Page 1

Nummer 22, juni 2017 De leden van Team CI wensen u veel leesplezier!

Onderzoek naar bimodaal horen Onderzoek leidt tot speciale hoorapparatuur Binnen Hearing & Implants in het Radboudumc en de Radboud Universiteit wordt onderzoek gedaan naar het horen met een CI in het ene oor en een hoortoestel in het andere oor. Ongeveer 40 tot 60% van de CI-gebruikers horen zo ‘bimodaal’. Het grote voordeel van het bimodaal horen is dat de twee verschillende manieren van horen elkaar aanvullen. Terwijl een CI helpt met de betekenis van spraak, zorgt het hoortoestel juist voor herkenning van de stem. Samen wordt het spraakverstaan in lawaai iets makkelijker. Toch blijft het bimodaal horen een uitdaging, omdat horen met een CI zo anders klinkt dan horen met een hoortoestel. Horen zit tussen je oren, en als je oren twee verschillende geluiden oppikken, dan neemt je brein ook aan dat je naar twee geluiden aan het luisteren bent. Voor ons onderzoek werken we veel samen met CI-fabrikant Advanced Bionics. Vijf jaar geleden hebben wij samen met Advanced Bionics een speciale versie van een Phonak-hoortoestel ontwikkeld waarmee een betere balans met de CI-processor mogelijk werd, ook als harde en zachte geluiden elkaar snel afwisselen. In de afgelopen jaren heeft onderzoeker Lidwien Veugen aangetoond dat met dit toestel het verstaan in lawaai verbeterde. Reden voor Phonak om dit jaar een speciaal hoortoestel uit te brengen, de “Naida Link”, speciaal om te gebruiken met de Advanced Bionics spraakprocessor. Lidwien hoopt in de herfst op dit onderzoek te promoveren. We willen alle proefpersonen die al die jaren aan haar onderzoeken hebben meegewerkt, hartelijk bedanken.

Onderzoek naar taalontwikkeling bij CI-kinderen Brigitte de Hoog onderzocht variatie in de taalontwikkeling Brigitte de Hoog verdedigde op 16 maart jl. haar proefschrift getiteld “Spoken language development in children with cochlear implants”. Hierin beschrijft zij de resultaten van vijf jaar onderzoek aan het Behavioural Science Institute van de Radboud Universiteit in Nijmegen, in samenwerking met Koninklijke Kentalis en Hearing & Implants van het Radboudumc. Kinderen met een CI kunnen een goede ontwikkeling van hun gesproken taal doormaken. Maar er is grote variatie tussen deze kinderen, zowel wat betreft woordenschat als grammatica. Waar dat aan ligt is niet helemaal duidelijk. En

Inhoud Onderzoek naar bimodaal horen Onderzoek leidt tot speciale hoorapparatuur Onderzoek naar taalontwikkeling bij CI-kinderen Brigitte de Hoog onderzocht variatie in de taalontwikkeling Ervaringsverhaal van Piet Kok “De Combi” Tips van de audioloog Hoortoestel en CI combineren Rumoerige omgeving Plaats in de ruimte Lawaai-programma


daarom is er ook weinig overeenstemming over de beste aanpak van hun problemen met gesproken taal. In haar onderzoek heeft Brigitte uitgezocht wat het effect is van de auditieve beperking en in hoeverre kinderen met een CI vergelijkbaar zijn met slechthorende leeftijdsgenoten en kinderen met een taalontwikkelingsstoornis (TOS). Uit het onderzoek is ten eerste gebleken dat het spraakverstaan goed moet zijn om een goede woordenschat te ontwikkelen. En de kwaliteit van die woordenschat is dan weer belangrijk voor het ontwikkelen van goede grammaticale vaardigheden. Verder is duidelijk geworden dat veruit de meeste kinderen met CI taalkundig vergelijkbaar zijn met slechthorende leeftijdsgenoten. Dat betekent dat taalproblemen die ontstaan, vooral te maken hebben met minder goed spraakverstaan als gevolg van een verstoorde auditieve input. Maar een flinke subgroep (bijna een kwart) lijkt taalkundig juist meer op kinderen met een TOS. Die hebben niet alleen last van een verstoorde auditieve input, maar ook van een verminderde verwerking van taal en van problemen met het talige geheugen. Op grond van de bevindingen concludeert Brigitte dat het wenselijk is dat logopedisten verschil maken in hun behandeling voor de verschillende kinderen met CI: niet enkel kijken naar gehoor, maar ook naar taal en geheugen.

Ervaringsverhaal van Piet Kok “De Combi” “Wat ik met deze titel bedoel mag duidelijk zijn: de combinatie van CI en hoortoestel. Ik ben één van de mensen die er niet aan moeten denken om met de CI alleen te moeten rondlopen. Niet omdat de CI niet brengt wat ik ervan verwacht, integendeel! Maar het hoortoestel heeft voor mij een enorme meerwaarde. Voor de goede orde: ik heb al gehoorapparaten sinds 1963. Zo’n kastje op de borst en dan twee snoertjes naar de beide oren. Het geluid van de toestellen is in de loop van de jaren ontzettend verbeterd. In tegenstelling tot mijn gehoor. Met een zeer klein restgehoor in de lage tonen kan de huidige generatie hoortoestellen toch nog wat voor mij betekenen, al heb ik het CI daar hard bij nodig. Sinds mijn (her)implantatie anderhalf jaar geleden tenminste. Daarvóór leunde ik gigantisch op mijn hoortoestel in plaats van op het CI. Nu is het andersom. Ik heb jarenlang van alles in de muziek gedaan. Speel nog steeds piano. Dankzij mijn hoortoestel kan ik er ook echt van genieten. Nu ik dit schrijf ben ik sinds twee uur de trotse bezitter van de Naida Link. Een hoortoestel dat gekoppeld is aan mijn CI. Met bluetooth! In combinatie met de Compilot kan ik nu helemaal los op mijn favoriete muziek: Creedence Clearwater Revival. Mocht u een ouwe knakker met een grote bos haar tegenkomen die met zijn hele lijf loopt te rocken, dan ben ik dat ongetwijfeld. Dankzij de dubbelcombi!”

Tips van de audioloog Hoortoestel en CI combineren Indien u nog wat hoormogelijkheden heeft aan uw andere oor, draagt u wellicht een CI aan uw ene oor en een hoortoestel aan het andere oor. Dit heeft voordelen en nadelen. Het voordeel is dat het hoortoestel vaak een warmer geluid geeft, omdat u de (nog aanwezige) lage tonen hoort. De CI geeft een scherper geluid, waardoor de spraak beter te verstaan is. Het hoortoestel kan echter ook voor storingen zorgen.

Rumoerige omgeving In een rustige omgeving moeten beide toestellen in balans zijn. Indien u zich echter in een rumoerige omgeving bevindt, zullen de lage tonen de hoge tonen overstemmen. Het hoortoestel (dus de lagere tonen) zachter zetten kan het spraakverstaan dan verbeteren. Rumoerige omgevingen waar dit voor kan komen, zijn onder andere recepties, feestjes met muziek, of een restaurant waar veel gepraat wordt.

Plaats in de ruimte Ook wanneer u in de hoek van de kamer zit, worden lage tonen vaak meer versterkt. Lagere tonen hebben de eigenschap om in de hoek te kruipen. In dat geval zal het helpen wanneer u op een andere plaats in de kamer gaat zitten.

Lawaai-programma Wanneer u de CI op een ‘lawaai’-programma (zoom) zet, denk er dan aan dat u dat ook met uw hoortoestel doet. Anders heeft u nog steeds last van het achtergrondlawaai via het hoortoestel. Als u alleen de CI op de ‘lawaai-stand’ zet en het hoortoestel niet, dan zal uw hoortoestel nog steeds alle geluiden van de omgeving versterken. Deze nieuwsbrief is uitgegeven door Hearing & Implants. Voor vragen en opmerkingen kunt u contact opnemen met ci@kno.umcn.nl.

Hoort juni 2017 nr 22