Page 1

trivizier Sleeping beauties

de vakbond voor burger en militair defensiepersoneel vbm+bbTv jaargang 67

nummer 9

september 2013

SAP/SPEER: Is de defensietop geschikt?

25 september 2013 Masterclass Reorganisatie & Sourcing pag.32


CO LO F O N EN I N H O U D Verschijnt 10 maal per jaar issn 0925–6237. Te controleren minimale oplage: 25.500 exemplaren REDACTIE Henri Lansink en Peter Visser @: redactie@mijnvbm.nl REDACTIEMEDEWERKERS Marcel van Hemert, Flip Lodesteyn, Jacques van Hulsen, Jef Stassen en Louis Schipper VORMGEVING Studio VBM DRUK Senefelder Misset, Doetinchem VERANTWOORDELIJKHEID Het Algemeen Bestuur is verantwoordelijk voor de inhoud en gevolgen van redactionele artikelen. De redactie behoudt zich het recht voor om nietredactionele artikelen in te korten of te weigeren. Aan de inhoud van de Trivizier kunnen geen rechten worden ontleend. Overname van artikelen alleen na verkregen toestemming van de redactie en met bronvermelding. LIDMAATSCHAP Leden van de VBM kunnen op elk gewenst moment hun lidmaatschap opzeggen. Bij een opzegging voor 1 december van een jaar eindigt het lidmaatschap op 31 december van dat jaar. Opzeggingen die in de maand december worden ontvangen worden pas op 31 december van het daaropvolgend jaar geëffectueerd.

6

ABONNEMENTEN Abonnementen voor-niet-leden van de VBM kosten € 9,53 per kwartaal (bij vooruitbetaling). BEZOEKADRESSEN De Vakbond voor Burger en Militair defensiepersoneel VBM Ametisthorst 20 Den Haag VBM Den Helder Havengebouw, kamer 4-12 Het Nieuwe Diep 33 Den Helder

In deze Trivizier: 06 Rechten bij uitbesteding

POSTADRES Postbus 93037 2509 AA Den Haag

Op 19 juli 2013 is het definitieve Sociaal Statuut Uitbesteding aangeboden aan de bonden. Alle bonden bij Defensie zijn akkoord met de manier waarop Defensie de rechtspositie wil regelen van personeel dat door uitbesteding de ambtelijke status verliest.

SOCIALE MEDIA twitter.com/mijnvbm www.facebook.com/mijnvbm

16 Sleeping beauties?

TELEFOON/E-MAILADRES 070 3155111 of mdtn *06 546 66156 Fax 070 3837000 @: vbm@mijnvbm.nl ADRESWIJZIGINGEN @: ledenadministratie@mijnvbm.nl

In Amsterdam besteedt museum Foam aandacht aan het werk van Tim Hetherington. Onder meer met veel foto’s van slapende militairen. “Het zijn net baby’s, die grote stoere jongens. Weerloos liggen ze te slapen, de handen gekruld, de benen opgetrokken, …” De coverfoto is trouwens van een van onze eigen onvolprezen Nederlandse defensiefotografen.

18 Geschikt of ongeschikt?

Het uitrollen van het geautomatiseerd bedrijfsinformatiesysteem SAP/SPEER zal bij Defensie nog wel een paar jaar een ‘pain in the ass’ blijven van de minister van Defensie. Dat is het al sinds 2008. Trivizier vraagt zich af waarom al die knappe koppen aan de top het proces niet kunnen sturen.

Aangesloten bij het Ambtenarencentrum (AC)

In deze Trivizier vindt u op verschillende pagina’s QR-buttons. Scan deze buttons met de QR-reader op uw smartphone/ tablet. Nog niet op uw device, download dan de (I-nigma)app.


ko p p en sn el l en

Defensie bepaalt je partnerkeuze Het zal je maar gebeuren. Je gaat met je partner naar je schoonouders en bij de eerste kennismaking zeggen die: u bent afgekeurd, maak het maar weer uit. Komt niet meer voor, zegt u? Dan kun je beter geen militair worden. | Lees verder op pagina 21 ....................................................................................................................................................................

16

Van infanterist tot vlieger … Kees van Doorn (86) is in 1947 20 jaar. Het liefst wil hij vliegen. Eerst gaat hij bijna 2 jaar lopen in Nederlands-Indië/Indonesië. Dat vliegen komt later nog wel. Maar ook als plaatsvervangend commandant Groep Lichte Vliegtuigen blijft hij met beide benen op de grond. | Lees verder op pagina 22 ....................................................................................................................................................................

Zomercolumn Een fietstochtje naar de Loosdrechtse Plassen en de terugtocht via de Noodweg in Hilversum brengt Mees Bax langs de Korporaal Van Oudheusdenkazerne. En dat herinnert hem aan Rien Poortvliet en de tekening van een ‘katje halen’.

18

| Lees verder op pagina 25 ....................................................................................................................................................................

Rubrieken:

Boven de boerenkool … Onlangs verscheen bij uitgeverij Lanasta een derde deel in de geschiedenis van

04 05 08 10 12 13 14 24 26 27 30 31

W

Kort Debies visie Memo Medezeggenschap Juridische zaken Lodesteyns column Geachte redactie Familieberichten Wat doet uw bond voor u? PA-gina Vraag en aanbod Puzzel Bekijk ook eens de digitale uitgave van de Trivizier op onze website.

de militaire luchtvaart, met name van de Marine Luchtvaart Dienst, in voormalig Nederlands-Indië. Dit deel gaat in op de luchtoperaties tussen 1951 en 1963 boven Nederlands Nieuw-Guinea. |Lees verder op pagina 28 ....................................................................................................................................................................

Slechte mensen Als militair vecht je tegen slechte mensen. Ook in Uruzgan. Daar twijfelt Randy Noorman niet aan in ‘Afghanistan, tussen oorlog en wederopbouw’. Tegelijkertijd betuigt hij groot respect voor de tegenstanders. ‘Zij bepaalden waar en wanneer er gevochten ging worden, niet wij.’ | Lees verder op pagina 29 ....................................................................................................................................................................

Laatste kans! Op woensdag 25 september gaan medezeggenschappers weer met elkaar in gesprek over hun rol bij reorganisaties en sourcing. De aanmeldtermijn sluit binnenkort, dus wacht niet te lang met aanmelden. | Lees verder op pagina 32

twitter.com/mijnvbm• www.facebook.com/mijnvbm• www.vbm.info


KO R T E B ER I CH T EN

Verbeteringen voor buitenlandplaatsers

Succes beloond!

Kort voor het zomerreces maken bonden en Defensie afspraken over de buitenlandtoelage. Vanaf september gaan ze hierover verder praten, net als over de andere voorzieningen voor in het buitenland geplaatste defensiemedewerkers. Wat houden de eerste afspraken in? De buitenlandtoelage zal voortaan niet meer als één post op de salarisstrook zichtbaar zijn, maar uitgesplitst in de verschillende subcategorieën die samen de buitenlandtoelage vormen. Dankzij deze uitsplitsing valt gemakkelijker te volgen welke wijzigingen/

De VBM was volgens het jaarverslag in 2012 de laatste strohalm voor bijna 1000 leden. Die strohalm of laatste redmiddel is de juridische afdeling van de bond. Als geschillen alleen nog met juridische middelen tot een goed einde te brengen zijn, dan kan de VBM veel betekenen voor elk individueel lid. Dat blijkt regelmatig uit de reacties van leden die geholpen zijn door de bond. Het zijn vooral mooie bloemboeketten die onze – met name vrouwelijke -juristen verblijden. Een enkele keer is de dankbaarheid zo groot dat de juridische medewerker alle collega’s mag trakteren op gebak. Op 14 augustus hebben we genoten van deze taart. Dankjewel! Hij was heerlijk.

mutaties tot een aanpassing van de toelage hebben geleid. In lijn daarmee gaat Defensie de maandbrief aanpakken. Door zichtbaar te maken wat de belangrijke wijzigingen/mutaties voor de verschillende landen zijn, wil Defensie ook deze brief makkelijker toegankelijk maken. Ook gaat Defensie de terugbetalingstermijn verlengen waarbinnen buitenlandplaatsers het voorschot voor de aanloopkosten moeten terugbetalen. Momenteel is deze periode 24 maanden. Defensie gaat deze– als betrokkene dat wil – verlengen tot 3 jaar, tenzij de plaatsingsduur korter is. Mocht u als buitenlandplaatser te maken krijgen met een plotselinge verkorting van de plaatsingsduur, bijvoorbeeld vanwege de lopende reorganisaties, dan blijft de afgesproken terugbetalingsduur staan. Met andere woorden: u krijgt niet te maken met een hoge, eenmalige slottermijn. Defensie voert de SEPA, de uniformering van het Europese betalingsverkeer, voor de medewerkers buiten Europa niet door. Dat bespaart de buitenlandplaatser buiten Europa het aanhouden van een betaalrekening – met de bijbehorende kosten - in een Europees land. De bonden willen dat Defensie eerder en beter communiceert over de financiële gevolgen van een buitenlandplaatsing. Regelmatig komt het voor dat deze gevolgen pas duidelijk worden als de defensiemedewerker zijn plaatsing al op zak heeft en nagenoeg niet meer terug kan. Defensie gaat dit punt oppakken. Defensie komt met één buitenlandloket. Momenteel moeten buitenlandplaatsers soms bij DCHR en soms bij DCIOD zijn. Waar precies is niet altijd duidelijk. Dat kan overzichtelijker met één  loket.

4 | trivizier | 9 - 2013

Re-integratie en herplaatsing? Stel, je bent langdurig ziek en je werkt via DCR aan je re-integratie. Maar intussen vervalt je functie door de reorganisaties. Wat gaat dan voor? Re-integratie of herplaatsing volgens het SBK? De VBM wil een duidelijk antwoord op deze vraag. Het antwoord komt waarschijnlijk in september aan de orde in het overleg. Het beleid zou volgens de VBM moeten zijn: bekijk per geval wat de beste oplossing is. De VBM is van mening dat Defensie onvoldoende invulling geeft aan het bestaande beleid. In ieder geval is het beleid niet duidelijk.


J E A N D EB I E ,

WUL-discussie laait weer op

VOOR ZIT TER

Loonruimte is nodig!

Minister Hennis heeft op 3 juli een toelichting op de ‘financiële problematiek’ bij Defensie naar de Tweede Kamer gestuurd. Net als de brief van 25 juni, verduidelijkt deze brief weinig, vindt de VBM. Uit de brief blijkt dat meer dan de helft van de 333 miljoen aan oplopende overschrijdingen te maken heeft met ‘overige problematiek’. De minister schrijft dat de effecten van de WUL (50 miljoen euro per jaar) deel uitmaken van die problematiek. Op twitter ontspint zich hierover vervolgens een gesprek tussen Bas Wiegmans (medewerker CDA-fractie Tweede Kamer), Marc de Natris (voorzitter KVMO, de bond van marineofficieren) en Otte Beeksma (woordvoerder op het ministerie van Defensie). Als De Natris zegt dat het onderwerp snel op de overlegagenda moet, reageert Beeksma met ‘wordt aan gewerkt, komt wel goed’. Volgens de VBM kan het niet zo zijn dat de kosten van de oplossing van de WUL-problematiek bij het ministerie van Defensie blijven. De opmerkingen van Otte Beeksma suggereren dat er een andere oplossing mogelijk is. Maar volgens de VBM mag de oplossing van de WUL-problematiek niet ten koste gaan van uw arbeidsvoorwaarden! Ook is het voor de VBM de vraag hoe de 56 miljoen extra ‘personele (sociale) lasten’ zijn ontstaan en hoe je de financiering daarvan moet regelen. Is het dat? Nee. In de week van 19 augustus baart minister Timmermans van Buitenlandse zaken opzien door in de Noordkop te verkondigen dat het Kabinet volgens hem niet ‘extra’ op Defensie moet bezuinigen. Uiteraard moet Defensie wel de (nieuwe) ‘taakstelling’ ophoesten – een maatregel uit het pakket van nieuwe bezuinigingen die in totaal 6 miljard moeten opleveren. Daarmee gaat er weer bijna 31 miljoen ‘extra’ van Defensie af. Minister Hennis mag dus gaan bezuinigen voor in totaal 364 miljoen euro. Minister Hennis hult zich in die week – behalve in een opvallend rood jurkje - vooral in stilzwijgen. Waarschijnlijk in de wetenschap dat ze in het miljardengeweld van de zorg, de uitkeringen en het onderwijs geen kans maakt om begrotingspotten te breken. En  of ze dat ook echt wil? Dat blijft de vraag.

De vakanties lopen ten einde. Ik hoop dat iedereen heeft kunnen genieten van een welverdiende vakantie. De realiteit van alle dag begint weer. Zo zal het kabinet binnenkort laten weten waar het 6 miljard euro zal gaan bezuinigen. Menig politicus en delen van de Nederlandse bevolking willen bezuinigen op Defensie. Het afgelopen decennium is meer dan twee miljard euro bij Defensie weggehaald. Er zijn meer dan 24.000 functies geschrapt. U en ik weten dat dit niet alleen negatieve gevolgen heeft voor de inzet en het voortzettingsvermogen van de krijgsmacht maar ook voor de veiligheid van Nederland zowel nationaal als internationaal. Er is steeds minder tijd voor opleiding, training en oefening. Steeds minder mensen moeten toch hetzelfde werk verrichten. Dat is funest voor de kwaliteit van het geleverde werk. Vooruitzicht op betere tijden is er niet vanwege het ontstane structurele tekort van 333 miljoen euro. Een krachtig publiekelijk signaal van onze minister om Defensie te sparen bij de komende bezuinigingsronde heb ik nog niet gehoord. Er komt echter wel steun uit een andere hoek. De minister van Buitenlandse Zaken, Frans Timmermans heeft vorige week publiekelijk uitgesproken dat het niet verstandig is om nog meer geld bij Defensie weg te halen. Ik doe een dringende oproep aan het kabinet om niet verder te bezuinigen op Defensie in het belang van onze veiligheid. Ik realiseer mij gelijktijdig dat degenen van u die hun baan onlangs verloren, andere zorgen hebben. Het is vreselijk om te ervaren dat er mogelijk geen plek meer in de herberg voor je is en dat gedwongen ontslag dreigt. Zeker nu de werkloosheidscijfers dagelijks stijgen en de beschikbare banen afnemen. Aan de andere kant zijn er ook militairen en burgers, voor wie geen ontslag dreigt. Zij verwachten dat het kabinet zich zal houden aan het afgesloten sociaal akkoord waarin ook voor de ambtenaren loonsverhoging mogelijk is. Als ik naar de geluiden uit Den Haag luister, vrees ik dat de politiek u als (defensie-)ambtenaar de nullijn zal opleggen. Ik vind dit niet te rechtvaardigen, omdat u de afgelopen jaren al een minimale salarisverhoging heeft gekregen. De loonsverhoging compenseert de prijsstijgingen niet en daarbovenop hebben de militairen te maken gekregen met een loonkorting van 1,5% vanwege de invoering van de Wet Uniformering Loonbegrip (WUL). De inflatie (geldontwaarding) is opgelopen tot circa 3 %. Dit betekent dat salarisverhoging nodig is. Meer salaris zal echter niet zonder slag of stoot gerealiseerd kunnen.

Krantenknipsel uit de Telegraaf van dinsdag 20 augustus 2013.

J. D EB I E @ M I J N V B M . N L


S O CI A A L S TAT U U T U I T B E S T ED I N G

Op  juli  is het definitieve Sociaal Statuut Uitbesteding aangeboden aan de bonden. Alle bonden bij Defensie zijn akkoord met de manier waarop Defensie de rechtspositie wil regelen van personeel dat door uitbesteding de ambtelijke status verliest. De VBM vindt uitbesteden van diensten in de meeste gevallen onzinnig. Uitbesteden jaagt Defensie op hoge kosten, levert de organisatie over aan monopolistische marktpartijen en leidt tot verlies van kennis en ervaring. Zie hiervoor de Trivizier van augustus . Maar Defensie gaat, gesteund door de Tweede Kamer met het verstand op nul en de blik op oneindig, door op de heilloze weg. Ook het regeerakkoord is niet heilig. Daar staat in dat de overheid uitvoerende werkzaamheden moet binnenhalen of –houden. Maar blijkbaar loopt die afspraak mee in de parade van de gebroken beloftes.

uw rechten

Wat zijn

uitbestedin

Het is voor de VBM zaak te zorgen voor goede afspraken zodat medewerkers die toch plotseling een andere ‘baas’ krijgen, een goede rechtspositionele basis hebben.

Wat is het uitgangspunt? De VBM vindt bi jvoorbeeld d at De fensie u als defensiemedewerker niet mag verplichten om een functie te aanvaarden bij een marktpartij. Daarom moet Defensie er eerst alles aan doen om u een passende functie aan te bieden. Daar staat tegenover dat u als werknemer een passende functie moet aanvaarden, ook als dat een functie bij een marktpartij is. Als uw ‘capaciteiten en ervaring’ overeenkomen met de functie bij de marktpartij, dan is de functie ‘passend’. Dit is zeker het geval als er werkloosheid dreigt bij niet aanvaarden van de functie. Zie voor de details paragraaf . van het Sociaal Statuut. De volledige tekst hiervan vindt u op www.vbm.info. http://bit.ly/XssTY of scan QR-code.

Moet ik altijd mee naar de marktpartij? Er kunnen zwaarwegende persoonlijke belangen zijn die een overgang naar de marktpartij voor u als medewerker onmogelijk maken. Het gaat hierbij wel om maatwerk. Er zijn bijzondere personeelscategorieën die bij uitbesteding niet verplicht zijn om over te gaan. Dat zijn bijvoorbeeld medewerkers met een behoudgarantie. Dus degenen die niet ver ( maanden of op  april  korter dan  jaar) van een pensioen- of andere ontslagdatum wegens leeftijd verwijderd zijn. Medewerkers die vijf jaar of korter voor zo’n ontslagdatum staan, kunnen op eigen verzoek via detachering bij een marktpartij gaan werken. Langdurig zieken blijven in dienst van Defensie. Zie voor meer details paragraaf . van het Sociaal Statuut. 6 | trivizier | 9 - 2013

Hoe ziet de procedure er uit? In paragraaf . komt het reorganisatietraject aan de orde. Onder druk van de bonden is de rol van de medezeggenschap duidelijk uitgeschreven. Op het moment dat de secretaris-generaal een ‘gunningsbesluit’ (voorlopige gunning) neemt, start voor iedereen die in principe over kan gaan naar de marktpartij een ‘herplaatsingsonderzoek’. Dat onderzoek mag  maanden duren. Als in de eerste  maanden blijkt dat plaatsing op een interne functie mogelijk is, gaat u niet over naar de marktpartij. In de tweede  maanden kijkt men of plaatsing binnen


w n bij

ng

of buiten Defensie (maar niet bij de marktpartij) mogelijk is. In de regel gaan na de onderzoeksperiode de overgebleven medewerkers over naar de marktpartij. Voorwaarde is wel dat er beschikbare passende functies zijn. U krijgt dan bij de marktpartij een passende functie en een individuele arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd zonder wettelijke proeftijd. In dat geval krijgt u ontslag bij Defensie.

Wat nu als na de onderzoeksperiode van  maanden blijkt dat er geen functie voor u is, niet binnen en niet buiten Defensie, dus ook niet bij de marktpartij? In dat geval bent u vanaf de datum dat uw functie vervalt een herplaatsingskandidaat en is het Sociaal Beleids Kader  op u van toepassing.

Hoe gaat het verder als u gaat werken voor de marktpartij? U krijgt een werkgarantie. Iedere marktpartij ondertekent een uitbestedingscontract. De duur van de werkgarantie is gekoppeld aan de duur van dat contract. Maar als het contract langer duurt dan  jaar, is de werkgarantie maximaal  jaar! (Zie verder bij ‘Werkloosheid’). Defensie vult uw salaris aan – indien de marktpartij een lager salaris biedt dan u bij Defensie kreeg. Die loonaanvulling is gelijk aan de regeling zoals die geldt bij werkloosheid (Besluit bovenwettelijke uitkeringen werkloosheid sector Defensie). Defensie zorgt er voor dat de loonaanvulling meetelt voor uw pensioen. Defensie komt hiermee tegemoet aan een eis van de VBM.

Wat nu als u na  jaar bij de nieuwe werkgever wordt ontslagen? In d at geval ontvang t u een aanvulling op uw werkloosheidsuitkering volgens de bepalingen in Besluit bovenwettelijke uitkeringen werkloosheid sector Defensie.

Hoe zit het met de pensioenen? Voor de VBM is het verlies van pensioenrechten een belangrijk onderhandelingspunt bij het Sociaal Statuut Uitbesteding. U verliest bij overgang naar de marktpartij een aantal ‘voorwaardelijke pensioenaanspraken’. Defensie compenseert dit door een storting in het ABP Extra Pensioen. (Paragraaf ..)

Nog aanvullende afspraken? Het Sociaal Statuut Uitbesteding bevat daarnaast onder meer afspraken over het eerbiedigen en bestendigen van scholingsafspraken. U hebt in voorkomend geval recht op een verhuiskostenvergoeding. Uw diensttijd bij het ministerie van Defensie wordt ‘meegenomen’, zodat u bijvoorbeeld uw gratificatieaanspraken behoudt. 

9 - 2013 | trivizier | 7


M EM O

BETAALDATA SEPTEMBER EN OKTOBER 2013

Defensie maakt de salarissen over op 24 september en op 24 oktober. Het ABP betaalt de (pensioen)uitkeringen op 23 september en 23 oktober. Uiterlijk een dag later staat het geld op uw rekening.

MARINIERSMUSEUM Het Mariniersmuseum belicht in de tentoonstelling ‘Verhalend Verleden’ het bijzondere verhaal van Henk Hoogink. Zijn betrokkenheid met de Papua bevolking, dateert vanaf zijn diensttijd in Nieuw Guinea. Stichting Manusia Papua zet zich zeer actief in voor de lokale bevolking van het voormalige Nederlands Nieuw-Guinea. De tentoonstelling is t/m 29 september te zien. Mariniersmuseum Rotterdam, Wijnhaven 7-14, Rotterdam

NATIONALE TAPTOE 2013: AANBIEDING VOOR VETERANEN Op donderdagmiddag 26 september is er een speciale voorstelling voor veteranen en dienstslachtoffers tijdens de Nationale Taptoe 2013. Het vfonds (het Nationaal Fonds voor Vrede, Vrijheid en Veteranenzorg) biedt in samenwerking met het ministerie van Defensie veteranen en dienstslachtoffers een arrangement aan. U bent met uw partner of begeleider vanaf 10.00 uur welkom in AHOY. AHOY zet de deuren wijd open voor een ‘Meet & Greet’ met uw vrienden en bekenden. U krijgt ook een Indisch buffet aangeboden. De voorstelling begint om 14.00 uur met een officieel woord van welkom. Dit alles voor slechts € 10,per persoon. Per bestelling komen daar nog € 2,50 administratiekosten bij (aanbieding geldt voor twee personen). Parkeren bij AHOY kost € 7,50 af te rekenen bij aankomst AHOY (voordeligste optie). U kunt maximaal 2 extra genodigden meennemen. Hun entreeprijs is € 30,- p.p.

Meer info via www.nationaletaptoe.nl N.B. Defensiepersoneel krijgt 5 euro korting op de entreeprijs. Vermeld de code: deco2013. Deze korting is van toepassing op de voorstellingen van donderdag 26 september om 20.00 uur, zaterdag 28 september om 14.00 uur en zondag 29 september, 14.00 uur.

Stuur de bon in een (ongefrankeerde) envelop op naar: Stichting Nationale Taptoe, Antwoordnummer 10049, 5260 VB Vught


r eü n i e

BRONBEEK Als commandant Defensie Duikgroep wil ik u graag uitnodigen voor de jaarlijkse reünie op donderdag 21 november 2013.

Het programma voor deze dag

11.30 uur ontvangst in de Ad Sepp zaal gebouw Zeeduiker Defensie Duikschool 12.00 uur openingswoord door CDDG KLTZ Gerard Hekkers

‘Bronbekers in beeld nader bekeken’ Op woensdag 25 september 2013 geeft de kunsthistoricus Ries Roowaan in Museum Bronbeek een toelichting op de kunstwerken en installaties in de openluchtexpositie ‘Bronbekers in beeld’, gevolgd door een rondleiding langs de zeven kunstlocaties. Ries Rowaan is een van de auteurs van het boek ‘Bronbekers in beeld’, dat op 17 mei jl. verscheen. Corrie Kuijs en Jan Wieger van den Berg van de Stichting Nox, de organisator van dit kunstproject, zullen de rondleiding verzorgen. De lezing begint om 14.00 uur, einde rondleiding rond 16.00 uur.

OPVALLEND Dit lijkt ons een aardig vuursteunmiddel met maar liefst 2 7.6 mm machinegeweren, vooral omdat je snel van positie kunt wisselen (maar helaas niet goed in dekking kunt gaan). We hopen niet dat dit uiteindelijk de maximale vuurkracht is die de Nederlandse infanterie in de toekomst ter beschikking zal hebben … maar mochten de F16’s uitfaseren zonder dat er een vervangend jachtvliegtuig is, dan kun je altijd nog de M61A-1 20 mm snelvuurkanonnen op deze manier beschikbaar houden. We weten alleen niet of er dan nog genoeg oude om te bouwen Honda GL1100 Goldwings te vinden zullen zijn … Link: http://www.guns.com/2013/07/11/hot-girls-motorcycle-and-guns/ of scan de qr-code.

12.45 uur rijsttafel in de bassingrachtzaal 14.00 uur gelegenheid tot bezichtiging van de nieuwe duiktoren, Triton 12, in zwembad Heersdiep 14.00 uur demonstraties in het duikbassin, Triton 21

Kosten: 10 euro p.p hiervoor ontvangt u koffie, 4 consumptiemunten, hapjes, rijsttafel en een aandenken aan deze dag. Het bijkopen van munten is mogelijk. Betaling is contant bij het betreden van de Ad Sepp zaal. Voor deelname aan de rijsttafel is het noodzakelijk dat u zich opgeeft bij de navolgende personen voor 11 november; a.holman@mindef.nl, tel. 06 51644928, CR.v.Gool@mindef.nl, tel. 06 20135850 Ik hoop u donderdag 21 november te kunnen verwelkomen. Met vriendelijke groet, Gerard Hekkers, Commandant Defensie Duikgroep

9 - 2013 | trivizier | 9


M ED E Z EG G EN S CH A P

In het Besluit Medezeggenschap Defensie is niets geregeld over de stemverhouding in een samengestelde commissie, zoals bij de Tijdelijke Reorganisatie Medezeggenschapscommissies (TRMC’s). De VBM krijgt regelmatig Tekst: Louis Schipper

vragen hierover. Wat te doen?

VBM heeft voorkeur voor

‘One man, one vote’

Bij samengestelde commissies doet zich regelmatig de vraag voor hoe de stemverhouding is geregeld. Telt de stem van het ene lid van een TRMC (Tijdelijke Reorganisatie Medezeggenschapscommissie) zwaarder dan die van het andere lid? Bijvoorbeeld omdat het ene lid  medewerkers vertegenwoordigt en het andere lid ? Het Besluit Medezeggenschap Defensie (BMD) zegt in artikel  dat de Minister een TRMC instelt bij een reorganisatie waarbij meerdere diensteenheden zijn betrokken, tenzij minister en medezeggenschap dit niet nodig achten. De samenstellende commissies kiezen, zo zegt artikel  van het BMD, de leden van de TRMC. Voor ieder lid kunnen ze een plaatsvervanger kiezen die dezelfde rechten en plichten heeft als het lid dat hij of zij vervangt. Elke commissie levert een gelijk aantal leden in de gemeenschappelijke medezeggenschapscommissie. De Minister kan na overleg met de sectorcommissie Defensie hiervan afwijken voor zover de toepassing een goede werking van de medezeggenschap belemmert. Het BMD eist ook dat het reglement van de TRMC ‘voorzieningen bevat’ opdat de verschillende groepen medewerkers zoveel mogelijk vertegenwoordigd zijn. In het algemeen kun je stellen dat elke medezeggenschapscommissie – zoals de hoofdregel stelt - een gelijk aantal leden levert aan een TRMC. Wanneer je uitgaat

10 | trivizier | 9 - 2013

van de achterbansterkte dan zouden de commissies elkaar kunnen overstemmen. Dat is een ongewenste situatie. Maar de medezeggenschapscommissies kunnen onderling in het reglement van de TRMC andere afspraken maken over bijvoorbeeld de stemverhouding of het aantal te leveren leden, zolang men – wat dat laatste betreft – per commissie een gelijk aantal leden levert.

Kies daarbij niet meteen voor het modelreglement! Je kunt ook kiezen voor een vertegenwoordiging die rekening houdt met de omvang van de te reorganiseren eenheden. Volgens de VBM moet je altijd streven naar een unaniem advies. Dat is nagenoeg altijd mogelijk. Maar je kunt niet uitsluiten dat er verdeeldheid ontstaat en blijft bestaan. In feite alleen voor dat geval is het gewicht van de stemmen van belang. Een TRMC is ultiem vrij in de bepaling van de stemverhouding. Over het algemeen hanteert men een ‘one man, one vote’-regel.

Allemaal mooi en wel, maar wat is nu de oplossing? Zoals al aangegeven heeft de VBM de voorkeur voor ‘one man, one vote’. Daarbij streef je op basis van argumenten naar een unaniem advies. Volgens de VBM lukt dat over het algemeen goed. Bij verschil van mening over het advies zijn wellicht nog enkele ontsnappingsroutes mogelijk. Het zou te ver gaan hier nu op in te gaan. Het laat onverlet dat de leden van de (TR)MC’s zelf verantwoordelijkheid dragen voor de wijze waarop men omgaat met de totstandkoming van het advies. Het BMD verwijst naar het ‘reglement’. Daarin kan de (TR)MC een en ander regelen. Wij adviseren de (TR)MC om na installatie als eerste naar het modelreglement te kijken en dit zonodig aan te passen. Kies daarbij niet meteen voor het modelreglement! Soms is het beter om te kiezen voor een eigen aangepast reglement waarin de TRMC gezamenlijk regels over stemverhouding vaststelt. Hoe voorbarig ook, het opstellen van een reglement is van groot belang en kan problemen op het eind van het traject voorkomen. Voor informatie kunt u altijd contact opnemen met het bureau Ondersteuning Medezeggenschap (BOM) van de VBM. 


V ER K I E Z I N G EN M C

Betrokken medewerkers

voor een sterke organisatie! Hieronder een overzicht van aankomende verkiezingen voor medezeggenschapscommissies. De gegevens zijn geordend naar defensieonderdeel en vervolgens naar verkiezingsdatum.

Wilt u zich kandidaat stellen? Kijk op www.vbm.info onder ‘Medezeggenschap’.

Verkiezingsdatum

Inleveren kandidatenlijsten

20 november

2 oktober

25 september 26 september 2 oktober 17 oktober 21 oktober 24 oktober 30 oktober 5 november

5 september 14 augustus 21 augustus 5 september 9 september 13 september 11 september 24 september

17 september 25 september 1 oktober 3 oktober 16 oktober 21 oktober

5 augustus 14 augustus 20 augustus 26 augustus 30 augustus 9 september

18 november 23-26 september

29 september 12 augustus

CZSK Duik- en demonteergroep & Defensie Duikschool

CLAS 43 Herstelcompagnie Explosieven Opruimingsdienst Defensie Opleidings- en Trainingscentrum Logistiek 43 stafstaf Compagnie Vuursteuncommando 13 Herstelcompagnie Materieel-Logistiek Commando Opleidings- en Trainingscentrum Genie

CDC Defensie Verkeers- en Vervoerorganisatie Divisie Facilitair en Logistiek/Vraag en aanbod Financieel Administratie en Beheerkantoor Nederlandse Defensie Academie KMA Facilitair Bedrijf Defensie CMH/Medisch Geestelijke Gezondheidszorg

KMAR Commando Koninklijke Marechaussee KMAR District Zuid

9 - 2013 | trivizier | 11


J U R I D I S CH

De rechter wijst de eis van de VBM toe

De KMar moet van de rechter duidelijk maken of en zo ja, hoe het mogelijk is om af te wijken van de  x drie jaar-eis in de Procedureregel Loopbaanpatronen.

Tekst: Mr. Marjorie van Breet

KMar:

Pas dan mag de KMar een kandidaat afwijzen.

onduidelijkheid rond functietoewijzing en looptijd in rang De Koninklijke Marechaussee wijst militairen, die op een andere functie solliciteren, geregeld af vanwege hun looptijd in rang. Een kapitein is om die reden meerdere malen afgewezen voor majoorsfuncties. Omdat de kapitein niet twee functies voor de duur van minstens drie jaar per functie heeft vervuld, komt hij niet in aanmerking voor zo’n functie in de naasthogere rang. De kapitein is het hier niet mee eens. De VBM heeft daarom namens hem bezwaar gemaakt tegen een aantal afwijzingen. Daarnaast heeft de VBM tegen de laatste afwijzing niet alleen bezwaar gemaakt, maar ook een verzoek ingediend bij de voorzieningenrechter om een voorlopige voorziening (in kort geding) te treffen. Daarmee hoopt de VBM te bereiken dat de KMar gedurende de bezwaarprocedure en tot zes weken na bekendmaking van de beslissing op bezwaar niet tot toewijzing van de functie aan een ander overgaat. Tijdens de zitting verdedigt de KMar de eis van de minimale looptijd in rang. Die volgt uit de geldende Procedureregel Loopbaanpatronen KMar. In de Procedureregel Loopbaanpatronen KMar staat dat de militair, die in de rang van kapitein twee functies van elk ten minste drie jaar heeft vervuld, kan worden toegelaten tot de secundaire vorming voor officieren. Aangezien de

12 | trivizier | 9 - 2013

kapitein niet voldoet aan de vereiste looptijd in rang is hij, volgens de KMar, terecht voor de functie afgewezen. De voorzieningenrechter is het daar niet mee eens! Volgens de rechter kun je uit

de bewoordingen in de Procedureregel Loopbaanpatronen KMar niet afleiden dat een militair in de rang van kapitein alleen in aanmerking komt voor een majoorsfunctie indien hij in de rang van kapitein twee functies van elk ten minste drie jaar heeft vervuld. Dus is het, aldus de rechter, de vraag of, en zo ja onder welke omstandigheden je van dat vereiste kunt afwijken. Kortom: de rechter vindt dat er over de precieze inhoud en de geldigheid van het gevoerde beleid veel onduidelijkheid bestaat. Daarom vindt hij het nodig dat de KMar hierover uitsluitsel biedt in de bezwaarprocedure, voordat de KMar de functie definitief aan een ander toewijst. Hij wijst de eis van de VBM dus toe. Daarbij bepaalt hij ook dat het besluit waartegen bezwaar is gemaakt tot zes weken na bekendmaking van de beslissing op bezwaar wordt geschorst. Verder moet de KMar de vulling van de functie opschorten tot zes weken na de bekendmaking van de te nemen beslissing op bezwaar. De kapitein is zeer content met de uitspraak van de voorzieningenrechter. Hoewel hij zich realiseert dat de strijd daarmee nog niet is gewonnen, beschouwt hij de uitspraak, mede gelet op het groot aantal ontvangen afwijzingen voor functies vanwege zijn looptijd in rang, toch als een overwinning. 


co lu m n ,

lodesteyn

Huwelijksperikelen Na verstandshuwelijken met veelal uitgebluste of niet bovenmatig betrokken echtelieden, stapt het departement van Defensie eind 2012 in het huwelijksbootje met een frisse minister met ambitie. Even lijkt het echte en wederzijdse liefde. Jeanine HennisPlasschaert toert onvermoeibaar langs kazernes, bases, havens en missies. En misschien nog wel belangrijker: ze laat geen gelegenheid onbenut om te vertellen dat ‘haar’ defensiepersoneel een uiterst belangrijke bijdrage levert aan de veiligheid en welvaart in Nederland. Met haar uitstraling is de bewindsvrouw een uitstekend uithangbord voor het departement. Slapend in een iglo bij het Korps mariniers en keuvelend met commandanten, haalt ze de voorpagina’s. Eindelijk goede PR voor het vaak zo grauw ogende departement. Inmiddels zijn de wittebroodsweken voorbij. De snuffelperiode die elke bewindspersoon wordt gegund om zich in te werken, is achter de rug. De grote verliefdheid is over, tijd voor een tussenbalans; gaan de partners echt van elkaar houden? Ja, de goedlachse echtgenote is nog steeds enthousiast, praat tegen buren vol vuur over haar grote liefde en offert zo’n beetje alle vrije tijd op voor haar relatie. Maar de eerste scheurtjes zijn ook zichtbaar. Zo staat de gewezen bruid wel erg onder invloed van haar armlastige familieleden die ze wekelijks bij de ministerraad bezoekt. Telkenmale doen ooms en tantes in het kabinet een beroep op haar spaarcentjes. Dit terwijl thuis de veren door de bankbekleding steken, de tuin volledig is verwaarloosd en het dak al jaren lekt. Hoewel Hennis aan de keukentafel keer op keer belooft zich bij volgende familiaire graaipogingen kranig te verweren, keert ze telkenmale armer huiswaarts. Daar zijn de biefstukjes al vervangen door gehaktballen om schulden van vroeger af te lossen. Van haar familie moet ze het niet hebben: zodra ze even niet oplet, rooft haar neef Financiën rond de kerst zo maar even het

voorvakje van haar portemonnee leeg via de voor militairen funest uitpakkende WUL-regeling. Zodra Hennis de diefstal ontdekt, doet de familie alsof de neus bloedt. Tot overmaat van ramp blijkt in het voorjaar ook nog eens dat de bankrekening iets te rooskleurig is voorgesteld en dat het allemaal nog zuiniger moet. Het echtpaar weet het even niet meer en hoopt in het najaar een plan te hebben om de nieuwe gaten in het budget op te vullen. De eerder nog zo enthousiaste echtgenoot begint zich hoorbaar te ergeren aan zijn vrouw. De gaten vallen in zijn kleding en onder zijn overhemd met versleten kraag zijn de ribben te tellen. Hij voelt zich verwaarloosd en tekort gedaan. De echtelijke ruzies blijven niet langer binnenshuis. Zodra in de zomer de ramen openstaan, hoort de buitenwereld het gekrakeel. De buurt spreekt al schande van de weke ruggengraat van de eerder zo stralende bruid. ”Ze kan bij fotomomenten leuk lachen in de camera, keuvelt er vrolijk op los in tvprogramma’s als Linda’s Zomerweek en weet zich met flink wat voorleeswerk prima staande te houden in de Kamer. Maar ze heeft te weinig laten zien wat echt het vertrouwen van haar mensen waard is. Die zien vooral een politica die de ene na de andere bezuinigingsopdracht op het bordje krijgt en die braaf uitvoert,” zo moppert De Telegraaf eind juli in een hoofdredactioneel commentaar over de ontrouw van de vrouw des huizes. Bij de besprekingen over de naderende bezuinigingsronde van zes miljard euro rest Hennis niets anders dan aantonen dat ze voor haar Defensiehuwelijk wil vechten. Ze moet de druk van haar familie trotseren en voor haar eigen vent kiezen. Zo niet, dan valt te verwachten dat het huwelijksverhaal snel verhuist van de politieke pagina’s naar de scheidingsberichten op de pagina Privé van Wakker Nederland. Flip Lodesteyn

... dan valt te verwachten dat het huwelijksverhaal snel verhuist van de politieke pagina’s naar de scheidingsberichten op de pagina Privé ...

Screenshot van webpagina van de Telegraaf.

9 - 2013 | trivizier | 13


G E ACH T E R ED

CTIE

Postbus 93037 2509 AA Den Haag, email: redactie@mijnvbm.nl

RAMPZALIGE PENSIOENPLANNEN KABINET

van de vette pensioenpot ( miljard) naar de overheid over te hevelen. Dat de Ik heb begrepen dat binnen nu en  weken overheid de AOW verandert, is haar zaak de pensioenfondsen zich moeten beraden maar ze moet afblijven van andermans over de nieuwe kabinetsvoorstellen. geld. Het opgebouwde pensioen is De voorlichting hierover wordt door immers uitgesteld loon geweest van de de politici en media wel erg simpel deelnemers. weergegeven. Men heeft het daarbij Het ‘sparen’ wordt momenteel zowel als argument telkens over plotseling door de banken als de overheid op stijgende levensverwachtingen, slechte allerlei terreinen ontmoedigd. Sterker, we beleggingen vanwege de economische moeten uitgeven en consumeren om de crisis en een lage rentestand. economie weer op gang te helpen. Het Ik lees dat het ABP hier ‘kanttekeningen’ geld moet rollen! Daarbij is een goed bij heeft geplaatst en vind dit de gevuld pensioenfonds (sparen voor later) ‘understatement’ van het jaar! natuurlijk helemaal een doorn in het oog Eenieder die zich enigszins in de materie en ‘prime target’. verdiept, begrijpt dat we hier met een Ik hoop dat het VBM mijn redenatie tot aantal drogredenen een gedeelte van de dusver onderschrijft en we niet allerlei pensioengelden naar de overheid zullen uitspraken zonder argumenten van zien verdwijnen. diverse bobo’s tegenover de feiten en Ten eerste is de (nu al voor de tweede keer) documentatie tegen elkaar moeten stijgende leeftijdsprognose door het CBS uitspelen. Het hoeft immers geen betoog politieke lippendienst geweest. Iedereen dat onze financieel noodlijdende overheid met boerenverstand begrijpt dat de tot alles in staat is. Ik verwijs naar de mensen ouder worden dan vroeger. Ook ‘pensioenroof’ van + miljard in de jaren de overheid wist dit al tientallen jaren maar ‘ en het schrappen van de ingebouwde de opeenvolgende kabinetten hebben dit indexatie. Bovendien vraag ik mij af wat er probleem steeds voor zich uit geschoven. fout is aan het huidige systeem en waarom ‘Toevallig’ werd, juist voor een voorgestelde we nu al-of-niet moeten gaan voor een leeftijdsverhoging voor de AOW, dit nieuwe ‘casino’ pensioen. Met een reële rekenrente inzicht aan de media vrijgegeven. Ik mag van  is er immers niets aan de hand en aannemen dat dit voor het ABP met haar hoeft er niet gekort te worden. ingehuurde actuarissen geen nieuws was. Het ABP is destijds zelfstandig gemaakt Verder hebben de pensioenfondsen vorig en de beleggingstak is zelfs afgesplitst. jaar juist goede beleggingen gepleegd. Het fonds schrijft dat het wacht met een De beleggingen stonden dus niet onder beslissing tot de politieke besluitvorming is druk, integendeel zolang de fondsen afgerond. Ik vraag me dus ook nog steeds maar niet (verplicht) in Nederland hoeven af hoe dit mogelijk is en waar de overheid te beleggen voor politieke doeleinden. de rechtmatigheid vandaan haalt om Tenslotte is de lage rentestand wederom zich nu met het beleid van de fondsen te een politiek instrument geweest t.b.v. de bemoeien. Als het woord ‘kanttekening’ het banken en heeft geen enkele relatie met meest krachtige woord is, wat het ABP voor de daadwerkelijke rente op lange termijn, bedrog en diefstal kan verzinnen, vrees ik welke voor het pensioen van belang is. De dat we naar onze centen kunnen fluiten. korte termijn ECB rentekoppeling is dus Ik hoop dat de VBM alles in pure onzin en dwangmatig door de DNB stelling zal brengen om de nieuwe opgelegd. In het nieuwe voorstel zal vrijwel pensioenvoorstellen van het kabinet om niemand meer in staat zijn om de nieuw zeep te helpen. voorgestelde pensioenjaren te halen om een toereikend pensioen op te bouwen. (vervolg/update op mijn reactie) De gevolgen voor de pensioenuitkeringenen premies zijn dus doelbewust en De pensioenvoorstellen van het kabinet volledig kunstmatig tot stand gebracht zijn inmiddels bekend en laten het ergste met als uiteindelijk doel om een gedeelte vrezen. De keuze tussen een nominaal

14 | trivizier | 9 - 2013

pensioen (het huidige) en het reëel pensioen dat het kabinet de fondsen voorlegt is geen keuze als men de voorwaarde voor het nominaal pensioen drastisch verhoogt. De dekkingsgraad moet dan namelijk naar  i.p.v.  . De rekenrente die al kunstmatig laag is moet dan nog lager en gelijk worden met de lage rente. Geen pensioenfonds kan op die voorwaarde nog een nominaal pensioen handhaven zonder zijn deelnemers “dramatisch” te korten op pensioen en pensioenrechten. Dit gedrag van het kabinet is manipulatie en chantage. De hele operatie van het kabinet heeft maar een doel en dat is reeds voor  een bedrag van , miljard euro binnenhalen die anders in het pensioenfonds gestort hadden moeten worden. De jaren daarna volgen nog velen miljarden. Er heeft zich (helaas) weer een ontwikkeling op het pensioenfront voorgedaan die aansluit bij mijn eerdere ingezonden stuk. Door de pensioenopbouw te verlagen naar , gaat er , miljard euro aan pensioenpremies niet naar de pensioenfondsen. De , miljard euro aan


belastinginhouding is over  miljard euro pensioenpremies van werkenden. Welnu, het kabinet en de e kamer willen in het verlengde daarvan dat de pensioenpremies omlaag gaan zodat de werknemer stijgt in koopkracht, die op hun beurt een stimulans geeft aan de economie. Terugredenerend: indien de pensioenfondsen de premie-inkomsten gelijk houden(ruim  miljard euro) dan gaat dit bedrag (namelijk  miljard aan pensioenpremies) van het nettoloon van de werknemers terwijl dit voorheen van het brutoloon ging. Per saldo daalt dan de koopkracht. Er is dan sprake van hogere belasting voor de werknemer. Er gaat dan ook een recht op een pensioendeel ontstaan waarover bij pensioenuitkering geen belasting meer over betaald hoeft te worden, omdat die al betaald is. Wat het kabinet en de e kamer echter wil is dat de premies worden verlaagd. In het verlengde daarvan krijgen de pensioenfondsen  miljard euro minder aan pensioenpremies binnen. Ja geen , miljard, maar  miljard. De fondsen zijn dan met  miljard euro gesloopt en dat is niet eenmalig maar structureel per jaar. Het kabinet verwacht dat de opbouw van de pensioenen daar niet onder te lijden heeft, omdat door de langere levensverwachting men langer premies moet betalen. Het ABP berekende volgens de media dat om een “normaal” pensioen te kunnen blijven bereiken de pensioenpremie met  à  procent zou moeten stijgen. Logisch dat de pensioenfederatie niets ziet in deze voorstellen en dit in een verklaring ook naar buiten bracht. De realisering van het nieuwe pensioenstelsel (pensioenwet) met een reële ambitieovereenkomst zal dus gefinancierd gaan worden door de huidige gepensioneerden middels verlaging van de pensioenuitkeringen/rechten bij het invaren in het nieuwe stelsel per --. De senioren/gepensioneerden betalen dan de rekening volledig door hoge kortingen in de beginperiode en wellicht ook in latere periodes. Het kabinet heeft nu dus een knop uitgevonden dat zij de pensioenopbouw nog verder kan verlagen en derhalve bij nieuwe bezuinigingen meer belastinginkomsten kan genereren.

Als je daarbij dan bedenkt dat we een pensioenstelsel hebben dat bij een reële rekenrente van  geen onderdekking heeft en in lengte der jaren aan zijn lange termijn verplichtingen kan voldoen vraag je jezelf wel af waar het kabinet in godsnaam mee bezig is, buiten het feit dat ze perse een deel van het kapitaal van de pensioenfondsen wil hebben om de eigen begroting onder de  grens van Brussel te houden. Ik hoop dat u dit kunt meenemen met mijn eerdere stukjes. Beer van Huet, Majoor Klu bd

was aanleiding voor een korte enquête op de website vbm.info. De respons was niet erg groot, maar de uitslag wel zeer duidelijk:  vindt het besluit een devaluatie van de Herinneringsmedaille Vredesoperaties als deze uitgereikt kan worden aan ambtenaren na een ‘civiele’ missie. Iets meer dan  heeft geen moeite met het uitreiken van de medaille aan personeel van de politie na een missie als in Kunduz.

CEES RAVEN

Met verbazing en stijgende verontwaardiging las ik de ‘story van Cees Raven’. Zoiets had ik niet verwacht binnen een organisatie als de Koninklijke Marine. Ik ken Cees nog uit mijn tijd bij Ik ben geschokt, voel me geschoffeerd de toenmalige SVBO (School voor en ervaar deze wijziging als een blijk van Bedrijfsvoering en Onderwijskunde). Een collega waar je op kon bouwen. Een van miskenning en gebrek aan waardering. De minister weigert al jaren om voor de de fijnste mariniers die ik heb gekend. Altijd inzet van de Special Forces Task Group voor iedereen klaar staan en doorgaan tot (SFTG) in het kader van de verdedigingstaak ‘het gaatje’. Ook Mo en hun zoon heb ik het Kruis voor Recht en Vrijheid (KRV) rond die tijd leren kennen. Een fijn gezin! toe te kennen, met als argument dat de Wat triest en eigenlijk ongehoord wat Herinneringsmedaille Vredes Operaties Cees de afgelopen tijd heeft moeten (HVO) wel van toepassing was voor SFTG meemaken. In een periode met zoveel en dat [citaat] de inzet van SFTG zich verdriet en pijn verdien je juist de steun niet wezenlijk onderscheidt van de inzet van je leidinggevende en andere collega’s. van Nederlandse militairen in andere en Zo’n periode moet je zien te overleven en eerdere inzetgebieden [einde citaat]. daarbij er ook nog zijn voor je zoon. Dit Met deze wijziging erkent de minister alles dient op een begripsvolle wijze te (impliciet) weliswaar dat de HVO toch worden gefaciliteerd. Van enige empathie niet van toepassing was voor SFTG, maar is hier echter niets te merken. Sterker nog, legaliseert ze tegelijkertijd de eerder er wordt op een rationele (zakelijke) wijze onrechtmatige toekenning van de HVO, mee omgegaan. en stelt ze de vredesafdwingende inzet Ik hoop en ga er eigenlijk vanuit dat Cees van SFTG “in tijd van oorlog” ook nog de nodige steun van onze vereniging krijgt. een keer gelijk aan het opleiden van Dit mag zo niet eindigen! parketsecretarissen in Georgië tijdens een Max Müller, Ltz oc bd civiele missie buiten krijgsmachtverband. Hoezo “geen wezenlijk onderscheid”? Reactie redactie: Tenzij de minister voor SFTG (en andere Die steun krijgt hij. vredesafdwingende operaties; TaskForce Uruzgan) alsnog het KRV toekent, is dit de doodsteek van het decoratiebeleid defensie. Rob Pieters, majoor b.d.

GESCHOKT (WIJZIGING BESLUIT HERINNERINGSMEDAILLE VREDESOPERATIES)

Reactie redactie: D e w i j z i gi n g v a n h e t B e s l u i t Herinneringsmedaille Vredesoperaties

9 - 2013 | trivizier | 15


Nevalla, Korengal Valley, Kunar Province, Afghanistan, 2008 Š Tim Hetherington, Courtesy Yossi Milo Gallery, New York

Sleeping b 16 | trivizier | 9 - 2013


Wat weten we van oorlog? Niet veel. Want wat voor militairen dagenlange gevechten zijn, komt tot ons via tweeregelige krantenberichten. En over de dagen van wachten en verveling horen we nooit iets. Tim Hetherington was een fotograaf die in zijn films en foto’s militairen als mens dicht op de huid kroop. Museum Foam in Amsterdam eert hem met de tentoonstelling ‘Infidel’. Infidel is de eerste tentoonstelling van Tim Hetherington (-, UK) in Nederland. De foto’s van slapende militairen krijgen in de NRC van  juli veel aandacht. Rosan Hollak schrijft: “Het zijn net baby’s, die grote stoere jongens. Weerloos liggen ze te slapen, de handen gekruld, de benen opgetrokken, zich niet bewust van het feit dat ze zich op een extreem gevaarlijke plek bevinden.” Het gaat om foto’s uit  en  van Amerikaanse militairen in de Korengal vallei in Afghanistan. Daar maakt Hetherington de winnende World Press Photo of the Year . Een Amerikaanse infanterist leunt uitgeput van een langdurig gevecht tegen een muur van een bunker in de Restrepo-buitenpost.

Zelf zegt Hetherington over de foto’s: “Alles draait om de mannen. Ik wilde niet net doen alsof dit [...] draaide om de oorlog in Afghanistan. Het was een bewuste keuze. [Het] is een reactie op de ervaring van de soldaat. Het is broederschap.” Hetherington kwam in  om het leven bij een mortiergranaatinslag in de Libische stad Misrata.

Museum Foam (Keizersgracht , Amsterdam, www.foam. org) presenteert nog tot  september verschillende foto’s en video’s uit de series Sleeping Soldiers, Infidel en Diary. Van  t/m  september kunt u in De Balie (Amsterdam) een bijzondere reeks films in het kader van de tentoonstelling Infidel van Tim Hetherington gaan zien. Voor meer informatie hierover kunt u terecht op: http://foam.org/visit-foam/ calendar//on-timhetherington-four-films-aboutinfidel of scan de qr-codes of ga naar de digitale Trivizier op onze website.

beauties? 9 - 2013 | trivizier | 17


SPEER: Handhaaf de transitiefuncties! Eind mei heeft de VBM in het overleg met de marine aandacht gevraagd voor de zogeheten uitrol van SAP/SPEER. Dit materieel-logistieke en financieeladministratieve bedrijfsbeheerssysteem kost banen. Maar dat is niet het enige probleem …

Die SAP-uitrolproblemen spelen niet alleen bij de marine. Ook de andere operationele commando’s en defensieonderdelen hebben er last van. Eigenlijk is de invoering van het systeem al 10 jaar één groot hoofdpijnproject. Een pilot op 2 M-fregatten in 2008 mislukt jammerlijk. De Algemene Rekenkamer levert regelmatig kritiek op het kosten verslindende en budget overschrijdende project. Telkens moeten ministers van Defensie de

18 | trivizier | 9 - 2013

Als je er rotzooi in stopt, komt er ook rotzooi uit

Tweede Kamer beterschap beloven. Maar die blijft uit. Dat leidt tot irritaties en de discussie wordt narrig, zelfs tussen kamerleden onderling. Een mooie illustratie is het wetgevingsoverleg in de Tweede Kamer over het Jaarverslag Defensie op 19 juni. De heer Vuijk, woordvoerder van de VVD: “Deze discussie roept bij mij de volgende vraag op. Ik zie heel goed dat SAP de reorganisatie volgt. Tijdens de invoering van SAP wordt


WAT IS HET? • SAP is de aanduiding voor een geïntegreerd informatie- en besturingssysteem voor het vastleggen van bedrijfsmatige processen. Het Duitse bedrijf S A P i s g r o o t g e wo r d e n met het leveren van deze systemen. De bedrijfsnaam is een acroniem voor: ‘Systeme, Anwendungen und Produkte in der Datenverarbeitung’. Het bedrijf speelt een kleine rol bij het defensie-programma SPEER.

• SPEER Met het programma SPEER (Strategic Process Enabled ERP Re-engineering) probeert Defensie ERP defensiebreed in te voeren binnen het materieel logistieke en het financiële functiegebied. Daartoe zijn in  met een aantal bedrijven overeenkomsten gesloten.

• ERP Enterprise Resource Planning (= planning van de ondernemings hulpbronnen).

de organisatie gewijzigd. Dat leidt tot bijstellingen van SAP, en dus tot vertragingen bij SPEER. Dat is in zekere zin logisch en dit bewijst niet dat de invoering van SAP niet goed zou gaan. De oorzaak daarvoor ligt ergens anders; dit wordt ook door de politiek zelf veroorzaakt.” Waarop PvdA-woordvoerder Eijsink snibbig riposteert dat Vuijk namens zichzelf (lees: de VVD) moet spreken. Tot zo ver de collegiale coalitie. Ook Defensie begint te erkennen dat de invoering van het systeem

geen schoonheidsprijs verdient. Viceadmiraal Jan van der Burg, supervisor SPEER zegt in de Defensiekrant van  juli : “Als principe voor de invoering van SAP geldt dat dat bij voorkeur moet gebeuren in een stabiele organisatie. Defensie is door onder andere bezuinigingen en reorganisaties gedurende de looptijd van SPEER allesbehalve stabiel geweest.” In een interne notitie kun je dan ook lezen dat dit ‘mogelijke risico’s voor de bedrijfsvoering’ met zich

meebrengt. Toch kun je de moeizame voortgang van het SAP-project niet alleen maar wijten aan de politieke bezuinigingsdrang. Die zorgt wel al jaren voor een instabiele organisatie wa ar in de ene re organis atie voortdurend wordt ingehaald door de volgende. Inderdaad: met instemming van intussen vrijwel alle politieke partijen, PvdA en VVD inclusief. Maar er zijn meer oorzaken. Bijvoorbeeld de kwaliteit van de datainvoer.

9 - 2013 | trivizier | 19


“Als je er rotzooi in stopt, komt er ook rotzooi uit”, zegt een bron bij Defensie. Dat heeft niet alleen te maken met slordigheid. Uitgangspunt bij elk SAP-systeem is een algehele standaardisering van processen en gegevens. Doorgaans is die standaardisering afgeleid van ‘best practices’. Maar bij Defensie kiest men daar niet voor. “We moeten natuurlijk alles opnieuw en op onze eigen manier doen. Dus we kiezen voor een ‘tailormade’ benadering en herontwerpen de processen. En dan maken we twee fouten: we nemen de data niet mee en we vergeten om de werkvloer te raadplegen. Vervolgens blijkt dat de processen niet goed zijn en dat de data niet kloppen. Dan krijg je een stortvloed aan zogeheten issues en urgente correcties. Het resultaat is dus een halfbakken systeem dat niet volwaardig werkt.” Defensie is ook nog niet toe aan de totale invoering. Volgens ‘Alle Hens’ (juli 2013) zal de gehele materieellogistieke ondersteuning medio 2015 zijn overgezet naar SAP. Dat is dus over 2 jaar, ruim 12 (!) jaar na de start van het project. Overigens kun je in Alle Hens ook lezen dat de totale invoering in stappen zal gaan. Anders gezegd: invoering is alleen mogelijk in deelprocessen. Dat betekent overigens ook dat het totaaloverzicht ontbreekt. Naar verluidt ligt alleen de Koninklijke Marechaussee op schema. De onlangs benoemde plaatsvervangend commandant Hillie Beentjes heeft daarin mede de hand gehad als Directeur Control van de KMar. Intussen zijn de problemen bij andere onderdelen legio. Als voorbeelden noemen bronnen bij Defensie het transpor tmanagement bij vrachtvluchten. Wat mag wel en wat mag niet via luchtvracht vervoerd? Daar werkt men met een (handmatig) ‘schaduwsysteem’ omdat de data te onbetrouwbaar zijn. Problemen worden ook gemeld bij het Materieel Logistiek Commando

20 | trivizier | 9 - 2013

… blijkbaar is de hele militaire top niet in staat om de elementaire bedrijfsvoerings-processen onder de knie te krijgen

Te c h n i e k . D e v e e l b e s p ro k e n inzetbaarheidsproblemen van de CV90, het pantsergevechtsvoertuig van de landmacht, zijn voor een groot deel te herleiden tot problemen in de materieel-logistieke administratie. Ook meldt men problemen bij het Defensie Geneeskundig Logistiek Centrum die samenhangen met de invoering van SPEER. De vervanging van de bestaande systemen door één geïntegreerd ERPsysteem is demotiverend voor het personeel. “Eigenlijk is het onmogelijk om die meer dan 1000 verschillende, op zichzelf al complexe systemen in één klap om te zetten naar één nieuw systeem.” Klachten over SAP vallen slecht. “Je krijgt te horen dat je je mond moet houden”, aldus een bron. SAP heeft volgens de bronnen die Trivizier spreekt wel degelijk ‘potentie’. Maar het systeem stelt wel voorwaarden. “Bijvoorbeeld dat je er veel werk en tijd in steekt. Maar daar is geen geld voor. En daarom kan Defensie onvoldoende

begeleiding geven. Het vereist ook een cultuuromslag. SAP vereist echt ‘paars’ denken, dus de operationele commando’s moeten met elkaar door één deur kunnen. Maar ook op de werkvloer gaat er veel veranderen. Een onderhoudsdiagnosticus is nu nog iemand die zelf graag sleutelt, maar hij zal in de toekomst steeds vaker achter de pc moeten kruipen om administratief werk te gaan doen. En dat moet goed gebeuren, want zonder SAP werkt niets.” Nog een voor waarde: een leidinggevende zoals een commandant of directeur zal toch echt zelf de informatie uit het systeem moeten halen. Maar is hij daarvoor opgeleid? En is de organisatie om hem heen daarop ingericht? In het overleg heeft de VBM gepleit voor handhaving van de zogenaamde transitiefuncties. Dat kont er kort gezegd op neer dat Defensie bij de uitrol van SPEER de komende jaren extra functies moet handhaven. Mensen die vanuit de projectorganisatie de uitrol hebben voorbereid kunnen dan meewerken aan de eerste fase. Probleem is alleen dat SPEER moet leiden tot besparingen door het schrappen van veel administratieve functies. En misschien zijn er nog twee punten. Ten eerste is duidelijk dat bezuinigingen niet automatisch leiden tot ‘verbeteringen’ zoals politici ons willen laten geloven. Maar er is ook een tweede punt. Want blijkbaar is de hele militaire top al tien jaar niet in staat om de elementaire bedrijfsvoeringsprocessen onder de knie te krijgen. Nou mag je dat misschien ook niet verwachten van mensen met een ‘hogere militaire vorming’. Maar op dit punt is bescheidenheid in ieder geval gepast. De benoeming van de plaatsvervangend commandant bij de marechaussee en de nieuwe commandant van het commando dienstencentra (CDC) zijn een aanwijzing dat er geschiktere kandidaten te vinden zijn buiten de eigen defensie-kweekvijver. 


N I EU W S

... je maakt het uit of jij gaat er uit ...

Defensie bepaalt partnerkeuze militairen Het zal je maar gebeuren. Je gaat met je partner naar je schoonouders en bij de eerste kennismaking zeggen die: u bent afgekeurd, maak het maar weer uit. Komt niet meer voor, zegt u? Dan kun je beter geen militair worden.

De VBM heeft regelmatig bonje met Defensie over het verstrekken van ‘verklaringen van geen bezwaar’ (vgb) aan onze leden. Wie als militair zo’n verklaring niet krijgt, kan niet de dienst in of moet met ontslag. Minister Hennis van Defensie heeft daarover op  juni een brief gestuurd naar de Tweede Kamer. De inhoud kort gezegd: wie als militair een buitenlandse partner krijgt, moet maar even bij de beveiligingsfunctionaris langs gaan. Die kan je dan laten weten of je voor het blok komt: of je maakt het uit of jij gaat er uit. Defensie moet in staat zijn om de gangen van jou en je partner na te gaan in de  jaar voor het begin van het veiligheidsonderzoek. Dat is een probleem als de Nederlandse inlichtingendiensten geen contacten onderhouden met inlichtingendiensten in het land waar de partner vandaan komt. In dat geval is het dus je partner of jij. Dat is ook een probleem als je zelf (afgezien van uitzendingen) een tijdje (langer dan  maanden) in zo’n land bent geweest De minister wil niet zeggen met welke buitenlandse inlichtingendiensten Nederland samenwerkt voor het uitwisselen van ‘justitiële en politieke antecedenten’. Dat

moet je dus zelf maar vragen aan de beveiligingsfunctionaris als je bijvoorbeeld in de Oekraïne op vakantie gaat en je komt daar een plaatselijke schone tegen die jou graag wil volgen naar Nederland. In de praktijk komt de VBM overigens ook andere voorbeelden tegen van militairen die geen verklaring (vgb) krijgen. Ben je geboren in Sri Lanka omdat je Nederlandse ouders daar voor een multinational werkten? En heb je daar gewoond tot vlak voor je gesolliciteerd hebt bij Defensie? Ook dan krijg je geen vgb. Ben je na het behalen van je middelbare schooldiploma een jaartje als vrijwilliger voor een ontwikkelingsorganisatie gaan werken in Nigeria. Vermeldt dat maar niet bij je sollicitatie. Grote kans dat je geen vgb krijgt. Op  juli heeft de Tweede Kamer de kans gehad om de minister nader aan de tand te voelen over deze kwestie. En eerlijk gezegd, de geachte parlementariërs hebben het laten liggen. Alleen de PvdA dringt aan op wat meer duidelijkheid voor u als defensiemedewerker. Het enige waartoe de minister bereid blijkt is de toezegging dat ze er in het najaar op terugkomt.

9 - 2013 | trivizier | 21


Kees van Doorn is in   jaar. Het liefst wil hij vliegen. Maar eerst gaat hij bijna  jaar lopen in Nederlands-Indië/Indonesië. Dat vliegen komt later nog wel.

infanterist tot vlieger

Van

Infanterist Kees van Doorn. Foto rechts: De F-86K was de ruimste jager van de Klu. Er konden 8 man in. Bovenste foto: Op mijn verjaardag in 2012 vloog ik nog in een Cesna samen met mijn kleinkinderen.

Luitenant-kolonel KLu b.d. Kees van Doorn () is drager van het teken van verdienste van de VBM. Hij blijft lid van de VBM nadat de NOV – die hem het teken oorspronkelijk toekent – de VBM heeft verlaten. Zijn militaire loopbaan begint in , als dienstplichtig militair voor de landmacht. Als Kees van Doorn in  opkomt, wil hij het liefst bij de Luchtvaartafdeling. Hij wil vlieger worden. Maar dat zit er niet in. Wel krijgt hij een opleiding tot onderofficier in Harderwijk

22 | trivizier | 9 - 2013

(Kaderschool Infanterie) en blijkbaar past hij zo goed in de toenmalige cultuur van het leger dat hij de opleiding gaat volgen op de School voor Reserve Officieren Infanterie. Vooral de kaderopleiding is een harde leerschool. “Je hebt als militair recht op ontbering, want alleen dan kun je jezelf ontwikkelen. Dat leer ik daar ook”, aldus Van Doorn. “Met die instelling ga ik naar Nederlands-Indië. Of dat me innerlijk gewapend heeft

weet ik niet. Maar ik heb aan die tijd geen problemen over gehouden.” Hij vervolgt: “In maart  komt mijn bataljon,  Infanterie Bataljon, op Oost-Java aan. Vanaf april opereren we in de buurt van Madioen. De Tweede Politionele Actie is dan al voorbij. We gaan dag en nacht patrouille lopen om het gebied veilig te stellen dat tijdens die actie bezet is.”


Kees van Doorn is vaandrig en pelotonscommandant. Tot het terugtrekken op Surabaya doet hij in totaal 15 posten aan. Uiteindelijk keren de dienstplichtige militairen van het bataljon in oktober 1950 terug in Nederland. Ze laten 10 gesneuvelden achter in Indonesië. Kees van Doorn vertelt levendig en snel. Hij oogt ondanks zijn 86 jaar erg vief. Wel geeft hij regelmatig aan dat zijn uitspraken niet allemaal ‘in de krant’ moeten komen. Maar hij laat er ook geen misverstand over bestaan dat – zeker tot de wapenstilstand van augustus 1949 – de praktijk bikkelhard is.

“Het is voortdurend loeren tijdens de patrouilles. Je moet bedacht zijn op trekbommen en onverwachte beschietingen. We vechten tegen militairen van he t re g uliere Indonesische leger, de TNI. Die krijgen tegen die tijd steeds betere wapens, volgens mij vooral via Singapore. Het TNI-kader bestaat voor een deel uit oud-militairen van het Nederlands-Indische leger (KNIL) en die weten heel goed hoe je tactisch moet opereren. Ook wij krijgen bij aankomst op Java les van KNILmilitairen die aan onze kant staan. Als we in 1949 regelmatig posten gaan overdragen aan de TNI blijkt dat er ook eenheden zijn die onder bevel

staan van Japanners!” Wat de situatie op Oost-Java vooral onoverzichtelijk maakt, is de aanwezigheid van een scala aan bendes, grote groepen ‘rampokkers’, iets wat we tegenwoordig georganiseerde misdaad zouden noemen. Confrontaties met deze groepen verlopen zelden volgens de regels van de reguliere oorlogvoering. En dan heb je in en om Madioen ook een grote concentratie communisten. Kees van Doorn vertelt ruim 60 jaar later met verbazing in zijn stem: “Op een gegeven moment raken we verzeild in een vuurgevecht tussen communistische eenheden en TNI. Tot onze opluchting waren de kogels niet voor ons bestemd.” Na een plaatsing bij de Staf Welzijnszorg in Jakarta, keert Van Doorn eind 1950 als 2e luitenant terug naar Nederland. Er volgt een periode van moeizaam solliciteren naar functies in de burgermaatschappij. Uiteindelijk kan Van Doorn aan de slag bij Jongeneel Hout in Utrecht. “Die hebben in die tijd als beleid om vooral oud-militairen aan te nemen op vacatures. Dat is goed te merken. Daar kon je, om het maar eens duidelijk te zeggen, gewoon met elkaar lullen.” In 1952 krijgt Van Doorn alsnog de kans om vlieger te worden. Het is duidelijk dat de Koude Oorlog de dan nog ‘luchtmacht in oprichting’ een belangrijkere rol gaat geven in de Nederlandse krijgsmacht. Als na keuring en eerste vlieglessen (in Hilversum) blijkt dat Van Doorn goed opleidbaar is, gaat hij naar de VS. Van Doorn: “Na lessen in propellertoestellen stappen we eindelijk in de Lockheed T-33, een stalen straaljager. In een van onze eerste schaarse vrije momenten gaan we er meteen naar toe om met onze handen het staal te voelen, zo bijzonder vinden we dat.” In de Koninklijke Luchtmacht van de jaren ’50 ervaart Van Doorn soms grote cultuurverschillen tussen de oude garde van vóór en in de oorlog en de naoorlogse tactieken en ontwikkelingen van de straaljagers.

Van Doorn vliegt in Nederland met verschillende jachttoestellen. Na de Thunderjet F-84E en de Gloster Meteor zijn dat onder meer de F-86K (Sabre) oftewel de ‘Kaasjager’ en uiteindelijk de F-104 Starfighter. Hij heeft daarnaast functies als I n s t r u m e n t V l i e g i n s t r uc te u r, squadroncommandant, Flight Safety Officer en Chef Vliegdienst. Die functie bekleedt hij op vliegbasis Leeuwarden. Daar maakt hij kennis met de Nederlandse Officieren Vereniging. Als secretaris van de ‘Afdeling Vliegers’ maakt hij zich zo verdienstelijk dat hem in 1995, 13 jaar na zijn leeftijdsontslag, het teken van verdienste van deze vereniging wordt toegekend. Hij maakt zich vooral sterk voor de loopbaanbegeleiding van vliegers naar de burgerluchtvaart. Ook waren er problemen met het toekennen van vliegtoelagen. Na een staffunctie op het Commando Tactische Luchtstrijdkrachten, is zijn laatste functie die van plaatsver vangend Commandant Groep Lichte Vliegtuigen in Deelen. Hij vliegt in die periode op de Alouette III. Hij gaat mee op oefeningen in Duitsland en vindt zichzelf aan het eind van zijn carrière weer in gevechtsuitrusting en met ‘groene’ laarzen aan terug op de grond ergens op de Duitse hei. Zo is de cirkel rond. Het is een kleine stap, van infanterist tot vlieger, in ieder geval voor Kees van Doorn.

Herdenking roermond? “Nee, ik ga nooit naar de officiële herdenking bij het monument in Roermond op de eerste zaterdag in september”, zegt de nu 86-jarige Van Doorn desgevraagd. “Ik heb overigens de totstandkoming van het monument financieel gesteund. Ik ga er graag naar toe, maar dan wel met jeugdkameraden uit Zevenaar, waar ik geboren ben. Ook zij zijn net als ik in Nederlands-Indië geweest.”

9 - 2013 | trivizier | 23


FA M I L I EB ER I CH T EN Postbus 93037 2509 AA Den Haag, email: redactie@mijnvbm.nl

OV ER L ED EN -

J. van Bladeren ( jaar) SMJR VGMRA Sikkelkruidstraat   WG Voorhout

Juni  - V.E.G. Lantroh ( jaar) SMJR MARNVB b.d. Vliestroom   AH Alkmaar - W.P. von Oven Fransz ( jaar) SMJR LDGB b.d. Nieuwpoortslaan   BS Monnickendam - T.J. Van der Smit-Grint ( jaar) corr: Kettingpad   RM Delfstrahuizen Juli  - A.J.B. Martens ( jaar) MJR GSKNST b.d. Elspeterbosweg   RA Vierhouten

-

E.P. Houweling-van Domburg ( jaar) Corr.: De Beaufortstraat   CM Vlissingen

-

W.J.M. van Dam ( jaar) MJR KOK b.d. Dotterweide   GE Waddinxveen

-

M.D. Baaij-de Nijs ( jaar) G. Pietersz Blankmanstraat   CM Den Helder

-

M. Kliffen-Verhage ( jaar) Timorlaan   DR Den Helder

-

E. van Duyvenboode Varkevisse ( jaar) MJR TPMKR b.d. Corr.: Jonkheer Jacob van Veenstraat   JR Den Helder

-

A. Annes-Nelemans ( jaar) Corr.: Ribesstraat   CA Den Helder

-

J. Zonderland ( jaar) SGT ODND b.d. Kruiszwin   RB Julianadorp

Augustus  - J. Bres ( jaar) BURGER Middelzand   ED Den Helder - E.M. Montesant ( jaar) AOO MARNS b.d. Rondeweg  Curaçao - J.M. Bosman ( jaar) LTZVKOC b.d. Corr.: De Marke   GP Amersfoort

Het algemeen bestuur betuigt de nabestaanden oprechte deelneming met hun verlies.

DA N K Wij zijn u oprecht dankbaar voor het medeleven en de belangstelling ondervonden na het overlijden van Piet Kesteloo. Uw reactie, persoonlijk, schriftelijk of in de vorm van bloemen, heeft ons gesteund. Uit aller naam: Jis Kesteloo-Augustijn Rijswijk, juli  Onbegrijpelijk dat onze lieve, altijd zorgzame en trotse moeder en oma Corry van Ommen – de Bunje niet meer in ons midden is. Wij willen u langs deze weg hartelijk danken voor de bloemen, kaarten, telefoontjes en de getoonde belangstelling tijdens de uitvaart. Wij hopen hieruit de kracht te vinden om verder te gaan. Corry en Theo, Jan en Ingrid, Rick, Bas Den Helder, augustus 

24 | trivizier | 9 - 2013

50 jaar lid

De volgende leden hebben op huisadres de speld wegens  jaar lidmaatschap ontvangen:

KAP MA b.d. H.G. Boele LTZEOC b.d. H. Cammans SGT BRB b.d. J.J.L.R. Faber SMJR OBD b.d. G.H. Geist KPLBG BDGSK b.d. A. Ligthart Schenk LTZ b.d. A.H. Mingelers (postuum) KPL HOFM b.d. J.G.G. Roovers MJR HOFM b.d. H.J.F. Tangelder Hartelijk dank voor uw trouwe steun!


ZO M ERCO LU M N

Niet voor de poes … Nadat de frisse lente toch eindelijk in een echte zomer veranderd was, waren wij in Lage Vuursche op de camping. Van daar uit kan je heel mooie fietstochten maken en een van die tochten leidde naar de Loosdrechtse plassen. Die plek deed mij herinneren aan het sloeproeien vanaf de ‘Boomhoek’, waarnaar we als onderdeel van de Eerste Militaire Vorming vanuit het Marine Opleidings Kamp naar toe marcheerden of soms wat luxer, met de truck naar toe werden gebracht. Over die Boomhoek een zomercolumn volgend jaar. Terug naar de camping voerde de route over de Noodweg in Hilversum. Dus dan ook maar even kijken bij het voormalige Marine Opleidings Kamp, nu de Korporaal Van Oudheusden Kazerne geheten. Duidelijk flink gerenoveerd, maar daarover maakte ik al in  een uitvoerige reportage met foto's voor het toenmalige bondsblad. Trouwens mochten er oud Hilversum-EMV ’ers zijn, die nieuwsgierig zijn naar hoe het kamp er nu bij ligt, op woensdagen van . uur tot . uur kunt u de Historische Verzameling Militair Geneeskundige Dienst KL te bezoeken. Gratis toegang met legitimatie (veteranen). Geen veteraan, vooraf even bellen voor de toegang met  . Men kan dan vrij rondlopen en zich wellicht verbazen over de gepleegde nieuwbouw. Maar daarnaast zijn er nog voldoende gebouwen uit de marinetijd. Ach ja, bij het ouder worden begint naar het schijnt ook de nostalgie mee te spreken, denk ik. Hoe kom ik tot deze column? Destijds ook ‘onze’ kantine bezoekend, viel mij op dat de bekende tekeningen van wijlen de dienstplichtige verbindelaar Rien Poortvliet overschilderd waren en als fan van deze tekenaar/tekstschrijver vind ik dat jammer. Maar ja, zouden onze collega's van de Koninklijke Landmacht de tekeningen wel begrijpen? Op één van de tekeningen staan matrozen in het gelid die wachten op de uitreiking van hun katje(salaris). Poortvliet gaf ze in zijn tekening inderdaad een poes in de hand. Op de andere

tekening zien we matrozen die een sloep over de hei roeien met als opschrift ‘Sloep naar de wal’. Hoe dan ook, het was toch werk van Rien Poortvliet, die in de zeventiger jaren nog even zijn tekeningen kon bekijken tijdens de ouderdag van zijn dienstplichtige zoon, schrijver Tok Poortvliet. Overigens, in zijn boek ‘Van de hak op de tak’ tekent en verhaalt Poortvliet op treffende wijze zijn eigen dienstplichttijd in . Ach ja een column, nostalgie zullen we maar zeggen. Tekst: Mees Bax

Noot (naschrift redactie) de oorsprong van het woord ‘katje’ voor salaris is waarschijnlijk het woord ‘gage’. In de tijd dat de Koninklijke Marine ook de verdediging van het zeegebied rond Nederlands Oost-Indië op zich nam, waren veel Javanen en andere inwoners van de eilanden in dienst. De Javanen noemden hun salaris ‘kadjih’ (tegenwoordig Indonesisch: ‘gaji’). Dat schijnt in het Javaans niet alleen ‘loon’ maar ook ‘vet’ te betekenen. Vervolgens kwam ‘kadjih’ weer als ‘katje’ terug naar Nederland.

De tekeningen van Rien Poortvliet waren te vinden in de biljartzaal van het MOKH. Links de tekening ‘Sloep naar de wal’ en rechts ‘Katje halen’

9 - 2013 | trivizier | 25


Toch geen korting op salaris Een burgermedewerker bij de marine krijgt een slopende ziekte en wordt volledig arbeidsongeschikt verklaard. In het tweede jaar van zijn arbeidsongeschiktheid kort Defensie zijn loon tot 70%, zoals in het Inkomstenbesluit Burgerlijke Ambtenaren Defensie is beschreven. De medewerker wil ‘loonvormende arbeid’ verrichten, maar volgens Defensie is dat voor hem niet mogelijk. De burgermedwerker schakelt daarom de VBM in. Het bezwaar van één van de juristen van de VBM heeft effect. Defensie moet toegeven dat ons lid wel loonvormende arbeid mag verrichten. Omdat niet meer is vast te stellen hoeveel werk er voor hem was gedurende die twaalf maanden, betaalt Defensie de salariskorting in zijn geheel terug.

Beleid KMar sneeft

WAT DOET UW BOND VOOR U?

Een wachtmeester van de marechaussee krijgt alcoholcontrole. Ze is met haar snorfiets onderweg. Ze blaast 390 ugl en meldt dit aan de KMar. Het gevolg: eerst een schorsing en vervolgens ontslag. De KMar hanteert dan nog als beleid, dat medewerkers worden ontslagen als ze bij een alcoholcontrole zo hoog scoren dat een transactie niet meer passend is. Bij beginnende bestuurders is dat bij 350 ugl; bij ervaren bestuurders bij 570 ugl. De VBM vindt dit leeftijdsdiscriminatie. Eind 2012 legt de VBM dit beleid voor aan het College voor de Rechten van de Mens en die geeft de VBM gelijk. Toch ontslaat de KMar de wachtmeester per 1 april 2013. Dus stapt de VBM weer naar het College en krijgt uiteraard weer gelijk. Daarop wijzigt de KMar het ontslagbeleid. Voortaan geldt als limiet 570 ugl. De KMar draait het ontslag van de wachtmeester terug en betaalt alle misgelopen inkomsten.

of via MDTN *06 54666156 (géén GSM!)

Ledenadministratie

070 3155111 ledenadministratie@mijnvbm.nl

Belastinginfo en -hulp Fons Kraaikamp

Helpdesk

Ton van Elst Adri van der Veer

Nabestaandenzorg René Landsweers

Nazorg

De Vakbond voor Burger en Militair defensiepersoneel VBM verleent nazorg bij overlijden. Wij kunnen u doeltreffend ondersteunen. U kunt ons helpen door al uw gegevens te ordenen. Vraag bij de VBM naar de handleiding voor nabestaanden. Of kijk op www.vbm.info bij ‘ledenservice’.

Stichting MSF (sociaal fonds) Johan Liekens 0223 615885. Bereikbaar op dinsdag en vrijdag van 09.00-16.00 uur. Tevens te bereiken via e-mail: stichting.msf@gmail.com www.stichtingmsf.nl.

Collectieve ongevallenverzekering

De VBM heeft voor alle actief dienende leden (militairen en burgers) een unieke ongevallenverzekering afgesloten. Deze ongevallenverzekering geeft dekking in de hele wereld, ook tijdens missies, gedurende 24 uren per dag, 7 dagen per week en gedurende het hele jaar. De ongevallenverzekering vervangt de woonwerkverkeerverzekering en het uitzendcertificaat. U hoeft dus géén uitzendcertificaat meer in te vullen als u op uitzending gaat.

Adreswijziging of andere vragen Gaarne doorgeven aan: 070 3155111 of ledenadministratie@mijnvbm.nl


U K W 65 +

Ombudsman behandelt vanaf 1 juli klachten van

veteranen De Nationale ombudsman behandelt vanaf  juli klachten van veteranen over zowel overheidsinstanties als niet-overheidsinstanties die een taak uitoefenen ten aanzien van veteranen. Dit kondigt hij aan in een brief aan de minister van Defensie: “Ik vind dat veteranen niet langer de dupe mogen worden van een langlopend wetgevingsproces en bij mij een gesloten deur aantreffen.” Het baart de ombudsman zorgen dat de veteranenwet nog steeds niet in werking is getreden omdat er nog een aantal zaken uitgewerkt moeten worden in een Algemene Maatregel van Bestuur. Maar omdat die onderwerpen geen betrekking hebben op het werk van de veteranenombudsman, ziet de ombudsman geen reden voor uitstel van zijn werkzaamheden voor veteranen. Volgens de veteranenwet krijgt de veteranen ombudsman drie taken. Hij behandelt klachten van veteranen over overheidsinstanties en over niet-overheidsinstanties die een taak uitoefen ten aanzien van veteranen, zoals zorginstellingen. Hij kan ook uit eigen beweging een onderzoek instellen. Verder adviseert de veteranenombudsman regering en parlement en tot slot monitort hij de klachtbehandeling bij de instanties die zorg verlenen aan veteranen.

Hoe verder met de

militaire pensioenen?

In de schaduw van het overleg op  juli over de financiële kaders voor de pensioenopbouw speelt nog een andere kwestie. Voldoen de militaire eindloonpensioenen wel aan de nieuwe – door het kabinet opgelegde – fiscale spelregels? Is de regeling fiscaal zuiver? Bonden en Defensie zijn er op  juli niet uitgekomen wat het middelloonsysteem (voor burgers) betreft. Maar bij de militaire pensioenen lijkt een oplossing mogelijk. Of die er echt is, blijft voorlopig onduidelijk. Volgens het ABP voldoet het militaire eindloonpensioen met name door de combinatie van opbouwpercentage en relatief hoge franchise nagenoeg volledig aan de nieuwe regels. Bonden en Defensie vragen de Belastingdienst om het pensioen voor militairen te toetsen en aan te merken als een fiscaal zuivere regeling. Bij een positief antwoord kan het ABP in  de pensioenopbouw bij de militaire pensioenen in stand houden. Maar in , als de fiscale regels verder versoberen, zal dat niet gelden.

Werkbonus via de loonheffing Met ingang van  kunnen oudere werknemers de werkbonus ook via de loonstrook ontvangen. In het op  mei ingediende wetsvoorstel Fiscale verzamelwet  is opgenomen dat de werkbonus met ingang van  januari  door de werkgever kan worden toegepast bij de inhouding van loonheffing. De werkbonus is per  januari  in de Wet inkomstenbelasting  opgenomen. De werkbonus is een heffingskorting voor belastingplichtigen die geboren zijn in , , of  die een arbeidsinkomen genieten

van meer dan € . en minder dan € . per jaar. Deze heffingskorting wordt ontvangen na afloop van het jaar of maandelijks van de Belastingdienst via de voorlopige aanslag. In de Fiscale verzamelwet  is een aanpassing van de Wet op de loonbelasting opgenomen waardoor de werkgever deze heffingskorting vanaf  januari  direct kan toepassen. Oudere werknemers ontvangen hierdoor de werkbonus automatisch maandelijks via hun loonstrookje, in plaats van na afloop van het jaar of maandelijks van de Belastingdienst via de voorlopige aanslag.

9 - 2013 | trivizier | 27


B O EK B E SP R EK I N G

Boven de boerenkool Titel: ‘Boven de boerenkool. Operaties in het luchtruim van Nieuw Guinea  - ’ Auteur: Bart M. Rijnhout Isbn:      Onlangs verscheen bij uitgeverij Lanasta een derde deel in de geschiedenis van de militaire luchtvaart, met name van de Marine Luchtvaart Dienst, in voormalig Nederlands-Indië. Dit deel gaat in op de luchtoperaties tussen  en  boven Nederlands Nieuw-Guinea. De militaire luchtvaart was in deze periode geen exclusieve aangelegenheid voor de marine, want ook de luchtmacht lever t een forse bijdrage in de luchtverdediging (met Hawker Hunters Mk-VI) en het luchttransport (met onder meer Dakota DC toestellen). Ook luchtmacht helikopters (Alouette II) waren een korte periode operationeel in Nieuw-Guinea. De auteur, Bart M. Rijnhout, besteedt veel aandacht aan de ‘Mariner-misère’. De Martin Mariner (PBM A) was een amfibie-toestel. In vergelijking met de Catalina’s, een echte vliegboot, was het toestel qua capaciteit (laadvermogen, bewapening) een verbetering. Maar het was ook een lastig toestel dat hoge eisen stelde aan de vliegers. Bovendien was het geen makkelijk te onderhouden toestel, zeker niet in de jaren ’ toen de faciliteiten in het laatste stukje

28 | trivizier | 9 - 2013

Nederlands Oost-Indië beperkt waren. Een aantal ongevallen met deze toestellen in korte tijd dwong de marine om eind jaren ’ hulp te zoeken bij de luchtmacht door  Dakota’s over te nemen. Maar de marine kocht ook  Lockheed PV-B Neptunes, waarvan er  op Biak werden gestationeerd. Deze toestellen zouden een belangrijke rol gaan spelen bij de steeds intensievere gevechtsacties van  tot augustus . Pas in  werden ze – na meer dan  dienstjaren - definitief vervangen door de Lockheed PC Orion. Interessant is ook het hoofdstuk over de bijdrage van Hr.Ms. Karel Doorman, de enige Nederlandse carrier ooit. De poging om het schip als strategisch wapen in te zetten bleek voor een klein land als Nederland toch echt te hoog gegrepen. De tekst van het boek leest aangenaam, ook al was een stevigere eindredactie gewenst geweest. In combinatie met de vele foto’s en illustraties geeft de tekst een boeiend beeld van de bijdrage van het luchtwapen aan een conflict dat een laatste stuiptrekking van het Nederlandse kolonialisme bleek te zijn. 

Prijs: € , Pagina’s  (harde kaft, gebonden, rijk geïllustreerd)

Uitgeverij Lanasta www.lanasta.com


B O EK B E SP R EK I N G

Slechte mensen?

Xxxxx

Titel: ‘Afghanistan, tussen oorlog en wederopbouw’ Auteur: Randy Noorman Isbn:      Prijs: €. Pagina’s:  (paperback)

Als militair vecht je tegen slechte mensen. Ook in Uruzgan. Daar twijfelt Randy Noorman niet aan in ‘Afghanistan, tussen oorlog en wederopbouw’. Tegelijkertijd betuigt hij groot respect voor de tegenstanders. ‘Zij bepaalden waar en wanneer er gevochten ging worden, niet wij.’ Sterker nog: ‘Meer dan eens hebben zij ons versteld doen staan met hun dapperheid en bereidheid tot het uiterste door te vechten, ook al waren zij op dat moment op alle fronten in het nadeel.’ Randy Noorman is sergeant en hij is een trots lid van het Regiment Stoottroepen. Met zijn eenheid (een luchtmobiel verkenningspeloton) was hij in  in de omgeving van Tarin Kowt betrokken bij verschillende kleinere en grotere gevechtsacties. Onder meer bij een actie die grote bekendheid krijgt door een filmpje van de Audiovisuele Dienst Defensie met luitenant ‘Dennis’ in de hoofdrol en een belangrijke ‘bijrol’ voor de cameraman die minstens  minuten

niet kan filmen omdat hij zelf aan het gevecht moet deelnemen. Het blijft fascinerend om ervaringen van Nederlandse militairen met het strijdgewoel uit de eerste hand te mogen lezen. Zeker als het verslag afkomstig is van een begenadigde waarnemer als Randy Noorman. Hij weet de (schijnbare) tegenstellingen goed te plaatsen, ook al begrijpt hij niet hoe Nederlandse kranten twee dagen van intensieve gevechten kunnen samenvatten met een kort bericht: ‘Twee Nederlandse gewonden bij een aanslag op een Patria.’ Noorman zet in ieder geval duidelijk neer dat Uruzgan voor de Nederlandse krijgsmacht een opbouw- en een vechtmissie was. In de praktijk leefden de mensen van de Provinciale Reconstructie Teams in de wederopbouwmissie. Infanterie-eenheden als de Luchtmobiele Brigade leefden in de vechtmissie: “Naast ons staat Rob die kijkend naar de inslagen van de granaten sarcastisch opmerkt: ‘Kijk mensen, dit is nu wederopbouw’.” 

Uitgeverij Aspekt www.uitgeverijaspekt.nl

9 - 2013 | trivizier | 29


V R A AG EN A A N B O D Postbus 93037 2509 AA Den Haag, e-mail: redactie@mijnvbm.nl

Redactionele tekst Eenmalige plaatsing van advertenties is voor leden gratis. Het is daarnaast mogelijk om tegen betaling advertenties te plaatsen in deze rubriek. Voorwaarden en tariefinfo: bel   of mail naar redactie@mijnvbm.nl. De redactie behoudt zich het recht voor gratis advertenties in te korten.

TE HUUR Curaçao ( B o t t e l i e r, omgeving Jan Thiel) -pers. Vakantievilla, met uniek uitzicht over het eiland. Altijd een heerlijke verkoelende bries. Het is gelegen in de prachtige, chique wijk Bottelier, vlakbij het Lagun van Jan Thiel en op  min. van de stranden Mambo Beach, Seaquarium en  min. van Willemstad. Grote woonkamer met een open, volledig ingerichte keuken met bar. Daarnaast  slaapkamers,  badkamers en  grote porches. Info: www.casadonpedro.com, e-mail: casadonpedro@gmail.com telefoon  (ex sgt. Marns. Alg. Piet de Ridder).

30 | trivizier | 9 - 2013

TE KOOP Te koop huis in Frankrijk Chatelperron / streek: Auvergne. Prachtig en rustig gelegen geheel gerenoveerde woonboerderij in Chatelperron in het departement Allier () Afstand Utrecht - Chatelperron: km. Deze boerderij ligt in een gemeente waar veel Nederlanders een vakantie of woonhuis hebben. De boerderij dateert van  (oudste deel), en  waarin de slaapkamer zich bevindt. In / is het geheel gerenoveerd. Van de oorspronkelijke  kamers beneden zijn er nog  over: woonkamer circa  M, eetkamer  M, slaapkamer  M. Een kleine keuken, maar volledig uitgerust, een badkamer met toilet, douche, dubbele wastafel en plaats voor wasmachine/droger. Over de hele bovenverdieping in hoofdzaak dezelfde indeling: atelier ( M) e badkamer met douche, wc en wastafel, grote logeerkamer, overloop en een kleine werkkamer. Gedeeltelijk dubbel glas, muren, plafonds en vloeren geïsoleerd, onder het huis  kelders, waarvan  met z.g. tongewelf. Verwarming: CV oliestook. Achter het huis is een ruime kas aangebouwd. In  is het dak vh woonhuis gerenoveerd en voorzien van Velux dakramen. Sinds kort zijn op het dak van stookhok (direct naast het woonhuis) zonnepanelen geplaatst. Deze leveren stroom aan het net, ( jaar contract) waarvoor wordt betaald door de EDF. Verder zijn er diverse bijgebouwen: de tot galerie verbouwde schuur a m (+ gedeeltelijke bovenverdieping, een werkplaats en een paardenschuur met opslag,

 oude stenen en gedekte schuurtjes, de opslagplaats waar zich de olie voor de CV bevindt ( liter), een gereedschapsschuur en het stookhok: CV/warmwaterketel () met vrieskist en opslag tuingereedschap. Totaal oppervlakte (inclusief bebouwd)  M, waarvan circa M aan de overkant vd weg, verhard tot parkeerplaats voor minstens  auto's. Vraagprijs is  .,- K.K. Zonnepanelen apart te verrekenen door de notaris: deze zijn gefinancierd. Zeer de moeite waard voor bezichtiging!

(Dit is nog een oude foto, er zitten nu zonnepanelen op het dak.) Informatie: s.heering@mindef.nl Bagagewagen met deksel: Afmetingen: totale lengte . m, totale breedte . m, afmetingen binnenwerk: lengte . m, breedte . m, diepte . m, mogelijkheid op deksel voor het bevestigen van fietsendragers.

Vraagprijs: ,. Telefoon  of 


Als u de QR- code scant genereert deze een e-mailbericht op uw apparaat waar reeds ons adres is ingevuld. Het enige dat u hoeft te doen is de goede oplossing en uw naam en adres in te typen en op verzenden te klikken.

MUZIEKQUIZ

Vul de gevraagde namen van de artiesten in. Van links naar rechts in de gele gemarkeerde hokjes ontstaat dan de oplossing. Stuur deze oplossing vóór 18 september 2013 naar: Redactie Trivizier (puzzel) Postbus 93037 2509 AA Den Haag of

Postbus 93037 2509 AA Den Haag, e-mail: puzzel@mijnvbm.nl

1e prijs de mini speaker. 2e en 3e prijs een VVV-iris-cheques t.w.v. € 12,50. (Alleen inzendingen door leden loten mee). Over de uitslag kan niet worden gecorrespondeerd.

Met zijn ‘selection’ scoorde hij de hit ‘Una paloma blanca’

De winnaars zijn (na loting): R. Bos, Julianadorp P.A. Pareja Casanas, Rotterdam D. Sijbesma, Heinkenszand

e prijs is deze Bluetooth Min i speaker met een te gek geluid.

Do

.

Oplossing augustus 2013: Vakantiepret

E-mail: puzzel@mijnvbm.nl Vergeet niet uw adres te vermelden!

. Z Bra ijn lie b a vo nt d j e als orged werd r ‘ vo o n o f a g e n dez lk slie f ic ie el e pr d va ’ ov i n nc i e.

P U Z Z EL

 A thi nig ht . up s en Ta like b eh ore ngled n rep haar tot er t oire .

e o ok m e e!

.

Rapper van Marokkaanse afkomst bracht op speciale manier het programma ‘Op Volle Toeren’ weer in beeld.

Zon . h e t g o ve r r van itme d reg e en.

.

Met ‘Birds’ behaalde ze de negende plaats op het Eurovisie-songfestival .

3 11

.

Deze nederlandse rapper neemt je mee in ‘ik neem je mee ee-eh-eh-eeee’.

.

ak Had va ame z n e e e en . kerst ..

6 1

5 2

9 12

7

4

.

Deze zomer overleden First Lady of Jazz

8

10 10

Yo . Cab lanthe K a au v wa s s b e r g a n e vrieooit zi n nd i j n n.

2 3

10 7

.

In  won hij de finale van de AVRO’s talentenjacht Nieuwe Oogst.

9 11

.

De beste gitarist ter wereld speelde o.m. in Brainbox en Focus.

6 1

4

8 5

12


woen s d ag 25 sept e mbe r

Masterclass

Me ld

u ook

aan!

Reorganisatie Sourcing Medezeggenschappers zijn op woensdag 25 september aanstaande van harte welkom bij een follow-up op de VBMMasterclass Reorganisaties & Sourcing 2012. In 2012 was uw conclusie: • de medezeggenschap moet de discussie over taken en toebedeelde middelen niet uit de weg gaan • het URD moet leidend zijn • vóór de start van het sourcingsproces moet de medezeggenschap meebouwen aan een meest efficiënte organisatie (MEO) en bij het inhoudelijke proces externe deskundigheid betrekken.

Maar nu … de praktijk!

Het (concept) programma is als volgt:

Hoe zijn de reorganisaties en de sourcingprocessen verlopen en wat kunnen we daarvan leren? Die vraag willen we op 25 september bespreken.

09.30 - 10.00 uur: Ontvangst met koffie 10.00 - 10.05 uur: Opening 10.05 - 10.10 uur: Aankondiging programma dagvoorzitter 10.10 - 10.30 uur: Gastspreker SG Defensie drs. Erik Akerboom 10.30 - 12.30 uur: Reorganisaties theorie versus praktijk 12.30 - 13.30 uur: Lunch 13.30 - 15.00 uur: Sourcing 15.00 - 15.15 uur: Samenvatting en afronding Het programma biedt veel ruimte voor uitwisseling van ervaringen en uiteraard is er ruimte voor onderlinge discussie. Maak gebruik van deze gelegenheid om u te laten bijpraten en inspireren, maar vooral ook om uw bijdrage te leveren en ervaringen uit te wisselen.

Reserveer de datum in uw agenda en meld u alvast aan via:

mzo@mijnvbm.nl

Koning Willem III Kazerne Sportlaan 55 7312TG Apeldoorn filmzaal gebouw 46 (naast grote parkeerruimte)

Telefoon 055 3573000

Reorganisaties

Defensie weet intussen of de wijze waarop het reorganisatieproces is belegd, belemmerend werkt bij het behalen van gewenste doelen. Het antwoord op die vraag mag Defensie op 25 september komen toelichten.

Sourcing

Sourcing lijkt een doel op zich te worden. Defensie worstelt met de medezeggenschap over nut en noodzaak hiervan. Hoe gaat dit bij de rijksoverheid? Hoe gaat de medezeggenschap er daar mee om? Een ervaringsdeskundige gaat ons meer vertellen. En we gaan kijken wat we er bij Defensie van kunnen leren.


Triv09 2013  

Verenigingsblad voor leden van de vakbond voor burger en militair defensiepersoneel VBM Bond, defensie, leden, burgers, militairen

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you