Page 1

Rangkaian Khidmat Awam Negeri Sarawak

July - September 2016

PPK 235/11/2012 (030651)

www.rakansarawak.com


2

Editorial

Contents

English

Bahasa Malaysia

16-17

Cabinet Committees Hold their First Meetings

6-7

Landasan Kukuh dalam Mentransformasi Sarawak

21

A Reminder of Sarawak’s Role in the Formation of Malaysia

8-9

Bersiap Sedia Merealisasikan Aspirasi Pembangunan Negeri

46

Murum HEP Vital for Sarawak’s Economic Transformation

18-19 Kebersamaan Menjadi Kekuatan Negara

49

Commitment for Sustainable Development in Tropical Peatlands

62

Transforming the Rural Economy

PPK 235/11/2012 (030651) First published in 1994 A Monthly Publication of the State Secretary’s Office, Chief Minister’s Department, Sarawak (People, events, activities and programmes of an Innovative, Quality and Creative Civil Service) ISSN 1394-5726 Penasihat • Tan Sri Datuk Amar Haji Mohamad Morshidi Abdul Ghani Setiausaha Kerajaan Negeri Ahli • Datu Haji Ismawi Haji Ismuni Timbalan Setiausaha Kerajaan Negeri (Transformasi Sosio Ekonomi) •

Datu Jaul Samion Timbalan Setiausaha Kerajaan Negeri (Transformasi Luar Bandar)

Datu Dr Sabariah Putit Timbalan Setiausaha Kerajaan Negeri (Transformasi Prestasi dan Penyampaian Perkhidmatan)

Penerbit • Faradale Media-M Sdn Bhd Penulis • Maria Corazon M. Cortez • Alexius Barieng • Safri Ali Othman • Muhd. Fuad Jobli • Remid Tajan • Jackelyn Foo Edaran • Adeline Sia • Rosmini Abong • Irene Rendie Wilfred Diterbit oleh: Faradale Media-M Sdn Bhd A509, Level 5, Tower A2 iCom Square, Jalan Pending 93450 Kuching, Sarawak, Malaysia Tel: 082-266808 Fax: 082-266714 E-mail: fmm@faradalemedia.com Dicetak oleh: Infografik Press Sdn Bhd Lot 201, No. 265, Section 50, Jalan Nipah, Off Jalan Abell Utara 93100 Kuching, Sarawak, Malaysia. Tel: 082-241018, 245506 Fax: 082-252609 RAKAN Sarawak ingin merakamkan ribuan terima kasih di atas bantuan, sokongan dan kerjasama daripada semua pihak yang terlibat di dalam menghasilkan penerbitan kali ini.

36-37 Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak Raih

Anugerah Antarabangsa CAPAM 2016

39

SUKMA Ke-18 Terbaik Pernah Dianjurkan

Bermulanya Era Transformasi Sarawak

R

entetan daripada pengumuman Ketua Menteri, YAB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Haji Adenan Haji Satem pada Persidangan Dewan Undangan Negeri Sarawak Ke-18 pada Jun yang lepas terutama penubuhan Jawatankuasa Kabinet Transformasi Sosio-Ekonomi, Transformasi Luar Bandar dan Transformasi Prestasi dan Penyampaian Perkhidmatan sebenarnya telah membuka pintu dan lembaran baharu kepada usaha mentransformasikan pembangunan negeri Sarawak dengan cara yang tersendiri. Harapan Ketua Menteri adalah ingin melihat Sarawak terus makmur dan progresif serta pada masa yang sama mengharungi dan menangani cabaran merapatkan jurang pembangunan. Segala keperluan rakyat perlu dipenuhi dan ini amat memerlukan negeri Sarawak untuk mencapai kadar pertumbuhan ekonomi yang lebih tinggi dan melihat semula kuasa autonomi dan sistem penyampaian perkhidmatan. Melalui penubuhan Jawatankuasajawatankuasa Kabinet tersebut, ia akan membantu memantau secara rapat dan mengambil tindakan yang perlu terutama berkaitan dengan pembangunan sosio-ekonomi, pembangunan luar bandar dan sistem penyampaian perkhidmatan. Ini bermaksud selepas ini, setiap Menteri dan wakil rakyat termasuklah seluruh perkhidmatan awam perlu

RAKAN Sarawak July - September 2016

menunjukkan prestasi cemerlang dan menterjemahkan setiap pelan transformasi dengan lebih fokus dan berdasarkan sasaran yang telah ditetapkan. Bertitik tolak daripada pengumuman tersebut, Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak telah digerakkan dan telah pun memberikan perhatian khusus terhadap fokus baharu tersebut dalam High Performance Team Retreat yang diadakan di Johor pada 11-14 Ogos. Dari sudut perkhidmatan awam, komitmen ini perlu diterjemahkan oleh Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak yang diterajui Setiausaha Kerajaan Negeri bersama semua penjawat awam. Usaha tidak terhenti setakat itu, apabila skop pembangunan semakin luas selepas ini dengan terdapat beberapa perancangan jangka panjang dan sasaran tertentu (bidang keberhasilan negeri) bakal dimuktamad serta dilaksana dan pada akhirnya akan dinikmati oleh rakyat. Seiring dengan perkembangan tersebut juga, RAKAN Sarawak pada keluaran kali ini akan memaparkan lebih banyak usaha-usaha yang bakal dilaksanakan dalam transformasi pembangunan negeri. Lanjutan daripada keluaran ini, akan ada lebih banyak kupasan dan paparan dalam keluaran seterusnya tentang Transformasi Sarawak yang telah, sedang dan akan dilaksanakan.


RAKAN Sarawak Perspective Perspektif RAKAN Sarawak

T

SETP

for a Balanced and Equitable Development

he dual economy paradigm

development or lack of development

for any country requires attention to

proposed in 1955 by Sir

in the traditional or rural sector.

three geographic dimensions: the rural

Arthur Lewis, a 1979 Nobel

Conducting extensive research over

(largely agricultural sector); the urban

15 years on the economies of many

(largely manufacturing and service

posits that many less developed or

countries, the authors’ conjecture that

sector) and the national infrastructure

under developed economies have

strengthening the modern sector at

grid (roads, power, telecoms) that

a dual structure of a modern and

the expense of the traditional sector

links together all parts of the economy,

traditional sector.

does not necessarily need to occur

and connects the economy with

in order to achieve progress and

neighbours and with world markets.”

Prize Awardee in Economics,

The modern sector is associated with urban life, modern industry and the use of advanced technologies.

development. Instead, a balanced and equitable

Sarawak, for the most part, is fortunate to have leaders who envision

development, where both the urban

a balanced and equitable development

is related to rural life, agriculture

and traditional sectors complement

for the State, and who have put in

and “backward” institutions and

and achieve progress in sync is very

place policies that make for sound

technologies.

much possible depending on the

development strategy.

Meanwhile, the traditional sector

In the book “Why Nations Fail”, the authors, D. Acemoglu and J. Robinson,

political and policy decisions that governments make or adopt.

Under the Politics of Development governance model of His Excellency Tun Pehin Sri Haji Abdul Taib Mahmud,

explained that: “for generations of

Supporting this view is Jeffrey

development economists building

Sachs, who mentioned in his book

the former Chief Minister (and now

on Lewis’ insights, the ‘problem of

“Common Wealth: Economics for a

Governor of Sarawak), the policies

development’ has come to do with

Crowded Planet”, that the “first and

and decisions made were directed

moving people and resources out of

most basic challenge is to ensure that

at strengthening the industrial,

the traditional sector, agriculture and

politics and policy choices actually

manufacturing and service sectors of

the countryside and into the modern

support development.”

Sarawak mainly in the urban areas.

sector, industry and cities.” Thus, resulting in the under-

The renowned economist noted that “a sound development strategy

With the success of the government’s push for industrial,

RAKAN Sarawak July - September 2016

3


4

RAKAN Sarawak Perspective Perspektif RAKAN Sarawak

manufacturing and services sector

plans in areas of our socio-

such as the tourism industry, the

economic development as well as

priority under the SETP is to enable the

State was able to build up fiscal

matters related to rural growth and

rural folks, who make up 42 per cent of

reserves that can now be applied

service delivery,” said the Chief

Sarawak’s population, to catch up with

towards strengthening the other two

Minister.

their urban-based counterparts.

The SETP is cognizant that there

dimensions of its development strategy

Thus, the government’s utmost

In order to fast track the

– the rural areas and the infrastructure

is a wide gap between urban and

implementation of the SETP, the

grid throughout the State.

rural households’ income, with the

Chief Minister formed three Cabinet

latter having an average household

Committees.

Chief Minister YAB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Haji Adenan Haji Satem

income that is 44.2 per cent lower

aims to transform Sarawak’s rural

than the former.

The members of the Cabinet Committees will comprise Cabinet

areas and infrastructure grid as a key

This disparity in household

Members, Assistant Ministers and the

thrust of his administration through

income has resulted in a relatively

State Secretary; and, each Committee

the Sarawak Economic Transformation

higher incidence of poverty in

will be supported by a secretariat to be

Plan (SETP).

Sarawak’s rural areas.

formed by the State Secretary.

Cabinet Committee on

Cabinet Committee on

Socio-Economic Transformation

Rural Transformation

TASK: To address both the economic

TASK: To look into all areas of rural

and social development of the state,

transformation, which includes

and to look into intervention in the

Roads, Water, Electricity and

development plan including areas

Telecommunication Connectivity,

of Federal Funding, New Economic

Transportation And Safety, Flood

Development Opportunities,

Mitigation, Environmental Issues,

Entrepreneurship, Employment

Resettlements due to Mega Projects,

Opportunities, Modernization of

Rural Transformation Programs

Agriculture, NCR Land Development,

(RTP), Penan Affairs, Social Welfare

R&D and all other social and

Matters and very importantly the

economic related matters.

Development of Schools, Hospitals

Clear cut and simply stated, the SETP aims to achieve two things: 1) Accelerate Income Growth and 2) Reduce Income Disparity by the year 2030. Adopting a very pragmatic approach, the Sarawak government reviewed the current situation and concluded that Sarawak will not be able to achieve Vision 2020 together with the rest of Malaysia in the next four years. Instead, Sarawak will work at becoming a developed nation by 2030. In articulating its “Sarawak Vision 2030 A High Income and Advanced

and Clinics in the rural areas. CHAIRED BY: Deputy Chief Minister YB Datuk Amar Douglas Uggah Embas

CHAIRED BY: Deputy Chief Minister YB

State”, the State has set its growth

Tan Sri Datuk Amar Dr. James Jemut

target of 6.5 per cent per annum to

Masing

achieve high-income status by 2030. In his Winding Up Speech at the

Cabinet Committee on

including Recruitment, Promotion

18th Sitting of the Dewan Undangan

Performance and Service Delivery

and Leadership Training of Civil

Negeri on 15th June, the Chief

Transformation

Servants, System and Process

Minister mentioned three key areas of

TASK: To look into the Devolution

Improvement such as Licenses and

transformation that his government

of Power and Empowerment and

Permits, Managing Feedbacks and

will focus on.

immediate negotiation with the

Complaints, Intervention Programs

Federal Government and to enhance

related to Educational Attainment

transformation of the State which

the current initiatives in Sarawak

of Students especially poor students

includes three main areas – Socio

Civil Service Transformation which

and scholarships matters and matters

Economic Transformation; Rural

started in 2010. These transformation

related to Sarawak’s goal of becoming

Transformation; and Performance and

initiatives include Performance

a Sports Powerhouse.

Service Delivery Transformation.

Management, KPIs and Scorecard

“I am embarking on a deliberate

“The objective of this transformation is to monitor closely and undertake intervention action

of Civil Servants, Ministries and

CHAIRED BY: Deputy Chief Minister YB

Agencies. This Committee will also

Datuk Amar Abang Haji Abdul Rahman

cover Human Resource Management

Zohari bin Tun Abang Haji Openg.

RAKAN Sarawak July - September 2016


RAKAN Sarawak Perspective Perspektif RAKAN Sarawak

SARAWAK TRANSFORMATION: THE WAY FORWARD

Progressive & Prosperous Sarawak SOCIO-ECONOMIC TRANSFORMATION

Increasing Investment in Industrial Sector

Creating New Growth in the Service Sector through Tourism

Increasing Participation in Entrepreneurship

Modernizing & Commercializing the Agriculture Sector

Urban Development & Urban Renewal

Environment Development

RURAL TRANSFORMATION

Rural Schools

Rural Health Services

Rural Roads

Rural Water Supply

Rural Electricity Supply

Broadband Connectivity

Flood Mitigation

Communities Affected by Hydro Projects

Effective Enforcement and Environment

PERFORMANCE & SERVICE DELIVERY TRANSFORMATION

Devolution of Power & Empowerment

Service Delivery

State Public Relations Strategy

Quality of Education and Human Capital

Societal Well-being

Sarawak as a Sports Powerhouse

RAKAN Sarawak July - September 2016

5


6

Chief Minister’s Thoughts On The Civil Service Mutiara Kata Ketua Menteri Sarawak

K

erajaan Negeri berada pada landasan tepat dan kukuh dalam usahanya mentransformasi pembangunan Sarawak dan ini turut didorong oleh kestabilan politik serta kecekapan jentera pentadbiran termasuklah perkhidmatan awam yang diterajui oleh Setiausaha Kerajaan Negeri, YB Tan Sri Datuk Amar Haji Mohamad Morshidi Abdul Ghani. Demikian antara kesimpulan Ketua Menteri YAB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Haji Adenan Haji Satem setelah mendengar taklimat pembentangan awal daripada Setiausaha Kerajaan Negeri ketika Program High Performance Team (HPT) Retreat di Johor Bahru. Dalam pada itu, kerjasama erat di antara perkhidmatan awam dan pihak pentadbiran negeri amat diperlukan dalam melaksanakan beberapa strategi pembangunan bagi mentranformasikan pembangunan negeri Sarawak. Dari aspek pembangunan Sarawak, sesuatu pendekatan yang strategik perlu dilaksanakan bagi mengejar pembangunan agar ia setanding dengan negeri-negeri lain di Semenanjung Malaysia. Beliau turut mengulangi komitmen beliau bersama “pasukan pentadbirannya� dengan menjadikan agenda transformasi pembangunan negeri suatu yang menjadi keutamaan sebaik sahaja menerima mandat besar daripada rakyat dalam pilihanraya pada 7 Mei yang lepas. Sejurus setelah itu, di Persidangan Dewan Undangan Negeri Sarawak pada bulan Jun, beliau telah mengumumkan penubuhan Jawatankuasa Kabinet Transformasi Sosio-Ekonomi, Transformasi Luar Bandar, dan Transformasi Prestasi dan Penyampaian Perkhidmatan. Jawatankuasa Kabinet Mengenai Transformasi Sosio-Ekonomi dipengerusikan oleh Timbalan Ketua Menteri YB Datuk Amar Douglas Uggah Embas manakala Jawatankuasa Kabinet Mengenai Transformasi Luar Bandar dipengerusikan oleh Timbalan Ketua Menteri, YB Tan Sri Datuk Amar Dr. James Jemut Masing.

Landasan Kukuh dalam

Mentransformasi Sarawak Jawatankuasa Kabinet Mengenai Prestasi dan Penyampaian Perkhidmatan pula dipengerusikan oleh Timbalan Ketua Menteri YB Datuk Amar Abang Haji Abdul Rahman Zohari Tun Abang Haji Openg. Beliau mengakui bahawa masih banyak yang perlu dilakukan setelah mengambil kira keluasan negeri Sarawak kerana masih ada kawasan di pedalaman yang tidak mempunyai akses jalan raya, bekalan air dan elektrik dan masih ada keadaan fizikal sekolah yang agak daif. Namun, menurut beliau ini akan terus diperjuangkan biarpun mengambil masa yang agak lama. Mengambil contoh Lebuhraya Pan Borneo yang akan siap pada 2023, beliau membayangkan betapa besarnya impak pembangunan negeri terutama dari segi ekonomi dan sosial yang bakal dikecapi. Beliau cuba mengajak semua

RAKAN Sarawak July - September 2016

berfikir sekiranya dahulunya rakyat di negeri ini memiliki kemudahan yang lengkap, mungkin tempo pembangunan Sarawak kini dapat dipercepatkan. Tetapi jelas beliau, masih belum terlambat untuk membawa pembangunan di segenap pelosok kawasan luar bandar. Pada perkara berkaitan, antara pendekatan yang paling memberi impak dalam usaha merancakkan tempo pembangunan ialah rundingan penurunan kuasa autonomi fasa pertama yang melibatkan 13 kuasa pentadbiran kepada Kerajaan Negeri juga dilihat sebagai komitmen kerajaan untuk mengembalikan kuasa kepada Sarawak dalam merancang, mentadbir mengikut acuan rakyat Sarawak supaya berupaya memberikan perkhidmatan lebih cekap dan pantas. Walaupun terdapat dua lagi iaitu fasa kedua mengenai hak-hak rakyat Sarawak di bawah Perlembagaan


Chief Minister’s Thoughts On The Civil Service Mutiara Kata Ketua Menteri Sarawak

Persekutuan dan fasa ketiga melibatkan hal-hal kewangan yang masih memerlukan rundingan namun Sarawak masih berada pada landasan yang tepat untuk menyusun semula kuasa mentadbir Negeri. Melalui kuasa autonomi, beberapa isu pentadbiran, pengurusan dan pertindihan fungsi antara agensi Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri, lapisan birokrasi termasuklah kelulusan dan perancangan pembangunan akan dapat dilaksanakan dengan pantas mengikut kehendak setempat. Fokus kepada agenda pembangunan luar bandar yang juga strategi ketiga (Mentransformasi Luar Bandar) antara enam strategi di dalam Rancangan Malaysia Ke-11 (2016 hingga 2020) Perspektif Sarawak turut membayangkan komitmen Ketua Menteri bersama “pasukannya� untuk memastikan jurang pembangunan luar

bandar dan bandar akan dirapatkan dan tempo pembangunan dapat dirancakkan. Hakikatnya, semua ini telah pun bermula dan akan diteruskan seperti agenda pembangunan luar bandar termasuk pelaksanaan Projek Transformasi Luar Bandar (RTP), pewujudan beberapa pusat pentadbiran Bahagian dan Daerah yang baharu, di samping pengenalan Pelan Transformasi Sosio Ekonomi Sarawak (SETP) 2016 hingga 2030. Contohnya, di antara projek prasarana luar bandar yang telah pun mula dilaksanakan ialah pembinaan Jambatan Long Lama, Jambatan Bako, Jambatan Samarahan, Jambatan Kuala Tatau, Jambatan Sibuti dan sebagainya. Begitu juga dengan RTP, dengan pelaksanaan beberapa projek-projek merangkumi pembinaan dan naiktaraf jalan, dewan serbaguna, dewan

masyarakat, jambatan dan sebagainya di kawasan luar bandar. Dari segi ekonomi, pelbagai inisiatif dan pelan pembangunan telah dan bakal disediakan kerajaan seperti Koridor Tenaga Diperbaharui Sarawak (SCORE) dan SETP yang dijangka akan menyediakan lebih banyak peluang perniagaan dan peluang pekerjaan. Usaha tidak terhenti setakat itu, apabila skop pembangunan semakin luas selepas ini dengan adanya perancangan jangka panjang Kerajaan Negeri seperti yang terkandung dalam Jawatankuasa Kabinet Transformasi Sosio-Ekonomi, Transformasi Pembangunan Luar Bandar, dan Transformasi Prestasi dan Penyampaian Perkhidmatan. Sudah pasti, terdapat beberapa sasaran tertentu (bidang keberhasilan negeri) bakal dimuktamad serta dilaksana dan pada akhirnya akan dinikmati oleh rakyat.

RAKAN Sarawak July - September 2016

7


8

State Secretary’s View Pandangan Setiausaha Kerajaan Negeri

Bersiap Sedia Merealisasikan Aspirasi Pembangunan Negeri

P

erubahan semasa yang semakin rancak berlaku terutama dari segi fokus hala tuju pembangunan negeri Sarawak – kepada Transformasi Sosio Ekonomi, Transformasi Luar Bandar, dan Transformasi Prestasi dan Perkhidmatan Awam – memperlihatkan komitmen Kerajaan Negeri mengejar pembangunan, seterusnya meletakkan Sarawak seiring dengan negeri lain di Malaysia. Sudah pastinya, komitmen ini perlu diterjemahkan oleh Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak yang diterajui Setiausaha Kerajaan Negeri bersama semua penjawat awam daripada segenap peringkat di negeri ini. Ini amat menuntut kepada kesepaduan dalam tindakan dan strategi dan keakraban bertindak sebagai satu pasukan dalam “keluarga besar” perkhidmatan awam di negeri ini dalam menjayakan aspirasi pembangunan Sarawak. Tidak dinafikan, mereka inilah yang akan memberikan perkhidmatan dan menggalas tanggungjawab yang telah pun diamanahkan. Hanya penjawat awam yang dapat memahami setiap keperluan masyarakat dan melalui keprihatinan Kerajaan Negeri (pemimpin) bersama perkhidmatan awam (pelaksana) akan cuba mencari pendekatan lebih baik dalam memberikan perkhidmatan terbaik.

Perlu diakui bahawa pembangunan di luar bandar berhadapan dengan cabaran seperti bentuk muka bumi yang sukar dan saiz Sarawak yang luas. Begitu juga dengan pembangunan sosio ekonomi dengan mengambil kira kelebihan yang dimiliki, menyesuaikan diri dengan cabaran global dan mengatur strategi baharu serta seterusnya merancak semula sektor ekonomi negeri Sarawak. Namun, segala perancangan dan pelaksanaan ini tidak akan tercapai sekiranya kurangnya kerjasama semua agensi dan jabatan kerajaan. Maka, di sinilah prestasi perkhidmatan awam akan dinilai agar setiap pelaksanaan program dan projek benar-benar mendatangkan impak kepada masyarakat. Rentetan daripada pengumuman Ketua Menteri pada Persidangan Dewan Undangan Negeri Sarawak Jun lepas, terutama penubuhan Jawatankuasa Kabinet Transformasi Sosio-Ekonomi, Transformasi Luar Bandar dan Transformasi Prestasi dan Penyampaian Perkhidmatan yang merupakan suatu perkembangan yang menarik bagi Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak dalam melihat kemampuan sebenar perkhidmatan awam untuk menterjemahkan segala aspirasi tersebut. Bertitik tolak daripada pengumuman tersebut, Perkhidmatan

RAKAN Sarawak July - September 2016

Awam Negeri Sarawak telah memberikan perhatian khusus terhadap fokus baharu tersebut di dalam High Performance Team Retreat yang diadakan di Johor pada 11-14 Ogos. Kejayaan pelaksanaan tersebut juga bergantung kepada keupayaan perkhidmatan awam mengatur strategi yang terbaik dan berkesan dan berganding bahu dengan pemimpin pentadbiran Kerajaan Negeri untuk melaksanakan apa yang sedang dan akan dirancang. Pada akhirnya, kejayaan ataupun sebaliknya akan dinilai oleh rakyat kerana mereka inilah yang akan merasai dan menikmati manfaat setiap program dan projek pembangunan. Ini memerlukan perancangan komprehensif jangka pendek, sederhana dan panjang Kerajaan Negeri untuk membawa pembangunan pada masa hadapan. Kerajaan Negeri sebenarnya berada pada landasan yang tepat kerana beberapa inisiatif sebelum ini telah pun dilaksanakan dan penekanan terhadap fokus tersebut kini akan bertambah besar dan semakin penting dengan perspektif yang baharu kerana skop lebih luas dan tepat kepada sasarannya. Mengambil contoh, perkara seperti pembangunan luar bandar telah pun menjadi keutamaan di bawah pentadbiran Ketua Menteri sejak mengambil alih kepimpinan pentadbiran negeri sejak 28 Februari 2014 dan kini momentum tersebut diteruskan setelah mendapat mandat yang besar pada 7 Mei 2016. Pada pihak agensi pelaksana, beberapa program pembangunan telah dilaksanakan seperti Projek Transformasi Luar Bandar (RTP) dengan pelaksanaan beberapa projekprojek yang merangkumi pembinaan dan naiktaraf jalan, dewan serbaguna, dewan masyarakat, jambatan dan sebagainya yang melibatkan peruntukan yang agak besar. Malah, beberapa projek prasarana luar bandar telah pun mula dilaksanakan seperti pembinaan Jambatan Long Lama, Jambatan Bako, Jambatan Samarahan, Jambatan Kuala Tatau, Jambatan Sibuti dan sebagainya.


State Secretary’s View Pandangan Setiausaha Kerajaan Negeri

Bukan itu sahaja, pewujudan pusat pentadbiran baharu termasuk Bahagian, Daerah dan Daerah Kecil di luar bandar sebenarnya memberi kesan positif terhadap penyampaian perkhidmatan di kawasan tersebut. Sejak daripada pengisytiharaan tersebut, beberapa orang Pegawai Daerah (DO) dan Pegawai Pentadbiran (SAO) telah ditempatkan dan berkhidmat di kawasan yang baharu seperti di Bukit Mabong, Bario, Mulu, Tinjar, Long Bedian, Telang Usan sementara beberapa Daerah Kecil dahulunya telah pun dinaiktaraf menjadi Daerah seperti Beluru, Subis (dahulunya dikenali sebagai Bekenu), Tanjung Manis (dahulunya dikenali sebagai Belawai), Kabong, Pusa Tebedu dan Sebauh. Ini membolehkan masyarakat di luar bandar dan pedalaman untuk mendapatkan perkhidmatan lebih baik dan tidak perlu berurusan di kawasan yang terlalu jauh ke bandar. Usaha tidak terhenti di situ, kerana Kerajaan Negeri telah pun meletakkan strategi ketiga (Mentransformasi Luar Bandar) antara enam strategi di dalam Rancangan Malaysia Ke-11 (2016 hingga 2020) Perspektif Sarawak. Dari aspek Sosio Ekonomi pula, pengumuman Pelan Transformasi Sosio Ekonomi (SETP) oleh Ketua Menteri pada Ogos tahun lepas juga menandakan usaha berterusan kerajaan untuk “mengejar pembangunan� dan merancakkan sektor ekonomi negeri ini. Selain itu, pelbagai inisiatif dan pelan pembangunan telah dan bakal disediakan kerajaan seperti peluang perniagaan dan peluang pekerjaan melalui Koridor Tenaga Diperbaharui Sarawak (SCORE) dan (SETP) Begitu juga dengan pelaksanaan projek Lebuhraya Pan Borneo yang juga dijangka dapat merancakkan lagi ekonomi penduduk di kawasan persisir dan kawasan luar bandar. Perkembangan ini juga menuntut persediaan setiap agensi dan jabatan kerajaan untuk bersama-sama bersiap

sedia menghadapi setiap perubahan dan ekspektasi daripada masyarakat yang menikmati pembangunan tersebut. Dari aspek sistem penyampaian perkhidmatan pula, Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak sebelum ini telah pun melaksanakan sistem berasaskan prestasi melalui pelaksanaan Balanced Score Card ataupun lebih dikenali sebagai SCS Score Card sejak tahun 2013, dan beberapa usaha penambahbaikan telah giat dilaksanakan. Begitu juga dengan Pelan Transformasi Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak ataupun lebih dikenali sebagai SCS 10-20 yang dilaksanakan sejak tahun 2010 dan akan terus dipantau prestasinya selepas ini. Bukan itu sahaja, beberapa pencapaian perkhidmatan awam sejak kebelakangan ini, terutama pendekatan inovatif yang diiktiraf di peringkat antarabangsa dan serantau, turut membuktikan bahawa prestasi perkhidmatan awam telah berada pada tahap yang amat baik. Apa yang pasti, ketiga-tiga Jawatankuasa Kabinet yang ditubuhkan ini akan membawa perspektif baharu dan skop lebih besar. Jawatankuasa Kabinet Mengenai Transformasi Sosio-Ekonomi akan meneliti perkara berkaitan pembiayaan Kerajaan Persekutuan, peluang pembangunan ekonomi baru, keusahawanan, peluang pekerjaan, pemodenan pertanian, pembangunan Tanah Hak Adat Bumiputera (NCR), pembangunan dan penyelidikan (R&D), dan perkara yang berkaitan dengan sosial dan ekonomi. Manakala Jawatankuasa Kabinet Mengenai Transformasi Luar Bandar akan meneliti pembangunan

kemudahan di luar bandar seperti jaringan jalan raya, air, bekalan elektrik dan akses telekomunikasi, pengangkutan dan keselamatan, tebatan banjir, isu alam sekitar, penempatan semula, Program Transformasi Luar Bandar (RTP), hal ehwal masyarakat Penan, kebajikan masyarakat, pembangunan sekolah, serta hospital dan klinik di kawasan luar bandar. Jawatankuasa Kabinet Mengenai Transformasi Prestasi dan Penyampaian Perkhidmatan akan ditugaskan untuk meneliti perkara berkaitan dengan penurunan kuasa (Autonomi) serta perundingan dengan Kerajaan Persekutuan, melihat prestasi semasa Pelan Transformasi Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak (SCS 10-20) termasuklah pengurusan prestasi, indeks petunjuk prestasi (KPI) dan kad skor penjawat awam kementerian dan agensi kerajaan. Selain itu, ia juga akan meliputi pengurusan sumber manusia, sistem dan proses penambahbaikan seperti lesen dan permit, pengurusan aduan, dan keberkesanan penguatkuasaan. Program berkaitan dengan pencapaian pendidikan pelajar terutama pelajar miskin dan berkaitan dengan biasiswa juga turut dipantau oleh Jawatankuasa Kabinet tersebut. Jawatankuasa Kabinet Mengenai Transformasi Sosio-Ekonomi akan dipengerusikan oleh Timbalan Ketua Menteri YB Datuk Amar Douglas Uggah Embas manakala Jawatankuasa Kabinet Mengenai Transformasi Luar Bandar akan dipengerusikan oleh Timbalan Ketua Menteri, YB Tan Sri Datuk Amar Dr. James Jemut Masing. Jawatankuasa Kabinet Mengenai Prestasi dan Penyampaian Perkhidmatan pula dipengerusikan oleh Timbalan Ketua Menteri YB Datuk Amar Abang Haji Abdul Rahman Zohari Tun Abang Haji Openg. Ketiga-tiga Jawatankuasa Kabinet tersebut akan terdiri daripada ahli-ahli Kabinet, Menteri Muda dan Setiausaha Kerajaan Negeri dan akan dibantu oleh sekretariat dengan laporan awal yang pertama daripada tiga Jawatankuasa Kabinet pada 15 Ogos 2016.

RAKAN Sarawak July - September 2016

9


10

Perspective Perspektif

Implementing the Plan

L

ooking back at his career in the State Civil Service (SCS), which started 33 years ago as a young Sarawak Administrative Officer (SAO), YBhg Datu Haji Ismawi Haji Ismuni told RAKAN Sarawak he felt a great sense of gratitude and humility on his recent appointment as the Deputy State Secretary. And as that young SAO on his first posting in Mukah District Office in 1983, YBhg Datu Haji Ismawi never thought that he would one day be tasked to take on this great responsibility. “We had very little interaction with the State Secretary, Deputy State Secretaries or Permanent Secretaries, so it was not in my mind in those days that one day I would become Deputy State Secretary, and because of that, I feel humbled. “We looked highly upon our Residents and District Officers, and I thought I would become a Resident or DO, but now I’ve been given the opportunity to be the Deputy State Secretary and because of that I am indeed grateful.” “I would also like to express my gratitude and say ‘thank you’ to YAB Chief Minister and members of his Cabinet for having the trust and confidence in me

to hold this position, and of course to YB State Secretary for his confidence and his trust to give me the opportunity to serve as his second man in this State Civil Service.” YBhg Datu Haji Ismawi believes that his experience working in the rural areas in his younger days has served him well, especially now as Deputy State Secretary overseeing Socio Economic Transformation. “My first posting was to Mukah District and you can imagine in 1983 how Mukah looked like. There was no road linking Mukah to Sibu and the only way for us to travel to Sibu was by a small aeroplane. “That was how I started my career; with the people, serving the people in the rural areas. It was a good foundation for what I am doing now.” With this background, he was able to accumulate the knowledge and experience required for him to understand what it takes to carry out the planning and development for the people of Sarawak. He explained that one of the most important development plans for the State is the Socio-Economic Transformation Plan (SETP).

RAKAN Sarawak July - September 2016

“We have a long-term industrial development plan or regional development plan in the form of SCORE, which is up to the year 2030, but we needed a comprehensive plan for the whole State. “So, that’s the reason why we formulated SETP for the State starting from 2016 up to the year 2030.” The State formulated SETP to acknowledge the fact that development gaps still existed between Sarawak and Peninsular Malaysia, and that the Plan would allow Sarawak to catch up with Peninsular Malaysia in becoming a highincome economy or a developed state by the year 2030. YBhg Datu Haji Ismawi highlighted the fact that based on Sarawak’s gross domestic product (GDP) annual growth alone, it was nearly impossible for the State to achieve a high-income economy by 2020, as this would require an 8 per cent growth rate. Sarawak’s average growth rate currently stood at between 4 per cent and 5 per cent. He also explained that even achieving a high-income economy by the year 2025 would be very difficult, as Sarawak would still need to sustain a


Perspective Perspektif

growth rate of 7 per cent. “That’s why we came up with a more realistic plan. We believe we can become a high-income economy by the year 2030, provided we are able to grow at 6.5 per cent per annum. “So, that’s the reason why the State Government is now focusing on the SETP; so that we are able to achieve highincome status by 2030.” The SETP is considered as a very comprehensive plan, as it covers rural transformation as well and this is crucial in addressing the development gap in Sarawak between the urban and rural areas. “If you looked at the rural areas, even though there is so much potential there, these areas are still lagging behind, even in terms of basic amenities, roads, water, electricity, clinics, schools, telecommunications, etc. “So, it is very important for us to make sure the rural areas are also being transformed and are being developed,” said YBhg Datu Haji Ismawi. Apart from that, it is vital to focus on the rural areas in order to attract investors to these areas. “You are able to encourage the development of the rural economy

because you are able to create the right ecosystem for the rural economy to grow.” When asked how he felt about fitting into the new job as Deputy State Secretary, YBhg Datu Haji Ismawi said he was well-prepared for it because of his background in planning and development work for a long time, particularly as Director of State Planning Unit (SPU) of the Chief Minister’s Department for almost 10 years. Prior to that, he was the first Director of State Implementation Monitoring Unit (SIMU) and was instrumental in setting up its systems, work processes and the various committees. He also served as a Permanent Secretary, a District Officer and also as a Private Secretary. As Deputy State Secretary he will also now be responsible for heading the secretariat for the Cabinet Committee on Socio-Economic Transformation. As he explained it, the formation of the Cabinet Committee was intended to support the implementation of the SETP, by looking into all the details and coming up with recommendations. “We have three Cabinet Committees and I head the Working Committee on Socio-Economic Transformation… it is important that socio-economic

transformation must take place first, so that the others will be able to support the development and growth of this socio-economic transformation. “The Cabinet Committees will dwell on the issues faced and the areas of concern, and to come up with strategies and action plans and are even tasked to come up with the programmes and projects that should be of high impact for the people,” he said, adding that the Cabinet Committees were structured as such in order to come up with and achieve their respective Key Results Areas (KRAs). YBhg Datu Haji Ismawi was confident that the formation of the Cabinet Committees would bring about the transformation that the State is aspiring to achieve. “The formation of the Cabinet Committees is good, as we are able to bring in not only the civil servants but also the politicians together with us. “Inside each Committee we work together as a team because what is important is at the end of the day we are able to produce results for the people.”

RAKAN Sarawak July - September 2016

11


12

Perspective Perspektif

Doing Things Differently

I

n order to achieve the goals set out for Sarawak’s rural transformation agenda, the State will have to start doing things differently, and definitely doing things beyond the “normal speed”. This was stated by Deputy State Secretary (Rural Transformation) YBhg Datu Jaul Samion when asked about the difference between the current emphasis on rural transformation and the initiatives implemented in the past for rural development. “We have to do things differently in the rural sector, such as for rural infrastructure, otherwise we’ll take too many years to build. “I will use two words; ‘transformational development’. It’s about fast-tracking achievements of certain things… so we have to do some hard thinking, to identify new growth areas in the economy, for example,” he said, during a recent interview with RAKAN Sarawak. The transformation agenda for Sarawak also sought to address both local and global issues affecting the State. At the global level, the slowing down of the economy in many major countries would affect Sarawak and YBhg Datu Jaul gave the example of falling crude oil

prices as one of the major issues for the country and the State. At the local level, the main issue for Sarawak is to address the disparity between the economic development in the State and the developed states in Peninsular Malaysia. “Despite 53 years of Malaysia being formed, our participation in development is still very much lacking and far behind that of the rest of the country. “By doing ‘normal things’, we see that it’s difficult for us to catch up to the development that we see in Peninsular Malaysia.” Another disparity that the State’s transformation initiatives hoped to address was the gap that existed between the urban and rural areas in Sarawak. “Among the biggest concerns that we have is the income of the people; the mean household income in Sarawak is 20 per cent below the national average and in the rural areas it is almost 50 per cent below the national average. “These are the things that we have to be aware of and we need certain interventionist policies to be conducted rather than ‘business-asusual’.”

RAKAN Sarawak July - September 2016

As Deputy State Secretary (Rural Transformation), YBhg Datu Jaul also serves as Secretary to the Cabinet Committee on Rural Transformation and as Chairman of the Working Committee on Rural Transformation. He highlighted the fact that the Chief Minister YAB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Haji Adenan Haji Satem has often mentioned in his speeches that: “If you want to find the poor people, you go to the rural area.” “So, what we’re doing here is a reflection of that – a reflection of the Chief Minister’s direction, and because of that we need to translate that direction into concrete action, which is why the Government formed the Cabinet Committees. “This is about aligning the vision of the Chief Minister as the Chief Executive of the State, with the programmes that we want to implement, and alignment is important because if it’s not aligned we will not move fast.” On his own personal experiences in the development of rural areas of Sarawak, YBhg Datu Jaul pointed out that his years of service in the Ministry of Land Development as well as the Ministry of Modernisation of Agriculture, both as Permanent Secretary, will be a big help in his new role as Deputy State Secretary (Rural Transformation). “While in the Service, what I’ve experienced in dealing with people helps and of course, the fact that I came from a rural background also helps a lot,” said YBhg Datu Jaul, who started out in the State Civil Service 37 years ago as an Assistant Secretary in the State Planning Unit. When asked about his new role as Deputy State Secretary, he described it as a “rare opportunity” for him and that he was honoured to be given the trust to carry out a massive responsibility. “Being chosen to deal with this, to handle this, is also a mandate and with that mandate a huge responsibility and I think it’s an honour


Perspective Perspektif

to be part of the team because at the end of the day what we are trying to achieve is to make a difference to the life of the people in the rural areas. “Of course, I cannot do this in just a year or two…but experience in the civil service helps, experience and knowledge that I have acquired over the years, for more than almost four decades,” said YBhg Datu Jaul, who has also served in the Ministry of Public Utilities, State Financial Secretary’s Office as well as one of the pioneer officers in the Ministry of Industrial Development. When asked on how he viewed the Federal Government’s role in ensuring the success of Sarawak’s rural transformation agenda, YBhg Datu Jaul explained since most of the Key Result Areas were under the purview of the Federal Government, it had a responsibility to assist the State on this matter. “Firstly, of course we have to make sure the Federal Government is fully aware of the magnitude of the problem; not just the problem, the magnitude of the problem. This is important. “They know the rural areas have less roads and they know the rural areas have less water but they

probably don’t know the magnitude in terms of the numbers.” For now, his Working Committee has identified projects described as the “low hanging fruits” that can be implemented within the next one or two years. While the implementation of these projects is being carried out within the next two years, the Committee would also plan for projects to be carried

out within the next five years and ultimately come up with strategies and plans to be implemented right up to the year 2030. “In terms of long-term plans, some areas have been identified while some areas we are still working on it. This Working Committee was formed not too long ago but everything has gone quite well and we are moving quite fast.”

RAKAN Sarawak July - September 2016

13


14

Perspective Perspektif

Making a difference

I

“What concerns me most is that I am not making a difference in peoples’ lives.”

n RAKAN Sarawak’s conversation with YBhg Datu Dr Sabariah Putit, the first ever to be appointed as the third Deputy State Secretary, she stressed on “making a difference” a number of times. It certainly shows that she has internalized the raison d’etre of being a civil servant. Her drive and passion to make a difference in peoples’ lives must be the best reason why she became the first woman ever in the Sarawak Civil Service (SCS) to hold her current post. The said post has just been created in view of the expanded role of the SCS in the implementation of the Sarawak Economic Transformation Plan (SETP) under YAB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Haji Adenan Haji Satem’s administration. In her capacity as Deputy State Secretary 3, YBhg Datu Dr Sabariah will be in charge of the Working Committee and Secretariat for the Cabinet Committee on Performance and Service Delivery Transformation (PSDT) component of the SETP. This includes the delivery of 6 Key

Result Areas (KRAs) to address issues relating to Devolution of Power and Empowerment; State Service Delivery & Scorecard; State Public Relations Strategy; Quality of Education and Human Capital; Societal Well-Being and Sarawak as a Sports Powerhouse for the State Civil Service. She will also continue to lead the secretariat for the Sarawak Civil Service Transformation and Innovation Initiatives (SCS 10-20 Action Plan), which started in 2010. Asked how she felt about the appointment, she said that she is grateful for, and equally honoured and humbled by the trust and confidence that the Chief Minister and the State Secretary have given her. “It is such a huge responsibility,” she said, “and I will definitely give of my best to meet the challenges that come with this position.” Her 28 years in the SCS thus far make her more than ready and qualified for the job as the first woman to ever be appointed in a position above the rank of a Permanent Secretary or head of

RAKAN Sarawak July - September 2016

agency in Sarawak. She credits her first posting as a researcher with the Agricultural Research Centre (ARC) of the Agriculture Department (1988 – 1994) as having planted the desire to “make a difference in people’s lives” in her heart. “I was part of the team tasked to search for and document indigenous vegetables in Sarawak. That job brought me to many parts of Sarawak, travelling on rough roads and crossing crocodile-infested rivers just to reach far-flung longhouses and kampungs. “This experience gave me insights to the dire conditions in our rural areas, and made me wish that I could do more to help them improve their lives,” she recalled. “That’s why I am really excited about what our Chief Minister is trying to do, which is to improve the lot of our rural folks.” “I am excited to contribute in my present capacity to help translate into reality what our Chief Minister desires to do for Sarawakians who are still struggling to get out of poverty. For me, whatever we do must be able to translate into real gains and improvements in people’s lives.” YBhg Datu Dr Sabariah went on to run the Women’s Bureau as its Director (1994 – 1999/ 2001 – 2003)


Perspective Perspektif

and she shared that this job gave her the opportunity to understand and empathize with the plight of our womenfolk, especially those in the rural areas, who feel incapacitated to take part in income-generating activities due to lack of education or experience. “They might have the skills and knowhow to create and produce something, such as crafts, and food products or even fix something. But because they are women, they do not have the confidence to venture into entrepreneurial activities,” she said of her insights while she was in the Women’s Bureau. Her empathy for, and desire to help these women motivated her to pursue her Diploma in Health and Education through a scholarship awarded by the Women Council of UK Hertford College, United Kingdom in 1998. Later, she completed her Masters in Business Administration with Ohio University. Driven by her desire to help people realize their potentials, she was motivated to take up her doctorate in Human Resource Development at Wales University, Bangor, UK, where she gained knowledge and exposure on subjects such as ‘Public Sector Evaluation’, ‘Transfer of Learning’, and ‘Application of Learning on the Job’. After her doctorate, she was able to put her advanced knowledge and exposure in human resource management when she added the positions Director of State Human Resource Unit, Director of the Service Modernization and Quality Unit and CEO for Centre For Modern Management to her career portfolio in the SCS.

Following the lead and directions set by the State Secretary, YB Tan Sri Datuk Amar Haji Mohamad Morshidi Abdul Ghani, she spearheaded the SCS 10-20 Action Plan. The SCS 10-20 Action Plan worked at developing, instituting and sustaining a work culture of creativity, innovation and integrity among High Performance Teams throughout the whole SCS. The energy, dedication, enthusiasm and hard work invested by YBhg Datu Dr Sabariah and her team has begun to reap the SCS some important international recognition. Most recently, she represented Malaysia in the Innovation in Public Service Management Awards Category, deliberating on the SCS 1020 Action Plan at the Commonwealth Association for Public Administration

and Management (CAPAM) International Awards 2016. YBhg Datu Dr Sabariah, together with the SCS contingent team, was instrumental in winning the Award Category Innovation DNA at the same event. YBhg Datu Dr Sabariah, together with the SCS contingent, was instrumental in winning the ‘Innovation DNA’ Category Award at the same event. With her many work commitments and challenges, she always finds time for her family and is a doting wife, and devoted mother to four children. In her leisure time, she enjoys gardening and cooking traditional homemade recipes. With such academic and work credentials, it is no surprise why the first woman Deputy State Secretary earned the trust and confidence of the Chief Minister and the State Secretary. Most importantly, however, it must be her dedication and passion to live up to the tenets of a public servant leader, crucial of which is “to serve and make a difference in people’s lives”.

RAKAN Sarawak July - September 2016

15


16

Special Focus Fokus Khas

A

t the State Legislative Assembly Meeting last June, Chief Minister YAB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Haji Adenan Haji Satem announced the Government was embarking on three major plans to transform Sarawak into a high-income and advanced state by 2030. The plans were designed to tackle challenges concerning, among others, economic growth, urban-rural development gaps, areas of autonomy and service delivery. The Socio-Economic Transformation (SET) Plan, Rural Transformation (RT) Plan and Performance and Service Delivery Transformation (PSDT) Plan have their own respective Cabinet Committee, headed by a Deputy Chief Minister as well as a Working Committee or Secretariat led by a Deputy State Secretary. Cabinet Committees are to identify their respective Key Result Areas (KRAs) and recommend improvements, solutions and intervention that will lead towards immediate-, medium- and long-term growth and development of the State. To ensure the transformation plans are implemented smoothly, each Cabinet Committee will hold a meeting at least once a month on a ‘lab retreat’ basis in order for each Secretariat (acting as support) to brief Cabinet Committee members on existing data, projects and programmes including complications and issues. It will also play a role in identifying new niche areas for development and invite others to contribute or provide briefings, where overlapping areas among committees required collaboration. The first Cabinet Committee to hold its inaugural meeting was the RT Cabinet Committee, which was established to identify gaps in the development of Rural Basic Infrastructure (RBI) and in turn draw out plans to address gaps and other issues related to rural areas. At a press conference following the meeting on 22 August, Deputy Chief Minister II and Minister of Infrastructure Development and

Cabinet Committees Hold their

First Meetings Transportation, YB Tan Sri Datuk Amar Dr. James Jemut Masing, who is also the Cabinet Committee’s chairman, said the committee saw the need to accelerate Internet connectivity as a major KRA in rural development, describing efforts to increase Internet speed and broadband coverage for rural development as crucial and urgent. The committee perceived that provision of basic amenities such as roads, water and electricity would not be enough without the provision of broadband services, as it has become an infrastructural necessity of the modern era with its ability to bridge the urban-rural gap in terms of technology and communication. Apart from focusing on improvements in online connectivity, it will also address five other KRAs,

RAKAN Sarawak July - September 2016

focused on rural schools, rural medical services, rural basic infrastructure, flood mitigation, and communities affected by dam projects. The PSDT Cabinet Committee held its first meeting just over a week later on 29 August, with the purpose of seeking more autonomy for the State as well as improving performance and effectiveness of programmes and service delivery implemented by State and Federal government agencies and departments. During a press conference in conjunction with the first meeting, Deputy Chief Minister III and PSDT Cabinet Committee chairman YB Datuk Amar Abang Haji Abdul Rahman Zohari Tun Abang Haji Openg, who is also Minister of Tourism, Arts and Culture, and Minister of Housing and Urbanisation, noted the committee’s


Special Focus Fokus Khas

six KRAs: devolution of power and empowerment, service delivery and Sarawak Civil Service (SCS) scorecard, State public relation strategy, quality of education and human capital, societal wellbeing, and Sarawak as a sports powerhouse. Primarily, the committee will monitor high-impact programmes and projects implemented for State development in terms of policy, funding and mode of

implementation, ensuring that they are delivered as planned while employing intervention measures on those that appeared idle or were underperforming. As for the SET Cabinet Committee, it had its first meeting on 13 September, which was chaired by Deputy Chief Minister I and Minister of Modernisation of Agriculture and Rural Economy YB Datuk Amar Douglas Uggah Embas.

He revealed during the press conference following the meeting that in identifying and recommending socio-economic growth areas for Sarawak, the committee is focusing on six KRAs that would lead Sarawak’s transformation into a highincome state by 2030; namely, manufacturing, agriculture, tourism, entrepreneur development, housing and environmental development. In order to achieve the State’s 2030 aspiration, the committee is developing a comprehensive, integrated and balanced plan that is able to raise income levels, intensify the pace of economic growth and reduce the income disparity between the urban and rural population. Their challenge so far includes boosting the annual growth rate of the State economy to 6.5 per cent compared to the current rate of 4.4 per cent; increasing the income level for the rural population to an average of RM4,000 per month per household; and attracting more private investment and tourists into the State. Members of the three respective Cabinet Committees will be in charge of each KRA under the transformation plans, and all of them will finalise their recommendations throughout their meetings before presenting it to a Steering Committee headed by the Chief Minister. With its meetings held at least once every two months, the State Transformation Steering Committee acts as the highest-level committee, establishing policies and decisions based on recommendations by the Cabinet Committees.

RAKAN Sarawak July - September 2016

17


18

Special Focus Fokus Khas

K

ebersamaan di kalangan rakyat sebagai satu keluarga telah menjadikan Malaysia sebuah negara yang kuat dan

berjaya. Kekuatan dan kejayaan yang dikecapi sekarang adalah hasil daripada pengalaman rakyat negara ini yang telah mendepani dan melepasi segala cabaran, rintangan dan dugaan dalam mencapai kemerdekaan dan pembentukan Malaysia pada 16 September 1963. Perdana Menteri YAB Datuk Patinggi Mohd Najib Tun Abdul Razak menekankan betapa pentingnya rakyat Malaysia mengambil iktibar daripada rentetan sejarah dan bagaimana kekuatan tersebut dapat diperkukuhkan. Beliau menyampaikan perkara tersebut pada majlis sambutan Hari Malaysia Peringkat Kebangsaan 2016 di Tapak Lapangan Terbang Lama Bintulu pada malam 16 September lepas. Perdana Menteri turut menekankan tentang usaha untuk memperkukuhkan perpaduan sosial di kalangan rakyat. Menurut beliau, perpaduan sosial boleh didapati melalui titik-titik persamaan dalam aktiviti-aktiviti

Kebersamaan

Menjadi Kekuatan Negara seperti kesukanan, kesenian dan kebudayaan dalam masyarakat Malaysia yang berbilang kaum. Apabila Pandelela Rinong, Cheong Jun Hoong, Dato Lee Chong Wei serta atlet-atlet Paralimpik negara melakar kejayaan di peringkat antarabangsa, semua rakyat tanpa mengira keturunan turut merasai dan meraikan kejayaan mereka. Titik-titik kebersamaan yang diraikan melalui aktiviti-aktiviti tersebut menimbulkan rasa kekitaan, sehati sejiwa, seia sekata dan senada seirama. Perdana Menteri turut mengingatkan supaya memastikan dasar pembangunan negara bersifat inklusif, iaitu seimbang agar seluruh

RAKAN Sarawak July - September 2016

bumi Malaysia dapat merasai nikmat pembangunan. Beliau turut menyatakan komitmen dalam memajukan Sarawak dan Sabah agar rakyat di kedua-dua negeri ini dapat menikmati pembangunan yang inklusif dan seimbang. Projek Lebuhraya Pan Borneo yang bernilai RM27 bilion menghubungkan Telok Melano ke Lawas adalah salah satu contoh komitmen kerajaan untuk memajukan Sarawak. Tambah beliau, keputusan yang dibuat oleh rakyat Sarawak 53 tahun lalu untuk merdeka dalam Malaysia adalah satu keputusan yang tepat dan oleh itu kerajaan akan memastikan setiap rakyat di negeri ini merasai


Special Focus Fokus Khas

limpahan pembangunan. Terdahulu, Ketua Menteri YAB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Haji Adenan Haji Satem menegaskan agar pindaan dalam Perlembagaan Persekutan yang dibuat pada tahun 1976 dikaji semula bagi membolehkan Sarawak mendapat kembali kuasa dan kedudukan seperti yang termaktub dalam Perjanjian Malaysia 1963. Dalam Perjanjian Malaysia 1963, Sarawak dan Sabah (Borneo Utara ketika itu) serta Singapura (meninggalkan Malaysia pada 1965) tidak dikategorikan sebagai salah sebuah negeri dalam Malaysia, berbeza dengan negeri-negeri di Semenanjung Malaysia.

Sementara itu, pelancaran sambutan yang bertemakan ‘Sehati Sejiwa’ dirasmikan oleh TYT Yang di-Pertua Negeri Sarawak Tun Pehin Sri Haji Abdul Taib Mahmud yang ditemani isteri YABhg Toh Puan Raghad Kurdi Taib.

Turut hadir Timbalan Ketua Menteri YB Tan Sri Datuk Amar Dr. James Jemut Masing, Timbalan Ketua Menteri Sabah YB Tan Sri Joseph Pairin Kitingan serta menteri kabinet persekutuan dan negeri yang lain.

RAKAN Sarawak July - September 2016

19


20

Special Focus Fokus Khas

D

alam tempoh lebih dua tahun, Kerajaan Negeri di bawah kepimpinan Ketua Menteri, YAB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Haji Adenan Haji Satem telah melaksanakan sekurang-kurangnya 53 Prinsip & Tindakan untuk kepentingan rakyat Sarawak. Prinsip & Tindakan yang dilaksanakan itu ternyata disambut baik oleh rakyat negeri ini terutama perjuangan beliau dalam membela kaum Dayak yang seharusnya tidak dikategorikan sebagai “lain-lain� dalam borang rasmi kerajaan. Ketua Menteri menyifatkan perkara ini bukan sekadar isu semantik atau suatu perkataan semata-mata kerana ia melibatkan maruah suku kaum masyarakat Dayak yang cukup kaya dengan budaya, tradisi dan adat resam yang telah diwarisi sejak turuntemurun. Beliau mahukan masyarakat yang bukan warga Sarawak memahami bahawa komposisi kaum di Sarawak bukanlah seperti di Semenanjung di mana Bumiputera terdiri daripada 99 peratus kaum Melayu yang beragama Islam. Berbeza pula dengan di Sarawak, di mana kaum Bumiputera bukan kesemuanya masyarakat Melayu dan beragama Islam. Merujuk kepada statistik, 23 peratus daripada jumlah penduduk di negeri ini ialah orang Melayu manakala hampir 50 peratus adalah kaum Bumiputera bukan Melayu dan bukan penganut agama Islam. Justeru, beliau menegaskan bahawa segala dasar-dasar yang digubal oleh Kerajaan Persekutuan hendaklah mengambil kira faktor ini di Sarawak. Demikian antara perkara ditekankan oleh Ketua Menteri semasa berucap di Majlis Sambutan Hari Kebangsaan Peringkat Negeri Sarawak di Sri Aman, pada 31 Ogos. Beliau menjelaskan bahawa permintaan Kerajaan Negeri Sarawak ini bukanlah untuk melemahkan Persekutuan Malaysia memandangkan negeri ini juga mempunyai tanggungjawab untuk memperkukuhkan persekutuan ini. Justeru, beliau berkata bahawa

Autonomi Hak-Hak Sarawak

untuk Kelangsungan Pembangunan Sarawak

Kerajaan Negeri menuntut hak Sarawak berdasar kepada apa yang telah diperuntukkan dalam Perlembagaan Persekutuan, Malaysia Agreement 1963, Malaysia Act, Inter-Govennmental Reports and Recommendations dan Cobbold Commission Report. Dalam hal ini, Perdana Menteri juga bersedia berunding dengan Sarawak dalam usaha menurunkan kuasa dan mengembalikan kuasakuasa Sarawak yang sudah terhakis selama ini. Menurut beliau, pemikiran terbuka Perdana Menteri YAB Datuk Seri Mohd Najib Tun Abdul Razak terhadap permintaan negeri ini akan menyemarakkan lagi semangat Sarawak untuk memastikan Malaysia terus kukuh. Dalam perkara lain, beliau turut menyentuh tentang isu pembangunan di Sarawak yang harus diberi perhatian oleh Kerajaan Persekutuan memandangkan Sarawak telah bersama-sama menubuhkan Persekutuan Malaysia sejak 53 tahun lepas. Beliau tidak menafikan bahawa masih banyak yang perlu dilakukan terutama dari segi pembangunan kerana Sarawak adalah negeri yang sangat luas dan mempunyai penduduk yang ramai terutama di kawasan luar bandar dan pesisir pantai. Pembangunan yang telah dicapai pada hari ini adalah

RAKAN Sarawak July - September 2016

kerana para pemimpin dahulu dan sekarang telah meletakkan Sarawak dan Malaysia keseluruhannya pada landasan yang betul untuk bergerak maju dan memberi nikmat kemerdekaan kepada rakyat. Beliau mendedahkan, Sarawak ketika ini merupakan penyumbang ketiga teratas kepada ekonomi Malaysia dengan keluaran dalam negara kasar (KDNK) semasa bernilai RM122 bilion pada tahun 2015 dan pendapatan per kapita Sarawak pada tahun 2015 mencecah RM45,000. Beliau mengakui, perbelanjaan yang berhemat membolehkan ekonomi Sarawak diiktiraf dengan clean bill of health untuk tempoh 13 tahun berturut-turut di samping mempunyai surplus bajet mulai tahun 2003 dan diberi penarafan credit rating yang tinggi oleh agensi penarafan antarabangsa. Justeru, untuk memastikan Sarawak terus maju dan progresif, Kerajaan Negeri kini melaksanakan Pelan Transformasi Sosio Ekonomi Sarawak (SETP) iaitu pelan jangka panjang sehingga tahun 2030 yang komprehensif, seimbang dan bersepadu. Matlamat untuk pelan ini ialah untuk mempercepatkan pertumbuhan pendapatan, mengurangkan jurang pendapatan rakyat dan seterusnya membawa Sarawak ke arah negeri maju berpendapatan tinggi menjelang tahun 2030.


Special Focus Fokus Khas

Reminder

A of Sarawak’s Role in the Formation of Malaysia

O

n 22 July 1963, the British granted Sarawak selfgovernment. This year, as the State celebrated the 53rd anniversary of that historic day, Sarawak created another significant milestone in its history with the first ever ‘Sarawak Day’ public holiday on 22 July. Chief Minister YAB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Haji Adenan Haji Satem declared it a public holiday earlier this year. The declaration was very significant, as it was the first step for Sarawakians to be reminded of the sacrifices and contributions of past leaders in gaining from the British the State’s right to self-govern. The day also served as a reminder of Sarawak’s status as an equal partner

within the Federation of Malaysia; hence the State Government’s ongoing process in regaining autonomy on certain matters as outlined in the 1963 Malaysia Agreement signed by the United Kingdom, the Federation of Malaya, North Borneo (now Sabah), Singapore and Sarawak. “A committee has been formed in our efforts to reclaim our rights, and we have worked out a detailed case for Sarawak,” the Chief Minister said, during the inaugural Sarawak Day celebration held at the Kuching Waterfront on 22 July. He said this in reference to the State’s negotiations with the Federal Government on the devolution of power and empowerment that has taken place since 2015. The Chief Minister also encouraged

Sarawakians to be proud of their identity, and share with the rest of Malaysia, especially the younger generation, Sarawak’s historical narrative, particularly in preserving the Federation that was conceived in 1963. “Study in detail the recommendation of the agreement and remind our friends in West Malaysia so that they will know what happened 53 years ago, thereby understanding and appreciating our position better.” Until then, the State Government will continue to pursue its autonomy with the backing of the people, in the hopes of striving for more development for a better future in Sarawak and Malaysia as a whole. The Chief Minister however stressed that the State Government’s clear stance against secession and instead reiterated that Sarawak’s position on this matter is to remain in Malaysia “before, now and forever in the future”. Meanwhile, the Sarawak Day celebration, which was officiated by the Governor of Sarawak, His Excellency Tun Pehin Sri Haji Abdul Taib Mahmud and attended by State and Federal Ministers as well as other dignitaries, featured a series of special performances to commemorate the historic day. A special exhibition was also set up at the Waterfront, on 22-24 July, chronicling the history of Sarawak from the time of the Bruneian Sultanate to the formation of Malaysia.

RAKAN Sarawak July - September 2016

21


Perspective Perspektif

Division | Pentadbiran Bahagian

22

Bintulu

daripada

Perkampungan Nelayan kepada Bandar Industri

B

intulu telah dinaik taraf kepada Bahagian kesembilan di Sarawak pada Januari 1987. Mengimbas sejarah awal, Bintulu merupakan tempat Mesyuarat Kounsil (Council) Negeri yang pertama kali diadakan pada 8 September 1867. Pentadbiran Bahagian Bintulu seluas 12,166 kilometer persegi meliputi Daerah Bintulu, Daerah Tatau serta Sebauh yang baru setahun dinaik taraf sebagai Daerah. Bahagian Bintulu – dengan populasi seramai 260,414 orang – terletak kirakira 610 kilometer dari Kuching. Suatu ketika dahulu, Bintulu amat sinonim dengan industri perkayuan dan penangkapan ikan. Penemuan minyak mentah dan gas asli di perairan Bintulu pada 1968 telah menjadi pemangkin pembangunan dan mengubah landskap sosio-ekonomi bandar Bintulu daripada sebuah perkampungan nelayan kepada bandar industri dan pelabuhan. Kepesatan pembangunan di Bintulu kini turut dirancakkan dan dijana oleh pelaburan yang mencecah RM25.29 bilion di Taman Perindustrian Samalaju, iaitu salah satu daripada lima Nod Pertumbuhan di bawah Koridor Tenaga

Diperbaharui Sarawak atau SCORE. Nilai pelaburan di Samalaju yang memberansangkan mampu menawarkan lebih 13,000 peluang pekerjaan yang bakal memberi manfaat kepada penduduk tempatan khususnya dan rakyat Sarawak amnya terutama golongan muda yang berkemahiran. Dikenali sebagai bandar perindustrian, aktiviti perkilangan di Bintulu merangkumi kawasan-kawasan perindustrian seperti Kidurong, Kemena dan Samalaju. Sebanyak 297 buah kilang telah pun beroperasi manakala 131 buah kilang pula bakal beroperasi di kawasan-kawasan perindustrian tersebut. Perkembangan ini bertepatan dengan usaha memajukan sosio-ekonomi Bintulu yang berasaskan perindustrian. Sejak beberapa tahun kebelakangan ini, Bintulu merupakan penyumbang terbesar kepada keluaran dalam negeri kasar (KDNK), iaitu sebanyak 40 peratus berbanding Kuching dan Miri masingmasing menyumbang sebanyak 30 peratus. Baru-baru ini, RAKAN Sarawak telah menemuramah Residen Bintulu, Haji Muhamad Yakup Kari, untuk mengetahui

RAKAN Sarawak July - September 2016

tentang perkembangan projek dan program pembangunan bandar dan luar bandar di Bahagian berkenaan. Menurut Haji Muhamad Yakup, pelaksanaan projek dan program pembangunan di Bintulu adalah bertunjangkan nilai integriti seperti yang digariskan dalam Enam Nilai Bersama (Shared Values) Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak dan selaras dengan Pelan Tindakan SCS 10-20, iaitu perancangan 10 tahun transformasi ke arah perkhidmatan awam bertaraf dunia. Bahkan, nilai integriti juga diterapkan dalam kerjasama antara agensi-agensi kerajaan lain yang terlibat serta pihak kontraktor sebagai rakan kongsi dalam membangunkan Bintulu. Transformasi luar bandar Usaha membangunkan kawasan luar bandar di Bintulu turut diberikan keutamaan dan dipandang serius. Hal ini dapat dilihat melalui prestasi pelaksanaan Projek Transformasi Luar Bandar atau RTP (Rural Transformation Project) pada tahun lalu, iaitu sebanyak 60 buah projek disiapkan sepenuhnya dalam tempoh yang ditetapkan dengan kos perbelanjaan sebanyak RM13 juta. Antara projek RTP yang telah siap pada 2015 adalah Projek Bina Baharu Tempat Menunggu Awam di Kampung Kuala Segan dan Projek Naik Taraf Jalan Rumah Mering Madang, Umo Pako, Long Dapui, Sg Pesu, Tubau. Selain memastikan projek siap mengikut jadual, aspek kualiti dalam melaksanakan projek-projek RTP turut ditekankan.


Perspective Perspektif

23

Division | Pentadbiran Bahagian

Setakat Jun, lebih kurang 77.7 peratus daripada keseluruhan 41 buah projek RTP 2016 sedang dilaksanakan di bawah peruntukan sebanyak RM18.6 juta. Pejabat Residen Bintulu yakin bahawa kesemua projek tersebut dijangka siap menjelang Disember ini. Selain RTP, sebanyak lebih RM6.99 juta diperuntukkan bagi melaksanakan 244 buah Projek Kecil Luar Bandar atau MRP (Minor Rural Project) pada tahun ini. Infrastruktur dan utiliti Bintulu merupakan lokasi pertama permulaan fasa pertama Projek Lebuhraya Pan Borneo, Jalan Nyabau hingga Simpang Jalan Bakun (KM719 – KM763) yang dilancarkan pada Mac 2015. Dari segi kemudahan infrastruktur jalan raya, statistik daripada Jabatan Kerja Raya (JKR) Bahagian Bintulu menunjukkan sepanjang 788.44 kilometer jalan raya dibina setakat 2015 menjadikan tambahan sepanjang 72.68 km, berbanding tahun sebelumnya. Jalan-jalan tersebut merangkumi jalan persekutuan sepanjang 328.76 km, jalan Negeri 434.22 km dan jalan negeri yang belum diturap sepanjang 20.51 km. Walau bagaimanapun, Residen mengakui masih terdapat kawasankawasan perkampungan yang tidak dapat dihubungi melalui jalan raya merangkumi sebuah kampung di Daerah Bintulu, 119 kampung di Daerah Tatau dan 93 kampung di Daerah Sebauh. Sehubungan itu, satu pelan jangka panjang telah dirangka untuk membina jalan di kampung-kampung berkenaan dengan jaringan jalan melebihi 900 km. Sementara itu, sejumlah 332 buah kampung menikmati akses jalan raya; meliputi ketiga-tiga Daerah di Bintulu

dengan jalan sepanjang 465.46 km. Liputan bekalan elektrik turut meningkat pada tahun lepas dengan kapasiti 978,859,477 kwh. Manakala bilangan pengguna yang direkodkan pula ialah 31,475 pengguna domestik, 7,922 komersial dan 141 industri. Biarpun masih terdapat kawasan luar bandar yang tidak mempunyai bekalan elektrik, pelancaran fasa pertama Skim Bekalan Elektrik Alternatif Luar Bandar Sarawak atau SARES di Bintulu pada Jun lepas sedikit sebanyak telah mengurangkan beban penduduk di 40 kampung di Bintulu termasuk Sebauh dan 24 kampung di Tatau yang sebelum ini bergantung kepada set janakuasa untuk bekalan elektrik. SARES adalah inisiatif Kerajaan Negeri yang menggunakan tenaga alternatif seperti solar dan mikro-hidro bertujuan untuk menyediakan bekalan elektrik 24 jam kepada masyarakat luar bandar. Dari segi bekalan air, setakat ini seramai 200,912 isi rumah di seluruh Bintulu telah mendapat manfaat daripada sumber bekalan air terawat yang dibekalkan oleh Jabatan Bekalan Air Luar Bandar (JBALB) dan LAKU Management. Walaupun masih terdapat kawasan yang belum menerima bekalan air terawat, peruntukan lebih RM160.7 juta dalam Rancangan Malaysia Ke-11 (RMK11) bagi melaksanakan lapan projek bakal memanfaatkan seramai lebih 37,620 isi rumah. Ia meliputi kawasan Tatau, Samarakan, Kampung Seberang Kuala Tatau, Sungai Asap, kawasan di sepanjang Jalan Sebauh-Pandan dan dari Batu 10 hingga Batu 46 Jalan Bintulu-Miri. Untuk memenuhi keperluan dalam ledakan teknologi maklumat dan komunikasi, kemudahan komunikasi turut dibangunkan.

Sebanyak 107 menara komunikasi telah dibina di seluruh Bahagian. Daripada lebih 20,000 pelanggan Internet, pengguna isi rumah menyumbang sebanyak 26 peratus penembusan Internet. Pusat Internet 1Malaysia juga boleh didapati di tiga lokasi, iaitu di Sungai Plan, Kampung Penan Muslim dan Kampung Jepak. Infrastruktur komunikasi sedia ada di Taman Perindustrian Samalaju juga adalah mencukupi bagi memenuhi permintaan segera di kawasan berkenaan yang kini rancak beroperasi. Keselamatan sosial, kemudahan kesihatan dan pendidikan Dari aspek keselamatan, pentadbiran Bahagian Bintulu memantau keselamatan sosial di bandar Bintulu dengan menjalankan operasi bersepadu dengan agensiagensi penguatkuasaan yang terlibat. Kerjasama dengan 60 pemilik pusat-pusat hiburan bertujuan untuk mengurangkan kemalangan jalan raya yang disebabkan oleh pemandu mabuk adalah salah satu daripada operasioperasi bersepadu yang dijalankan. Dari segi kemudahan kesihatan pula, Bintulu memiliki sebuah hospital kerajaan dan dua buah hospital swasta. Pusat-pusat kesihatan yang lain termasuklah 13 buah klinik kesihatan (Klinik 1Malaysia dan Klinik Kesihatan Ibu dan Anak), 33 klinik swasta, sebuah klinik pergigian kerajaan dan empat klinik swasta. Penambahbaikan perkhidmatan dan kemudahan kesihatan di luar bandar juga diberi perhatian. Salah satu projek terkini adalah pembinaan Klinik Kesihatan Labang, Sebauh yang telah siap sepenuhnya pada Julai lepas. Klinik tersebut telah diserahkan kepada Pejabat Kesihatan Bahagian

RAKAN Sarawak July - September 2016


Division | Pentadbiran Bahagian

24

Perspective Perspektif

Bintulu pada 15 Oktober dan dijangka akan beroperasi dalam masa terdekat. Kemudahan pendidikan di Bintulu termasuklah 12 buah sekolah menengah, iaitu enam Sekolah Menengah Kebangsaan, lima Sekolah Jenis Kebangsaan Cina dan sebuah Sekolah Kebangsaan Agama, serta 19 sekolah rendah dan pra sekolah. Antara institusi pengajian tinggi yang terdapat di Bintulu adalah Universiti Putra Malaysia Kampus Bintulu, Pusat Latihan Teknologi Tinggi (ADTEC), Institusi Kemahiran Mara (IKM) dan Kolej Vokasional Bintulu. Potensi pelancongan Sektor pelancongan di Bintulu berpotensi besar untuk dikembangkan. Pesta Layang-layang Antarabangsa Borneo atau Borneo International Kite Festival (BIKF) yang telah diadakan sejak sedekad lalu merupakan salah satu acara tahunan yang menjadi tarikan lebih 100 peserta dari 20 lebih negara dan seramai 50,000 pengunjung tempatan dan luar negara. Pesta yang diadakan di tapak Lapangan Terbang Lama Bintulu mampu memberi peluang perniagaan kepada peniaga-peniaga tempatan dengan anggaran pendapatan hasil jualan sebanyak RM10,000 hingga RM15,000. Pesta Tanglung yang telah dianjurkan selama tujuh tahun akan dinaik taraf ke peringkat antarabangsa. Selain itu, promosi Projek BEACON (Biodiversity, Environment and Conservation) di Taman Negara Similajau

mampu menawarkan keseronokan aktiviti eksplorasi dan konservasi kepada pelancong. Sebauh setelah dinaik taraf sebagai Daerah RAKAN Sarawak turut mendapatkan pandangan Residen Bintulu tentang naik taraf Sebauh sebagai Daerah sejak setahun lalu. Menurut Haji Muhamad Yakup, kerajaan akan memberi tumpuan kepada peningkatan sistem penyampaian perkhidmatan kerajaan di Daerah berkenaan dengan menambah bilangan pejabat

RAKAN Sarawak July - September 2016

agensi-agensi Kerajaan Negeri dan Persekutuan bagi memudahkan urusan penduduk. Antara lain, pelan pembangunan menyeluruh Daerah Sebauh juga telah dirangka, merangkumi perancangan pembinaan kemudahan asas yang bakal mewujudkan peluang pekerjaan kepada penduduk serta perubahan sosio-ekonomi di Daerah berkenaan.


News Features Paparan Berita

Exploring Potential of

Tagang System

in Rural Development

T

he tagang (which is Iban for ‘restricted’) system is a form of smart partnership – between rural communities living along rivers and Department of Agriculture Sarawak – to protect, conserve and manage riverine fishery resources in the State. Adopted from the popular tagal system in Sabah, the system was established to create awareness on conservation and build commitment among local communities in increasing the production of riverine fishes for consumption, as well as to promote eco-tourism in the locality. It also empowers communities to be responsible in preventing, controlling and reducing river pollution to preserve the natural environment for future generations. Currently, there are 23 areas in Sarawak employing the system. One of them is Kampung Terbat Mawang in Serian Division. However, until just last year the community there had never considered their village as a tourist destination. “The system was first implemented only for river and environmental management to prevent fishes from extinction,” said Mr Francis anak John Mutu, a 46-year old farmer who also chaired the committee that manages the tagang system. In an interview with RAKAN Sarawak, he explained that in the past, the fish in Sungai Kedup, which flowed through many villages including Terbat Mawang, were nearly wiped out due to overfishing during the dry season. When the communities living along the river implemented the system under the guidance of the Agriculture Department in 2006, it was put in place within a 3.5 kilometre portion of the river. In accordance with the rules of the system concerning fish harvesting,

around 600 kilograms of fish were captured and shared among 156 households in the area in 2008. Today, however, in order to manage the river more effectively and efficiently, only 1 km of the river was placed under the system and maintained by three villages, namely Muara Ahi, Terbat Leban and Terbat Mawang. The schools of fish at Terbat Mawang in particular, consisting of hundreds of various species such as jelawat, semah and baung, has remained there over the past four to five years and survived floods that often occurred at the village. Thus, encouraged by the then Deputy Chief Minister YB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Alfred Jabu anak Numpang during his visit to the village in July 2015, the committee opted to open the village to tourists in August the same year. At the same time, they restricted the community from harvesting the fish to maintain their numbers.

So far, while still in its infancy as a tourist attraction, Terbat Mawang has received hundreds of local and foreign visitors with the majority travelling to the village during the dry season. For a village that has been relying on agriculture as its main income, Mr Francis believed that by creating tourism products, the community will be able to generate more income not only by charging entrance fees to visitors, but also from sales of agricultural goods and handicrafts. “We hope to keep this system going for both current and future generations so that they know the many kinds of fish that live along this river,” he said, emphasising the system’s potential in promoting economic development via ecotourism while preserving the natural environment in rural areas.

RAKAN Sarawak July - September 2016

25


26

Special Features Rencana Khas

Perancangan Masa Depan

Daerah Sebauh

D

aerah Sebauh yang dahulu merupakan sebuah Daerah Kecil di bawah pentadbiran Bahagian Bintulu telah dinaik taraf sebagai Daerah pada 1 Ogos 2015. Sebauh, yang seluas 5,162 kilometer persegi, agak strategik kerana bersempadan dengan empat buah kawasan pentadbiran lain, iaitu Kapit, Belaga, Marudi dan Miri. Perjalanan menaiki kenderaan ke Daerah tersebut yang terletak 46 kilometer dari pusat bandar Bintulu mengambil masa lebih kurang 45 minit. Selain pengangkutan darat, Sebauh juga boleh dihubungi dengan pengangkutan air melalui Batang Kemena dari bandar Bintulu. Berdasarkan perkembangan ekonomi yang baik serta pembukaan kawasan perladangan baharu, pertumbuhan penduduk di Daerah berkenaan meningkat dua peratus setahun. Kini, populasi yang mendiami Sebauh mencecah seramai 26,704 orang terdiri daripada masyarakat Iban, Melayu, Melanau, Penan, Punan, Kayan, Cina, India serta warganegara asing yang bekerja di sana. Baru-baru ini, RAKAN Sarawak telah mendapatkan pandangan daripada Pegawai Daerah Sebauh yang pertama, iaitu Encik Desmond Jerukan mengenai perkembangan projek dan program serta keadaan sosio-ekonomi di Sebauh setelah setahun dinaik taraf kepada sebuah Daerah.

Sosio-Ekonomi Menurut Encik Desmond, dari segi sosio-ekonomi, kesibukan aktiviti di pekan Sebauh disokong oleh perkembangan ekonomi di beberapa kawasan sekitar seperti pekan Tubau, pekan Pandan dan pekan Labang. Sektor perladangan, iaitu perusahaan kelapa sawit dan sektor pembuatan melibatkan perusahaan kayu merupakan penyumbang utama kepada pembangunan sosio-ekonomi Sebauh.

Perusahaan ladang kelapa sawit yang dimajukan oleh pihak swasta telah membawa kepada perkembangan industri berasaskan minyak kelapa sawit yang menjadi sumber ekonomi utama Daerah ini. Hampir 15 peratus keluasan tanah, iaitu 76,650 hektar diusahakan untuk perladangan kelapa sawit, sama ada secara usahasama atau persendirian. Aktiviti pertanian berskala kecil dan sederhana juga popular di Sebauh dan Kerajaan Negeri sedang berusaha untuk menggalak penduduk yang memiliki Tanah Adat Bumiputera atau NCR supaya menanam lada, getah, cempedak dan sebagainya bagi meningkatkan pendapatan mereka. Pada masa yang sama, rancangan untuk mewujudkan kawasan perindustrian berasaskan kayu di Sebungan dan Tubau bakal merancakkan lagi ekonomi Sebauh. Selain itu, aktiviti-aktivti pembalakan, perkhidmatan dan perniagaan turut menjana pertumbuhan ekonomi di Daerah berkenaan. Keseimbangan sosio-ekonomi penduduk perlu diwujudkan melalui rancangan pembangunan terperinci seperti membuka peluang perniagaan dengan memasarkan hasil tanaman dan ternakan ke pekan Sebauh. Bagi merealisasikan rancangan tersebut, jaringan jalan raya yang baik perlu dibina supaya urusan pemasaran dan perniagaan dapat dijalankan dengan lancar. Dari segi sosial, penganjuran aktivitiaktiviti riadah dapat diadakan secara tahunan untuk menjadikan Sebauh pusat pertemuan di antara penduduk bandar dan luar bandar. Kerjasama di antara Jawatankuasa Sosial Pekan Sebauh, Komuniti Bestari 1Malaysia, Jabatan Sukarelawan Malaysia (RELA), Jawatankuasa Kemajuan dan Keselamatan Kampung (JKKK) dan ketuaketua kaum adalah sangat baik. Sebauh juga memiliki tempattempat menarik yang berpotensi untuk

RAKAN Sarawak July - September 2016

dibangunkan sebagai produk pelancongan. Antara tempat-tempat tersebut termasuklah Taman Negara Penyilam, sebuah tokong ‘terapung’ yang dikenali sebagai Natok Kon Sebauh, rumah-rumah panjang yang masih mengekalkan adat resam dan budaya asal komuniti Iban, Punan dan Penan serta kebun-kebun contoh. Baru-baru ini, Pesta Sebauh telah diadakan selama dua bulan sempena menyambut ulangtahun pertama Sebauh dinaik taraf kepada Daerah. Pesta Sebauh yang akan diadakan secara tahunan bakal menarik lebih ramai pengunjung ke Sebauh melalui aktivitiaktiviti menarik seperti acara berbasikal, iaitu ‘Le Tour de Sebauh’, Regata Sebauh, persembahan kebudayaan, jualan makanan dan sebagainya.

Limpahan daripada SCORE Daerah Sebauh turut menerima limpahan daripada pembangunan di Koridor Tenaga Diperbaharui Sarawak atau SCORE. Rancangan untuk melaksanakan projek Sistem Sisa Pembuangan Bersepadu atau IWMS (Integrated Waste Management System) di kawasan Maskat bakal membuka peluang pekerjaan dan perniagaan kepada penduduk setempat. Pembukaan kawasan perumahan dan pusat perniagaan di Sebauh bagi menampung keperluan dan permintaan SCORE sebagai alternatif untuk mengurangkan kos yang tinggi di bandar Bintulu juga akan dirancang. Rancangan tersebut juga bertujuan untuk merapatkan jurang perbezaan di antara kawasan bandar dan luar bandar serta mengurangkan penghijrahan penduduk ke kawasan bandar.

Kemudahan infrastruktur Besar harapan penduduk untuk melihat Sebauh membangun seperti Daerah yang lain setelah dinaik taraf. Menurut Encik Desmond, penduduk mengharapkan agar perkhidmatan kerajaan dapat ditingkatkan selain perkhidmatan perbankan, kesihatan, keselamatan dan kemudahan infrastruktur asas. Selaras dengan hasrat Ketua Menteri YAB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Haji Adenan Haji Satem untuk memfokuskan pembangunan luar bandar, Sebauh sudah pastinya tidak akan terkecuali daripada hasrat tersebut. Biarpun masih terdapat kawasan yang belum mendapat bekalan elektrik, inisatif Kerajaan Negeri melaksanakan projek SARES (Sarawak Alternative Rural Electrification Scheme) yang dijangka siap pada Disember 2016 di kawasan Binyo akan memberi manfaat kepada 13 kawasan rumah panjang. Jaringan jalan raya di Sebauh juga sentiasa ditingkatkan dari semasa ke semasa dalam usaha mengurangkan kebergantungan penduduk di sesetengah kawasan kepada pengangkutan sungai.


Special Features Rencana Khas

Kemudahan feri di Batang Kemena yang memisahkan pekan Sebauh dengan Ulu Sebauh menjadi nadi pengangkutan utama penduduk di kedua-dua kawasan sejak 2014. Tambah Encik Desmond, cadangan untuk membina jambatan yang merentasi sungai tersebut sudah dikemukakan bagi memudahkan perjalanan penduduk di antara kedua-dua kawasan berkenaan. Bagi kawasan yang tidak mempunyai akses jalan raya seperti di Labang, Genaan dan Jelalong, rancangan untuk membina jalan raya di kawasan-kawasan tersebut akan dilaksanakan di bawah Rancangan Malaysia Ke-11 (RMK-11). Dari segi kemudahan infostruktur, liputan komunikasi dan kemudahan Internet masih menjadi masalah utama di Sebauh kerana liputan Internet hanya tertumpu di pekan Sebauh dan Tubau sahaja. Selain sebuah Pusat Internet 1Malaysia, usaha untuk meningkatkan kemudahan komunikasi dengan syarikat pembekal tempatan untuk membina lebih banyak menara komunikasi di Sebauh akan dijalankan.

Projek Transformasi Luar Bandar (RTP) Selaras dengan Program Transformasi Luar Bandar atau RTP yang dilaksanakan oleh Kerajaan Negeri sejak 2015, beberapa projek RTP dengan peruntukan sebanyak RM5.15 juta dilaksanakan pada tahun ini. Projek-projek tersebut termasuklah projek pembinaan Jambatan Binyo ke Rh Peter Gemong; pembinaan Jambatan Sungai Sedaun, Tubau, Jambatan Besi Rumah Chendari Abu, Sebungan; pembinaan Jalan dari Rh Lubin ke Rh Banta Sigu (12 km); naik taraf Jalan Rh Lawai Pandan; pembinaan laluan jalan kaki SMK Sebauh ke pekan Sebauh; pembinaan gelanggang futsal Kampung Labang; dan naik taraf Sistem Bekalan Air SMK Sebauh. Kebanyakan projek RTP di bawah peruntukan kurang daripada RM300,000 telah siap dilaksanakan dan projek berjumlah melebihi RM1 juta dijangka siap sepenuhnya pada 2017.

Penyampaian perkhidmatan Selain Pejabat Daerah Sebauh, sebuah lagi agensi Kerajaan Negeri, iaitu Jabatan Pertanian Sarawak juga terdapat di Daerah berkenaan.

Bagi perkhidmatan Kerajaan Persekutuan, terdapat empat agensi sedia ada, iaitu Pejabat Pendidikan Daerah Sebauh, Jabatan Pendaftaran Negara, Klinik Kesihatan Sebauh dan sebuah Pondok Polis Diraja Malaysia (PDRM). Perkhidmatan Pos Malaysia juga boleh didapati di Sebauh selain sebuah pejabat Lembaga Kemajuan Bintulu (BDA) dan sebuah pejabat Sarawak Energy Berhad (SEB). Perancangan masa depan Daerah Sebauh termasuklah memperluaskan penyampaian perkhidmatan kerajaan dengan menambah bilangan agensi serta menaik taraf perkhidmatan kerajaan sedia ada bagi memenuhi keperluan penduduk yang kian bertambah. Antara agensi-agensi Kerajaan Negeri yang dicadangkan untuk ditempatkan di Sebauh adalah Jabatan Hutan Sarawak, Jabatan Kerja Raya, Jabatan Kebajikan Masyarakat, Jabatan Tanah dan Survei dan Jabatan Pengairan dan Saliran. Manakala untuk agensi Kerajaan Persekutuan pula, perkhidmatan daripada Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia, Jabatan Pengangkutan Jalan (JPJ) dan Jabatan Penerangan Malaysia adalah diperlukan selain menaik taraf pondok polis sedia ada kepada balai polis dan menaik taraf klinik kesihatan sedia ada kepada poliklinik. Selain itu, cadangan untuk mewujudkan sebuah Pusat GiatMARA di Sebauh turut dikemukakan bagi memberi kemudahan latihan kepada golongan muda di Daerah tersebut. Rancangan penambahan perkhidmatan kerajaan sudah pastinya memerlukan jumlah peruntukan yang besar agar kemudahan infrastruktur dan kelengkapan tadbir urus dapat ditambah baik bagi memastikan masyarakat setempat mendapat perkhidmatan yang terbaik daripada kerajaan. Sehubungan itu, penambahbaikan terhadap keperluan pentadbiran utama perlu dilakukan dengan menaik taraf bangunan Pejabat Daerah Sebauh serta membina bangunan atau lot-lot kedai bagi menempatkan pejabat-pejabat kerajaan yang baharu.

Perancangan masa depan Perancangan pembangunan masa depan telah dirangka oleh Pejabat Daerah Sebauh termasuk penambahan bilangan kakitangan berdasarkan keperluankeperluan tertentu dalam misi menjadi sebuah Daerah moden dan progresif. Bagi memenuhi kriteria sebuah Daerah, pentadbiran Daerah Sebauh mempunyai

rancangan pembangunan melalui pelaksanaan Pelan Tindakan Tiga Fasa, iaitu perancangan jangka pendek (2016-2020), jangka sederhana (2021-2026) dan jangka panjang (2026-2030). Ketiga-tiga fasa pelan tindakan tersebut akan diselaraskan dengan Pelan Transformasi Sosio-ekonomi Sarawak (SETP), RTP, RMK, dan Pelan Induk Bintulu. Bagi perancangan jangka pendek, usaha yang dilakukan adalah mengekalkan pertumbuhan ekonomi di samping menambah bilangan projek-projek utama dan memanfaatkan sumber dan asas ekonomi sedia ada. Perancangan jangka sederhana dilaksanakan dengan mengenal pasti kawasan yang mempunyai potensi pertumbuhan ekonomi di samping memperkukuh asas ekonomi sedia ada dan mewujudkan asas ekonomi baharu dengan menjalankan penyelidikan dan pembangunan (R&D). Dalam pelan jangka panjang, tumpuan akan diberikan kepada pembangunan berimpak tinggi dengan memperluaskan projek-projek sedia ada. Perancangan jangka panjang adalah kesinambungan daripada pertumbuhan asas dalam pelan tindakan fasa pertama dan nilai tambah dalam kegiatan ekonomi yang meransang pertumbuhan ekonomi jangka panjang. Dalam melaksanakan ketiga-tiga fasa pelan tindakan ini, kapasiti pentadbiran Daerah akan ditingkatkan pada masa yang sama bagi memastikan penyampaian perkhidmatan kerajaan dapat diperluaskan ke seluruh Daerah. Pada dasarnya, pelan tindakan dalam perancangan masa depan Daerah Sebauh meliputi pembangunan dari segala aspek. Namun, sebagai permulaan era pentadbiran yang lebih tinggi, tumpuan diberikan kepada beberapa potensi sedia ada yang boleh dimajukan seperti perladangan dan pertanian moden, pembangunan dan pemeliharaan alam sekitar dan menaik taraf serta mempromosi potensi pelancongan sedia ada. Aspek sosial juga diberi perhatian terutama pembangunan pendidikan dengan menaik taraf kemudahan sekolah termasuk pra sekolah dan mewujudkan kolej matrikulasi dan pusat latihan teknikal dan vokasional. Pada kebiasaan, kemudahan infrastruktur merupakan faktor yang menjadi ukuran kemajuan sesebuah kawasan. Oleh itu, kemudahan asas seperti bekalan elektrik, bekalan air, jalan raya, komunikasi, prasarana sukan dan riadah, kemudahan komuniti, tempattempat ibadah, sistem perparitan dan pembetungan akan dibangunkan demi meningkatkan kualiti hidup penduduk. Harapan pihak pentadbiran Daerah Sebauh dan penduduk setempat adalah supaya dapat menikmati pembangunan dan kemajuan yang setimpal dengan naiktaraf Sebauh sebagai sebuah Daerah.

RAKAN Sarawak July - September 2016

27


28

Asajaya Special Features Rencana Khas

Berpotensi sebagai Kawasan Pengeluar Makanan Utama

Kenali Daerah Asajaya

Asajaya merupakan salah satu daripada Daerah yang terletak di Bahagian Samarahan. Ia meliputi kawasan seluas 722 kilometer persegi dengan jumlah penduduk sebanyak 36,905 orang. Majoriti penduduk di Daerah Asajaya terdiri daripada kaum Melayu dengan jumlah 31,147 orang, diikuti kaum Iban (2,951), Cina (2,280), Bidayuh (225), lain-lain Bumiputera (114) dan bukan Bumiputera (188). Daripada jumlah tersebut, sekurang-kurangnya 4,681 tergolong dalam keluarga yang terlibat dalam sektor pertanian yang juga merupakan sumber pendapatan utama mereka. Suatu ketika dahulu, Asajaya dikenali dengan nama ‘Nonok’ yang merujuk kepada sebuah Daerah Kecil yang diliputi kawasan dataran tanah pamah dan terdiri daripada hutan paya bakau. Ia hanya boleh dihubungi dengan menggunakan bot atau perahu merentasi Laut China Selatan. Pada 1 Oktober 1970, Nonok telah wujud sebagai Daerah Kecil yang ditadbir oleh seorang Pegawai Tadbir, dan dibantu oleh dua orang kakitangan. Dua tahun kemudian, jumlah kakitangan bertambah sebanyak dua orang dan seterusnya pada tahun 1993, sebuah bangunan konkrit telah dibina untuk dijadikan sebagai Pejabat Daerah Kecil Asajaya. Pada mulanya, Daerah Kecil Asajaya berada di bawah pentadbiran Pejabat Daerah Kuching dan kemudian tugas pentadbiran tersebut diambil alih oleh Pejabat Daerah Samarahan pada tahun 1993 setelah Samarahan diiktiraf sebagai Daerah. Pada 31 Disember 1999, Daerah Kecil ini diiktiraf sebagai Daerah dan bermula daripada detik itu, Daerah Asajaya mula mengalami kemajuan sedikit demi sedikit ditambah pula dengan penyediaan kemudahankemudahan infrastruktur. Pada masa yang sama, pembangunan ekonomi pesat dan ketara juga dapat disaksikan dan

pelbagai agensi kerajaan mula dibuka di Daerah ini.

Sektor pertanian asas pembangunan ekonomi Sektor pertanian memainkan peranan yang sangat penting dalam pembangunan ekonomi terutama bagi meningkatkan taraf hidup petani sebagai kelompok masyarakat yang agak besar di Asajaya. Sektor pertanian di Asajaya bukan sahaja berperanan sebagai penyumbang bahan mentah kepada keperluan harian dan juga pasaran, namun ia mampu menjana pendapatan lumayan di samping menawarkan peluang pekerjaan kepada penduduk setempat. Kelapa adalah salah satu tanaman yang paling dikenali dan banyak diusahakan di Asajaya sehinggakan para pengunjung ke sini boleh melihat sendiri pokok-pokok kelapa yang tumbuh megah sepanjang jalan ke Asajaya. Kesan perkembangan sektor perindustrian yang berintensifkan buah kelapa sebagai bahan utama menyebabkan permintaan terhadap buah kelapa semakin meningkat. Selain kelapa, nenas, jambu air dan jagung adalah antara hasil-hasil pertanian yang sangat terkenal di Daerah ini. Sehubungan itu, projek pertanian yang lain seperti tanaman buah limau

RAKAN Sarawak July - September 2016

manis, jambu batu, koko, lada serta ternakan ayam, itik, kambing dan sebagainya juga giat dilaksanakan. Projek-projek pertanian yang diusahakan ini adalah berdasarkan permintaan tinggi di kalangan masyarakat dan peniaga di sekitar Kota Samarahan dan Kuching. Tanaman seperti jagung, jambu air, jambu batu dan ternakan kambing sebagai contohnya yang diusahakan secara meluas dan konsisten di Daerah Asajaya ini mendapat permintaan yang sangat memberangsangkan sehinggakan permintaan yang sedia ada melebihi stok yang mampu dibekalkan. Menurut Penolong Pegawai Pertanian Encik Suaidi Samat, kawasan pertanian di Asajaya meliputi kawasan seluas 7,374 hektar. Kawasan-kawasan tersebut telah dibangunkan dengan tanamantanaman seperti kelapa (5,947 hektar); padi (625 ha); kelapa sawit (425 ha); pisang (142 ha); sayuran (85 ha); koko (74 ha); buah-buahan (36 ha); getah (25 ha); nanas (15 ha); dan lada (2 ha). Menurutnya, pengusaha projek pertanian ini telah mendapat peruntukan dan bantuan seperti baja, benih dan sebagainya daripada Jabatan Pertanian sementara pengusaha kelapa sawit mendapat bantuan daripada Lembaga Minyak Sawit Malaysia (MPOB).


Special Features Rencana Khas

Beberapa pengusaha projek pertanian yang terkenal di Daerah Asajaya termasuklah Encik Lee Kui Shin, pengusaha jambu air jejaring; Cik Dara Ghoridah Luhi, penternak kambing; dan Encik Jena anak Ata pengusaha tanaman jagung dan tembikai. Encik Lee Kui Shin telah mengusahakan tanaman jambu sejak 10 tahun yang lepas di tanah seluas 6 ha dan kini dia sudah menanam lebih 300 pokok jambu sekaligus membolehkannya meraih pendapatan yang lumayan setiap bulan. Berbeza pula dengan Cik Dara Ghoridah Luhi, pemilik ladang kambing Sri Tajo (Mesra Agrotech) di Kampung Sri Tajo yang telah memulakan projek penternakan kambing pada tahun 2011 dengan modal RM100,000. Berkat usaha dan ketabahan, dua kini menternak lebih kurang 100 ekor kambing di kawasan seluas 2.5 ha termasuk 0.5 ha untuk kandang, stor, rumah pekerja, kilang pemprosesan makanan kambing dan kompos. Selain menternak, dia turut menghasilkan beberapa produk utama seperti produk kambing aqiqah, qurban dan baka serta beberapa produk sampingan seperti baja kompos dan susu. Encik Jena anak Ata juga antara

pengusaha pertanian yang patut dikagumi kerana dia kini boleh hidup selesa dengan hanya mengusahakan tanaman jagung dan tembikai. Projek tanaman jagung dan tembikainya terletak di Kampung Sampun Gerunggang di tanah sendiri seluas 4 ha. Jelas terbukti bahawa projek pertanian di Daerah Asajaya ini telah memberikan impak yang besar kepada ekonomi penduduknya. Berdasarkan hala tuju yang lebih jelas, Kerajaan menerusi Jabatan Pertanian terus menyokong pembangunan sektor pertanian di Daerah ini serta meningkatkan usaha secara berterusan kerana bidang pertanian mampu menjadi antara peneraju penting dalam pertumbuhan ekonomi di negeri ini. Dalam Rancangan Malaysia Ke-10, Kerajaan Negeri telah meluluskan peruntukan yang besar kepada Jabatan Pertanian berjumlah RM12,212,698 bagi melaksanakan projek pembangunan pertanian meliputi kawasan seluas 121.356 ha membabitkan 351 orang petani di Asajaya. Kerajaan Persekutuan juga turut meluluskan peruntukan berjumlah RM708,780 kepada 134 orang pengusaha projek pertanian merangkumi kawasan seluas 109 ha.

Di bawah Rancangan Malaysia Ke-11, Jabatan Pertanian turut membuat perancangan tahunan dengan melaksanakan beberapa projek tanaman utama bagi memperkasakan lagi aktiviti pertanian di Daerah ini. Jabatan Pertanian telah mengenalpasti projek-projek tanaman yang amat berpotensi untuk dikembangkan bagi menjana perkembangan ekonomi penduduk di Daerah ini sekaligus meningkatkan nilai tambah terhadap produk pertanian. Antara projek-projek utama yang dilaksanakan ialah tanaman kelapa (810 ha); kelapa sawit untuk pekebun kecil (160 ha); koko (380 ha); buah-buahan kategori jangka pendek (160 ha); buah-buahan kategori jangka panjang (64 ha); sayuran (40 ha); kontan (40 ha); perennial (10 ha); ternakan lebah kelulut (25 ha); ternakan lembu (20 ha); ternakan kambing (20 ha); ternakan burung puyuh (10 ha); akuakultur (5 ha); dan IAT (25 ha). Dalam beberapa tahun akan datang, sudah pasti Kerajaan akan berjaya mentransformasi Daerah Asajaya sebagai ‘Kota Pertanian’ sekaligus akan dikenali sebagai kawasan pengeluar makanan utama di Sarawak.

RAKAN Sarawak July - September 2016

29


30

Know Your District Kenali Daerah Anda

Bario Daerah Kecil

B

ario adalah sebuah perkampungan yang terletak di pertengahan tanah tinggi Kelabit di sebelah timur laut Sarawak dan bersempadan dengan Kalimantan, Indonesia. Pada 1 Ogos 2015, ia telah diisytiharkan sebagai Daerah Kecil. Daerah Kecil Bario yang berada di tengah-tengah kepulauan Borneo dengan kedudukan 3,280 kaki dari atas aras laut merupakan kawasan yang sukar dihubungi kerana diliputi kawasan tanah yang berbukit-bukau yang menyukarkan perjalanan. Daerah Kecil Bario dapat dihubungi melalui pengangkutan udara dari Miri dan Marudi dua kali sehari. Penerbangan ke Bario mengambil masa 50 minit manakala perjalanan darat mengambil masa kira-kira 12 hingga 14 jam melalui jalan balak. Majoriti penduduk di Daerah Kecil ini adalah daripada masyarakat Kelabit (4,987 orang) diikuti masyarakat Penan (1,526 orang) dan masyarakat Saban (1,000 orang). Keluasan Daerah Kecil Bario adalah 4,259 kilometer persegi dengan 46 buah kampung dan 929 buah pintu rumah yang menghimpunkan 7,513 orang penduduk. Berikutan pengiktirafan sebagai

Daerah Kecil, Pegawai Tadbir Daerah Kecil Bario, Encik Baru Tai yakin ia akan membuka peluang kepada masyarakat di sekitar Bario untuk menikmati bersama kemajuan yang semakin pesat di Bahagian Miri. Pada masa yang sama, beliau berharap pembangunan di Daerah Kecil ini akan dilakukan dengan strategik tanpa mengabaikan kepentingan alam sekitar yang seharusnya dijaga dan dipelihara.

Kegiatan ekonomi Kebanyakan penduduk di Daerah Kecil ini terlibat dalam pengusahaan aktiviti pertanian sara diri seperti tanaman padi sawah dan bukit, penanaman nenas Bario, menangkap ikan dan memburu. Sehubungan itu, pihak Kerajaan Negeri melalui Jabatan Pertanian Sarawak dan Pertubuhan Peladang telah mengambil insiatif untuk membantu petani tempatan menuai padi secara komersial. Melalui Projek Pembangunan Industri Padi Bario, pihak kerajaan telah melantik sebuah syarikat untuk membangunkan industri padi di Bario di samping memberi khidmat nasihat, bimbingan dan strategi pemasaran kepada para peserta projek ini.

RAKAN Sarawak July - September 2016

Jabatan Pertanian juga turut menggalakkan aktiviti penanaman getah secara komersial di kawasan Long Banga, Long Peluan dan Long Beruang sebagai salah satu usaha meningkatkan pendapatan masyarakat luar bandar sekaligus menyumbang kepada pertumbuhan ekonomi luar bandar. Projek perintis penamanan getah di Long Peluan melibatkan sebanyak 8,502 pokok meliputi tanah seluas 20 hektar manakala di Long Beruang sebanyak 3,397 pokok ditanam di kawasan seluas 10 hektar. Selain itu, projek ‘tagang’ yang berkonsepkan perkongsian pintar antara masyarakat tempatan dan agensi kerajaan turut dilaksanakan bagi melindung, memulihara dan mengurus sumber perikanan. Projek tagang Long Peluan dilaksanakan di tiga buah sungai iaitu Sungai Pa’ Kelapang, Sungai Pa’ Peluan dan Sungai Bale. Masyarakat di Daerah Kecil Bario turut menjalankan aktiviti pembuatan garam bukit. Pusat pembuatan garam bukit yang terkenal adalah di Lubang Garam, Pa’ Umor.

Kemudahan asas di Daerah Kecil Bario Meskipun Daerah Kecil ini agak terasing, namun ia tidak pernah diabaikan sebaliknya turut diperlengkapi dengan beberapa kemudahan asas termasuklah Balai Polis Bario, Lapangan Terbang, Jabatan Imigresen, Stesen Pertanian (Bario dan Long Banga), Kem Tentera (Batalion Ke 12 RAMD), Perpustakaan Awam yang dikendalikan oleh Majlis Daerah Marudi, Jabatan Hutan, sebuah sekolah


Know Your District Kenali Daerah Anda

menengah, enam buah sekolah rendah dan lima buah klinik kesihatan. Beberapa agensi kerajaan seperti Pejabat Daerah Kecil Bario, Stesen Pertanian Long Lellang dan Long Peluan, Balai Polis Long Banga dan Balai Bomba Bario adalah antara kemudahan asas yang baharu di Daerah Kecil ini.

Penduduk sekitar juga dapat menikmati bekalan tenaga elektrik sepanjang hariyang turut disokong oleh sistem hybrid. Sekolah di kawasan luar bandar disambungkan kepada grid utama untuk mengurangkan kebergantungan mereka kepada set janakuasa, sekaligus dapat mengurangkan kos penggunaan bahan api penduduk setempat.

Perwujudan sempadan baharu memberi impak positif

Hasil dan nikmat pembangunan dari sudut sosial turut dinikmati oleh pelbagai lapisan masyarakat, khasnya pelajar sekolah yang terdedah kepada kecanggihan teknologi maklumat masa kini kesan daripada pembangunan di kawasan Bario yang kian rancak membangun. Naik taraf sistem telekomunikasi

Daerah Kecil Bario yang terletak di kawasan tanah tinggi dengan suhu yang sederhana telah menarik lebih ramai pelancong dari dalam dan luar negara berkunjung ke sini.

Pusat pentadbiran Daerah Kecil Bario yang terletak di pekan Bario kini mempunyai persempadanan yang baharu. Ia merentasi luar kawasan Bario dan diperluaskan ke kawasan Pa’ Mada hingga ke Long Bangan dilanjutkan ke sebelah timur hingga ke Long Seridan. Kesan daripada perwujudan persempadanan baharu ini, pengagihan dari segi peruntukan Projek Kecil Luar Bandar (MRP) bagi Ahli Dewan Undangan Negeri dan Ahli Parlimen dijangka akan bertambah dan lebih seimbang sejajar dengan pertambahan jumlah penduduk di kawasan ini.

di Daerah Kecil ini adalah wajar bagi membantu penduduk setempat menikmati perkhidmatan Internet jalur lebar dengan lebih mudah dan pantas sejajar dengan perubahan arus semasa. Pelan pembangunan juga dibuat dengan lebih terancang berikutan bertambahnya jumlah populasi penduduk di bandar raya Miri dan Daerah Kecil Bario. Dengan itu, pelbagai kemudahan prasarana seperti bekalan elektrik luar bandar (BELB), projek infrastruktur awam (PIA), projek infrastruktur asas (PIAS) dan naik taraf jalan perhubungan desa (JPD) akan dapat dinikmati oleh penduduk setempat. Masyarakat setempat juga menerima bekalan air dari tangki air jernih di loji rawatan air. Untuk memastikan penduduk terus menerima bekalan air bersih tersebut, penambahbaikan terhadap sistem bekalan air terawat ini akan terus dilakukan.

Keadaan ini telah membuka peluang kepada masyarakat di Bario untuk menjana pendapatan dengan membuka beberapa rumah tumpangan bagi menampung jumlah pelancong yang semakin bertambah setiap tahun. Selain itu, kegiatan pembalakan yang beroperasi di Daerah Kecil Bario sejak sekian lama juga turut membuka peluang pekerjaan kepada penduduk setempat. Kebanyakan penduduk di sini mengambil peluang untuk bekerja dengan sebuah syarikat pembalakan di kawasan ini. Syarikat ini bukan sekadar membuka peluang pekerjaan, malah kampung-kampung yang berada di kawasan konsesi syarikat ini turut dibantu dari segi penyelenggaraan jalan, membina rumah dan lain-lain aktiviti sosial di bawah tanggungjawab sosial korporat (CSR).

Selain itu, sumbangan perkhidmatan kepada masyarakat setempat juga lebih tersusun dan terancang. Malah, halangan dan masalah pentadbiran yang wujud sebelum ini juga dapat diatasi dan diperhalusi. Projek pembangunan akan dapat dikenalpasti dengan lebih terperinci dan sistematik sekaligus akan dapat dilaksanakan dengan segera. Bukan setakat itu saja, ia juga akan memberi impak terhadap pelaburan dalam bentuk industri dan perladangan berskala besar. Ini akan merancakkan lagi pertumbuhan ekonomi serta memberi lebih banyak peluang pekerjaan kepada penduduk tempatan. Perkembangan yang positif ini dijangka dapat mengurangkan masalah pengangguran di kalangan masyarakat setempat serta mengurangkan kadar kemiskinan di kawasan bandar raya Miri dan Daerah Kecil Bario khasnya.

Keperluan penduduk dilengkapi

Penduduk dilimpah dengan rezeki

RAKAN Sarawak July - September 2016

31


32

Know Your District Kenali Daerah Anda Forestry Corporation, Jabatan Penerbangan Awam Malaysia serta Jabatan Bomba dan Penyelamat. Terdapat juga sebuah sekolah dan klinik kesihatan dibina untuk kepentingan penduduk tempatan apatah lagi perkhidmatan kesihatan dan pendidikan turut menjadi kayu ukur pembangunan di Daerah Kecil ini. Segala prasarana berikut termasuklah pembinaan jeti dan jalan berturap di Daerah Kecil ini memperlihatkan kemajuan yang sudah dikecapi di kawasan tersebut. Walau bagaimanapun, prasarana yang sudah ada ini belum lagi dapat memenuhi tuntutan penduduk kerana mereka masih belum dapat menikmati kemudahan elektrik dan bekalan air bersih yang secukupnya tambahan pula kemudahan telekomunikasi yang terhad dan hanya terdapat di sesetengah kawasan saja.

Khazanah bernilai kebanggaan Mulu

Daerah Kecil Mulu

Kebanggaan Sarawak

Mulu adalah sebuah Daerah Kecil di Bahagian Miri yang begitu istimewa kerana memiliki khazanah berharga dan kepelbagaian bio yang sungguh menakjubkan sehingga diiktiraf sebagai “Tapak Warisan Dunia”. Daerah Kecil Mulu dikelilingi tiga buah gunung yang menjadi lambang kebanggaan Sarawak iaitu Gunung Mulu, Gunung Api dan Gunung Benarat selain diliputi kawasan hutan jenis paya gambut, rawa, dipterokarp dan gunung-ganang yang menjadi “syurga” ribuan spesis flora dan fauna. Satu ketika dulu, Mulu yang mempunyai keluasan 1,952 kilometer persegi ini bernaung di bawah pentadbiran Pejabat Daerah Marudi dan Bahagian Miri, namun pada 1 Ogos 2015, Mulu telah diisytihar sebagai Daerah Kecil baharu. Di Daerah Kecil ini terdapat 18 buah kampung dengan 1,027 buah pintu rumah menempatkan 8,406 orang penduduk yang terdiri daripada pelbagai kaum seperti Kayan, Berawan, Penan, Iban dan Bisaya.

Kegiatan ekonomi Kebanyakan penduduk di sini hidup ala kadar seperti mana penduduk di kawasan pedalaman yang lain dan kebanyakan mereka menyara kehidupan dengan menjadi petani. Rata-rata penduduk kampung di Daerah Kecil ini mengusahakan padi

huma, berburu, mengutip hasil hutan dan menanam bermacam-macam sayuran dan buah-buahan untuk keperluan harian mereka. Meskipun aktiviti pertanian menjadi sumber utama pendapatan mereka, terdapat juga penduduk di Daerah Kecil ini bekerja sebagai pemandu pelancong, pemandu perahu panjang bahkan tidak kurang yang bekerja di hotel memandangkan Mulu adalah sebuah tempat pelancongan yang begitu terkenal. Di Daerah Kecil ini, inap desa atau lebih dikenali sebagai homestay mempunyai potensi yang besar untuk dibangunkan berdasarkan reputasinya yang mampu memberi impak positif kepada komuniti setempat terutamanya dari segi ekonomi. Pembukaan homestay mampu menawarkan peluang kepada penduduk tempatan untuk menjana pendapatan yang lebih tinggi. Oleh itu, terdapat sebilangan besar penduduk di sini mengusahakan homestay untuk memperoleh pendapatan sampingan dan pada masa yang sama turut menjual hasil kraftangan kepada pelancong yang datang ke Mulu.

Kemudahan asas Daerah Kecil ini dilengkapi dengan perkhidmatan awam yang disediakan Pejabat Daerah Kecil Mulu, Jabatan Polis Diraja Malaysia, Jabatan Imigresen, Sarawak

RAKAN Sarawak July - September 2016

Taman Negara Mulu merupakan sebuah khazanah yang sangat bernilai di Sarawak dan telah mendapat pengiktirafan sebagai tapak warisan dunia oleh Pertubuhan Pelajaran, Sains dan Kebudayaan BangsaBangsa Bersatu (UNESCO). Pengiktirafan tersebut sekaligus meletakkan Malaysia sebaris dengan negara-negara lain yang pernah menerima pengiktirafan yang sama. Para pelancong yang ingin berkunjung ke Taman Negara Mulu perlu menaiki pesawat dari Miri ataupun bagi mereka yang cinta akan alam semulajadi, penggunaan bot ekspres dari Kuala Baram ke Marudi dan seterusnya ke Taman Negara Mulu adalah pilihan yang terbaik. Taman Negara ini terletak di hulu sungai Tutuh seluas 544 km2, dan berada di kawasan tanah pamah dengan altitud 50 m hingga 2,376 m menyimpan pelbagai spesis flora dan fauna yang menakjubkan. Kawasan ini juga mempunyai 17 zon tumbuhan penutup permukaan bumi atau istilah sainsnya “vegetasi” yang telah diwartakan sebagai Taman Negara pada 3 Oktober 1974 turut dikelilingi Gunung Mulu (2,376 m), Gunung Api (1,750 m) dan Gunung Benarat (1,585 m). Sekurang-kurangnya 300 km gua di taman negara ini telah diterokai dan salah satunya ialah gua batu kapur yang diiktiraf terbesar di dunia dan mempunyai pemandangan yang sangat indah. Di sini juga terdapat Gua Rusa yang mempunyai terowong paling besar di dunia dan Gua Air Jernih yang paling panjang di Asia Tenggara telah menjadi tempat persarangan jutaan kelawar dan burung layang-layang. Salah satu lagi keunikan Taman Negara Mulu ialah bentuk geografinya yang unik dan terdiri daripada gua batu kapur, lingkaran air batu yang jernih serta


Know Your District Kenali Daerah Anda

diliputi hutan dara tropika mampu mewujudkan suasana yang tenang dan sangat sesuai untuk menjalankan aktiviti-aktiviti yang lasak. Terdapat juga rangkaian gua di dalam Taman Negara Mulu yang diiktiraf terpanjang di dunia malah, di sini juga letaknya Sarawak Chamber iaitu ruang bawah tanah terbesar di dunia yang dipercayai boleh memuatkan empat puluh pesawat Boeing 747. Para pelancong yang berkunjung ke tempat ini sudah pasti akan berasa kagum dan teruja melihat contoh terbaik luluhawa batu kapur tropika termasuk kawasan rabung batu kapur yang tajam serta ngarai yang dalam dikenali sebagai Pinnacles. Sehingga kini, Taman Negara Mulu telah mampu menarik lebih ramai pelancong dari dalam dan luar negara berkunjung ke sini.

Projek pembangunan untuk manfaat penduduk Rural Service Centre (RSC) adalah salah satu projek pembangunan prasarana yang telah diluluskan di dua penempatan kaum penan bertempat di Kampung Long Iman dan dan Batu Bungan. Projek ini meliputi akses Internet yang menjadi sebahagian daripada agenda transformasi luar bandar sebagai satu langkah untuk menambahbaik sistem perkhidmatan agensi-agensi kerajaan dan swasta serta membolehkan ia dinikmati oleh penduduk setempat. Sistem telekomunikasi dan Internet adalah satu keperluan penting rakyat kerana ia adalah teknologi yang mampu merapatkan jurang antara yang dekat dengan yang jauh serta memudahkan penduduk mendapat maklumat. Pada masa yang sama, pelbagai program pembangunan komuniti juga dilaksanakan bagi membuka peluang

kepada penduduk kampung menjual hasil kraftangan mereka di RSC untuk menambahkan pendapatan mereka. Projek Address For All (Alamat Untuk Semua) yang sedang dilaksanakan oleh Pos Malaysia Bhd Sarawak di Daerah Kecil ini juga akan membawa perubahan besar kepada penduduk setempat kerana ia akan memudahkan mereka mendapat perkhidmatan pos berbanding sebelum ini.

Dilema penduduk Daerah Kecil Mulu Tiadanya bekalan air bersih dan bekalan elektrik di Daerah Kecil ini sudah tentu meninggalkan impak yang sangat besar terhadap penduduk dan juga kakitangan awam dan swasta yang bekerja di sini. Masalah telekomunikasi pula menjejaskan urusan-urusan pejabat terutama bagi Pejabat Daerah Kecil Mulu, Klinik Kesihatan Mulu, Sekolah Rendah Kebangsaan Batu Bungan dan sebagainya. Kemudahan Internet jalur lebar juga sangat terhad dan hanya dapat diakses di kawasan yang tertentu sahaja. Justeru, untuk mengatasi masalah telekomunikasi ini pembinaan menara telekomunikasi sangat diperlukan di kawasan Mulu. Daerah Kecil Mulu juga masih belum mempunyai akses jalan raya yang dapat menghubungkan Mulu secara terus dari bandar raya Miri ataupun Marudi. Pengangkutan udara dari Lapangan Terbang Miri mengambil masa selama tiga puluh minit dan sekiranya dari Lapangan Terbang Antarabangsa Kuching, ia mengambil masa selama 1 jam 15 minit. Bagi mereka yang menggunakan perahu panjang dari Daerah Marudi, perjalanan akan mengambil masa dari 6 hingga 7 jam dan ia juga sangat berisiko sekiranya keadaan cuaca tidak menentu.

Harapan pada masa akan datang Menurut Pegawai Tadbir Daerah Kecil Mulu, Rebetta anak Jangi, pengiktirafan Mulu sebagai sebuah Daerah Kecil bakal mengubah corak pentadbiran, pembangunan dan ekonomi penduduk tempatan. Selaras dengan naik taraf tersebut, sudah tentu penduduk di kawasan ini juga mengharapkan lebih banyak agensi kerajaan ditempatkan di Daerah Kecil ini bagi memudahkan mereka berurusan dengan pihak yang berkaitan. Dalam perancangan di masa hadapan, beliau berharap Daerah Kecil Mulu akan dilengkapi dengan lebih banyak jabatan dan agensi-agensi kerajaan supaya sistem penyampaian perkhidmatan lebih efisyen dan efektif. Tambah beliau, kemudahan seperti stadium mini dan dewan serbaguna juga amat diperlukan memandangkan Daerah Kecil ini belum lagi mempunyai bangunan untuk berhimpun atau mengadakan majlis mahupun upacara rasmi. Pokok pangkalnya, masih banyak kemudahan mahupun prasarana yang sangat diperlukan di Daerah Kecil ini. Seperti mana yang dimiliki penduduk di tempat-tempat lain, Daerah Kecil Mulu juga mengimpikan kemudahan bekalan elektrik 24 jam dan bekalan air terawat. Pada masa akan datang pula, beliau ingin memastikan Daerah Kecil ini mempunyai kawasan komersial dan perniagaan yang hebat untuk mentransformasi dan meningkatkan ekonomi serta taraf hidup masyarakat setempat.

RAKAN Sarawak July - September 2016

33


34

Know Your District Kenali Daerah Anda

Daerah Tatau

P

erkembangan infrastruktur seperti pembinaan rangkaian jalan raya adalah salah satu faktor kewujudan sesuatu Daerah kerana ia banyak mempengaruhi corak pembangunan di sesuatu kawasan sehingga menyebabkan ia menjadi tempat tumpuan masyarakat. Inilah yang dilihat telah berlaku di Tatau kesan daripada perkembangan infrastruktur yang membawa banyak perubahan terutama dari segi pembangunan sehingga memberi kesan jelas terhadap sosioekonomi masyarakat tempatan. Tatau satu ketika dulu merupakan sebuah Daerah Kecil di Bahagian Bintulu yang bernaung di bawah pentadbiran Pejabat Daerah Bintulu. Kesan perubahan arus semasa dan perkembangan-perkembangan infrastruktur yang semakin pesat, akhirnya pada 2 April 1989, Daerah Kecil Tatau telah diisytihar sebagai Daerah. Pusat pentadbiran Daerah Tatau kini terletak di pekan Tatau dengan jarak 60 kilometer dari bandar Bintulu dan bersempadan dengan Daerah Bintulu dan Daerah Selangau. Keluasan Daerah Tatau adalah kira-kira 4,945.85 km2 dan terbahagi kepada kawasan-kawasan seperti pekan Tatau dan Sangan (309.11 km2), Ulu Anap (1,136.45 km2), Anap Tengah

(1,276.45 km2), Anap Hilir (1,024.22 km2), Kakus (780.16 km2) dan Kuala Tatau (418.23 km2). “Tatau� dalam Bahasa Iban sebenarnya membawa maksud pencuri, perompak, penyamun, penjenayah ataupun nakal, namun ia tidaklah tepat untuk menggambarkan Daerah Tatau yang terdiri daripada pelbagai kaum yang hidup aman dan harmoni. Majoriti penduduk di Daerah Tatau adalah daripada masyarakat Iban dan merujuk kepada statistik, bilangan penduduk di Daerah ini mengikut kumpulan etnik adalah seperti berikut; Iban (18,706), Melanau (1,581), Melayu (983), Cina (1,548), Bidayuh (138), India (40) dan lain-lain kaum (193). Penduduk-penduduk di Daerah ini bekerja sebagai petani, pekerja ladang, pekerja kilang, berniaga, dan segelintirnya bekerja sebagai kakitangan kerajaan dan swasta. Menurut Pegawai Tadbir Pejabat Daerah Tatau, Encik Nyelang Galungan, berbanding beberapa tahun yang lepas, Daerah Tatau memang sudah mengalami banyak perubahan seperti yang disaksikan pada hari ini. Misalnya, bangunan-bangunan lama sudah diganti dengan bangunan baru dan moden, malah pembangunan tanah juga kian bertambah kerana banyak syarikat perladangan telah membuka ladang-ladang di persekitaran kawasan Daerah Tatau

RAKAN Sarawak July - September 2016

sekaligus telah memberi peluang pekerjaan kepada penduduk. Selain itu, kilang-kilang kayu juga terdapat di Daerah ini. Sehingga kini, Daerah Tatau telah mengalami pertumbuhan pembangunan yang begitu cepat dan dijangka akan terus maju dan berkembang di bawah naungan Lembaga Kemajuan Bintulu (BDA).

Sejarah Ringkas Pusat Pentadbiran Daerah Tatau Pejabat Daerah Tatau merupakan pusat pentadbiran yang telah diwujudkan sejak tahun 1906 semasa pemerintahan British. Selepas penubuhan Malaysia pada tahun 1963, Pejabat Daerah Tatau yang dikenali sebagai Government Office Tatau telah diserahkan sepenuhnya kepada Kerajaan Negeri Sarawak. Pada ketika itu, bangunan Pejabat Daerah Tatau masih separuh batu (semi-concrete) dan kedudukannya bertentangan dengan Batang Tatau. Bilangan kakitangan pada masa itu hanya tujuh orang sahaja dan diketuai oleh seorang penolong Pegawai Tadbir. Kemudian pada 25 September 1995, Pejabat Daerah Tatau telah berpindah ke bangunan baharu yang lebih moden dilengkapi dengan pelbagai kemudahan serta pertambahan bilangan kakitangan kepada 18 orang sehingga kini.


Know Your District Kenali Daerah Anda

Kemudahan Asas di Daerah Tatau Kerajaan telah menyediakan pelbagai kemudahan asas yang serba lengkap dan sangat diperlukan bagi membantu meningkatkan tahap sosioekonomi serta keselesaan penduduk di Daerah ini seperti bekalan air, elektrik dan komunikasi. Di Daerah ini, 724 pintu menerima bekalan air terawat (treated water) manakala 2,291 rumah menggunakan bekalan air graviti (gravity feed). Walau bagaimanapun, terdapat 1,328 pintu yang masih bergantung kepada air sungai dan 194 pintu bergantung kepada air hujan. Bagi bekalan elektrik pula, sebanyak 1,243 buah rumah sudah dibekalkan dengan bekalan elektrik sementara 393 buah rumah masih bergantung kepada set janakuasa, di mana 197 daripada mereka menerima sumbangan kerajaan (MRP) dan 196 secara persendirian. Dalam perkembangan lain, difahamkan bahawa setiap kawasan di Daerah ini sudah boleh berkomunikasi dengan selesa melalui talian telefon tetap atau mudah alih dengan liputan yang meluas. Perkhidmatan agensi-agensi kerajaan juga turut disediakan seperti Jabatan Pertanian, Jabatan Kebajikan Masyarakat, BDA, Lembaga Sungai-Sungai Sarawak, Jabatan Penerangan, Pejabat Pelajaran Daerah, Jabatan Polis Diraja Malaysia, Jabatan Pendaftaran, Ikatan Relawan Rakyat (RELA), dan Sarawak Forestry Corporation. Dalam pada itu, sememangnya sudah menjadi keutamaan, perkhidmatan kesihatan seperti klinik sangat penting kepada orang ramai tidak kira di mana mereka berada.

Justeru, kerajaan turut menyediakan perkhidmatan kesihatan di mana penduduk di Daerah ini boleh mendapat perkhidmatan kesihatan di lima buah klinik yang terdapat di pekan Tatau, Sangan, Penyarai, Tau dan Kuala Tatau. Kemudahan-kemudahan asas yang lain ialah rumah ibadat termasuk masjid, surau, gereja dan tokong Cina, dewan suarah, balai raya, perpustakaan awam, Tadika KEMAS, Taska, pusat sukan dan dewan komuniti, infostruktur, tempat pelupusan sampah dan kunci air (water gate). Segala kemudahan asas yang disediakan ini sangat diperlukan untuk memudahkan penduduk di Daerah ini menjalankan apa saja aktiviti dari masa ke semasa.

Impak Pembinaan Rangkaian Jalan Raya di Daerah Tatau Usaha menambahbaik rangkaian jalan raya di Daerah Tatau menjadi faktor yang penting untuk menyediakan ketersambungan selain untuk memastikan keselamatan serta keselesaan para penduduk. Kemudahan jalan raya yang berturap meliputi hampir seluruh kawasan di Daerah Tatau kini boleh digunakan oleh semua jenis kenderaan sama ada ringan atau berat. Antara jalan-jalan utama yang menghubungkan Daerah Tatau dengan kawasan yang lain ialah; Jalan Bintulu ke Tatau (60 km); Jalan Tatau ke Sibu (200 km); Jalan Samarakan (55 km); Jalan Jepak ke Kuala Tatau (32 km) dan Jalan Tatau ke Sangan (25 km). Dalam perkembangan terkini, beberapa projek yang sedang dilaksanakan iaitu Jalan Akses Awam dari Sangan ke Kapit melalui kawasan

perlombongan arang batu Nanga Merit, Kapit dan Jambatan Kuala Tatau akan menjadikan rangkaian jalan raya di Daerah ini lebih baik. Dua projek besar di Daerah Tatau ini merupakan suatu keperluan yang akan memberi impak yang sangat besar kerana sistem pengangkutan yang baik adalah penting bagi perkembangan ekonomi dan juga masyarakat di sini. Jambatan yang akan menghubungkan Kuala Serumpai dengan Kuala Tatau sepanjang 10.8 km dibina dengan kos RM230 juta. Dengan adanya jambatan ini, tempoh perjalanan dari Mukah ke Bintulu akan dapat dipendekkan sejam dan jarak perjalanan daripada 200 km kepada 80 km. Malah, penduduk setempat juga akan menikmati perjalanan yang lebih lancar dari Mukah ke Bintulu atau Bintulu ke Mukah.

Projek Transformasi Luar Bandar (RTP) Daerah Tatau Dalam Rancangan Malaysia Ke-11, peruntukan sejumlah RM5.15 juta telah diluluskan bagi melaksanakan projek di bawah Program Transformasi Luar Bandar (RTP) di Daerah Tatau. Antara projek-projek RTP yang dilaksanakan adalah seperti naiktaraf jalan ke rumah panjang, merata tapak tanah rumah panjang, membina baru laluan pejalan kaki (simen) serta projek membina dewan serbaguna. Antara agensi-agensi pelaksana yang terlibat dalam projek RTP di Daerah Tatau ialah Jabatan Kerja Raya, BDA dan Jabatan Bekalan Air Luar Bandar.

RAKAN Sarawak July - September 2016

35


36

News Features Paparan Berita

Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak

Raih Anugerah Antarabangsa

CAPAM 2016

K

ejayaan projek inovasi Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak membuktikan inisiatif tersebut mula mendapat pengiktirafan antarabangsa. Baru-baru ini, pengiktirafan paling signifikan ialah Anugerah Antarabangsa Pertubuhan Komanwel bagi Pentadbiran Awam dan Pengurusan (CAPAM) yang dimenangi di bawah kategori Inovasi DNA. Malah kejayaan projek inovasi Create and Innovate, Make a Difference : Story of Our Journey begitu bermakna bagi Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak kerana ia juga merupakan pemenang tunggal dari Malaysia. Hadiah kemenangan telah disampaikan oleh Presiden CAPAM, YBhg Tan Sri Dr Ali Hamsa yang juga Ketua Setiausaha Negara kepada Setiausaha Kerajaan Negeri, YB Tan Sri Datuk Amar Haji Mohamad Morshidi Abdul Ghani di Majlis Makan Malam CAPAM, pada 21 Ogos. Ia adalah bersempena dengan Persidangan CAPAM yang dihadiri oleh sejumlah 1,000 delegasi mewakili 53 negara Komanwel.

Dalam merangkul anugerah antarabangsa CAPAM 2016 tersebut, Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak telah menghantar tiga projek inovasi di dalam dua kategori. Setelah disenaraipendek, hanya projek Create and Innovate, Make a Difference : Story of Our Journey dalam kategori ‘Inovasi DNA’, dan projek Pelan Tindakan Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak 2010-2020 (SCS1020) dalam kategori ‘Inovasi dalam Pengurusan Perkhidmatan Awam’ layak ke peringkat akhir. Laluan ke peringkat akhir bukanlah mudah kerana terpaksa bersaing dengan projek-projek inovasi terbaik dari negara-negara Komanwel yang lain. Pada tahun ini, anugerah dibahagikan kepada empat kategori iaitu Kategori Inovasi DNA; Inovasi dalam Pengurusan Perkhidmatan Awam; Inovasi Berfokuskan Rakyat; dan Inovasi Inkubator. Daripada empat kategori tersebut, 12 projek inovasi – disenaraipendek daripada 52 penyertaan – melangkah ke peringkat akhir. Terdapat empat kategori projek inovasi yang mewakili Malaysia

RAKAN Sarawak July - September 2016

terpilih sehingga ke peringkat akhir iaitu dua projek inovasi daripada Jabatan Ketua Menteri – projek inovasi Create and Innovate, Make a Difference : Story of Our Journey di dalam kategori Inovasi DNA dan projek Pelan Tindakan SCS10-20 di dalam Kategori Inovasi dalam Pengurusan Perkhidmatan Awam. Dua lagi projek dari Malaysia ialah daripada Jabatan Penjara (kategori Inovasi Inkubator) dan Jabatan Pendaftaran Negara (kategori Inovasi Berfokuskan Rakyat). Di bawah kategori Inovasi DNA, beberapa perkara dinilai, antaranya pembinaan keupayaan kapasiti di dalam inovasi dan kreativiti, penerapan amalan inovasi terbuka di dalam sektor kerajaan, pendekatan sistematik mendapatkan input pada setiap peringkat, dan terdapatnya ciri-ciri persekitaran yang dapat menguji inovasi dan kreativiti. Selain itu, tindakbalas terhadap setiap cabaran inovasi terutama dari segi pemikiran, persekitaran dan sikap serta struktur sesebuah organisasi serta kepimpinannya turut diambil kira.


News Features Paparan Berita

Berdasarkan pemerhatian, pihak juri telah membuat kesimpulan bahawa inisiatif yang dikemukakan Sarawak untuk penilaian ini telah memenuhi kriteria dan mendalami secara jelas pengukuhan budaya inovasi daripada peringkat paling asas serta diisytiharkan sebagai pemenang. Serba sedikit tentang projek inovasi Create and Innovate, Make a Difference : Story of Our Journey, ia menerangkan tentang enam strategi digariskan oleh Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak dalam pembinaan dan pengukuhan budaya kerja kreatif dan inovatif termasuklah menanam sikap yang betul, struktur kerajaan, pengupayaan inovasi, kolaborasi dan integrasi, penurunan budaya dan promosi dan menyediakan sistem sokongan. Enam strategi tersebut kemudiannya diterapkan dengan nilai-nilai bersama seperti yang terkandung dalam Pelan Tindakan SCS 10-20. Walaupun budaya inovasi ini agak baharu di dalam Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak tetapi ia telah membuahkan banyak kejayaan.

Sejak tahun 2010, terdapat 38 Kaedah Penyelesaian terhasil di dalam pasukan berprestasi tinggi (HPT); 736 buah projek di dalam Aktiviti Fokus Utama (KFA); 407 projek daripada 292 buah Kumpulan Inovatif dan Kreatif (KIK); 237 idea (di dalam Sarawak Civil Service Innovative Idea); dan 1,524 cadangan daripada Talikhidmat (talian rasmi untuk aduan dan maklumbalas Kerajaan Negeri). Selain itu, beberapa hasil inovasi daripada pendekatan tersebut telah dimanfaatkan sepenuhnya seperti inovasi KIK ‘EZ Bucket 1.0’, ‘Pontoon C-Flex H20 Intake’ dan ‘Sarapeg’.

Melalui KFA pula, kerajaan telah menambah keberkesanan penguatkuasaan menangani pembalakan haram; memperkukuhkan rangka kerja dan proses dalam menangani pendatang tanpa izin; membangun dan menambah nilai produk pertanian; meningkatkan pendapatan penduduk melalui eko-pelancongan; meningkatkan program kesihatan luar bandar; serta meningkatkan keselamatan dan kebersihan sungai melalui penguatkuasaan yang berkesan.

RAKAN Sarawak July - September 2016

37


38

News Features Paparan Berita

Pendapatan Lumayan daripada Rantaian Sektor Pertanian

T

idak ramai yang menyangka bahawa sektor pertanian mampu mendatangkan sumber rezeki dan pendapatan yang lumayan. Namun, begitulah yang dilakukan oleh pasangan suami isteri Encik Edmund Lee dan Puan Selina anak Akai di Kampung Skitong, Sebangan apabila memilih untuk melaksanakan peranan masing-masing; Encik Lee mengusaha penanaman keladi manakala Puan Selina memproses kerepek. Encik Lee adalah antara 10 peserta yang terlibat dalam penanaman keladi dan antara tujuh orang yang dibantu oleh Jabatan Pertanian. Uniknya, mereka berdua membantu antara satu sama lain dalam satu rantaian sektor pertanian tanaman keladi yang diusahakan dan industri hiliran iaitu pemprosesan kerepek (termasuk kerepek keladi) dalam memenuhi permintaan pasaran. Encik Lee melihat potensi yang cukup besar dalam tanaman keladi ini. Malah, dia sentiasa mengutamakan kualiti terbaik daripada varieti Thailand yang mempunyai saiz lebih besar dan lebih sedap, dan kebiasaannya dijual secara segar. Kini, dia memperuntukkan tanah seluas 1.63 hektar bagi menanam keladi. Sejak mula mengusahakan keladi pada tahun 2012, dia cuma menanam di kawasan seluas lapan ekar sahaja. Daripada keluasan tanah tersebut dan berdasarkan jualan pada bulan Januari sehingga September pada tahun ini, dia telah memperolehi

pendapatan RM54,806 daripada 31,744 kilogram yang telah dijual. Boleh dikatakan pendapatan dan hasil tuaian produk keladinya tidak putus dan dia kini mempunyai 11 petak keladi yang ditanam secara berperingkat-peringkat. Sejak menerima bantuan dan tunjuk ajar daripada Jabatan Pertanian, dia juga telah mengubah teknik tanaman kepada teknik yang lebih moden. Contohnya, dia mengubah kedalaman penanaman ke 1 kaki serta menambah jarak antara tanaman kerana ia turut mempengaruhi tumbesaran tanaman tersebut yang mengambil masa lapan bulan untuk sedia dijual. Dia tidak risau terhadap pasaran disebabkan ada pemborong yang sanggup datang jauh dari Kuching untuk membeli. Selain Kuching, ada juga yang datang dari tempat berdekatan seperti Samarahan dan Asajaya. Malah, ada juga pembeli yang datang dari Sibu, Sarikei dan Miri. Berlainan pula dengan isterinya, Puan Selina yang juga mengusahakan kerepek daripada keladi. Hasil tanaman keladi yang bersaiz sederhana dan kecil daripada projek tanaman keladi digunakan untuk membuat kerepek keladi. Bantuan daripada Jabatan Pertanian Simunjan, melalui Projek Pembangunan Keusahawanan Pertanian sebanyak RM30,000 digunakan untuk membeli input ladang, mesin dan peralatan serta

RAKAN Sarawak July - September 2016

menambah baik premis untuk memproses kerepek telah membantu perusahaan kerepeknya. Menurut Puan Selina, mesin seperti pemotong keropok boleh menjimatkan masa memotong kerepek yang dahulunya memakan masa lebih daripada tujuh jam untuk memotong keladi seberat 100 kg tetapi kini proses tersebut boleh dilakukan dalam masa setengah jam sahaja. Pengeluaran produknya cukup lumayan dengan nilai jualan dari Januari hingga September 2016 mencecah RM52,666; dengan jualan keladi segar berjumlah RM29,486 (20,962 kg), kerepek keladi RM16,520 (851 kg) dan kerepek pisang RM6,660 (20,962 kg). Kebiasaannya, dalam masa seminggu dia akan melakukan pemprosesan kerepek sebanyak dua kali untuk menambah stok produk kerepeknya dan akan meningkatkan kapasiti pengeluaran sekiranya terdapat permintaan tinggi terutama pada musim perayaan di mana dia pernah mendapat tempahan dari Miri, Kuching dan Bintulu. Jelas Puan Selina, perusahaan kerepek ini cukup lumayan dan memberi contoh keladi segar yang mungkin bernilai RM100 tetapi boleh ditingkatkan nilainya menjadi RM500 setelah siap menjadi kerepek. Bagi memudahkan pembelian produk kerepeknya, dia turut menjual dalam pembungkusan 100 gram dan turut menawarkan empat perisa iaitu kerepek masin, kerepek manis, kerepek biasa dan kerepek pedas keju.


News Features Paparan Berita

SUKMA Ke-18

Terbaik

Pernah Dianjurkan

S

etelah berlangsung selama 12 hari, Sukan Malaysia (SUKMA) Sarawak 2016 akhirnya melabuhkan tirai pada 31 Julai

lepas. Ramai pihak menyifatkan kejohanan dwitahunan edisi Ke18 itu sebagai yang terbaik pernah dianjurkan. Perbelanjaan keseluruhan lebih RM400 juta oleh Kerajaan Negeri dalam persiapan menganjurkan SUKMA Ke-18 sememangnya berbaloi. Sejak dari awal penganjuran, Sarawak selaku tuan rumah telah membuat persiapan rapi dari segala aspek fizikal dan teknikal, termasuk membina baharu dan menaik taraf beberapa infrastruktur sukan yang menjadi gelanggang rasmi kejohanan. Projek infrastruktur yang paling signifikan ialah pembinaan Kompleks Sukan Petra Jaya berhampiran Stadium Sarawak yang turut menempatkan Pusat Akuatik Sarawak yang baharu. Hal ini dikatakan demikian berdasarkan jumlah kehadiran penonton yang tidak putus-putus memberi sokongan kepada para atlet yang bertanding. Antara acara sukan yang dilangsungkan di Kompleks Sukan Petra Jaya adalah skuasy, menembak, memanah dan boling padang. Acara olahraga termasuk upacara perasmian dan penutupan pula dilangsungkan di Stadium Sarawak yang telah dinaik taraf. Selain bandar raya Kuching, jumlah penonton di beberapa venue

di Samarahan Sibu dan Miri juga jelas tidak mengecewakan. Dari segi teknikal, sistem pemarkahan, penganjuran acara, pergerakan pengangkutan, pengurusan perkampungan para atlet dan pegawai serta pengurusan pihak media juga berjalan dengan lancar. Tahap kebersihan dan pengurusan makanan untuk atlet-atlet yang diselia oleh Jabatan Kesihatan juga amat baik tanpa ada sebarang kes keracunan makanan dilaporkan. Aspek keselamatan para atlet yang bertanding, pegawai-pegawai pengiring, petugas-petugas dan para penonton juga berada pada tahap yang baik. Pencapaian para atlet pada kejohanan kali ini amat membanggakan sehingga menjadi perbualan peminat-peminat sukan tanahair serta pengamal-pengamal media tempatan. Sebanyak enam rekod kebangsaan berjaya dipecahkan, iaitu dua dalam acara memanah, dua acara angkat berat, satu acara akuatik dan satu acara olahraga. Yang paling mencuri tumpuan adalah kejayaan pelari pecut Melaka, Khairul Hafiz Jantan yang berjaya memecahkan rekod kebangsaan acara 100 meter lelaki dengan catatan 10.18 saat, memadam rekod lama 10.30 saat yang dipegang selama 18 tahun oleh bekas pelari pecut kebangsaan Watson Nyambek. Untuk rekod kejohanan, sebanyak 57 rekod berjaya dipecahkan, mengatasi pencapaian di SUKMA Perlis 2014, dengan 30 rekod kejohanan dipecahkan.

Kejayaan para atlet pada kali ini turut mendapat pujian daripada Timbalan Perdana Menteri YAB Dato’ Seri Dr. Ahmad Zahid Hamidi yang hadir merasmikan majlis penutupan kejohanan yang dipenuhi persembahan menarik dan pertunjukan bunga api. Beliau menyifatkan penganjuran SUKMA Ke-18 sebagai luar biasa, paling gemilang, paling hebat di samping sambutan penonton yang cukup hebat. Timbalan Perdana Menteri turut memuji komitmen yang ditunjukkan oleh Ketua Menteri YAB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Haji Adenan Haji Satem dalam menganjurkan SUKMA pada tahun ini. Menteri Belia dan Sukan YB Khairy Jamaluddin turut melahirkan rasa puas hati dengan keseluruhan aspek penganjuran sambil mengucapkan tahniah kepada Sarawak kerana berjaya menganjurkan SUKMA yang gemilang. Beliau turut memuji pencapaian atlet-atlet yang telah berjaya memecahkan rekod kebangsaan dan rekod kejohanan sambil menyatakan perancangan masa depan atlet yang menunjukkan prestasi cemerlang akan dibuat oleh Kementerian Belia dan Sukan. Sementara itu, Setiausaha Kerajaan Negeri YB Tan Sri Datuk Amar Haji Mohamad Morshidi Abdul Ghani merangkap Pengerusi Jawatankuasa Pengelola SUKMA Ke-18 dalam satu sidang media pada hari terakhir kejohanan melahirkan rasa puas hati dengan segala aspek penganjuran termasuk komitmen yang ditunjukkan oleh pegawai-pegawai daripada Perkhidmatan Awam Negeri dan Persekutuan, petugas trafik serta 1,400 sukarelawan yang terlibat. Menurut beliau, sokongan peminat sukan tempatan juga tidak kurang hebatnya kerana hampir semua venue kejohanan sentiasa dipenuhi penonton setiap kali acara berlangsung. SUKMA Ke-18 yang bertemakan ‘Perpaduan dalam Kepelbagaian’ disertai seramai lebih 4,000 atlet daripada 15 kontinjen. Daripada 385 pingat emas yang ditawarkan, negeri Selangor tampil sebagai juara dengan memungut 59 pingat emas diikuti Sarawak di tempat kedua dengan 57 pingat emas. Edisi SUKMA seterusnya akan dihoskan oleh negeri Perak Darul Ridzuan pada tahun 2018.

RAKAN Sarawak July - September 2016

39


40

News Features Paparan Berita

Penganjuran Terbaik SUKMA 2016

Di Sebalik Persediaan Sarawak

K

emuncak kejayaan Sarawak terserlah dengan penganjuran SUKMA Ke-18 yang yang cemerlang dan gemilang serta diiktiraf sebagai Sukan Malaysia terbaik pernah dianjurkan. Kejayaan ini adalah berkat persiapan penuh teratur dan sistematik bagi memastikan temasya tersebut berlangsung dengan sempurna tanpa sebarang masalah, baik dari segi pengangkutan, makanan, tempat tinggal dan sebagainya. Kerajaan Negeri Sarawak telah menunjukkan semangat dan komitmen yang begitu tinggi dalam segala perancangan dan penyelenggaraan termasuk memastikan keperluan disediakan secukupnya dengan hasrat menjadikan penganjuran kejohanan ini yang terbaik daripada SUKMA sebelumnya. Usaha-usaha awal Kerajaan Negeri termasuklah dari segi pemantauan rapi kerja-kerja menaiktaraf dan membina fasiliti yang digunakan pada temasya berkenaan. Di antara fasiliti yang baharu untuk SUKMA 2016 ialah pusat akuatik yang mula dibina pada tahun 2013 dengan kos dianggarkan berjumlah RM163 juta. Bersebelahan dengan pusat akuatik tersebut ialah pusat skuasy yang mula dibina pada Ogos 2015 dengan kos pembinaan berjumlah RM7 juta.

Sementara itu, tapak lapang sasar menembak baharu untuk SUKMA 2016 telah menelan belanja RM12 juta dan mula dibina pada Julai 2015. Gelanggang boling padang baharu juga mula dibina pada Julai 2015 dan kos pembinaannya dianggarkan berjumlah RM6 juta. Pada peringkat awal, Kerajaan Negeri telah menubuhkan Jawatankuasa Pengelola untuk menyelia 24 jawatankuasa kecil lain. Jawatankuasa Pengelola tersebut diketuai Menteri Belia dan Sukan dan Solidariti, YB Dato Sri Michael Manyin Jawong. Pada 1 April 2015, sekretariat Sukma Ke-18 yang dikendalikan oleh pegawai dan kakitangan kerajaan turut ditubuhkan bagi menyelia bahagian pengambilan sukarelawan teknikal dan sukan untuk membantu kelancaran penganjuran kesemua 24 acara sukan yang akan diadakan. Kerajaan Negeri turut menubuhkan dua jawatankuasa iaitu Jawatankuasa Induk Sukan Malaysia yang diketuai oleh YB Dato Sri Michael Manyin Jawong dan Jawatankuasa Pengelola yang diketuai Setiausaha Kerajaan Negeri, YB Tan Sri Datuk Amar Haji Mohamad Morshidi Abdul Ghani. Pelbagai persiapan dibuat dengan rapi memandangkan penganjuran SUKMA kali ini begitu mencabar kerana turut diadakan di luar Kuching iaitu di Sibu dan Miri.

RAKAN Sarawak July - September 2016

Menjelang hari yang mendebarkan, beberapa taklimat telah diadakan kepada Kabinet Negeri dan petugas media tempatan dan nasional, di samping sidang media dari semasa ke semasa oleh pihak penganjur. Kerajaan Negeri telah menyediakan kemudahan seperti wifi, komputer dan sebagainya di pusatpusat media di Kuching, Miri, Sibu dan Kota Samarahan untuk memudahkan petugas media membuat liputan sepanjang berlangsungnya temasya. Sehubungan itu, sistem ICT telah digunakan untuk menyalurkan keputusan secara “real time� kepada petugas media dari gelanggang sukan manakala aplikasi Android SUKMA yang memaparkan jadual sukan dan keputusan terkini juga boleh dimuat turun oleh orang ramai. Difahamkan, sekurang-kurangnya RM400 juta telah diperuntukkan oleh Kerajaan Negeri untuk membina dan membaik pulih prasarana yang sedia ada manakala RM50 juta telah diperuntukkan untuk makanan, tempat penginapan, pengangkutan, pengurusan kejohanan dan sistem media. Pada tahun ini, Universiti Malaysia Sarawak (UNIMAS) turut dijadikan perkampungan SUKMA untuk atlet yang terlibat dengan acara boling tenpin, gimnastik berirama, wushu, skuasy dan golf. Seramai 4,504 orang atlet berkampung di enam buah kolej UNIMAS – Kolej Sakura, Kolej Allamanda, Kolej Cempaka, Kolej Dahlia, Kolej Bunga Raya dan Kolej Tun Ahmad Zaidi. Dalam pada itu, pasukan keselamatan daripada Polis Diraja Malaysia turut dikerah untuk membantu memastikan kelancaran trafik sepanjang berlangsungnya temasya sukan tersebut. Bagi 6,000 atlet dan 1,000 pegawai dari seluruh Malaysia dan Brunei yang terlibat dalam sukan berprestij ini, sebanyak 100 buah bas termasuk 25 unit bas Rapid KL, van dan kereta telah disediakan sebagai kenderaan rasmi untuk membawa kontinjen ke lokasi pertandingan.


News Features Paparan Berita

S

SUKMA Ke-18 Enam Rekod Kebangsaan Dipecahkan Perenang dari Wilayah

UKMA Ke-18 Sarawak 2016

rekod kebangsaan dalam acara

menyaksikan enam rekod

memanah 70 meter (Recurve) dengan

Persekutuan, Lim Ching Hwang

kebangsaan dipecahkan melalui

memungut 331 mata, berbanding rekod

berjaya memecahkan rekod

acara olahraga, angkat berat,

lama 328 mata.

kebangsaan dalam acara 200 meter

memanah dan renang.

Beliau juga berjaya memecah

rampaian perseorangan lelaki dengan

rekod SUKMA dalam acara memanah

catatan masa 2 minit 4.77 saat,

57 rekod berjaya diperbaharui dalam

60 meter (Recurve) dengan pungutan

mengatasi rekod peribadi beliau yang

acara menembak, memanah, angkat

328 mata, mengatasi rekod lama 320

dicipta tahun lepas iaitu 2 minit 4.89

berat, renang dan olahraga.

mata.

saat.

Untuk rekod SUKMA pula, sebanyak

Pelari pecut dari Melaka Khairul

Antara atlet lain yang turut

Kontinjen Selangor terus

Hafiz Jantan yang dinobatkan sebagai

menyerlah ialah atlet angkat berat

mengekalkan kejuaran setelah

atlet lelaki terbaik SUKMA Ke-18

dari Pahang, Mohd Fazrul Azrie

memungut 59 pingat emas, 73 perak

memecahkan rekod kebangsaan acara

Mohdad yang memecahkan dua

dan 63 gangsa.

olahraga 100 meter dengan catatan

rekod kebangsaan dengan angkatan

rasmi 10.18 saat, mengatasi catatan

150 kg untuk acara Snatch 85 kg

di tempat kedua hampir-hampir

rekod 10.30 saat yang dipegang pelari

lelaki, mengatasi rekod lama 141kg;

mengatasi Selangor dan hanya

pecut kelahiran Bumi Kenyalang,

dan angkatan seberat 176 kg dalam

memerlukan dua pingat emas untuk

Watson Nyambek selama 18 tahun.

acara Clean and Jerk, yang telah

muncul sebagai juara. Pungutan

memadamkan rekod lama 175 kg.

pingat untuk kontinjen Sarawak di

Khairul Hafiz turut memecahkan rekod SUKMA dalam acara olahraga

Turut mengukir nama dalam

Tuan rumah Sarawak yang berada

SUKMA kali ini ialah 57 emas, 43 perak dan 59 gangsa.

200 meter dengan catatan rekod

catatan rekod kebangsaan ialah atlet

baharu 21.03 saat, mengatasi rekod

memanah wanita dari Kedah, Farah

Tempat ketiga dimenangi

lama 21.14 saat.

Amalina Azhar yang memungut 350

kontinjen Terengganu dengan

mata dalam acara 30 meter (Recurve),

pungutan 47 emas, 42 perak dan 44

mengatasi rekod lama 349 mata.

gangsa.

Atlet wanita terbaik pula, Nur Aqilah Yusof dari Terengganu memecahkan

RAKAN Sarawak July - September 2016

41


42

News Features Paparan Berita

Kerajaan Negeri

Iktiraf Kecemerlangan

Pandelela Rinong

P

emberian insentif daripada Kerajaan Negeri kepada Pandelela Rinong anak Pamg adalah sebagai pengiktirafan kecemerlangan atlet terjun negara kelahiran Bumi Kenyalang tersebut pada Sukan Olimpik 2016 di Rio de Janeiro. Pandelela menerima insentif dalam bentuk wang tunai berjumlah RM500,000 seperti yang telah diumumkan oleh Timbalan Ketua Menteri YB Datuk Amar Douglas Uggah Embas pada satu majlis sambutan khas yang diadakan di Dewan Suarah Kuching sempena kepulangan beliau pada awal September lepas. Selain menerima insentif daripada Kerajaan Negeri, dua buah syarikat swasta tempatan turut menyampaikan insentif berjumlah RM100,000

dan sebuah kondominium bernilai RM700,000 kepada beliau pada majlis tersebut. Pada Sukan Olimpik yang berlangsung Ogos lalu, Pandelela bersama pasangan terjunnya Cheong Joon Hong berjaya memenangi pingat perak dalam acara Terjun 10 meter Platform Seirama Wanita. Kejayaan yang dicapai telah memperbaiki pencapaian pingat gangsa yang beliau menangi pada Sukan Olimpik London 2012 dalam acara Terjun 10 meter Platform Individu Wanita. Kerajaan Negeri turut mengiktiraf kejayaan beliau dengan mengumumkan pertukaran nama rasmi Pusat Akuatik Petra Jaya kepada ‘Pusat Akuatik Pandelela’, baru-baru ini.

RAKAN Sarawak July - September 2016

Dalam ucapan ringkas pada majlis tersebut, Pandelela berterima kasih kepada seluruh rakyat Malaysia, khasnya rakyat Sarawak kerana sentiasa mendoakan kejayaan beliau. Majlis sambutan kepulangan Pandelela turut dihadiri ibu bapa beliau, Pamg Joheng dan Hartini Lamim, Menteri Belia, Sukan dan Solidariti YB Dato Sri Michael Manyin anak Jawong dan Menteri Muda Belia, Sukan dan Solidariti YB Datuk Haji Abdul Karim Rahman Hamzah.


News Features Paparan Berita

Sarawak Terus Cemerlang

dalam Kejohanan Sukan SUK SeMalaysia Ke-6

K

ontinjen Sarawak terus mempamerkan prestasi yang cemerlang dengan menjuarai acara Tenpin

Bowling dan Badminton pada Kejohanan Sukan Setiausaha Kerajaan Negeri (SUK) Ke-6 yang diadakan di Johor, September lepas. Dalam acara lain, kontinjen Sarawak mendapat tempat ketiga dalam acara Bola sepak dan Golf seterusnya melayakkannya mengekal kedudukan di tangga ketiga secara keseluruhannya, di belakang Terengganu dan Sabah, masing-masing di kedudukan pertama dan kedua. Walaupun pasukan Sarawak belum berjaya merampas kembali piala kejohanan keseluruhan

kesemua sukan yang dipertandingkan

namun ia amat berpuas hati dengan

dari 21 hingga 25 September.

pencapaian yang mempamerkan

pasukan dari aspek teknikal. Begitu juga dengan Majlis

Sebanyak lapan jenis sukan yang

Bandaraya Johor Bahru yang telah

kesungguhan dan ketekunan dalam

dipertandingan iaitu Badminton,

menjadi ‘Bapa Angkat’ kepada

memperolehi keputusan yang

Bola Sepak, Bola Jaring, Golf, Ping

kontinjen Sarawak.

terbaik.

Pong, Tenpin Bowling, Sepak Takraw

Wakil pasukan Sarawak telah

Secara keseluruhan, bagi kontinjen

dan Dart (sukan baru) yang diadakan

Sarawak kejohanan ini dapat dijadikan

mempamerkan persembahan yang

secara berpusat di Johor Bahru.

platform untuk memupuk semangat

menarik dan memberi saingan yang

Pada perkembangan lain,

berpasukan dan kebersamaan

sengit kepada lawan semasa di

kontinjen Sarawak berterima kasih

yang merupakan teras kepada nilai

gelanggang.

kepada pihak penganjur (Pejabat

kesepunyaan yang digariskan dalam

Setiausaha Kerajaan Johor) yang telah

Pelan Transformasi Perkhidmatan

pengurusan telah “berkampung”

melaksanakan kejohanan tersebut

Awam Negeri Sarawak (SCS 10-20).

di Johor Bahru untuk menyertai

dengan jayanya terutama membantu

Seramai 47 orang atlet dan pihak

RAKAN Sarawak July - September 2016

43


44

News Features Paparan Berita

U

saha gigih dan kerja keras para atlet dan jurulatih Sukan Paralimpiad Sarawak ternyata tidak sia-sia apabila mereka muncul sebagai juara keseluruhan Sukan Paralimpiad Ke-18 yang berlangsung pada 6 hingga 10 Ogos lepas. Persiapan awal mereka termasuk menjalankan latihan yang lebih intensif menjelang hari perlawanan membuahkan hasil setelah berjaya mempertahankan kejuaraan ini sembilan tahun berturut-turut. Kejuaraan ini adalah kali yang ke-12 buat negeri Sarawak yang telah berjaya mengutip 84 pingat emas, 63 pingat perak dan 73 pingat gangsa dalam sembilan acara sukan yang dipertandingkan. Pada temasya kali ini, acara renang merupakan penyumbang pingat yang terbesar buat negeri Sarawak apabila memungut 39 pingat emas daripada 77 pingat emas yang dipertandingkan, manakala acara olahraga menyumbang 23 pingat emas. Sementara itu, kontinjen Johor telah dinobatkan sebagai naib juara keseluruhan apabila berjaya memungut 35 emas, 25 perak dan 15 gangsa, manakala kontinjen Terengganu menduduki tempat ketiga dengan pungutan 30 emas, 24 perak dan 19 gangsa. Sepanjang lima hari temasya sukan berlangsung, dua orang atlet renang, Yoong Chung Wei dari Pulau Pinang telah ditabal sebagai olahragawan terbaik manakala Carmen Lim dari Selangor sebagai olahragawati terbaik. Dalam pencapaian berikutnya, sebanyak dua rekod kebangsaan telah dilebur melalui acara powerlifting sementara 46 rekod Sukan Paralimpiad diperbaharui melalui acara renang. Sukan Paralimpiad ke-18 kali ini disertai oleh 1,407 orang atlet istimewa daripada kategori kurang keupayaan anggota, penglihatan, akal dan spastik bersaing dalam sembilan acara sukan di beberapa gelanggang sekitar Kuching dan Samarahan. Sukan Paralimpiad dilihat sebagai

Sukan Paralimpiad

Sarawak Pertahan Kejuaraan 9 Tahun satu temasya sukan yang penting dan disifatkan sebagai medium terbaik untuk memulihkan keyakinan golongan Orang Kurang Upaya (OKU) dalam masyarakat. Selain itu, ia juga menjadi platform terbaik untuk mereka bersaing bagi mengukur kemajuan serta menyerlahkan potensi serta bakat yang ada pada mereka. Menteri Belia dan Sukan, YB Tuan Khairy Jamaluddin semasa menghadiri Majlis Penutupan Paralimpiad 2016 di Stadium Perpaduan Sarawak pada 10 Ogos lepas juga tidak menafikan bahawa Sukan Paralimpiad adalah temasya yang begitu istimewa. Beliau menyifatkan penganjuran Sukan Paralimpiad menunjukkan kepada masyarakat bahawa kerajaan tidak pernah berbelah bahagi sebaliknya sentiasa prihatin dengan mewujudkan peluang yang sama rata kepada seluruh rakyat Malaysia tanpa mengira latar belakang mereka. Menteri Kebajikan, Wanita dan Kesejahteraan Komuniti, YB Datuk Hajah Fatimah pada majlis yang sama turut menjelaskan bahawa penganjuran Sukan Paralimpiad adalah untuk menyediakan ruang dan peluang yang sama kepada golongan kurang upaya. Peluang yang sama ini diberikan untuk membolehkan mereka menunjuk serta membuktikan potensi, keupayaan dan kecemerlangan dalam bidang sukan, justeru amatlah wajar sekiranya dorongan dan sokongan padu diberikan kepada mereka. Sukan Paralimpiad 2016 bermatlamat untuk menerapkan nilai-nilai amalan budaya sukan

RAKAN Sarawak July - September 2016

dan melaksanakan polisi, konsep dan program sukan untuk semua peringkat kelab dan negeri demi kesejahteraan golongan kurang upaya. Temasya sukan ini juga memberi gambaran jelas terhadap satu perjalanan kerohanian dan emosi yang cukup hebat di kalangan atlet paralimpiad dan semua pihak yang terlibat termasuk jurulatih, pengurus pasukan, pengelola, ibu bapa, sukarelawan dan juga para penyokong setiap pasukan. Kesungguhan serta kegigihan setiap peserta dalam memberi persaingan terbaik kepada pihak lawan dalam usaha untuk memartabatkan kedudukan diri sebagai seorang atlet merupakan sebuah pengalaman berharga yang begitu menginsafkan. Sebuah gambaran yang jelas terpancar dalam setiap gerak atau langkah di dewan, pukulan di gelanggang, pecutan di balapan, atau kuak di kolam renang, bukanlah kesukaran dan kepayahan mengatasi pelbagai bentuk kekurangan fizikal atau mental, jelas beliau. Malah, ia telah menjadi satu iltizam dan kegigihan tulen para atlet yang ingin menampilkan persembahan yang terbaik, untuk maruah diri, demi sukan, negeri dan negara Malaysia yang tercinta. Justeru, untuk membantu golongan ini, YB Datuk Hajah Fatimah berharap agar semua pihak memberi sokongan dalam penganjuran sukan di kalangan komuniti ini kerana ia mampu mendorong kecemerlangan mereka dalam bidang sukan.


News Features Paparan Berita

I

Creating Awareness and Support for Disabled Athletes

n conjunction with the 18th Malaysia Paralympiad Games held in Sarawak from 6 to 10 August, the State Government through Community Welfare Department and Youth and Sports Department, and in collaboration with the Malaysian Paralympic Council organised a one-day symposium in Kuching, to create awareness on issues related to Paralympic sports. One issue in particular, which was discussed at length at the symposium, was the classification system of the Paralympiad Games. This system determined paraathletes’ qualification in their respective events, and was considered a matter that deserved the utmost attention following incidents of disqualification at the previous Paralympiad Games in Perlis in 2014 “Having learnt our lessons from there, we held a workshop (in March) to enable and provide exposure to sports teachers and coaches on the skills and knowledge required to do classifications for our para-athletes correctly,” said Minister of Welfare, Women and Community Wellbeing YB Datuk Hajah Fatimah Abdullah when opening the symposium, on 5 August. Five main categories are represented under the classification system, namely visually impaired, intellectually disabled, cerebral palsy,

wheelchair-bound and les autres (‘others’ in French). Classifications for para-athletes is crucial because it allows organisers to group athletes of roughly similar disabilities to compete together, thereby giving para-athletes a greater opportunity to display their abilities, which in some cases can rival their abled counterparts. As such, YB Datuk Hajah Fatimah hoped the symposium – attended by 300 participants consisting of coaches, sports officials, and trainee teachers – would give a clearer picture on the issue of classifications and on Paralympic sports as a whole. She also hoped it would encourage all stakeholders to work together in promoting and developing athletes whether at the grassroots or international level; given the new and upgraded sports facilities and infrastructure that are now available as a result of the State’s hosting of the 18th Malaysia Games (SUKMA) this year. “When the Games are over, be it SUKMA, Paralympiad Games or the upcoming SOPMA (Sukan untuk Orang Pekak

or Sports for the Deaf, Malaysia) it’s not over for us. “We must take every measure to ensure that we have new talents, develop them, expose them and encourage them, at the same time making sure that our present athletes will continue to make a name for themselves as they become champions,” she said. This was especially true for paraathletes, who tend to be perceived as incapable, yet in reality take their sports as seriously as any other abled athletes, and possess equal beliefs, aspirations and determination to be the best at what they do whether for their families, their communities or themselves. The Paralympiad Games was designed as a major initiative by the Federal Government to promote sports among the disabled in line with the State Government’s efforts to implement various programmes for the development of all segments of society. However, more importantly the public needs to play its role in the development of sports by supporting both abled and disabled athletes in whatever means possible.

RAKAN Sarawak July - September 2016

45


46

News Features Paparan Berita

Murum HEP

T

Vital for Sarawak’s Economic Transformation

he Murum Hydro Electric Plant (HEP), which has been in operation since December 2014, was officially launched this September. Murum HEP is Sarawak Energy Berhad’s (SEB) first hydropower development under the Sarawak Corridor of Renewable Energy (SCORE), and its second HEP after the Batang Ai HEP was commissioned 30 years ago. With a power output of 944MW and an average annual energy output of 5,952GWh, Murum HEP is fundamental in fast-tracking the economic development of the State under the Sarawak Economic Transformation Plan (SETP). As a catalyst for Sarawak’s industrialisation development plan and strategy to achieve economic prosperity, Sarawak’s HEPs are generating sustainable, renewable, low carbon energy. The globally competitive rates on offer for Sarawak’s clean and renewable energy is the major attraction for heavy industries to set up operations in its industrial parks. Murum HEP provides the State with additional power to reinforce Sarawak’s capacity to be a high-income economy by 2030. The launching ceremony was officiated by the Governor of Sarawak, His Excellency Tun Pehin Sri Haji Abdul Taib Mahmud, who stated in his speech that; “We have no way to develop Sarawak,

unless we bring in more industries.” His Excellency Tun Pehin Sri Haji Abdul Taib explained that due to Sarawak’s small population and limited resources, its potential to draw interested stakeholders to invest in the State was very minimal. “But with the discovery and ingenuity of the HEP, Sarawak will be able to draw in heavy and energyintensive industries into the State. “These industries will then provide more well paying jobs for qualified Sarawakians.” Earlier, Chief Minister YAB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Haji Adenan Haji Satem encouraged SEB to use what they have learned from building Murum HEP to help those communities that are in off grid rural areas and provide them with clean energy sources such as smaller hydro dams or solar power. The benefits to the rural communities affected by the construction of Murum HEP are apparent within the seven villages in the Murum resettlement areas. Besides having 24-hour electricity, clean water and telecommunication services, the communities there are now enjoying better housing and easy access to health and education facilities. As a result, the Penan communities around Murum HEP have seen a significant increase in enrolment in formal education among their children. According to SEB Chairman YBhg

RAKAN Sarawak July - September 2016

Datuk Amar Abdul Hamed Haji Sepawi, the literacy rate among the Penan children has seen an encouraging increase. “And through the Murum Penan Literacy Programme, about 400 children who previously did not receive formal education can now read, write, and count.” The SEB Chairman added that skills and technical training for the youth are also provided and this has resulted in a growth in entrepreneurship in terms of small businesses and production of handicrafts by Penan artisans. He riterated that Sarawak has a strong advantage in pursuing hydropower as a clean source of energy, and practices sustainable hydropower development that brings with it socio-economic benefits to affected communities. “These benefits may not be apparent to observers especially in some international markets. “It is only when we visit these communities (in Sungai Asap and in Murum) that we can see for ourselves the positive changes and socio-economic development brought by Sarawak’s hydropower projects.”


News Features Paparan Berita

HEP Murum

Beri Impak Positif kepada Masyarakat

P

rojek Hidroelektrik (HEP) Murum yang bernilai RM4.1 bilion mampu membekalkan sebanyak 944 megawatt (MW) tenaga dengan purata kuasa tahunan 5,952 gigawatt-jam (GWh). HEP berkenaan adalah projek hidroelektrik pertama Sarawak Energy Berhad (SEB) yang dibina selaras dengan inisiatif Koridor Tenaga Diperbaharui Sarawak atau SCORE. Sehubungan itu, HEP Murum bakal menggalakkan lagi sektor perindustrian di negeri ini terutama di Taman Perindustrian Samalaju, iaitu salah satu daripada lima nod pertumbuhan di bawah SCORE. Pembinaan HEP Murum dijangka turut memberi impak positif kepada perkembangan sosio-ekonomi penduduk setempat. Terletak di hulu Sungai Rajang di Daerah Belaga, Kapit, HEP Murum berada di tengah-tengah kawasan kediaman masyarakat Penan dan Kenyah yang bergantung hidup dengan hasil hutan. Menurut Pengerusi SEB, YBhg Datuk Amar Haji Hamed Sepawi, sejak dari permulaan pelaksanaan, SEB telah melakukan segala usaha dalam memaksimumkan impak positif daripada projek hidroelektrik tersebut serta memastikan taraf hidup penduduk setempat dapat ditingkatkan. Beliau berkata demikian ketika berucap pada Majlis Perasmian HEP Murum oleh TYT Yang Di-Pertua Negeri Tun Pehin Sri Haji Abdul Taib Mahmud di Belaga, pada 27 September.

Mengulas lanjut, proses penempatan semula yang melibatkan 353 keluarga masyarakat Penan dan Kenyah daripada tujuh buah rumah panjang telah meningkatkan taraf hidup dan membuka akses kemudahan infrastruktur dan jalan raya kepada masyarakat berkenaan. Kini, penduduk di Skim Penempatan Semula Murum, iaitu di Tegulang dan Metalun sudah menikmati bekalan elektrik 24 jam. Selain itu, Program Penempatan Semula Murum telah membuka peluang pendidikan formal kepada anak-anak masyarakat Penan dan Kenyah. Dua buah sekolah rendah yang dibina di kawasan penempatan semula memudahkan murid-murid menjalani pembelajaran harian dengan lebih kerap dan tidak perlu mendiami asrama di sekolah yeng terletak jauh dari kediaman, iaitu di Sungai Asap. Selain itu, kerjasama di antara SEB dan Tabung Amanah Bakun dalam meraih dana berjumlah RM200,000 adalah sebagai galakan kepada kecemerlangan dan kehadiran para pelajar dari kalangan masyarakat terlibat untuk ke sekolah. Di bawah Program Literasi Penan Murum, seramai kira-kira 400 orang pelajar yang sebelum ini tidak pernah menghadiri pendidikan formal kini sudah boleh membaca, menulis dan mengira setelah mengikuti program tersebut. Pembinaan HEP Murum turut mengambil kira sensitiviti dan

kepercayaan masyarakat di kawasan berkenaan. Batu Tungun yang terletak berhampiran empangan Murum yang dianggap suci oleh masyarakat Penan, turut dipelihara. Oleh itu, SEB akan meneruskan kerjasama dengan agensi kerajaan seperti Pejabat Daerah Belaga, Jabatan Pertanian serta beberapa badan bukan kerajaan (NGO) sebagai inisiatif untuk memelihara adat resam serta budaya masyarakat terbabit di samping menjana pendapatan mereka melalui pemeliharaan dan pembangunan hasil kraftangan serta memastikan mereka mendapat manfaat daripada pelbagai projek perniagaan melalui Jawatankuasa Pembangunan Penan Murum. Disiapkan tepat pada masanya, HEP Murum turut memberi sumbangan ketara terhadap keputusan Kerajaan Negeri yang dibuat pada 2015 untuk mengurangkan tarif elektrik kepada pengguna domestik, komersial dan industri lain selain daripada industri di bawah SCORE. HEP Murum telah memulakan operasi pada Disember 2014 dan mendapat pentauliahan pada Jun 2016. Secara keseluruhan, projek hidroelektrik Murum juga mampu meningkatkan pertumbuhan pelbagai sektor ekonomi yang lain yang sudah pasti akan memberi manfaat kepada rakyat dalam usaha Sarawak mencapai status negeri berpendapatan tinggi menjelang 2030.

RAKAN Sarawak July - September 2016

47


48

News Features Paparan Berita

Produk LitSara

Hasil R&D SBC

P

usat Kepelbagaian Biologi Sarawak (SBC) pada awalnya ditubuhkan untuk memulakan program-program pemuliharaan, penggunaan, kawalan dan pembangunan lestari kepelbagaian biologi di Sarawak. SBC kemudiannya telah diamanahkan untuk memulakan penyelidikan berasaskan bioteknologi dan pembangunan ke atas sumbersumber biologi di Sarawak. Kini, SBC sedang giat menjalankan projek penyelidikan dan pembangunan (R&D) ke atas sumber-sumber biologi yang diyakini dapat memberikan manfaat kepada negeri ini serta komuniti setempat. Kajian dan penyelidikan yang dilakukan terhadap sumber biologi tersebut adalah untuk menjana bioproduk yang berguna dan aplikasiaplikasi untuk kehidupan seharian seperti ubat-ubatan, makanan dan sebagainya. SBC memberi penekanan terhadap penemuan dalam sumbersumber biologi yang membawa kepada pembangunan terapi herba, nutraseutikal, kosmeseutikal untuk penjagaan kesihatan dan ubatubatan farmaseutikal bagi mengawal penyakit seperti kanser dan agen-agen berjangkit yang lain. Program ini juga memberi sasaran kepada penemuan bahan kimia dan enzim daripada sumber biologi yang mungkin berguna untuk aplikasi yang luas seperti produk berasaskan industri

minyak pati, bio-pestisid dan pewarna komersial. Dalam perkembangan terbaru, SBC telah melaksanakan beberapa projek menarik melalui kerjasama dengan PepsiCo, Mitsubishi Corporation, National University Singapore serta beberapa organisasi yang lain. Sekurang-kurangnya 30 projek dilaksanakan secara usahasama dan bagi memastikan projek-projek tersebut dapat dilaksanakan dengan jayanya, SBC telah menetapkan beberapa matlamat jangka panjang dan jangka pendek. Bagi projek jangka pendek yang bertujuan untuk pengkomersialan dan pemasaran, SBC memberi fokus terhadap penghasilan produk-produk LitSara yang dilakukan bersama komuniti setempat. Produk-produk LitSara dalam bentuk sabun dan semburan wangian serba guna dihasilkan dengan menggunakan bahan asas daripada sejenis tumbuhan yang dikenali sebagai ‘Litsea Sarawak’. Litsea Sarawak (Litsea cubeba) merupakan sejenis tumbuhan yang terkenal di kalangan kaum Bidayuh, Kelabit dan Lun Bawang di mana buahnya biasa digunakan untuk masakan dan merawat sakit perut, manakala daunnya digunakan untuk merawat sakit belakang. Kaum Bidayuh menamakan tumbuhan litsea sebagai “Pahkak” manakala kaum Kelabit dan Lun Bawang pula mengenalinya sebagai “Tenem”. Ciri-ciri tumbuhan litsea ialah pokoknya yang bersaiz kecil; tumbuh antara 5 hingga 10 meter; berjarak 2,300

RAKAN Sarawak July - September 2016

meter dari paras laut; dan tergolong dalam keluarga tumbuhan Lauraceae. Daun dan buah litsea Sarawak diekstrak untuk menghasilkan minyak pati yang telah dikenalpasti sebagai “anti-mikrob” mengikut ujian makmal dan sangat sesuai dijadikan ramuan dalam produk-produk penjagaan dan kesihatan. Untuk memperoleh litsea Sarawak, komuniti di bawah program Dokumentasi Pengetahuan Tradisional yang dikendalikan oleh SBC memain peranan penting kerana terlibat dalam proses penuaian dan pengekstrakan minyak pati. Setiap komuniti ini telah mewarisi pengetahuan tradisional yang luas daripada nenek moyang mereka dan sebahagian besarnya tidak pernah didokumentasi. Pengetahuan ini termasuklah amalan yang telah dilakukan berkurun lamanya seperti penanaman sumber makanan dan bagaimana untuk terus hidup dalam alam sekitar mereka. Penggunaan dan pengurusan sumber-sumber biologi oleh masyarakat pribumi ini dari zaman dahulu dikenali sebagai pengetahuan tradisional. Berbalik kepada produk LitSara tersebut, ia telah dilancarkan oleh Ketua Menteri YAB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Haji Adenan Haji Satem sempena perasmian Bangunan Penyelidikan Biodiversiti Bersepadu SBC di Jalan Puncak Borneo, pada 13 Julai lepas. Bangunan Penyelidikan Biodiversiti yang dilengkapi peralatan canggih bernilai RM2 juta itu akan membolehkan Sarawak memberi tumpuan sepenuhnya dalam bidang penerokaan biodiversiti bagi membolehkan sumber semulajadi di negeri ini dibangunkan secara komersial. Menurut Ketua Menteri, dengan wujudnya bangunan penyelidikan yang baharu tersebut, Sarawak berupaya melakukan sendiri R&D terhadap sumber semulajadi di negeri ini berbanding dengan 50 tahun yang dahulu.


News Features Paparan Berita

P

eat makes up three per cent (385 million to 410 million hectares) of the total world land area, and has been used expansively for development in many countries most notably for agricultural, industrial, and environmental purposes. Tropical peat, in particular, is found mostly in Southeast Asia, covering an estimated area of between 21 million ha and 23 million ha, out of which 2.43 million ha can be found in Malaysia with the majority located in Sarawak (1.6 million ha). Yet, tropical peat is not as well-investigated and documented as temperate and boreal peats found in western countries. Most research on tropical peat might not be reliable due to analysis often extrapolated based on data used from temperate peat. The need for awareness on tropical peat therefore made the 15th International Peat Congress (IPC) 2016 in Kuching very significant as it also marked the first time it was organised in Asia, since the inaugural congress in 1954. Themed “Peatlands in Harmony: Agriculture, Industry and Nature”, the organisation of this congress was deemed timely with the increasingly urgent need for responsible use of peatland and preservation of peat’s dynamics and natural biodiversity, specifically discussions on tropical peat and its contribution to the socio-economic development of Malaysia and Sarawak. Compared to other peats, the composition found in tropical peat allows the storage of large quantities of water, minimisation of flooding during the wet seasons, retention of environmental contaminants including heavy metals and support of some uniquely adaptable flora and fauna species, making tropical peatlands a crucial player in preserving water catchment areas, biodiversity and landscape stabilisation. Through extensive research done by the Chief Minister’s Department’s Tropical Peat Research Laboratory Unit (TPRL), the State Government opted to utilise Sarawak’s peatland for agriculture and plantation development, making them among the fastest growing industries and a major contributor to the State’s total export value in 2015 at about 10 per cent.

Commitment for Sustainable Development in Tropical Peatlands

“Peatland has thus become an important resource for us, especially in the rural communities,” said Chief Minister YAB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Haji Adenan Haji Satem when officiating at the opening ceremony, on 16 August. “There are many rural farmers who, after being involved in small-scale oil palm planting on peatland, are now generating income to elevate their living and enabling some of them to send their children for higher education.” Indeed, the palm oil industry has become a major income earner for the rural population in Sarawak, specifically, and Malaysia, overall, with 40 per cent of the total oil palm planted area of 5.64 million ha in the country being planted by smallholders, usually farmers in rural areas. Still, the cultivation of oil palm in peatland has been subjected to scrutiny from environmental organisations on the basis of activities leading to environmental and ecosystem degradation. “In order to address these issues, the Government will continue to ensure that the industry complies with the existing rules and regulations, including good agriculture practices, and adopting a sustainable approach

in its development,” said Minister for Plantation Industries and Commodities Malaysia YB Datuk Seri Mah Siew Keong in his ministerial address. As peatlands of all kinds continue its role in driving a nation’s economy, the congress provided the greatest opportunity for experts to find ways to ensure sustainable development of peatland for development purposes and for future generations. IPC is a quadrennial event designed as a global platform for experts in peatland to exchange information and establish research partnerships and co-operations with international institutions. Organised by Malaysian Peat Society in partnership with International Peatland Society, there were over 1,000 participants from more than 30 countries at this year’s congress, where nearly 400 research papers were accepted as oral and poster presentations.

RAKAN Sarawak July - September 2016

49


50

News Features Paparan Berita

Kerajaan Negeri

Sasar 500

Rakan Niaga GETS

K

erajaan Negeri sentiasa peka terhadap masalah pengangguran di kalangan lepasan universiti atau institut pengajian tinggi dengan merangka pelan dan mengambil langkah sistematik untuk memastikan golongan berkenaan mendapat manfaat daripada pertumbuhan dalam peluang pekerjaan. Program Latihan Pengukuhan Graduan Sarawak atau GETS (Graduate Enhancement Training Programme) yang dilancarkan oleh Ketua Menteri YAB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Haji Adenan Haji Satem pada Mac lepas adalah program terkini untuk membantu meningkatkan kebolehpasaran lepasan universiti dalam mendapatkan pekerjaan. GETS merupakan program latihan kerja selama 12 bulan di syarikatsyarikat swasta atau syarikat berkaitan kerajaan (GLC) yang telah berdaftar atau dilantik menjadi Rakan Niaga GETS. Walau bagaimanapun, GETS tidak akan berjaya tanpa sokongan daripada entiti-entiti perniagaan, iaitu syarikatsyarikat swasta atau pihak industri. Dalam usaha meningkatkan kebolehpasaran lepasan universiti melalui latihan pekerjaan, syarikatsyarikat swasta tempatan digalakkan

untuk terlibat dengan program berkenaan dengan mengambil pelatih. Kerajaan Negeri mensasarkan sejumlah 500 buah syarikat setiap tahun untuk mendaftar sebagai Rakan Niaga GETS. Oleh yang demikian, kejayaan dalam meningkatkan kebolehpasaran lepasan universiti melalui GETS amat signifikan dan akan memperkasakan ekonomi negeri yang pada akhirnya akan memberi manfaat kepada semua pihak termasuk komuniti perniagaan di negeri ini. Perkara berkenaan dinyatakan Menteri Muda Pembangunan Tenaga Kerja dan Latihan, dalam teks ucapan beliau yang dibaca oleh Ahli Dewan Undangan Negeri Demak Laut YB Dr. Hazland Abang Hipni pada Majlis Penutupan Seminar GETS anjuran Unit Tenaga Kerja (WDU) Jabatan Ketua Menteri di Kuching, Ogos lepas. Sejak dilancarkan pada Mac tahun ini, hanya sebanyak 110 buah syarikat telah mendaftar sebagai Rakan Niaga GETS. Kerajaan Negeri telah menyediakan peruntukan khas dan menganggarkan seramai 1,000 lepasan universiti mendapat latihan melalui GETS pada 2016; 2,000 orang pada tahun 2017; dan 2,000 orang lagi pada tahun 2018. Untuk menampung anggaran

RAKAN Sarawak July - September 2016

tersebut, iaitu seramai 5,000 orang, Kerajaan Negeri memerlukan lebih kurang 500 buah syarikat mendaftar sebagai Rakan Niaga GETS. Tambah YB Datuk Haji Len Talif, penglibatan syarikat-syarikat swasta dalam GETS terutamanya syarikat yang telah mendapat manfaat daripada Kerajaan Negeri dari segi pemberian kontrak, lesen dan peluang perniagaan adalah sebagai langkah dalam menyumbang balik kepada masyarakat. Menurut beliau, GETS juga adalah satu program yang bakal mengiktiraf syarikat-syarikat yang terlibat sebagai penyumbang kepada pembangunan modal insan di negeri ini. Sementara itu, menurut Pengarah WDU Dr. Abdul Rahman Deen yang turut hadir pada majlis tersebut, sejak dilancarkan seramai 10 orang pelatih GETS telah diambil bekerja di syarikat yang melatih mereka. Beliau berharap supaya lebih banyak wakil-wakil dari syarikat yang menyertai seminar tersebut akan mendapat maklumat lebih lanjut mengenai GETS dan menyedari tentang manfaat yang bakal diperolehi melalui GETS. Yang turut hadir ialah Ketua Pegawai Eksekutif Sarawak Centre of Performance Excellence atau SCOPE, Dr. Razali Abon.


News Features Paparan Berita

F

okus pembangunan negara perlu diarahkan kepada pembangunan modal insan berkemahiran tinggi yang merupakan tonggak kemajuan untuk menjadikan Malaysia sebuah negara maju berpendapatan tinggi yang inklusif. Menurut Menteri Sumber Manusia, YB Dato’ Sri Richard Riot Jaem, melahirkan modal insan yang berkemahiran tinggi selaras dengan perkembangan dan permintaan industri di Malaysia adalah antara hasrat utama kerajaan. Dalam perkara ini, kerajaan telah mensasar untuk meningkatkan nisbah tenaga kerja mahir daripada 28 peratus (kini) kepada 35 peratus menjelang tahun 2020. Justeru, Kementerian Sumber Manusia komited untuk menggembleng usaha-usaha pembangunan kemahiran bagi mempertingkatkan penggunaan tenaga kerja tempatan yang berkemahiran tinggi. Menurut beliau, untuk menjadi sebuah negara maju Malaysia memerlukan sekurang-kurangnya 40 peratus pekerja mahir. Namun demikian, komposisi guna tenaga kerja di Malaysia kini masih rendah berbanding dengan negaranegara maju yang telah mencapai peratusan tenaga kerja berkemahiran tinggi yang melebihi 40%. Merujuk kepada laporan di dalam The Global Competitiveness Report 20152016, Malaysia menduduki tempat ke-18 daripada 140 negara yang dinilai dalam tahun 2015; naik dua anak tangga dari kedudukan sebelum ini. Pencapaian ini mencerminkan bahawa kerajaan telah berjaya memantapkan daya saing negara, selaras dengan matlamat mencapai status negara maju dan berpendapatan tinggi menjelang tahun 2020. Sementara itu, di bawah Rancangan Malaysia Ke-11, kerajaan mensasar untuk meningkatkan nisbah tenaga kerja berkemahiran tinggi sebanyak 7 peratus, iaitu dari 28 peratus kepada 35 peratus menjelang tahun 2020. Bagi merealisasikan hasrat tersebut, Kementerian melalui Jabatan Pembangunan Kemahiran (JPK) telah membangunkan Sistem Persijilan Kemahiran Malaysia mengikut peruntukan Akta Pembangunan Kemahiran Kebangsaan (Akta 652). Ini adalah bagi mengawal selia dan menjamin kualiti program-program latihan kemahiran yang dikendalikan

Modal Insan Berkemahiran Tinggi Tonggak Kemajuan Negara

oleh mana-mana penyedia latihan. Jelas beliau, pada Majlis Sambutan Hari Pekerja Peringkat Kebangsaan 2016 di Kuala Lumpur, Perdana Menteri YAB Datuk Seri Mohd Najib Tun Abdul Razak telah memaklumkan bahawa kerajaan sedang melaksanakan enam tindakan untuk melahirkan golongan pekerja yang lebih berdaya saing dalam menggerakkan ekonomi negara ke tahap yang lebih tinggi. Tindakan-tindakan itu meliputi inisiatif membangunkan kemahiran pekerja dan meningkatkan pendapatan golongan pekerja. Pada masa yang sama, kerajaan juga sedang mentransformasikan mekanisme permintaan dan penawaran Pendidikan Teknikal dan Latihan Vokasional (TVET) bagi memenuhi keperluan 1.5 juta pekerjaan baharu yang akan diwujudkan menjelang tahun 2020. Jelas beliau, menjelang tahun 2020 dianggarkan 60 peratus daripada pekerjaan baharu yang diwujudkan ini akan memerlukan kelayakan TVET. Dalam pada itu, kerajaan kini sedang merekayasa program latihan kemahiran agar lebih relevan dan bersepadu bagi melahirkan lebih ramai tenaga kerja mahir. Dalam keadaan sebegini, kerjasama strategik di antara pihak kerajaan dan pihak industri perlu dieratkan. Justeru, pihak industri digalakkan untuk turut terlibat dalam meningkatkan kemahiran pekerja sama ada melalui program peningkatan kemahiran (upskilling), latihan semula kemahiran

(reskilling), latihan kemahiran baharu atau latihan kemahiran perluasan skop (multiskilling). Perkara ini dinyatakan oleh YB Dato’ Sri Richard Riot ketika merasmikan Program Seminar Human Resource Summit 2016 di Kuching, pada 25 Julai lepas. Seminar yang bertemakan Resource Skills & Competencies itu bertujuan untuk memperkenalkan apa yang disediakan oleh kerajaan melalui Kementerian Sumber Manusia, Lembaga Pembangunan Pelaburan Malaysia (MIDA), JPK dan Pembangunan Sumber Manusia Berhad (PSMB). Justeru, program ini menjadi platform untuk agensi-agensi berkongsi maklumat dalam meningkatkan kemahiran pekerja, memberikan penghargaan kepada pekerja, dan sebagainya. Menurut YB Dato’ Sri Richard Riot, tema ini amat bertepatan dengan apa yang berlaku di Sarawak di mana negeri ini memerlukan pekerja mahir bagi melaksanakan Koridor Tenaga Diperbaharui Sarawak (SCORE) termasuk industri yang sedang berkembang maju di Samalaju. Turut hadir di majlis perasmian tersebut ialah Ketua Pengarah Pembangunan Kemahiran, YBhg Datuk Dr. Phang Chau Leong, Ketua Setiausaha Kementerian Sumber Manusia, YBhg Dato’ Sri Adenan Abdul Rahman, Pengarah Pengurusan Talent Industry MIDA, Encik Ismail Abu Bakar dan Pengarah PSMB Cawangan Sarawak, Cik Tuty Bt Bujang.

RAKAN Sarawak July - September 2016

51


52

News Features Paparan Berita

G

Towards a Vibrant Co-operative Movement

lobally, the co-operative sector has proven itself an important player for economy stability and employment resilience, with research presented at the 2014 International Summit of Co-operatives Summit in Quebec City, Canada revealing that nearly 2,000 cooperatives in 65 countries have generated a total revenue of USD2.6 trillion (RM9.79 trillion) in 2012, and employed around 250 million people worldwide. In Malaysia, the sector has performed well in 2015, with a total of 12,769 registered co-operatives that comprised of 7.49 million members, equivalent to 25.2 per cent of the country’s population. These enterprises possessed RM13.81 billion worth of total shares and fees, owned RM123.5 billion of total assets, and recorded RM33.56 billion in revenue, which derived from the implementation of various co-operative business activities that have benefitted co-operative members in particular and the economy in general. Despite the improved performance, efforts from both the Federal Government and co-operatives are still required for a vibrant co-operative sector with more emphasis on quality enterprises over quantity. “I say this because every co-operative must ensure they can achieve their goals while keeping the interests and welfare of their members for the sustainability and relevance of the co-operative itself,” said Deputy Minister of Domestic Trade, Co-operatives and Consumerism YB Dato' Henry Sum Agong, representing

the Minister of Domestic Trade, Cooperatives and Consumerism, during his speech at the State-level National Co-operative Day 2016 held at Dataran Sematan, Lundu on 30 July. Sector leads among co-operatives have been established to ensure dynamism and rapid growth on six high-impact sectors outlined under the National Key Economic Area Entry Point Projects by Malaysia Co-operative Societies Commission – financial services; wholesale and retail; tourism, personal and healthcare; agriculture and agro-based industry; plantation; properties – in the country’s mission to achieve revenue target of RM50 billion from the co-operative sector by 2020. “In an increasingly globalised, liberalised and challenging market, I hope that the co-operative sector in Sarawak becomes more creative and innovative, ventures into large-scale

RAKAN Sarawak July - September 2016

businesses, and constantly introduces new products and services to meet the ever-changing customer needs and demands.” Considering that 329,340 members were involved in 931 registered co-operatives in Sarawak last year, holding RM165.5 million worth of shares and fees and RM562.3 million worth of assets, as well as generating RM227 million in revenue, the aspiration to have the co-operative movement playing its role in driving the State economy is not far-fetched, especially in rural economic sectors such as agriculture and tourism. Nonetheless, with "One for All, All for One" as the event’s theme, it was hoped that the co-operative movement in Malaysia generally and Sarawak specifically can be competitive, dynamic and capable of generating income among its members by maintaining the concept, philosophy, principles and values of a co-operative. The biennial State-level National Co-operative Day aimed to recognise the contributions and success of the co-operative sector in Sarawak, and functioned as a platform to promote co-operative concept and products to the public, and encourage networking among co-operative members through the exchange of ideas and opinions. This year’s event, which was held jointly with Sematan Festival 2016 from 29 to 31 July, was launched by Chief Minister YAB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Haji Adenan Haji Satem and featured 300 booths by various government agencies, co-operatives and entrepreneurs.


News Features Paparan Berita

Antara jabatan kerajaan, badan berkanun dan syarikat milik kerajaan

K

Kembara Kerjaya Dilancarkan embara Kerjaya adalah

Sri Richard Riot anak Jaem di Kuala

satu program outreach

Lumpur.

jabatan dan agensi di

yang menyertai konvoi berkenaan termasuklah Unit Sumber Manusia Negeri, Jabatan Ketua Menteri; Perbadanan Pembangunan Ekonomi Sarawak (SEDC); dan Malaysian Digital Economic Corporation (MDEC). Sementara itu, pameran

Di peringkat kebangsaan, Kembara

kerjaya dan program penempatan

Kerjaya dijalankan dengan menaiki

pekerjaan yang turut diadakan di

Sumber Manusia untuk menyebarkan

keretapi menuju ke beberapa destinasi

perkarangan Dewan Suarah Kuching

maklumat tentang fungsi dan peranan

karnival di Semenanjung Malaysia.

pada hari tersebut disertai 20

bawah Kementerian

kementerian kepada orang awam.

buah syarikat dari pelbagai sektor

Di peringkat negeri pula, Kembara Kerjaya dilancarkan dengan

yang menawarkan sebanyak 1,969

karnival dan pameran kerjaya di

melepaskan para peserta konvoi yang

pekerjaan.

destinasi perhentian di sepanjang

terdiri daripada 22 buah kenderaan

kembara merupakan platform kepada

pacuan empat roda yang diketuai oleh

Kebangsaan, JTK Sarawak turut

majikan daripada syarikat-syarikat

Pengarah JTK Sarawak, YBhg Datu

mengadakan karnival kerjaya di Sri

yang terlibat dalam mencari pekerja

August Buma.

Aman, Sibu, Bintulu dan Sarikei yang

Program yang menggabungkan

yang layak mengisi kekosongan

Sempena sambutan Hari Kerjaya

menawarkan lebih 1,500 pekerjaan

Pelepasan konvoi oleh YB Tan Sri Datuk Amar Dr. James Jemut Masing

dalam sektor swasta di samping

merangkap Menteri Pembangunan

mengadakan kaunter pendaftaran

telah dilancarkan oleh Timbalan Ketua

Infrastruktur dan Pengangkutan di

terbuka untuk program AZAM Kerja

Menteri YB Tan Sri Datuk Amar Dr.

perkarangan Dewan Suarah Kuching

bagi memberi peluang kepada semua

James Jemut Masing sempena Majlis

turut disaksikan Pengarah Pertubuhan

yang berminat.

Perasmian Hari Kerjaya Kebangsaan

Keselamatan Sosial Pekerja (PERKESO)

2016 Peringkat Negeri di Kuching,

Sarawak, Encik Phillip Sangkan.

jawatan di organisasi masing-masing. Kembara Kerjaya Peringkat Negeri

pada 16 Ogos lepas. Program tersebut yang dianjurkan

Di sepanjang kembara, konvoi singgah di beberapa destinasi karnival

Jabatan Tenaga Kerja (JTK) Sarawak

termasuk di Serian, Sri Aman, Betong,

diadakan serentak dengan Majlis

Saratok, Bintangor, Sibu dan Bintulu.

Perasmian Hari Kerjaya Kebangsaan

Sebelum berpatah balik ke Kuching

2016 (Peringkat Kebangsaan) dan

pada 23 Ogos, Sarikei dan Lubok Antu

Kembara Kerjaya yang dirasmikan

menjadi dua destinasi persinggahan

oleh Menteri Sumber Manusia YB Dato’

terakhir kembara tersebut.

RAKAN Sarawak July - September 2016

53


54

News Features Paparan Berita

Pelaksanaan Program KIK

Demi Kesejahteraan Rakyat

P

rogram Kumpulan Kreatif dan Inovatif (KIK) yang telah dilaksanakan sejak tahun 2010 tidak seharusnya dilihat sebagai satu acara tahunan untuk menghimpunkan para pengamal KIK semata-mata, atau sebuah pertandingan untuk merebut gelaran juara. Sebaliknya, Konvensyen KIK yang diadakan setiap tahun harus difahami sebagai medium untuk memperkenalkan sesuatu yang baharu dan dijadikan sebagai mekanisme dalam penyelesaian masalah atau penambahbaikan proses kerja dan standard yang sedia ada. Konvensyen KIK yang meliputi pembangunan atau pelaksanaan idea sama ada berbentuk produk, perkhidmatan atau model bertujuan untuk memberi manfaat serta memenuhi kepentingan perkhidmatan awam dan memenuhi keperluan rakyat. Tahun demi tahun telah menyaksikan betapa pengamal KIK begitu komited dalam menjayakan Konvensyen KIK setiap kali ia diadakan. Perkembangan positif yang dilihat ini bukan sekadar satu retorik, bahkan ia turut mencoretkan inspirasi kerajaan untuk lebih menggalakkan penjawat awam agar bersamasama memberi penekanan dalam aspek kreativiti dan inovasi untuk menjayakan program Transformasi Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak. Sejak mula dilaksanakan, telah jelas dilihat bagaimana pelbagai idea, inovasi dan kreativti berjaya

ditonjolkan di kalangan penjawat awam. Idea atau inovasi tersebut bukan hanya dapat menyelesaikan masalah tetapi telah berjaya menjimatkan masa, kos dan merealisasikan matlamat perkhidmatan awam untuk memberi perkhidmatan terbaik kepada rakyat. Seperti yang dinyatakan oleh Timbalan Setiausaha Kerajaan Negeri (Pembangunan Luar Bandar), YBhg Datu Jaul Samion, “Kalau tidak dipecahkan ruyung, manakan dapat sagunya� yang menyifatkan kejayaan yang dicapai melalui program KIK ini tidak mungkin dapat dilihat kalau bukan dengan usaha dan inisiatif penjawat awam yang terlibat. Menurut beliau, perkara ini amat bertepatan dengan konteks semasa dalam Perkhidmtan Awam Negeri Sarawak yang telah berusaha sedaya upaya menyediakan platform untuk warganya berkarya serta mencurahkan segenap kreativiti dan idea inovasi yang terpendam untuk dipahatkan demi kesejahteraan rakyat. Beliau menasihati warga perkhidmatan awam agar tidak menunggu sesuatu masalah timbul dalam organisasi dan kemudian barulah berusaha untuk menyelesaikannya. Sebaliknya, beliau ingin agar para penjawat awam sentiasa melakukan penambahbaikan, mencari idea atau mencipta sesuatu yang di luar dugaan rakyat atau pelanggan jabatan kerajaan untuk meningkatkan mutu dalam penyampaian perkhidmatan mereka.

RAKAN Sarawak July - September 2016

Pada masa yang sama, beliau mengingatkan para penjawat awam agar menjadikan Pelan Tindakan Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak 2010-2020 (SCS 10-20) sebagai panduan yang sentiasa dirujuk untuk membimbing mereka menjalankan tugas harian. Malah, setiap penjawat awam di semua peringkat harus mengukuhkan nilai kreativiti dan inovasi yang tinggi dalam menghasilkan paradigma penjawat awam terus terpacu ke mercu yang cemerlang dalam Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak dan juga agensi-agensi kerajaan persekutuan. Sehubungan itu, tema KIK pada tahun ini ialah Empowering Civil Service Through Inovation yang memberi penekanan terhadap inovasi dalam agenda penambahbaikan penyampaian perkhidmatan awam. Menurut beliau, produk akhir KIK perlu menjurus kepada penghasilan output berkualiti tinggi yang akan dapat dinikmati dengan ketara dan secara meluas. Output berkualiti yang dimaksudkan ialah inovasi yang dapat menjimatkan masa, kos, cepat dan mudah dilaksanakan serta memberi impak yang besar dan berkesan kepada rakyat sekaligus mempertingkatkan kepuasan rakyat. Dengan itu, impak dan sumbangan KIK terhadap pertumbuhan dan pengukuhan ekonomi negara, pembangunan sosial serta kesejahteraan rakyat akan lebih berkesan dan dapat dimanfaatkan oleh semua pihak. Konvensyen KIK Peringkat Zon 2016 yang diadakan di Bintulu pada 15-18 Ogos lepas telah mempertandingkan 14 kumpulan kategori Zon Agensi Negeri; 16 kumpulan kategori Zon Agensi Persekutuan; 4 kumpulan Zon Pejabat Residen & Daerah; serta 6 kumpulan dalam Zon Hybrid. Konvensyen KIK Peringkat Zon anjuran Unit Pemodenan Perkhidmatan Negeri (UPPN), Jabatan Ketua Menteri, buat julung kalinya pada tahun ini memperkenalkan anugerah baharu iaitu ‘Penarafan Bintang Kepada Inovasi’. Berikut adalah keputusan penuh KIK 2016 Peringkat Zon Negeri Sarawak;


News Features Paparan Berita Anugerah Persembahan Paling Kreatif Zon

Kumpulan

Agensi

Tajuk Projek

Agensi Persekutuan

ENGINE 14

Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia

Kesukaran jentera bomba untuk sampai ke lokasi kebakaran yang sempit dan berhalangan

Pejabat Residen dan Daerah (RNDO)

TAPOW

Pejabat Residen Bahagian Mukah

Kesukaran mengenalpasti status perkhidmatan dan tempoh sah lantikan ketua masyarakat dan ketua kaum

Anugerah Pameran Paling Kreatif Anugerah Khas KIK Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak Peringkat Zon 2016 Kumpulan : TRINITY Agensi : Park City Everly Hotel, Bintulu Nama Projek : High Petrol Cost Hotel Vehicle

Zon

Kumpulan

Agensi

Tajuk Projek

Agensi Persekutuan

SEVEN DOT THREE

Politeknik Kuching

Pergerakan kunci bilik kuliah sukar dikesan

Pejabat Residen dan Daerah (RNDO)

INFINITY

Pejabat Daerah Mukah

Proses pengeluaran surat kuasa mentadbir (PROBET) yang kurang efektif

Penarafan Bintang Kepada Inovasi Mengikut Rating Tertinggi; Kategori Zon Agensi Negeri Penarafan Bintang

Kumpulan

Agensi

Tajuk Projek

1

ACCURATE

Jabatan Tanah dan Survei Bahagian Mukah

Bilangan lot yang menggunakan artificial id dalam daftar tanah adalah tinggi

5

2

SARAWAKENSIS

Jabatan Hutan Sarawak

Proses yang sukar dan berisiko untuk mendapatkan sampel tumbuhan hutan

4

3

LANDS TAHAI Q

Jabatan Tanah dan Survei Bahagian Limbang

Proses permohonan pertapakan pembangunan yang kurang efisyen

4

4

LANDS SIBU Q

Jabatan Tanah dan Survei Bahagian Sibu

Permohonan pertukaran stensil kepada surat hak milik tanah yang kurang sistematik

4

5

TIMEPIECE II

Perbadanan Kemajuan Perusahaan Kayu Sarawak

Periksa peringkat kayu gergaji mengambil masa yang lama

4

Kategori Zon Agensi Persekutuan Penarafan Bintang

Kumpulan

Agensi

Tajuk Projek

1

ENGINE 14

Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia

Kesukaran jentera bomba untuk sampai ke lokasi kebakaran yang sempit dan berhalangan

4

2

SKY CREW

Jabatan Imigresen Negeri Sarawak

Kesukaran merekod data penumpang ketika sistem di luar talian (offline)

4

Kategori Zon Pejabat Residen dan Daerah

1

Penarafan Bintang

Kumpulan

Agensi

Tajuk Projek

TAPOW

Pejabat Residen Bahagian Mukah

Kesukaran mengenalpasti status perkhidmatan dan tempoh sah lantikan ketua masyarakat dan ketua kaum

3

Kategori Zon Hybrid

1

Penarafan Bintang

Kumpulan

Agensi

Tajuk Projek

K-9INE

Lembaga Pelabuhan Miri

Peningkatan kos dalam pencegahan pembakaan hutan di tanah gambut di kawasan Kuala Baram Industrial Estate (KBIE) Miri

4

RAKAN Sarawak July - September 2016

55


56

News Features Paparan Berita

Konvensyen KIK PBT 2016

Tampil dengan Konsep Baharu

S

etiausaha Kerajaan Negeri YB Tan Sri Datuk Amar Haji Mohamad Morshidi Abdul Ghani pada tahun lepas telah menyarankan agar Kumpulan Inovatif dan Kreatif (KIK) Pihak Berkuasa Tempatan (PBT) tampil dengan konsep baharu pada tahun 2016 melalui projek KIK Hybrid. Bagi menyahut cabaran tersebut, konvensyen KIK PBT yang berlangsung pada 28-29 September lepas telah menampilkan enam projek KIK Hybrid yang berkonsepkan community engagement atau collective ownership, gabungan PBT dan masyarakat setempat. Enam kumpulan yang tampil dengan projek KIK Hybrid adalah kumpulan SERDIC dari Majlis Daerah Serian yang mempersembahkan projek yang bertajuk ‘Longkang yang Tersumbat Menimbulkan Bau yang Kurang Menyenangkan di Premis Makanan’; kumpulan CAELIFERA dari Majlis Daerah Betong (projek ‘Kesukaran Mengasingkan Jenis Sampah di Tapak Pelupusan Sisa Pepejal’); kumpulan PH-Q3 dari Majlis Bandar Miri (projek ‘Pembuangan

Sisa Makanan dan Minyak ke dalam Saliran Air’); kumpulan GLAMCO dari Dewan Bandaraya Kuching Utara (DBKU) (projek ‘Ketidakseragaman Kerja-Kerja Penyelenggaraan Pokok oleh Agensi Terlibat’); kumpulan TARIGAS dari Majlis Daerah Lundu (projek ‘Kesukaran Mengawal Kerosakan Tong Sampah Semasa Proses Pemunggahan’); dan kumpulan LEONORA dari Majlis Daerah Lubok Antu (‘Penyelenggaraan Jalan Majlis yang Berlubang dan Rosak Kurang Efisien di Kawasan Engkilili’). Projek KIK Hybrid merupakan satu pendekatan untuk mewujudkan lebih banyak jalinan kerjasama antara PBT, pertubuhan bukan kerajaan (NGO) dan komuniti setempat. Gabungan beberapa pihak ini mampu menjadikan sesuatu projek yang dihasilkan lebih mantap dan berkesan sekaligus memberi rasa kepunyaan serta jaminan projek yang dihasilkan bersifat berterusan dan mampan. Selain itu, melalui projek KIK Hybrid pelbagai kaedah serta program dapat dilaksanakan dan pada masa yang sama pelbagai pengetahuan,

RAKAN Sarawak July - September 2016

pengalaman serta kepakaran dapat dikongsi bersama memandangkan ia melibatkan PBT dan komuniti setempat. YB Datuk Amar Haji Mohamad Morshidi cukup gembira melihat beberapa pasukan PBT berani menyahut cabaran beliau dengan melaksanakan projek KIK Hybrid pada tahun ini. Justeru, beliau berharap agar lebih banyak lagi projek-projek KIK Hybrid akan dilaksanakan di masa akan datang. Beliau menjelaskan bahawa, projek KIK Hybrid yang dilaksanakan ini banyak mendatangkan manfaat bersama selain mewujudkan hubungan yang strategik bersama komuniti setempat dalam menyelesaikan sesuatu masalah. Dalam pada itu, beliau menganggap konvensyen seperti ini sebagai platform yang sangat relevan dalam usaha pihak Kementerian dan PBT mengharungi arus Transformasi Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak ke arah mencapai visi A World Class Civil Service. Beliau menyifatkan, penganjuran


News Features Paparan Berita

konvensyen seperti ini membawa impak yang sangat besar kerana akan mewujudkan satu pendekatan yang kreatif dan inovatif di dalam mempertingkatkan lagi sistem penyampaian perkhidmatan PBT kepada rakyat. Selain itu, program seperti ini berupaya mengenalpasti dan membina modal insan yang berketerampilan tinggi sebagai satu usaha untuk melahirkan Pasukan Berprestasi Tinggi atau High Performance Team (HPT) di kalangan kakitangan PBT negeri Sarawak. Tambah beliau, inisiatif seperti ini amat bertepatan dengan hala tuju Kerajaan Negeri di dalam mempromosikan KIK dan kewujudan HPT dalam budaya kerja seharian terutama dalam menyelesaikan masalah-masalah yang timbul di peringkat organisasi masing-masing. Penjanaan idea-idea baru yang kreatif dan inovatif di dalam tugas seharian ini selari dengan salah satu bidang utama yang telah ditetapkan di dalam SCS 10-20 Action Plan iaitu inovasi dan kreativiti. Konvensyen KIK sememangnya

sudah sinonim dan tidak asing lagi di kalangan PBT, malah dikatakan bahawa sebahagian daripada pasukan KIK PBT adalah antara yang paling aktif dan terbaik di kalangan pasukan KIK Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak. Pada masa akan datang, Setiausaha Kerajaan Negeri berharap agar setiap kumpulan KIK PBT tidak sekadar menghasilkan inovasi yang baharu, sebaliknya beliau berharap agar setiap idea-idea inovasi yang dihasilkan akan dapat digunapakai untuk melaksanakan tugasan harian. Beliau turut menyarankan agar projek-projek KIK yang dicipta dan mempunyai potensi untuk diperluaskan penggunaannya diseragamkan di semua PBT di Sarawak. Sehubungan itu, Setiausaha Tetap Kementerian Kerajaan Tempatan, Encik Bakrie Zaini yang turut hadir ke majlis penutupan Konvensyen KIK PBT pada hari tersebut tidak menafikan bahawa konvensyen yang diadakan pada kali ini begitu unik kerana buat julung kalinya projek KIK Hybrid diperkenalkan serta dipersembahkan.

Jelas beliau, adalah menjadi harapan Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak melalui projek KIK idea-idea kreatif ini akan dapat menghasilkan sistem atau produk yang boleh diguna pakai oleh semua PBT, bukan saja di Sarawak malah di seluruh Malaysia. Beliau memaklumkan bahawa kumpulan KAUL dari Majlis Daerah Dalat-Mukah telah memenangi Anugerah Emas di Bangkok melalui projek ‘EZ Bucket’, pada Ogos lepas. Sehubungan itu, konvensyen KIK PBT 2016 ini telah mengiktiraf kumpulan TATSUNOKO dari Majlis Bandaraya Miri dengan projek bertajuk ‘Penggunaan Delineator Post di Zon Bandar yang Kurang Efisyen’ sebagai pemenang Anugerah Persembahan Terbaik. Kumpulan GLAMCO yang mewakili DBKU pula dinobatkan sebagai pemenang Anugerah Pameran Paling Kreatif dengan projek bertajuk ‘Ketidakseragaman Kerja-kerja Penyelenggaraan Pokok oleh Agensi Terlibat’. Konvensyen KIK PBT 2016 ini adalah yang kelima diadakan dan pada tahun ini ia membabitkan 31 pasukan dan 310 orang pegawai daripada 26 PBT yang menampilkan 16 projek kategori teknikal, 10 projek kategori pengurusan dan 6 projek hybrid. Konvensyen ini dianjurkan oleh Kementerian Kerajaan Tempatan dengan kerjasama Unit Pemodenan Perkhidmatan Negeri, Jabatan Ketua Menteri.

RAKAN Sarawak July - September 2016

57


58

News Features Paparan Berita

NREB

Tandatangani Ikrar Integriti

L

embaga Sumber Asli dan Alam Sekitar (NREB) Sarawak sekali lagi mengadakan sambutan Hari Integriti dan Inovasi NREB pada hujung Julai lepas. Bertepatan dengan tema ‘Integriti di Hati, Inovasi di Sanubari’, majlis yang diadakan di Auditorium Pustaka Negeri, Kuching adalah sebagai usaha NREB meneruskan usaha menerap dan membudayakan nilai integriti dan inovasi dalam Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak. Selaras dengan usaha Kerajaan Negeri meningkatkan nilai integriti dalam perkhidmatan awam dan memerangi rasuah, NREB sebagai agensi penguatkuasaan turut tidak terkecuali dalam usaha tersebut. NREB bertekad untuk memastikan dan meningkatkan integriti dalam aktiviti penguatkuasaan undang-undang alam sekitar di Sarawak berada di

tahap yang tertinggi. Untuk itu, Controller NREB Encik Peter Sawal telah menandatangani Ikrar Integriti atau CIP (Corporate Integrity Pledge) dan menyerahkan ikrar tersebut kepada Timbalan Pengarah (Pencegahan) Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM) Sarawak Encik Jamaluddin Puteh. Upacara menandatangani ikrar berkenaan telah disaksikan oleh Menteri Muda Alam Sekitar YB Datuk Haji Len Talif Salleh merangkap Timbalan Pengerusi NREB yang turut merasmikan majlis sambutan. Menurut beliau, NREB sebagai agensi penguatkuasaan negeri tidak terkecuali daripada mematuhi Pekeliling Perkhidmatan Bilangan 6 Tahun 2013 yang menerangkan tentang Penubuhan Unit Integriti di Semua Agensi Awam sebagai unit yang bertanggungjawab dalam mengurus isu-isu berkaitan integriti. Beliau turut menyatakan bahawa ikrar tersebut adalah langkah ke

RAKAN Sarawak July - September 2016

hadapan dalam usaha NREB meningkatkan komitmen memartabatkan integriti di kalangan warga kerjanya. Turut menyaksikan upacara menandatangani ikrar berkenaan ialah Timbalan Pengarah (Pencegahan) SPRM Sarawak, Encik Jamaluddin Puteh. NREB merupakan agensi penguatkuasaan Kerajaan Negeri kedua yang telah menandatangani Ikrar Integriti dalam memastikan nilai integriti dalam Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak di tahap yang tertinggi seperti yang disarankan oleh Ketua Menteri YAB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Haji Adenan Haji Satem. Dalam pada itu, Sambutan Hari Integriti dan Inovasi NREB turut menyaksikan beberapa orang kakitangan NREB menerima Anugerah Perkhidmatan Cemerlang.


News Features Paparan Berita

Lebih Penekanan Kepada Mencari Punca Rasuah

P

enekanan yang lebih kepada mencari punca rasuah termasuk mengenal pasti pemberi rasuah mungkin dapat mengelakkan gejala rasuah daripada berlaku dalam perkhidmatan awam. Kelemahan individu sendiri seperti sikap tamak, ingin cepat kaya, berbelanja berlebihlebihan serta mengamalkan gaya hidup mewah adalah antara punca utama rasuah di kalangan penjawat awam. Selain itu, kepimpinan yang lemah dalam sesebuah organisasi, sistem dan prosedur yang tidak telus, kerenah birokrasi termasuk kuasa budi bicara yang luas turut menyebabkan ruang dan peluang rasuah semakin terbuka. Perkara tersebut dinyatakan Menteri Muda Alam Sekitar YB Datuk Haji Len Talif Salleh dengan berdasarkan kajian oleh Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM) mengenai punca kepada amalan rasuah dalam

perkhidmatan awam. Statistik yang dikeluarkan oleh SPRM mendapati 398 tangkapan terhadap kes rasuah direkodkan pada tahun 2015 berbanding 225 kes pada 2014, manakala bagi tahun 2016 pula jumlah tangkapan membabitkan penjawat awam yang direkodkan setakat bulan Mei adalah sebanyak 218 kes. Kes-kes yang dilaporkan melibatkan tangkapan ke atas penjawat awam dalam kategori Pengurusan Tertinggi, Pengurusan dan Profesional serta Kumpulan Sokongan. Memandangkan statistik yang membimbangkan, beliau menegaskan bahawa tindakan terhadap pesalah rasuah tidak seharusnya dikenakan kepada penerima rasuah sahaja, malah pemberi rasuah juga seharusnya diambil tindakan sewajarnya kerana “jika tidak ada penjual, maka tidak ada pembeli�. YB Datuk Haji Len Talif yang juga Menteri Muda Pembangunan Tenaga Kerja & Latihan mendedahkan

perkara berkenaan ketika merasmikan Hari Integriti dan Inovasi NREB Sarawak di Kuching, pada hujung Julai lepas. Mengenai inovasi dalam konteks perkhidmatan awam pula, YB Datuk Haji Len Talif menjelaskan bahawa lambakan idea inovatif dalam era kecanggihan teknologi sekarang tidak akan memberi makna sekiranya hasil kreativiti yang dicipta tidak dipandukan hasrat dan iltizam penjawat awam untuk memastikan penyampaian perkhidmatan yang cekap dan cemerlang kepada rakyat. Tambah beliau, idea inovatif yang dihasilkan perlu dimulakan dalam organisasi seterusnya disampaikan dan dimanfaatkan dengan lebih meluas dengan meletakkan stakeholders sebagai keutamaan agar lebih ramai yang mendapat manfaat terutamanya rakyat bagi memastikan sesebuah organisasi benar-benar berfungsi dengan berkesan.

RAKAN Sarawak July - September 2016

59


60

News Features Paparan Berita

Timbalan Perdana Menteri Menghadiri Majlis Ramah Tamah Aidilfitri KDN Sarawak

T

imbalan Perdana Menteri YAB Dato’ Seri Dr. Ahmad Zahid Hamidi serta isteri YABhg Datin Seri Hamidah Khamis telah menghadiri Majlis Ramah Tamah Aidilfitri anjuran Kementerian Dalam Negeri (KDN) Sarawak, pada 28 Julai. Majlis yang dihoskan oleh Timbalan Menteri Dalam Negeri YB Tuan Masir Kujat telah diadakan di Dewan Majma’ Tuanku Abdul Halim Muad’zam Shah, Kompleks Islam Sarawak di Kuching. Turut hadir ialah seorang lagi Timbalan Menteri Dalam Negeri, YB Datuk Nur Jazlan Mohamed serta Speaker Dewan Undangan Negeri Sarawak YB Dato Sri Haji Mohd. Asfia Awang Nassar. Menurut Timbalan Perdana Menteri, majlis ramah tamah tersebut merupakan program yang sangat baik bagi mengeratkan hubungan dan perpaduan dalam pelbagai kaum dalam jabatan dan agensi di bawah KDN, khususnya di Sarawak yang menjadi contoh terbaik “perpaduan dalam kepelbagaian”. Beliau berharap agar program seumpama dapat diteruskan dalam perayaan-perayaan keagamaan lain pada masa akan datang kerana dapat meningkatkan toleransi antara kaum dan agama serta mampu memupuk rasa hormat menghormati antara satu sama lain. Sementara itu, YB Tuan Masir Kujat dalam ucapan aluan beliau memaklumkan majlis tersebut merupakan satu wadah dalam memupuk sikap memahami dan bertolak ansur di kalangan kakitangan warga KDN di samping mampu mengekalkan semangat muhibah yang menjadi tunjang kepada keamanan dan kemakmuran negara. Pada majlis tersebut, Timbalan Perdana Menteri serta isteri turut menyampaikan sumbangan duit raya kepada 73 orang anak yatim daripada Pertubuhan Kebajikan dan Pendidikan Nur Murni Negeri Sarawak.

RAKAN Sarawak July - September 2016


News Features Paparan Berita

K

erajaan Negeri Sarawak telah memperkenalkan dasar baharu perumahan yang dikenali sebagai Skim Perumahan Khas Rakyat (SPEKTRA). SPEKTRA diperkenalkan April lepas sebagai satu langkah untuk mewujudkan lebih banyak rumah mampu milik bagi memenuhi permintaan rakyat yang semakin meningkat. Inisiatif yang dilaksanakan ini bukan hanya bagi menampung keperluan rakyat yang berpendapatan rendah malah juga untuk rakyat golongan pertengahan. Rumah mampu milik ini terbahagi kepada dua kategori iaitu ‘SPEKTRA Lite’ yang ditawarkan pada harga di antara RM100,000 hingga RM120,000; dan ‘SPEKTRA Medium’ yang ditawarkan pada harga di antara RM135,000 hingga RM168,000. Bagi rumah SPEKTRA Lite, harga untuk lot-lot tengah tidak akan melebihi RM100,000 manakala lot-lot tepi tidak akan melebihi RM120,000. Bagi rumah SPEKTRA Medium pula, harga untuk lot-lot di bahagian tengah tidak boleh melebihi RM135,000 manakala lot-lot tepi tidak boleh melebihi RM168,000. Kelebihan rumah SPEKTRA adalah dari segi saiz yang sudah ditambah baik. Di bawah dasar perumahan kos rendah terdahulu, saiz minimum asal adalah 444 kaki persegi sebaliknya di bawah dasar baharu ini, saiz sudah dilebarkan kepada minimum 700 kaki persegi. Selain itu, kebaikan rumah SPEKTRA adalah ia turut dilengkapi dengan tiga buah bilik tidur berbanding hanya dua bilik tidur sebelum ini. Penambahbaikan ini sudah tentu akan menjamin ruang yang lebih selesa dan kondusif sehingga dapat memenuhi kehendak persekitaran, tambahan pula ia sangat sesuai untuk generasi masa depan Sarawak. Menurut Timbalan Ketua Menteri merangkap Menteri Perumahan dan Urbanisasi, YB Datuk Amar Abang Haji Abdul Rahman Zohari Tun Abang Haji Openg, setiap pemaju swasta harus mematuhi peraturan yang ditetapkan

Rumah

SPEKTRA

di bawah dasar baharu tersebut. Para pemaju yang berhasrat untuk membina flat, pangsapuri, kondominium dan rumah teres dikehendaki membina peratusan tertentu daripada pembangunan mereka bagi rumah mampu milik jika tanah di bawah pembangunan adalah empat hektar dan ke atas. Beliau berkata demikian dalam satu sidang media selepas mempengerusikan Mesyuarat Jawatankuasa Penyelarasan Perumahan Negeri di Kuching, Ogos lepas. Perkara ini juga pernah dimaklumkan oleh Menteri Muda Perancangan Sumber dan Menteri Muda Pembangunan Usahawan YB Datuk Haji Mohd Naroden Haji Majais semasa persidangan Dewan Undangan Negeri yang berlangsung pada Jun lepas. Beliau menjelaskan bahawa setiap projek perumahan SPEKTRA yang dibangunkan oleh pihak swasta haruslah mengikut nisbah yang ditetapkan, misalnya dari 15 peratus hingga 30 peratus daripada saiz tanah yang dicadangkan. Perkara ini juga merujuk kepada projek yang melibatkan kawasan melebihi 10 ekar atau 4 ekar bagi perumahan bertingkat tinggi (high rise) atau membabitkan penukaran status klasifikasi tanah daripada native area land kepada mixed zone land. Sehubungan itu, YB Datuk Amar Abang Haji Abdul Rahman Zohari

memaklumkan bahawa unit-unit rumah SPEKTRA tersebut akan dijual kepada pembeli yang telah diluluskan permohonannya oleh Kementerian Perumahan dan Urbanisasi berdasarkan kriteria yang sudah ditetapkan. Justeru, para pemaju swasta harus mematuhi segala dasar dan garis panduan yang telah ditetapkan oleh Jawatankuasa Penyelarasan Perumahan Negeri kerana ia bukan saja menyentuh soal pembinaan perumahan kos rendah tetapi membabitkan soal keperluan serta kepentingan kumpulan sasar. Melalui dasar baharu Kerajaan Negeri mewujudkan SPEKTRA, Sarawak tidak lagi terlalu bergantung kepada skim perumahan kerajaan pusat untuk menyediakan perumahan kepada rakyat. Dalam perkembangan lain, sebanyak lapan projek Program Rumah Rakyat (PRR) yang baharu telah dicadangkan oleh Perbadanan Pembangunan Perumahan (HDC) Sarawak kepada Jabatan Perumahan Negara untuk dilaksanakan pada tahun 2017 dan 2018. Selain itu, pembinaan sebanyak 18,787 unit rumah Program Perumahan 1Malaysia (PR1MA) dalam tempoh empat tahun akan datang juga telah diluluskan oleh Kerajaan Negeri dan setiap unit rumah tersebut akan dijual dengan harga RM300,000.

RAKAN Sarawak July - September 2016

61


62

News Features Paparan Berita

Transforming

F

the Rural Economy

or more than five decades, development among the rural population in Sarawak has grown far slower than their urban counterpart. In 2014, the mean household income for rural households was only RM3,387 compared to RM6,075 for urban households, while the incidence of poverty among rural households was 1.6 per cent compared to 0.5 per cent for urban households. With the average rural household earning 44 per cent less than the urban household and the incidence of poverty in rural areas three times greater than in urban areas, the vast income gap between the rural and urban population is of great concern to the State Government, especially since it intends to transform Sarawak into a high income and advanced state by 2030. As such, the Government is committed in accelerating rural economic transformation not only to reduce said disparity and improve the wellbeing of the rural communities, but also to boost the State’s economic growth from the current 4.4 per cent to 6.5 per cent per annum. One recent development was the formation of the Ministry of Modernisation of Agriculture and Rural Economy (MOARE), a combination of what used to be three separate State ministries namely Ministry of Modernisation of Agriculture, Ministry of Land Development and Ministry of Rural Development; to better

plan, coordinate and implement development programmes for the rural economy. Its Minister, YB Datuk Amar Douglas Uggah Embas, who is also Deputy Chief Minister has set a clear mission for the Ministry: “To transform the rural economy into one that is progressive and advanced and also to raise farmers’ household incomes to RM4,000 per month.” To that end, in its efforts to better transform rural areas, MOARE together with Sarawak Development Institute (SDI) organised a three-day workshop on Sarawak Rural Economic Transformation in Santubong, on 2830 September. Attended by over 100 participants consisting of various stakeholders from State and Federal agencies, the private sector and non-governmental organisations, the workshop aimed to find a clearer understanding on critical issues and factors affecting the rural economy; identify key commodities, industries and economic activities; and identify appropriate development models be it new or existing that can drive the State rural economic transformation. During the official opening of the workshop, YB Datuk Amar Douglas provided a few guidelines for a better picture on transforming the rural economy. For instance, diversifying value-added activities within rural agriculture across upstream and downstream development, as well

RAKAN Sarawak July - September 2016

as expanding the scope of rural economy to rural industries and service sectors to increase rural employment and income. Besides supporting the State’s greater development goals – contributing to food security, increasing GDP growth, providing employment opportunities – by progressing together with other economic sectors, development in rural economy must also leverage on the State’s natural resources found in rural areas such as land, sea and fresh water. It must also leverage on investments in rural infrastructure and services, whether through agro-biodiversity, tourism or within the Sarawak Corridor of Renewable Energy (SCORE) region. “The hope from our rural communities is that the State Government would intensify and sustain its effort at transforming the rural sector, not only towards raising rural incomes but also towards more equitable development between the rural and urban areas. “And since we are now playing a ‘catch-up’ game, our strategies, approaches and action plans need to be transformational in nature,” said the Deputy Chief Minister.


News Features Paparan Berita

A

spek persefahaman rakyat pelbagai kaum, agama, adat dan budaya sentiasa menjadi faktor utama dalam melaksanakan sesuatu dasar atau polisi lebih-lebih lagi perpaduan dilihat sebagai aset yang berharga di negeri Sarawak justeru harus dijaga dan dipelihara dengan baik. Dalam usaha memelihara perpaduan ini, pendekatan yang sesuai dan terbaik sentiasa diambil kira agar ia tidak mendatangkan impak yang negatif kepada negeri ini. Malah, ia adalah satu cara untuk mengelak daripada berlakunya perselisihan faham melibatkan kaum dan agama. Sebagai contoh, dalam usaha memastikan urus tadbir hal ehwal agama Islam dilaksanakan dengan baik dan teratur, Kerajaan Negeri Sarawak melalui Majlis Islam Sarawak (MIS) turut menggunakan pendekatan berhemah, iaitu pendekatan yang mengambil kira daripada sudut rakyat berbilang kaum serta agama yang berbeza-beza. Pendekatan berhemah ini penting bagi memastikan persefahaman antara penganut pelbagai agama terjalin dengan kukuh dan juga sebagai satu cara untuk mengekalkan harmoni di negeri ini. Perkara ini ditekankan Timbalan Ketua Menteri, YB Datuk Amar Abang Haji Abdul Rahman Zohari Tun Abang Haji Openg dalam sidang media yang diadakan sempena mesyuarat MIS pada 8 Ogos lepas. YB Datuk Amar Abang Haji Abdul Rahman Zohari, menteri yang turut bertanggungjaab terhadap hal ehwal agama Islam di negeri ini tidak menafikan bahawa agensi-agensi yang berada di bawah MIS telah dapat mengurus serta mentadbir hal ehwal agama Islam dengan baik dan teratur. Jelas beliau, Sarawak adalah negeri yang bertuah kerana rakyatnya mempunyai pandangan baik dari segi hubungan dan kefahaman soal agama. Kerana itu, ia telah dapat mewujudkan pandangan yang umum mengenai agama di negeri ini sekaligus dapat memastikan masa depan Sarawak akan kekal aman dan makmur.

Pendekatan Berhemah

Memudahkan Urus Tadbir Hal Ehwal Agama Islam Sarawak Demi mengukuhkan persefahaman itu, Ketua Menteri, YAB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Haji Adenan Haji Satem telah melantik beliau untuk menjaga hal ehwal agama Islam di Sarawak, manakala Timbalan Ketua Menteri, YB Datuk Amar Douglas Uggah Embas dilantik untuk menjaga hal ehwal agama yang tidak berkaitan dengan Islam. Justeru, bagi mengukuhkan lagi urus tadbir yang berhubung kait dengan agama Islam, YB Datuk Amar Abang Haji Abdul Rahman Zohari yang juga Menteri Pelancongan, Kesenian dan Kebudayaan serta Menteri Perumahan dan Urbanisasi menjelaskan bahawa MIS akan terus mencari pendekatan yang lebih baik dan sesuai untuk diguna pakai dengan mengambil kira keadaan di negeri ini. Berhubung mesyuarat MIS yang diadakan pada hari tersebut, beliau telah mendengar taklimat daripada agensi-agensi di bawah MIS serta Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM) dan Kementerian Dalam Negeri yang turut terlibat dalam pelaksanaan beberapa undangundang berkaitan agama Islam di Sarawak.

Agensi-agensi di bawah MIS yang terlibat dalam mesyuarat tersebut ialah Jabatan Agama Islam Sarawak, Jabatan Mufti Negeri Sarawak, Jabatan Kehakiman Syariah Sarawak, Tabung Baitulmal Sarawak, Biro Perkhidmatan Pendidikan Majlis Islam Sarawak, Pusat Penerangan Islam, Lembaga Tabung Haji Sarawak dan JAKIM Cawangan Sarawak. Menurut beliau, taklimat tersebut adalah yang pertama kali diadakan selepas pilihan raya lepas dan perlantikan YBhg Datu Haji Misnu Haji Taha sebagai Yang Dipertua Majlis Islam Sarawak yang baharu. Hasil daripada mesyuarat tersebut, beliau memaklumkan bahawa, beberapa jawatankuasa teknikal membabitkan agensi-agensi di bawah MIS akan ditubuhkan. Penubuhan jawatankuasa tersebut akan dilakukan dengan mengenal pasti beberapa bidang tertentu yang boleh diterima pakai, sesuai dan tidak bertentangan dengan dasar urus tadbir agama Islam. Berkenaan dengan perkara ini, beliau akan memaklumkan usul tersebut kepada Ketua Menteri dan ahli-ahli kabinet yang lain.

RAKAN Sarawak July - September 2016

63


64

News Features Paparan Berita

B

ank Negara Malaysia (BNM) sebagai institusi yang mengawal sistem kewangan negara terus melaksanakan tanggungjawabnya kepada rakyat dan pengguna sistem kewangan tersebut. Tanpa kita sedari, BNM memperluaskan peranan baharunya dengan menggalakkan pengguna untuk lebih bijak dalam mengurus kewangan mereka. Melalui kecanggihan teknologi maklumat dan pengenalan beberapa aplikasi (app) baharu di pasaran, ia tidak mustahil untuk dicapai. Justeru, BNM mengambil pendekatan terkehadapannya dalam memperkenalkan app mudah alih bagi memudahkan pengguna membuat keputusan kewangan dengan lebih baik. Aplikasi tersebut yang dibangunkan oleh BNM bertujuan melengkapkan maklumat, kemahiran dan alat yang diperlukan bagi segmen penduduk yang lebih luas; untuk membuat keputusan kewangan yang bijak dan berhemat. Melalui app tersebut, pengguna bukan sahaja boleh mendapatkan perkembangan dan maklumat terkini tentang hal-hal kewangan, malah ia boleh digunakan untuk merancang dan menguruskan kewangan mereka. App mudah alih tersebut – ‘MyBNM’, ‘BNM MyLINK’ dan ‘MyTabung’ – boleh dimuat turun secara percuma daripada Apple App Store dan Google Play Store. Selain itu, terdapat satu lagi app iaitu ‘MyRinggit’ yang lebih bersifat sebagai panduan bagi mendidik pengguna tentang ciri-ciri mata wang ringgit, garis panduan standard kualiti mata wang Malaysia, dan tindakan sekiranya berhadapan ataupun menemui mata wang yang tidak sesuai untuk edaran. MyBNM merupakan aplikasi mudah alih rasmi BNM yang membolehkan pengguna mengikuti perkembangan terkini berkaitan dengan laporan kewangan termasuk maklumat dan pengumuman, ucapan dan wawancara, siaran akhbar,

Mengawal Kewangan dengan Bijak Melalui App Mudah Alih

amaran penipuan kewangan dan kadar pertukaran asing di hujung jari mereka. Ini akan memudahkan pengguna mendapatkan maklumat perkembangan terkini industri kewangan di Malaysia dan pada peringkat global, serta maklumat terkini dasar dan peraturan kewangan BNM. Menariknya, aplikasi ini begitu bermanfaat kepada rakyat Malaysia yang ingin berkunjung ke negara luar disebabkan ia memberi maklumat terkini tentang pertukaran mata wang asing. Notis dan pengumuman terkini juga akan disalurkan melalui app ini, sekaligus pengguna mendapat akses terkini mengenai perkembangan kewangan semasa di samping amaran

RAKAN Sarawak July - September 2016

penipuan di dalam talian sekiranya ada berlaku. Pengguna juga tidak perlu risau terhadap kesahihan maklumat terutama amaran penipuan kerana aplikasi ini akan memaparkan mereka yang disenaraihitamkan berdasarkan kes-kes yang telah berlaku. Aduan juga kini boleh dilakukan secara terus dengan mengklik ke ruangan ‘Hubungi Kami’ dan ke ruangan ‘Khidmat SMS’. Bukan setakat membuat aduan, pengguna juga boleh mendapat alamat dan maklumat pusat perhubungan dan perkhidmatan BNM di samping memperolehi maklumat bagaimana untuk memohon salinan laporan credit (CCRIS) mereka. Bagi pengguna yang masih keliru mengenai hal-hal pengurusan


News Features Paparan Berita

ataupun insuran atau takaful. Kemudian, klik ke ruangan Unit Aduan untuk mendapat nombor telefon dan faksimili institusi kewangan tersebut. Pengguna perlu mengemuka dan menyelesaikan isuisu tersebut dengan Unit Aduan. Untuk rekod, semua insitusi kewangan yang dikawalselia oleh BNM telah menubuhkan unit aduan dalam organisasi masing-masing. Disebabkan itu juga, pengguna perlu tahu apa skop dan bidang kuasa Unit Aduan sebelum membuat aduan. Paling penting, app ini memberi jaminan bahawa pengguna dihalakan ke maklumat dan pihak yang betul bagi tujuan tersebut. MyTabung ialah app untuk individu membuat belanjawan peribadi atau belanjawan isi rumah. Pengguna boleh mencatat pendapatan, simpanan dan perbelanjaan berulang pada masa itu juga menerusi paparan kedudukan

BNM App

kewangan, mereka juga boleh merujuk ke ruangan ‘Soalan Lazim’. BNM MyLINK ialah aplikasi mudah alih setempat yang menyediakan saluran terus antara pengguna dengan penyedia perkhidmatan kewangan di Malaysia. Aplikasi ini mengandungi direktori perbankan konvensional dan perbankan Islam, syarikat insurans dan pengendali takaful serta PKS, lantas membolehkan pengguna berhubung terus dengan penyedia perkhidmatan kewangan bagi mengemukakan pertanyaan, mendapatkan nasihat dan membuat aduan. Sebagai contoh, sekiranya pengguna tidak berpuas hati terhadap sesuatu produk ataupun perkhidmatan, mereka boleh terus klik ke ruangan direktori, sama ada bank

BNM MyLINK

datang, pengguna digalak untuk merekod perbelanjaan termasuklah penggunaan kad kredit. Bagi bulan seterusnya, pengguna boleh klik bayaran baharu dan masukkan butiran perbelanjaan harian termasuklah jumlah perbelanjaan, butiran, kategori dan tarikh. Sekiranya terdapat bayaran berulang (maksudnya bayaran yang tetap) setiap bulan boleh diletakkan di bawah ruangan bayaran lazim. Pengguna boleh menambah dan mengubah jumlah tersebut pada bilabila masa. Secara keseluruhanya, sudah tiba masanya setiap orang memanfaatkan sepenuhnya kecanggihan teknologi maklumat dalam memudahkan setiap urusan kewangan. Bak kata pepatah Melayu, ‘Beringat sebelum Kena’ sebenarnya lebih kepada usaha mendidik masyarakat supaya dapat mengawal perbelanjaan

BNM MyRinggit

kewangan dan corak perbelanjaan mereka. Pengguna juga boleh mendapatkan nasihat kewangan dan tip berbelanja untuk membantu mereka mengamalkan pengurusan kewangan berhemat sebagai satu cara hidup. Walau bagaimanapun, sebelum menggunakan aplikasi ini pengguna hendaklah memasukkan jumlah pendapatan, simpanan dan perbelanjaan tetap ke dalam app tersebut. Kemudian, pengguna perlu menetapkan belanjawan mengikut kategori. Merujuk kepada app ini terdapat tujuh kategori iaitu Makanan, Pengangkutan, Keperluan Rumah, Komunikasi dan Utiliti, Pendidikan, Kesihatan dan lain-lain. Untuk rujukan pada masa akan

BNM MyTabung

dan melalui app MyTabung sekurangkurangnya pengguna boleh merekod perbelanjaan mereka setiap bulan. Selain itu, app seperti MyBNM dan BNM MyLINK sekiranya dimanfaatkan sepenuhnya sebenarnya melindungi hak rakyat sebagai pengguna terutama berkaitan dengan hal-hal kewangan. Pada masa yang sama, keraguan dan kekeliruan berkaitan dengan perkembangan semasa dan sumber maklumat berkaitan kewangan boleh diatasi melalui app mudah alih tersebut. Biar pun terdapat app lain dalam kepesatan teknologi maklumat kini, namun app mudah alih dari BNM ini memberikan pengguna keyakinan yang tinggi disebabkan inilah satusatunya aplikasi yang diperakui dan dibangunkan sendiri oleh BNM.

RAKAN Sarawak July - September 2016

65


66

News Features Paparan Berita

Rundingan Kerajaan Negeri - Petronas

Gariskan

7 Persetujuan Positif untuk Sarawak

T

ujuh persetujuan berhubung pengambilan lebih ramai anak tempatan Sarawak dalam Petronas dicapai secara baik dalam mesyuarat di Pejabat Perdana Menteri di Putrajaya, Ogos lepas. Menurut kenyataan media daripada Ketua Menteri, YAB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Haji Adenan Haji Satem, turut hadir di mesyuarat antara Kerajaan Negeri Sarawak dan Petronas tersebut adalah Perdana Menteri YAB Datuk Seri Mohd Najib Tun Abdul Razak dan Ketua Pegawai Eksekutif Petronas YBhg Datuk Wan Zulkifli Wan Ariffin. Ketua Menteri mengumumkan persetujuan pertama dicapai adalah Petronas akan melantik seorang anak Sarawak menjadi ahli Lembaga Pengarahnya dan beliau telah mencadangkan Setiausaha Kerajaan Negeri, YB Tan Sri Datuk Amar Haji Mohamad Morshidi Abdul Ghani sebagai wakil Sarawak. Jelas beliau, secara kebetulan Setiausaha Kerajaan Negeri dahulu pernah berkhidmat dengan Petronas dan tugasnya adalah untuk melaporkan kepada Kerajaan Negeri setiap enam bulan atau bila-bila masa yang diperlukan. Persetujuan yang kedua – sejumlah 192 jawatan yang sekarang kosong akan diiklankan dalam akhbar-akhbar tempatan dan jawatan-jawatan tersebut akan diisi oleh anak tempatan Sarawak. Walau bagaimanapun Petronas akan berunding dengan Kerajaan Negeri jika tiada anak tempatan Sarawak yang sesuai untuk mengisi mana-mana jawatan tersebut. Persetujuan ketiga pula ialah Petronas akan menyediakan sehingga 50 tempat untuk anak tempatan Sarawak melanjutkan pengajian mahasiswa di Universiti Teknologi Petronas di Perak. Bagi persetujuan keempat,

Petronas akan memperhebatkan latihan teknikal serta mengambil lebih ramai anak Sarawak di pusat latihannya di seluruh negara. Mengenai persetujuan kelima, menurut Ketua Menteri, Petronas telah membayangkan komitmennya untuk menyokong dua industri petrokimia yang sekarang di bawah rundingan peringkat akhir. Jelas beliau, Petronas akan menyokong industri petrokimia dan industri hiliran yang lain selepas kajian bersama mengenai industri petrokimia dengan kerajaan negeri siap. Mengenai persetujuan keenam, Petronas bersama Kerajaan Persekutuan juga akan mempertimbangkan hasrat Kerajaan Sarawak untuk menyertai Kontrak Perkongsian Pengeluaran (PSC) supaya Sarawak boleh mendapat manfaat daripada kontrak tersebut. Persetujuan ketujuh, Petronas bersetuju mengambil lebih ramai anak Sarawak bagi mengisi jawatan bukan eksekutif hingga ke peringkat pengurusan. Lebih terperincinya, Petronas bersetuju meningkatkan bilangan anak tempatan Sarawak di peringkat pengurusan daripada 33 peratus sekarang kepada 60 peratus. Ini bermakna, Petronas bersetuju meningkatkan kakitangan di peringkat pengurusan daripada 41 peratus sekarang kepada 60 peratus dan di peringkat eksekutif daripada 48 peratus sekarang kepada 75 peratus, manakala untuk jawatan bukan eksekutif, bilangan kakitangan akan dikekalkan 95 peratus.

RAKAN Sarawak July - September 2016

Beliau merujuk kepada pelan kerja yang dikemukakan oleh Petronas untuk meningkatkan jumlah pekerja anak Sarawak dan angka itu akan dicapai menjelang 2020. Menurut beliau, pada masa ini sejumlah 3,880 daripada 5,190 kakitangan Petronas di negeri ini terdiri daripada anak jati Sarawak. Beliau turut memaklumkan bahawa Setiausaha Kerajaan Negeri akan mempengerusikan sebuah mesyuarat jawatankuasa kecil tidak lama lagi untuk mengkaji pengeluaran permit kerja. Pada masa yang sama, Kerajaan Negeri akan mengkaji semua 586 jawatan yang sekarang menunggu kelulusan bagi permit kerja bagi memastikan anak tempatan Sarawak diutamakan untuk mengisi jawatan-jawatan itu. Berhubung dengan royalti minyak dan perkara lain, ia akan dibincangkan kemudian dan beliau berpuas hati dengan persetujuan yang telah dicapai setakat ini.


News Features Paparan Berita

M

erakyatkan Ekonomi Digital merupakan salah satu komponen dan inisiatif utama dalam membangunkan ekonomi digital negara yang mapan. Bagi mencapainya, Malaysia Digital Economy Corporation (MDEC) iaitu agensi di bawah Kementerian Komunikasi dan Multimedia Malaysia telah melaksanakan dua program – ‘eRezeki’ dan ‘eUsahawan’ – bertujuan untuk meningkatkan pendapatan kumpulan sasaran termasuk golongan B40 melalui kaedah digital dan atas talian. Inisiatif ini juga salah satu daripada penekanan kerajaan untuk membantu golongan B40, iaitu isi rumah berpendapatan 40 peratus terendah, seperti yang digariskan dalam Rancangan Malaysia Ke-11. Dalam Bajet 2016, turut dinyatakan bahawa program eRezeki dan eUsahawan akan diperluaskan ke seluruh negara, dengan mensasarkan 100,000 dari golongan B40 mendapat manfaat daripada program tersebut. Menteri Komunikasi dan Multimedia, YB Datuk Seri Dr Salleh Said Keruak menekankan perkara ini ketika menjawab pertanyaan di Dewan Negara pada Mei yang lepas. Melalui program eRezeki, MDEC memupuk serta mempromosi penggunaan teknologi digital dengan mengupayakan rakyat untuk meraih peluang-peluang ekonomi melalui platform Crowdsourcing yang dibangunkan. Peluang ekonomi digital ini termasuklah melakukan pekerjaan, tugasan atau projek kecil yang disalurkan dari pasaran tempatan dan juga antarabangsa. Melalui kaedah digital ini, rakyat boleh mengakses pelbagai bentuk pekerjaan dan tugasan yang ditawarkan berdasarkan kemahiran, pengetahuan dan juga kebolehan individu tersebut. Kaedah-kaedah yang dititik beratkan melalui program ini termasuk penekanan latihan pengendalian

Merakyatkan ekonomi digital melalui eRezeki dan eUsahawan platform digital dan penjagaan kualiti kerja agar dapat berdaya saing di peringkat global. Program eRezeki buat masa ini masih di peringkat permulaan dan pihak kerajaan sedang berusaha untuk memastikan para peserta yang mendaftar untuk program ini dilatih dan disaring dari segi kemampuan dan kelayakan. Setakat Mei 2016, seramai 49,229 orang dalam golongan B40 telah berdaftar dan seramai 25,587 orang telah dilatih, manakala sebanyak 33 Pusat dan Wakil eRezeki (10 Pusat dan 23 Wakil eRezeki pada 2015) telah beroperasi. Dalam memperluaskan perlaksanaan program eRezeki ini ke seluruh negara, sebanyak 33 lagi wakil eRezeki disasarkan untuk beroperasi pada 2016 (jumlah keseluruhan sebanyak 66). MDEC akan memanfaatkan infrastruktur awam ICT sedia ada seperti di kolej-kolej komuniti, UTC dan sebagainya untuk dijadikan wakilwakil eRezeki bagi melatih golongan sasaran. Bagi Program eUsahawan pula, ia bertujuan untuk memberi ilmu dan tunjuk ajar yang akan membantu usahawan belia dan usahawan mikro meningkatkan jualan melalui perantaraan digital. Program ini disampaikan dalam bentuk kursus yang dijalankan di pusat-pusat Institusi Pendidikan dan Latihan Teknikal dan Vokasional (TVET) awam yang terpilih di seluruh negara.

Kursus eUsahawan mengandungi topik-topik seperti pemasaran melalui media sosial, mobile commerce, analisis data untuk memperbaiki keberkesanan pemasaran secara digital, bayaran di atas talian, pengiklanan digital dan juga keselamatan siber. Kursus ini diajar oleh pensyarahpensyarah TVET yang telah dilatih oleh MDEC dengan sokongan tokoh-tokoh perniagaan digital tempatan. Program ini disampaikan kepada golongan sasaran melalui institusi TVET, di mana ilmu keusahawanan digital diterapkan ke dalam kurikulum formal yang diajar kepada pelajar TVET. Modul ini juga disediakan oleh TVET sebagai kursus jangka pendek yang sesuai untuk usahawan mikro. Setakat Mei 2016, sebanyak 364 pusat TVET daripada tujuh buah agensi TVET terbesar di negara iaitu Jabatan Pembangunan Politeknik, Jabatan Pembangunan Kolej Komuniti, Institut Kemahiran MARA, Instititut Kemahiran Belia Negara, Institut Kemahiran Tinggi Belia Negara, Kolej Professional MARA dan GiatMARA terlibat dalam program ini. Setakat Mei 2016, lebih daripada 700 pensyarah telah dilatih untuk mengajar kursus ini. Dari bulan Jun 2015 sehingga bulan Mac 2016, lebih daripada 7,000 orang pelajar TVET dan usahawan telah mengikuti kursus eUsahawan, manakala lebih daripada 4,000 peserta kursus ini telah berjaya menjana pendapatan tambahan keseluruhan sejumlah lebih dari RM5 juta, setakat Mei 2016.

RAKAN Sarawak July - September 2016

67


68

News Features Paparan Berita

T

oday’s parents are facing immense pressure in becoming good role models for the future generation, as they need to nurture their children to be physically, mentally and emotionally ready while being exposed to external elements such as information and communication easily accessible through technology and the Internet. Mothers in particular, who are still perceived as the caregiver of the family, need to be more resolute and indomitable in balancing the demands of both their career and family responsibilities, for they and every other women are leaders and workers serving their community and country in their own rights. Work-life balance, however, is not the only concern these women have. “Time is a major hurdle for career women, especially wives and mothers who are also playing their part in earning a living for their family,” said the Chief Minister’s wife, YABhg Datin Patinggi Jamilah Anu to 157 members of the Civil Service from various government agencies during the closing ceremony of the Power

Ministry of Welfare, Women and Community Wellbeing, and the Women and Family Department Sarawak, which provided more effective input and assistance to organisations regarding family and women’s development. For the State Civil Service, numerous employee welfare programmes have been implemented to improve the functions and wellbeing of civil servants in achieving work-life balance. For instance, the two-day Power Parenting Programme that was organised by State Human Resource Unit of the Chief Minister’s Department focused on helping participants prepare and improve their knowledge and skills in building a family that is knowledgeable and can live cordially, lovingly and harmoniously. “Such programmes should be organised as a vital platform that can allow us to educate the community on the importance of understanding the role of parenting in an increasingly challenging modern world,” said Deputy State Secretary YBhg Datu Dr Sabariah Putit at the closing ceremony.

Improving Parenting Skills for Work-Life Balance Parenting Programme in Bintulu, on 15 September. For that, the need to be able to juggle work-life demands requires them to identify and manage their priorities; although doing so is easier said than done, YABhg Datin Patinggi Jamilah was confident that today’s women were capable of doing their best for their families. She also stressed the importance of having the general public with their understanding, and the government through its policies, to support women in balancing their priorities in life, further elaborating that the State Government’s commitment in promoting and protecting women as an important pillar of the family is evident with the establishment of the

RAKAN Sarawak July - September 2016


News Features Paparan Berita

Larian Kesedaran Air Sempena Hari Air Sedunia

H

ari Air Sedunia yang

melibatkan seramai 677 orang peserta

disambut setiap 22 Mac

yang terdiri daripada kakitangan LAK

telah diperkenalkan oleh

dan orang awam.

Pertubuhan Bangsa-bangsa

kepada sumber air. Oleh sebab itu, beliau menekankan bahawa tanggungjawab setiap individu adalah memastikan air tidak dibazir

Larian bermula di perkarangan

Bersatu (PBB) sebagai satu usaha

Ibu Pejabat LAK di Jalan Batu Lintang

dan dicemar selain mempromosi

untuk menekankan kepentingan

kemudian melalui Jalan Rock, Jalan

penjimatan dan pemuliharaan air

pengurusan sumber air yang mampan.

Ong Tiang Swee, Jalan Upland, Jalan

dalam aktiviti harian masyarakat.

Setiap tahun, UN-Water, sebuah

Simpang Tiga, Jalan Batu Lintang dan

entiti yang menyelaras tugas-tugas

kembali ke Ibu Pejabat LAK.

PBB atau UN (United Nations) dalam

Acara pelepasan peserta

Tema sambutan tahun ini, iaitu ‘Water and Jobs’ atau ‘Air dan Pekerjaan’ memberi fokus tentang

isu-isu berkaitan dengan air dan

disempurnakan oleh Pengurus Besar

bagaimana kuantiti dan kualiti air

sanitasi akan menetapkan tema

LAK, Encik Mohamad Sabari Shakeran.

dapat mengubah kehidupan dan

sambutan Hari Air Sedunia sesuai

sumber pendapatan para pekerja di

Menurut beliau, Hari Air Sedunia

dengan isu dan cabaran masa depan

disambut sebagai satu cara untuk

samping mentransformasi masyarakat

dalam penggunaan dan pengurusan

meningkatkan kesedaran orang awam

dan ekonomi.

sumber air.

tentang kepentingan air dalam segala

Sempena sambutan Hari Air Sedunia tahun ini, Lembaga Air

Larian yang diadakan juga adalah sebagai platform untuk LAK

aspek kehidupan. Hampir setengah daripada pekerja

melaksanakan tanggungjawab sosial

Kuching (LAK) telah menganjurkan

di seluruh dunia, iaitu seramai kira-

korporat (CSR) dalam memberi

Larian Kesedaran Air (Water Awareness

kira 1.5 bilion orang bekerja dalam

sumbangan kepada badan-badan

Run) sejauh 5.7 kilometer yang telah

sektor berkaitan air dan bergantung

kebajikan di Sarawak.

RAKAN Sarawak July - September 2016

69


70

News Features Paparan Berita

Design Thinking:

The Key to Increase Organisational Agility

O

rganisational agility is defined as the capability that allows organisations to quickly adapt to changes in the market. In today’s hyper-competitive environment, agility is a key factor in determining whether an organisation remains successful, relevant and sustainable, or dies. Agility plays a vital role in the capacity of the organisation to outperform the competition by either adapting faster to market conditions or by creating those conditions.

Agility requires: • Quick understanding of people’s changing needs and translating those needs into potential solutions; • Defining people’s problems with precision in order to concentrate on solving the right problems, while building up the skills for similar challenges in the future; • Coming up with ideas to solve those problems (which means having the skills to understand the problems in the first place); and • Quickly implementing effective solutions that revolve around people’s needs, before the competition does.

a complex, uncertain and turbulent environment. So, what is the relation between agility and Design Thinking? Design Thinking (DT) is a process or a methodology for solving complex problems, finding opportunities and implementing the most effective solutions. DT is one of the most powerful tools to dissect a problem, analyse several alternatives to solve that problem and experiment with smallscale solutions to find out what works and what does not. DT process focuses on one principle: the human-centred principle (also known as empathy). It revolves around how people perceive and experience problems, and how they would use and experience potential solutions. If agility is the capability to quickly adapt, then DT is one of the processes that allows that adaption process to happen. Let us explore each step of the Design Thinking process and how it can increase organisational agility:

In short, agility is a fundamental ability for renewal and adaption to

RAKAN Sarawak July - September 2016

Empathy

Definition

Ideation

Prototyping

Testing

Scaling

Empathy The DT process starts with the surfacing of users or customers’ problems. These problems are then integrated and taken into account in order to find potential solutions. The organisation will focus only on those that are relevant to its purpose, and most needed by its customers. Empathy builds agility because it teaches the organisation to always remain open-minded to the needs and wants of the customers (internal and external). Organisations lose their relevance when they become too comfortable and stop listening to their customers. Empathy allows constant exploration of current and potential future needs.

Definition This is where the organisation narrow down the problems found in Empathy. Some problems will be within the realm of the existing capabilities of the organisation, and some others will require either building new capabilities (innovation) or leaving them aside. In either case, defining problems helps the organisation to constantly remain aware of the skills needed in order to stay fluid and agile. The main problem with quick adaptations is that the relevant key capabilities needed in the new level have to be built. Defining problems allows the organisation to stay on top of its


News Features Paparan Berita potential solution, rather than implementing something that is heavy and expensive.

Scaling

current skills and gives direction to build future ones. This is fundamental to increase agility.

Ideation At this stage, organisations will need to come up with as many ideas as possible in order to solve the defined problems. The greater benefit of the ideation process is that keeps the top four skills (curiosity, creativity, innovation and collaboration) as a lubricated engine working at its best capacity and not wasting any energy in ineffective processes. If an organisation remains stagnant and does not see the need to solve new problems, its innovation and collaboration capacities will become rusty. On the contrary, when an organisation constantly defines problems and ideating solutions, the skills will remain updated and ready

to use. Agility relies heavily on the top four skills mentioned before.

Prototyping and testing After coming up with many ideas, it is time to prototype and test them to see what works and what does not. These two steps are critical in increasing organisational agility. Unfortunately, many organisations rely on heavy strategic planning and inefficient decision-making processes before implementing a new product or service, which has not even been tested. This practice kills organisational agility because it neither fosters quick adaption nor the skills needed to adapt. It is much more valuable to prototype with the best solution that requires the minimum effort possible, and then test validity and relevance. If something small does not work, it is easier to move to the next

Once a solution that works has been prototyped and effectively tested, it is easier to scale it to the next level. The scaling process in itself builds organisational agility, as it requires the organisation to quickly increase its capabilities that allow the solution to be expanded to next levels of performance and market size. The fundamental premise behind scaling to increase organisational agility is that it brings the organisation to another and higher level of complexity. In that higher level, more problems will come up and the DT process will have to start again. But this time, the organisation will have better knowledge and skills to do it in more effective ways.

Agility to come up with as many ideas as possible

Agility to understand customers

Empathy

Definition

Agility to translate customers' needs into understandable problems & opportunities

Ideation

Agility to quickly scale up a solution to larger-scale before the competition (and disrupt the market)

Prototyping

Testing

Scaling

Agility to prototype and test small-scale ideas and solutions, before going all the way with one approach

(Sourced from LinkedIn, by Enrique Rubio)

RAKAN Sarawak July - September 2016

71


SARAWAK TRANSFORMATION

n Transforma

ma r o

ry

S

vice Delive r e

n tio

Ru r

tion

a

ransforma T l

tio

nce a n d

mic Trans o f n

ma or

Socio E co

The Way Forward

Per f

Profile for RAKAN Sarawak

RAKAN Sarawak (Jul - Sep) 2016  

RAKAN Sarawak (Jul - Sep) 2016  

Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded