Issuu on Google+


EDITOR'S NOTE บทบรรณาธิการ

แด่ความสมดุล ที่สถานีรถไฟสตอกโฮล์ม เซ็นทรัล (Stockholm Central Station) ขณะที่ผู้ใช้บริการ 2.5 แสนคน กำ�ลังดำ�เนินชีวติ อันเร่งรีบในแต่ละวันนัน้ มีกจิ กรรม บางอย่างที่เกิดขึ้นควบคู่ไปกับธุรกรรมอันสับสน นั่นคือ การผลิตพลังงานทางเลือกและวงซิมโฟนี ออร์เคสตรา สถานีรถไฟแห่งนี้นับเป็นจุดศูนย์กลางการ เดินทางของกลุม่ ประเทศสแกนดิเนเวีย มันมีอายุกว่า ร้อยปี หินแกรนิตที่ทนทานของตัวอาคารเพิ่งได้รับ การบูรณะใหม่จากรัฐบาลด้วยเม็ดเงินลงทุนกว่า 10.6 ล้านยูโร เพือ่ สร้างสถานีทท่ี นั สมัย โอ่อา่ และ เข้ากับวิถชี วี ติ ยุคใหม่ยง่ิ ขึน้ แต่ดเู หมือนสถานีรถไฟ จะต้องเป็นมากกว่านัน้ เพราะใจกลางอาคารได้ปรับ ให้มพี น้ื โล่งกว้างเพือ่ รองรับกิจกรรมต่างๆ ของเมือง และนัน่ จึงเป็นเหตุให้วง Swedish Radio Symphony Orchestra สามารถแสดงสดขับกล่อมผูค้ นทีก่ �ำ ลัง สัญจรไปมาเพือ่ เปิดตัวเทศกาลดนตรีปี 2012-2013 ทีก่ �ำ ลังจะมีขน้ึ และทีซ่ บั ซ้อนไปกว่านัน้ ก็คอื มีเพียง ไม่กี่คนที่จะรู้ตัวว่าระหว่างที่พวกเขาใช้บริการใน สถานี ตนเองจะกลายเป็นแหล่งผลิตความอบอุ่น ให้แก่ผู้คนในอาคารบล็อกถัดไป ซึ่งนวัตกรรมนี้ เกิดจากบริษัทอสังหาริมทรัพย์ Jernhusen ใน สตอกโฮล์ม ที่ได้คิดค้นวิธีการเก็บเกี่ยวพลังงาน ส่วนเกินของผูใ้ ช้บริการเพือ่ แปรรูปเป็นความอบอุน่ เนือ่ งจากแต่ละวันผูใ้ ช้บริการในสถานีราว 2.5 แสน คนล้วนมีกจิ กรรมทีใ่ ช้พลังงานและเกิดเป็นความร้อน ส่วนเกินจำ�นวนมาก ไม่ว่าพวกเขาจะเดิน วิ่ง ซื้อ หนังสือพิมพ์ หรือสั่งกาแฟ ดังนั้นในอาคารจึงมี เครื่ อ งแลกเปลี่ ย นความร้ อ นติ ด ตั้ ง อยู่ ใ นระบบ ระบายอากาศ ซึ่งจะแปลงความร้อนส่วนเกินจาก ร่างกายลงไปในบ่อนํ้า และไอความร้อนนั้นจะวิ่ง

ผ่านท่อไปยังอาคารฝั่งตรงข้าม เพื่อสร้างความ อบอุ่นให้แก่ผู้คนแทนการเปิดเครื่องทำ�ความร้อน จากไฟฟ้า โดยโครงการแปรรูปพลังงานนี้สามารถ ลดต้นทุนของอาคารสำ�นักงานลงได้ถึงร้อยละ 25 และนับเป็นนวัตกรรมที่น่าประทับใจเป็นอย่างยิ่ง เพราะในสตอกโฮล์มนัน้ ขึน้ ชือ่ เรือ่ งอากาศหนาวเย็น เกินบรรยาย และราคาก๊าซที่ต้องใช้ในการปรับ อุณหภูมิให้อบอุ่นก็ยังพุ่งทะยานสูงขึ้นทุกปี เรื่องราวของสถานีรถไฟที่มีอายุกว่าร้อยปี วงซิมโฟนี ออร์เคสตราที่บรรเลงสด และการลด ต้นทุนด้านพลังงานที่ชาญฉลาด อาจแปลความ ได้อีกนัยหนึ่งในฐานะเรื่องของความภาคภูมิใจใน ประวัตศิ าสตร์ ความสุนทรียข์ องชีวติ และรายจ่าย ที่ลดลง ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นอย่างกลมกลืนภายใต้ ชีวิตประจำ�วันของผู้คนในสถานที่แห่งเดียวและ เวลาเดียวกันได้อย่างไร ความเป็นไปได้นี้เป็นผล จากการบริหารจัดการด้านการออกแบบ ซึ่งองค์ ความรูด้ งั กล่าวขยายความได้มากกว่าแค่ความงาม หรือประโยชน์ใช้สอย แต่หมายถึงการสร้างมาตรฐาน การดำ�เนินชีวิตอย่างสมดุล ทั้งการแก้ปัญหาด้าน ธุรกิจ การบริการเพื่อสาธารณะ รวมถึงเรื่อง ละเอียดอ่อนเช่นการบริหารความรู้สึกของผู้คนให้ เต็มอิ่มหรือเต็มตื้นกับงานบริการชั้นเลิศ การบริหารวิธีคิดด้านออกแบบที่ดีจึงนำ�ไปสู่ ความสมดุลและกลมกลืนของสินค้าและบริการ แต่ ทั้ ง หมดต้ อ งเกิ ด จากสมดุ ล ของความรู้ แ ละ ความคิดด้วย เพื่อให้การออกแบบนั้นสร้างโอกาส ในการแก้ปัญหาใหม่ๆ ในกระบวนการผลิตได้จริง เพราะหากไม่เป็นเช่นนั้น ผลผลิตที่ได้ก็จะเป็น เพียงสมมติฐานทางวิชาการที่ไม่เคยเป็นจริง หรือ จินตนาการที่อยู่ครึ่งๆ กลางๆ เท่านั้นเอง อภิสิทธิ์ ไล่สัตรูไกล บรรณาธิการอํานวยการ ตุลาคม 2555 l Creative Thailand

l5


THE SUBJECT ลงมือคิด

Airport Design

เรื่อง: กมลกานต์ โกศลกาญจน์

การปรับโฉมใหม่ของสนามบินทั่วโลก เช่น สนามบินชางงีของสิงคโปร์ และ สนามบินมาดริดบาราคัสในสเปน ทำ�ให้ทั่วโลกต้องหันกลับมามองเรื่องการ ออกแบบ ทีไ่ ม่ใช่แค่การออกแบบสถาปัตยกรรมและพืน้ ทีใ่ ช้สอยภายในอาคารที่ สวยงามน่าจดจำ� แต่เป็นการออกแบบกิจกรรม ประสบการณ์ และการบริการใหม่ๆ ทีจ่ ะเกิดขึน้ เพือ่ รองรับความต้องการของนักเดินทาง และท้าทายพฤติกรรมของ ผู้โดยสารที่เปลี่ยนไปภายใต้เงินทุนที่จำ�กัดและสภาพเศรษฐกิจที่บีบคั้น เมื่อเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา สนามบินเฮลซิงกิของฟินแลนด์ ได้เปิดตัว ร้านค้าบริเวณรอบสนามบิน ทัง้ นี้ เพือ่ รองรับผูโ้ ดยสารทีม่ คี วามหลากหลาย พืน้ ทีใ่ หม่ภายในสนามบินทีเ่ รียกว่า Book Swap เพือ่ ให้ผโู้ ดยสารสามารถ ทางวัฒนธรรมและภาษา โดยเฉพาะอย่างยิง่ ภาษาของกลุม่ ผูใ้ ช้บริการหลัก เข้ามาพักผ่อนอ่านหนังสือระหว่างการรอขึน้ เครือ่ ง และแลกเปลีย่ นหนังสือ ของสนามบินอย่างภาษาจีนและเกาหลี อย่างไรก็ตาม สนามบินดั้งเดิม พร้อมเพิม่ ข้อมูลหนังสือของตนเองลงใน Book Swap Sticker เพือ่ เชือ้ เชิญ ของญี่ปุ่นแห่งนี้ก็ไม่ได้มองข้ามเสน่ห์แห่งความเรียบง่าย อันเป็นช่องทาง เจ้าของหนังสือคนต่อไปได้ร่วมทำ�กิจกรรมสร้างสรรค์นี้ไปด้วยกัน ซึ่ง สร้างโอกาสทางการสื่อสารให้มีประสิทธิภาพเพิ่มมากขึ้น ด้วยการเปิดตัว กิจกรรมดังกล่าวเป็นผลสืบเนือ่ งมาจากแคมเปญ ‘Quality Hunters’ ภายใต้ “เข็มกลัดแปลภาษา” เพือ่ สือ่ สารกับบรรดานักเดินทางว่าพนักงานต้อนรับ ความร่วมมือระหว่างสนามบินเฮลซิงกิและสายการบินฟินแอร์ ที่คัดเลือก คนไหนสามารถพูดภาษาที่สามได้ นอกเหนือจากภาษาญี่ปุ่นและอังกฤษ ฮันเตอร์จ�ำ นวน 7 คนจากผูส้ มัครร่วมร้อยคนลงพืน้ ทีส่ �ำ รวจสนามบินทัว่ โลก โดยออกแบบผ่านเฉดสีง่ายๆ บนเข็มกลัดที่แบ่งแยกไว้ถึง 13 ภาษา ทั้ง เป็นระยะเวลากว่า 2 เดือน เพื่อเก็บข้อมูลเชิงลึกและสังเกตพฤติกรรม ภาษาสเปน กาตาล็อก ฝรั่งเศส อิตาลี รัสเซีย รวมถึงภาษาไทยก็มีความ ผูใ้ ช้บริการ พร้อมรายงานผลแบบอัพเดตผ่านเว็บบล็อกและทวิตเตอร์ เพือ่ สามารถให้บริการด้วยเช่นกัน ให้ผู้ใช้บริการบนโลกออนไลน์สามารถเข้ามาแลกเปลี่ยนความคิดเห็นที่ การผสมผสานคุณลักษณะอันสำ�คัญทัง้ เรือ่ งการออกแบบและนวัตกรรม จะเป็นข้อมูลจริงซึ่งสามารถนำ�ไปพัฒนาสนามบินเฮลซิงกิได้ต่อไป ที่ถูกนำ�มาประยุกต์เป็นกลยุทธ์ที่จับใจผู้คนเหล่านี้ ไม่ได้แค่เพียงสร้าง ในขณะที่สนามบินนาริตะของญี่ปุ่น ได้ผสมผสานการใช้งานด้าน รูปแบบการบริการทีแ่ ตกต่าง แต่ยงั มอบความน่าสนใจทีจ่ ะกลายเป็นตัวบ่งชี้ เทคโนโลยีเข้ากับการให้บริการในสนามบินได้อย่างน่าสนใจ พนักงานต้อนรับ ทิศทางในอนาคตของสนามบิน เพราะนอกเหนือจากการมอบประสบการณ์ ของสนามบินนาริตะ นอกเหนือจากจะต้อนรับผู้โดยสารด้วยรอยยิ้มที่ ใหม่ให้กบั ผูใ้ ช้บริการแล้ว แนวคิดและทัศนคติทเ่ี กิดขึน้ ยังกลายเป็นปัจจัย เป็นมิตร ยังมีกลยุทธ์สำ�คัญในการให้บริการลูกค้าโดยอาศัยเทคโนโลยี สำ�คัญสำ�หรับการพัฒนาภาพลักษณ์ของสนามบินนั้นๆ ได้ด้วยเช่นกัน ด้านการสื่อสารเป็นเครื่องมือสำ�คัญ ด้วยการคิดค้นซอฟต์แวร์ที่ช่วย เพียงแค่มมี มุ มองทีช่ าญฉลาด รู้จักพลิกแพลงช่องว่างที่ปรากฏตรงหน้าให้ แปลภาษาและซอฟต์แวร์ที่บรรจุพร้อมตั้งแต่รายละเอียดเส้นทางรถไฟ เป็นกลยุทธ์ที่เหมาะสม การออกแบบก็จะกลายเป็นเครื่องมืออันทรงพลัง และรถประจำ�ทาง รายละเอียดโรงแรมและทีพ่ กั เพือ่ ประกอบการตัดสินใจ ที่สร้างโอกาสใหม่ๆ ให้เกิดขึ้นได้อย่างไม่รู้จบ ของนักท่องเทีย่ ว ไปจนถึงแผนทีฉ่ บับดิจทิ ลั แสดงจุดอำ�นวยความสะดวกและ ภาพและที่มา: airlinetrends.com 6 l Creative Thailand l ตุลาคม 2555


flickr.com/photos/tazebao

THE OBJECT คิดแล้วทำ�

Walking in the cloud เรื่อง: มนฑิณี ยงวิกุล

เรือประมงลำ�หนึง่ ทีก่ �ำ ลังแล่นเรืออยูใ่ นทะเลเอเดรียติกเริม่ เบนหัวกลับเข้าฝัง่ หลังจากทีภ่ าพหน้าจอแบบสัมผัสทีต่ ดิ อยูบ่ นเรือ ปรากฏจำ�นวนปลาที่สำ�นักงานบนฝั่งได้ขายไว้ล่วงหน้าในตลาด อุตสาหกรรมประมงเป็นอาชีพเก่าแก่ของชุมชนในจังหวัดปารี (Bari) ทาง ตอนใต้ของอิตาลีที่มักจะประสบปัญหาเรื่องการจับปลาได้มากเกินความ ต้องการของลูกค้า จนทำ�ให้ส่วนที่เหลือต้องถูกโละขายในราคาถูก และ ทำ�ให้รายได้จากการจับปลาอาจไม่น่าพิสมัยในบางครั้ง มหาวิทยาลัยปารี (University of Bari) จึงได้เข้าไปแก้ไขปัญหาของ ชุมชนด้วยการนำ�เทคโนโลยีเข้ามาช่วย และหนึง่ ในนัน้ คือเมนเฟรมข้อมูล ระบบ Z และคลาวด์ คอมพิวติง้ (Cloud Computing) ซึง่ เป็นการให้บริการ จากระบบคอมพิวเตอร์ทางออนไลน์ของไอบีเอ็ม ทีน่ �ำ มาใช้เชือ่ มต่อข้อมูล ระหว่างการขายระบบออนไลน์ของสำ�นักงานบนฝั่งกับการส่งต่อข้อมูลทั้ง ชนิดและจำ�นวนปลา รวมถึงจำ�นวนทีต่ อ้ งบรรจุตอ่ กล่องแบบเรียลไทม์มายัง เรือประมง ซึง่ ทำ�ให้การบรรจุกล่องนัน้ ทำ�ได้เสร็จสิน้ ก่อนทีเ่ รือจะมาถึงฝัง่ ด้วยวิธีการนี้จึงทำ�ให้ชาวประมงสามารถจัดการกับความต้องการปลา เฉลี่ยปีละ 100,000 ตันได้อย่างแม่นยำ�และยังทำ�ให้รายได้ของชาวประมง เพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 25 ซึ่งจากความสำ�เร็จของอุตสาหกรรมประมง ทำ�ให้

มหาวิทยาลัยปารีได้น�ำ เทคโนโลยีเดียวกันนีไ้ ปปรับใช้กบั อุตสาหกรรมไวน์ และรถบรรทุก จนขยายไปสู่ความร่วมมือระหว่าง 5 จังหวัดทางตอนใต้ ของอิตาลี ระบบคลาวด์เป็นการบริหารจัดการข้อมูลจำ�นวนมหาศาลของลูกค้า แบบเรียลไทม์ที่เกิดจากการรวมเซิร์ฟเวอร์เข้าด้วยกันเพื่อให้บริการลูกค้า แต่ละราย จากเดิมที่จะให้บริการอุปกรณ์และการบริหารที่แยกจากกัน ตามแต่ละบริษัท ดังนั้นลูกค้าจึงไม่จำ�เป็นต้องลงทุนกับอุปกรณ์อีกต่อไป เพียงแต่ส่งความต้องการใช้งานไปยังผู้ให้บริการระบบคลาวด์อย่าง ไอบีเอ็ม ก็จะเป็นผู้ลงทุนทั้งในด้านอุปกรณ์และซอฟต์แวร์เพื่อให้สามารถ ตอบสนองความต้องการของลูกค้าและข้อมูลมหาศาลได้ภายในเวลา เดียวกัน ที่มา: eweek.com ibm.com

ตุลาคม 2555 l Creative Thailand

l7


CREATIVE RESOURCE วัตถุดิบทางความคิด

เรื่อง: เลอชาติ ธรรมธีรเสถียร และ กริยา บิลยะลา

FEATURED BOOK

Geeky-Girly Innovation: A Japanese subculturalist's guide to technology and design โดย Morinosuke Kawaguchi

บ่อยครั้งที่ประดิษฐกรรมของคนญี่ปุ่นทำ�ให้เราอึ้ง และทึง่ จนเกิดความสงสัยว่าเขาคิดกันมาได้อย่างไร แต่ก่อนที่จะตอบคำ�ถามเหล่านั้น เราอาจจะตั้ง ข้อสังเกตถึงสินค้าของญีป่ นุ่ ส่วนใหญ่ทม่ี กั มีลกั ษณะ พิเศษบางประการจนเราสามารถรู้ได้ในทันทีที่ เห็นว่านีจ่ ะต้องเป็นสินค้าทีช่ าวญีป่ นุ่ ออกแบบเป็นแน่ ไม่ว่าจะเป็นความน่ารัก ความอ่อนน้อม เรียบง่าย และเข้าอกเข้าใจ ซึ่งสิ่งเหล่านี้อาจสะท้อนไปถึง บุคลิกลักษณะของคนญี่ปุ่นได้เช่นเดียวกัน บุคลิกลักษณะเฉพาะที่เกิดขึ้นนี้ โดยมากมัก ได้รับการหล่อหลอมมาจากวัฒนธรรมที่แตกต่าง ในแต่ละพืน้ ทีอ่ นั แฝงไว้ซง่ึ วัฒนธรรมย่อยๆ จำ�นวน มาก ซึ่งหากเราเข้าใจถึงการมีอยู่ เกิดขึ้น และการ ดำ�เนินไปของวัฒนธรรมย่อยเหล่านี้ เราก็จะสามารถ อธิบายถึงปรากฏการณ์ทางสังคม ความต้องการ และ การตัดสินใจของผูบ้ ริโภคได้ดยี ง่ิ ขึน้ และนัน่ ถือเป็น โจทย์พื้นฐานของการสร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่ๆ แม้จะผ่านเรือ่ งราวทัง้ การพ่ายแพ้ตอ่ สงคราม

8 l Creative Thailand l ตุลาคม 2555

จนกระทั่งถึงก่อร่างสร้างตัวขึ้นมาใหม่ และกลาย เป็นชาติแห่งอุตสาหกรรมที่แข็งแกร่งในปัจจุบัน แต่ในมุมมองของโมริโนะซุเกะ คาวากุชิ ผูเ้ ชีย่ วชาญ ด้านการศึกษาวัฒนธรรมย่อยของญีป่ นุ่ กลับมองเห็น บ้ า นเกิ ด เมื อ งนอนของตนเองแห่ ง นี้ เ ป็ น เพี ย ง “ภาพเด็กผู้หญิง” ที่น่ารักคนหนึ่งเท่านั้น และเด็ก ผู้หญิงคนนี้กำ�ลังสื่อสารกับโลกด้วยผลิตภัณฑ์และ เทคโนโลยีทไ่ี ด้ถอดเอาหัวใจ จิตวิญญาณ พร้อมทัง้ นิสยั ใจคอของคนญีป่ นุ่ ใส่ลงไปด้วย และแน่นอนว่า มันได้ถ่ายทอดลักษณะเฉพาะ อย่างความน่ารัก ละมุนละไมลงไปในงานออกแบบอย่างชัดเจน ทัง้ ยัง ส่งอิทธิพลต่อการบริโภคในสังคมญีป่ นุ่ อย่างต่อเนือ่ ง ผลิตภัณฑ์ส่วนใหญ่ของญี่ปุ่นนั้นมักได้รับ การออกแบบมาจากการเข้าใจปัญหาในระดับของ การเข้าไปมีประสบการณ์ร่วมกับผู้ใช้งาน หรือ ประหนึง่ เข้าไปนัง่ ในใจของผูบ้ ริโภค ยกตัวอย่างเช่น ห้องนํา้ ในญีป่ นุ่ ทีถ่ กู ออกแบบมาอย่างลึกซึง้ นอกจาก จะช่วยประหยัดนํ้าและพลังงานแล้ว ยังมีการเพิ่ม

ระบบทำ�ความสะอาดอัตโนมัติ การอุน่ ร้อนฝารองนัง่ ระบบเซ็นเซอร์ยกฝาขึน้ -ลง ระบบการเปิดเสียงเพลง กลบเสียงไม่พึงประสงค์ขณะทำ�ธุระส่วนตัว หรือ แม้กระทัง่ อุปกรณ์พบั กระดาษให้ขน้ึ รูปจับจีบอย่าง สวยงามหลังจากดึงกระดาษออกไปแล้ว เป็นต้น จะเห็นว่านักออกแบบชาวญีป่ นุ่ นัน้ เข้าใจและเจาะลึก ลงไปในทุกรายละเอียดของการพัฒนาผลิตภัณฑ์ อย่างแท้จริง โมริโนะซุเกะได้สรุปกฎสิบข้อของผลิตภัณฑ์ แบบญี่ปุ่นไว้อย่างน่าสนใจ รวมถึงการตีความ วัฒนธรรมย่อยออกมาเป็นนวัตกรรม สินค้า และ บริการ แบบทีเ่ ข้าใจได้งา่ ยและอ่านสนุก หนังสือเล่มนี้ จึงมอบให้มากกว่าความเข้าใจว่า ความเป็นญี่ปุ่น คืออะไร และพวกเขาคิดและสร้างสิง่ เหล่านัน้ ออกมา ได้อย่างไร แต่ยังทิ้งคำ�ถามที่ท้าทายชวนให้นัก ออกแบบและนักสร้างสรรค์คดิ กันต่อไปได้อกี ว่า เรา จะเริม่ ทำ�ความเข้าใจตัวเองอย่างไร และแท้ทจ่ี ริงแล้ว ความเป็นไทยคืออะไร


CREATIVE RESOURCE วัตถุดิบทางความคิด

BOOK Modernist Cuisine: The art and science of cooking

โดย Nathan Myhrvold ร่วมกับ Chris Young และ Maxime Bilet การคิดเชิงออกแบบนั้นสามารถสร้างโอกาสได้ ที่สมบูรณ์แบบที่สุดชุดหนึ่งที่สามารถใช้ศึกษาได้ อย่างมหาศาลไม่เว้นแม้แต่ในวงการอาหาร ซึง่ การ ตัง้ แต่ระดับเริม่ ต้นไปจนถึงเทคนิคขัน้ สูง ซึง่ อธิบาย เปิดกว้างทางความคิด การค้นหาวิธกี ารใหม่ในการ เนือ้ หาไว้อย่างละเอียดตัง้ แต่แง่มมุ ทีเ่ ป็นวิทยาศาสตร์ ปรุงอาหารแต่ยงั คงไว้ซง่ึ เสน่หใ์ นรสชาติแบบดัง้ เดิม เช่นการทำ�ให้อาหารสุกโดยไม่ใช้ความร้อน ไปจนถึง เป็นความท้าทายของบรรดาพ่อครัวหัวก้าวหน้า เทคนิคการต้มไข่ ที่แสดงรายละเอียดให้เห็นเป็น ผู้ หั น มาลองเทคนิ ค สมั ย ใหม่ ที่ อ าศั ย ทั้ ง ศิ ล ปะ ภาพอย่างชัดเจนว่าคุณจะได้ไข่แบบไหน เมื่อใช้ และวิทยาศาสตร์ควบคู่กันอย่างลงตัว หนังสือชุด ความร้อนและเวลาเท่าใด Modernist Cuisine จัดว่าเป็นตำ�ราการปรุงอาหาร

MAGAZINE Touchpoint: The journal of service design แม้หลายทศวรรษทีผ่ า่ นมาการออกแบบจะเทนา้ํ หนัก ไปที่เรื่อ งผลิตภัณฑ์และเทคโนโลยีที่จับ ต้องได้ เสียเป็นส่วนใหญ่ แต่ทว่าปัจจุบันไอบีเอ็ม ทั้งที่ เป็นบริษทั คอมพิวเตอร์ยกั ษ์ใหญ่ กลับมีการว่าจ้าง นักวิจยั เพือ่ ดูแลธุรกิจบริการซึง่ สามารถสร้างผลกำ�ไร ได้เกินกว่าครึ่งจากธุรกิจการให้คำ�ปรึกษา ส่วน แอปเปิลก็ได้ให้ความเห็นว่า ผลิตภัณฑ์อย่างเดียว ไม่เพียงพอแต่ต้องเพิ่มบริการลงไปด้วย เพราะแม้ การบริการจะเป็นสิง่ ทีจ่ บั ต้องไม่ได้ แต่มนั จะก่อให้เกิด ประสบการณ์และความรูส้ กึ พึงพอใจให้กบั ผูใ้ ช้ ซึง่ จะ เป็นตัวแปรสำ�คัญต่อความสำ�เร็จของธุรกิจในระยะ

ยาว กลุ่มนักออกแบบธุรกิจบริการอย่าง Service Design Network รวมถึงนิตยสาร Touchpoint โดยเบอร์กิต เมเกอร์ (Birgit Mager) จึงนับเป็น จุดเปลีย่ นอย่างมากต่อกลยุทธ์การออกแบบบริการ ที่มองการออกแบบและการบริการผนวกเป็นเรื่อง เดียวกัน ทั้งยังมีการกำ�หนดรูปแบบการบริการให้ เป็นลำ�ดับขั้นตอนตั้งแต่การสำ�รวจ สร้างสรรค์ ดู ผลสะท้อน และดำ�เนินการจริง ทั้งนี้ก็เพื่อสร้าง บริการที่เป็นมาตรฐานและตรงตามความต้องการ ของผู้ใช้งานในเวลาที่เหมาะสมอย่างแท้จริง

TRENDBOOK Carlin Impulse Spring/Summer 2013 วัสดุถือเป็นส่วนสำ�คัญอย่างยิ่งในการเพิ่มมูลค่า สำ�หรับงานออกแบบแต่ละชิน้ และเหนือไปกว่านัน้ ยังเป็นเครื่องการันตีถึงความสดใหม่ลํ้าหน้า ซึ่ง อาจจะแสดงออกผ่านวัสดุที่มีสีสัน ผิวสัมผัส หรือ คุณลักษณะต่างๆ “คอตโต้” (Cotto) เป็นแบรนด์ สัญชาติไทยอีกหนึ่งแบรนด์ที่มีการเปลี่ยนกลยุทธ์ และพลิกโฉมใหม่จากแบรนด์ในประเทศสู่แบรนด์ ระดับโลกที่คำ�นึงถึงเทรนด์โลก (Global Trend) เป็นส่วนสำ�คัญในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้ตอบโจทย์ ทั้งยังมีเป้าหมายเพื่อก้าวสู่การเป็นผู้นำ�เทรนด์

(Trendsetter) ในตลาดโลกในอนาคต โดยปัจจุบัน ผลิตภัณฑ์ของคอตโต้หลายชิน้ โดยเฉพาะกระเบือ้ ง ได้ประสบความสำ�เร็จในการไปปรากฏอยูใ่ นหนังสือ เทรนด์บกุ๊ อย่าง Carlin Impulse สำ�หรับฤดูกาลใหม่ Spring/Summer 2013 ที่มีการแสดงวัสดุจริงทั้ง กระเบื้อง Aqua Blue และ Color Glass Serie สีส้ม ซึ่งนับเป็นอีกกระบวนการคิดและพัฒนาแบรนด์ ให้ ทั น สมั ย โดยที่ ยั ง เป็ น ไปในทิ ศ ทางเดี ย วกั บ กระแสโลก ตุลาคม 2555 l Creative Thailand

l9


MATTER วัสดุต้นคิด

ถักทอนวัตกรรมทำ�มือ เรื่อง: พัชรินทร์ พัฒนาบุญไพบูลย์

ด้วยกระแสความนิยมการวิ่งที่กลับมา “ไนกี้” ผู้นำ�ด้านอุปกรณ์กีฬาอันลํ้าหน้าเพื่อนักกีฬามืออาชีพและมือสมัครเล่น จึงได้ พัฒนาเทคโนโลยีเพื่อสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ด้วยนวัตกรรมล่าสุดให้กับผลิตภัณฑ์รองเท้าวิ่ง (Running Shoe) เพื่อเพิ่ม คุณสมบัติและเสริมสมรรถนะของนักกีฬาให้โดดเด่น และยังช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม “ฟลายนิท (Flyknit)" คือเทคโนโลยีใหม่ลา่ สุดทีไ่ ด้น�ำ เอาวิธกี ารถักทอเส้นใย ต่างๆ มาดัดแปลงให้กลายเป็นกระบวนการสร้างสรรค์ที่ทรงพลังสำ�หรับ วงการกีฬาและวงการออกแบบระดับโลกในวันนี้ ด้วยการใช้เส้นใยพิเศษที่ ถักทอเข้าด้วยกันจนเป็นส่วนบนของรองเท้าทีใ่ ห้คณุ สมบัตทิ ง้ั ความเบาและ การกระชับพอดีกบั รูปเท้า ทัง้ ยังสามารถปรับเปลีย่ นความหนาบาง รวมถึง ความเหนียวและยืดหยุน่ ของรองเท้าได้หลากหลายระดับ จึงช่วยลดการใช้ วัสดุทไ่ี ม่จ�ำ เป็นลง จากขัน้ ตอนปกติทต่ี อ้ งใช้วสั ดุมากมายและมีการตัดแต่ง วัสดุครั้งแล้วครั้งเล่า สำ�หรับไนกี้ การพัฒนาในครั้งนี้นับเป็นก้าวที่ไกลกว่าเทคโนโลยี “Flywire” ที่เปิดตัวไปเมื่อปี 2008 ด้วยเทคนิคการเย็บเส้นใยที่มีความ ยืดหยุน่ สูงอย่าง Vectran ซึง่ เป็นเส้นใยชนิดเดียวกับทีใ่ ช้ในการผลิตใบเรือ ของเรือใบมาเสริมในจุดที่ต้องรับนํ้าหนักเท้า ขณะที่เทคโนโลยีฟลายนิท จะเน้นไปทีก่ ารปรับลดการใช้วสั ดุในจุดทีจ่ �ำ เป็นน้อยทีส่ ดุ ลง เพือ่ ลดโครงสร้าง ทีเ่ ทอะทะ เหลือไว้เพียงความเบาสบายและกระชับพอดีกบั รูปเท้าราวกับเป็น ผิวหนังชัน้ ทีส่ อง ไปพร้อมๆ กับช่วยลดความสูญเสียจากกระบวนการผลิต กระบวนการผลิตฟลายนิทควบคุมโดยระบบคอมพิวเตอร์ จึงสามารถ เพิม่ ความซับซ้อนในขัน้ ตอนการถักทอไปจนถึงการใส่รายละเอียดลงไปได้ อย่างสะดวกสบาย การถักทอที่ไร้รอยตะเข็บยังช่วยให้สร้างลวดลายและ สีสนั ได้ตามทีต่ อ้ งการ ขณะทีอ่ งค์ประกอบแทบทุกชิน้ ส่วนไม่วา่ จะเป็นพืน้ หรือ ลิน้ รองเท้า ไปจนถึงรูระบายอากาศต่างๆ จะถูกผลิตขึน้ ร่วมเป็นชิน้ เดียวกัน ซึง่ ปัจจุบนั มีบริษทั Stoll จากเยอรมนี และ Shima Seki จากญีป่ นุ่ เป็นกลุม่ ผูน้ �ำ ในการพัฒนาเทคนิคการถักทอเส้นใยทีว่ า่ นี้ ด้วยการพัฒนาซอฟต์แวร์ ทีเ่ ปิดให้นกั ออกแบบสามารถสร้างสรรค์รปู ทรงและโครงสร้างของผลิตภัณฑ์ 10 l Creative Thailand l ตุลาคม 2555

ต่างๆ ได้แทบทุกประเภท เพราะผูบ้ ริโภคจะเข้ามามีสว่ นร่วมกับการสร้างสรรค์ ผลิตภัณฑ์ได้หลากหลาย เช่นเดียวกับระบบการพิมพ์แบบสามมิติ (3D printing) ที่ต่างก็เป็นกระบวนการสร้างผลิตภัณฑ์โดยใช้วัสดุเท่าที่จำ�เป็น เพื่อไม่ให้เหลือทิ้ง และยังเป็นเทคนิคที่เปิดให้ผู้ใช้คนสุดท้ายสามารถ ปรับเปลี่ยนผลิตภัณฑ์ของตนเองได้ก่อนการผลิตจริง ในอนาคต ผูบ้ ริโภคอาจสามารถออกแบบและสร้างสรรค์ผลงานจาก เทคนิคการถักทอได้ดว้ ยตัวเองจากทีบ่ า้ นอย่างทีร่ ะบบการพิมพ์แบบสามมิติ ทำ�ได้แล้วในวันนี้ และนัน่ อาจหมายถึง การทีค่ นรุน่ ใหม่จะได้สมั ผัสกับเทคนิค การถักทอเส้นใยในแบบดัง้ เดิมอีกครัง้ ทว่าจะเป็นการถักทอทีเ่ ทคโนโลยีและ นวัตกรรมได้ยกระดับให้มนั สามารถสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ได้แทบทุกประเภท โดยไม่ได้จำ�กัดอยู่เพียงสินค้าหัตถกรรมอีกต่อไป แต่ยังมอบผลลัพธ์ที่ ประณีตในระดับทำ�มือได้อย่างแท้จริง ล่าสุด ไนกีไ้ ด้ขยายธุรกิจผลิตภัณฑ์เพือ่ การออกกำ�ลังกายไปสูก่ ารออกแบบบริการ ที่กว้างขวางยิ่งขึ้นด้วยการพัฒนา Nike+ Running App แอพพลิเคชั่นที่ช่วยนับ ระยะทาง จำ�นวนก้าว เวลา รวมถึงปริมาณแคลอรี่ที่ถูกเผาผลาญไปในการวิ่ง แต่ละครั้ง ผ่านการเชื่อมต่อกับระบบจีพีเอสจึงสามารถแสดงเส้นทางการวิ่ง ในแต่ละครั้งบนแผนที่จริง พร้อมการรายงานสภาพอากาศในขณะนั้นๆ และ โปรแกรมการรายงานผลด้วยเสียง ตลอดจนความสามารถในการแชร์เส้นทาง การวิง่ รวมถึงสถิตทิ ท่ี �ำ ได้ในแต่ละครัง้ ไปยังเฟซบุก๊ ได้ในแบบเรียลไทม์ เพือ่ สร้าง แรงจูงใจในการออกกำ�ลังกายให้ไปถึงเป้าหมายที่ตั้งไว้ ภาพและที่มา: nikeplus.nike.com นิตยสาร Matter 9.1 - The Design Issue


CLASSIC ITEM คลาสสิก

การไหว้ เรื่อง: ศุภมาศ พะหุโล

"การไหว้" วิถีปฏิบัติที่สง่างาม อ่อนน้อม และเป็นลักษณะเฉพาะตัวของสังคมไทย ที่ได้รับการฝึกฝนกันมาตั้งแต่เด็ก นอกจากจะใช้เป็นการทักทาย ขอบคุณ หรือ บอกลาแล้ว ยังสร้างความสามารถและคุณลักษณะพิเศษทีช่ าติอน่ื ลอกเลียนได้ยาก และเป็นจุดแข็งที่ทำ�ให้การบริการเป็นที่น่าประทับใจ สองมือประสานกันบนหน้าอก นิ้วทั้งห้า ประนม แล้วก้มศีรษะลงให้ปลายนิ้วจรดกลาง หว่างคิ้ว คือการไหว้ของไทย ซึ่งมีลักษณะคล้าย “นมัสเต” (Namaste) ของอินเดีย “สมเปี๊ยะ” (Sampheah) ของเขมร และ “กราบ” (Kub) ของลาว ลักษณะร่วมดังกล่าวนับเป็นอีกหนึ่ง ตัวอย่างของการถ่ายเทวัฒนธรรมระหว่างกัน ที่ แม้ไม่มีหลักฐานชี้ชัดว่ามีการถ่ายเทจากใครไปสู่ ผูใ้ ด แต่กริ ยิ าทีอ่ อ่ นช้อยและนอบน้อมในการไหว้ แบบไทยเป็นวัฒนธรรมที่ทำ�ให้ผู้คนจดจำ�ได้เป็น อย่างดี ด้วยท่วงท่าเดียวกัน แต่เพียงเปลี่ยนคำ� ก็ สามารถแสดงความหมายทีแ่ ตกต่างได้ทง้ั "สวัสดี" "ขอบคุณ" หรือ "ขอโทษ" นับเป็นอรรถประโยชน์ แห่งการออกแบบกิรยิ าแบบไทยทีง่ ดงาม โดยคำ�ว่า "สวัสดี" เพิง่ เริม่ ใช้ประกอบการไหว้เพือ่ ทักทายหรือ กล่าวลากันในสมัยจอมพลแปลก พิบูลสงคราม (พ.ศ. 2486)

นอกจากสโลแกน Smooth as Silk ที่มา พร้อมการปฏิบัติด้วยความใส่ใจในการให้บริการ และการลงจอดอย่างนิม่ นวลของกัปตันการบินไทย แล้ว การไหว้และรอยยิม้ ของพนักงานทุกระดับยัง เป็ น สิ่ง ที่ก ารบิ น ไทยใช้ เ ป็ น จุ ด ขายที่ โ ดดเด่ น มานานกว่า 50 ปี ปัจจุบันสายการบินต่างชาติ เช่น แอร์เอเชีย ก็มีการปฏิบัติเช่นเดียวกัน โดย ถือว่าเป็นวัฒนธรรมร่วมของภาคพื้นทวีป จากลอนดอนสู่โตเกียว ตุ๊กตาไม้แกะสลัก รูปผู้หญิงยืนไหว้ในชุดไทยกลายเป็นสัญลักษณ์ที่ มักถูกนำ�มาใช้ตกแต่งบริเวณหน้าร้านอาหารไทย เพื่อคอยต้อนรับลูกค้า เช่นเดียวกันกับที่สาขา แมคโดนัลด์ในไทย ซึง่ มาสคอตโรนัลด์ แมคโดนัลด์ อยูใ่ นท่าทางยืนไหว้เสมือนหนึง่ สัญลักษณ์ทบ่ี ง่ บอก ว่าเป็นสาขาประเทศไทย

ระดับการก้มศีรษะในการไหว้ ยังถือเป็น สัญลักษณ์ทบ่ี ง่ บอกถึงสังคมทีใ่ ห้ความเคารพนับถือ แก่ผู้ที่มีอายุมากกว่าและมีสมณะสูงกว่า โดยคน ทีม่ อี ายุมากกว่า การรับไหว้คนทีอ่ ายุนอ้ ยกว่าหรือ เท่ากัน จะใช้วธิ พี นมมือแล้วก้มศีรษะลงให้นว้ิ โป้ง จรดปลายคาง ในขณะทีก่ ารไหว้ผทู้ ม่ี อี าวุโสกว่า จะ พนมมือแล้วก้มศีรษะให้นว้ิ โป้งจรดปลายจมูก และ เมือ่ ไหว้พระ จะก้มศีรษะลงมากทีส่ ดุ คือให้นว้ิ โป้ง จรดหว่างคิ้ว ตุลาคม 2555 l Creative Thailand

l 11


Ct magazine 37