévermogen een schuld van de man heeft afgelost die is aangegaan

voor de aanschaf van de aandelenportefeuille, komt haar vergoedingsrecht overeen met een deel van de waarde van het goed dat gelijk is aan de verhouding tussen het door haar afgeloste bedrag en de totale aanschafprijs van het goed. Als partijen in 2015 gaan scheiden en in het kader daarvan overgaan tot afrekening van de vergoedingsvordering, dient de waarde van de aandelenportefeuille op dat moment voor de berekening van de hoogte van de vergoeding in aanmerking te worden genomen. Stel dat de waarde van de aandelenportefeuille aan het einde van het huwelijk € 100.000,- bedraagt. De totale tegenprestatie voor de verkrijging van het goed was € 50.000,-. Daarvan is de helft met privévermogen van de vrouw afgelost. De vrouw heeft derhalve recht op vergoeding van de helft van de waarde van de aandelenportefeuille, oftewel op een bedrag van € 50.000,-. Ook een belangrijk aspect dat in de huidige tijd aandacht verdient is de situatie dat de aandelenportefeuille in waarde daalt. Ook dan deelt de vrouw mee in die waardedaling. Als de aandelenportefeuille aan het einde van het huwelijk bijvoorbeeld nog maar € 20.000,waard is, heeft de vrouw derhalve maar recht op de helft daarvan, oftewel een bedrag van € 10.000,-.

Aandachtspunten In huwelijkse voorwaarden kunnen echtgenoten afwijken van de wettelijke bepalingen omtrent het huwelijksvermogensrecht. In huwelijkse voorwaarden kan bijvoorbeeld overeengekomen worden dat alle vergoedingen nominaal zullen zijn. Op die manier kan de beleggingsleer buiten toepassing worden gelaten. In verband daarmee is het van belang zoals reeds aangegeven dat het sinds 1 januari 2012 gemakkelijker is geworden om tijdens het huwelijk huwelijkse voorwaarden te laten maken of wijzigen. Gezien de beschreven situaties is het duidelijk dat wat aandacht besteden aan het huwelijksvermogensrecht geen overbodige luxe is. Als daarbij nog in ogenschouw genomen wordt dat één op de drie huwelijken in Nederland uitloopt in een echtscheiding, is het bijna verplichte kost om regelmatig stil te staan bij de vermogensrechterlijke aspecten van uw huwelijk.

Met dit schrijven trachten wij u zo goed mogelijk geïnformeerd te houden. Hoewel uiterste zorg is besteed aan de inhoud van dit artikel, aanvaardt de schrijver noch H&L enige aansprakelijkheid voor onvolledigheid of onjuistheid of gevolgen daarvan.

februari 2014 | Tweewieler | 57


WIJN EN VLEES

FOTO’S: RONALD HISSINK

Het aanbieden van wijnen is voor Herman en Ike ter Weele ‘echt een service’. ‘Onze klanten komen ook bij Kroese, ze kennen de wijnen, het scheelt ze een ritje.’

Vinoloog Kees Kroese levert aan slagerij Ter Weele

Wijn en vlees: een smakelijk huwelijk

Wijnverkoper Kees Kroese uit Epe is een slagerszoon die van wijn zijn beroep heeft gemaakt. Een betere combinatie in één persoon kan een slager die wijn wil gaan verkopen zich niet wensen; de vinoloog weet waarover hij het heeft als hij over vlees praat. ‘Wijn en vlees zijn een smakelijk huwelijk, dat gaat nooit stuk’, zegt Kroese gul lachend. Hij levert een selectie van zijn assortiment aan slagerij Ter Weele in Oene en Emst. DOOR ANNE MIEKE RAVENSHORST - Een slager die wijn in zijn assortiment wil voeren om zijn klanten service en gemak te bieden of om complete catering te verzorgen, kan die wijn inkopen waar hij wil. Vinoloog Kees Kroese (60) uit Epe raadt wel aan naar een goede specialist te gaan. ‘Als de slager wijn inkoopt bij een gespecialiseerde wijninkoper zegt dat ook iets over de kwaliteit van zijn bedrijf’, legt Kroese uit. ‘Kwaliteit ontmoet kwaliteit, de specialist zoekt de specialist.’ Kroese heeft veel ervaring met de levering van wijnen aan horecabedrijven in de wijde omtrek. Hij levert aan één slager, G. ter Weele in Oene en 30

| VleesMagazine | februari 2014 | www.vleesmagazine.nl

Emst, een bedrijf dat zich in kwaliteit kan meten met menig restaurant. ‘Ter Weele is breed in denken en doen’, verklaart de vinoloog de klik die hij heeft met deze slager. Een slager die wijn wil verkopen, moet daar allereerst een plek voor inrichten in zijn winkel. Dat hoeft niet heel veel ruimte te zijn, want de tweede regel is dat de slagerij niet te veel wijnen voert. Een stuk of tien is voldoende, vindt Kroese: ‘Kort kaderen, een schap of toonbankje is al voldoende, en niet te veel wijnen. Dat is niet nodig, daarvoor gaat de klant vaak wel naar de wijnspecialist.’

Met de seizoenen meekoken is een ander advies dat hij geeft. In het voorjaar de elegantere wijnen zoals rosé en een frisse witte, in de zomer wijnen voor bij de barbecue. En in het najaar en richting de winter komen de zwaardere wildwijnen in beeld. Over koken gesproken: ook voor kookwijnen adviseert Kroese kwaliteit, want de saus staat of valt ermee. Prijs en presentatie De klant moet kunnen zien welke wijn bij welk stuk vlees hoort. Hetzij in de presentatie, hetzij door een lijst die erbij ligt. Natuurlijk is het pret-


tig als slager en bedienend personeel iets over de wijnen kunnen vertellen en kunnen adviseren welke wijn bij welk vlees smaakt. Herman en Ike ter Weele hebben zelf een passie voor wijn, wat dit vergemakkelijkt. Een mogelijkheid is ook om een lijstje van de wijnen en de passende combinaties bij de kassa neer te leggen voor de medewerkers. Een paar simpele regels als houvast zijn: bij witvlees past in het algemeen een stevige witte wijn. Bij roodvlees een rode wijn. Allereerst is van belang hoe het vlees wordt bereid. Is het gaar gestoofd of zeer kort gebakken, nog rood van binnen? Hoe doorbakkener het vlees, hoe lichter de wijn. En hoe saignanter, hoe zwaarder de wijn mag zijn; de tannines verzachten en trekken de smaak van het vlees op. Een lamsrack komt heerlijk tot zijn recht met een kruidige rode wijn met een vleugje mint. Ter Weele daarentegen vindt kruidige rosé juist prima passen bij het malse lamsvlees. Wit vlees combineert goed met een witte wijn of een heel jonge rode. Ook vleeswaren en patés laten zich beter smaken in combinatie met wijn: champagne kan altijd. Een standaardregel is: kies bij voorkeur een wijn uit het land waar de vleeswaren hun oorsprong hebben. De grootste fout die de slager kan maken, is verkeerd advies geven, waarschuwt Kroese. ‘Ga extremen uit de weg. Kies bijvoorbeeld niet voor de tanninerijke wijnen. Succes is er altijd als de twee producten elkaar weten te vinden.’ Ook de prijzen moeten helder zijn, vindt Kroese. Hij adviseert een verkoopprijs van €6 tot €10. Daar zit voor de slager nog een marge van ongeveer 30 procent op. Enkele voorzetjes Wit vlees (varken/kalf) Gerookt: jonge witte wijn of heel lichte rode Gebakken: droog wit/afhankelijk van de saus (bijvoorbeeld tomatensaus) een Bardolino. Rood vlees (rund/lam) Braden: hoe malser, hoe steviger de wijn Geroosterd: wijn van de Syrah of een top-Pinotage Gekookt: soepel en fruitiger (beaujolais, rioja zonder hout, rode uit de Loire, rode Duitse wijn, Zweigelt of Sankt Laurent uit Oostenrijk. Uit de oven: kruidig rood (Spaans, Italiaans). Lam Sappig kruidig gerecht, voorkeur voor Chakana Malbec Estate (dik zwart fruit, vleugje mint met kruidigheid - heerlijk bij lamsrack) Kalfstong & zwezerik Mooi gerecht, waarmee de aardse tonen van een Spätburgunder Von Buhl uit Duitsland mooi harmoniëren. Kalfsoester tartaar Subtiel voorgerecht van kalf, zoekt een frisse witte Grüner Veltliner van Sepp Moser (wijn met een pepertje, lengte en structuur). Vleeswaren en paté Subtiele wijnen, champagne kan altijd. Prosciutto - Italië, bijvoorbeeld Pinot Grigio, Valgolicella Pata Negra - Spanje, bijvooreeld Rioja, Ribera del Duero, Godello.

Een klein, mooi gepresenteerd assortiment wijn is voldoende voor verkoop in een slagerij.

Lamsproducten, zoals gehakt, rack, bout enrollade, laten zich goed smaken met een mooie rode wijn of een stevige rosé.

Witte wijn haalt de smaak van kalfsvlees op. Ribeye (links), entrecote (rechts), kalfshaas (bovenop) en côte de veaux.

Rundvlees zoals entrecote, côte de boeuf en ossenhaas zijn heerlijk met een stevige rode wijn.

‘Hoe doorbakkener het vlees, hoe lichter de wijn. En hoe saignanter, hoe zwaarder de wijn mag zijn’ www.vleesmagazine.nl | februari 2014 | VleesMagazine |

31


Management & Verpleging

‘Lean’ management in de zorg

Opruimen kost minder tijd dan zoeken

weg producten een vaste plaats geven en op het juiste moment beschikbaar stellen, is een onderdeel daarvan. Dat hebben we hier al op meerdere afdelingen doorgevoerd. Mensen zoeken nu minder en maken minder fouten. Er is meer zicht op de voorraad en meer rust.

Verspilling voorkomen, praktische problemen structureel aanpakken en continu verzekeren dat de patiënt de allerbeste zorg krijgt. Dat is het doel van ‘lean’ werken. Volgens Kjeld Aij en Bas Lohman van VU medisch centrum ligt de kern van lean op de werkvloer. Zo bespaart een geordend magazijn veel tijd en energie, die je vervolgens kunt besteden aan patiëntenzorg.

Verder is duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is. Dit maakt het ook veiliger voor de patiënt. Verpleegkundigen zitten bovendien beter in hun vel in zo’n overzichtelijke en motiverende werkomgeving.’

De juiste vragen Elke werkplek kan lean ingericht wor-

Petra ter Veer

den. Maar wie bij het magazijn of de medicijnkamer begint, boekt al veel Stelt u zich het magazijn eens voor van

en aan ‘reparatieacties’. Een lean werk-

winst. Dat betekent onder meer dat

een willekeurige verpleegafdeling in een

wijze helpt dit tegen te gaan. Het start-

alles een vaste plaats krijgt, dat op de

ziekenhuis. Verbandmiddelen, lakens,

punt is de praktijk: je legt alles wat je

kast te lezen valt wat erin zit, dat de

dekens, medicijnen, infuuspalen – alles

doet onder een loep en kijkt hoe het

voorraad kleiner is en dat de meest ge-

ligt en staat door elkaar. De artikelen

beter kan. Is er een knelpunt, dan zoek

bruikte spullen het dichtst bij de deur

hebben geen vaste plek en medewer-

je de oorzaak en kijk je wie wat kan

liggen. Het is zeker geen kwestie van

kers moeten kastdeuren openen om te

doen om het op te lossen. Dit alles ge-

‘even opruimen’, maar een gestructu-

zien wat erin ligt. Soms merken ze pas

beurt in teamverband. ‘Binnen VUmc

reerd en doorlopend proces. Aij: ‘Als af-

dat er iets ontbreekt als ze het dringend

heeft deze aanpak enorm geholpen om

deling doorloop je een stappenplan,

nodig hebben en moeten ze gaan lenen

de kwaliteit van de zorg te verhogen,

waarbij we hier het 5S-model hanteren:

bij de buren. Verder stapelt de voorraad

met concrete verbeteringen die voelbaar

Scheiden, Schoonmaken, Schikken,

zich op en weet niemand wanneer er

zijn voor de patiënt’, aldus Aij. ‘Simpel-

Standaardiseren en Stand houden. Want

iets weg mag. Verpleegkundigen moeten bovendien goed opletten dat ze niet per ongeluk het verkeerde medicijn

Wat is lean?

pakken of een artikel dat over de

Lean betekent letterlijk ‘slank’ of ‘lenig’. Het begrip is bedacht tijdens een grootschalig ver-

datum is. Gaat er iets mis, dan blijft

gelijkend onderzoek tussen autofabrikanten in de jaren tachtig (Womack, Jones & Roos,

meestal in het midden wie je daarop

1991). Een uitgekiende Japanse productiemethode, ontwikkeld door Toyota Motor Corpora-

kunt aanspreken.

tion, bleek tot superieure prestaties te leiden, namelijk betere kwaliteit tegen beduidend la-

Helaas is dit verontrustende beeld geen

gere kosten. Een van de onderzoekers (Krafcik, 1988) bedacht hiervoor de term lean. Tegen-

uitzondering, zegt Kjeld Aij, hoofd An-

woordig wordt de methodiek in allerlei sectoren overal ter wereld toegepast. Het doel is

esthesiologie & Operatieve Zorg bij VU

verspilling uit het werk en processen te halen. Dat dit kosten bespaart, is mooi meegeno-

medisch centrum (VUmc). Hij is een

men, maar niet het doel. Het gaat veel meer om het leveren van hoge kwaliteit op een veili-

groot voorvechter van lean. Volgens

ge en efficiënte manier en om zo toegevoegde waarde te creëren voor de klant. Zo kan iede-

hem is de realiteit dat zorginstellingen

re organisatie continu verbeteringen boeken, zowel op de lange als de korte termijn.

per dag uren kwijt zijn aan zoekwerk

32 |

tvz | Tijdschrift voor verpleegkundig experts - 2014 nr. 1


gericht, moet je ervoor zorgen dat dat zo blijft.’ Volgens VUmc-collega en lean coach

Foto: Arno Massee

als het magazijn eenmaal opnieuw is in-

Bas Lohman begint dit proces met het stellen van de juiste vragen. ‘Denk aan: hoe vaak gebruiken we dit medicijn of hulpmiddel? Wie gebruikt het en waarvoor? Waarom ligt het hier? Is het in goede staat? Wanneer mag ik het weggooien? En hoe weet ik zeker dat niemand anders het nodig heeft? Weet iedereen dat het hier ligt? En zo ja, hoe weten ze dat dan? Bij een groot magazijn kost zo’n analyse wel een paar dagdelen. Je moet namelijk doorvragen tot alles concreet is. Anders heeft opruimen geen zin. Heb je alles in kaart gebracht, dan volgen de oplossingen vanzelf.’ Aij is stellig: wie klaagt over te weinig opslagruimte, bewaart gewoon te veel. ‘Hamsteren is niet erg lean. Eens per week flink bevoorraden is zelfs af te raden – dagelijks een beetje aanvullen is veel handiger. Natuurlijk, dat is even werk, maar het zoekwerk, het herstellen van fouten en het weggooien van oud materiaal is uiteindelijk veel kostbaarder. Medewerkers moeten beseffen wat voor de keten als geheel het beste is – en niet wat voor hen als individu op dat moment het prettigst werkt.’

Parkeervakken Is het magazijn eenmaal op orde, dan is

Simpelweg producten een vaste plaats geven en op het juiste moment beschikbaar stellen, helpt al enorm.

het natuurlijk zaak dat zo te houden. Daarom is het verstandig iemand aan te wijzen die toetst of iedereen zich aan de

Zo iemand overziet de keten beter en

dinggevende moet je al je medewerkers

afspraken houdt en die kijkt of de ver-

kan werknemers overtuigen van het nut

dan ook meekrijgen op twee vlakken.

andering daadwerkelijk een verbetering

van lean werken. Aij: ‘Ik hoor artsen

Ten eerste moeten ze gaan inzien dat

is. Daardoor wordt het draagvlak groter.

wel eens zeggen dat ze in de chaos

het veel energie kost om iets te herstel-

Volgens Lohman en Aij speelt de lei-

“juist precies weten waar iets ligt”. Maar

len wat niet in één keer goed gaat. Ten

dinggevende – de teamleider of het af-

je werkt in een team. Orde is nodig

tweede moeten ze geïnspireerd raken

delingshoofd – hierbij een cruciale rol.

voor een soepele overdracht. Als lei-

om de ruimte netjes te houden. Bij een

tvz | Tijdschrift voor verpleegkundig experts - 2014 nr. 1

| 33


Management & Verpleging

op de afdeling komt of meer veiligheid

Over de geïnterviewden

voor de patiënt, is het zo weer een

Kjeld Aij (links) en Bas Lohman (rechts) schreven samen het boek L2 zorg.

chaos. Dat betekent niet dat je als lei-

Lean leiderschap in de praktijk (www.managementboek.nl), met redactio-

dinggevende je wil doordrukt. Je stelt

nele bijdragen van Peter Fest en Michiel van Geloven. Kjeld Aij (1973) is

hoogstens kaders, maar zorgt vooral

verpleegkundige en bedrijfskundige. Sinds 2010 is hij hoofd Anesthesio-

voor een constante dialoog met en bin-

logie & Operatieve Zorg bij VU medisch centrum (VUmc). Hij doet verder

nen je team.’

promotieonderzoek naar de rol van leiderschapsgedrag

Dat lean leidinggeven discipline vereist,

bij een succesvolle en duurzame toepassing van lean principes in zie-

moge duidelijk zijn. Het proces is nooit

kenhuizen. In dat verband is hij verbonden aan Lean in de Zorg (LIDZ).

‘af’ en vraagt veel tijd en aandacht.

Bas Lohman (1977) studeerde economie aan de Vrije Universiteit Am-

Lohman: ‘Het is niet gemakkelijk, je

sterdam en werkt als lean coach bij VUmc. Eerder verscheen van hem en

zult altijd met weerstand te maken krij-

co-auteur Van Os het boek Praktisch Lean Management.

gen. Maar het mooie is: je helpt mensen met een frisse blik te kijken naar hun

duidelijke structuur gedragen mensen

daar met een aantal mensen een ge-

werk en meer oog te krijgen voor veilige

zich trouwens keuriger, dat is een be-

woonte van maakt, wordt iedereen meer

en patiëntvriendelijke zorg. Dat kun je

kend psychologisch fenomeen. In

geneigd het beter te doen.’

ook meten. Omdat we een verpleegafde-

Groot-Brittannië hebben ze ooit vuilnis-

ling anders hebben ingericht met behulp

bakken weggehaald in de metro en alles

Onder water kijken

van de 5S-methode, zoeken verpleeg-

schoongemaakt. Dat leverde paradoxaal

De leidinggevende is bij de lean aanpak

kundigen nu niet tien minuten, maar

genoeg minder afval op. In een maga-

niet de superprobleemoplosser. Hij of

nog slechts twee minuten per uur naar

zijn werkt het precies zo: bied overzicht

zij moet vooral coachen, bewustzijn en

spullen. Bij een dagploeg van zes man

en je krijgt minder rommel. Een zeer

verantwoordelijkheidsgevoel creëren bij

betekent dit dat je qua tijd bijna een

praktische oplossing zijn witte ‘omtrek-

de medewerkers, de goede vragen stel-

extra verpleegkundige kunt inzetten.

lijnen’, zoals je die ook ziet bij het op-

len en in praktijksituaties signaleren

Een ander voorbeeld: 40 procent van de patiënten bleef voorheen langer dan

‘Scheiden, Schoonmaken, Schikken, Standaardiseren en Stand houden’

noodzakelijk op de afdeling. Dit voorkomen we nu door beter te communiceren over wanneer iemand uitbehandeld

bergen van gereedschap. Bij grotere ap-

wat er nog niet goed gaat. ‘Lean werken

is en door de transfer eerder te regelen.

paratuur helpen ‘parkeervakken’ op de

is meer dan een instrument op je afde-

De patiënt gaat beter voorbereid en op

vloer.’

ling inzetten’, zegt Aij. ‘Het vereist dat

tijd naar huis en wij hebben minder

Lohman vertelt dat VUmc eens per

je altijd – iedere dag weer – alert bent

stress.’

kwartaal zogenoemde meetweken orga-

en je medewerkers motiveert in het blij-

Een ziekenhuis komt vaak pas in actie

niseert. ‘Dan gaan we op de werkvloer

ven toepassen van de standaarden en in

bij een calamiteit, zoals een postopera-

kijken of iets wat we bedacht hebben,

het zoeken naar verbetering. Dat vraagt

tieve wondinfectie, besluit Aij. ‘Maar

nog steeds goed werkt. Maar verbeterin-

om heel uitgesproken karaktereigen-

dat is slechts het topje van de ijsberg.

gen in stand houden, betekent in feite

schappen en vaardigheden. Je moet vol-

‘Onder water’ liggen talloze kleine,

dagelijks corrigeren.’ Aij vult aan: ‘Als

hardend zijn, open staan voor experi-

maar risicovolle momenten, zoals een

leidinggevende heb je daarbij een voor-

menten en voor de mening van een

witte jas die op de grond ligt. Daarmee

beeldfunctie. Als ik in mijn vaste ronde

ander, en iedereen duidelijk kunnen

moet je aan de slag. Zo los je proble-

verstoringen zie, zoals een bed in de

maken wat het doel is. Als je medewer-

men al op vóór ze zich voordoen. Dat

gang dat niet in de daarvoor bestemde

kers niet wéten dat het magazijn opge-

geeft direct voldoening en positieve

nis staat, dan zet ik dat bed recht. Als je

ruimd moet worden zodat er meer rust

energie.’ ■

34 |

tvz | Tijdschrift voor verpleegkundig experts - 2014 nr. 1


Reportage

Tekst Annemarie Visser I Foto Tweewieler

INVESTEERT DE RABOBANK (NOG) IN DE ONDERNEMER?

Actieve ondernemer wint Verreweg de interessantste sheet uit een presentatie van Richard Jeurissen toonde een grafiek waaruit blijkt dat de economische omstandigheden nul invloed hebben op het succes van een ondernemer. Jeurissen is sectormanager Mobiliteit van Rabobank Nederland. Hij vertelde over de economische verwachtingen voor de tweewielersector op de adverteerdersborrel van Tweewieler-Bike Europe.

De grafiek ‘Ontwikkeling rendement tweewielers’ laat zien dat nagenoeg hetzelfde percentage ondernemers in goede tijden (2008) en slechtere tijden (2011) ondermaats, gemiddeld, of bovengemiddeld scoort.

O

ndernemers die zich in deze tijden van economische malaise willen verschuilen achter het argument; ‘Ach, de economie gaat zo slecht, daar hebben wij last van’ draaien zichzelf een rad voor ogen. De grafiek ‘Ontwikkeling rendement tweewielers’ met als ondertitel ‘Spreiding Bedrijfsresultaat in Fietsen (x € 1.000) 2008 vs 2011’ laat zien dat nagenoeg hetzelfde percentage ondernemers in goede tijden (2008) en slechtere tijden (2011) ondermaats, gemiddeld, of bovengemiddeld scoort. Richard Jeurissen: “Ongeveer 30 procent van de ondernemers in fietsen scoort veel tot een klein beetje onder het 0-punt qua bedrijfsresultaat. Zo’n 60 procent zit daarboven, van een heel klein beetje tot € 100.000,-. De laatste 10 procent scoort ongelofelijk goed, met bedrijfsresultaten oplopend van € 100.000,- tot maar liefst € 450.000,-. Het gaat er echt om hoe actief een ondernemer is. Ongeacht het economische tij.” Jeurissen ging in zijn presentatie ook in op de economische ontwikkelingen. In 2014

zal het Bruto Binnenlands Product (BBP) van -1 in 2013 naar 0,5 dit jaar gaan. Een positieve ontwikkeling, maar de detailhandel zal hier nog niet veel van profiteren, verwacht de Rabobank. “Voor de particuliere consumptie in 2014 verwachten wij dat die op -1,5 uitkomt dit jaar.” Jeurissen noemt daar de opkomst van internet bij. “E-retailer amazon.com is in de USA goed voor 30 procent van de zoekvraag, dus de online oriëntatie en uiteindelijk ook aankopen zijn niet meer weg te denken uit dit beeld. Het gevecht om de klant vereist een actieve ondernemer.”

10-13-21 Jeurissen ziet de toekomst van de tweewielersector positief. Hij laat een geheimzinnige

getallenreeks zien: 10>13>21 en vraagt wie weet wat dit betekent. De 10 staat voor lopen, de 13 voor fietsen, en de 21 voor de hoeveelheid tijd die de consument zich gemiddeld met de auto voortbeweegt. “Daar is echt nog veel te winnen voor de fiets. Fietsen is immers een gezonde vorm van mobiliteit, je beweegt om jezelf voort te bewegen. Het is ook een betaalbare vorm van mobiliteit.” Waar kijkt de bank naar, is een vraag die Jeurissen c.q. de Rabobank zich stelt bij het beoordelen van een kredietaanvraag. Drie punten staan daarbij centraal: de functie van de winkel, de winstgevendheid, en als derde het winkelgebied. Vervolgens wordt er gekeken naar de acties die kunnen worden ondernomen om de winkelprestaties te verbeteren. Bijvoorbeeld toevoeging van functies zoals een Pick-up point voor derden, huur en overige voorwaarden heronderhandelen, het aantal vierkante meters terugbrengen, of zelfs een andere locatie kiezen.

Gedegen financieringsplan opstellen

Richard Jeurissen, sectormanager Mobiliteit bij Rabobank Nederland: “Voor de particuliere consumptie in 2014 verwachten wij dat die op -1,5 uitkomt dit jaar. Het beeld is dus nog niet positief helaas.”

22 | Tweewieler | februari 2014

Als ondernemers een kredietbehoefte hebben, is zijn advies een gedegen financieringsplan op te stellen, met een onderbouwde exploitatiebegroting. “Schakel hierbij accountant of adviseur in. Vergeet vooral niet ook een worst case scenario te maken van de verwachtingen. U zult namelijk moeten kunnen aantonen dat uw bedrijf ook bij tegenvallers aan de renteen aflossingsverplichtingen bij de bank kan blijven voldoen. Dit is de belangrijkste vraag en beoordelingscriterium van de bank.”


ANALYSE

PARTNERSHIP MET VOORDELEN ONDER VOORWAARDEN

MES-contracten onder de loep Rond 2020 heeft de helft van alle Nederlandse ziekenhuizen naar verwachting een contract voor Managed Equipment Service (MES) voor medische apparatuur. Zo’n partnership biedt kansen, maar kent ook risico’s. tekst Mark van Dorresteijn en Wouter van den Elsen beeld iStock

16

ZORGVISIE MAGAZINE 1/2 februari 2014


M

es-contracten zijn langlopende verbintenissen waarbij dure medische apparaten, zoals MRIscanners, vaak niet meer in eigendom zijn van het ziekenhuis, maar gehuurd worden van

de leverancier of een financieringsmaatschappij. Een MES-contract gaat echter veel verder dan het eenvoudige outsourcen van apparatuur. Het kan allerlei elementen omvatten, zoals de aanschaf of vervanging van een apparaat, de financiering ervan, het onderhoud, de software-upgrades en de training van personeel dat ermee moet

werken. In de meeste MES-contracten is sprake van verregaande samenwerking op het gebied van medische innovatie, financiering, kwaliteit en doelmatigheid.

Meerjarige contracten ‘Om snel toegang te krijgen tot technologie kiezen steeds meer ziekenhui- > februari 2014 ZORGVISIE MAGAZINE 1/2

17


ANALYSE

> zen voor partnerships’, vertelt Frans van Houten, CEO van Philips. ‘We zien dat steeds vaker meerjarige contracten worden afgesloten met een of meer technologiepartners. Niet alleen in Nederland, maar ook in Amerika en de opkomende landen. In het Burjeelziekenhuis in de Verenigde Arabische Emiraten hebben wij als partner zelfs een compleet ziekenhuis ontworpen, inclusief bijhorende trainingen.’ Kim Egger, associate partner van BeBright Consultancy, zegt niet verbaasd te zijn als het merendeel van de ziekenhuizen de komende jaren een technologiepartnership zal aangaan met een leverancier. ‘Ziekenhuizen moeten kosten besparen en tegelijkertijd de kwaliteit en veiligheid van de zorg verbeteren, en dat in een periode waarin financiering schaarser is geworden. MES is een middel om die ogenschijnlijk tegenstrijdige doelen te bereiken. MES biedt de mogelijkheid om de laatste technologie in huis te halen zonder dat daarvoor investeringsbudgetten beschikbaar hoeven te zijn. Het accent verschuift van bezit naar efficiënt gebruik van apparatuur. Als je nog steeds het nieuwste in huis wilt hebben, maar niet meer het geld hebt om bij wijze van spreken alles te kopen waar jouw medische staf zijn oog op laat vallen, is MES een goed alternatief.’

Niet langer alleen Het Georgia Regents Medical Centre in Georgia sloot in 2013 een contract met Philips voor 300 miljoen dollar voor de komende vijftien jaar. CEO David Hefner meent dat ziekenhuizen het niet langer alleen kunnen. Het gaat Ongeveer elf hem niet enkel om de apparaNederlandse tuur of het financiële aspect. ziekenhuizen ‘Wij gaan met Philips de kohebben momenteel een MES-contract mende jaren samenwerken op met een elektroniveel gebieden, waaronder techcaproducent. nologie, service, educatie, licht, Philips is de energie en financiering. Ons grootste speler in Nederland met doel is om verspilling en inefzeven contracten, ficiëntie te voorkomen. Prakgevolgd door tijkvariatie moet zo veel mogeSiemens met vier lijk voorkomen worden. Om contracten. Ook dat te bereiken, moet de zorg Toshiba en GE zijn actief in deze opnieuw overdacht worden, markt. Het verschil inclusief de opleidingen van tussen deze het zorgpersoneel. Dat kan de aanbieders is zorgsector niet alleen, daarmoeilijk aan te geven. Alle voor zijn partners nodig. Van contracten de oplossingen die wij vinden, verschillen van kan de hele zorg profiteren. elkaar wat betreft Niet alles hoeft te lukken, zoinhoud en lang we maar blijven werken voorwaarden.

18

ZORGVISIE MAGAZINE 1/2 februari 2014

HUWELIJK

isch een huwelijk’, zegt klin hnologiepartner als tec van e af onz t sch me aan tie de t ‘Ik zie de rela zich bezig me n van Orbis. Hij houdt hebben, praten ig nod iets fysicus Maurice Jansse we ‘Als voor het ziekenhuis. tsen medische apparaten et suggesties. We toe t e vrouw over. Die do onz t me st eer r gen. Maar we gaan nie krij we daa rd eve gel lig rde voo nog we of ld ege ger uiteraard r een nieuwe vrouw.’ t scheelt elk jaar op zoek naa de samenwerking. ‘He aantal voordelen van trajecten die et do lips Phi n. De fysicus noemt een ajecte teit voor de inkooptr t zich aci me t cap ach ste pkr eer oo ten ons nlijke ink rbij bovendien aanzie ier” voor anc ver voor ons en brengt daa isle “hu een gt het hebben van zitten bij mee. Ten tweede zor dezelfde leverancier ppen op apparaten van kun je op een oor ard Da k. ple standaardisatie. De kno e elfd s ook alle apparaten op dez werkt het contract som wijze van spreken op r werken. Ten slotte eld nie rbe ma oo ard bijv nda en sta list er cia min of me chappen. Als spe verschillende maats eren. We hebben gad ver te r als breekijzer bij de ove g lan en, hoef ik daar niet we nodig iets willen aanschaff r dat we krijgen wat tner. Die zorgt ervoo par hen.’ te vas pus ste een k uw elij nie nam van het ndaard het nieuwste hebben en zal niet sta

aan nieuwe oplossingen. De partnerships zijn vooralsnog vrij uniek, maar over zo’n vijf jaar worden ze de nieuwe standaard. We zien ze overal ontstaan in de zorg.’ Hefner ziet nog een voordeel aan de partnerships: ‘Wij hoeven niet telkens meer te onderhandelen met partijen, en verkopers van andere partijen hoeven niet meer elke week onze artsen lastig te vallen, omdat ze weten dat we een langdurig contract hebben.’

In het contract van Orbis met Philips is vastgelegd dat wanneer er nieuwe apparaten nodig zijn, Philips aan zet is om de inkoop hiervan te regelen, ook voor apparatuur die het bedrijf niet zelf produceert. Als Philips de benodigde machines wel maakt, dan heeft dat product de voorkeur. Dit betekent echter niet dat Orbis per se apparaten van de Eindhovens medische elektronicareus moet afnemen. De keuze voor aanschaf ligt nog steeds in handen van het Orbis-bestuur.

Orbis Het allereerste Nederlandse ziekenhuis met een MES-contract is Orbis Medisch en Zorgconcern in Sittard. In 2007 sloot het centrum een tienjarig contract met Philips. In eerste instantie was financiering de belangrijkste drijfveer voor dit ziekenhuis, dat destijds in economisch zwaar weer zat. Bestuurder Luvic Janssen: ‘We waren bezig met de bouw van een nieuw ziekenhuis en wilden één partner voor al onze medische apparatuur. We zijn toen een relatie met Philips aangegaan. We leasen via een leasemaatschappij van Philips. Hierdoor wordt de aanschaf niet alleen haalbaar, maar hebben we ook minder mensen nodig, want Philips levert ook de onderhoudsmensen. In de reorganisatie is een aantal technische mensen afgevloeid.’

Strategische keuze Raden van bestuur zijn tegenwoordig vaker betrokken bij de aanschaf van technologie. Het is niet meer alleen de specialist die keuzes maakt. ‘Het besluit moet passen binnen de strategische keuzes en het grotere plaatje’, vertelt Van Houten. ‘In het geval van radiologische apparaten is dat belangrijk. Betere scans leiden sneller tot een diagnose waar de artsen op kunnen vertrouwen. Met een definitieve diagnose kunnen behandelend artsen ook een betere behandeling kiezen. Ook kan eerder bekeken worden of een therapie aanslaat. Geven scans geen uitsluitsel of mislukken ze, dan beïnvloedt dat de hele zorgketen. Het leidt tot extra onderzoeken en inzet van externe expertise.’ Ook Henk Valk, CEO van Philips Healthcare Benelux, merkt dat raden van be-

Raden van bestuur zijn steeds vaker betrokken bij de aanschaf van technologie


stuur steeds vaker betrokken zijn bij de aankoop van technologie. Zeker bij ziekenhuizen met meerdere gebouwen is het belangrijk dat goed wordt nagedacht over een efficiënte indeling en inzet van technologie, maar ook over de wijze waarop patiënten in het ziekenhuis de zorgpaden volgen en hoe dit bijdraagt aan de kwaliteit, de efficiëntie en het ervaren van de zorg. ‘Uiteindelijk draait het om de patiënten en de artsen. Dat zijn de gebruikers.’ Binnen de partnerships bestaat overigens nog steeds de mogelijkheid om apparatuur van concurrenten aan te schaffen, vertelt Valk. ‘Als ziekenhuizen een apparaat van een concurrent willen, dan is dat mogelijk binnen een bepaalde marge. Het partnership draait echt om samenwerking. Bij tegenvallende financiële resultaten van een partnerziekenhuis kunnen het ziekenhuis en Philips besluiten investeringen in nieuwe apparatuur uit te stellen.’

Vooruitkijken De voordelen van MES mogen talrijk zijn, ziekenhuizen moeten de risico’s ook onder ogen zien, zegt Egger van BeBright. ‘Het ligt er maar net aan hoe goed of hoe slecht je de afspraken maakt. Als ziekenhuisbestuurder kom je in de problemen als je met een groot concern in zee gaat zonder over de langetermijnstrategie te hebben nagedacht en voldoende flexibiliteit te hebben ingebouwd. Het gaat dan over aspecten als fusietrajecten. Kan een contract worden opengebroken bij een fusie? Ook als de productie in het ziekenhuis terugloopt, moet er de mogelijkheid zijn om aanpassingen te doen die tot

PRIJSAFSPRAKEN,

TUUR ANCEERDE APPARA TOEGANG TOT GEAV en met

rkt sam nter in Cleveland we tals Case Medical Ce t Philips’, me we ben Het University Hospi heb tract rs. ‘Ons grootste con tne ‘maar we par s, ene hui eid ken sch zie ver aanse ki, COO van het Amerik mige gebieden zijn zij som vertelt Ron Dziedzic Op ns. me Sie t enwerking me mening niet hebben ook een sam erancier is naar onze ip met één enkele lev gshoofd elin afd ell, onn beter. Een partnersh O'D es van de patiënt.’ Jam voor wat de partnerships altijd in het voordeel et uit eigen ervaring we l de, sne kun ijk ees gel gen mo nucleaire ing maakt het nen. ‘De samenwerk t radiologie. Op ruik geb en het ziekenhuis beteke ere Ied r. nieuwe apparatuu rol. De toegang te krijgen tot andeling speelt het een elk facet van de beh Society ens al tijd gic en g iolo elin Rad afd de e elk omst van Philips bij de bijeenk eerd, maken een nieuwe scanners die 2013 jheeft gepresent ber em nov in a eric het mogelijk om akt of North Am ma ner can digitale PET/CT-s er bij agressieve Zek . wezenlijk verschil. De ken eger stadium te ontdek vro een in n CT-scanner zorgt nge al ijki ctr afw spe dit veel uitmaken. De r bekijken. De scanne vormen van kanker kan nen kun el efs we positie van veaus. Wanneer we eni rgi ervoor dat we de com ene nde ille beeld op versch heeft. Zo maakt in één keer een efsel een eigen kleur n we dat elk soort we zie , n worden ane nen org ken ed toe n go ure hoe kle actief een tumor is of hoe illende n zie sch ver ect dir uit n we kunnen . Deze bestaa geldt voor nierstenen ingreep nodig, een k vaa doorbloed. Hetzelfde is t, taa bes steen uit calcium rden stoffen. Wanneer de dit met medicatie wo taat uit urinezuur, kan bes Voorheen n. en sca ste de ste als eer ar de ma bij krijgen we nu direct atie rm diagnose info eve ze niti De . defi opgelost sneller een erzoek nodig. Door voor nieuwe scans. en kom was daarvoor extra ond te ug ter k iënt minder vaa tijd. Zij te stellen, hoeft de pat or artsen scheelt dit ere dosis straling. Vo lag f sneller een zel r ze voo dat gt zor om , t Da gen second opinion te vra een nen de k kun vaa ijze der rkw min we hoeven ciëntere se stellen. Door de effi ing aan alle erk enw sam een definitieve diagno de gt zor worden. Al met al van zorg.’ ruimtes beter benut ing van de kwaliteit paring en een verhog bes een r voo ten kan

‘Ons doel is om verspilling en inefficiëntie te voorkomen’ lagere lasten leiden. Voor veel bestuurders is het lastig om deze zaken te overzien en is dat de reden om nu nog de kat uit de boom kijken. Ziekenhuizen zijn

ETE

WINSTDELING EN BO

ste in Arnhem als bekend Rijnstate Ziekenhuis r het Jankees Cappon ove In Nederland geldt het er urd stu Be p. shi S-partner bestedingsperiode aan e ldig voorbeeld van een ME gvu zor een l op Philips na t contract contract: ‘De keuze vie ns zijn afgevallen. He Toshiba, GE en Sieme . Een van oud erh ond het en s van twee jaar, waarin tot software-update gen . Als die inin oud tra erh van s: ond alle het r en omvat jzen van de apparatuu pri r de jaa t ref tien bet de ken de afspra gaan gedurende enen omhoog zouden de prijzen als d, eer gek om economische red om ar er een Philips het verschil. Ma contracttijd, betaalt te. Bovendien zitten de winst met Rijnsta lips s Phi ete lt bo dee we n, p gaa aro g wa omlaa contract nce indicatoren’ in het klanttevredenheid van n ete aantal ‘key performa gem de als t wil zeggen dat penalty kunnen uitdelen. Da t, de leverancier een scanners achteruit gaa in dat wij den hou Die e. um de gebruikers van de afspraken over het vol we der ben min heb wij dat der nt Ver me krijgt. het mo araten af te nemen op ing van de liss bes niet verplicht zijn app een ld bee gen door bijvoor iek naast patiënten binnen krij r een zelfstandige klin Haag of als iemand hie we in huis die r tuu ara app verzekeraars of Den r n voo bedrag dat we betale de deur bouwt. Het ’ ijk. gel jd alti l we ft blij hebben,

over het algemeen redelijk conservatieve organisaties die graag alle touwtjes zelf in handen houden.’ Met een goed contract winnen de argumenten voor MES het echter van de argumenten tegen MES. Egger: ‘Mits je voldoende flexibel bent, kan zo’n contract veel bieden. Het heeft voordelen voor je cashflowmanagement. Je betaalt periodiek een vast bedrag en hoeft niet ineens financiering te zoeken op het moment dat er een nieuwe investering nodig is. Bovendien kom je vooraan in de technologiecurve als je een goede relatie hebt met je leverancier. Ziekenhuizen geven input voor technologische vernieuwingen en krijgen tegelijkertijd inzicht in waar de industrie mee bezig is. Dat kan tot zeer innovatieve uitkomsten leiden. Ziekenhuizen die zich specialiseren in een specifiek type behandeling, kunnen zich op deze manier onderscheiden door de allernieuwste technologische oplossingen te bieden.’

februari 2014 ZORGVISIE MAGAZINE 1/2

19

Ondernemerschap voorbeeld maart 2014