Issuu on Google+

1


ास

स कॉ म स ते कॉ म स आहे

असलेले लोकं

यांना कोणी कलाकार बनवत नसन ू हे कॉ म स सामािजक जाणीव

वतः बनवतात, हे कॉ म स

यांना व वध मु

यां या

वतः या अनभवावर आधा रत असतात हे कॉ म स ु

यांवर समाजात चचा कर यास मदत करते. या शवाय हे तं

बनव यासाठ कोणतेह भार तं गरज असते.

या कॉ म सना

खूप

वतः आहे आ ण यांना

नाह तर फ त एक कागद, पेन आ ण फोटोकॉपी (झेरॉ स) एव यांचीच

था नक पातळीवर

वतर त

कर यासाठ तयार केले जाते ह च गो ट यांना दस ू -या

चळवळी या, अ भयाना या साम ीपे ा वेगळे बनवते. हे

कॉ म स

झेरॉ स

काढ यावर

सामा यजागी

चकटवल जातात जसे क , बस याचे ठकाण, शाळा, बस

टॉप,

एवढे च

नाह

दकान , कायालय, सचनाफलक आण ु ु तर

यांना

वजे या

खांबांवर

सु दा

चटकवले जाऊ शकते. साधारणपणे यां या वाचकांना

ह मा हत असते क कोण या सं थेने या कॉ म सचे वतरण केले आहे . यात एक त येणे हाच सग यात मह वाचा उ ेश असतो. इथे वाचक आ ण जे

लोकांनी या

नाह

लोक

कॉ म सला बनवले आहे ते खप ु काह आहेत.

समाजातील

वषयावर खप खोलवर ु

आपल

साधारण

वेगळे लोक

वचार करतात ते

या यावर

वतःची अशी अ भयान साम ी, चळवळी या व तू तयार करतात. या शवाय ह अ भयान साम ी

राजधानीतील अथवा वदे शातील कोणताह कलावं त बनवन यां याकडे पाठवेल. ू

ास

ास

स कॉ म स चळवळ काय आहे

स कॉ म स चळवळ न वद या दशकात सु

झाल . सारखे

वचार असणारे काह

यंग च कार,

वकास

प कार आ ण कायक यानी आप या उद नवाहा या पल कडे जाऊन समाजसधारणे साठ कॉ म सला एक संवाद, ु जनसंपका या मा यमात

योग कर याचा वचार केला.

समाज तसेच सामािजक सं थांनी याला लवकरच आपलेसे केले, कारणक यातन ू सां गत या जाणा-या कथा या यांचा

वतः या हो या. काह सा रता

खचात तयार होणे हे खप ु लोक य झाले.

ास

े ांम ये हे मा यम खप ु

स कॉ म सचे असे गण ु आहे त

च लत झाले. समज यास सोपे आ ण कमी

यामळे ु हे सामािजक सं थेत तसेच वकास य

े ात

भारतात या कॉ म सची मळं ु मजबत ू झाल आ ण लवकरच ह संपण ु जगात पसरल . आता हे मा यम

तंजा नया, मोजाि बक,

ाझील, लेबनान,

सामािजक सं था, सरकार

संघटना इ याद

टन, फनल ड, पा क तान, नेपाळ तसेच मंगो लया मधील कायकत, दारे याचे

योग केले जात आहेत. व ड कॉ म स इं डया आ ण

फनल ड यां या संयु त व यमाने या संबंधी या कायशाळा,

दशन तसेच

श ण श बरे जगभारात आयोिजत

होत आहे त. व वध भाषाम ये ल हलेले मनअल आम या वेबसाईटवर सु दा उपल ध आहे त. ॅ ु

2


वॉलपो टर कॉ म स वॉल पो टर कॉ म स समदाय , नमसरकार सं था, समह ु ु आ ण जे व याथ काह आवाज उठवू इि छतात , अशा

व या या या

वशेष अशा वषयावर

दारे हे बनवले जातात. हे कॉ म स सामा यतः दोन ए-4

आकारा या कागदावर तसेच झेरॉ स या सहा याने तयार केले जातात. वॉलपो टर कॉ म स

था नक वतरणासाठ बनवले जातात क ,

शकेल. वॉलपो टर तयार कर याची प दत खपच सोपी आ ण ु या मागदशक पिु तकेमळे ु तु ह हे शकाल क , कशा वॉलपो टर कॉ म स तयार क

शकतात.

वषय

यामळे ु

था नक पातळीवर चचा सु

वतातल आहे .

कारे अगद सो या प दतीने तु ह तमचे ु

पान

वॉलपो टर कॉ म स

10

वषय आ ण मु

11

याची नवड

कथालेखन

12

चेह-याचे हाव-भाव

13

मानवी आकती ृ

16

कथेला चार भागात वभागणे

17

कारचे फगे ु

19

कॉ म सम ये संवाद लहणे

20

अ भू म आ ण पा वभू म

21

साधारण चका – 1 ु

22

साधारण चका -2 ु

23

वॉलपो टरचे अं तम मोजमाप

24

व भ न कॅ मेरा या कोनांचा (एंगल) वापर

25

वतः क न पहा आ ण बनवा

26

सावल आ ण खोल

27

भाव

28

शाई भरणे

29

मथळा (शीषक)

30

कॉ म सला चटकवणे आ ण झेरॉ स करणे

31

साधारणपणे वचारले जाणारे

32

नो तरांचे स

कॉ म सची उदाहरणे

.

15

शर रा या व वध मु ा

वशेष

वतःचे

9

सं डकेटे ड कॉ म स

व वध

होऊ

33 34-36 3


4


इं डया अन ल मटे ड अपम आ ण कैफ

मशः नागालड व क मीर व न द ल

व यापीठात श णासाठ

येतात. कॉलेजम ये यांना आतंकवाद , चं क इ. नावाने चडवन ़ ू परे शान केले जाते. ते भारता या इ तहास आ ण व वधते ब ल वाचतात आ ण वचार करतात क

यांना या भेदभावापासन ू कधी मिु त

मळे ल. वसतीगहृ अ ध क यांना सांगतो क काह दस ु -या रा यातन ू आलेले लोकांबाबत काह गैरसमज

आहेत . परं तु सव असे नाह आहे त. ते दोघे या गो ट चा ि वकार करतात. – बतोका, नागालड

5


6


अजीम दररोज समु ात मासे पकडायला जात असे. मासे वकन मळाले या पैशावर आप या शाळे ची तो ू फस भरत असे व अ यास करत असे. परं तु समु ाम ये रासाय नक कचरा टाक यामळे ु समु ातील सव

मासे म

लागल . अजीम वचार क

कराची, पा क तान

लागला क आता या या पढ ु ल श णाचे काय होईल. – अजीम, 7


8


वॉलपो टर कॉ म सला व वध जागी चटकवले जाऊ शकते उदाः भं त, झाड, वजेचे खांब, शाळा व महा व यालयातील सचना फलक, टे लफोन बथ ु ु , बस

साधारणपणे दोर वर लटकवन ू , भं तीवर चटकवन ू याचे

टॉप,

हा याचे दकान इ याद . या कॉ म सला ु

दशन सु दा भर वले केले जाऊ शकते.

9


सं डकेटे ड कॉ म स

टप

हे चार रकाना असलेले वॉल पो टर कॉ म सचे कॉ म स प ी म ये सु दा उदाः खाल दाखवले आहे पाठवले जाऊ शकते.

या माणे तसेच यांना वृ तप

पांतर के या जाऊ शकते.

ं मा सकांम ये दे खील कवा

काशनासाठ

10


तु ह पण तमचे ु

वॉलपो टर कॉ म स

बनवू शकता,

या प दतीचा वापर क न

वषय आ ण मळ ु मु ा यांची नवड करा

तु हाला आप या कॉ म सवर काम कर याआगोदर सवात आधी वषय आ ण मळ ु मु

याची

नवड करणे आव यक आहे. वषया या आधारावर एक कथा लहा. तु हाला हे ल ात ठे वायला

हवं क तमची कथा खप ु ु लांब व खप ु फाटे फोटणार नसावी.

कथेम ये एकच मु ा असायला हवा, हे नेहमी चांगले असते क कथा नेहमी कोण यातर खास वषयावर ल एकाच मु

यावर क त हवी.

या अ यासात वशेष समहाची नवड के यास आपल जा त मदत होऊ शकते. ु उदाहरणासाठ जर आपण HIV/AIDS या वषयाची नवड केल आहे . तर आप याला हे नि चत करायला हवे क , आपण

HIV/AIDS या कोण या भागावर काश टाकणार आहोत.

यामधन ू कोण याह एकाची नवड करा तबंध, भेदभाव अथवा कलंक, एच.आय. ह सह जीवन, उपाय, अंध

दा तसेच वा तव / स य

तमचा ल य गट कोण आहे ु उदाः कटं ु णखा यातम ये काम करणारे

11


कथा लेखन कथा लह याचे अनेक

कार आहेत.

१)

कथेला काह मजेदार घटनांवर आधा रत केले जाऊ शकते

२)

त ु ह एका अशा मु

या क आप या जीवनात घडले या

ं आहे त कवा त ु ह ऐकले या आहेत जी तु ह सवाना सांगु इि छता.

यावर आप या कथेला बनवू शकता जो क तु हाला फार मह वाचा वाटतो

आहे आ ण समाजाम ये चचा घडवन ू आणू शकतो.

३)

एखा या यश वी कथे ला सु दा तु ह दस ु -यांना सांगू शकता.

४)

काह

वशेष सचना जसे क , काय यावर आधा रत अथवा सरकार योजना तसेच शार रक ु

अपंग व असले यांसाठ असले या वशेष सु वधा इ याद ंना सु दा तु ह आप या कथेतू न सांगू शकतात.

..............................................................

कथा कशी लहावी

तमचे पढ ु ु ल काम आहे क , तु हाला त ु ह

नवडले या मु

यावर एक कथा लहायची आहे . नवडले या

वषयावर कथा लहणे काह अवघड काम नाह आहे पण कथालेखनाला सु वात कर या आगोदर काह

गो ट

यानात ठे वणे आव यक आहे.

१) कथेला सु वात आ ण शेवट असावा . २) कथाम ये पा

असायला हवेत.

३) कथेम ये जर काह नाटक यता असेल तर वाचक याला आवडीने वाचेल. ४) कथेम ये एका पे ा जा त मु े असू नयेत. ५) कथा खपच लांब असू नये. ु

६) त ु ह जर तमची कथा १०-१५ ओळीत ल हल असेल तर अ यंत चांगले. (६-७ वा यात) ु ७) दस ु -यां या कथेची न कर क

नये.

८) कथा ल हत असताना याची जाणीव असणे आव यक आहे क , आप या कथेत न ू काह मोठे वाद हायला नकोत अथवा कोणा या भावना दखायला नकोत. ु

९) तम ु या कथेतून कोण यातर

वशेष यि तला अथवा समदायाला क बं दू ठे वन ु ू असू नये.

इथे हे ल ात ठे वणे आव यक आहे क ,

येक य ती चांगल कथालेखक असू शकत नाह , कथेम ये

बाक या सजावट पे ा अथवा भाषेपे ा वषय आ ण संदेश मह वाचा आहे. आणखीन एक गो ट ल ात ठे वणे आव यक आहे क, ह फ त लखीत कथा आहे , आपले अं तमकाय हे

पात असेल.

12


चेह-याचे हावभाव आता आपण शकणार आहोत क मानवी डो याला व वध मधील दोन अ रं जसे क खाल

O

T

कारे कसे बनवले जाऊ शकते. आपण इं जी

क या या सहा याने डोके बनवायला शकया ू .

दले या च ांम ये दाखवले आहे क , अ र

O आप

या जागी ि थर आहे तर अ र

T

चे

थान बदलले जाऊ शकते. अ र T ला वेगवेग या ठकाणी ठे व याने चेह-याचे व वध हावभाव मळतात.

13


चेह-याचे हावभाव

14


मानवी शर राची आकती ृ सवात आधी आप याला मानवी आकारा या बाबतीत जाणन ू

यायला हवे. जसे च ात दाखव या माणे

मानवी शर राची पण ू उं ची साधारणतः 7 डो यां या बरोबर असते. आता या यु तीचा वापर क न शर रा या आणखी काह आकृ या बनव.ू

1 = डोके

2

3

½

½

या तं ाचा उपयोग क न = शर र

बनवले ले मानवी शर र काह या

कारे दसेल

शर राचा

=

खालचा भाग

या यु तीचा उपयोगाने व वध शार रक हालचाल काढणे सोपे जाते. आता या मानवी आकतीवर कातडे आ ण कपडे ृ

घात यामळे ु या मानवी साप याला एक पण ू मानवी

व प

ा त होते.

15


शर रा या व वध हालचाल या तं ा या आधारे तु ह

व वध

कार या शार रक हालचाल दाखव ू शकता. इथे काह शार रक हालचाल

तसेच हाता या व वध अव थांना दाखवले आहे.

ण आ शयाव न आले या मलां ु साठ आयोिजत केले या कॉ म स कायशाळे दर यान व वध भाषां या

अनवादकां ची गरज पडल . जे हा कायशाळाम ये च ांच े स ु

सु

बनव यासापासन ू थांबवु शकले नाह त. यां या मधील एक सौरभ कॉ म स कायशाळांचे आयोजन केले.

झाले ते हा हे अनवादक ु

वतःला कॉ म स

े ठ याने नंतर नेपाळ म ये

वतः अनेक

16


कथेला 4 भागांत वभागणे आपले शेवटचे कॉ म स हे चार पैनलचे कॉ म स असेल. यासाठ आप या कथेला आपण 4 भागांत वभागणे गरजेचे आहे .

येक भागास नंतर एक-एक पैनलम ये च त केले जाईल. कथेला चार भागात पढ ु ल 1. 2.

कथेची सु वात

कारे वभागले जाते.

घटना म

3.

घटना म, ना य प

4.

कथेचा शेवट आ ण संदेश

वर ल आधाराव न कथेला 4 भागात वभागले आहे .

या कलाकाराने प ह याच

कथे या

क हे एक गाव आहे , परं तु

असणे आव यक आहे.

भागात असे ल हले होते

ल ात ठे वा क प ह याच भागात कथा पढे ु

सरकायला हवी यामळे ु

येक भागाचा

दस ु -या भागाशी संबंध कथेला वभागताना हे

यानात ठे वणे आव यक

आहे

येथे बदल कर यात आला आहे .

17


एक ए-4 कागदावर तु ह या

कारे चार भाग (पनल ॅ )

बनवन यात आपले क चे रे खाटन बनवा. ू

हे एक पैनल आहे.

आपले क चे रे खाटन काह या

कारे दसेल.

हा पॅनलचा खालचा भाग

हा पॅनलचा व रल भाग आहे.

मु य पा

ल हला जाईल.

आहे. त ु हाला येथे कथेचे

काढायचे आहे .

येथे प ां दारा होणारा संवाद

जी मा हती च ां दारे दाख वल आहे तला पु हा श दात लहू नये. 18


व वध

काराचे फगे ु

वाच याचा

मः कॉ म स वाच याचा

हा नयम या भाषांसाठ वेगळा असतो

थम डावीकडन ू उजवीकडे आ ण वरतन ू खाल असा असतो.

या भाषा उजवीकडन ू डावीकडे लह या जातात उदा. अरबी

आ ण उद.ू जर संवाद खपच वशेष असतील ते हा याला पैनलम ये वशेष ू

थान दले जाऊ शकते. 19


कॉ म सम ये संवाद लहणे

सव

थम पि सल या

सहा याने सरळ रे षा

तम ु या संवादाला या

रे षां या म ये लहणे.

मा न घेणे

जर आपणास कोण यातर वाचकाचे ल

फगा बनवणे आ ण ु

आता का या पेनाने ल हणे.

वशेष गो ट वर

खेचायचे असेल तर या श दांना

पेि सल या रे षांना खाडन ू टाकणे.

संवाद आ ण नोट स बोड या लखाणाला या कारे वेगवेगळे बनवले जाऊ शकते.

मो या अ रात लहा.

20


अ भाग आ ण प ृ ठभाग कॉ म स म ये आपण साधारणतः दोन पातळींवर काम करत असतो – अ भाग आ ण प ृ ठभाग. अ भाग पॅनल या समोरचा भाग असतो

याम ये आपण आप या कथे या मु य पा ांना दाखवतो, तोच प ृ ठभाग या

पा ां या मागील ठकाणी असतो. येथे या ठकाणाची व तत ृ मा हती दल जाते.

येथे आणखीन काह उदाहरणे दल आहेत,

या म ये तु ह पृ ठभागाचे मह व अगद सहज समजू

शकता. येथे त ह पैनलम ये अ भाग एकसारखा आहे जे हा पृ ठभाग नेहमी बदलत जातात ते हा

वाचक सहज समजू शकतो क प ह या पॅनलम ये पा े एका खोल त दाखवले आहेत , दस ु -या पॅनलम ये ते गावाम ये तर तस-या पॅनलम ये पा

शहरात दाखवल आहेत.

येथे अजन ू काह

उदाहरणां दारे पॅनल म ये अ भाग आ ण प ृ ठभाग

याब ल मा हती दल आहे .

21


सामा य चका - 1 ू

22


सामा य चका -2 ू

23


वॉलपो टरचे अं तम मोजमाप हे वॉलपो टर कॉ म सचे अं तम मोजमाप आहे. त ु हाला दोन ए-4 आकाराचे कागदावर या

कारचे माप

घेऊन चार पॅनल बनवाचे आहेत.

1/2 सेमी

24


व वध कमे ॅ रा एंगलचा उपयोग लोज शॉट

मड शॉट

जे हा तु हाला पा ा या चेह-याचे हावभाव दाखवायचे आहे त ते हा तु ह या

े मचा उपयोग क

शकतात.

हा साधारणतः नेहमी उपयोगात येणारा शॉट आहे . जे हा दोन यि त एकमेकांशी बोलत आहे अशी ि थती दाखवायची असते ते हा हाच शॉट वापरतात

ं शॉट लॉग या

याम ये जे हा पा ां या भोवतालचे वातावरण व

प ृ ठभमी ू दाखवणे आव यक असते ते हा या शॉटचा उपयोग केला जातो.

या शॉटम ये तु ह

शॉट

लोज आ ण लॉगं शॉटचा उपयोग

क न पनलम ये खोल आ ण व वधता दाखवू शकतात. ॅ

25


वतः क न पहा आ ण काढा तम ु या पा ांचे हावभाव खरे वाट यासाठ सग यात सोपी प दत क न पहाणे आ ण नंतर याचे च

हणजे या हावभाव, ि थतीला

काढणे. हे समज यासाठ खाल

दले या च ां या

वतः

माला पहा

26


सावल व खोल सावल ह कॉ म स म ये अ यंत मह वपण ू भू मका पार पाडते. वशेषतः कथेम ये वेळ दाखव यासाठ याचा वापर होतो. सावल या वापराने तु ह पॅनलला आकषक सु दा बनवू शकतात.

इथे ह दोन उदाहरणे तु हाला समज यास मदत करतील क कसे पॅनलम ये खोल तसेच दरचे ू दाखवता येतील.

ब-याचवेळेस लोकांचे मत असते क कॉ म सचा अथ लागतात.

असाच होतो आ ण ते कथे वना च

ा झल म ये आयोिजत अशाच एका कायशाळे दर यान एका

दवस तो च

काढायला

श णाथ सोबत असेच झाले. प हले दोन

काढ यात य त होता, तस-या दवशी याला असे दसले क, फ त याचेच कॉ म स बनायचे रा हले

आहे , तो वेळ पयत सव कथेम ये

हणजे च

श णाथ चे कॉ म स पण ू झाले होते. शेवट आ हा सव मंडळींनी या या च ांना एका

पांतर त कर यासाठ चांगल च मेहनत यावी लागल .

27


वशेष

भाव

कॉ म स म ये आपण आवाज आ ण सवा घेऊ शकत नाह , परं तु आपण याला काह ु स याचा अनभव ु दारे दाखवू शकतो. या रे षांमळे ु वाचकाचे ल

एकदम या वशेष ठकाणी खेचले जाऊ शकते.

वशेष रे षां या

28


शाह भरणे कथेचे क चे च

तयार झा यावर आता वेळ असते ती काळी शाह भर याची.

ल हले या श दांवर काळी शाह भरा. इथे पेि सल ने काढलेले क चे रे खाटन आहे.

आता का या पेनाने च ां या बाहे र ल रे षांना गरवा.

आता पेि सल या रेषांना मटवा.

आपण आप या च ाला या यावर ठे वन ू च ाला

थम च ाला यानंतर कारे दसरा कागद ु

व छ ठे वू शकता.

आता कप यांवर न ीकाम, डझाईन, केसांना रं ग इ. बनवा.

तमचे शेवटचे फायनल च ु

तयार आहे .

29


मथळा (शीषक) 1.

हे आव यक आहे क मथळा लहान आ ण आकषक असावा. मथळा पण ू कथेचा आशय सांगन ू टाकेल असा नसावा.

2. 3. 4.

मथळा वाचका या मनात कथेबाबत उ सकता नमाण करणारे असावे. ू मथ याचा आकार इतका मोठा असावा क तो द ू न सु दा

प ट दसायला हवा.

खाल दाखव या माणे तु ह मथळा आकषक बनव यासाठ मथ यात च ांचा उपयोग सु दा क शकता.

30


कॉ म सला चटकवणे आ ण झेरॉ स करणे

जे हा तमचे कॉ म स पण ु ू होईल ते हा दो ह कागदांना सेलोटे प या सहा याने एक

चटकवन ू

यावे.

आता जवळ या झे रॉ स या दक ु ानाव न या या आप याला आव यक तेव या झेरॉ स

ती काढन या. ू

वतरण आता तम ु याजवळ झेरॉ स तयार आहेत आता तु ह हे झेरॉ स लोकांना दाखवा. तु ह यांना घेऊन जवळ या गावात अथवा वसाहतीत घेऊन जा याची योजना बनवू शकता. एक ते दोन य ती

थम या

गावात, वसाहतीत अथवा बाजार संघटनेकडे जाऊन या बाबतीत सव मा हती दे ऊन यांची अनमती घेऊ ु शकता.

काह सतकता –

येक यि तने आप या बनवले या कॉ म सवर 7-8

1.

लोकांचे मत

यावे.

2. तु ह तम ु या सोबत वह घेऊन गेलात तर अती उ तम. 3. तमचे कॉ म स दाखवन ु ू झा यावर तु ह याला एखा या भं तीवर अथवा चांग या ठकाणी चटकवू शकता.

4.

चकटव याआधी संबंधीतांची अनमती घेणे आव यक आहे. ु

5. सरकार कायालय आ ण धा मक चकटवू नये.

थळावर पो टर कधीच

6. कॉ म स या कथेबाबत लोकांशी जा त वाद क

नये, इथे

तमचे काम फ त लोकांचे मत जाणन ु ू घेणे एवढे च आहे.

येक

श णाथ कडे 4-5

टे प अथवा कोणतेह

त अस यात. तसेच आप याकडे

चकटव याचे साधन असणे आव यक आहे.

एका कायशाळे दर यान, जोरहाट, आसाम म ये आ ह कॉ म सचे वतरण कर यासाठ एका गावात गेलो. जे हा

श णाथ

सेलोटे पने भं तीवर कॉ म स चटकवायला लागले ते हा ते चटकले नाह. मग गावातील एका म हलेने पटकन जाऊन घरातन ू पठाची खळ बनवन यांना वाटले क , कॉ म सम ये मह वा या सचना आहेत आ ण ते भं तीवर ू आणल . कॉ म स वाचन ू ु चटकवले पा हजे.

31


साधारणतः वचारले जाणारा

32


समालोचना स

स��� कॉ म सना एक

क न यांना समालोचना स साठ

कॉ म सचे मु यांकन काह मु 1. कथा

2. संदे श

3. कॉ म सचे 4. वाचनीयता

भं तीवर लावावे.

यां या आधारे केले जाऊ शकते.

व प

5. का या पांढ-याचा वापर 6. शीषक

नोटः

1. कॉ म सना नेहमी एकाच भं तीवर लावावे. तसेच ते सवाना दसेल याचे सु दा भान ठे वणे आव यक आहे. 2. कॉ म स बनवणा-या 3. 4.

श कांनी

श णाथ ना आप या कॉ म सला एक-एक कर त वाचावे तर

श कांनी यावर आपले मत मांडावे.

येक कॉ म स मधील चांग या गो ट ज र सांगावे हे अ यंत गरजेचे आहे .

श णाथ नी यां या कॉ म सवर इतर

था नक लोकांनी काय मत मांडले या ब ल सु दा ते सांगू शकतात.

अदनान स तार, लाहोर, पा क तन वष 2006 म ये आयोिजत कॉ म स कायशाळे चा एक होता. तो आप या कॉ म स या च ांवर समाधानी न हता . आ ह बनवलेल कॉ म स दाख वल क , कशा

श णाथ

याला मागील कायक यां दारे

कारे साधारण च ां दारेसु दा कथा सां गतल जाऊ शकते

आ ण यांचे कॉ म स अनेक पु तकांम ये सु दा छापन ू आले आहेत. अदनानने आपले कॉ म स पूण केले आ ण सं याकाळ या बसने तो आप या गावी नघन ू गे ला. नंतर जे हा समालोचना स ादर यान

सव कॉ म सना भं तीवर चटकव यात आले आ ण लोकांना वचारले क सग यात जा त यांना कोणते कॉ म स आकषक वाटले तर यांचे उ तर होते, अदनानचे!

33


रागात

वागत नाह ः भारता या पवकडील लोक आपल परंपरागत झम ू ु शेती करत असताना एक दवस सरकार जलवायु

प रवतनासाठ

यांन ा जबाबदार ठरवत झम ू शेती बेकायदेशीर अस याचे सांग ते. एका स मेलनाम ये असे सां गतले जाते

क , जलवायु प रवतनासाठ औ यो गक

दष ू ण सवात जा त जबाबदार आहे, झम ु शेती नाह .

तसेच जलवायु प रवतन या या को याला काह समजू शकत नाह . डे नयल एंगते, आसाम

था नक लोक झम ु शेती

34


सबा आ ण साएमा कॉलेजला जाताना म हलांनी बुरखा न घात यास यां या चेह-यावर ऍ सड फेक या या

धमक या पो टरला भं तीवर लावलेले पाहतात. एक यि त यांना याब ल सावध सु दा करतो, पण या धमक ला ते घाबरत नाह त. ते हा एक य ती साबा या त डावर ऍ सड फेकते. आपले डोळे गमावन ू बसलेल साबा वचार करते क जगात या

नाह . ता नया, कि मर

ट पासन ू वाच यासाठ मला बरुखा घाल यास सांगत होते पण आता मीच हे जग बघू शकत

35


महापौर सोबत डगू- एका शहराम ये डगू या आजारामळे ु अनेकांचा मृ यू होतो. सव लोक एक ब ल कायवाह कर यास सांगतात ते हा महापौर या

करणाव न हात झटकतात. काह

बातमी येते क , ‘डगचा पढ ू ु ल बळी महापौर झाले.’ िज मा,

येऊन महापौरांना या

दवसानंतर वतमान प ात

ाझील.

World Comics India B-20-S, Delhi Police Apartments, Mayur Vihar Phase-1, Delhi-91, India www.worldcomicsindia.com mail@worldcomicsindia.com Phone:011-22750250, 9811702925

36


Grassroots Comics Manual (Marathi)