Page 73

Pozycja stron w postępowaniu dowodowym procesu cywilnego w związku z nowelizacją art. 95 ustawy...

Pozycja stron w postępowaniu dowodowym procesu cywilnego w związku z nowelizacją art. 95 ustawy Prawo bankowe i art. 194 ustawy o funduszach inwestycyjnych Adrian Zaręba1 20 lipca 2013 r. weszła w życie ustawa z 19 kwietnia 2013 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz ustawy o funduszach inwestycyjnych2. W ustawie Prawo bankowe w art. 95 dodano ust. 1a w brzmieniu: „1a. Moc prawna dokumentów urzędowych, o  której mowa w ust.1, nie obowiązuje w odniesieniu do dokumentów wymienionych w tym przepisie w postępowaniu cywilnym”3. W  ustawie o  funduszach inwestycyjnych w  art. 194 dodano ust. 2 w brzmieniu4: „2. Moc prawna dokumentów urzędowych, o  której mowa w ust. 1, nie obowiązuje w odniesieniu do dokumentów wymienionych w tym przepisie w postępowaniu cywilnym”. Powyższa zmiana w zakresie art. 95 p.b. została wprowadzona w  związku z  wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z  15 marca 2011 r. syg. akt: P 7/09 , w którym TK orzekł, że art. 95 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe w brzmieniu nadanym ustawą z 26 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece i zmianie innych ustaw (Dz.U. Nr 131 poz.1075) w związku z art. 244 § 1 k.p.c. i art. 252 k.p.c. w części, jakiej nadaje moc prawną dokumentu urzędowego księgom rachunkowym i wyciągom z tych ksiąg rachunkowych banku w odniesieniu do praw i obowiązków wynikających z czynności bankowych w postępowaniu cywilnym prowadzonym wobec konsumenta, jest niezgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 zdanie pierwsze i art. 76 oraz art. 20 Konstytucji RP. Orzeczenie TK zostało wydane w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w Toruniu z 22 września 2008 r., następnie zmienionym postanowieniem z 3 lutego 2011 r., w którym sąd postawił Trybunałowi Konstytucyjnemu zapytanie prawne. Jak wynika z uzasadnienia orzeczenia, pytanie prawne zostało postawione w związku z rozpoznawaniem pozwu w postępowaniu z powództwa banku przeciwko konsumentce o zapłatę z tytułu zadłużenia wynikającego z salda debetowego na rachunku bankowym pozwanej konsumentki. Jako dowody w sprawie zostały załączone przez powodowy bank umowa rachunku bankowego, wypowiedzenie tej umowy oraz wyciąg z ksiąg rachunkowych banku na okoliczność istnienia zobowiązania z  tytułu umowy rachunku bankowego. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, zaprzeczyła, jakoby była dłużnikiem po-

wodowego banku z tytułu salda debetowego oraz podniosła, że bank nie wykazał istnienia jej zobowiązania. Sąd Rejonowy powziął wątpliwość, czy art. 95 Prawa bankowego w związku z art. 244 § 1 i art. 252 k.p.c. w zakresie, jakim nadaje wyciągom z ksiąg rachunkowych banków moc prawną dokumentu urzędowego w postępowaniu cywilnym w stosunku do pozwanego konsumenta jest zgodny z konstytucją. W uzasadnieniu orzeczenia (P 7/09) TK podniósł, iż w sytuacji konsumenta5 przeprowadzenie dowodów mających na celu obalenie domniemania prawnego wynikającego z przedstawionego dokumentu urzędowego jest znacznie utrudnione, a to chociażby ze względu na to, iż obecnie cały system rozliczeniowy w bankach opiera się na systemach informatycznych, a sam konsument – w przeciwieństwie do przedsiębiorców – nie ma obowiązku prowadzenia własnej rachunkowości ani dokonywania obrotu bezgotówkowego za pośrednictwem rachunku bankowego. To powoduje, że pozycja konsumenta w  sporze z  profesjonalistą bankiem jest nierówna i w zasadzie skutkować może brakiem możliwości obrony6. Podstawą zmian w  ustawie o  funduszach inwestycyjnych w art. 194 było natomiast orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 11 lipca 2011 r., syg. akt: P 1/10. Trybunał wypowiedział się w związku z  zapytaniem prawnym postawionym postanowieniem z 17 grudnia 2009 r. (sygn. akt I C 941/09), także przez Sąd Rejonowy w Toruniu. Pytanie prawne brzmiało: czy art. 194 ustawy z 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych7 w związku z art. 244 § 1 i art. 252 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego – jest zgodny z art. 2, art. 20, art. 32 ust. 1 zdaniem pierwszym i art. 76 konstytucji w zakresie, w jakim nadaje moc dokumentu urzędowego wyciągom z  ksiąg rachunkowych funduszu sekurytyzacyjnego w postępowaniu cywilnym prowadzonym wobec konsumenta. Pytanie prawne zostało sformułowane w związku z rozpoznawaniem powództwa przeciwko konsumentowi, podobnie jak w sytuacji wyżej opisanej. Trybunał konsekwentnie uznał, iż art. 194 u.f.i. w części, w jakiej nadaje moc prawną dokumentu urzędowego księgom rachunkowym i wyciągom z ksiąg rachunkowych funduszu sekurytyzacyjnego w postępowaniu cywilnym prowadzonym wobec konsumenta, jest niezgodny z art. 2, art. 32 ust.1 zd.1

Autor jest radcą prawnym OIRP w Katowicach. Dalej p.b. i u.f.i. Prawo bankowe (Dz.U.2013.777), art. 95 ust. 1 Księgi rachunkowe banków i sporządzone na ich podstawie wyciągi oraz inne oświadczenia podpisane przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banków i opatrzone pieczęcią banku, jak również sporządzone w ten sposób pokwitowania odbioru należności mają moc prawną dokumentów urzędowych w odniesieniu do praw i obowiązków wynikających z czynności bankowych oraz ustanowionych na rzecz banku zabezpieczeń i mogą stanowić podstawę do dokonania wpisów w księgach wieczystych. 4 Ustawa o funduszach inwestycyjnych (Dz.U. Nr 146, poz. 1546 ze zm.), art. 194 ust.1 Księgi rachunkowe funduszu sekurytyzacyjnego, wyciągi z tych ksiąg podpisane przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych funduszu i opatrzone pieczęcią towarzystwa zarządzającego funduszem sekurytyzacyjnym oraz wszelkie wystawione w ten sposób oświadczenia zawierające zobowiązania, zwolnienie z zobowiązań, zrzeczenie się praw lub pokwitowanie odbioru należności mają moc prawną dokumentów urzędowych oraz stanowią podstawę do dokonania wpisów w księgach wieczystych i rejestrach publicznych. 5 Trybunał w swoich orzeczeniach powołał się na definicję konsumenta zawartą w art. 221 Kodeksu cywilnego. 6 Szerzej: uzasadnienie orzeczenia TK z 15 marca 2011 r., syg: P 7/09. 7 Dz.U. Nr 146, poz. 1546, ze zm. 1 2 3

12 D

Radca Prawny nr 148 / kwiecień 2014  

Radca Prawny nr 148 / kwiecień 2014  

Advertisement