Issuu on Google+

interview

interview

Over knuppels en hoenderhokken gesproken. Landbouwkundige Jan de Rijk heeft met zijn proefschrift Vogels en mensen in Nederland 1500-1920 een flinke knuppel geworpen in het hoenderhok van ecologen en natuurbeschermers. Zijn stelling: van achteruitgang in biodiversiteit onder vogels is in ons land geen sprake, als je althans verder kijkt dan een paar decennia. Ook vormde de jacht voor standvogels in ons land geen bedreiging, maar juist bescherming.

Jan de Rijk onderzocht invloed mens op vogels

VROEGER WAS NIET ALLES BETER

J

Tekst Oswin Schneeweisz

an de Rijk, tegenwoordig werkzaam als beleidsmedewerker op het ministerie van Infrastructuur en Milieu, is altijd al een natuurmens geweest. De Rijk: ‘Vroeger kwam ik het liefst in veld en bos, maar tijdens mijn studie aan de Universiteit van Wageningen ontdekte ik dat je ook in de archieven goed kunt struinen.’ In eerste instantie richtte hij zich op historisch-ecologisch onderzoek bij zoogdieren. De vogels kwamen pas veel later. De Rijk: ‘Na een jaar of twintig besloot ik mijn studie weer op te pakken en te promoveren. Dat leidde uiteindelijk tot mijn onderzoek naar de invloed van de mens op vogels in Nederland en biodiversiteit door de eeuwen heen.’

Historische gegevens In oude boeken en archieven bleek veel informatie over het vroegere voorkomen van vogelsoorten te vinden. Honderden jachtwetten, marktlijsten van verhandeld wild en registraties van premies voor schadelijke soorten werden bekeken. De Rijk: ‘Jachtarchivaria bleken een belangrijke bron voor historische gegevens over dieren. Ik wilde geen jachthistorie schrijven, maar uiteindelijk is het dat toch ook een beetje geworden. Op zeker moment sloop de vraagstelling of jacht nou schadelijk of beschermend Jachtarchivaria bleken was voor vogelsoorten er terloops in.’ De Rijk conclueen belangrijke bron deerde, net als bij een eerder voor historische onderzoek van hem over gegevens over dieren zoogdieren in Nederland, dat de

8

De Jager  #16/17 - augustus 2015

Dode moeras- en weidevogels op de oever van een meer Schilderij van Jacob de Wet II (Haarlem 1641-1697 Amsterdam)

Foto: Frans Hals Museum, Haarlem

jacht grotendeels beschermend is geweest voor vogelpopulaties in ons land. De Rijk: ‘Dat heeft te maken met de lage jachtdruk in ons land en de vele beschermende maatregelen die jagers zichzelf oplegden of opgelegd kregen.’

Jachtrecht Tot de Franse tijd waren er veel regels om het aantal jagers beperkt te houden. Eeuwenlang gold het jachtrecht alleen voor edelen en vorsten. Na de Franse revolutie bleef het aantal jagers relatief laag. In Nederland waren maximaal 1500 jagers actief, soms veel minder. Rond de revolutie steeg dat aantal

#16/17 - augustus 2015  De Jager

9


Dj16en17 2015 interview jan de rijk