Issuu on Google+


2


Presentaci贸n

Comisi贸n Xalgarete

3


Limiar

4

B


B贸veda Vicente B贸veda, neto de Alexandre e antigo alumno salesiano

5


do fun o verdadeiro pai iades sobre min que Oir . ias les Ig a ved ó B Son Alexandre ente de Galiza. chamado a ser presid aba est que ou , 6 193 de a Estatuto de Autonomí 1903, nacín en Ourense en ncias da miña época: sta cun cir as e a vid Velaquí a miña igrou a Bilbao e pedido do traballo, em des , pai eu M . ns á e irm sendo o terceiro de set ro; miña nai para facerse carpintei á Arxentina, ata que volveu ambiente cións domésticas e un era costureira. As priva a das foron definindo de clases moi defini miña personalidade.

6


. Examineime mentres colexio dos irmáns Villar no il nt rca me xe ita Estudei per ime en moitas afeccións: forme os de francés. Tiven nt me ece ñ co a tab ple com ipaba no Oratorio ao fútbol. Tamén partic uei xog e tro tea n música, en debuxo, fixe enda, eparar oposicións a Fac os estudos, comecei a pr os tad ma Re . os sian Festivo dos sale do res de Contabilidade o nas oposicións a Auxilia quedando de primeir a de Ourense. na Delegación de Facend n ó ent do ran ent e Estado .

7


Inicieime na política; coñecín a as

súas

teorías

nacionalismo.

Con

24

Risco

e

unha

praza

ofertas dirixido

do

decidira pedín

Ministerio

por

Calvo

Delegación

se

me

de

de

Sotelo;

dedicarme que

Xefe

entón

e

o

gañei

anos

como

contabilidade

sobre

de

recibín Facenda, mais

xa

Galiza

e

destinase

á

a

Facenda

de

Pontevedra, onde intensifiquei o meu compromiso

político,

compaxinándoo

coa vida familiar e profesional. Entre 1927 e 1936 vivín unha época chea de paixón e creación no traballo

8

polo

meu país.


Casei con Amalia en 1930. Tivemos cinco fillos que educamos formando unha familia cristiá

de

momentos

practicantes (el

responsábeis.

recolleríaos clandestino

en no

Vida,

Co

meu

paixón

franquismo,

cuñado

e

como

Xerardo

morte

de

Sempre

Seminario proxecto

Alexandre

en de

de

compartín

decisivos

Bóveda,

libro

Galiza).

Traballei

no

Estudos

Galegos ,

co

Estatuto

Galego

(co

meu

traballo sobre as relacións fiscais entre Galiza e o Estado demostrei a grande discriminación país)

e

fundador

fiscal

pr ose guín da

Caixa

que

sufría

como de

o

noso

director

Aforros

de

Pontevedra, poñéndoa a funcionar no 1930.

9


Da

ditadura

Primo

de

á “ditabranda” de , xullo do 1930, en Vigo

pasaramos 25 de

xuntanza do

da

Barxa,

nacionalismo

cuns

galego.

300 Chegou

de

Rivera

Berenguer: o tivo lugar a simpatizantes a

República

Pedrayo, Suárez Picallo no 1931: Castelao, Otero obtiveron escano nas e Antón Villar Ponte Madrid; e naceu o Cortes constituíntes de asemblea constituínte Partido Galeguista: na mos unha Declaración unhas 700 persoas fixe autodeterminación, principios: de de dereitos para a federalismo, igualdade aria, cooficialidade do muller, reforma tribut agraria, reforma castelán, e galego eitos sindicais... recoñecemento dos der

10


A

dirección

catro

do

secretarios.

Secretaría Partido

de

Organización na

máxima,

fun

explosión”,

de

nos

asumín

Eu

converteuse

preocupación

“motor

recaería

P.G

e

ben

para

lograr

implantado

organización

eficaz:

un

o

miña o

seu

segundo

Castelao. Levamos o noso programa sociedade

a

á

partido

e obstineime

unha en

aumentar o número de afiliados de todas as capas sociais: chegamos a ser case 3000, ademais dos militantes e grupos na emigración. Promovín a creación das Mocidades Galeguistas. A Nosa Terra converteuse no boletín do Partido; preocupeime do seu mantemento económico e da súa liña editorial.

11


Traballamos sería

enerxicamente o

instrumento

mostraba

xuño

Galiza

á

a

asemblea

entre

o

e

que

cultural;

de

Concellos

definitivo:

labor os

presentados,

crítica, abríndoo aprobado

o

refundimos

estatutarios resultado

social

Galiza

Constitución de 1931 e así o 3

acometeu

relatores

Autonomía:

de

dunha

económica,

1932,

do

Estatuto

vertebrador

vitalidade

debía adaptarse de

polo

de nove

anteproxectos divulgando

o

a

cidadanía,

ás

achegas. En decembro foi

texto

definitivo

someténdoo

nunha

á

nova

asemblea: o 77% dos delegados dos concellos – representantes aprobaron o texto.

12

dun

84,7%

dos

galegos-


enviounos fóra da Galiza posición administrativa dis a unh , ogr Ne nio No 1934 –no Bie al aliado Cádiz. Co Partido Radic elao a Badaxoz e eu a Cast : P.G o os bam era aos que lid alistas pasamos a Nosa Terra e os nacion A on har pec , o ern gob coa dereitista CEDA no de apareceu un manifesto on problemas no P.G: dir Xur . as ali res rep ir sufr Dereita partido o nacendo escisión, seguín o traslado a Galeguista. No 35 con un activo grupo Madrid, onde había doado máis foime alí galeguista; Azaña con e Partido polo traballar electorais favorábeis procuramos alianzas en país ao Regresei galeguistas. aos outubro do 35.

13


En xaneiro do 36 celebrouse a II Asemblea Extraordinaria do P.G; acordouse que o Partido participaría nos comicios formando parte da progresista Fronte Popular. O P.G contribuíu a sufragar a campaña. Eu matinaba en máis proxectos: editar unha obra

sobre

a economía

organización referendo fixemos

fiscal

do

de

con

de

mitins,

Castelao,

vez

con

e

por

megafonía

nos vehículos.

14

primeira

o Banco

Triunfou

Autonomía: con

Seoane,

Maside..., coa radiodifusión e o cinema,

criar

financeira).

Estatuto

campaña

carteis

e

galega,

os

a

de Galiza (que sería clave na nosa Fronte

galeguistas

Popular,

o

que

posibilitaría o


O 28 de xuño do 36 vótase o Estatuto galego: de 1.343.135 electores votaron a

favor

Galiza

993.351. con

O

Estatuto,

arreglo

ás

dixo

Castelao,

realidades

“obriga

vivas

do

a

país,

organizar

o

recoñecendo

réxime

local

xuridicamente

de a

personalidade da parroquia rural e respetando a plena autonomía dos municipios”. Galiza

tería

presidente

por

sufraxio

cooficialidade

do

galego

e

galego, as

universal, a

vixencia

competencias

garantiríase do

Dereito

da

a

civil

Comunidade

segundo a Constitución. Foi presentado

ás

Cortes da República o 15 de xullo do

1936,

tres

días

antes

da

sublevación militar fascista.

15


Boa

parte

conspiraba

do

exército

español

a

contra

II

empresarios, República xunto a a e dereitistas políticos na Galiza Falanxe española; funcionaba centro

na

sublevaron

un

equipo

Coruña. os

Cando

militares

con se en

controlaban Marrocos no 1936, galegos os os acuartelamentos co Reuninme golpistas. de civil gobernador a impedir tentando se Pontevedra 20 de xullo, cando ao cuartel; o día s no ron á lev es tar mili upos de sublevación, pero os me na cadea. Gr en Galiza, metéron tar ili m to en estendeu o alzam uista galega que guerrilla antifranq á ar lug o nd da , aos montes resistencia fuxiron resistiría ata 1954.

16


Sometéronme testemuñas

xuízo

a

favorábeis

que

militar:

falaron

da

tiven natureza

legal do Estatuto e da miña actuación política. Permitíuseme falar dez minutos, aínda que non en galego: rexeitei as falsas acusacións. Familiares e

amigos

tentaron

o

recurso

sen

resultados.

Despedinme dos meus e pasei a derradeira noite lendo

Rosalía

a

e

escribindo

cartas;

deseñei a

miña lápida: a cruz, o meu nome, a data da morte e

a estrela de

cinco

puntas. Pedín ser

enterrado coa bandeira galega. O 17 de agosto recibín un tiro ao corazón; nesa data os exiliados galegos

de

Bos

Aires decidiron

fixar

o

Día

da

Galiza Mártir.

17


Textos “Ao primeiro que fusilaron foi a Alexandre Bóveda. Eu non coñecín un mozo máis austero na conducta, nen con máis finura no cerebro, nen máis profundo na tenrura. Cando se lle ouvía, un se impresionaba forzosamente e non polas cousas que dicía, case sempre fondas; porque saían das súas proprias nobles entrañas, como el non as dicía ninguén.” Basilio Álvarez

18


A miña sa de a nda quixo visitar devotamente os moitos cemiterios de Galiza onde durmen os derradeiros m rtires da Liberdade en n mero incontable A miña imaxinaci n viu unha fogueira en cada cemiterio como outros tantos clamores de xusticia Pero no de Pontevedra viu unha labarada que chegaba at o ceo Era o lume do esprito de B veda que non figura na Santa Compaña dos inmortaes porque non perteñece Historia sen n Tradici n en arume de lenda B veda ter de ser nun mañ pr isimo ou lonxano a bandeira da nosa Redenci n

19


“A

miña

Patria natural é Galicia. Ámoa fervorosamente, xam áis a traizoaría, inda que me concedesen século s de vida. Adóroa ata máis alá da miña morte. Se entende o Tribu nal que por este amor entrañábel , debe serme aplicad a a pena de morte, recibirein a como un sacri ficio máis por ela. Fixen canto puiden por Galic ia e faría máis se puidera. Se no n podo ata me gustaría morrer pola miña Patri a. Baixo a súa ban deira desexo ser enterrado, si o Tribunal, en con ciencia, xulga que debo selo. E este „agarimo‟ –permítasem e a única palabra galega que emprego no único idioma que sempre falei- que lle teño á Terr a sagrada na que tiven a dita de nacer, non me obriga a sentir ningún od io a España, á que , por dereito, pertenzo. Só com batín os seus erro s e ás veces as súas crueldades políticas para coa miña Galiza idolatrada.” Alexandre Bóveda du rante o xuízo ao qu e foi sometido o 13 de agosto do 1936.

Edita:

Asociación Xuvenil Amencer Praza D. Bosco, 1 - baixo 32003 - Ourense Tfno. e fax: 988 218 123 Correo-e: amencer@amencer.org Web: www.amencer.org

Bóveda contado á xente nova Cadeno Xalgarete Nº1 Ano 2008 2ª edición

Director: Xulio César Iglesias Mesa de Redacción: Comisión Xalgarete Corrección Lingüística: Maria Xesús Sanchez García Textos: Maria Xesús Sanchez García, baseados no libro de CARBALLO, F.: Alexandre Bóveda, A Nosa Terra, Vigo, 1999. Debuxos: Álvaro Muñoz Maquetación: Adrián Rodríguez Impresión: Gráficas Olympia Colabora:


Bóveda contado á xente nova