Page 2

Dertig jaar Hemspoortunnel

Jan van der Male

Ondertunneling van de spoorverbinding Zaandam – Amsterdam, 1983-2013 Twee gekoppelde treinstellen Mat’64 komen uit de Hemspoortunnel, vlak voor zij in station Zaandam zullen arriveren, 9 september 2011. J.C. van der Male

116 116

Op 19 mei 1983 opende Koningin Beatrix de Hemspoortunnel onder het Noordzeekanaal tussen Zaandam en Amsterdam. Daarmee verviel de functie van de Hembrug en kon dit obstakel voor het scheepvaartverkeer worden opgeruimd. Gelijktijdig werd het nieuwe station Zaandam en het eerste deel van het nieuwe station Amsterdam Sloterdijk in gebruik genomen. Dertig jaar na dato is het tijd voor een terugblik, waarbij ook de voorgeschiedenis ruime aandacht krijgt. De aanleg van de spoorverbinding Zaandam - Amsterdam Nadat op 18 augustus 1860 de Spoorwegwet was aangenomen, werd de aanleg van spoorlijnen een staatsaangelegenheid. Dit bood R A I L

M A G A Z I N E

3 1 0

ook perspectieven voor Noord-Holland, waar als Staatslijn K de spoorlijn Amsterdam – Alkmaar – Den Helder werd gepland. Vooralsnog zou deze verbinding deels via Haarlem – Uitgeest gaan. Toen echter twee jaar later, op 13 december 1862, het wetsontwerp tot aanleg en exploitatie van het Noordzeekanaal werd bekrachtigd, gaf dit gelegenheid tot een veel kortere route. Het IJ was ter hoogte van de monding van de Zaan ongeveer 4 kilometer breed en door inpoldering van een deel van dit water en het aanleggen van 17 kilometer aan dijken, ontstond het Noordzeekanaal. Niet alleen gaf dat een veel kortere vaarverbinding vanaf de Noordzee naar Amsterdam, maar over dit veel smallere kanaal kon een spoorlijn worden aangelegd vanuit Uitgeest

via Zaandam naar Amsterdam. Zo ontstond een rechtstreekse verbinding tussen de marinehaven in Den Helder en Amsterdam. Op 20 december 1865 was het eerste deel van het traject van Staatslijn K gereed: de verbinding Den Helder (Nieuwe Diep) – Alkmaar. Op 1 mei 1867 volgde het gedeelte Alkmaar – Uitgeest en vanaf 1 november 1869 kon men vanuit Uitgeest per trein Zaandam bereiken. Bij de spoorwegaanleg door de Staat werden door ingenieurs van Rijkswaterstaat vijf typen stations ontworpen, met diverse variaties daarop. Men sprak dan ook al gauw van Waterstaatstations. In de grote plaatsen kwamen stations van de 1e tot en met 3e klasse, de dorpen konden toe met een station van de 4e of 5e klasse. Vermoedelijk was de werk-

Profile for Rail Magazine

Rail Magazine Plus #11  

Dertig jaar Hemspoortunnel

Rail Magazine Plus #11  

Dertig jaar Hemspoortunnel

Advertisement