Page 67

Pocztowe zasady doręczania na tle wybranych szczególnych zasad doręczania tzw. przesyłek urzędowych

operator wyznaczony postępuje (pozostawia pisemne zawiadomienie w skrzynce oddawczej z informacją o nadejściu przesyłki i terminie odbioru i adresie placówki pocztowej, ewentualnie przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej) w przypadku doręczanych poza miejscowym obszarem pocztowym paczek o wadze powyżej 2000 g oraz przesyłek do oclenia (§ 36).

5. Monopol operatora wyznaczonego na niektóre przekazy pocztowe Należy zauważyć, że w u.p.p. przewidziano nowy monopol na rzecz operatora wyznaczonego, a konkretnie usługę zastrzeżoną wyłącznie na jego rzecz, a więc niedostępną dla innych operatorów. Co do zasady, na rynku usług pocztowych obowiązuje wolność wykonywania działalności pocztowej, co wynika z konstytucyjnej zasady wolności działalności gospodarczej (art. 20 Konstytucji RP). Wprawdzie działalność pocztowa jest działalnością regulowaną (art. 6 ust. 1 u.p.p.), gdyż wymaga uzyskania wpisu do rejestru operatorów pocztowych prowadzonego przez prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej, ale każdy przedsiębiorca po spełnieniu warunków przewidzianych w art. 7 u.p.p. i wpisie do rejestru operatorów pocztowych może świadczyć usługi pocztowe23. Wolność (swoboda) wykonywania działalności pocztowej obejmuje zatem swobodę podjęcia – rozpoczęcia działalności pocztowej, swobodę świadczenia usług pocztowych oraz swobodę co do decyzji o zakończeniu działalności pocztowej. Swoboda świadczenia usług pocztowych nie jest jednak pełna, gdyż ustawodawca ustanowił wyjątek w art. 15 ust. 1 pkt 3 u.p.p. Wyjątek ten może budzić wątpliwości co do jego zgodności z art. 22 Konstytucji RP (zasada dopuszczalnego ograniczenia wolności działalności gospodarczej). Monopol przewidziano dla operatora wyznaczonego w art. 15 ust. 1 pkt 3 u.p.p. w dość nietypowej, bo zawoalowanej konstrukcji. Art. 15 ust. 1 pkt 3 u.p.p. stanowi wprawdzie o sposobach (formach) zawierania umowy o świadczenie usługi pocztowej, ale jednocześnie wynika z niego monopol operatora wyznaczonego do przyjmowania przekazów pocztowych ze świadczeniami z ubezpieczeń społecznych (w tym emerytalnymi i rentowymi), świadczeniami z pomocy społecznej lub przekazami pocztowymi na tereny wiejskie. Ustanowienie takiego monopolu jest wątpliwe choćby z punktu widzenia zasady równości oraz unijnej zasady zakazu dyskryminacji ze względu na przynależność państwową, o czym nieco szerzej będzie mowa przy omawianiu art. 165 § 2 k.p.c. Ponadto, zastosowanie konstrukcji monopolu dla operatora wyznaczonego należy ocenić nagannie także z tego powodu, iż ustawodawca zakazuje innym operatorom niż wyznaczony, jedynie przyjmowania zastrzeżonych przekazów pocztowych. Oznacza to, że dalsze realizowanie tych zastrzeżonych przekazów pocztowych może być powierzone innym operatorom (mimo że nie mogą ich przyjmować!) choćby na zasadzie współpracy operatorskiej wynikającej art. 14 pkt. 2 u.p.p.24 albo podwykonawcom, którzy nie muszą nawet posiadać wpisu w  rejestrze operatorów pocztowych (art. 6 ust. 4 u.p.p.).

6. Swoboda wyboru operatora pocztowego w regulacjach szczególnych W pozostałym zakresie usługi pocztowe mogą być świadczone przez każdego operatora pocztowego. Wynika to także z przepisów ustaw szczegółowych, które będą poniżej przywoływane. K.p.a. przewiduje swobodę wyboru operatora pocztowego przez organ administracji publicznej przy doręczaniu pism w trybie postępowania administracyjnego w art. 39. To samo dotyczy doręczania pism w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 65 § 1 p.p.s.a.), do którego stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym w zakresie nieuregulowanym odmiennie przez p.p.s.a. Organy podatkowe również przy doręczaniu pism mogą wybrać każdego operatora pocztowego (art. 144 o.p.). W postępowaniu cywilnym o swobodzie wyboru operatora pocztowego do doręczania pism sądowych przesądzono wprost w art. 131 § 1 k.p.c. i w § 1 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z  12 października 2010 r. w  sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym25. Z kolei w postępowaniu karnym o swobodzie wyboru przez sąd karny operatora pocztowego do doręczania pism sądowych wyraźnie stanowi art. 131 § 1 k.p.k. Nadawanie, przyjmowanie, przemieszczanie i doręczanie przesyłek urzędowych do stron postępowania nie jest zatem w żaden sposób zastrzeżone na rzecz operatora wyznaczonego. Jak już wspomniano, przytoczone powyżej zasady doręczania przesyłek, regulowane w samej u.p.p., dotyczą wszystkich operatorów. Z kolei zasady doręczania przesyłek przewidziane w rozporządzeniu odnoszą się wyłącznie do operatora wyznaczonego. Omówione do tej pory zasady doręczania, przewidziane w u.p.p. i w rozporządzeniu to, jak już wskazano, lex generalis w stosunku do przepisów innych ustaw, stanowiących lex specialis. Celowe jest zatem przybliżenie wybranych zasad doręczania z niektórych regulacji szczególnych, aby ukazać ich odmienność w stosunku do wyżej omówionych regulacji ogólnych. Ze względu na ramy niniejszego opracowania przedstawione zostaną najważniejsze wnioski związane z doręczaniem przesyłek w ramach trybów doręczeń przewidzianych w k.p.a., o.p., p.p.s.a., k.p.c. i k.p.k.

IV. Zasady szczególne adresowane do wszystkich operatorów pocztowych 1. Pokwitowanie odbioru Poszczególne procedury wymagają, aby pisma były doręczane za pokwitowaniem (in fine art. 39 k.p.a., art. 77 § 1 p.p.s.a., art. 144 o.p., art. 142 § 1 k.p.c. i § 2 ust. 1 rozporządzenia k.p.c., art. 130 k.p.k.), co oznacza, że pisma powinny być wysyłane w ramach tych procedur jako przesyłki rejestrowane. Jednakże z art. 391 § 1 k.p.a. wynika możliwość doręczania za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów ustawy z 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. Nr 144, poz. 1204, z późn. zm.), jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania wystąpił do organu administracji publicznej o doręczenie albo wyraził zgodę na doręczenie mu pism

S. Włudyka, T. Długosz w System Prawa Administracyjnego, s. 384–385. Zauważyć należy, że art. 14 pkt 2 u.p.p. przewiduje, iż świadczenie usług pocztowych odbywa się także na podstawie umów o współpracę, zawieranych między operatorami pocztowymi, a realizowanie przekazu pocztowego jest usługą pocztową (art. 2 ust. 1 pkt 5 u.p.p.). Z kolei z art. 35 ust. 1 u.p.p. wynika, że operator pocztowy, który zawarł z nadawcą umowę o świadczenie usługi pocztowej, może po przyjęciu przesyłki pocztowej powierzyć dalsze wykonanie usługi innemu operatorowi pocztowemu na podstawie umowy o współpracę, zawieranej w formie pisemnej. Zwrot „po przyjęciu przesyłki pocztowej” sugeruje, że operator pocztowy nie mógłby powierzyć po przyjęciu zastrzeżonego przekazu pocztowego dalszego doręczenia innemu operatorowi, gdyż przekaz pocztowy nie jest przesyłką pocztową. 25 – Dz.U. z 2010, Nr 190, poz. 1277 – dalej zwane rozporządzeniem k.p.c. 26 Art. 46 § 2 k.p.a. 23 24

6D

Radca Prawny nr 148 / kwiecień 2014  

Radca Prawny nr 148 / kwiecień 2014  

Advertisement