Issuu on Google+

• Tuyen dung de g i u chan nhan vien

Briefcase

• Phat trien mot chien \vtffc lien tuc • Tr<r (hanh mot nha tuyen dung gioi

R e t a i n i n g T o p

N

G

E m p l o y e e s

H

E

T

H

U

A

T

NHA XUAT BAN

LAO DONG - XA HOl


Managing Teams Q U A N

LY

N H O I V I - 1,

Sales Techniques KY NANG

Finance for non-flnacial TAI

CHINH


NGHE THUAT NHAN

VIEN

Gltf

CHAN

GIOI

HIJ VIEN KHOA HOC KY THUAT

T

B l f U DIEN


NGHf THUAT GlC CHAN NHAN VIEN GlOl Ban quyen tieng Viet © 2007 Cong ty Sach Alpha Cuon sach duvjc xuat ban theo hop dong chuyen nhirgrng ban quye Sach Alpha va nha xuat ban McGraw-Hill, Hoa Ky. RETAINING TOP EMPLOYEES (Briefcase Books Series) Copyright © 2002 by McGraw-Hill Companies, Inc. All rights reserved. Theo doi ban thao: Vfi Kim Yen Thiet kebia: Tr'an Van PhtfoTig Lien ket xuat ban: CCNG TY SACH ALPHA 164B, Dpi Can, Ba Dinh, Ha N§i Dien thoai/Fax: (84-4) 722 6237 Email: sales@alphabooks.vn Website: http://www.alphabooks.vn Lien he ve dich vu ban quyen sach & van hoa pham Email: copyright@alphabooks.vn Lien he hpp tac ve ban thao hoijc nh?n cac ban djch Email: publication@alphabooks.vn DITNG TlEN THAl, HAY MUA SACH THAT !!! Cac diem can liru y khi mua sach Alpha: - Bla in mau tren giify Couche day, can ml), hinh anh ro net. - Bla 4 co tem chong hang gia. - Ru$t sach in tren giay Bai Bang ro rang, sac net. Hay tim mua nhfirng cuon sach ciia Alpha.


J. L E S L I E

N G H E G l t f

C H A N

MCKEOWN

T H U A T

N H A N

V I E N

G I O I

Trinh H u y Thiep dich Le Duy Hieu hieu dinh

ullOAHOCKY THUAT BJU OIEN PHU BAN:

NHA XUAT BAN LAO DQNG - XA H Q I


Cuon sach difgrc thyc hiÂŁn bbi CONG IT SACH ALPHA

So 164B Bpi Can, Ba Dinli, Ha Npi Tel: (04) 722 6236 - Fax: (04) 722 6237 E-mail: pul>liration@alphahooks.vn Website: http://www.alphahooks.vn


LOI

GIOI

THIEU

(cho ban tieng Viet) Nen kinh te the gioi dang 6 giai doan toan cau hoa soi dpng nhat. Cac doanh nghiep phai canh tranh tren nhieu phirong dien, dac biet la ve nguon luc con nguoi. Han luc nao he't, nhan su - ye'u to then chot cho su thanh bai cua doanh nghiep - tro thanh mot nguon luc khan hie'm, dat do. Tai Viet Nam, cimg voi qua trinh hoi nhap quoc te la sir xuat hien cua nhieu tap doan va cong ty nuac ngoai, khien thi truong lao dpng cang tro nen cang thang. So nhan su gioi qua it dan deh tinh trang cung khong dii cau va chi phi su dung lao dong tang vot trong khi riii ro nh*n su gioi "nhay" viec van rat cao vi co qua nhieu co hoi danh cho ho. Trong cuong vi lanh dao cua mot to chuc, chac da khong it lan ban tu dat cau hoi: Lam the nao de tuyen duoc mot nhan vien gioi?"Tren thuc te^ tuyen duoc nhan vien gioi da kho, giu chan hp con kho gap boi. Viec ho ra di sau khi dupe dao tao hay da co von kinh nghiem vung vang la dieu khien hau het cac nha lanh dao doanh nghiep phai dau dau. Nhieu nguoi cho rang chieh lupc giu chan nhan vien duy nhat la the hien ro rang quyen lpi va trach nhiem ciia hp trong hpp dong lao dpng. Nhung do khong phai la each lam duy nhat. Hieu qua lam viec, dpng luc thuc hien cam ket va quyet tarn hoan thanh tot cong viec ciia nhan vien con phu thupc vao dieu kien lam viec ma hp dupe huong. Nghe

thuqt giu chan nhan vien gioi nam trong bp

"Briefcase" (Nha xuat ban McGraw-Hill) - bp sach ma bat cu nha quan ly nao cung nen co trong tay va da dupe djch


6 I NCHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI sang gan hai muoi thu tieng. Trong cuon sach nay, J. Leslie McKeown chi dan day du cac each thuc ma ban can ap dung de tao ra va phoi hop cac ye'u to thu hut duoc nhung nhan vien gioi ve lam viec ben minh. J. Leslie McKeown mang den cho nguoi doc cai nhin toan dien ve qua trinh tuyen dung - dao tao - giu chan nhan vien va cac phucmg phap cu the de thuc hien muc tieu xuyen suo't ay. Cuon sach duoc chia lam ba phan. Trong phan dau, }. Leslie McKeown giai thi'ch cac van de nhan su va xoay quanh chien lupc giu chan nhan vien. Phan thu hai giiip ban phan tich va hinh thanh chien lupc giu chan nhan vien, bang cac phuong thuc khen thuong, uu dai, quan ly nhan vien sap nghi viec va nhan vien mdi, cac chuong trinh dao tao, tuyen dung, dinh huong cho nhan vien... Phan thu ba la cac chien lupc giu chan nhan vien nhin t u goc dp ciia nguoi lanh dao doanh nghiep, trong do co viec quan ly hieu qua va xay dung van hoa doanh nghiep. Cuon sach dupe AlphaBooks lua chpn dich va xuat ban voi muc dich cung cap cho dpc gia, dac biet la cac doanh nhan va cac nha quan ly nhan su, mot chi dan hoan thien de giu dupe nguon luc quan trong nhat: nguon luc con nguoi. Chung toi mong nhan duoc su trao doi chuyen mon va kinh nghiem quy bau ciia quy dpc gia trong linh vuc nay de cuon sach ngay mot hoan thien hem trong cac lan tai ban. CONG TY SACH ALPHA


M U C

L U C

LOINOIDAU

13

LOICAMON

16

Chien lime giu chan nhan vien la gi? 17 The nao la "giu chan nhan vien"?

18

"Chien luge giu chan nhan vien" da rung duoc hieu nhu the nao?

22

Ngay nay, "Chien luge giu chan nhan vien" duoc hieu nhu the nao?

26

"Giu chan nhan vien" nen hieu nhu the nao?

32

Tom tat Chuong 1

46

1

Bi mat nam d cii bat bong 49 Hinh thanh hi tuong giu chan nhan vien

50

Dung qua phu thupc vao cac chien luge

55

Nhan vien a lai noi ho cam tha'y nhu 6 nha minh

57

Nam giai doan cua giu chan nhan vien: Cii bat bong cua ban xuat sac nhu the nao?

60

Hinh dung cii danh - hinh dung chien luge giu chan nhan vien

62

Chpn gay - quyet dinh cong cu de giu chan nhan vien

64

Vung gay ra sau - tuyen dung de giu chan nhan vien

65


8 I NGHE THUAT GlO CHAN NHAN VIEN GIOI Diem tie'p xiic bong - tao ra su khac biet trong dinh huong

68

Theo bong - duy tri viec giu chan nhan vien trong qua trinh lam viec

69

Hinh dung chien luge giu chan nhan vien 73 Ban muon giu lai nhung nhan vien nao?

74

Tai sao ban lai muon giu chan nhung nhan vien chu cho't?

80

Ban can lam gi de giu chan nhung nhan vien muc tieu?

85

Su dung du lieu de hoan thanh muc tieu giu chan nhan vien

96

Tom tat Chuong 3

99

Hieu biet ve nhan su 101 The he nhan vien thai ky bimg no dan so, the he X, the he Y: Moi viec cang thay doi, ho cang bat bieh 102 Bay ye'u to trong chien luge giu chan nhan vien

106

Cac cong cu huu hieu de giu chan nhan vien the he X

119

Hay chuah bj de giu chan the he Y

128

Tom tat Chuong 4

129

Cac uu dai: Tai sao khong phai la v a n de q u a n t r o n g nhat?

131

Tai sao uu dai khong phai la van de quan trong nhat?

132

Muc tieu cua chinh sach uu dai

136

Cac ye'u to trong chinh sach uu dai

143

Cach thie't lap chinh sach uu dai

153


LOI NOI DAU I 9 Toi da hoa hieu qua trong chinh sach uu dai

157

Tom tat Chuong 5

160

C o n g n h a n n h a n v i e n : viec g i h i e u qua, viec g i k h o n g

161

Huong muc tieu vao nhung nhan vien hang dau

162

Chuong trinh cho tung nhom

165

Thiet ke chuong trinh cong nhan nhan vien de nang cao hieu qua hoat dong

168

Dua ra nhung muc tieu cu the

171

Dam bao muc tieu kha thi

173

Hay cong bang

175

Hay dam bao chuong trinh phu hop

179

Quang ba chuong trinh

182

Tom t i t Chuong 6

184

T u y e n d u n g de g i u chan n h a n v i e n

185

Tuyen dung de giu chan nhan vien la gi?

187

Hop dong nhan vien

188

Mo hinh thue nhan vien moi

193

Tom tat Chuong 7

208

Tao n e n khac b i e t v o i s u d i n h h u o n g

211

Moi lien ket giua viec dmh huong va giu chan nhan vien

212

Khong co gi la khong dinh huong

215

Tac dong rue thi cua chuong trinh dinh huong nh^m muc dich giu chan nhan vien

216


10 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI Cac muc tieu trung han ciia chuong trinh dinh huong nham muc dich giu chan nhan vien

221

Xay dung noi dung chuong trinh dinh huong nham muc dich giu chan nhan vien

232

Tom tat Chuong 8

235

V a i tro cua n h a q u a n l y ( p h a n 1)

237

Len tau

238

Quan ly hieu qua cong viec

247

Thang tien va phat trien

253

Buoc dem

258

Tom tat Chuong 9

262

Vai tro cua nha quan ly (phan 2) 263 Nha quan ly la nguoi dai dien ciia cong ty

264

Nha quan ly la nha lanh dao

269

Quanly nhan vien sap nghi viec va nhan vien moi

282

Tom tat Chuong 10

288

Chuong trinh tu van va huan luyen 289 Lai ich ciia cac chuong trinh tu van va huan luyen

290

Djnh nghla va tu vung

293

Tu van la gi?

295

The nao la nha tu van?

296

Su khac biet giua huan luyen vien va nha tu van

299

Tach biet t u van va quan ly

303

Su khac biet giua huan luyen vien va nha tu van

307


LO'I NOI DAU I 11 Hai kha nang khac

308

Tom tat Chuong 11

312

Ket luan: Van hanh toan bo 315 "Toto, toi cam thay chiing ta khong 6 Kansas nua"

316

Tat ca la gia tang gia tri

319

Xay dung van hoa giu chan nhan vien

327

Va cuo'i cung...

331

Tom tat Chuong 12

332


LOI

C a c

N O I D A U

nhan vien xuat sac la nhung nguoi v i dai ma ban

co the co dupe. Hp dong gop cho su phat trien chung ciia doanh nghiep va tao cam hiing cho moi nguoi xung quanh. Vi nhung ly do nay, cac nhan vien gioi thuong hay bi "san duoi" hoac it ra la dupe cac cong ty khac chao don nong nhiet. Cac nhan vien hang dau luon danh gia dupe gia tri ban than va luon biet co cac lira chpn nghe nghiep khac danh cho minh 6 moi thai diem. Doi khi, hp hai lap d j va vo ky luat khien cho viec quan ly tro nen kho khan. Tat ca nhung dac diem nay doi hoi nha quan ly phai biet ket hop mot each tinh te viec tao dpng luc, su ho tro, nhung hinh phat khon kheo va each tao cam hung cho nhan vien, nham g i u chan nhan vien gioi nhat ciia minh. Bang each cung cap cac nguon luc, cac u u dai va chinh sach dao tao, tao ra cac thach thuc, co chinh sach khen thuong hop ly, khuyeh khich each thuc lam viec nhom cho cac nhan vien gioi nhat, nha quan ly dang ngay cang duoc ky vpng tro thanh "nguoi hung" ciia doanh nghiep.


14 I NGHE THUAT ClQ CHAN NHAN VIEN GIOI Cuon sach nay khong bie'n ban tro thanh mot "nguoi hung" ma se cung cap cho ban nhung lai chi dan, cac cong cu va thu thuat khong chi de quan ly nhan vien chu chot ma con de truyen cam hung, tao dong luc va cao hon ca la g i u ho lam viec tai cong ty. Ban than toi da thu dupe rat nhieu loi ich t u viec quan ly, phat trien, thu thach, g i u chan (doi khi la sa thai) cac nhan vien chu chot ciia cac cong ty Ion, nho trong hon 20 nam qua. Nhung bai hoc toi tich gop dupe (doi khi rat kho khan) t u rat nhieu nen van hoa va dat nuac deu duoc de cap trong cuon sach nay. Chac chan cuon sach se rat co ich cho cac ban. Nhung dac diem noi bat Y tuong an chua sau bp sach Briefcase la cung cap cho ban nhung thong tin thie't thuc duoc viet bang van phong true tie'p va gan giii. Noi dung cac chuong ngan voi rat nhieu v i du nham giai quyet cac van de mang tinh thu thuat nhieu hon. Cuon sach cung co rat nhieu hop ghi chii de cung cap cho ban dpc rung loai thong tin cu the. Sau day la su mieu ta noi dung va each su dung cac hop ghi chii.


LOI NOI DAU I 15

Smart Managing

Cung cap cac Idi khuyen va thu thuat nham giup ban that hien hieu qua cac phu"dng phap trong cuon sach.

Dua ra cac canh bao khi lap ke hoach va thuc

Nhan manh Idi khuyen ciia ngudi trong cupc de khai thac hieu qua cac vi du thuc te trong cuon sach.

Dull ra djnh nghia cac thuat ngG va biet ngtf trong cuon sach.

Dua ra cac vi du thuc te.

Cung cap cac quy trinh cu the khi lam theo nh&ng Idi khuyen cua cuon sach.

Dua ra nhimg Idi khuyen thiet thuc de giam thieu khi nang pham sai lam cua ban trong cong tac quan ly.


16 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI

LOI

C A M

O N

Truoc net, toi tha'y phai mang cm chu khong chi cam on mot each don thuan nguoi cong tac vai toi de viet cuon sach nay, co Julie Wilson. Julie khong chi quan ly cong viec kinh doanh cua chung toi ma con la nguoi co vu, dong vien va tao cam hung cho toi hang ngay. Co da lam nhung viec ruong chung nhu khong the va la mot nguoi v i dai that su ma toi tung gap. Toi cung mang on Hank Karp va Danilo Sirias. Nhung tai lieu co ban va sau sac ciia ho ve "Giu chan nhan vien the he X" da anh huong den each suy nghl ciia toi hien nay. Ho da dong y cho toi su dung tai lieu nay trong Chuong 4 ciia cuon sach. Ban co the doc them ve Hank va Danilo trong cuon sach xuat ban gan day nhat ciia ho: Bridging the Boomer Xep Grap: Creating Authentic Teams for High Performance at Work (Thu hep khoang each giua the he nhan vien thai ky bung no dan so' va nhung nhan vien the he X: xay dung nhung doi ngu dang tin cay de dat hieu qua cao trong cong viec). Sau cung, toi muon cam on John Woods va Robert Magnan ciia Nha xuat ban CWL vi da dua ra y tuong ban dau va hoan thien ban thao viet tay. Dae biet, toi rat cam on Bob vi su tan tuy ciia anh da bien ban nhap dau tien tro nen siic tich.


C h i e n

l u t d c

g i f f

c h a n

nhan vien la gi?

"Trong cuoc hanh trinh, chung ta thubng quen di muc dich cua minh...

Bo quen muc dich cua minh la su ngu

ngoc thubng gap nhat ma chung ta tu cho phep minh mac phai". FRIEDRICH NIETZSCHE

"Mot hanh trinh co the vi nhu mot cuoc hon nhan. Sai lam chac chan nhat ban mac phai la nghi rang minh co the dieu khien duoc no". JOHN STEINBECK

Trong chirong mo dau nay, chung ta se: • Tim hieu dinh nghia thuat ngu "chien lupc giu chan nhan vien"; •

T i m hieu nguon goc thuat ngiu "diieii luuc a i u — : , , „ i . - .CJ10AHOCTKYTHUAT chan nhan vien ; Bl/U DIEN ' A

PHUBAN:

A

A


18 I NGHE THUAT Glff CHAN NHAN VIEN GIOI • Tim hieu qua trinh phat trien cua chien luge giu chan nhan vientrong nhung nam gan day; •

Xem xet 3 xu the hinh thanh nen cac chuong trinh giu chan nhan vien.

The nao la "giu* chan nhan vien"? Khong the dinh nghia thuat n g u " g i u chan nhan vien" mot each chinh xac. Hay hoi 10 nha quan ly ve y nghia ciia thuat ngu nay va ban se nhan duoc 10 cau tra loi khac nhau (tham chi rat khac nhau). Nhung cau tra loi thucmg la: •

"Giu chan nhan vien a? Co phai ban muon noi den viec ngan nhan vien roi bo doanh nghiep khong?"

"Chien luge g i u chan nhan vien" la tat ca nhung hoat dong nham g i u lai nhan vien gioi";

" G i n viec khen thuong va loi ich ciia nhan vien voi cuong vi ciia ho";

" U u dai bang co phie'u, tien nghi va cac uu dai khac";

"Do la van de lien quan den nen van hoa ciia chiing ta va each ung x u voi mgi nguoi";

"Giam toe dp thay the nhan vien gioi ciia phong X hay trong cong viec chuyen mon Y";

"Nguoi

quan ly doanh nghiep thuc hien

phuong cham nha't quan, co hieu qua trong


CHIEN Ll/OC GIU" CHAN NHAN VIEN LA GI? I 19 toan bo qua trinh lam viec cua nhan vien. Qua do dam bao hieu qua hoat dong thue, quan ly va phat trien doi ngu nhan vien - nhung nguoi gop sue vao thanh cong cua doanh nghiep"; N h u vay, quan niem ciia cac nha quan ly ve thuat ngu "giu chan nhan vien" rat khac nhau: hoac may moc nhu: "giam ty le luan chuyen nhan vien xuong mire co the chap nhan duoc" hoac t r i m tuong nhu: "Do la van de ve van hoa va gia tri". Cac dinh nghia duoc dua ra mot each ngan gon, voi nhung loi le khach quan, hoa my hay mo ho, chung chung. Mot so nha quan ly nhin nhan chien luge g i u chan nhan vien nhu mot ye'u to rieng, co the kiem soat duoc trong quan ly nhan luc (Do la van de khen thuong va loi ich). Nhung nha quan ly khac lai cho do la su dan xen vao nhau, bao trum lan nhau ciia cac gia tri va phuong phap luan (Do la van de ve van hoa va each ma chiing ta ung xir voi moi nguoi). Vay, can hieu thuat n g u "chien luge g i u chan nhan vien" n h u the nao? Lieu co the la mot trong nhung dinh nghia dugc neu 6 tren khong? Co the ke't hop 2 hay nhieu dinh nghia tren khong? Thuat n g u nay con ham dura y nghia nao do ma chiing ta chua he de cap den? Cau

tra

lai

cho

n h u n g cau hoi tren la: " D i i n g vay".

Ufc/rM Chien \\i<Jc giu chan nhan vien Mot thuat ngu" co y nghia vdi nhieu ngi/di, bao gom y nghia va phu'dng tien dat di/dc muc tieu ciia moi doanh nghiep, tham chi ciia moi nha quan ly va nhan vien. 1


20 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI "Chien lucre giu chan nhan vien" la bat ky dinh nghia nao da neu a tren. No cung co the la su ket hop cua 2 hay nhieu dinh nghia do. Va thuat ngu nay cung ham chiia noi dung khac ma chung ta van chua he de cap den. Tai sao mot thuat ngu rat ro rang lai dupe dinh nghia khac nhau, doi khi doi lap nhau nhu vay? Cau tra loi la, "chien lupc giu chan nhan vien hieu qua" khong phai la tap hop ciia cac hoat dpng hay nhung phuong tien ben ngoai co the ap dung trong moi tinh huong. N h u chiing ta se nghien cuu trong cuon sach nay, "chien lupc g i u chan nhan vien hieu qua" la van de ciia rung doanh nghiep cu the.

Cong t y Cong nghe sinh hoc va nha hang Hamburger Thuat ngu" "giu' chan nhan vien" doi vdi Cong ty Cong nghe sinh hoc co nhan vien la nhCmg nha hoa hoc va quan tarn den cac van de ve nghien cdu va phat trien, dude hieu rat khac so vdi mot nha hang hamburger theo hinh thuc nhudng quyen co nhan vien la sinh vien va phai doi mat vdi cac van de ve tien do san xuat. Cach moi cong ty giai quyet van de nay cung khac nhau. Cong ty cong nghe sinh hoc se coi doi tuflng cua chien ludc gitf chan nhan vien chii yeu la cac nha hoa hoc chii chot. Day la nhQ'ng ngtfdi hp muon giu" lai cong ty trong vai nam khi mot san pham trai qua qua trinh nghien cuU-phat trien, kiem nghiem, chiing nhan va dua ra tieu thu tren thj trudng. Ngudc lai, nha hang hamburger lai quan tarn den viec giirchan nhan vien thupc nhieu nhom va vdi khoang thdi gian la hang thing chu" khong phai hang nam.


CHIEN LLfOC GIU CHAN NHAN VIEN LA GI? I 21 1

Hai doanh nghiep trong cung mot nganh, san xuat nhung san pham giohg nhau, 6 cung mot thanh pho, co ciing co cau nhan vien, khach hang nhung cac nha quan ly co the quan niem ve "chien lucre giu chan nhan vien" rat khac nhau do phong each quan ly va kinh nghiem cua moi doanh nghiep khac nhau. Tham chi la, ngay trong mot doanh nghiep, quan diem ve "chien luoc g i u chan nhan vien" cua cac don v i , cac nha quan ly cung co the hoan toan khac nhau. Va trong cung mot don v j , duoi su dieu hanh cua bat ky nha quan ly nao, giai phap de giu chan nhan vien nay cung co the khong phu hop voi nhan vien khac.

"Khong co nhan xet tong quat nao dang bj che* trach..." "Khong co nhan xet tong quat nao dang bj che trach, bao gom ca nhan xet nay!" Nhftng Idi khuyen cua cac nha van Mark Twain, George Bernard Shaw va Oliver Wendell Holmes dac biet thi'ch hdp trong tru'dng hdp nay. Du cho tat ca cac nhan xet tong quat ve "chien lu'dc giu' chan nhan vien" dung se khong co gia tri neu ban ap dung chung mot each thieu sang suot. Moi to chut, phong ban hay ddn vj deu ap dung "chien lu'dc gift chan nhan vien" khac nhau. Hdn nfra, moi tru'dng trong moi to chut, phong ban, ddn vj cung thay doi lien tuc hang nam, hang thang, tham chi hang ngay de dieu chinli cac muc dich, chien lu'dc va chien thuat giu chan nhan vien tuy dude xay dutig can than nhung da loi thdi hay can dude danh gia ky hdn. Neu ban thau hieu moi trUdng ciia minh va luon nhay ben vdi thay doi, ban co the khai thac triet de bat ky nhan xet tong quat nao ve "chien lu'dc gift chan nhan vien". 1


22 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI Vi the% ban se khong tim thay trong cuon sach nay (hay dau do) mot cau tra loi chung chung, mang tinh quy tac cho cau hoi "chien luoc giu chan nhan vien" la gi. Khong co dinh nghia nao thich hop cho moi tinh huong. Thay vao do, ban phai t u tim ra dinh nghia cho rieng minh va to chuc cua minh, tham chi cho ca cac phong ban hay don vi trong to chuc cu? minh. Ban se hoc duoc each thie't lap cac muc tieu thuc te va gan voi doanh nghiep cua minh de "giu chan nhan vien"; lua chpn nhung chien thuat, chien luoc de dat dupe muc tieu do va do ludng muc do thanh cong cua chiing. Dieu cuoi cung va quan trong nhat, ban se hoc dupe each danh gia va dieu chinh cac muc tieu, chien lupc va chien thuat "giu chan nhan vien" theo rung giai doan thay doi ciia doanh nghiep. "Chien luge giu chan nhan vien" da tung 1

d i r g e h i e u n h u t h e nao? Chiing ta hay bSt dau bang viec hieu dung cac dinh nghia va t u vung lien quan ciia thuat ngu nay. Thuat ngu "chien lupc giu chan nhan vien" xuat hien thuong xuyen trong thap nien 70 va dau thap nien 80 ciia the' ky XX. Truac do, trong suot niia dau the ky XX, tinh chat ciia moi quan he giua ong chii va nguoi lam thue (noi chung) duoc the hien nhu sau: "Anh lam viec cho toi, anh phai lam tot cong viec, va neu dieu kien kinh te'cho phep, toi se tie'p tuc thue anh". Trong thap nien 1950 va I960, khong phai la khong co nhung nhan vien lam viec cho mot ong chii trong khoang thai gian dai, doi khi suot ca dai. Neu hp thay doi cong


CHIEN LUOC GIU CHAN NHAN VIEN LA GI? I 23 viec thi do thuong la su kien trong dai hay quyet djnh cua ca cuoc doi. Nhung nguoi thuong xuyen thay doi cong viec bi coi la khac thuong. N h u mot ket qua t u nhien cua "hien trang" moi quan he ong chu - nguoi lam thue kieu nay, mot nhan vien t u nguyen rdi bo cong viec bi coi la hanh dong sai lam. Mo hinh "hien trang" nay khong nen thay doi hoac thay doi rat it va roi bo cong viec la mot thay doi rat Ion! Trong thap nien 1970 va sau do, hien tuong thay doi cong viec va t u nguyen chuyen viec lam bat dau gia tang dot ngot. M o hinh "hien trang" bat dau xuat hien mau thuan ve can ban. Cac ong chu cam thay co mot van de moi can phai quan tarn, do la toe do thay the nhan vien. Su phat trien ciia chien luge giu chan nhan vien t r a t h a n h m o t cong cu q u a n l y Toe do thay the nhan vien la phan tram nhan vien rdi bo doanh nghiep trong mot thdi diem. Vi du, neu doanh nghiep thue trung binh 100 nhan vien trong mot nam va 45 ngufti trong so hp rdi bo cong viec trong nam do (vi bat ky ly do nao) thi ty le toe dp thay the nhan vien tren ly thuyet la 45%. Trong thurc te, hau het cac nha quan ly quan tarn den viec do ludng ty le nhan vien ti/ nguyen rdi bo cong viec. Nhan vien co the rdi bo doanh nghiep vi rat nhieu ly do khac nhir nghi hUu, siic khde kern, bj sa thai hay bat bupc nghi viec do du thCfa nhan vien. Nhurig tru'dng hdp "bo viec khong tir nguyen" nay thUdng khong dude tinh vao ty le toe dp thay the nhan vien. Nhd vay, doanh nghiep co the tap trung vao cac nguyen nhan bo viec ciia nhan vien ma hp co the kiem soat difdc.


24 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI Mot cong cu quan ly phu hop da dupe phat trien khi cac doanh nghiep bat dau nhan thay tac dpng ciia su gia tang toe dp thay the nhan vien. Do la chien lupc giu chan nhan vien. Chiing ta co the ngan nhan vien tu nguyen roi bo doanh nghiep bang each nao?

Tim hieu ly do thay doi cong viec Toe d*g nhan vien tu" nguyen rdi bo cong viec tang Mxnaging ^ ^ ^ ÂŤ - g y g t y tfgj cong viec. Dieu nay co sir tac dpng ciia mot so nhan to: v j

n

t n u

0 n

X U

n

n a

Co nhieu thong tin viec lam mdi tren truyen hinh, dai phat thanh, bao, tap chi va trang web; Chi phi di lai va thay doi cho d giam xuong; Sir thay doi cac gia trj ca nhan khi nen kinh te toan cau budc ra khoi sirsuy thoai sau chien tranh; SU gia tang cac cd hoi phat trien ky nang va dao tao lien thong khien cho nhan vien d i kiem viec lam hdn; Sir suy yeu ciia cac to hdp cong nghiep da pha vd nhCmg quy tac tuyen dung lac hau; Canh tranh trong san xuat phat trien tren quy mo toan cau doi hoi cac ky nang phai bien doi nhanh; Viec sa thai nhan vien tren quy mo Idn da lam giam long trung thanh ciia nhan vien vdi chii doanh nghiep; Cac doanh nghiep vira va nho trd thanh the lut canh tranh mdi khi dua ra nhCmg cd hoi viec lam hap dan d hau het cac khu do thj. Tuy nhien, nguyen nhan sau xa ciia viec gia tang toe dp thay the nhan vien la su tong hoa ciia cac xu huong va


CHIEN LUOC GIU" CHAN NHAN VIEN LA GI? I 25 su kien chu khong phai la ke't qua cua bat ky mot xu huong hay su kien rieng re, gian don nao. VI tinh chat phiic tap cua su thay doi xay ra trong moi truong cong nghiep va thuong mai, chu doanh nghiep phai mat thdi gian de hieu rang can can sue manh trong moi quan he ong chu - nhan vien thuc chat dang dich chuyen t u ong chu sang nhan vien. Sau cung, mot dieu rat ro rang la viec co gang duy tri moi quan he ong chu - nhan vien mot each cu ky, gia truong khong the lam giam toe do thay the nhan vien ma cac cong ty dang phai ganh chiu. Cac ong chii can hanh dong de chan dong luan chuyen nay. Nam bat cac kha nang Cac buoc dau tien de g i u chan nhan vien truoc day chi don gian la no luc duy t r i moi quan he ong chii nhan vien va cai thien moi quan he giiip nhan vien cam thay co the chap nhan duoc, chii khong phai la su thay doi cap tien. Cac ong chii deu bat dau bang nhung tieu chi sau: •

Phai la nhung gi quen thuoc trong moi quan he ong chii - nhan vien;

De dang nam bat duoc nguyen nhan va hau qua ciia hien tuong nhan vien bo viec;

Co the dinh luong duoc.

Vi vay, no luc dau tien de g i u chan nhan vien la phai giai quye't cac nhan to' phong ngua - cac u u dai, loi ich va moi


26 I NGHE THUAT Giu" CHAN NHAN VIEN GIOI truong lam viec (nhu an toan va sue khoe cho nhan vien, thai gian nghi giai lao, thay doi ke hoach va thai gian lam viec...). Tat ca cac ye'u to nay deu dap ung 3 tieu chi tren.

Cac nhan to phong ngua Cac nhan to nay tuy khong tao dong luc cho nhan vien nhUng lai rat can thiet de ngan ngua su bat man cua hp. Thuat ngu" nay duttc dira ra bdi Frederick Herzberg, mot trong nhufig nha tu van va nha giao due ve quan ly noi tieng sau Chien tranh the gidi thu hai. Trong nhung nam 1950 va 1960, Herzberg da nghien cuu va phat hien ra mot so nhan to khien cho nhan vien cam thay bat man vdi cong viec. Do la cd sd de ong phat trien "thuyet phong ngCra". Cac yeu to phong ngira (con dude gpi la cac tac nhan thda man) ma Herzberg phat hien ra la moi tru'dng lam viec, cac chinh sach ciia cong ty va tien luting. 1

1

1

Nhieu doanh nghiep bat dau uu dai nhieu hon cho nhan vien de phu hop voi "mat bang thi truong" (Cung vai viec cac luong thong tin ngay cang da dang, cac nha quan ly khong the tra luong cho nhan vien thap hon cac doi thu canh tranh). Viec cac doanh nghiep dua cac nhan to phong ngira khong lien quan den tien n h u cham soc y techo nhan vien, muc do an toan, su thoai mai tai noi lam viec vao trong cac ban hap dong da tro nen phobie'n. Ngay nay, "Chien lime giu chan nhan vien" d i m e h i e u n h u the nao? Den cuoi thap nien 1980, cac doanh nghiep da dieu chinh lai hau he't cac chinh sach dai ngp nhan vien. Mac du viec dai ngo nhan vien va cac goi loi ich se van la cac


CHIEN LUOC GHJ CHAN NHAN VIEN LA GI? I 27 cong cu giu chan nhan vien trong doanh nghiep nhung ong chii va ca nhan vien ngay cang nhan thuc ro rang rang giu chan nhan vien co y nghia nhieu hon la cac nhan to've phong ngira. Nhan to quan trong nhat anh huong tai su dieu chinh cac chien luoc g i u chan nhan vien (von da kha hoan thien) la hieu qua lau dai cua no. De chinh sach nay co tac dong lau dai, chung ta can co mot giai phap toan dien cho rung nhan vien chu khong don thuan chi dieu chinh chinh sach dai ngo danh cho ho. D a p u n g n h u n g n h u cau "cao cap h o n ' l/u dai canh tranh chi la tarn ve vao cira Smart Chung ta se nhac lai nhieu Ian trong cuon sach nay Managing rang khong the lap len mot chu'dng trinh gift chan nhan vien hieu qua, ben vimg ma chi dira tren cac iru dai va nhung goi loi ich canh tranh (Chung ta se ban luan ve dieu do trong chUdng nay va chi tiet d Chu'dng 5). Viec dam bao cac uU dai va cac goi Idi ich mang tinh canh tranh chi la tarn ve vao cCra de tham gia "chu'dng trinh gift chan nhan vien". Noi each khac, neu cac uu dai va Idi ich ban dem den khong co siic canh tranh thi ban can phai dieu chinh chung trutic khi suy nghi mot each nghiem tuc ve hieu qua ciia viec giu" chan nhan vien. Tuy nhien, tang sue canh tranh ciia cac uu dai va Idi ich chi la diem khdi dau. NhCng gi ban lam sau do mdi that sir tao nen su" khac biet. M o t khai niem moi xuat hien luc do la thang nhu cau ciia Maslow - mot thuat ngu kha pho bie'n trong tarn ly hoc va sau do duoc su dung rong rai trong cac linh vuc khac ciia doi song. Dan dan, no bat dau anh huong sau


28 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI sac toi qua trinh lam viec, dac biet la tai each nhin nhan ve y nghia dich thuc cua viec giu chan nhan vien. Abraham Maslow tap trung nghien cuu ve tiem nang con nguoi va tin tuong rang tat ca chung ta deu co gang phan dau de dat tai kha nang cao nhat ciia minh. Ong duoc coi la nguoi sang lap ra mon tarn ly con nguoi. Trong cuon sach Motivation and Personality (Dong luc va tinh each), ong da dua ra cac khai niem tarn ly ma hien nay la cac khai niem chuan nhu "thang bac nhu cau", "tu khang dinh" va "kinh nghiem dinh cao". Maslow da tong hop cac kham pha ciia ong nhu sau: "Tinh trang lo lang khong hanh phiic, khong thoai mai dien ra tren the gioi hien nay la hau

qua

nguoi nang

ciia viec con

song ciia

duoi

kha

minh".

Hay

Thang nhu cau ciia Maslow Mot mo hinh v i nhu cau ciia con ngudi, tir nhu cau cd ban la sinh hoc va sinh ly tdi nhu cau tu" khang d"inh minh. Chung ta can phai thoa man tirng loai nhu cau tai moi thdi diem.

thay cum t u "noi lam viec" vao t u "the gioi" va ban se thay t u tuong ciia ong anh huong the nao den viec giu chan nhan vien. Maslow xay dung mo hinh cac nhu cau ciia con nguoi va bieu dien chiing duoi dang mot kim t u thap. Nhu cau thap nhat ciia con nguoi bao gom cac nhu cau co ban ve sinh hoc va sinh ly nhu oxy, nuoc, thiic an v.v... Cac nhu cau nay manh me nhat boi chiing ta can co no de ton tai. Cac nhu cau a tang tren la su an toan. O miic do cao hon la cac nhu cau xa hoi - mot cam giac hoa dong trong tap thev


CHIEN LL/OC GIU" CHAN NHAN VIEN LA GI? I 29 nhu cau ctugc moi nguoi chap nhan, nhu cau ket ban va nhu cau yeu thuong. O muc do cao hon nua la nhu cau ve long tu trong - nhu cau duoc ton trong, quy men, duoc cong nhan va co dia v i . Cuo'i cung, 6 dinh kim t u thap la nhu cau t y khang dinh minh, dat duoc cac uoc nguyen, t u phat trien. Maslow chi ra rang chiing ta can phai thoa man tirng loai nhu cau tai rung thai diem, t u cac nhu cau co ban den t u khang dinh minh. Viec g i u chan nhan vien co y nghia rat Ion. Cac thuat ngu tren day cho thay rat nhieu each thuc ma cac doanh nghiep da trien khai de co gang giu chan nhan vien trong suot 10-15 nam qua: •

Chap nhan (cac chuong trinh hoa dong, cac chuong trinh dinh huong, cac chuyen du lich ciia cong ty);

Ton trong (cac chuong trinh de xuat, cac chuong trinh da dang hoa, danh gia 360°, cac gia tri va tarn nhin ciia cong ty);

Dia vi (chuc danh nghe nghiep, bong loc ciia nha quan ly, xe hoi, goc lam viec, duoc trao quyen);

Duoc cong nhan (thang tien, cac chuong trinh dao tao nhanh, danh hieu va cac chuong trinh khen thuong);

Dap ling cac nguyen vong va nhu cau t u khang dinh ciia nhan vien (cac chuong trinh hoc tap suot dai, cac chuong trinh dao tao duoc cong ty dai thp, nghi phep de di thuc te).


30 I NGHE THUAT GIU CHAN NHAN VIEN GIOI Dung nuoi dudng "nhung dam co dai" trong c h u o n g t r i n h g i u chan n h a n v i e n ! Khi hieu rang g i u chan nhan vien hieu qua khong chi don gian la dieu chinh chinh sach dai ngp, ban co the tranh su dung nhung phuong phap tiep can thong thuong, ton kern va it hieu qua de giu chan nhan vien co the goi do la "nhung dam co dai" trong chuong trinh g i u chan nhan vien. Day la hoi chung cua viec co gang giu chan nhan vien nhung chi nhan duoc nhung ket qua toi te hon truoc. Duoi day la nhung buoc can ban: 1. Doanh nghiep nhan thay ty le toe dp thay the nhan vien ciia minh cao; 2. Doanh nghiep thanh lap mot nhom chuyen trach nham xay dung dinh muc, xem xet cac goi uu dai va loi ich ciia cong ty (nhanh chong giai quye't nhung nhu cau co ban nhat ciia nhan vien); 3. Doanh nghiep nhan thay van de luan chuyen nhan vien trong cong ty (tu 12-24 thang) tarn thai da giam xuong; 4. Khi da giai quye't cac yeu cau nay, nha quan ly cap cao thay nhan vien (nhung nguoi ma nhu cau ve cac uu dai va tien luong da duoc cai thien) hai long, vui ve va ham ho thuc hien co hieu qua cong viec dupe giao chii khong doi hoi them quyen loi khac; 5. Do cac nhu cau co ban da dupe dap ung nen bay gia cac nhan vien rat de rim kie'm su thoa man doi voi nhung nhu cau a muc cao hon - dupe cong nhan, ton trong, duoc dap ung nhung nguyen vpng va tu


CHIEN LUOC GlLf CHAN NHAN VIEN LA GI? I 31 khang dinh minh; nhu cau dugc thuc hien cac d u an hap dan, xay dung moi quan he sau sac hon voi nha quan ly; dong nghiep va thang tien su nghiep; 6. Cac nha quan ly cam thay kho chju va the rang "se khong bao gio roi vao bay cua tro g i u chan nhan vien ngu xuan nay nua". Nhan vien se chi duoc tra luong dung theo cong viec ciia ho va chi the thoi. Nhuong bo them bat ky dieu gi nua se chi mang lai kho khan va that bai; 7. Nhan vien ngay cang nhan thay r5 hon cac nha quan ly dang rut lai loi cam ket va co hanh dong khong thien chi voi nhung kien nghi ciia minh; 8. Van hoa doanh nghiep lien tuc bi suy giam dan den su nghi ky lan nhau va cac van de ve luan chuyen nhan vien quay tro lai nhu "nhung dam co dai trong vudn". Nhung lan nay se kho khan hon nhieu de nho chiing tan go'c. Mut dp luan chuyen nhan vien

su* u"u dai va tien luttng Thdi gian Hinh 1-1: "Virdn co d a i " t r o n g chien lu'dc giu' chan nhan vien


32 I NGHE THUAT GIU' CHAN NHAN VIEN GIOI Trong cac chuong tie'p theo, chung ta se tim hieu nhung nhu cau "phi vat chat" cao hon la gi; can dap ung cac nhu cau nay nhu the nao; lam the nao de lap ke'hoach va thuc hien cac chien luoc giu chan nhan vien ma ket hop duoc cac phuong phap de dap ung cac nhu cau nay. G i u c h a n n h a n v i e n " n e n h i e u n h u the nao?

Lap ke hoach de xac djnh cac nhu cau d muTc do cao hdn

*

tfsg

Trong qua trinh lap chu'dng trinh giu" chan nhan vien, can hieu rang cac Uu dai va Idi ich chi la budc khdi dau (nhu chung ta se de cap trong ChUdng 5). Vi vay, ban co the dap urtg eac nhu cau cao hdn ciia nhan vien. Khi dif doan trutic dude cac nhu cau cao hdn nay va len ke hoach de dap ilng chiing (sau khi ban da giai quyet cac nhu cau cd ban, tien bac) thi ban va nhOhg nha quan ly khac se khong cam thay ngac nhien khi nhan vien cua ban bat dau co nhCmg de nghj lien quan. Thifc te la, ban nen san sang cho nhung de nghj nay. 1

Nhu chiing ta vua tim hieu, giu chan nhan vien bat dau n h u mot phan ung don gian dua tren nhung "uu dai va loi ich" nham han che su gia tang co he thong ciia luan chuyen nhan vien t u nguyen, sau do phat trien thanh mot phuong phap tie'p can chinh the va toan dien hon, xac djnh cac nhu cau sau sac hon (nhu su thua nhan, su ton trong va t u khang dinh). Trudc khi chuyen sang muc ke tie'p, chiing ta se ket thuc muc nay voi cac xu huong anh huong toi bien phap g i u chan nhan vien hien nay va trong tuong lai gan.


CHIEN LUOC GIU" CHAN NHAN VIEN LA GI? I 33 Dac biet, chiing ta se xem xet 4 nhan to noi bat trong chien luoc g i u chan nhan vien hien nay: •

Nang luc cot loi va hoat dong thue ngoai;

Tang so luong "nhan vien t u do";

"Cuoc chien gianh nguoi tai";

Tro thanh ong chii dang de nhan vien lua chon.

Nang luc coi loi va hoat dong thue ngoai Nam 1990, C.K Prahalad va Gary Hamel viet mot bai bao voi tieu de "Nang luc cot loi ciia cac doanh nghiep". Y tuong ciia ho - cac doanh nghiep co nang luc cot loi (ky nang va cac hoat dpng can thie't cho su thanh cong ciia doanh nghiep va phai la the'manh ciia doanh nghiep) va nang luc ngoai vi (ky nang va hoat dpng khong can thie't cho su thanh cong ciia doanh nghiep va khong phai la the manh ciia doanh nghiep) - da dan dan dupe chap nhan va tro thanh chien lupc canh tranh. Nho vay, cuon sach ma Prahalad va Hamel xuat ban vai nam sau do, Competing for the Future da tro thanh cuon sach ban chay nhat. Mo hinh nang luc cot loi - cac doanh nghiep nen loai bo hoan toan cac hoat dpng khong chii dao hoac chuyen giao chiing cho cac doanh nghiep khac (coi hoat dpng do la chii dao) - bat dau tac dpng den cac doanh nghiep ke t u nam 1997 tro lai day. Quan diem doanh nghiep can gioi han pham v i kinh doanh ciia minh da tac dong sau sac den qua trinh phat


34 I NGHE THUAT Cltf CHAN NHAN VIEN GIOI trien chuong trinh giu chan nhan vien cua cac doanh nghiep vua va Ion vao cuoi thap nien 1990. Ve ban chat, each suy nghi nay giiip cho cac doanh nghiep, loai bo duoc tinh trang luan chuyen nhan vien. Cac cuoc tranh luan (hay su mau thuan trong dau CEO) thuong dien ra nhu sau: Cau hoi: Chung ta la nhung

nha

quan

ly tot

nhung dang phai hung chiu tinh trang luan chuyen nhan vien cao tai phan xudng nhua trong khi cac bp phan khac tuong doi on dinh. Tai sao tinh trang nay lai xay ra? Tra loi: San xuat nhua khong phai la hoat dpng chu

dao

cua

chung

ta.

Chung ta san xuat va ban tat ca cac loai but bi. Ly do

Nang lire cot Idi la "Mot nhom cac ky nang va cong nghe giup mot doanh nghiep co the cung cap cho khach hang mot Idi ich nao do". Djnh nghia nay dude C.K Prahalad va Gary Hamel sir dung trong cuon sach Competing for the Future (Canh tranh cho tuflng lai). Nang luc cot loi gop phan nang cao tinh canh tranh ciia san pham hoac dich vu. Chiing tot hdn bat ky san pham, djch vu hay bat ky yeu to nao trong doanh nghiep.

duy nhat chiing ta co phan xudng nhua la de cung cap nguyen lieu nhua tho cho san xuat but bi. Khong co gi kho hieu khi nhan vien o phan xudng nhua cam thay cang thang va dang roi bo cong ty. Chiing ta khong biet each van hanh bp phan san xuat nhua. Nang luc cot loi ciia chiing ta la lap rap va tie'p thi but bi. Chiing ta se khong bao gia biet each van hanh tot mot nha may san xuat nhua, vi do khong phai la chien lupc phu hop voi nang luc cot loi ciia chiing ta.


CHIEN LUOC GIU CHAN NHAN VIEN LA GI? I 35 Giai phap: ban bo phan san xuat nhua cho mot cong ty kinh doanh ve nhua va mua lai nhung thanh pham cua hp. H p se san xuat ra cac san pham tot hon va re hon chung ta. Va boi vi khong con bp phan san xuat nhua nen chung ta ciing khong con van de ve luan chuyen nhan vien. Loai bo hay thue ngoai MegaOffex, nha san xuat cac thiet bi van phong, co the ket luan rang nang luc cot loi cua minh la thiet ke, san xuat va tiep thj san pham van phong chu" khong phai la san xuat va ban cac san pham van phong. Tu" 6*6, MegaOffex co the loai bo cong viec cung cap nham tap trung vao nang luc cot loi bang cac giai phap nhu" ban bo phan san xuat va ban cac san pham van phong cho mot doanh nghiep khac co nang luc cot loi ve bp phan nay; hoac ban no cho mot doi thu canh tranh khong ap dung mo hinh nang li/c cot Idi. Sau do, MegaOffex co the quyet dinh rang viec phuc vu an uong cho 23 nghin nhan vien cung khong phai la nang luc cot loi ciia minh va chuyen giao hoat dpng nay cho mot cong ty cung cap khac. Nha thu hep pham vi hoat dpng va tai tap trung vao nhung nang luc cot loi ma rat nhieu doanh nghiep ldn co theloai bo cac van de ve luan chuyen nhan vien. Hien nay, rat nhieu doanh nghiep, phong ban, nha may, day chuyen san xuat va cac don v i khac trong doanh nghiep da tie'p thu mo hinh nang luc cot loi ngay t u khi thanh lap, thue nhan vien chi de phuc v u cho cac hoat dpng chu dao cua doanh nghiep va mua cac san pham


36 I NGHE THUAT GIU' CHAN NHAN VIEN GIOI khong chu dao va cac dich vu ben ngoai. Xu huong nay se con tie'p tuc trong tuong lai. Sugia tang so htcmg "nhan vien tudo" Cuo'i nhung nam 1990 va nhat la khi buoc vao thien nien ky moi, mot su kien (tarn thai) tac dong len chien luoc giu chan nhan vien hon bat ky mot su kien nao khac la su thang tram ciia cac cong ty dot com. La su ket hop ciia cac nhan to - ban dau la viec tie'p can de dang cac nguon von, nguyen tac loi nhuan tam thoi bi pha vo va su xam chie'm ciia luc luong nhan vien the he X - cac cong ty dot com da khien chiing ta hieu sai lech nguyen nhan cau thanh nen chuong trinh giu chan nhan vien. Sai lech dau tien mang tinh sieu hinh nen chiing ta co the ban luan va bo qua nhanh chong. Sai lech thu hai moi co anh huong Ion toi chuong trinh g i u chan nhan vien. Trong suot qua trinh phat trien ciia cac cong ty dot com, nguoi ta da nhan manh qua muc nhu cau ve mot nhom nho nhan vien gom cac chuyen gia tir 20-30 tuoi. Nhu cau nay den lupt no lai khang dinh tam quan trong ciia viec sir dung cac ye'u to tien bac de giu chan nhan vien. •

Quyen mua co phieu;

Xe BMW (doi khi la Porsche);

Ban bong da;

Nuoc ngot mien phi.


CHIEN Ll/OC 010" CHAN NHAN VIEN LA CI? I 37 The he X The he X la nhirng ngudi dUdc sinh ra trong khoang thdi gian tirnam 1963-1982. Tai thdi diem viet cuon sach nay (nam 2002), co 2 the he nhan vien dam trach hau het cac cong viec. Nhom Idn tuoi hdn sinh ra trong thdi ky biing no dan so (nhung ngUdi sinh tCf nam 1945-1962). Hp deu nam giu cac vi tri lanh dao va cac cudng vi quan trong khac, ngoai trir mot so cong ty cong nghe cao, cong ty mdi thanh lap va cac nganh thudng danh cho "gidi tre" nhu giai tri, quang cao, thiet ke do hoa... The he con lai la the he X. 1

1

Thuat ngCr nay xuat hien lan dau tien trong mot cuon sach xuat ban vao nam 1991 ciia Douglas Coupland, Generation X: Tales for an Accelerated Culture (The he X: Nhimg cau chuyen ve mot nen van hoa phat trien nhanh). Douglas xac djnh sir ra ddi cua the he X la vao cac nam tu" 1960-1970. Trong cuon sach 13 Gen: Abort, Retry, Ignore, Fail? (The he thu 13: Bo di, thi* lai, phdt Id, that bai?) xuat ban nam 1993, Neil Howe va Bill Strauss cho rang thdi ky ra ddi ciia the he X la 1961-1981. Ngoai ra, con nhieu y kien khac ve thdi ky ra ddi ciia the he X. Tuy nhien, do chi la nhCmg con so bdi the he X la mot quan diem, mot van hoa va di/dng nhien la mot hinh mau. th

1

Tham chi ngay trade khi "qua bong" dot com no tung, moi nguoi (ong chu cung nhu nhan vien) deu hieu ro rang do cung gidng nhu thang nhu cau cua Maslow va duoc dieu chinh cho phu hop vdi thdi dai ngay nay. Quyen mua cd phieu hap dan kia chang khac gi mot nhan to phong ngua giohg n h u nhung nhan to' khac cua cac goi u u dai va loi ich (va no it anh hudng den viec g i u chan nhan vien so vdi muc luong co ban). Ban bong da va nude ngpt mien phi don gian chi la su thay the cho quan an t u phuc vu. N h u n g chie'e xe BMW va Porsche la su thay the true tie'p cua nhung chie'e xe BMW va Porsche da cu.


38 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI O phan sau, chiing ta se danh gia ky hem tac dong ciia ky nguyen dot com, dac biet la su phong dai qua muc vai tro cua quyen mua co phieu nham viec giu chan nhan vien. Mot y nghia quan trong va lau dai nua ciia ky nguyen dot com se tie'p tuc anh huong sau sac den each giu chan nhan vien ciia cac nha quan ly la su xuat hien ciia cac nha tu van ben ngoai hay nhan vien t u do. Duoc

nuoi

duong

trong nen kinh te phat trien

cao,

luong tien

luan chuyen Ion va nhu cau da dang ve hau het cac ky nang, rat nhieu nhan vien tro thanh ong chii

ciia

chinh

minh

(Vao thai ky phat trien

Nhan vien t y do la nhan vien lam viec doc lap. Nhan vien ty do co the la ngudi chii doanh nghiep, ngudi lam nghe ti/do, nha thau dpc lap, ngutii buon ban nho hay chuyen gia dpc lap. Nhan vien ty do chiem mot phan ba lut luting nhan vien.

dinh cao nhan vien t u do, Daniel H.Pink trong cuon sach Free Agent Nation (Quo'c gia ciia nhan vien t u do), uoc tinh co khoang 33 trieu ngudi co cong viec n h u vay). Mac du duoc mo ta bang nhieu each, tinh trang nhan vien t u do ve ban chat la phan ung ciia nhan vien trong cuoc tranh cai ve cac nang luc cot loi. Cuoc tranh luan xung quanh ban an hay trong dau nhan vien t u do dien ra nhu sau: 1. Neu ong chii ciia toi co the xac lap lai cac nang luc cot loi ciia doanh nghiep thi cong viec ciia toi khong


CHIEN LL/QC GIU CHAN NHAN VIEN LA GI? I 39 1

con duoc dam bao. Toi co the bi cho "ra ria" bat ky luc nao va buoc phai ra di. Co le, toi phai t u quye't dinh lay so phan ciia minh; 2. M o hinh nang luc cot loi nay rat tot. Neu cac doanh nghiep co nang luc cot loi ciia ho thi toi cung co. Toi se t i m ra nang luc cot loi ciia minh va ban no cho ai tra gia cao nhat; 3. Tap trung vao kha nang chii dao, tai co cau doanh nghiep, tinh gian bien che... ban goi do la gi thi chiing cung chi co mot y nghia duy nhat voi toi - toi dang chiu nhieu ap luc hon voi it thoi gian va nguon luc hon. Su can bang giua cong viec va cuoc song ciia toi bi pha vo hoan toan. Toi se tro thanh mot nhan vien t u do. Khi thoat khoi nhung doi hoi rac roi nay ciia ong chii, toi co the giu duoc su can bang giua cong viec va cuoc song ngay tai nha minh. Lap luan dau tien co ve hop ly: do don thuan chi la su ly giai khac nguyen nhan tai sao nhan vien lai kiiao khat tro thanh nha t u van hay t u lam chii - ho muon t u kiein soat tuong lai ciia minh. Day la su phan anh mot trong nhung nhu cau co ban nhat trong thang nhu cau ciia Maslow - nhu cau an toan. Lap luan t h u hai va t h u ba - thuong duoc ket hop trong mot khai niem goi la "thuong hieu ca nhan", do tap chi Fast Company, Tom Peter - chuyen gia co uy tin ve quan ly va nhung nguoi khac dua ra, da cuon hut nhieu nguoi tro thanh nhan vien t u do vi nhung ly do sai lam.


40 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI la^^gS-^

Kham pha "thucfng hieu ca nhan"

^°-OLSJ^^ Neu ban lam viec vdi nhieu nhan vien tirdo hay chi muon tim hieu sau hdn ve hien tudng nay thi ban nen xem cuon sach Free Agent Nation (Quoc gia cua nhan vien tu do) cua Dan Pink, cuon sach cua Tom Peter: The Brand You 50: Fifty Ways to Transform Yourself from an "Employee" into a Brand That Shouts Distinction, Commitment, and Passion! (Thudng hieu ca nhan - 50 each de bien ban tir "nhan vien" trd thanh mot thUdng hieu cua sir khac biet, long nhiet tinh, va dam me cong viec!), tap chi Fast Company va trang web: www.guru.com 1

De tim kiem cac nguon thong tin khac, ban co the sir dung cong cu tim kiem nhu trang Web: www.google.com va go "free agent" hay "Brand You" vao hop tim kiem. Rat nhieu nhan vien tu do da tim ra su that ve ban chat ciia cuoc song nhan vien t u do. Do la: • Ngoai tru mot so ca nhan xuat sac, nhung nhan vien t u do it co co hoi de can bang cuoc song va cong viec nhu mot nguoi birth thuong lam cong viec toan thdi gian; • Cuoc song ciia nhan vien tu do rat co don: hau he't moi nguoi deu thich cho tap the dong vui chu khong muon bi roi vao the gidi buon te ciia nhan vien t u do; • Nhan vien tu do khong tap trung duoc vao nang luc cot loi ciia minh. La mot nhan vien tit do, ban con can phai lam tot ca cac cong viec khong phai the manh ciia ban n h u t u tie'p thi minh, viet thu de nghi va dam phan tien thu lao, x u l y so sach va danh may;


CHIEN LUOC GILT CHAN NHAN VIEN LA GI? I 41 â&#x20AC;˘ Neu ban that su chi muon tap trung vao cac the' manh chu dao cua minh, tot nhat la quay tro lai voi khai niem cu ky la cong viec toan thoi gian. Khi ban co mot cong viec toan thoi gian, ong chii ciia ban se dam duong tat ca cac cong viec khac va ban duoc tap trung vao so truong ciia minh d i n g nhu nhung gi minh muon lam - day chinh xac la dinh nghia ciia nang luc cot loi. Khi tien bac tro nen khan hie'm va nen kinh te di xudng, rat nhieu nhan vien t u do khong co kha nang tie'p thi va cac ky nang ban hang can thie't de tim duoc viec lam nham trang trai cuoc song. Khi ky nguyen dot com ket thuc vao cuoi nam 2000 va dau nam 2001, rat nhieu nhan vien t u do vdi cac muc do thanh cong khac nhau da dan dan quay tro lai v i tri nhan vien toan thdi gian. Nhan vien tu do va gift chan nhan vien Sir thang tram ciia nhan vien tu do da xac dinh lai vai tro ciia hp va anh hudng tdi chuong trinh giu chan nhan vien theo 2 each (bo tro cho nhau): 1. Cac ong chii bat dau thay rang co rat nhieu ngudi (nhan vien va nhan vien hem nang) la nhung nhan vien t u do v d i nhung khao khat, dam me va tham vong. Nhung ngudi nay phan ung khac nhau vdi cac "tac nhan kich thich g i u chan nhan vien" chii khong nhu mot nhan vien dien hinh hie'm khi nghi ve viec phan ling don le; 2. Bay gid chiing ta da hieu va thira nhan rang rat nhieu cong viec d mot doanh nghiep (ngay ca cong


42 I NGHE THUAT GIU CHAN NHAN VIEN GIOI viec chu ye'u) khong that su can phai la "cong viec" - chiing co the chia nho thanh cac nhiem vu va ctugc thuc hien bdi nhung nha thau doc lap. Dieu nay lai lam thay doi can ban quan he trong 2 ve'ciia phuong trinh g i u chan nhan vien. Trong

Chuong

7

chiing ta se xem xet ky cang viec thue nhung nha thau doc lap - nhan vien tu do - hon la/ciing voi nhung nhan vien lam viec hong llnh vuc nong cot anh huong den chuong trinh giu chan nhan vien nhu the nao. Cuoc chien tranh gianh

tai

nang

Sau khai niem nang luc cot loi va su xuat

Nhan vien ty" do trong doanh nghiep Ciia ban \

r&*W v-^ Smart Managing

Nhung nha quan ly thong minh nhan ra rang cd cau nhan vien da thay doi trong thap ky qua. Rat nhieu ngudi trong so ho that sy la nhan vien ty do. Ho co dong lyc khac nhau va de giff chan hp thi ban cung phai doi xii vdi hp theo cac each khac nhau. Cac chu'dng sau se dUa ra mot so gdi y cho ban ve each doi xii vdi hp. Nhutig quan trong la ban phai hieu nhung suy nghi va cam nhan cua ho.

hien ciia nhan vien t u do, nhan to quan trong thu ba trong t u tuong giu chan nhan vien hien nay la ly thuye't thu hut nhan vien (thue nhan vien), g i u chan va quan ly hieu qua hoat dpng ciia hp. Ly thuye't nay doi khi dupe goi la "cuoc chien tranh gianh tai nang". Khi dupe su dung lan dau tien, thuat ngu cuoc chien tranh gianh tai nang bi lan vao nhung trang web vo vi thoi bay gid. Tuy nhien, no da dupe nhieu ngudi biet den


CHIEN LUOC GIU CHAN NHAN VIEN LA GI? I 43 vao nam 1997 khi Tap doan tu van McKinsey&Company cong b d m p t bao cao co tieu de la The War for Talent (Cuoc chien tranh gianh tai nang) dua tren nghien cuu ve 77 cong ty va gan 6.000 giam doc, nha quan ly. Cuoc chien tranh gianh tai nang dien ra nhu sau: •

So' nguoi co nang luc gioi, co kha nang thuc hien "su menh quan trong" (nang luc cot loi) cua cong ty ban chi co gioi han d ngoai xa hoi;

N h u n g nguoi nay ve co ban deu ham loi nen ban co the thue dupe ho;

Ban dang 6 trong cuoc chien voi cac doi thu canh tranh nham thu hut va g i u chan ho.

Rat nhieu nha t u tuong ve nguon nhan luc co uy tin, nhu John Sullivan cua Truong Dai hoc San Francisco dong y rang, cuoc chien tranh gianh tai nang nhan manh rang cac ong chii phai xac dinh dupe gia tri cua nhan vien - thuc chat la cung cap nhung ly do tai sao nhan vien tiem nang nen den lam viec cho minh chii khong phai cho ngudi khac. Khi nao nen bat dau giu chan nhan vien? Du cac lap luan tren day co co so hay khong thi phuong phap luan ve cuoc chien tranh gianh tai nang chac chan da tac dpng tich cue den nhung t u tudng giu chan nhan vien. Do la khi hp hieu rang, g i u chan mot nhan vien tot de dang va i t ton kem hon rat nhieu so vdi tim kiem mot nhan vien mdi.


44 I NGHE THUAT Gltf CHAN NHAN VIEN GIOI Giu' chan nhan vien bat dau vdi sir ton tai va hinh anh cua cong ty ban

^? 4

Viec giu chan nhan vien nen bat dau trutic qua trinh tuyen dung - bao gom nhOTig thong tin ve tuyen dung cung nhi/ve doanh nghiep, san pham, cac quang cao ve doanh nghiep (thong tin ve tuyen dung va ban hang), thong cao bao chi, cac hoat dong xay dirng thudng hieu cho san pham, hinh anh ciia cong ty, uy tin ciia ban quan ly va rnot loat nhCng thong diep khac ma cong ty ciia ban du"a ra thi tru'dng: Cong ty ban la gi, lam gi, lam nhu" the nao. 1

Nhung dau hieu nay hoat dpng giong nhu mang Ipc theo 2 each: No quyet djnh ai se nop ddn xin viec vao cong ty cua ban dong thdi cung vach ro ranh gidi cho nhung quye't dinh sau do ciia nhan vien ve viec hp nen di hay d lai cong ty; neu d lai thi trong bao lau. 1

Day la dieu ma t u lau nhung giam doc ban hang va tie'p thi da hieu. Do la: giu chan va khai thac nhung khach hang quen thi de dang va kinh te hon nhieu so voi tim kiem nhung khach hang moi. Cach tie'p can cuoc chien tranh gianh tai nang nhan manh rang, giu chan nhan vien khong the chi dupe bat dau sau khi nhan vien lam viec cho cong ty vai thang hay vai nam, v i cam nhan cua nhan vien ve doanh nghiep chii ye'u dua tren cac diem sau: • Nhung gi nhan vien nhin thay hay nghe thay truoc khi lam viec cho doanh nghiep; • Nhan vien dupe doi xu the nao ngay khi bat dau cac moi quan he trong doanh nghiep; • Nhan vien thuong dupe doi xu the nao sau khi tham gia vao doanh nghiep.


CHIEN LUOC GILf CHAN NHAN VIEN LA GI? I 45 Noi each khac, bat dau tien hanh giu chan nhan vien 1 hay 2 nam sau khi nhan vien tham gia vao doanh nghiep (phuong phap ddi pho phd bien la tu tuong "ty le luan chuyen nhan vien = giu chan nhan vien"), khi nhan vien co kha nang hoac co y dinh rdi bo doanh nghiep la qua muon. Tham chi bat dau tien hanh giu chan nhan vien khi ho bat dau lam viec cho doanh nghiep cung van la muon. Tra thanh ong chu duoc "chon matgiri vang" Cuoi cung, khi nghien ciiu ve xu huong giu chan nhan vien hien nay, chiing toi da phat hien ra khai niem ong chii duoc chpn mat giii vang. Ve co ban, khai niem nay la mot dang khac ciia each hep can cuoc chien tranh gianh tai nang. O dang ban dau, each tie'p can theo loi gay han ciia cuoc chien tranh gianh tai nang de g i u chan nhan vien to ra qua cung nhac va khong phu hop vdi rat nhieu doanh nghiep. Rieng each tie'p can thong thuong ciia cuoc chien tranh gianh tai nang la keu goi phan loai nhan vien (muc A, B va C) va doi x u vdi tung loai nhan vien khac nhau: khuyen khich loai A, phat trien loai B va sa thai loai C, mac du huoi ich trong mot so truong hop, nhung kho thuc hien va ddi khi khong phu hop. No cung di nguoc lai mong mud'n tao dung mdi truong lam viec hop tac, ho trp ciia rat nhieu doanh nghiep. Ket qua la, each tie'p can tong hop ciia cuoc chien tranh gianh tai nang phat trien, trong do nhan manh cac tieu chuari hoat dong can thie't de xac dinh gia tri nhan vien va khuyen khich doanh nghiep hoc hoi nhung giai phap


46 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI giu chan nhan vien hieu qua o cac doanh nghiep khac. Trong each tie'p can ong chu duoc chpn mat gui vang thi doanh nghiep can: •

Nghien cuu va tie'p thu cac chien lupc giu chan nhan vien tot nhat;

Hoat dpng g i u chan nhan vien dupe thuc hien truoc khi thue nhan vien (nhu trong hop ghi chu tren);

Tang cuong anh huong cua giu chan nhan vien sau khi tuyen dung de tim ra ban quan ly dupe nhan vien lua chpn, phat trien nhan vien va kiem soat su roi bo doanh nhiep cua hp.

Co the ban nghi rang viec ban bac ve ong chii dupe chpn mat gui vang va cuoc chien tranh gianh tai nang la hoan toan khong thich hop d day. Nhung rot cuoc, ban chi la mot nha quan ly chu khong phai nguoi lanh dao cao nhat. Vay, ban co the lam gi? Ban co the suy nghi ve nhung bien phap danh gia gia trj nhan vien ma ban gioi thieu voi nhung nhan vien tiem nang. Ban co the nghi rang g i u chan nhan vien bat dau voi cuoc gap dau tien voi mot ling vien. Cuoi cung, ban co the no luc he't minh de tro thanh nha quan ly dupe chpn mat gui vang Tom tat Chirang 1 •

Khong co mot dinh nghia nao ve g i u chan nhan vien phii hop cho moi tinh huong. Ban se sii dung


CHIEN LUOC GlC CHAN NHAN VIEN LA GI? I 47 cuon sach nay de dua ra dinh nghia dung nhat cho doanh nghiep va cac phong ban cu the ciia minh; •

Thuat ngu giu chan nhan vien dupe dua ra nham giai quye't van de luan chuyen nhan vien t u do dang gia tang hien nay;

Ban dau, giu chan nhan vien hau nhu chi dap ung la cac u u dai va lpi ich vat chat;

De g i u chan nhan vien lau dai doi hoi mot phuong phap toan dien hon - dap ung cac "nhu cau cao hon" ciia nhan vien nhu dupe thua nhan, dupe ton trong, dupe dap ung cac nguyen vpng;

Ba xu huong dang anh huong toi chuong trinh giu chan nhan vien hien nay la: • Khai niem "nang luc cot loi"; • Su gia tang so luong cac "nhan vien t u do"; • Khai niem "ong chii dupe chpn mat gui vang".


#

1

Bi mat nam d c u

â&#x20AC;˘

b a t

b o n g

Gon khong phai la tro choi cua nhung cu danh sieu viet. Gon la tro choi voi it cu danh truqt nhat. Ngudi chien thang la nguoi mac it sai lam nhat. GENE

LITTLER

T

rong Chuong 1, chiing ta da tim hieu lich su va su

phat trien ciia moi quan he ong chii - nhan vien va xem xet xu huong thay doi ban chat ciia van de g i u chan nhan vien gioi hien nay. Phan dau chuong nay, chiing ta se xem xet 4 y nghia

quan trong bat nguon t u nhung thay doi do: 1.

Chung ta can phat trien quan diem g i u chan nhan vien: thay doi cong viec la le t u nhien va chiing ta can phai hoc each quan ly chii khong phai chong lai no;


50 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI 2. Khong chien luoc nao co the giu nhan vien 6 lai; 3.

Nhan vien chi d lai noi nao ho thay nhu d nha minh;

4.

Cac chuong trinh giu chan nhan vien hieu qua tap trung vao viec hinh thanh mot moi truong thu vj ma nhan vien muon d lai.

Phan hai ciia chuong nay, chung ta se tim hieu 5 buac de xay dung chuong trinh giu chan nhan vien that su hieu qua, sir dung hinh anh an du cua mon gon de hieu ro hon (Dimg lo lang: Ban khong can hieu gi ve mon the thao nay). Hinh thanh tir tuang giu* chan nhan vien Nhung thay doi trong hien trang quan he ong chii nhan vien duoc de cap trong Chuong 1 doi hoi thay doi each nhin nhan ve cac ye'u to cau thanh chuong trinh giu chan nhan vien hieu qua. Trong phan nay, chung ta se xem xet 4 phuong phap dieu chinh each nhin nhan ciia minh de danh gia nhung thay doi nay. Trong nua dau chuong nay, chiing ta se ban luan ve cac khai niem can thie't ciia nhung phuong phap giu chan nhan vien. Ban khong phai lo lang neu chua the hinh dung ngay lap tire quy trinh g i u chan nhan vien mot each cu the n h u duoi day. Bat dau tir phan hai ciia chuong nay va cac chuong sau, chiing ta se tie'p can vdi cac buac gift chan nhan vien (dac biet la nhung nhan vien gioi nhat) va quy trinh thuc te'se trd nen ro rang hon.


BI MAT NAM 6 CU BAT BONG I 51 Xuoi theo dong chdy Y tuong dau den cua su thay doi moi quan he ong chii - nhan vien la chiing ta phai thay doi suy nghi va hoc each chap nhan su thay doi cong viec ciia nhan vien nhu mot dieu tat nhien. Toi se dua ra mot v i du minh hoa. Tiburon - thanh pho' nho ciia toi, nam ben chie'e cau bac qua San Francisco va 6 cuo'i mot ban dao. Neu muon di dau do, toi phai vuot qua dai 16 101 - khong co con duong nao khac ngoai con duong nay. Khi toi toi dai 16, duong bi tac, viec di lai ton gap ba lan thoi gian d u tinh. Toi Ion tieng phan nan suot thoi gian cho doi, den noi muon va tro nen cau kinh. Toi dam ra thich chiii the hon. That kinh khiing. Hien nay, toi da hoc each chap nhan tinh trang giao thong do: hy sinh mot khoang thai gian nhat dinh, mang theo do (thuc an, chan, cac tai lieu de doc, cuo'i ciing la mot rich ca phe) va tranh nhung gia cao diem bang moi gia. Tai sao toi lai ke cho ban nhung chuyen nay? Vi co mot su tuong dong rat Ion giua nhung gi dang xay ra vai viec g i u chan nhan vien. N h u chiing ta da xem xet trong Chuong 1, chuong trinh g i u chan nhan vien thuong dua tren cac mo hinh hien trang. Dieu nay nghia la co mot ty le g i u chan nhan vien a muc binh thuong, chap nhan duoc va ty le giu chan nhan vien thap la kern va bat binh thuong. Viec nay cung giohg n h u each nhin nhan ciia toi truoc kia ve tinh trang giao thong a San Francisco - Giao thong that kinh


52 I NGHE THUAT GIU' CHAN NHAN VIEN GIOI khung va no tro lai binh thuong som luc nao thi tot cho toi luc ay. Thoi gian troi qua, nhung nhan vien gioi van ra di cho toi khi ban dan nhan ra rang giu chan nhan vien cung giong n h u tinh trang giao thong tren dai 16 101, se khong the dupe cai thien! Do la mot su that can chap nhan trong thoi dai chung ta: Su thay doi lien tuc la tat ye'u. Vi vay, dieu dau tien va quan trong nhat ban co the lam la thay doi each nhin nhan ve van de giu chan nhan vien. Viec giu chan nhan vien ding giong nhu viec lai xe 6 noi toi dang song. Van de khong chi dung cac phuong tien giao thong lai ma phai xuoi theo dong chay do. Ban khong the ngan nhung nhan vien gioi thay doi cong viec cung nhu toi khong the day nhanh dong xe cp tren dai 16 101. Thay doi cong viec co vai tro nang cao tay nghe va tang truong kinh te: ban khong the va khong nen chan no lai. Suy nght nhu mot ong chu nha hang Mot khi ban da chap nhan tinh trang luan chuyen nhan vien va thay doi cong viec, dieu tie'p theo ban can lam la bien noi lam viec tro nen hap dan voi nhung nguoi dang co y dinh chuyen di. Hay nghi den mot nha hang nam tren mot dai 16 nao nhiet voi nhung khach hang tiein nang luon phong qua voi va. Neu chii nha hang la nguoi thong minh, anh ta se lam gi? Chi don gian la dpi khach hang dung lai thoi u? Tat nhien la khong. Nguoi chii se lam cho quan an tro nen hap dan: dat cac bien quang cao, giu cho nha hang luon trong


BI' MAT NAM 6 CU BAT BONG I 53 tu the san sang phuc vu khach va bay bien ban an gon gang. Tuc la lam tat ca moi viec cte loi keo khach hang. Hay nhin lai hoat dpng tuyen dung nhan vien, cac tai lieu quang cao va moi truong lam viec ciia ban. Rat nhieu nguoi thich hop 6 ben ngoai nhan ra su ton tai va hinh anh cong ty cua ban. Lieu hp co thay mot moi truong lam viec chao don, niem no voi hp? Hay hp lai thay mot moi truong bao thu, khien cuong va luon lo so mat nhan vien? Dirng tap trung vao sai lam Rat nhieu nha quan ly tap trung vao viec ngan nhan vien ciia minh rdi bo cong ty. That sai lam! Khi nhu cau luan chuyen nhan vien gia tang, nhCrng no luc gitf chan nhan vien cua ban se that bai neu ban chi tap trung ngan sir thao chay cua hp. Thay vao do, ban nen tap trung thu hut nhffng ngudi phu hdp. Neu moi tru'dng lam viec va cong viec phu hdp vdi hp, hp se d lai cong ty trong thdi gian dai. Ban cung khong nen hy vpng rang nhung dieu tot nhat se phu hpp vdi nhan vien mai mai. Hay tan dung toi da kha nang va su quan tam ciia moi nhan vien chung nao hp con lam viec cho ban. 1

Nhung nhan vien gioi muon thay doi cong viec la mot dieu chac chan, nhung van de la hp dinh lam viec cho ai. Tai sao lai khong phai la doanh nghiep cua ban? Ban dang lam gi de thu hut nhan vien phu hop voi doanh nghiep cua minh? Phuc ktch ben duong Cha toi la mot thp cau ca co hang. Bi quye't thanh cong cua ong la: Cau 6 cho nao co ca. That don gian!


54 I NGHE THUAT Cltf CHAN NHAN VIEN GIOI Ban muon co nhung nhan vien gioi. Nhung nhan vien nay ctang sap thay doi cong viec. Vay, ban tim hp 6 dau? Rat don gian, hp 6 ben ngoai xa hpi. Dieu nay co nghia la ban khong chi chap nhan luan chuyen nhan vien ma con phai chu dpng doi mat voi no. Lap danh sach nhung nhan vien gioi nhat ciia minh va tim hieu ve hp. Dae diem va ky nang nao giup hp tra thanh nhan vien gioi? Hp quan tam den dieu gi? Tu do, ban co the tim dupe cac nhan vien giong n h u vay. Sau do, ban tuyen dung hp hay chi it la tao lap hinh anh doanh nghiep ciia minh trong mat hp.

Sit dung may t m h de t h u thap thong tin ben le Neu ban chua bao gid lam dieu nay, hay truy cap internet. 06 la "dai 16 nhan vien" dong due nhat. Hay lam quen vdi nhutig trang web tuyen dung nhd www.monster.com, trang web ve nhan vien tu" do nhu www.guru.com, va trang web nguon nhan lut nhir www.hr.com.

1

Dang ky tn/c tiep vdi cac trang web de nhan tin tut cap nhat. Cac trang web tren day cung cap djch vu nay (vi du cac trang theo tirng nganh nghe cu the nhu" San giao djch viec lam tn/c tuyen: www.erexchange.com/forum/ vdi tat ca nhung thong tin ve tuyen dung va internet. Dang nhap 5 hay 6 trang cho tdi khi ban tim dUdc mot vai trang ban thich va loai bd nhung trang nao khong can thiet. Muc dich ciia ban la lam quen vdi each nhan vien su dung internet nhir the nao. Trong cac chudng sau, chiing ta se xem xet nhffng bien phap sir dung internet de cai thien tinh hinh gift chan nhan vien. 1


BI MAT NAM 6 CU BAT BONG I 55 Nghi ve tnieng dim dinh chii khong phai ho tro choi xep hinh Moi quan he ong chii - nhan vien nhu bo tro choi xep hinh ma chiing ta van choi khi con nho: xa nha, banh rang, bulong va dai 6'c, dinh vit bang kim loai - nhung khoi sat phat ra tieng keu khi chiing ta cham vao. Moi quan he nay co nghia la nhan vien gan bo voi cong ty va gan bo voi nhau, tao ra mot cau tnic kha ben vung. Khi su luan chuyen nhan vien gia tang, moi quan he ong chii - nhan vien giong miehg dem dinh - de dinh vao, de thao ra. Khi hinh thanh t u tuong giu chan nhan vien, mot dieu rat quan trong la ban phai nhin nhan moi quan he ong chii - nhan vien theo huong nay: mem deo, linh dong va co the tai sir dung. Dung qua phu thuoc vao cac chien luoc Sau khi hinh thanh t u tuong g i u chan nhan vien va chap nhan su thay doi cong viec ciia ho, su thay doi nhan thuc can thiet tie'p theo lien quan den chuong trinh giu chan nhan vien ciia ban. Su thay doi can thie't trong nhan thiic do la: chuong trinh g i u chan nhan vien la phuong tien chii khong phai la dich den. Ban than chien luoc khong the tao ra su khac biet de g i u chan nhan vien trong dai han. Chinh sir thay doi ma cac chien lupc nay tao ra trong doanh nghiep ciia ban moi lam nen su khac biet.


56 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI Lan cuo'i cung ban nghe mot ai do noi: "Ly do toi d lai cong ty nay bdi vi cong ty co chuong trinh giu chan nhan vien hieu qua" la bao gio? Trong cuoc song, lan cuo'i cung ban nghe ai do noi rang anh ay (hay co ay) giu moi quan he (thuc chat viec lam cung la mot moi quan he) boi vi phia doi tac co chien luoc g i u chan ho hieu qua? Neu nguoi ban than nhat noi voi ban: "Toi gan gui voi nguoi yeu boi vi toi co chien luoc g i u chan co ay" thi ban nghi gi ve ngudi ban do? Con nguoi gan bo voi nhau vi ban chat cua ho chu khong phai vi bat ky chien lupc nao. Moi quan he ong chu nhan vien cung vay. Nhan vien d lai doanh nghiep bdi chinh

ban

than

doanh

nghiep chu khong phai bdi chien

lupc

nao

do

ciia

doanh nghiep. Tuy nhien, dung hieu nham y ciia toi. Toi khong phan doi sii dung cac chien lupc. Thuc ra, toan bp cuon sach nay nham hudng dan ban thie't lap chien lupc g i u chan nhan vien. Nhung neu chien lupc do khong tao ra nhung thay ddi lien tuc, thuc chat trong van hoa doanh nghiep thi no da that bai. Mot chien lupc g i u

Bien chien lu'dc thanh hien thuc

Smart Managing Khi tim hieu cuon sach nay, ban khong nen chi nghT ve viec xay dung mot chien lu'dc giu" chan nhan vien. Nhan vien khong phan ling vol chien lu'dc ma phan Ling vdi nhCmg gi dang sau chien lUdc Hay suy nghi xem bang each nao de ban co the bien doanh nghiep thanh ndi ma nhan vien cam thay nhdcf nha minh. Khi ban ap dung linn hoat cac ky xao trong cuon sach nay de xay dtrng mot moi tru'dng nhu" vay, ban se khong chi co mot chu'dng trinh giff chan nhan vien ma se co dude mot van hoa, mot phMng th&c lam viec nham giu" chan nhan vien.


BI MAT NAM 6 CU BAT BONG I 57 chan nhan vien khong tac dong den doanh nghiep thi don gian chi la nhung no luc de loi keo nhan vien chac chan de that bai. Hay doi mat voi van de: nhan vien khong quan tam toi chien luoc g i u chan nhan vien. Nhung gi ho quan tam la o lai noi ma hp thay thoai mai nhu 6 nha minh. Nhan vien r> lai noi hp cam thay nhu a nha minh Toi da su dung cau nay trong phan trirdc va se tie'p tuc lap lai rat nhieu lan nua: Nhan vien 6 lai noi hp cam thay n h u 6 nha minh. Cau noi nay la trong tam cua chien lupc g i u chan nhan vien hieu qua. Hay suy nghi ve "mot nua" cua ban. Hay nghi ve nhung nhan vien cua ban. N g h i ve ban than ban va cong viec hien tai ciia ban. Lieu co ai do trong so' nhung nguoi tren (bao gom ca ban) 6 lai cai noi ma minh dang song va lam viec hien nay v i noi do co mot chien lupc g i u chan nhan vien? Cau tra loi co le la khong. Nhan vien 6 lai noi hp cam thay nhu 6 nha minh. N h u chiing ta se thay sau nay, dieu nay dupe ap dung voi tat ca nhung nhan vien ban thue, t u nguoi trung thanh nhat, vi l p i ich ciia cong ty den nguoi ham tien. Tat cd chiing ta 6 lai noi nao thoai mai n h u o nha minh. Giu chan nhan vien chu khong phai ep buoc ho Phuong phap ciia rat nhieu chien lupc g i u chan nhan vien khong hieu qua la nhan vien se a lai noi hp cam thay n h u d nha minh.


58 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI N h u n g van de la, ban khong the khien nhan vien cam thay n h u 6 nha - ho cam thay nhu 6 nha minh hoac khong.

Khai niem "Nha" co y nghia khac nhau vdi mdi nguoi

Managing Tat ca chung ta deu d lai ndi ma chiing ta cam thay nhird nha minh, nhirng khai niem nha lai khac nhau doi vdi moi ngudi. Ban khong nhat thiet phai tim ra khai niem "nha" co y nghia the nao doi vdi tat ca nhan vien ciia minh va sau do co gang bien doanh nghiep thanh mot thien dudng, "co moi thu" cho tat ca moi ngirdi". Dieu quan trong la ban phai tim ra doanh nghiep ciia minh thupc kieu "nha" nao. Dieu do se giup ban tuyen dung va giu chan nhirng ngUdi cam thay doanh nghiep ciia ban nhu nha minh. Tat ca cac hoat dpng giu' chan nhan vien ciia ban se chju anh hu'dng ciia mot khai niem rat quan trong nhung ddn gian - khdp moc vuong vao mot lo vuong. Chiing ta se ban ky hdn van de nay d Chu'dng 7.

1

1

Hay tuong tuong mot nguoi ban mdi ban den choi vao ngay cudi tuan. Ban toi nha hp nhung sau do nhan thay can phong do that lanh leo va ban bi bo roi cung vdi bua an ciia minh. Ban thay the la qua d i i doi vdi mot toi thu bay va muon ve ngay. Ngudi ban do nhan ra su gian du ciia ban, bat may sudi va bat dau lam bua to'i cho ban. Khi do, ban cd cam thay nhu d nha minh khong? Tat nhien la khong - ban nhd lai each minh bi ddi x u trudc day va ban se khd long d lai. Cung tuang tu nhu vay, doanh nghiep co the co hay khong co moi truong chao ddn nhan vien. M d i truong


BI MAT NAM 6 CU BAT BONG I 59 nay khong the gia tao duoc. Phuong phap giu chan nhan vien thanh cong khong phai la thuc hien nhung gi khien nhan vien o lai ma la bien noi lam viec cua doanh nghiep ban thanh mot moi truong chao don nhan vien dich thuc khien ho lua chpn a lai hon la ra di. Viet ra nhung t u mieu ta doanh nghiep cua ban mot each chinh xac nhat. Nhung yeu to nao khien cho doanh nghiep tro thanh "ngoi nha" doi voi nhan vien. Nhung dac diem nao ciia doanh nghiep khien ban t u hao nhat. N h u n g dac diem nao cuon hut ban hon ca luc ban dau, khai day niem cam hiing, khuyen khich ban va khien ban xtic dpng. Ban nen dua ra 5-10 t u mieu ta doanh nghiep ciia minh. Va luon g i u danh sach nay ben canh khi dpc phan con lai ciia cuon sach nay. Ngon nguf tao nen su" khac biet Hay than trong neu ban sir dung nhung tir

/ J \

/ J \ ^

cau khien nhU"thi hanh", "gay ra" hay "giu' chan" trong quan he vdi nhan vien. Tham chi ban than tir "giC chan" cung la mot tir ngheo nan ve nghia (mac du chung ta sir dung d day de tranh nham lan). Vdi y nghia khac ciia tir "gan bo", "giu chan nhan vien" co nghia la ban dang bam chat, ghi chat lay nhan vien de hp khong rdi di. Gift chan nhan vien gioi la khi nhan vien ciia ban dUa ra quyet djnh d lai mot each tir nguyen chu" khong phai khi ban giu hp lai. 1

1

Ban co dang gap kho khan khi dua ra danh sach nhirng tir mieu ta "ngoi nha" nay khong? Neu cau tra lai la "co" thi ban dang doi mat vai van de quan trong dau tien trong cuoc chien g i u chan nhan vien. Neu ban khong


60 I NGHE THUAT GI0 CHAN NHAN VIEN GIOI the de dang dua ra nhung ly do khien doanh nghiep ciia ban giong nhu mot "ngoi nha" ciia nhan vien thi ban se rat kho de g i u chan ho. Nhirng noi lam viec ly tisdng Neu ban gap kho khan khi bat dau cong viec ciia minh, hay truy cap vao trang www.greatplacetowork.com. Trang web co cac bai phan tich chi tiet ciia nhieu chuyen gia ve danh sach "100 ndi lam viec ly tudng nhat d My" ciia tap chi Fortune va danh sach ciia cac tap chi khac. Moi tru'dng lam viec ly tuting dua tren su tin cay, sir ton trong, cong bang, niem tiT hao va sir gan gui. Trang web nay cung cap cho ban cac tir ngu dude sii dung de mo ta nhung ndi ma nhan vien muon lam viec. 1

1

Ban co the gap go nhung nha quan ly quen biet de ban luan ve van de nay. Dung qua quan trong hoa van de. Chi can noi ban muon co loi khuyen ciia ho ve viec ai se la nhung ngudi muon d lai lam viec cho cong ty ban trong thdi gian dai. Hay danh gia each nhin nhan van de ciia cac dong nghiep khi udng ca phe v d i ho. Hay hoi ho each giai quye't van de tren. Ban se thay cac dong nghiep co each giai quye't van de khac vdi ban va ho de dang dua ra danh sach nhung t u mieu ta "ngoi nha doanh nghiep". Nam giai doan ciia giu chan nhan vien: Cii b a t b o n g c i i a b a n x u a t sac n h u t h e n a o ? Chiing ta viia hinh thanh tu tuong giu chan nhan vien, thay dupe tam quan trong ciia viec khong qua phu thupc vao cac chien lupc va dong y rang nhan vien d lai nhung noi hp thay thoai mai n h u nha minh. Va bay gid la luc


BI MAT NAM 6 CU BAT BONG I 61 chung ta xay dung van hoa giu chan nhan vien, mot moi truong ma nhan vien muon 6 lai. Phan con lai cua chuong nay phac hoa cac buoc se tien hanh va chi ro ban co the tim thay cac thong tin chi tie't nhu the nao. T u thoi diem nay, chiing ta se it tap trung hon vao viec g i u chan nhan vien noi chung ma se tap trung cu the vao viec giu chan nhung nhan vien gioi. Toi khong gioi phan hch the thao cung nhu choi gon nhung trong nhung nam qua toi da thu thap duoc mot so thong tin ve cac tay gon thanh cong de lam co so cho nhung each tie'p can hieu qua toi da sir dung khi lam viec voi nhan vien tai nang. G i u chan hp cung giong nhu chien thang mot tran gon. Gom 5 buoc: 1.

H i n h dung cu danh. Nhung tay gon gioi luon biet danh qua bong o vi tri nao. H p khong nham mat va hy vpng nhung dieu tot dep nhat. Ciing tuong t u nhu vay, de xay dung mot chuong trinh g i u chan nhan vien, ban can bat dau bang viec dua ra nhung muc tieu cu the;

2.

Chon gay. Chiing ta can chpn loai gay thich hop de dat dupe ket qua mong muon. Phuong phap g i u chan nhan vien hieu qua luon sir dung cac cong cu phii hop nhat de dat dupe nhung muc tieu thuc te;

3.

D p n g tac dua gay ra sau. Sau khi hinh dung cii danh va chpn gay phii hap, bay gia den thdi diem danh bong. Hoat dpng nay bat dau v o i viec dua gay ra sau. Viec nay tuong ung voi cac hoat dpng tuyen dung ciia doanh nghiep;


62 I NGHE THUAT Gltf CHAN NHAN VIEN GIOI 4. Diem tie'p xuc. Buoc nay noi ve thoi diem va vi tri dau gay tie'p xuc voi qua bong. No cung giong nhu thai diem nhan vien bat dau duoc tuyen dung. Nhung ngay dau tien ma nhan vien lam viec cho doanh nghiep rat quan trong; 5. Theo bong. Sau khi danh bong, ngudi choi gon hep tuc dua gay theo bong de dieu chinh dp chinh xac va khoang each. "Theo bong" trong giu chan nhan vien la tie'p tuc quan ly, dao tao nhan vien. Chiing ta se tim hieu rung giai doan nay. Hinh dung cu danh - hinh dung chien lupc g i u chan n h a n v i e n Dieu quan trong nhat ciia mot cii danh hay la phai mudng tupng chinh xac cii danh. Ngudi choi gon gioi phai bo thai gian de xeni xet mot each chinh xac hp se danh qua bong di dau, tinh toan mat san se anh huong the nao den dp nay va dudng lan ciia bong. Dieu nay cung tuong t u dd'i vdi viec g i u chan nhan vien: ban cang xac dinh dupe muc tieu ro rang bao nhieu thi cang de ddi dupe chiing. Su can thiep ciia ban se tao ra su khac biet tich cue, ben vung han trong chien lupc giu chan nhan vien chii chd't. Thu thap kien thuc "san nha" Thuat ngu "kien thuc san nha" rat quan trong khi hinh dung cii danh. Mot tay gon choi tren san nha biet rat ro


BI MAT NAM 6 CU BAT BONG I 63 cac cho loi 16m tren san, nen hp co the hinh dung cu danh chinh xac hon rat nhieu so voi nhung tay gon chua choi tren san do bao gia. Chien lupc chan nhan vien cung tuong tu. Viec dua y tuong g i u chan nhan vien vao moi truong lam viec va hy vpng mot ket qua kha quan la dieu binh thuong. Hieu biet ro nhung "cho loi 16m" ciia doanh nghiep ban (kien thuc san nha) de dam bao cho cac hoat dpng lien quan toi viec g i u chan nhan vien dat hieu qua mong muon mai quan trong. Cach tot nhat de co kien thiic san nha ve mot san gon la choi tren san do nhieu lan. N h u n g tay gon lan dau thi dau tren mat san nay khong co co hpi do nen hp thuong phai tien hanh mot cong viec goi la kiem tra mat san. Trudc tran dau, hp se xem xet rung centimet ciia san, tap danh t u moi

Kiem tra mat san De hieu r6 hdn ve moi tru'dng lam viec ciia ban, hay noi chuyen vdi nhan vien ciia minh. Dieu gi khien hp muon d lai? Dieu gi khien hp cam thay khong thoai mai nhu d nha? Dieu gi khien hp ra di? Cau tra Idi cho nhung cau hoi nay cang chinh xac thi ban cang hieu ro hdn moi tru'dng lam viec ciia doanh nghiep.

goc dp, choi a moi cho loi va 15m tren san, kiem tra mat san de xem tac dpng ciia no den cac cii danh khac nhau trong cac dieu kien khac nhau the nao. Tay gon nao danh thai gian cho viec kiem tra cang nhieu thi cang thanh cong. Doi v d i doanh nghiep, kiem tra mat san chinh la viec dat ra cac cau hoi. Ban se ngay cang hieu ro han ve tac dung ciia cac hoat dpng lien quan den g i u chan nhan vien


64 I NGHE THUAT Gltf CHAN NHAN VIEN GIOI khi hoi nhung nguoi bi tac dong true tie'p - nhan vien ciia ban. Moi lan ban hoi nhan vien mot cau hoi phu hop va nhan duoc mot cau tra loi phu hop, cung giong nhu tay gon danh qua bong qua mot khu doi gap ghenh va xem no lan the nao. Phong van cung giong nhu kiem tra mat san. Ban can ket hop nhung thao tac nay trong cac hoat dong lien quan den giu chan nhan vien (Chung ta se ban ve phuong phap su dung cac cuoc phong van cua chien luoc giu chan nhan vien trong Chuong 3). Trong Chuong 3, chung ta se xem xet chi tier "hinh dung cii danh" co nghia la gi - lam the nao de hinh dung va dua ra ke hoach giu chan nhan vien phu hop voi ban. Chon gay - quyet dinh cong cu de giu chan nhan vien Sau khi hinh dung cii danh, ngudi choi gon lua chon loai gay thi'ch hop: gay bat cho cii dat bong, gay ngan cho san phang, gay nem cat de thoat ra khoi ho cat, v.v... De g i u chan nhung nhan vien hang dau, ban phai chon cong cu thi'ch hop de dat dupe muc dich. Co rat nhieu cong cu de ban lua chpn nhu: chinh sach u u dai, dich vu trong tre khi bo me chiing lam viec, ke hoach hen luong, xe hoi, tien thuong, huan luyen, cac cuoc lien hoan ngoai trdi, v.v... De dat dupe muc deu, ban phai quye't dinh lua chon cong cu nhu the'nao? Cau tra Idi gdm 2 phan: 1. So sanh nhung ket qua ma cac doanh nghiep khac da dat dupe vdi mot cong cu cu the. N h d vay, ban se danh gia dupe ket qua cd the dat dupe ciia doanh nghiep minh;


BI MAT NAM 6 CU BAT BONG I 65 2. Su dung thu mot cong cu de ban co the danh gia true tie'p ket qua ciia no trong pham vi hep trudc khi trien khai trong toan bo doanh nghiep minh. T u Chuong 4-6, chung ta se xem xet chi tie't each thuc lua chpn cong cu thich hop cho cac muc deu g i u chan nhan vien cua ban cung voi cac su can thiep cu the de co dupe ket qua mong muon. Vung gay ra sau - tuyen dung de giu chan nhan vien Sau khi hinh dung cu danh va chpn loai gay thich hop, bay gio la thai diem bat dau hanh dpng voi dpng tac vung gay ra sau. Nhung tay gon kern thuong khong nhan thay tam quan trong cua dpng tac vung gay ra sau nen dan deh ket qua khong nhu mong muon. Trong viec g i u chan nhan vien, moi dpng tac vung gay ra sau la mot hoat dpng tuyen dung chung ta tien hanh truoc khi thue nhan vien. Hai ye'u to' cua qua trinh tuyen dung anh huong toi chuong trinh g i u chan nhan vien hieu qua la: each thuc tuyen dung cua doanh nghiep va an tuong doanh nghiep tao ra trong qua trinh tuyen dung. Sit dung mo hinh thue nhan vien thich hop Chiing ta da thay su thay doi ciia ban hop dong nhan vien trong Chuong 1 - dac biet la su doan tuyet voi mo hinh hien trang truyen thong, su phat trien ciia hoat dpng thue ngoai va su gia tang nhan vien t u do - da tao ra mot so mo hinh thue nhan vien moi.


66 I NGHE THUAT Cltf CHAN NHAN VIEN GIOI Ben canh nhung nhan vien chu chot truyen thong nhan vien lam viec toan thai gian, chiing ta cung co nhung mo hinh thay the nhu chi a se cong viec, che dp lam viec linh hoat, lam viec t u xa, nhan vien theo tung hop dong. Mot ye'u to quan trong trong chien luoc giu chan nhan vien la lua chpn mo hinh thich hop nhat, hai hoa nhat giua mong muon ciia nhan vien voi cong viec ciia hp. Su dung mo hinh thue nhan vien khong phu hop se khien nhan vien bi cang thang, lam viec kem hieu qua va ty le luan chuyen nhan vien cao. Trong Chuong 7 chiing ta se xem xet chi tie't cac mo hinh thue nhan vien, ly do va each thuc sii dung chiing. Dua ra nhung thong diep nhat quan N h u chiing ta da thay a tren, chien lupc giu chan nhan vien co hieu qua dupe bat dau truoc khi nhan vien lam viec cho doanh nghiep. G i u chan nhan vien bat dau bang moi hinh anh, thong diep, an tuong ma doanh nghiep tao ra tren thi truong. Moi nhan vien hem nang truoc he't la mot thanh vien ciia cong dong, chiu tac dpng ciia hinh anh doanh nghiep giong n h u nhung nguoi binh thuong khac. Hp co an tuong, quye't dinh sang suot va theo cam tinh dua tren nhung gi hp nghe va thay ve doanh nghiep ciia ban truoc va sau khi tuyen dung, chii khong chi dua tren nhung thong diep ban da chuan bi ky luong. Chien lupc giu chan nhan vien hieu qua bat dau voi nhung an tuong ban dau nay. Su khong thong nhat giua thong diep ban dua ra thi truong va nhung gi nhan vien


BI MAT NAM 6 CU BAT BONG I 67 nhan duoc tu doanh nghiep cua ban la nguyen nhan sau xa dan den hien tuong luan chuyen nhan vien - nhung luc nay da qua muon de xoay chuyen tinh hinh.

Xem lai hinh anh cua minh Smart Hay thu thap nhirng thong tin ma moi ngudi Managing 6 ve doanh nghiep ciia ban - sach quang cao, thong tin ve san pham, thong cao bao chi, cac bai bao va cac thong tin khac. Neu ban co mot trang web, hay in nhCrng ban mau. Hay sir dung cong cu tim kiem de tim nhiJng trang tham khao va lien ket tdi doanh nghiep cua ban. c

Sau do, tim mot ndi that yen tinh de nghien ngam nhung thong diep nay. Hay co gang dat minh vao vj tri cua so dong. Ban cam nhan the nao ve hinh anh doanh nghiep ciia minh? Bay gid, hay xem xet mot lan nffa cac thong tin tren trong vai tro mot nhan vien tiem nang. Lan nay, thong diep ciia cong ty ban nhan di/dc la gi? Neu ban bat dau cong viec vao tuan tdi thi nhOYig gia djnh, phong doan va ky vpng ciia ban la gi khi doc nhCrng thong diep nay? Neu nhCrng tai lieu ban thu dUdc khong khach quan lam thi ban cd the nhd mot ngUdi khong lam viec cho cong ty ban thuc hien mot cuoc kiem tra tddng t y roi phan hoi lai. Trong Chuong 8 chiing ta se xem xet cac thong diep chii ye'u ma doanh nghiep ciia ban giri toi nhung nhan vien tiem nang: Ho hieu nhung thong diep nay the nao? Ban phai lam gi de dam bao chiing co tac dong rich cue den g i u chan nhan vien lam the nao de hai hoa nhung gi ban noi voi nhan vien truoc va sau khi tuyen dung ho?


68 I NGHE THUAT Gltf CHAN NHAN VIEN GIOI

D i e m t i e p x u c b o n g - tao r a s u k h a c biet trong d i n h huong Mot dieu rat thu vi xay ra tai diem tie'p xuc giua gay gon va bong. Neu mat gay huong vao bong khong chuan, tham chi chi lech 1 milimet, qua bong se rat co kha nang lech 10, 50 hay 100 met so voi muc tieu.

/ A \ / A \ *-* ^^LJ

째i hifdng khong phai la gidi thieu doanh nghiep n n

Can phai phan biet giua dinh hwdng va gidi thieu doanh nghiep. Gidi thieu doanh nghiep (bao gom quy trinh xir ly, dien cac mau giay td, chi tiet ve Idi ich va uu dai, noi quy y te va an toan) nham cung cap cong cu lam viec cho nhan vien. Dinh hUdng la cho nhan vien biet ban muon hp thi/c hien cong viec gi vdi cong cu dupe cung cap. Qua trinh gidi thieu doanh nghiep lien quan rat it den gitf chan nhan vien ma thudng nghieng ve ky thuat, cd hoc, hay dieu le. Djnh hudng thi ngutfc lai, doanh nghiep pho bien phUPng hudng hoat dpng ddi vdi nhan vien mdi. Tap trung vao gidi thieu doanh nghiep ma bd quen cong viec djnh hu'dng se lam giam hieu qua ciia chien lu'dc giu" chan nhan vien. Viec giu chan nhan vien cung the. Mot khi ban da dat ra muc tieu, lua chon cong cu thich hop va gui di nhung thong diep tich cue truoc khi thue nhan vien, thi giai doan nhan vien tham gia vao doanh nghiep cua ban la thai diem quye't dinh de dinh huong cho nhan vien. Neu ban khong thong nhat duoc voi nhan vien 6 diem nay thi khong co gi ngac nhien neu chi sau vai tuan, vai thang hay vai nam, ban nhan ra minh da truot muc tieu gift


BI MAT NAM O CU BAT BONG I 69 chan nhan vien. Giai phap dam bao nhan vien theo dung muc tieu giu chan nhan vien ciia ban chinh la dinh huong co hieu qua. Dinh huong co hieu qua thuong la su tac dong Ion dau tien ma nha quan ly co the tao ra de g i u chan nhung nhan vien chii chot. Hau he't cac chuong trinh dinh huong bi han che hay hieu qua rat kem; anh huong ciia no den g i u chan nhan vien khong dang ke, tham chi co tac dong xa'u. M o t so chuong trinh khac lai tuong doi thanh cong - mot vai dieu chinh nho cung co the tao ra su khac biet trong vai tuan, vai thang sau do. Trong Chuong 9, chiing ta se xem xet cac thanh phan chii ye'u ma chuong trinh dinh huong ciia ban phai co de toi uu hoa viec g i u chan nhung nhan vien chii chot. Theo bong - duy tri viec giu chan nhan vien trong qua t r i n h l a m viec Bat k y tay gon gidi nao cung deu biet, theo bong khi danh la rat quan trong de dua bong den muc tieu. Theo bong hop l y se tang khoang each va do chinh xac ciia cii danh. Vdi viec g i u chan nhan vien cung vay: sau khi tuyen dung va trao ddi thong t i n (moi quan he ong chii - nhan vien va viec d i n h hudng ban dau ciia ban cho ho) trudc khi chinh thuc thue nhan vien, dpng tac "theo bong" ciia ban se gia tang khoang each (thdi gian ton tai ciia mdi quan he ong chii - nhan vien) va dp chinh xac (muc dp nhan vien dap l i n g muc tieu chung ciia doanh nghiep).


70 I NGHE THUAT GlC CHAN NHAN VIEN GIOI Ca hai dieu do deu quan trong. Se khong ich loi gi neu chung ta cd gang gitr lai mot nhan vien trong khoang thdi gian dai neu ho dong gop rat it cho muc tieu ciia doanh nghiep.

Su* dung cong cu quan ly hoat dong hieu qua Ban co biet muc tieu ciia doanh nghiep ma ban muon moi nhan vien can dat dude la gi khong? Ban va nhan vien cua ban co biet rang minh dang hoan thanh nhCrng muc tieu nay hay khong? Neu cau tra Idi la "khong", sau mot thdi gian, nhan vien cam thay hp da khong hoan thanh cong viec. Cam giac phien muon hay tham chi that bai nay co the khien hp rdi bo doanh nghiep vdi hy vpng se cam thay thoa man hdn d ndi khac. Mot qua trinh quan ly hoat dpng hieu qua co the cai thien tinh trang giCchan nhan vien bang 2 each: 1. Sir dung ban mo ta cong viec hay tong ket cuoi nam de dda ra muc tieu ma moi nhan vien can dat dddc hang nam 2. Su dung cd che danh gia hieu qua cong viec de xac djnh tien dp thuc hien cua nhan vien so vdi muc tieu. 1

(Chung ta se tim hieu vai tro cua quan ly hieu qua hoat dpng trong giirchan nhan vien mot each chi tiet hdn d Chu'dng 10) Co 2 nhan to tao nen dong tac "theo bong" hop ly. Mot la, nha quan ly hay giam sat vien khi giam sat, chi dao hay hudng dan nhan vien dam bao duoc tinh chinh xacdat duoc muc tieu cua doanh nghiep. Hai la, cd van hay huan luyen vien dam bao khoang each - giup nhan vien 6 lai, truong thanh va phat trien qua thdi gian.


BI MAT NAM 6 CU BAT BONG I 71 Trong Chuong 10 va 11, chiing ta se xem xet dong tac "theo bong" trong g i u chan nhan vien - vai tro ciia nha quan ly, co van va huan luyen vien - va each phoi hop lam viec giua nha quan ly, nha co' van va huan luyen vien de dam bao moi quan he ong chii - nhan vien la moi quan he lau dai va hieu qua. Tom tat Chuong 2 •

Su luan chuyen nhan vien luon dien ra. Chiing ta khong the chd'ng lai no ma phai hoc each quan ly no;

Nhan vien khong hung thu voi cac chien luoc giu chan nhan vien. Hp 6 lai noi hp cam thay thoai mai nhu d nha minh;

Buoc dau tien trong viec g i u chan nhan vien co hieu qua la thie't lap nhung muc tieu ro rang;

Cac cong cu g i u chan nhan vien phai duoc su dung phu hop de dat dupe nhung muc tieu de ra;

G i u chan nhan vien bat dau t u viec tuyen dung: Nhirng gi ban noi va lam truoc k h i thue nhan vien cung quan trong n h u nhung gi ban noi va lam sau do;

Dinh huong hieu qua co vai tro quan trong trong viec giup nhan vien bat dau diing huong;

Quan ly, cd van va huan luyen can phoi hop quan ly de giiip cho nhan vien di diing hudng theo thdi gian.


H i n h g i t f

d u n g c h a n

c h i e n n h a n

l u ' d c

v i e n

Chuong ngai vat la nhung thu khung khiep nhat ban se gap khi quen mat muc tieu cua minh. HENRY

M

FORD

uc tieu ciia ban cang ro rang thi chien luoc g i u

chan nhan vien ciia ban cang de thanh cong. Nguoc lai, chien luoc cang mo mit thi nhung kho khan ban co the gap cang nhieu. Trong chuong nay, chiing ta se tim hieu phuong phap dua ra nhung muc tieu kha thi de g i u chan nhan vien. Do la 4 buoc sau: 1. Xac dinh nhan vien ma ban muon g i u lai; 2. Giai thi'ch tai sao ban muon g i u chan hp; 3. Kham pha nhung gi ban can lam de g i u chan hp;


74 I NGHE THUAT GlU CHAN NHAN VIEN GIOI 4.

Sir dung tat ca nhung thong tin tren de dua ra nhung muc tieu ro rang va co the do luong dugc chien luge giu chan nhan vien.

Ban muon giu lai nhung nhan vien nao?

Tru'dng hdp Cong ty John Painterson&Co Hay lay Cong ty John Painterson&Co., mot cong ty ke toan theo hinh thuc hdp danh co quy mo via (2.000 nhan vien) lam vi du. Jane, TrUdng phong Thue, da tim hieu tat ca nhung thong tin co dUdc de giai quyet van de giu" chan nhifrig nhan vien chii chot. Sau khi lam theo nhung budc da neu trong chu'dng nay, co da dua ra mot so ket luan sau: • Van de giu" chan nhan vien chii yeu lien quan den nhCrng nha quan ly lau nam ciia Phong thue; • Ly do chii yeu co muon gitf nhung nhan vien cu lai vi cac khach hang ngay cang that vpng khi lam viec vdi nhirng nhan vien mdi ciia phong; • Ly dd chii yeu cho van de giu" chan nhan vien chinh la tuoi ddi kha tre ciia cac nhan vien Phong thue. Dieu nay dong nghia vdi viec nhCrng nha quan ly lau nam kho cd cd hoi trd thanh thanh vien hdp danh trong tUdng lai gan. Vi vay ho de bi Idi keo sang nhirng cong ty khac hiTa hen hdn. Jane quyet dinh rang muc tieu kha thi la giam ty le luan chuyen nhan vien ciia nhCrng nha quan ly thue cd tham nien tie 34% xudng 10% trong 2 nam. Budc dau tien khi xay dung mot chien luoc giu chan nhan vien hieu qua de ap dung doi vdi nhung nhan vien gioi nhat la quyet d j n h xem nhirng nhan vien nao can duoc quan tam dac biet. Vay, ban muon g i u lai nhung nhan vien nao?


HINH DUNG CHIEN LUOC... I 75 Cau hoi nay co ve ngoc nghe'ch hay it nhat khong diing ve mat logic. Cau tra loi chac chan la: "Tat ca ho". Ban co hy vpng minh la ong chii chu dao, hieu biet va doi x u vdi moi ngudi cong bang t u nhan vien tie'p tan den giam dd'c dieu hanh khong? Va lieu co can thie't g i u chan tat ca moi ngudi? It nhat, chiing ta cd muon giu chan tat cd nhung nhan vien gidi nhat khong? Day co ve la mot y tudng hay nhung it nhat co 4 ly do khien no khong thuc te: â&#x20AC;˘

Syr that khong phai vay. Hau he't cac doanh nghiep khong muon giu chan tat ca nhan vien. It nhat luon co mot so truong hop co the rdi bo doanh nghiep ma khong de lai nhieu tie'c nuoi. Tham chi co mot so' nhan vien hang dau vo to chiic den noi nhung dong gop to ldn ciia ho cung khong dang gi so vdi nhung thiet hai hp gay ra;

â&#x20AC;˘

"Neu khong co gi h u hai t h i dung sua chua no". Neu cac nhan vien Phong Marketing ciia ban d Carolina deu rat thoa man vdi cong viec va hop tac an y thi ban se khong muon dao lpn moi thii bang mot chien lupc g i u chan nhan vien khong can thie't. Neu ban danh gia sai moi truong lam viec trong doanh nghiep ciia minh hay mot don vi cu the va ap dung chien lupc d nhung noi khong can thiet phai g i u chan nhan vien thi ban se khien hp chan nan. Hp se cho rang nha quan ly ciia doanh nghiep gia doi va khong am hieu thuc te;


76 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI â&#x20AC;˘

Cac nguon luc chi co vay thoi. Doi voi hau net nha quan ly, tap trung cac nguon luc han hep vao mot nhom nhan vien chu chot, nhung nguoi se huong loi chu yeu t u cac nguon luc, la khon ngoan hon rat nhieu so voi viec phan tan nguon luc cho tat ca nhan vien va hy vong mot so nguoi se gan bo voi ban. Ban muon tap trung nguon luc vao noi ma ban co the tao ra dupe hieu qua toi uu;

â&#x20AC;˘

Dieu do de dang hon. N h u ban da thay, co rat nhieu ye'u to anh huong den chuong trinh giu chan nhan vien. De that su hieu nhung gi dang xay ra voi mot nhom nhan vien va co bien phap x u ly tot nhat co the rat phuc tap va ton thoi gian. Nhung gi ban co the lam la don gian hoa cac tinh hudng, v i du nhu giai quye't rung budc van de giu chan doi vdi rung nhom nhan vien chu chot se nang cao hieu qua cac quye't dinh cua ban.

Xac dinh nhom nhan vien chu choi can give chan Nhung nhan vien nao ban nham tdi dau tien khi dua ra chien lupc g i u chan nhan vien? Doi khi, cau tra loi rat ro rang, doi khi lai khong. Co the ly do ban dpc cuon sach nay la v i ban quan tam den mot nhom nhan vien ma ban da xac dinh. Trong truong hop do, ban da co dupe budc khdi dau tot. Tuy nhien, ban nen dpc he't muc nay de dam bao khong bo sot dieu gi.


HINH DUNG CHIEN LUOC... I 77 Co the ban moi chi quan tam chung chung rang chung ta can phai lam gi do de giu chan nhung nhan vien gioi nhat. Neu vay, sau day la huong dan gom 4 budc de ban nhan biet can tap trung cac hoat dong g i u chan nhan vien cua minh vao dau. Quan ly sir vd to entire Khong co gi la neu trong doanh nghiep co mot so

Managing

nhan vien hang dau khong co kha nang lam viec theo nhom hoac thieu mot so ky nang nao do. Cai mac nhan vien hang dau la ly do duy nhat giu" hp d lai doanh nghiep. Xay dung chien lu'dc giff chan nhan vien nham vao mot so ca nhan nhu vay la khong hdp ly vi 2 ly do: â&#x20AC;˘

Viec nay ngam khuyen khich cac hanh vi sai lech;

â&#x20AC;˘

Viec nay se pha hoai nghiem trong dpng lut lam viec cua cac nhan vien khac. Hp phan van khong hieu tai sao doanh nghiep lai cd gang giff chan nhCrng ngudi rat kho hdp tac trong cong viec.

Neu ban dang rdi vao tinh trang nay, trudc het hay can nhac sir dung cac chu'dng trinh tu van hay huan luyen de bu dap sir thieu hut nhCrng ky nang cd ban ciia nhan vien, roi sau do mdi thiTc hien chien lu'dc giCr chain nhan vien. Banh xe cot ket. Cach don gian va phd bien nhat de nhan biet noi nao can tap trung cac hoat dong g i u chan nhan vien la lang nghe nhung dong nghiep quan ly cua minh va cac lanh dao cao cap noi gi. Neu mdi lan gap Giam doc dieu hanh hay Trudng phong nao do, ban deu nghe thay cau: " A n h can phai lam gi do de g i u chan cac Giam doc ban hang ciia minh" thi do la dau hieu tot. Doi khi tra dau vao banh xe cot ket lai la diem khdi dau ro rang nhat.


78 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI Dung dung lai is banh xe cot ket Neu ban co mot "banh xe cot ket" *â&#x20AC;˘* \ J u i / \ A mot ngufri (hay mot nhom ngUdi) dude xac djnh la nhom chii dao can gitf lai - dirng dirng lai d day. Sir dung 3 budc con lai trong phan nay de kiem tra tinh hinh d nhung nhom chii dao khac dcTa vao chien lu'dc giu" chan nhan vien. Hay tra dau vao banh xe cot ket, nhirng no co the khong phai la banh xe duy nhat can du"dc boi trdn. Su thieu hut ro rang. Cung giong nhu banh xe cot ket, khong kho de nhan ra nhom chii dao. Day la nhom nhan vien luon luon 6 nhung v i t r i hap dan con trong. Tren so do cong ty, day la nhom nguoi co ghi "se duoc bo nhiem" ben canh va cung la nhom pho bien nhat. Rat kho de tim dupe nhung nguoi co the dam duong cac vi tri nay (chiing ta se thao luan ly do 6 phan sau ciia chuong) va khi ban tim dupe thi lai rat kho de giu chan hp.

Yta Mot vi du hay cho si/thieu hut ro rang la tinh trang thieu y ta co trinh do chuyen mon hien nay. Nhung trong mot so benh vien, lanh dao benh vien da khong con phan nan ve dieu nay. Van de nay trd nen nghiem trong trong nhCrng nam gan day nhung vi da bj bd ngd trong thdi gian qua dai nen viec keu ca cung khong giai quyet dude van de gi. 6 hau net cac benh vien, y ta la nhCrng nhan vien chii dao can giir lai da chuyen tir nhom banh xe cot ket sang nhom ngu'di thieu hut ro rang trong vai nam gan day. Ghi chii: Hai loai hinh nhan vien dau tien thuong giong nhau nhung khong phai bao gio cung vay. Dieu quan


HINH DUNG CHIEN LUOC... I 79 trong la phai xem xet tinh huong khi nao chiing khong giong nhau. Doi khi banh xe cot ket la do nhung vi tri con trong, doi khi khong. Neu khong co ai dam nhiem vi tri trong trong mot khoang thoi gian thi banh xe khong con cot ket nua. Day la dau hieu cho thay tinh hinh da duoc chap nhan 6 muc do nao do. Dung de su thieu hut im lang nhung ro rang nay lua doi ban. Nhung cho trong im lang tham chi con quan trong hon nhung cho on ao boi vi chiing chung to nha quan ly da khong khoa lap chiing. Xac d i n h theo tai chinh. Neu khong co banh xe cot ket hay su thieu hut ro rang trong doanh nghiep ciia ban thi each don gian nhat de xac dinh nhom chii dao can g i u chan la xac dinh theo tai chinh. Xem xet ky luong cac nhom nhan vien voi mot trong nhung dac diem sau: •

Chi phi tuyen dung trung binh cao;

Chi phi dao tao trung binh cao;

Tien thuong "nong" trong qua trinh lam viec va tien thuong khac lien quan den hieu qua cong viec cao.

N h u n g dac diem nay thuong chi ra nhom nhan vien co cac v i tri dang duoc the chan vao (khong giong nhu nhung cho trong ro ret), nhung ty le luan chuyen nhan vien cao. T i m nhom nhan vien trong mo. Nhom nhan vien chii chot can g i u chan cuo'i ciing la nhom kho xac dinh nhat. Ba nhom khac da gay ra kho khan trong viec g i u chan nhan vien, v i vay ho xuat hien tren "man hinh ra da" ciia ban. M o t nhom quan trong khong kem nhung kho xac


80 I NGHE THUAT Gltf CHAN NHAN VIEN GIOI dinh han la nhung nhan vien nam trong nhom cd thegay ra kho khan Ion trong tuong lai.

\ V z S w A \ NhCrng hiem hoa trong ttfdng lai \

Cong ty cong nghe sinh hoc cua chung ta co the

co moi quan he rat tot vdi nhom cac nha khoa hoc nghien cu\i va phat trien, nhung se thiet hai rat Idn neu mot ngudi hoac tat ca hp quyet dinh rdi bo doanh nghiep. Vi hp rat tan tuy va trung thanh khi tien hanh diT an XYZ, ho co the khong bao gid xuat hien tren danh sach banh xe cot ket, thieu hut ro ret, hay xac dinh theo tai chinh. Tuy nhien, sau tham trong suy nghi ciia vj Phd giam doc dieu hanh van an chiTa mot noi lo ngai ve nhCrng dieu se xay ra neu tat ca hp quyet dinh ra di. De xac dinh nhom nhan vien chu chot nay, hay nghi den can ac mong khimg khie'p nhat ban rung trai qua. Nhom nhan vien nao co the khien ban phai tran troc ca dem neu bong nhien ho roi bo ban? Tai sao ban lai muon giu chan nhung nhan vien chu chot? Sau khi da xac djnh nhom nhan vien chu chot can giu chan, ban hay t u hoi: Tai sao ban lai muon giu chan hoi Thuong luon co 2 cau tra lai: • Cac nguon luc: Chi phi hen bac, thai gian de thue mot nhan vien hang dau trong vai thang rat cao; • Tuyen dung: rat kho de tuyen dung duoc nhung nhan vien hang dau.


HINH DUNG CHIEN LLfQC... I 81 Du nhung ly do nay hop l y nhung viec kiem tra nhung ly do khac trong qua trinh hoat dong de tap trung giu chan mot nhom nhan vien chii chot rat quan trong. Tim ra nhung ly do mdi tai thdi diem nay se giup ban sap xep ke hoach g i u chan nhan vien de dat hieu qua cao nhat. Hay xem 2 v i du sau: Vt du 1: Su can thiet quan ly tri thuc Trong trudng hop cua Cong ty Cong nghe sinh hoc vdi cac nha khoa hoc nghien cuu va phat trien, ben canh chi phi va no luc thay the nhan vien chii chot, van de ca ban ma doanh nghiep phai doi mat la quan ly tri thuc. Cong ty se bi thiet hai rat ldn neu bi that thoat kien thuc doanh nghiep, khi mot hoac tat ca nhung thanh vien ciia d u an quyet dinh ra di. Dieu quan trong la, chuong trinh giu chan nhan vien doi vdi nhung nha

hoa hoc

chii

Kien thirc doanh nghiep: Kien thiic va thong tin la mot phan thiet yeu trong khoi tai san ciia cong ty, di/dc sii" dung de tao ra gia tri va Idi nhuan hay hoan thanh cac muc tieu ciia cong ty. Kien thuc doanh nghiep cd the dUdc luu tru trong doanh nghiep (nen khong phu thuoc vao bat ky ca nhan nao) hoac lUu tru" bdi cac ca nhan (nen phu thuoc vao cac ca nhan nay). Rat nhieu doanh nghiep nhan thay tai san ciia ho hien gid dang len xuong trong thang may va rdi khoi cong ty moi tdi. 1

chot cung lien quan den cac van de ve l u u t r u va quan ly nhung thong tin tuyet mat ma ho tao ra (vi d u n h u mot co sd d u lieu tren may tinh hoac su phoi hop khong the tach rdi ciia tung nhom nha khoa hoc).


82 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI Vi du 2: NJtiiiig khach hang bdi man Chung ta hay cung quay tro lai vdi Jones Painterman&Co., cong ty ke toan co ty le luan chuyen cao cac nha quan ly cao cap. Cac van de co ban khong phai la chi phi va no luc thay the nhan vien chii chot ma con la su khong thoa man cua khach hang khi ho phai lam viec vdi nhieu nha quan ly khac nhau. Giam ty le luan chuyen nhan vien la thanh cong rat Ion ciia Jane, ngudi co trach nhiem giai quyet van de nay, nhung se khong giai quye't duoc van de ciia nhung khach hang bat man. Tham chi ngay ca khi co g i u chan duoc nhung nha quan ly thue 6 lai cong ty, Jane van phai giai quye't van de ciia nhung khach hang bat man ne'u nhung nha quan ly nay duoc phan cong phu trach cac khach hang khac hay duoc giao cac cong viec khac trong cong ty. De giam miic do bat man ciia khach hang, Jane co the phai tinh toan ca viec xay dung mot he thong phuc vu khach hang vdi 2 dau moi lien lac - mot quan ly thue va mot quyen quan ly - de dam bao tinh lien tuc trong truong hop nha quan ly roi bo cong viec vi bat ky ly do nao. Xac djnh ly do giu chan nhan vien gioi De tim ra ly do co ban, ban can phai dieu tra nhung khong phai liic nao cung ro rang ne'u no lien quan den cac van de quan trong trong hoat dong ciia cong ty. Cung rat de de nghien cuu ye'u to nguon luc va tuyen dung (nhu chi phi tuyen dung, dao tao lai nhan vien, sut giam nang sua't hay doanh thu ban hang, v.v...) v i no da dupe tinh toan t u trudc. Tuy nhien, de chuong trinh g i u chan nhan


HINH DUNG CHIEN LUOC... I 83 vien co tac dung toi da, can phai phan loai va giai quyet nhung van de trong qua trinh hoat dong cung nhu van de lien quan den nhan vien. De xac djnh tac dong cua viec thay doi cho lam ciia rung nhan vien chii chot den cac hoat dong cua doanh nghiep, hay nhin nhan van de 6 vi tri khach hang doi vdi cac nhan vien nay. Khach hang co the la nha quan ly hay nguoi giam sat nhan vien, dong nghiep, nha cung cap, cac dai ly, khach hang,... tuc la bat cii nguoi nao chju tac dong Ion tir nhan vien nay. Khach hang ciia nhan vien la cac ca nhan hay to chut nhan dUdc gia tri gia tang Idn nhat tir nhan vien. Vi du, mot luat sU ciia mot cong ty san xuat do chdi co khach hang chii yeu la phong tiep thi vi phai co dUdc giay chiing nhan ban quyen trUdc khi ban san pham. Khach hang chinh ciia nha quan ly thue trong cong ty John Painterman&Co. co the la khach hang cuoi ciing ma co phai giao giay td chinh xac va dung hen. Khach hang chinh cua ngudi trd ly giam doc dieu hanh chinh la vi giam doc dieu hanh. Neu ban gap kho khan khi xac dinh khach hang cua nhan vien theo mot nhom nhan vien cu the, mot phudng phap hay de co cai nhin tong quan la sir dung bieu do gia tri gia tang - mot loai bieu do doanh nghiep cd tinh linh hoat cao vdi cac dudng bieu thi dong chay gia tri gia tang ciia nhan vien. Ban cung cd the sir dung nhCrng ky thuat trong cuon sach rat thu vj ciia Tony Buzan, The Mind Map Book: How to Use Radiant Thinking to Maximize Your Brain's Untapped Potential (Ban do td duy: Sir dung tuduy dang song de khai thac tdi da bp nao ciia ban) de tao ra ban do nay. Khi ban da xac d j n h duoc khach hang ciia nhung nhan vien chii chot, hay t u dat minh vao v j t r i ciia cac khach


84 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI hang nay. Ban co gang suy nghi theo t u duy ciia ho ve nhung tac dong co the xay ra khi danh mat nhung nhan vien nay. Hay hoi khach hang: "Anh se bi anh huong nhu the nao neu nhan vien nay chuyen cong tac khac?" Chiing ta da tim hieu mot so vi du - nhung nha quan ly thue khi ho roi doanh nghiep de lai su khong hai long ciia khach hang va su ra di ciia nhung nha khoa hoc nghien cuu va phat trien delai mot 16 hong kien thuc. The con Tro ly Giam doc dieu hanh va luat su thi sao? Nhung anh hudng chinh doi voi khach hang ne'u nhung nhan vien nay roi bo doanh nghiep la gi? Du the nao di nua, ban cung se muon xac dinh anh huong nay va ket hop no vao chuong trinh giu chan nhan vien de toi da hoa tac dung. Chi ra nhom nhan vien can giu chan va tac tfong den hoat dong cua ho Ban nen thie't lap mot bang tong ket nhung gi ban da tim hieu. Hinh thuc bang bieu khong quan trong. Dieu quan trong la ban ghi lai nhung thong tin dm duoc mot each de hieu. Bang 3-1 la v i du. Nhan vien hay nhom muc tieu Cac nha khoa hoc nghien ciiu va phat trien cap cao

Cach xac dinh Thao luan vdi Pho Chii tich phu trach nghien ciiu va phat trien (tim nhom nhin vien trong met)

Tai sao chung ta lai muon giu chan ho 1

Chay mau chat xam doanh nghiep


HINH DUNG CHIEN LLfOC... I 85 Nha quan ly thue cao cap

Chi phi cho tuyen dung va dao tao nam ngoai rat Idn (xac dinh theo tai chinh)

Trd ly Tong giam doc Dieu hanh

Thudng xuyen bi giam doc dieu hanh nhac nhd (banh xe cot ket)

?

Luat su" dUdc uy quyen trong doanh nghiep

Khong co ai dam nhiem vi tri nay trong 6 thang (khoang trong ro ret)

?

Nhung khach hang bat man

Bang 3 - 1 : Cac t h o n g t i n t h u thap dUOc Hay nghi xem nhung gi co the dien vao cot "Tai sao chiing ta lai muon giu* chan ho" 6 2 (6 cuo'i, sau do ghi nhung suy nghi dau tien ciia ban ve cac cau hoi: ai la nhan vien chii chot? Lam the nao ban biet ho la chii chot va ho anh huong den hoat dpng ciia doanh nghiep la gi? Ban can lam gi de giu* chan nhirng nhan vien muc tieu? Chung ta da di den buoc 3 trong qua trinh hinh dung chien lupc g i u chan nhan vien. Ban da xac dinh dupe ai la doi tuong ban muon g i u chan va ly do tai sao. Bay gid la thdi diem tim hieu nguyen nhan ciia van de g i u chan nhan vien. Cach tot nhat de tra Idi cau hoi: "Tai sao chiing ta lai co cac van de g i u chan nhan vien?" la hoi moi ngudi, dac


86 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI biet la nhung nguoi bi no tac dong nhieu nhat. Bieu do, do thi va cac so lieu thong ke se cho chiing ta biet tinh hinh luan chuyen nhan vien t u truoc den nay nhung khong phai la d u lieu day du de xac dinh tai sao co van de ve g i u chan nhan vien. Ban khong the co dupe mot chien lupc giu chan nhan vien hieu qua, nhat la vdi nhung nhan vien hang dau, ne'u ban chi giam minh tai ban lam viec. Mot phan quan trong ciia qua trinh nay la gap go moi nguoi va thuc hien cac cuoc phong van co y nghia de dua ra nhung ket luan chinh xac. Vay, chiing ta nen gap ai va hoi nhung gi? Phong van khi nhan vien rdi doanh nghiep: thuong xuyen duoc su dung nhung it hieu qua Hau net nha quan ly deu quen thuoc vdi viec phong van cac nhan vien da hoac dang cd y dinh roi doanh nghiep de tim hieu ly do ra di ciia hp. Day cd ve la mot viec t u nhien va co tac dung nhung that ra lai khong can thie't. No con phu thuoc vao loai thong tin va chat luong thong tin ban muon nhan dupe. Ne'u ban muon thu duoc thong tin chinh xac, co gia tri thi ban can than trong khi tien hanh phong van, bdi: â&#x20AC;˘

Lpi ich ciia viec tim ra ly do tai sao nhan vien roi bo doanh nghiep se han che neu ban khong biet ro ly do hp lam viec tai doanh nghiep. Dieu quan hong la can so sanh nhung gi nhan vien cam nhan khi hp rdi doanh nghiep va nhung gi ho noi khi bat dau lam viec tai doanh nghiep de biet dupe su thay ddi trong khoang thdi gian nay;


HINH DUNG CHIEN LUQC... I 87 â&#x20AC;˘

Hau net moi nhan vien khi roi bo cong viec khong muon chain diit hoan toan quan he voi doanh nghiep. Doi khi ho can loi gioi thieu hay tham chi, quay tro lai lam viec cho doanh nghiep ma ho da roi bo. V i the nhung cau tra loi trong cuoc phong van ciia hp co the khong hoan toan chinh xac;

â&#x20AC;˘

M o i nhan vien roi bo cong viec thuong hop ly hoa quye't dinh ciia minh. De khong phai cam thay hoi han, hp dua ra tat ca nhung ly do ti'ch cue khi lam cong viec moi. Dieu nay khien hp tra loi khong thuc long cuoc phong van ciia doanh nghiep cu.

Ne'u ban quye't dinh thuc hien mot cuoc phong van khi nhan vien roi doanh nghiep thi khong nen hoi cau kieu nhu: "Tai sao anh lai ra di?" Tham chi ngay ca khi nhan vien do noi su that (du hau he't cau tra loi ciia hp deu chung chung va nhat nheo), ban van khong co dupe cau tra loi mong muon. Thay v i the, hay hoi: "Tai sao anh khong 6 lai?" Cau hoi nay co ve tuong dong voi cau hoi hen ve mat ngu nghia nhung lai khac hoan toan ve ban chat. No phii nhan cau tra loi chung chung da dupe chuan bi truoc. Nhung quan trong hon, no khien nhan vien tap trung tra loi. Ban nen lam gi de thu dupe thong tin co ich hon tir nhung cuoc phong van n h u vay? Sau day la mot so goi y.


88 I NGHE THUAT GlO CHAN NHAN VIEN GIOI Hay de nguoi ngoai thuc hien cuoc phong van "Tai sao anh ra di?" vdi "Tai sao anh khong or lai?" Hay hoi Joe Leaver: "Tai sao anh lai ra di?" Joe nghi mot luc lau, bo qua nhung cau tra Idi anh da chuan bi tu trudc, quyet djnh noi sir that: "Ngudi quan ly cua toi la mot ke hong hach".

1

Day cd phai la dieu ban that su" muon biet? Ban cd the cho la vay. Tuy nhien, neu ban hoi tiep: "Vang, dieu do dung the, vay tai sao anh khong d lai?" Joe suy nghi can ke hdn va noi: "Vi khi tdi phan nan ve tinh hach djch cua nha quan ly, khong ai lam dieu gi ca. Toi la mot ngudi rang ludng. Toi co the chap nhan tinh hong hach vat vanh do. NhUng dieu toi khong the chap nhan dirtJc la sir thd P cua cong ty ve dieu nay". Ban da thay si/ khac nhau chira? Cau hoi "Tai sao anh lai ra di?" se chan doan can benh. Cau hoi "Tai sao anh khong 6 lai?" se dira ra phiTdng thuoc chfta trj. Vi tat ca nhung ly do tren, du ban co kheo leo den dau trong cuoc phong van thi ban cung khong the khong thu dupe nhung thong tin dang tin cay, ngay ca khi cac can bp hay nha quan ly nhan luc ciia cac phong ban khac thuc hien cuoc phong van. Nhan vien sap ra di van cho rang nhung thong tin nay se tdi tai ban - ngudi quan ly cu cua hp. De tang dp tin cay cua thong tin thu dupe tir cuoc phong van, hay nhd nguoi d ngoai cong ty thuc hien phong van va tong hop cau tra Idi cho ban. Hay giai thich vdi nhan vien rang cuoc phong van dpc lap se chi dua ra nhung thong tin chung va khong ai trong doanh nghiep ciia ban biet dupe thong tin chi tie't. Ne'u cd the, ban hay


HINH DUNG CHIEN LUOC... I 89 dua ra van ban cam ket ve tinh bao mat thong tin co chu ky ciia nha quan ly cap cao.

Tang hieu qua bang tinh bao mat Ban muon nhan vien rdi di noi sir that, toan bp Managing sir that va khong gi ngoai si/that. Dieu nay se kho khan vdi rat nhieu ngUdi vi rat nhieu ly do khac nhau. Hay lam cho cong viec trd nen de dang hdn khi de mot ngudi ngoai doanh nghiep phong van va dam bao rang tat ca nhCrng gi nhan vien noi se dude giu" kin. Sau ciing, ban khong can tim hieu chi tiet kinh nghiem ciia bat ky nhan vien nao. Cai ban can la dau hieu ciia nhCrng xu hudng - nhCrng van de chung lap lai mot each thudng xuyen.

Tien doanh

hanh

phong

van

khi

vao

lam

va khi

roi

nghiep

N h u eta de cap 6 tren, de hieu biet can ke thong tin ciia cuoc phong van khi nhan vien roi bo doanh nghiep, dieu can thie't la co mot moc chuan de so sanh cac cau tra loi. Ban co the tao ra mot moc nhu vay bang each thuc hien mot cuoc phong van dau vao khi nhan vien gia nhap doanh nghiep. Cau true cua mot cuoc phong van dau vao co rat nhieu diem giong v o i cuoc phong van khi nhan vien roi khoi doanh nghiep: Hay nhd mot nguoi a ngoai doanh nghiep lien tuc phong van nhan vien moi vao de tim hieu xem tai sao ho lai gia nhap cong ty. Ban co the tich hap phan nay vao trong chuong trinh dinh huong doanh nghiep (xem Chuong 8).


90 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI Mot lan nua, hay dam bao voi nhung nhan vien moi rang ben thu ba se bao mat tat ca cac thong tin va chuyen cho ban nhung thong tin tong hop cua cuoc phong van. Sit dung nhung thong tin do de tim ra moi tuong quan giua viec nhan vien tham gia vao doanh nghiep va viec ho ra di. Sau day la mot vi du. Trong nhung cuoc phong van dau vao ciia ban, 65% nhan vien noi rang mot trong nhung ly do khien ho muon lam viec cho doanh nghiep ciia ban vi "day la mot moi truong lam viec thu v i " . Trong cuoc phong van khi nhan vien roi bo doanh nghiep, 62% noi rang mot trong nhung ly do khien ho ra di la "mot khong khi lam viec chan ngat". Ban co the ket luan rang thong diep dua ra trong qua hinh tuyen dung khong thong nhat voi thuc te'ma nhan vien cam nhan duoc. Cuoc phong van quan trong nhat: Tai sao anh if lai doanh

nghiep?

That dang ngac nhien la, hau net cac doanh nghiep phuong phap don gian nhat de thu dupe nhung thong tin co chat lupng cho chien lupc g i u chan nhan vien gioi lai khong dupe thuc hien. N h u chiing ta da thay, rat nhieu doanh nghiep tien hanh phong van khi nhan vien roi bo doanh nghiep de thu thap dupe nhung thong tin ve nguyen nhan ciia tinh trang nay. Mot so doanh nghiep cung thuc hien phong van dau vao de lam d u lieu ly giai cho cuoc phong van khi nhan vien rdi bo doanh nghiep. Tuy nhien, rat it doanh nghiep bo thdi gian tien hanh cuoc phong van "Tai sao anh o lai doanh nghiep?" de thu


HINH DUNG CHIEN LUOC... I 91 dupe nhung thong tin kip thoi ve ly do nhung nhan vien hang dau ra di hay se ra di. Cuoc phong van khi nhan vien roi bo doanh nghiep dupe thuc hien sau khi su viec da xay ra. Tuy nhien, ngay ca khi thong tin thu dupe Tham do y kien tren mang Co mot so cong cu tham do y kien rat huU ich tren Internet nhif www.zoomerang.com va www.supersurvey.com. Nhirng trang web nay giup ban thud hien Cho nen, rat nhieu cac cuoc tham do true tuyen (va thuc hien mot each bi mat neu ban muon). Nhieu cong ty tham do tren mang cung cap nhirng cau hoi tham do mau ma ban co the su" dung khi thiet ke hoat dpng tham do. Ban cd the sir dung cac cong cu tim kiem ua thich va danh tir khoa "phan mem tham do y kien tren mang" de tim hieu nhirng san pham dang dupe cung cap.

dang tin cay, viec tin tuong thong

tren tin ay

nhung cung

giong nhu "mat bo moi lo lam chuong".

chien lupc giu chan nhan vien dupe xay dung dua tren cac d u lieu cua cuoc phong van nay giong nhu mot

phuong

thuoc

dieu tri - va cac nhan vien cung cam thay nhu vay. Do do, thai

dp thuong thay 6 nhung nhan vien ra di la "rat dec - qua it, qua muon roi". Tinh than nhan vien xuong thap den muc d u mot chien lupc g i u chan ly tuong nhat cung se chi nhan duoc su thong cam, toi te nhat la su bat binh ciia hp. Ngupc lai, cuoc phong van "Tai sao anh 6 lai?" dupe thuc hien mot each chii dpng. Chung giup ban tien doan cac van de kho khan trong viec g i u chan nhom nhan vien chu dao.


92 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI Hay quay tro lai v i du

Cong

ty

Cong

nghe sinh hoc. Hay tuong

tuong

nhung

cuoc phong van "Tai sao anh 6 lai?" doi voi cac

nha

khoa

hoc

nghien cuu va phat trien. nha

George, khoa

nghiem,

mot

hoc

nhan

kinh duoc

Day khong phai ^ la danh gia 째" hieu qua hoat dong Diing nham lan nhirng cuoc phong van " Tai sao anh khong d lai?" vdi viec danh gia ket qua hoat dong ciia nhan vien. Nhan vien ciia ban se khong noi that ly do hp d lai neu hp biet ngam y ciia cau hoi cd lien quan den thudng/phat. Hp se noi vdi ban nhirng gi hp nghi ban muon

ban tong hop ket qua va thay rang cau tra loi so mot cho cau hoi "Tai sao anh lai lam viec cho chung toi?" la: "Boi v i trong llnh vuc ciia chung ta, d u an XYZ la 1 trong 5 d u an nghien cuu hang dau tren the gioi". George da co duoc nhung thong tin dac biet gia tri, giup d u bao ve nhung hoat dpng can tap trung trong chien lupc g i u chan nhan vien anh. Do la cac d u an phat trien nghe nghiep thu v i de giu chan cac nha khoa hoc sau khi d u an XYZ ket thuc. Cac biet nhung thong tin nay bay gid co loi hon rat nhieu so voi viec biet chung sau cuoc phong van nhan vien ra d i . Cuoc phong van "Tai sao anh a lai?" phai dupe thuc hien ben ngoai qua trinh danh gia hoat dpng. Ly tuong nhat la ban khong nen thuc hien vdi t u each la ngudi quan ly hay giam sat cua hp. N h u da l u u y, cac cau tra loi thu dupe se co gia tri hon rat nhieu neu cudc phong van nay dupe thuc hien dpc lap va dam bao giu bi mat thong tin.


HINH DUNG CHIEN LUOC... I 93 Budc khai dau dung dan: Cuoc phong van "Tai sao anh iai khong lam viec cung chung tdi?" Co mot van cte cu the trong chien luoc giu chan nhan vien dan den mot cuoc phong van khac. Do la tinh huong: Mot nhan vien tiem nang quye't dinh khong tham gia vao doanh nghiep ciia ban. Tinh trang lien tuc khong the thue duoc nhan vien tai nang that su la mot van de trong chien lupc g i u chan nhan vien, ngay ca nhan vien tiem nang cung de dang nhan ra dieu do. Tinh trang nay xay ra do rat nhieu l y do: cong ty it co tieng tam tren thi truong, dia diem lam viec khong thuan tien, muc luong khong cao. Dieu quan trong la ban phai t i m ra nguyen nhan va giai quye't nhanh chong. Cach don gian nhat de thuc hien dieu nay la tien hanh cuoc phong van "Tai sao anh lai khong lam viec cho chiing toi?" Ciing nhu cac cuoc phong van truoc, de thu dupe nhung thong tin tot nhat, cuoc phong van nay nen dupe thuc hien boi nguoi khong co quan he true tie'p voi cong ty va phai dupe dam bao bi mat thong tin. Tat nhien la ban hay mot ai do trong doanh nghiep (nhan vien Phong Nhan su) co the thuc hien cuoc phong van qua dien thoai nhung chat luong thong tin thu dupe se thap hon rat nhieu. Noi dung ede cuoc phong van Tien hanh mot cuoc phong van hieu qua de thu dupe thong tin chat luong cao cho chien lupc g i u chan nhan vien la mot qua trinh lap lai:


94 I NGHE THUAT GIU' CHAN NHAN VIEN GIOI â&#x20AC;˘

Ban muon hoi nhan vien, nhan vien tiem nang, nhan vien cu nhung cau hoi phu hop ve nhung dieu ho that su quan tam, nhung;

â&#x20AC;˘ Ban khong biet hp that su quan tam den dieu gi cho toi khi ket thuc cuoc phong van.

Khong nen de chuyen gia tuyen dung thuc hien phong van

l A l f \ \

Bat ky ai cung co the thue hien cuoc phong van "Tai sao anh lai khong lam viec cho chung toi?" nhUng phai (Jam bao chac chan rang do khong phai la chuyen gia tuyen dung cua cong ty. Chuyen gia tuyen dung, du d ben trong hay ngoai doanh nghiep, khong the thud hien mot cuoc phong van nay mot each khach quan. Hp se sir dung toan bp thdi gian de "lang xe" doanh nghiep trUdc nhan vien tiem nang. Trong khi do, ban khong the sir dung ngon ngu" "ban hang" de tim hieu mot each khach quan ly do nhan vien khong lam viec cho doanh nghiep. Ddi khi ly do nhan vien khong muon lam viec cho ban cung co the do each lam viec ciia chuyen gia tuyen dung. Trong tru'dng hdp nay, rat kho ddi vdi nhan vien cu de dira ra thong tin phan hoi trung tripe, va cung kho khan doi vdi chuyen gia tuyen dung khi truyen dat thong tin do tdi ngudi khac trong doanh nghiep. Vi vay, dieu quan trong la khong nen chi dua vao ban nhap dau tien cua bang cau hoi phong van, dac biet khong cho phep ban nhap dau tien tro thanh phien ban cuo'i ciing. Ban nhap dau tien don thuan chi la buoc khoi dau trong viec phat trien phien ban cuo'i ciing va can sua lai theo ket qua thu dupe.


HINH DUNG CHIEN LUOC... I 95 Mau phong van khi nhan vien rdi doanh nghiep Danh gia moi mut dp td 1-5 (l=tuyet vdi, 2=tot, 3=trung binh, 4=kem, 5=rat kern): - Nhin chung, cong ty ABC&Co. la ndi lam viec... - Cac quy djnh va chinh sach cua cong ty thi... - Uu dai va phuc Idi cua toi la... - Cac Idi ich khac cua toi la... - Cam ket cua cong ty ABC&Co ddi vdi nhan vien la... - Cam ket ciia nha quan ly ddi vdi su" phat trien ciia toi la... - Cac hoat dpng dao tao toi dude hudng la... - Cac cd hoi thang tien cho toi la... - Hieu biet ciia toi ve chi tiet cong viec la... - Qua trinh danh gia hieu qua hoat dpng ciia cong ty la... - Viec truyen dat ciia ban quan ly ve muc tieu va muc dich ciia doanh nghiep la... - Mure dp toi dude thong bao ve nhirng thay ddi trach nhiem trong cong viec ciia minh la... - SU ghi nhan khi toi lam viec tot la... - Sy san long cua ngudi quan ly khi lang nghe nhirng van de ciia toi va giup dd khi toi gap kho khan la... 1

- Su" sin sang ciia ngudi quan ly trong viec chap nhan nhCrng de xuat ciia toi la... - Kha nang lam viec theo nhom ciia cac dong nghiep la... - Nhirng du" an cu the toi da tham gia l a Bang tren liet ke cac ye'u to' can tham do, khao sat ciia mot cuoc phong van khi nhan vien roi doanh nghiep, voi cac cau hoi thuong gap nhat. Doi v d i hau he't nhung cuoc dieu tra nhan vien, cac cau hoi thich hop se luon xoay quanh 4 van de: con ngudi, dia


96 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI diem, d u an va tai chinh. Su dung mau tren va nhung gi ban tim thay tren Internet (xem Thiet ke mau phong van) de thie't ke'mau khao sat cua minh. Thie't ke mau phong van

Y^^^rx

Neu ban dang tir thiet ke cuoc phong van dau vao, cuoc phong van khi nhan vien rdi doanh nghiep hay cac cuoc phong van khac, ban co the cam thay chan nan. Tuy nhien, vdi luting thong tin phong phu tren Internet, ban co the tim thay hang tram vi du de so sanh va bat dau thiet ke mau phong van ciia rieng minh. Truy cap vao bat ky trang web nao (cung cap cac cuoc khao sat tren mang) da dude gidi thieu tren day, ban se tim thay mot mau khao sat nhan vien. Hoac ban cd the su" dung cong cu tim kiem tren mang va go tir khoa "phong van trudc khi ra di". Vdi Internet, kho khan gap phai khi bat dau vdi td giay trang dude chuyen thanh kho khan vdi viec lua chpn mot trong so hang tram mau khao sat tren mang.

Su? d u n g d u l i e u de h o a n t h a n h m u c t i e u giu; chan nhan vien Ban vua tim hieu chuong nay va bay gia ban biet: •

Nhung nguoi ban muon giu chan;

Tai sao ban lai muon giu chan ho;

Ban can lam gi de g i u chan ho.

Buoc cuo'i cung trong phan nay la bien nhung thong tin do thanh tap hop nhung muc tieu g i u chan nhan vien kha thi.


HINH DUNG CHIEN LUOC... I 97 Ban can phai dua ra Muc tieu gift cac muc tieu cd the dinh chan nhan vien luong duoc va ro rang. Loi tuyen bo khai quat ma ban Ban cung can phai cu the muon d*at dUdc vdi moi nhom hoa dieu ban muon de co nhan vien chii dao can gitf the danh gia hieu qua chan. Muc tieu nay cang mang ciia qua trinh. V i du, ne'u tinh djnh luyng va ro rang muc tieu ciia ban la giam cang tot. ty le luan chuyen cac nha quan ly thue co tham nien hay g i u chan nhom nha khoa hoc nghien cuu va phat trien hien thai thi ban se gap kho khan trong viec danh gia hieu qua ciia qua trinh hoac quye't dinh phuong thuc tien hanh. Ban can dua ra muc tieu cu the han, v i du: giam ty le luan chuyen nha quan ly thue t u 34% xuo'ng 10% trong thoi gian 2 nam hay giu chan nhom nghien cuu va phat trien nguyen ven trong du an XYZ cho toi giai doan chung nhan san pham. Hay phan biet muc tieu va thu thuat su dung de dat dugc muc deu do (Chiing ta se thao luan ve cac thu thuat nhu nhung u u dai va loi ich, khen thuong, thang tien, van phong rpng hon, thong tin tot hon, cong nhan nhieu hon, co van va huan luyen trong cac Chuong 4, 5 va 6) Thii thuat ban se sir dung tuy thuoc vao muc tieu ban dua ra trong chuong nay. O giai doan nay, dieu quan trong la can tap trung vao muc tieu tong the trong chien luge ciia ban. Suy nghi ve cac thu thuat truoc khi dua ra muc tieu ciia minh ciing giong n h u dat chie'e xe phia truoc con ngua vay (Nen ghi chep cac thii thuat xuat hien trong dau ban khi ban thie't lap cac muc tieu hay thuc hien cac cuoc phong van).


98 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI Cach don gian nhat de tong hop cac muc tieu giu chan nhan vien la phat trien bang phan rich chiing ta da thie't ke truoc day trong bang 3-1. Bang 3-2 the hien cac d u lieu tong hop t u buoi phong van cung nhung thong tin doi chie'u truoc day, voi muc tieu tong quat 6 cot ben phai va mot so ghi chii ve cac thii thuat

cu the

se

Thii thuat giii' chan nhan vien Cac bien phap rieng d*e cTat dUdc nhutig muc tieu. Thii thuat va muc tieu hdp lai se tao ra chien iMc.

duoc

kham pha sau do. Bang nay ro rang da duoc each dieu hoa va la mot nghien cuu tinh huong dien hinh voi cac gia thuye't chat che. Tinh huong cu the ciia ban co the phiic tap hon va ban phai phac thao nhieu lan truoc khi quye't dinh cac muc tieu cuo'i ciing. Nhung du the nao di nua cung phai dam bao nhung muc tieu co the djnh luong dupe va ro rang. Nhan vien hoac nhom muc tieu Cac nha khoa hoc nghien cull va phat trien (R&D) cap cao.

Cach xac dinh

Tac dong chii yeu den hoat dong Chay mau kien thu'c doanh nghiep.

Thao luan vdi Pho Chu tich phu trach mang R&D (Tim nhom nhan vien trong m6). Nha quan Chi phi Idn Khach ly thue lau danh cho hang bat nam. tuyen man.

Tong help duf lieu phong van Dy an la tat ca. Thich lam viec theo nhom (cuoc phong van "Tai sao anh d lai?" va phong van dau vao).

De xuat cac muc tieu giu' chan nhan vien Duy tri doi "9" l> viec cho den khi ket thuc di/an, khoang 16 thang. Thii thuat: xay dimg hieu qua difan tiep theo. m

NhCrng thanh vien Phong co du cac vi hdp danh con tre - tri vdi ty le luan it co cd hoi thang chuyen nhan vien


HINH DUNG CHIEN LUOC... I 99 dung va dao tao trong nam trifdc (xac dinh theo tai chinh). Thtrdng Neu Greg Greg Doitaii, xuyen bi rdi di, Tra ly Giam doc nang suat Tong giam Dieu hanh lam viec doc nhac nhd\ cua Giam Dieu doc Dieu hanh. hanh se giam nhieu. Khong co Be tac 0 Luat si/ di/dc uy ai dam cong doan quyen nhiem vi chung trong tri nay nhan doanh trong san pham. nghiep. 6 thang (thieu hut ro ret).

tien (sir dung tat thap hdn 25% trong ca cac cuoc phong 2 nam. Thu thuat: van). Lieu chiing ta co the tao ra mot hinh there thanh vien hop danh hChj han mdi? Yeu thich cong viec Giu' Greg d lai it nhirng thieu phan nhat la den miia thu hoi va tuyen dirong sang nam (ket thuc (Phong van "tai sao dir an XYZ). Thu anh d lai?" va khi thuat: Giam doc nhan vien rdi doanh Dieu hanh nghiep- da ti/ng can huan luyen lam viec nay trcrdc them. day). Doanh nghiep bi Thiet ke lai vi tri nay mang tieng la giai de co the hoan quyet cac thu tuc thanh tuyen dung phap ly rat kem. trong vong 6 thang. Cong viec khong Thii thuat: Them thoa man nhan trach nhiem tu" van vien (cuoc phong doanh nghiep. van khi nhan vien ra di va cuoc phong van "Tai sao anh lai tir choi cong viec?").

Bang 3-2: Thiet lap muc tieu giuf chan nhan vien T o m tat C h u o n g 3 •

Lap danh sach theo thii t y u u tien cac nhom chii dao hien dang co nguy co roi bo doanh nghiep hay se ra di trong tuong lai;

Voi moi nhom chu dao can g i u chan, hay tim ra nguyen nhan tai sao muon g i u chan ho;

V o i moi nhom, su dung cac cuoc phong van (dau vao, khi nhan vien roi bo doanh nghiep, "Tai sao anh lai khong nhan cong viec nay?" va "Tai sao


100 I NGHE THUAT GlO CHAN NHAN VIEN GIOI anh a lai") de tim hieu chinh xac dieu ban can lam de g i u chan ho; •

Tien hanh phong van doc lap va cam ket bao mat thong tin de co ket qua tot nhat;

Sii dung nhung thong tin vua thu dupe de thie't lap cac muc tieu r5 rang, co the dinh luong dupe doi voi moi nhom nhan vien.

Ghi lai bat ky thu thuat g i u chan nhan vien xuat hien trong dau ban trong qua trinh thu thap du lieu, nhung dung co cam giac chiu ap luc phai vach ra "toan bp chien dich" a giai doan nay.


H i e u

b i e t

v e

n h a n

s u â&#x20AC;˘

1

Sinh ra trong thai hau chien, mot dua be cua thai ky bung no dan so, The he cuoi ciing duoc phep bung no'mot each cham chap PAMELA

GAYLE

SMITH

Se khong bi lua doi lan nao nua PETE TOWNSHEND

(The Who)

P

han Ion cong viec hien nay duoc dam nhiem boi

thanh vien ciia 1 trong 2 the he - Nhan vien sinh ra trong thai ky bung no dan so va hau due ciia ho thuong duoc goi la the he X. The he Y - nhung nguoi dupe sinh ra sau nam 1982 chi moi tham gia vao doi ngu nhan vien, v i the chiing ta se chi tim hieu so qua thehe Y o cudi chuong nay. Cung giong n h u cac the he khac, the he nhan vien thai ky bung no dan so' va the he X co nhung dac diem,


102 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI so thi'ch, niem tin dac biet. Nhieu ye'u to' anh huong toi quan diem cua ho ve noi lam viec va each giu chan hp. Nhung no luc nham g i u chan the he X su dung ky thuat ap dung cho the he thoi ky truoc do cung giong nhu choi ban nhac ma ong cua ban yeu thich cho mot dua tre 14 tuoi nghe: su tuong dong trong so thich co nhung rat it. Thong thuong, mot chien luoc g i u chan nhan vien phii hop voi nhung nhan vien thoi ky bung no dan so nhung

lai la mot trai

nghiem dang so doi voi thehe X (va ngugc lai). Trong chuong chung ta se so

nay, sanh

nhung ky thuat co tac dung voi nhan vien thoi ky biing no dan so' va nhung ky thuat co tac dung vdi the he X.

Nhan vien sinh ra trong thdi ky bung no dan so: the he sinh ra trong khoang tCr nam 19451962. The he X: the he sinh ra trong khoang tir nam 19631982 The he Y: the he sinh ra sau nam 1982

The he nhan vien thai ky bung no dan so, the h e X , t h e he Y : M o i v i e c c i i n g t h a y d o i , h o cang bat b i e n Co nhieu va ngay cang nhieu nhung tai lieu xac dinh va phan biet cac the he. The he nhan vien thoi ky bung no dan so gia nhap... Mot su that hien nhien la the he nay truong thanh trong cai bong ciia chien tranh: ong ba hp song trong thai


HIEU BIET VE NHAN SI/ I 103 ky Chien tranh The giai thii nhat, cha me ho song trong thai ky Chien tranh The' giai t h u hai, va den the he ho thi true tie'p tham gia vao ca 2 cuoc chien tranh a Trieu Tien va Viet Nam. Khai quat Trong chu'dng nay, nhCrng nhan xet tong quat va doi chut cham biem dUdc sd dung de giup mot so diem trd nen ro rang va sue tich hdn. Tat nhien la khong phai moi ngudi dUdc sinh ra trong nhCrng khoang thdi gian nhat dinh tren deu se mang tat ca dac diem toi vu"a neu ra cho moi the he. Rat it ngudi mang day du dac diem ciia the he nhan vien thdi ky bung no dan so va the he X. Hdn nfra, xu hudng tir nhien (dac biet trong the he X) phan ddi viec phan loai nay. Nhutig du sao thi phan loai nhan khau hoc cung co tac dung, neu khong muon noi la quan trong, doi vdi nhufig no luc giu" chan cac nhan vien hang dau. Neu ban chi tim thay trong chu'dng nay mot ky thuat giu chan nhan vien de ung XLT thich hdp vdi nhirng nhan vien thdi ky bung no dan sd hay the he X thi viec phan loai nhan khau hoc nay cung da rat huU ich. 1

Ddi vdi nhan vien thdi ky bimg no dan so, long trung thanh vdi dat nude, su ton trong doanh nghiep, he thong niem tin va cuoc song gia dinh on dinh (pham v i anh hudng ciia van de ly hon va gia dinh co cha me deu di lam van con thap) da tao ra mot the he thuong duoc goi la "ngudi tham gia". Tham gia vao nhieu hoat dong xa hoi va hoat dong theo nhom, nhom nhan vien thai ky bung no dan so da dem lai thai hoang kim cho cac to chuc dia phuong va td chuc cong dong vdi vai trd hen phong.


104 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI Kham pha cac the he Neu ban co hiing thu muon kham pha them ve nhan vien thdi ky bung no dan so va nhan vien the he X, nen bat dau tu": www.boomercafe.com, la tap chi dien tir pho bien nhat tren mang danh cho nhan vien thdi ky bung no dan sd vdi Idi song nang dong, trang bao dien td nay cd 400 nghin doc gia. •

- www.rainmakerthinking.com/63.htm, cac van cte cua The he X - Li/c lifting nhan vien tMng lai, va mot ban tin ve the he X, Gianh thang lai trong cuoc chien tranh tai nang, la nhCrng thong tin quan trong nhat cho nhCrng ai muon tim hieu ve the he nay. Day la san pham ciia RainmakerThinking, Inc., va ngudi sang lap ra no, Bruce Tuglan - tac gia ciia rat nhieu cuon sach ve the he X va the he Y.

The heXra

di...

Doi vdi the he duoc sinh ra sau nam 1962, mot sdthay ddi ve dieu kien kinh te-xa hoi da dan den su thay ddi toan bo quan diem ciia ho. Do la nhung thay ddi sau: • Sd luong cac gia dinh hat nhan da giam xuong dang ke. Vdi ty le cac ba me di lam nhieu hon va cac vu ly dj tang len, the he X phai tu lap som hon va khac hon nhieu so vdi cha me, ong ba ho; • Toe do thay ddi nhanh. Duoc minh hoa trong cuon sach kinh dien cua Alvin Toffler nam 1970, Future Shock (Cii soc trong tuong lai), the he X phai hoc each doi mat vdi nhieu thay doi manh me dien ra ciing mot luc trong cac linh vuc cong nghe, phap luat, moi truong, kinh te va xa hoi;


HIEU BIET VE NHAN SU I 105 Sur suy vong cua cac to chuc. Su tan ra dia Lien bang X6 Viet va su sup do ciia khoi Dong A u khien cho su nguong mo ciia the he X doi vdi cac to chuc Ion sut giam. T u tudng nay phat trien trong suot thap nien 1970 va dau thap nien 1980 khi cac cong ty ldn sa thai hang tram nghin nhan vien trong cong cuoc tai co cau. Thuc tela, nhieu ngudi trong so nhan vien bi sa thai nay la cha me ciia nhan vien the he X, dan den viec the he nay cam thay long trung thanh cua cha me ho da bi dat nham cho. Nhung con nguoi ngudi

cuoi van

cung, la

con

Nhung su kien tren da tao ra mot he thong thai dp va niem tin khac nhau cho moi the he. De kiem ha chi tier, su khac nhau nay ban can thiet phai dua ra mot so tieu chi thong nhat. Du co su khac nhau ve thai dp va niem tin giua the he X va the he nhan

Do la nhCYng con ngufdi ngu ngoc. The he X khong

S m a r t

Managing

bo d*i hoan toan khai niem long trung thanh ma chuyen long trung thanh <J6i vdi doanh nghiep sang con ngudi. Trong khi cac nhan vien thdi ky bung no dan sd dddc coi la "gan bd vdi doanh nghiep" mot each trung thanh, the he X co ve "gan bd vdi con ngudi" hdn. Vi the hien tudng "cac nhom" nhan vien chuyen tÂŁf doanh nghiep nay sang doanh nghiep khac da 6 at dien ra.

vien thdi ky bung no dan so^ dieu quan trong la phai g i u chan nhung nhan vien hang dau thuoc ca hai the he va giai quyet nhung van de quan trong giong nhau. Sau ciing, con ngudi van la con


106 I NGHE THUAT GlfJ CHAN NHAN VIEN GIOI ngudi: Nam 1962, khong ai co the "ho bien" cte bien rbhung con nguoi sinh sau thoi gian do thanh mot loai khac. Sir khac nhau ban chat, nhu chiing ta se thay, nam trong each phan u ng ciia moi the he chu khong phai d cac van de. Bay yeu to trong chien luoc giu chan nhan vien Chien lupc chan nhan vien hieu qua lien quan den viec phan biet su khac nhau trong each nhin nhan ve noi lam viec ciia nhan vien thai ky bung no dan so va the he X, dac biet la 7 ye'u to'sau: •

Moi truong lam viec;

Noi dung cong viec;

Co hoi phat trien;

U u dai va khen thuong;

Van hoa ciia doanh nghiep;

Moi quan he cong viec vdi nha quan ly;

Moi quan he cong viec vdi dong nghiep.

Hay tong ket nhung gi chiing ta muon noi d moi yeu td Mdi truong lam viec Nam d trung tam thang nhu cau ciia Maslow, moi truong lam viec la ye'u to' quye't dinh trong chien luge giu chan nhan vien. Vdi nhan vien lam viec tai doanh nghiep trong mot khoang thai gian, moi truong lam viec (ciing vdi van hoa doanh nghiep) la mot hang so trong cuoc song hang ngay ciia hp.


HIEU BIET VE NHAN SU I 107 Doi vdi hau het nhan vien, noi dung cong viec, u u dai va loi ich, moi quan he vdi dong nghiep co the thay ddi, nhung hinh anh khong gian lam viec cua ho se khong thay doi. Nhung van de nhu quy tac trang phuc, kha nang ca nhan hoa moi truong lam viec va tham chi, v i tri lam viec ciia hp cung thay ddi theo rung the he. Thuc te^ dieu ma hp quan tam chinh la kha nang dupe lam viec d mot moi truong thoai mai. Not dung cong viec Ye'u to ndi dung cong viec (nhiem vu, d u an va cac hoat dpng lien quan) thuong la van de dupe quan tam nhat hoac rat dang quan tam trong hau het tham do y kien ve van de g i u chan nhan vien hang dau. Dac biet doi vdi nhung nhan vien hang dau, hp mong dpi minh dupe thue khong phai de hoan thanh nhung nhiem v u lap di lap lai va te nhat. Chinh vi vay, xay dung npi dung cong viec nham thoa man niem dam me ca nhan va dam me trong cong viec la ye'u to can thie't doi vdi bat ky chien lupc g i u chan nhan vien hieu qua nao. Du doi vdi the he nhan vien thdi ky bung no dan so, the he X hay bat ky ai, nhung nhan vien hang dau co rat it kien nhan khi bi mac ket trong cai ma hp goi la cong viec "ngo cut" vdi nhung nhiem v u han che, tham chi la khong cd ke hoach va khong cu the. Co hoi phat trien Nhan vien trd thanh nhung ngudi tai nang nhat bang each khong ngung phan dau ca ve ban than va trong cong


108 I NGHE THUAT GICf CHAN NHAN VIEN GIOI viec. V i vay, ca hoi phat trien ca nhan va cong viec la toi can thiet de giu chan nhung nhan vien hang dau.

Cu the cong viec Mang den cho nhan vien hang dau nhCrng thach Managing thCrc trong cong viec va dap ung mong muon cua hp bang viec lam ro noi dung cong viec. Neu cong viec co it cd hoi va thieu tam nhin thi chac chan cac nhiem vu cua no cung te ngat nhu vay. 1

Xem xet lai nhung chi tiet cong viec cho (nhom) nhan vien muc tieu can gitf chan. Lieu chung cd lam cho ban cam thay thu vi khong? Ban co ting cii nhCrng cong viec nay khong? Neu khong, hay tap hdp nhCrng ngudi co trach nhiem va cung nhau thao luan bang each nao de ban cd the bien nhCrng chi tiet cong viec thanh chat xuc tac cho nhCrng nhiem vu thiTthach. Su khac nhau giua cac nhan vien thai ky bung no dan so va nhan vien the he X la d ca hoi phat trien. Nhung trong 7 ye'u to de giu chan nhan vien, day la ye'u to co nhieu diem giong nhau nhat giua 2 the he. Tat ca nhan vien hang dau deu dong y rang: su tri tre se gie't chet hp. Ly lich ciia nhan vien hang dau duoc xay dung dua tren su tien bo lien hie va dang ghi nhan ve ky nang va cac thanh tuu dat duoc. Ne'u doanh nghiep ciia ban khong dua ra cac co hoi nay, ho se ra di. 17M dai va khen thuong Noi chung, van de u u dai va khen thuong da duoc phong dai trong hau het cac chien luge g i u chan nhan vien. N h u chiing ta se thay trong Chuong 5, cac u u dai va khen thuong la mot phan quan trgng khi thua nhan va


HIEU BIET VE NHAN SU I 109 thoa man nhu cau ciia nhan vien. Chung anh huong theo hai huong: • Tieu cue (tra luong cho nhan vien thap hon muc trung binh tren thi truong) va moi viec khac ban lam se co rat it hoac khong he co tac dung; • Tich cue (tra luong cho nhan vien xung dang) va ban mdi chi tham gia vao tro choi nhung van phai thuc hien 6 ye'u to con lai cho dung. Outag de bj lite ddi them lan ntta

^ o ° "^jS^ f

Mot nhan thue sai lam la fisg the he X co each nhin nhan khong thuc te ve gia trj cua hp trong xa hpi. Cach hieu sai lech nay la he qua true tiep cua su" keo dai qua muc cua ky nguyen dot com. 4

Khong phai the he X khong thi/c te. Hp cung giong nhu bat ky ai lam viec co mure lUPng trung binh nhung chi trong mot quang thdi gian ngan. Sau mot thdi gian dai khi nhung nhan vien thuoc the he X chiing td duWc minh, mot so ong chu cong khai tra mot muc luWng rat cao cho hp. Viec the he X vui ve nhan muc ludng nay khong co nghia la moi nhan vien cho rang hp dang gia hdn nhieu so vdi nhtfng gi thi tru'dng tra cho hp.

Van hoa doanh

nghiep

Moi doanh nghiep, bat ke quy md, nganh nghe hay d bat cu dau, deu co van hoa neng. Van hda doanh nghiep khong chi dupe tao thanh bdi nhung ye'u to vi mo nhu tam nhin, gia tri, mot tuyen bo' su menh ma con dupe xac dinh bdi cac thoi quen - each thuc hoat dpng cua doanh nghiep, each nhan vien truyen dat va tuong tac lan nhau, va nhung dieu dupe va khong dupe ky vpng va chap nhan.


110 I NGHE THUAT GHJ CHAN NHAN VIEN GIOI Moi nhan vien se gan bo vdi doanh nghiep lau hon ne'u van hoa doanh nghiep khien hp cam thay thoai mai nhu d nha minh, chu khong phai la mot van hoa day tinh de dpa hay gia doi.

Nho mdi tot m^ggjr Mpt 5 doanh nghiep hanh dong mot each cut doan khi tranh phat trien mot van hoa "cong ty Idn". Tap chi Inc., (rat can thiet va huu ich cho nhCrng doanh nghiep nho va vda khi phai giai quyet van de giu chan nhan vien gioi) thudng dda ra cac bao cao va nghien cuU tinh huong ve nnffng nha sang lap da ngdng phat trien cong ty vi e sd mat di net van hoa quy chuan quan trong. s

1

Cung vdi ly do tudng td, Tetra Pak, mot trong nhCrng cong ty bao bi Idn nhat tren the gidi, khong cho phep bat ky cd sd nao co nhieu hdn 250 nhan vien. Cong ty chi ddn gian xay mot nha may hay san bai mdi khi co qua nhieu nhan vien d mot vj tri. Trong cac doanh nghiep nho hon, van hoa doanh nghiep de kiem soat hon vi no gan nhu la su phan anh true tie'p thai dp va niem tin ciia nhung nguoi sang lap. Tuy nhien, khi doanh nghiep phat trien den mot quy mo nhat dinh, van hoa doanh nghiep co the trd thanh ye'u to tieu cue doi vdi viec giu chan nhan vien. Moi quan he cong viec voi nha quan ly Hai ye'u to cuoi cung la nhung linh vuc co su khac nhau r5 ret trong ky vpng ciia nhung nhan vien thdi ky bung no dan so va nhan vien the he X - mdi quan he trong cong viec.


HIEU BIET VE NHAN SU I 111 12 tuyen bd ve ndi lam viec cua Vien Gallup Nam 1997, Vien Gallup da oVa ra 12 tuyen bo ma 1 nhan vien cau tien se nhan xet ve moi tru'dng lam viec ciia minh. Trong 12 tuyen bo nay, 5 tuyen bo lien quan true tiep den mdi quan he ong chu - nhan vien: 1. Toi biet toi dddc ky vpng nhirng gi trong cong viec; 2. Toi cd day dii cac phudng tien de lam tot cong viec ciia minh; 3. Tdi cd cd hoi thuc hien tot nhat cong viec ciia minh d ndi lam viec; 4. Trong 7 ngay qua, tdi da duttc ghi nhan, tuyen dudng vi hoan thanh tot cong viec; 5. Ngddi giam sat ciia tdi hay mot ai do d ndi lam viec quan tam den toi d mifc do ca nhan; 6. Luon cd ngudi khuyen khich toi phat trien trong cong viec; 7. Y kien ciia toi ve cong viec dude xem trong; 8. Sii" menh hay muc dich ciia cong ty khien toi cam thay cong viec ciia minh quan trong; 9. Cac dong nghiep ciia toi cam ket lam viec cd hieu qua; 10. Toi cd ngudi ban tot nhat d ndi lam viec; 11. Trong 6 thang cuoi nam, cd ngUdi d ndi lam viec da noi ve nhirng tien bp ciia toi; 12. Nam ngoai, toi da cd cac cd hoi d de hoc tap va phat trien d ndi lam viec. Marcus Buckingham, chuyen gia tU van ciia Vien Gallup la ngudi da dira ra 12 tuyen bo ve ndi lam viec. Ong da xuat ban 2 cuon sach kinh doanh ban chay nhat ve nhttng tuyen bd: "Dau tien, hay pha bd moi quy luit: Si/ khac biet ciia nhutng nha quan ly gidi nhat tren the gidi." Marcus Buckingham va Curt Coffman. "Kham pha si/c manh cua ban ngay bay gid." Marcus Buckingham va Donald O.Clifton.


112 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI Moi quan he dau tien va quan trong nhat la quan he giua nhan vien va ban - ngudi quan ly cua hp. Trong hau het cac cuoc dieu tra va khao sat, moi quan he nay thay the cho noi dung cong viec de trd thanh ye'u t d quan trong hang dau trong chien lupc giu chan nhan vien gioi. Tac dpng cua moi quan he nay den viec giu chan nhin vien hang dau tham chi con quan trong hon la doi voi nhung nhan vien khac do su thay ddi tinh chat moi quan he nay. Nhan vien hang dau se nhin nhan nha quan ly nhu mot ngudi cd van hay huan luyen vien hon la mot nguoi giam sat, giup da hp phat hien ve mat ca nhan va su nghiep, dong thdi quan ly trach nhiem cong viec ciia hp. Moi quan he trong cong viec voi cac dong nghiep

Tuoi tac khong phai luc nao cung tinh theo thdi gian

/ / ^ / J \ Z/NAZ/W

Mac dii chung ta da xac djnh cac nhom difa tren nam sinh, "trao lUu ciia nhirng ngirdi sinh ra trong thdi ky bung no dan sd" la mot van de vie nhan thue chii khong phai van tie ve thdi gian. Mot nhan vien dude sinh ra sau nam 1962 trong mot gia dinh "bung no dan sd" van cd the mang tu tuting ciia the he nay. 1

Ye'u to cuoi ciing trong 7 ye'u to anh hudng den viec giu chan nhan vien doi vdi nhung nhan vien sinh ra trong thai ky bung no dan so va nhan vien the he X chinh la moi quan he vdi dong nghiep. Nhung nhan vien hang dau thuong canh tranh vdi nhau khien cho su tac dpng qua lai giua hp rat quan trong de dat dupe su hai long trong cong viec. Mac du nhieu nhan vien hang dau thuong khep minh


HIEU BIET VE NHAN SU I 113 trong cac moi quan he xa hoi, ho van can cong tac voi nhung dong nghiep co kha nang lam viec hieu qua tuong duong de giai quye't nhung kho khan trong cong viec va phat trien cac ky nang va kien thuc ciia minh. Nhung cong cu hieu qua de giu chan nhan vien thdi ky hung no dan so Trong hau het cac nganh nghe, nhung nhan vien gioi nhat thuong thuoc the he bung no dan so, nhung nguoi duoc sinh t u nam 1945-1962. Gid day, khi ho da 40 hay 50 tuoi, hp da len den dinh cao ciia su nghiep va co du kinh nghiem cung nhu kha nang dam nhan nhung vi tri cao nhat. V i ly do tren va vi rat nhieu nganh kinh doanh hien nay dupe hinh thanh boi the he nay, cac chien lupc giu chan nhan vien co xu hudng quan tam den cac gia tri ciia thehe bimgno dan so. Hay xem xet y nghia ciia viec g i u chan nhung nhan vien thdi ky bung no dan so.

\VrffiMl

Phong each IBM

â&#x20AC;&#x201D; Van hoa ciia hang IBM (Cong ty may dien toan) cuoi thap nien 1960 va dau thap nien 1970 la moi tru'dng lam viec dien hinh ciia nhan vien thdi ky bung no dan sd ao sd mi trang, veston sam mau, ca vat xanh va moi hoat dpng deu tuan theo quy djnh ciia cong ty. Ngay nay, mot moi tru'dng lam viec bo bupc nhu' vay cd ve khong thich hdp, tham chi con hdi ha khac nhung do la ket tinh ciia tu tu"dng vi doanh nghiep, vj quyen luc ciia nhom nhan vien thdi ky bung no dan sd.


114 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI Mdi truong lam viec Nhan vien thoi ky bung no dan so thi'ch moi truong lam viec co to chuc, thu bac hon la moi truong lam viec Ion xpn, long leo. O nhung doanh nghiep co da so nhan vien kieu nay, moi truong lam viec la van phong rieng biet ma khong phai la phong Idn duoc chia 6. Ho mac dong phuc, co tro ly hay thu ky giup do nhung cong viec hanh chinh, co vi tri do xe, bien ghi ten dat tren ban va bien ghi dure vu gan tren cua, co quy dinh ve gid giai lao va an trua. Nhung nhan vien gioi mong muon vi tri va quyen loi duoc xac lap va ciing co tuong xung vdi cong hien.. Noi dung cong viec Su khac biet ro ret giua t u tudng ciia nhan vien thdi ky bung no dan so va nhan vien the he X trong noi dung cong viec la thdi gian lam viec. Mot doanh nghiep nhan vien thdi ky bung no dan so thuong lap ke hoach cho rung nam hay tham chi 5 nam. Trong thuc te^ dd'i vdi nhung nhan vien thai ky bung no dan so, khai niem cac nhiem vu duoc ngam hieu la nhiem v u ciia mot die an - mot chuoi nhung hoat dong duoc len ke hoach va sap xep vdi nguon luc va trach nhiem duoc phan cong r5 rang. Nhung nhan vien thdi ky bung no dan so mong doi va phat trien trong moi truong ma noi dung cong viec duoc len ke hoach ky luong v d i muc dich, muc tieu, ket qua va che dp luong thuong ro rang. Ddi vdi rat nhieu nguoi, nhung cong viec khong co ket cau, khong ro rang; cac nhiem vu bi gian doan; cac cong viec khong co su lien quan vdi nhau; khong co cai nhin tong quan ve chien lupc, t r i m tuong va the hien su kem coi.


HIEU BIET VE NHAN SU I 115 Co hoi phat

trien

Doi vdi nhan vien thdi ky bung no dan so, can phai co cac co hoi phat trien va thang tien. Mot t u tudng pho bien vdi hp la "thuc hien xong cong viec chinh" truoc khi phat trien ca nhan va nghe nghiep.

Qua thu' thach mdi biet hay dd Smart ^ y 9 cd hoi phat trien ca nhan va Managing nghe nghiep noi bat nhat ma doanh nghiep cua ban dua ra: cong viec tam thdi, cac hoat dpng ngoai khoa, nghi phep di thirt te, giup dd hoc tap, v.v... Ty le nhom nhan vien ban can gift chan da tan dung nhCrng cd hoi nay la bao nhieu? Neu ty le nay dudi 25% thi nhCrng cd hoi doanh nghiep ban dua ra la khong hap dan, khong the dat dddc ho|c ca hai. H

x

e

m

n n L r n

Du sao chang nua, nhung nhan vien gioi thuoc the he bung no dan so' rat ky vpng nam bat dupe nhung co hpi thang hen. Hp cung mong cd dupe co sd de nam bat nhung co hpi nay mot each cu the. Mot qua trinh hep can nhung co hpi phat trien ca nhan va nghe nghiep mo ho hay phi thuc te'se khien hp chan nan va cuoi ciing se ra di. Cac uu dai va khen thuong Co cau u u dai ma nhan vien thdi ky bung no dan so cam thay thoai mai bao gom: •

Tieu chuan hoa;

Cau true (theo rung ldp);

Lien quan den chuc danh trong doanh nghiep;


116 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI â&#x20AC;˘ Khong nii ro: muc luong co ban kha cao va mot phan thuong hoac thu nhap them 6 muc cao nhat tuong duong vdi 30% tong thu nhap cua nhan vien. Cac nhan vien thoi ky bung no dan so' co xu huong nhin nhan cac u u dai nhu co cau khen thuong hon la cong cu khuyen khich ho lam viec. Dieu nay cung nhat quan voi quan diem cua ho khi cho rang uu dai la su den dap cho su tan tam cua ho va khong co ly do gi de khong the nhan no ca. Te hon, mot phan thuong khong can doi trong cac uu dai se khien cho nhan vien thoi ky bung no dan so co cam giac dpi ngu lanh dao thien can, thieu kha nang giong nhu khi hp nhan dupe mot ke hoach lam viec vo to chuc, chuong trinh lam viec "den dau hay den do". Van hoa doanh nghiep N h u chiing ta da thay, nhan vien thdi ky bung no dan so co xu hudng gan bd vdi doanh nghiep va cac muc tieu hon so vdi the he X. V i the^ hp thich lam viec trong moi truong ma van hoa doanh nghiep dupe dinh hinh ro rang, dupe ciing co mot each thuong xuyen va nhat quan. Nhung nha quan ly kinh nghiem se khuyen khich nhan vien thdi ky bung no dan so co nang luc hay hanh dpng theo niem tin, doan ket vdi ngudi khac va ling ho cac gia tri chung ciia doanh nghiep. Ne'u van hoa doanh nghiep "vo td chuc" hay ngheo nan ve gia tri se khien cho nhan vien thdi ky bung no dan so khong cam thay thoai mai va lam viec thieu nhiet tinh.


HIEU BIET VE NHAN SU I 117 Cung tuong t u nhu vay, nhan vien thoi ky bung no dan sd nhin nhan su xoi moi trong noi bo hay thai dd hoai nghi ve cong ty la khong trung thanh va mang tinh pha dam (du ban than hp cung xoi moi hay hoai nghi). Moi quan he cong viec vai nha quan ly

Con nguoi ciia doanh nghiep De hieu sau sac tac dpng qua lai giua nhan vien thdi ky bung no' dan sd va van hoa doanh nghiep, nguon tai lieu tham khao tot nhat la cuon sach The Organization Man (Ngudi dan ong cua doanh nghiep) cua William Hollingsworth Whyte. Di/dc xuat ban vao nam 1956, cuon sach nay giai thich van hoa doanh nghiep dupe hinh thanh nhu the nao trong moi tru'dng hau Chien tranh The gidi thdhai. No gop phan hinh thanh tu tudng Con ngudi cua doanh nghiep vao thap nien 1950, nhutig ngudi tao ra moi tru'dng lam viec ma the he nhan vien thdi ky bung no dan sd tham gia vao trong thap nien 1960. Cung co tinh du" doan nhu vay, vao nam 1970 (va cho tdi tan ngay nay) la cuon sach Up the Organization: How to Stop the Corporation from Stifling People and Strangling Profits (Phat trien doanh nghiep: Lam the nao de giup doanh nghiep thoat khoi nhung con ngudi kho chju va Idi nhuan it di) cua Robert Townsend (cpu Giam doc dieu hanh ciia tap doan Avis RentA-Car). Cuon sach nay khong day nhirng rat sau sac, ly giai van hoa doanh nghiep da hinh thanh nen the he nhan vien thdi ky bung no dan so nhu" the nao. 1

Nhan vien thdi ky bung no dan so truong thanh trong mot moi truong mang tinh cong dong hon the he hien nay. Hp it Idn len trong gia dinh co ca cha me deu di lam nhu the he X va it phai d i chuyen noi d v i cha me chuyen


118 I NGHE THUAT GIU' CHAN NHAN VIEN GIOI cong viec. Do do, moi lien he ciia ho vdi cong dong ben chat hon. Ngoai ra, vi nhan vien thdi ky bung no dan so thuong d mot noi lau hon khi hp con nho nen hp co nhieu thong tin ve chinh quyen dia phuong. Moi quan he ciia nhan vien thdi ky bung no dan sdvoi nha quan ly co khuynh hudng thoai mai hon hay it co mau thuan hon so vdi moi quan he giua the he X va nha quan ly ciia hp. Mat khac, nhan vien thdi ky bung no dan so ky vpng vao su lanh dao, hudng dan va menh lenh ciia nha quan ly. Dieu quan trong doi vdi hp la ngudi quan ly phai la tam guong de hp noi theo. Tham chi, ngay ca khi nhung nhan vien gioi khong con can su chi bao ciia nha quan ly, hp van ky vpng dieu dd nhu mot cong viec bo tro trong van hoa doanh nghiep. Moi quan he cong viec vdi dong nghiep Nhung ye'u to tuong t u cung tac dpng den moi quan he cua nhan vien thdi ky bung no dan so' vdi cac dong nghiep ciia minh. Mot nhan vien thoi ky bung no dan so thuong co dong nghiep la ban be nhieu hon so vdi the he X, nhung nguoi co nhieu nhom ban be nhung giua cac nhom lai it co su triing lap. Nhan vien thdi ky bung no dan so thich lam viec theo nhom nen de dang hop tac khi huy dpng cac nguon luc va tap hop cac y tudng. Thuc te, trong mot moi truong khong dem lai co hpi hop tac, nhan vien thdi ky bung no dan so hang dau se cam thay bi tach biet khoi cong dong va khong thoai mai.


HIEU BIET VE NHAN SI/ I 119 (^|RQ1

Lam viec ao

\12f^^^-' Mot vi du hay ve ttr tudng cua nhan vien thdi ky bung no dan so trong moi quan he vdi dong nghiep nhCrng nam gan day la hieu ling cua viec chuyen sang lam viec thong qua Internet - thut hien cong viec d nha hay tren dudng phd. Tuy moi nhan vien noi chung deu thay lam viec qua Internet dem lai cho hp si/ tu" do va sue manh mdi, nhirng rat nhieu nhan vien thdi ky bung no' dan sd da quay trd lai vdi moi tru'dng lam viec truyen thong trirdc day. Nguyen nhan chinh la hp nhan ra tinh chat phi xa hpi ciia lam viec qua Internet khong phu hdp vdi nhirng nhu cau ca nhan ciia hp. Dieu nay doi lap vdi nhirng nhan the he X, nhCrng ngudi cd le da danh nira cuoc ddi ciia minh trudc man hinh vi tinh va coi lam viec qua Internet la mot dieu het sire td nhien. Hp nghi rang tdi ndi lam viec moi ngay va giap mat vdi nhirng dong nghiep trong nhom lam viec khong tu" nhien chut nao.

Cac c o n g c u h u u h i e u de g i u c h a n n h a n v i e n the h e X Doi voi rat nhieu doanh nghiep da thanh lap duoc hon 2 hay 3 nam thi dap ung nhu cau ciia the he bung no dan so' se khong tao nen mot cii so'c giong nhu viec dap ung nhu cau ciia lan song the he X tran vao thi truong lao dong. Ne'u thoi ky ciia nhan vien the he X bat dau vao nam 1963, phan Ion nhan vien ciia the he nay sap buoc sang do tuoi 40 - thai gian thich hap de tra thanh nhan vien hang dau. Thuc tela, nhan vien the he X dang chie'm uu the a mot so nganh nhu thai trang, vuc giai tri, the thao, v.v... Trong vong 20 nam tdi, ho se chuyen sang nam g i u v i t r i lanh dao d moi linh vuc. Vay doanh nghiep ciia ban phai lam gi de thich nghi vdi su thay doi do?


120 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI PhiTdng phap khac cung hieu qua

/ J \

/ A

Neu ban lam viec cho mot cong ty ciia the he X, VM-I \ j khong nen nghi rang ban se khong gap nhCrng van cte ve nhan khau hoc! Doanh nghiep the he X can hieu dude tir tudng cua nhan vien thdi ky bung no dan so va ngudc lai. Tham chi, neu ban khong bao gid thue mot nhan vien thdi ky bung no dan so nao thi phan Idn nhCrng nha co van, nha cung cap, nha dau td, khach hang va chuyen gia trong nganh cung thuoc the he ay. Ban can phai hieu td tudng ciia hp nham giup nhirng nhan vien tai nang the he X ciia minh cd the tudng tac vdi hp mot each ti'ch cut va hieu qua.

Mdi truong

lam

viec

Doi lap vdi nhan vien thuoc the he biing no dan sd, the he X doi hoi moi truong lam viec phai la noi the hien duoc nhieu hon ve ban than ho - ca tinh, thai dp, so thich va su dam me. Lam viec trong mot moi truong phai chiu ap luc ve cac gia tri va thanh cong ciia doanh nghiep se it co kha nang tao dpng luc cho nhan vien the he X hon so vdi nhung nhan vien thdi ky bung no dan so. Ben canh mot tu tudng rat ro rang la khong the quan tam it hon den vat chat, nhan vien the he X con co nhu cau the hien

Sir dung chung ban lam viec Hoat dpng ciia 2 hay nhieu nhan vien ciing chung mot ban lam viec, 6 lam viec hay khong. gian lam viec khac. Khong hoan toan la lam viec qua dien thoai, hinh thuc nay dude phat trien vdi nhCrng nhan vien chii chot ma thdi gian lam viec ciia hp chii yeu la ngoai cong sd (den tham khach hang hay cac chi nhanh ciia cong ty) va khong thUdng xuyen can den ban lam viec.


HIEU BIET VE NHAN SU I 121 minh rat cao hong phong each an mac, each trang h i noi lam viec va each len ke hoach cho mot ngay lam viec. Ngupc lai, hp it khi bay to nhu cau ve dia vj mot each cong khai: mot nhan vien the he X hang dau cam thay hung thii khi sii dung chung ban lam viec trong mot khong gian ca nhan rpng md hon la giu khu khu lay mot goc van phong vo vi. De thu hut nhung nhan vien the he X tai nang, doanh nghiep phai ndi long quy dinh ve hang phuc, each trang tri va moi truong lam viec tieu chuah. Noi dung cong viec The' he X khong chi giai quyet dupe ma con rat thanh cong vdi rihung nhiem vu ngan han, mo ho tot hon nhan vien thdi ky bung no dan so. Hp dupe goi la "the he MTV" mot danh hieu co ve hoi bat cong va chung chung nhung ham chua mot su that sau xa ben hong: The he X co nhieu kha nang giai quyet mot loat cac nhiem vu gap gap, phi cau tnic, tham chi la khong co dinh hudng chien lupc cu the ma khong bi nan chi hay cam thay thieu su khich le.

Linh hoat ngay t i f dau Hay the hien tinh linh hoat trong moi trddng lam viec vao lan dau tien tiep xiic vdi nhan vien the he X tai nang - budi phong van xin viec. Rat it nhan vien the he X an tudng vdi khong khi trang trong ciia budi phong van - ngudi phong van, ling vien va mot chiec ban ngan each giura hp giong nhu" mot thanh tri bao ve vi tri ciia ngudi phong van. It nhat, hay phong van the he X trong phong hpi thao va ngoi d ban tron. Tham chi, tot hdn ntfa la ban nen tien hanh cuoc phong van trong dieu kien lam viec thud te, co bieu do trudt va but viet bang.


122 I NGHE THUAT Glff CHAN NHAN VIEN GIOI Dieu quan trong doi vdi the he X la thuc hien mot nhiem v u kho khan va su dung toi da kha nang cua hp. Neu ban giao cho mot nhan vien the he X cong viec khong co nhieu dong luc va lap di lap lai thi thdi gian anh ta d lai vdi ban ngan hon rat nhieu so vdi mot nhan vien thdi ky bung no dan so, ngudi co long tan tuy rat cao voi doanh nghiep. Doi vdi nhan vien the he X, cong viec la tat ca ma khong can tinh den doanh nghiep ban nhu the nao. Dua ra cho nhan vien the he X lua chon lam viec giua mot ben la cong ty A co tieng tam vdi nhung cong viec buon chan va mot ben la cong ty B khong co tieng tam dang thuc hien mot d u an hap dan, va ho se chon cong ty B. Ca hoi phat trien Doi vdi nhan vien the he X, cac co hpi phat trien ca nhan va nghe nghiep luon di kem vdi nhau: chung phai la mot phan ciia che dp lam viec ngay t u k h i bat dau. Voi hp, y nghi phai vupt qua kho khan, phai chiing to minh xung dang trudc khi co cac co hpi phat trien ca nhan la mot su xa la. O mot mux dp nao do, dieu nay phan anh su khac nhau ve cac co hpi giao due danh cho the he nhan vien thdi ky bung no dan so va the he X. Rat nhieu nhan vien thdi ky bung no dan so la ngudi dau tien trong gia dinh dupe den trudng dai hoc va xem co hpi nay (va nhung co hpi phat trien tuong t u sau do) nhu mot dac an. The he X thi ngupc lai. Hp song trong thdi dai ma giao due dai hoc phd cap hon rat nhieu, nhu mot phan t u nhien trong qua


HIEU BIET VE NHAN SU I 123 trinh truong thanh ciia ho. V i vay, the' he X ky vpng duoc ctao tao, giao due va phat trien nhu mot phan cong viec chii khong phai la phan thuong cho thanh tich ciia ho. Chinh sach uu dai va khen thuong Thay doi kha nang tie'p can Neu ban co mot danh sach cac cd hoi phat trien Smart cho nhan vien va hp dang tan dung tdi da nhirng Managing cd hpi nay (xem phan Qua thir thach mdi biet hay dd), thi ban khong can phai thay ddi cac cd hpi cho nhimg nhan vien the he X. Su thay do'i se chii yeu lien quan den kha nang tie'p can dutfc nhimg cd hpi nay. Ban cd the phai loai bo cac han che nhu nhirng quy dinh ve chut vj theo thdi gian lam viec, khong cho nhan vien nghi phep de tham gia cac khoa dao tao ma van dude tra lUPng khi hp da lam viec cho cong ty trong mot thdi gian dai. Ban can nhan thiic duttc rang, thyc hien nhCrng thay doi nay se gay ra phan ling tieu cut tir nhan vien, do hp da mat nhieu thdi gian chd dpi cd hpi. Tuy nhien, vi ban dang cai thien dieu kien lam viec cho tat ca nhan vien nen nhCrng phan utig nay se nhanh chdng bien mat. Doi mat vdi mot chut bat man con tot hdn la duy tri ca mot he thong cu ky di/a tren tham nien cong tac. 1

Ciing voi co hpi phat trien, the he X mong muon cac uu dai dua ra phai dua tren ket qua lam viec chii khong dua tren tham nien cong tac, dia vi hay bat ky tieu chi nao khac. H p muon dupe cong nhan va khen thuong dua tren nhung gi hp cong hien chii khong phai dua tren v j tri ma hp dang nam g i u hay thai gian hp lam viec cho doanh nghiep. V i vay, nhan vien the he X cam thay thich thii vai cac ye'u to' riii ro cao han - phan thuong Ion hon so vdi nhung nhan vien thai ky bung no dan so.


124 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI Day la mot so yeu to'ma thehe X danh gia cao: •

Phan thuong cho rung ca nhan va cho ca nhom phan anh su thanh cong trong cong viec ciia moi ca nhan cung nhu nhom;

Nhung loi ich phi hen te va khong theo truyen thong nhu di nghi mat, cac hoat dong the thao, do an va do uong mien phi;

Tra luong theo quy hay tham chi theo thang chii khong phai hinh thuc tra luong theo nam nhu y thich ciia nhung nhan vien thai ky bung no dan sd (thich su co' dinh va mang tinh chat trung han hay dai han).

Van hoa doanh nghiep The he X it co dong luc lam viec trong mot doanh nghiep co co cau theo khoi, phi ca nhan hon viec tra loi cau hoi quen thuoc tren dai phat thanh: "Ban co gi cho toi?"

Tu/dng lai se mang lai nhCrng gi? ^ ^ ^ ^ ^ ^ The he X cung gia di nhu moi ngudi, vi vay ban can chii y den nhCrng Idi ich phi vat chat nay de xem lieu hp cd tiep tuc coi trong chung khong. Vi khi hp co them trach nhiem, nghia vu phap ly va bj anh hudng bdi cac khoan the chap va cham soc con cai thi nhung ke hoach huU tri hay khoan tien thudng se dong vai trd quan trong hdn. 1

Khong giong n h u nhung nhan vien thai ky bung no dan so ton thd cac gia tri va net dac trung quan trong ciia


HIEU BIET VE NHAN STj I 125 doanh nghiep, nhan vien the he X can thay nhung gia t r i nay tac dpng toi hp mot each true tie'p. Quan diem ciia the he X ve tac dpng cua van hoa doanh nghiep doi voi cuoc song ciia hp co the thay doi hong vai thap nien tdi. Tuy nhien, d thdi diem hien tai, nhung quan diem nay la ky vpng cua the he X ddi vdi van hoa doanh nghiep: •

Sir can bang giua cong viec va cuoc song. Su can bang giua thanh cong trong cong viec va viec tham gia cac hoat dpng xa hpi la mo udc cua nhieu ngudi. The he X co the la the he kem nhat trong viec dat dupe su can bang nay, nhung hp la nhung ngudi bao ve manh nhat cho no;

Chap nhan quan diem va y kien ciia ho. Rat nhieu nhan vien the he X nhan thay cha me minh khang khang g i u kin y kien ca nhan va dan dan leo len tung nac thang danh vpng. M d i truong ma hau het nhan vien the he X dupe dao tao tranh cac each tie'p can nay ma khuyen khich hp dua ra y kien ca nhan. Hp mong muon dupe moi ngudi lang nghe. Mot van hoa doanh nghiep bat the he X phai i m lang va lam viec cham chi de thanh cong se khong hap dan hp lau dai;

T o n trong ca nhan. Nhan vien the he X thuong thich the hien ban sac ca nhan hon so vdi nhung ngudi dong nghiep sinh ra trong thai ky bung no dan sd thudng thich lam viec theo


126 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI nhom. Dieu khac biet nay co the la mot thich thuc doi vdi nha quan ly: mot nhom nhung nhan vien gioi mang nang chii nghia ca nhan kho dam bao cho su thanh cong nhanh chong, Ban hay hoi y kien cac huan luyen vien the thao va se thay ro dieu nay. Nhan vien the he X khong chiu duoc mot van hoa doanh nghiep tuyet doi de cao tinh than tap the ma bo qua yeu td ca nhan. Mdi quan he cong viec vdi nha quan ly Khi so sanh vdi nhung nhan vien thdi ky bung no dan so, nhung nhan vien the he X doc lap hon, nang dpng hon va it coi nha quan ly ciia hp nhu mot ngudi ban. Tuy nhien, hp co nhu cau ve co van va huan luyen ley nang quan ly Idn hon truoc day. Ly do cho nhu cau nay chinh la 2 ye'u to da de cap d tren: quan diem cho rang phat trien ca nhan va nghe nghiep la dieu can phai co chii khong phai la mot phan thudng; mong muon quan diem va y kien ciia hp dupe lang nghe va chii y. Nhan vien the he X ky vpng ca 2 ye'u to nay tir phia nha quan ly ciia hp, dac biet la cac nhan vien hang dau se khong bao gid thoa man ne'u ho nhan dupe it hon. Quan doi cung hieu van d'e nay Dieu thu vj la quan dpi My, mot td chut de cao lam viec theo tinh than tap the, da thay can thiet phai sap xep â&#x20AC;˘ * it. lai hoat dpng tuyen quan, trong do cong nhan vai tro cua moi ca nhan. Khi doi mat vdi ty le tuyen quan giam nhanh chong trong thap nien 1990, quan dpi My da thay ddi quan diem tuyen quan vdi mot khau hieu mdi: "Quan dpi ciia moi ngudi".


HIEU BIET VE NHAN SU I 127 Khong giong nhu nhan vien thdi ky bung no dan so nhung ngudi mong muon cd su giam sat d muc do nao do ciia cac nha quan ly - nhan vien the he X khong may hudng ling hoat dong quan ly giam sat. Ho mong muon duoc nha quan ly tin tudng trong cong viec va danh gia dua tren ket qua, chii khong phai "xua" hp den mot ket qua mong muon. Dieu do co nghia la, the he X co the gap kho khan vdi nhung khia canh lien quan den quyen luc ciia nha quan ly nhung lai hudng ung hoat dpng t u van va huan luyen. ^^^k TU chuan bi cho ban than \^ f Mong muon ciia the he X dupe nha quan ly tu van Smart va huan luyen tang cao da gay ra sd khiing Managing hoang trong nhCrng nam gan day. Sd gia tang nhanh chong hoat dpng dao tao cac ky nang tu van va huan luyen da dap ling dude nhu cau nay. Rat nhieu nha quan ly cam thay bj de dpa bdi cai gpi la sir thay ddi trong luat le cuoc chdi. n n e

De chuan bj cho su" gia tang so Iddng nhan vien the he X, budc dau tien la ban than ban hay tu chuan bj: Phat trien ky nang td van va huan luyen ciia minh. Day la nhirng ky nang can phai cd ngay lap tut. Dirng ddi cho tdi khi cd nhu cau, vi viec hoc mot ky nang mdi trd nen kho khan hdn dutii mot ap li/c Idn nhir vay.

Quan he cong viec voi dong

nghiep

Ciing vdi su gia tang so luong nhan vien the he X tren thi trudng lao dpng la su thira nhan ve tam quan trong ciia cac mdi quan he ngang hang: t u van, huan luyen, danh gia nhom, quan ly chat luong ngang hang.


128 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI Nhan vien thdi ky bung no dan so co tu tuong ruin thu t u tren xuong va phuc rung menh lenh. Nhan vien the he X suy nghi mot chieu va khi doi mat vdi van de thi ho co xu hudng t i m kiem cau tra Idi trong nhom nguoi ngang hang hon la tim kiem su giai thich t u ben tren. Nhung

doanh

nghiep

thong minh da nhan ra va

Giftchan the he Y

khai thac kha nang t u xoay xd nay ciia the he X. Khi ban

khuyen khich

nhan

vien the' he X theo dudi thien hudng t u kiem soat ciia hp, hp co the lam viec hieu qua trong vai tro t u giam sat lan nhau. Dieu nay giiip ban nhe di ganh nang quan ly hang ngay

Neu ban ngay lap tut can len ke hoach giu* chan the he Y thi ban co the mua cuon sach mcfi nhat ve chii de nay: Managing Generation Y (Quan ly the he Y) ciia Carolyn A.Martin va Bruce Tuglan (Nha xuat ban HRD 2001) co tren www.amazon.com hoac rainmakerthinking.com

trong moi quan he nha quan ly - nhan vien. Nhd vay, ban co the tac dpng den nhan vien d tam cao hon. Hay chuan bi de giu chan the he Y Co mot the he nhan vien khac dang phat trien! Nhung ngudi sinh sau nam 1982 (goi la the he Y) da lam viec cho nhung chuoi cua hang ban do an nhanh quanh nha ban va chuan bi tham gia vao luc luong nhan vien chii dao. Chiing ta se thay nhung nhan vien tai nang dau tien ciia the he nay xuat hien trong mot vai


HIEU BIET VE NHAN SU I 129 nam nua d nhung linh vuc ma sue tre de co loi the nhu cong nghe cao, giai t r i va the thao. Mac du con qua sdm de d u doan nhung nhan vien hang dau ciia the he nay se nhu the nao, nhung duoi day la mot vai l u u y ve the he Y: •

;Ho vui ve va lac quan hon thehe X;

Ho thoai mai hon the he X a nhung lua tuoi khac nhau;

Ho xay dung lai dinh nghia long trung thanh cho minh (von la mot quan niem ciia the he nhan vien thai ky bung no dan so nhung dabi phii dinh boi the he X) nhung vai nhieu noi ham khac so vdi truoc day;

Hp la the he mang tinh toan cau nhat hien nay;

Day la the he ciia su sieu lien ket: qua trinh suy nghi ciia hp tie'p hop vai nhau chu khong theo loi tuyen tinh.

Tom tat Chirong 4 •

The he nhan vien thdi ky bung no dan so va the he X dam nhan hau het cac cong viec hien nay;

Hau het nhung nhan vien hang dau hien nay thuoc the he nhan vien thdi ky bung no dan so nhung lan song mdi se la the he X;

Ban chat con ngudi khong thay ddi theo the he. Mdi ca nhan phai duoc quan tam va ton trpng;


130 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI • Chiing ta de roi vao tinh trang hieu biet hoi hot ve su khac biet giua cac the he; •

The he nhan vien thdi ky bung no dan so va the he X co nhan thiic va mong muon khac nhau ve noi !am viec;

Mot so doanh nghiep da chuan bi cho the he ke tie'p se trd thanh nhung nhan vien hang dau, do la thehe Y.


C a c

it'll

k h o n g q u a n

d a i : p h a i

t r o n g

T a i â&#x20AC;˘ l a

s a o

v a n

d e

n h a t ?

Chung ta trd luong cao cho ho, boi vi ho xung dang nhan so'tien do. SAMUEL

GOLDWYN

Mot phan thubng se khong cb gia tri neu moi nguoi khong hieu duoc y nghia cua no. PHILIP

D

C.

GRANT

oi vdi rat nhieu doanh nghiep, toan bp thuat ngu

giu chan nhan vien chi xoay quanh mot van de: cac uu dai. "De g i u nhung nhan vien tot nhat, chiing ta phai tra luong cho hp xiing dang". Dieu nay chi diing d mot khia canh nao do. Ne'u ban khong tra cong xiing dang cho cac nhan vien hang dau ciia minh thi chac chan hp se ra


132 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI di. Tuy nhien trd nhieu tien cho ho cung khong dam bao rang ho se 6 lai. Trong chuong nay, chiing ta xem xet vai tro ciia cac u u dai trong viec g i u chan nhung nhan vien hang dau va mot chinh sach u u dai hap dan quan trong nhu the nao trong viec g i u chan ho (voi dieu kien la ke hoach nay phai phii hop va lien ket duoc vdi nhung phan con lai trong chuong trinh g i u chan nhan vien). Tai sao uu dai khong phai la van de quan t r o n g nhat? Tai sao tra luong cao cho nhan vien lai khong giai quye't dupe van de giu chan ho? Co 2 nguyen nhan: Cung giong n h u trong ban hang, loai hinh ban hang chi dua tren gia ca la loai hinh kem nhat. No khong giup thie't lap moi quan he ngudi mua - ngudi ban ngoai quan he ve gia ca va khi mot ai do dua ra muc gia hap dan hon, khach hang se rdi bo ban. Mdi quan he ong chii - nhan vien ciing tuong t u nhu vay. Xay d u n g mdi quan he nay chi dua tren cac che do uu dai se khien cho nhan vien t r d nen vu loi: hp se bi hap dan bdi mot doanh nghiep khac tra luong cao hon. Cac uu dai chi la ye'u to de thoa man chii khong phai la dpng lire. Dieu chinh no chi co tac dung mot lan va tam thdi doi vdi nhan vien chu khong co tac dung lau dai, ben vung.


CAC UU DAI: TAI SAO KHONG PHAI LA... I 133

Yeu totlioa

man va yeu to tao dong luc

Frederick Herzberg trong thuye't cac ye'u t d thoa man cho rang, mot so yeu to ma nhan vien rat can. Tuy nhien, khi co dupe chiing thi ho se danh mat dpng luc ciia hp. Yeu to thoa man La yeu to can thiet de ngan su bat man trong cong viec. No con duoc goi la yeu to phong ngira. Yeu to tao dong I Lit t i yeu to tao ra sir thoa man trong cong viec. Nhirng thuat ngC nay do Frederick Herzberg dUa ra. Herzberg chi ra rang sir thoa man va bat man trong cong viec luon la ket qua ciia cac yeu to khac nhau, chii khong phai nhCrng phan iTng trai ngudc nhau ddi vdi cac yeu to giong nhau. Trong mo hinh ciia Herzberg, yeu td tao dpng luc tao ra sU thoa man (nhu" cd hpi dude thang tien, dddc cong nhan, trach nhiem) va sir bat man la ket qua ciia cac yeu to thoa man hay yeu to phong ngtia (nhu moi trUdng lam viec, quy djnh va tien lUdng). Co mot tinh huong don gian nhu sau: Vao mot budi chieu oi a, cac nhan vien cam thay rat nong bur. Ong chii quye't dinh ra ngoai va mua cho moi nhan vien 1 que kem. Ket qua la nang sua't lam viec tang. Hai long vdi ket qua nay, budi chieu horn sau, ong chii mua 2 que kem cho moi ngudi. Lieu nang sua't co tang gap doi hay khong? Chuyen gi se xay ra ne'u ong chii do mua 3 que kem cho moi nhan vien? Va ne'u la 10 que hay 100 que thi sao? Thuc ra, que kem chi la mot ye'u to thoa man. No chi co tac dung lam tang nang sua't mot lan. Ne'u dua ra so


134 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI luong Ion hon bao nhieu lan di nua cung khong lam tang nang sua't theo cap so' nhan duoc. Cac uu dai cung tuong tu. Bo cac u u dai (hay giam chiing xuo'ng duoi muc hop ly) thi moi ngudi deu khong hai long. Hay gac van de nay qua mot ben va day la liic can nhac mot van de khac - ban chi thu duoc chung ay loi ich khi tang cac uu dai. LZw dai tao ra su dieu chinh mot lan Ne'u cac chinh sach uu dai cua ban thap

hon

Nhan vien ban hang trieu phu Hoc thuyet ciia Herzberg <JUdc Cmg dung trong hoat dpng ban hang dien ra hang ngay tren toan the gidi. Theo hoc thuyet nay, bat cii nhan vien ban hang nao vdi nhCrng cam ket md ve hoa hong va mot san pham phu hdp se trd thanh nha trieu phu. Chi ban, ban va ban! Nhirng moi nhan vien ban hang lai co yeu cau can dupe thoa man ve thdi gian va sue liTc rieng. Neu dat dddc yeu cau nay, hp se thay can phai dirng viec ban hang va nghi ngdi.

muc thi truong (chiing toi se de cap den van de nay d phan sau ciia chuong), ban se gap kho khan trong viec giu chan nhung nhan vien hang dau vi khong dap ling duoc nhu cau vat chat ciia ho. Ne'u ban tang cac u u dai bang mux u u dai ciia thi truong, ban se tao ra hieu ung mot lan trong giu chan nhan vien. Nhung day dong thdi cung la thai diem rat nhieu doanh nghiep mac sai lam khi dung cac no luc giu chan nhan vien ciia hp. Trong thuc te, no chi lam cho ty le luan chuyen nhan vien trd nen toi te hon ve lau dai (vi hieu ung "vudn cd dai" de cap trong Chuong 1).


CAC LfU DAI: TAI SAO KHONG PHAI LA... I 135 Uu dai phai la mot phan cua he thong cac cong cu giu chan nhan vien De tranh hieu ung "vudn co dai", ban phai dat chinh sach uu dai cho nhung nhan vien hang dau trong tong the chien lupc giu chan nhan vien. Ban co the thuc hien dieu nay theo 2 each: Xay dung chinh sach uu dai de lien ket voi cac ye'u to khac trong chien lupc giu chan nhan vien. V i du, ban co the dua ra nhung khuyen khich bang den mat dua tren su thanh

cong

trong

chuong trinh dinh huong

cho

nhan

vien (xem Chuong 8) hay dua tren ket qua thoa man trong moi quan he t u van hay

huan

luyen

(xem Chuong 11);

Cuoc chay dua .â&#x20AC;&#x201D;" â&#x20AC;˘ tiep sue

_ Smart

Managing Hay tudng tudng su" uu dai giong nhu" van dpng vien chay dan dau trong cuoc dua tiep sue.Ciing giong nhUvan dpng vien chay dau tien vdi muc tieu la dan dau doan dua de doi thii khong the vi/dt qua, uU dai cd the co tac dung ngay lap tut den viec giu" chan nhCrng nhan vien hang dau cua ban va co tac dpng quan trong nhat trudc khi chuyen giao cho nhung yeu td khac trong chien lu'dc giu" chan nhan vien. Khong nen bat ngudi din dau cd gang chay toan bp dUdng dua.

Xay dung cac ye'u to khac trong chien lupc g i u chan nhan vien ciia ban de nang cap chinh sach uu dai trd thanh mot ye'u t d tao dpng luc. V i du, sau mot vai nam, mot nhan vien ban hang hang dau co the nhan dupe tien thuong khi dat dupe


136 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI nhung muc tieu nhat dinh. Nhung den nam thii ba, thay vi thuong tien, ban co the lua chpn nhan vien do de dua vao ke hoach phat trien dpi ngu quan ly ke'can ciia doanh nghiep. M u c t i e u cua c h i n h sach u u d a i Chiing ta vira khang djnh su uu dai phai la mot phan trong tong the chien lupc g i u chan nhan vien de dat duoc ket qua tot nhat. Hay xem mot chien lupc giu chan nhan vien can dat dupe nhung muc tieu gi. Muc tieu chii yeu ciia uu ddi khong chi la hieu qua hoat dong cua nhan vien Oat muc tieu ro rang

a Theo kinh nghiem cua toi, hau het cac doanh nghiep khong xac djnh mot each hdp ly va ro rang muc tieu giu chin nhin vien khi dUa ra cac goi uU dai. Vi vay, nha quan ly thudng phai "thoa thuan" (cd tac dung mot lan) vdi tifng nhan vien. Tinh trang nay dan den su" hinh thanh mot md hon don nhCrng quy dinh khong nhat quan, khong hieu qua. Cung nhu vay, cac thoa thuan nay cung dien ra khi nhan vien hang dau da the hien y muon ra di va dong y vdi nhung uU dai nhir vay se dan chiing ta quay trd lai nhung van de nhu da de cap d phan dau ciia chUdng nay. 1

1

Xac dinh ro rang muc tieu ciia nhung chinh sach uli dai de tranh lam moi thii rdi tung len khi thud hien. Trong moi quan he ong chii - nhan vien kieu cii (Chuong 1) vdi thoa thuan: anh den lam viec cho toi, lam tot cong viec va ne'u dieu kien kinh te'cho phep, toi se tie'p


CAC UU DAI: TAI SAO KHONG PHAI LA... I 137 tuc thue anh, vai tro chii yeu cua chinh sach uu dai la tang hieu qua hoat dong cua nhan vien. Khi khong co su thay doi cong viec, voi dieu kien la nhan vien dupe tra luong thoa dang theo muc thi truong, nhan vien se d lai vdi doanh nghiep mai mai. Vi vay, viec giu chan nhan vien khong con la van de kho khan va cung khong phai van de ve chinh sach u u dai. Uu dai hoan toan la vi hieu qua cong viec. Kiem tra danh gia cudi nam ^K^tfm Mot each hay de kiem tra si/ can doi gitfa nang suat MjtSiir va giu" chan nhan vien trong chinh sach uli dai cua ban la kiem tra noi dung nhan xet cuoi nam (hoac bat ky khung thdi gian nao) cua nhi/ng nhan vien hang dau. NhCrng cuoc hop cd can ddi dupe van de nang suat vdi van de giu" chan nhan vien (trong qua khi? va tUdng lai) khong? Neu co si/thien lech nao do ve nang suat trong qua khu" hay phan thudng trong tudng lai thi chinh sach dd khong dat dUdc si/ can bang thoa dang. Chinh sach uu dai cua ban can dUdc thiet ke theo each dam bao ca nha quan ly va nhan vien deu quan tam nhu nhau ve hieu qua hoat dpng trong qua khu" va phan thudng trong tudng lai. Mot so doanh nghiep van co y nghi nhu vay. Chinh sach uu dai ciia hp dupe thie't ke di kem vdi y nghT ve hoat dpng; va dupe dieu chinh de giai quye't van de g i u chan nhan vien. Ket qua thudng la mot m d hon dpn, bao gom su khuyen khich, tien thudng, tien luong co ban, tien phu cap. Cac uu dai khong chi hudng den hieu qua cong viec ma con hudng tdi hieu qua cong viec va g i u chan nhan vien. Ban phai xac dinh 2 muc tieu nay ngay t u dau.


138 I NGHE THUAT GIU CHAN NHAN VIEN GIOI Dua ra muc tieu uu dai lien quan den viec giu chan nhan vien Cuon sach nay khong thao luan nhung muc tieu truyeri thong dua tren hieu qua ciia cac chinh sach uu dai trong cong ty ban (Ve van de nay toi xin gioi thieu cuon sach Recognizing and Rewarding Employees (Ghi nhan va khen thudng nhan vien) cua Brayton Bowen). 6 day chiing ta chi tap trung dua ra muc tieu lien quan den gift chan nhan vien. Chiing ta se thay, ddi vdi nhung nhan vien hang dau, hieu qua hoat dong va giu chan nhan vien co moi quan he vdi nhau tren mot so khia canh. Chiing ta se xem xet cac v i du d ph^Yi tie'p theo. iXu dai Id su cong

nhan

De nhCrng ngiSdi khac cung biet Hay nho: Nhan vien hang dau luon co long tu" trong cao. Hay cong nhan cong khai kha nang ciia ho. Khi toi sd hihj nha hang Pizza Hut d Ailen theo hinh thCrc nhddng quyen, toi thong bao rong rai nhCrng phan thudng danh cho 10 nha quan ly hang dau trong moi quy. Sd hudng ting ciia moi ngUdi khong chi tao ra bau khong khi canh tranh ma con giup chung tdi giu chan nhieu nha quan ly gioi nhat trong mot thj tru'dng canh tranh khoc Net. 1

Nhan vien hang dau muon (va muon nhung nguoi khac biet) thuc hien tot cong viec ciia minh. Nhiem v u g i u chan dau tien ciia chinh sach uu dai la cung cap cong cu cho phep nhan vien co the xac dinh chinh xac ho co dat duoc muc tieu hay khong.


CAC UU DAI: TAI SAO KHONG PHAI LA... I 139 Doi vdi nhung nhan vien hang dau khong co gi chan nan hon la viec ho co the biet minh dat chi tieu hay khong. Neu su map mo va chan nan nay keo dai, ho se rdi khoi doanh nghiep. Mot dieu quan trong la chinh sach uu dai ciia ban khong nen map m d ve viec nhan vien da hoan thanh muc tieu hay chua va each thuc x u ly trong ca hai truong hop lagi. lit* dai la dong luc Nhan vien hang dau can su khuyen khich de lam viec. Ne'u hp cam thay dupe khong khuyen khich, cud'i cung hp se ra di. Vi vay, ben canh viec cong nhan, chinh sach u u dai ciia ban phai bao gom ca cac yeu to khuyen khich (nen co tien thudng, phu cap cho hp thudng xuyen chii khong chi trong mot so djp). Rat nhieu doanh nghiep sii dung uu dai qua muon khi tinh than nhan vien da xuong qua thap (nhung u u dai nay thudng chi la mot chut tien hay mot ngay nghi muon mang). Can xay dung cac ye'u to khuyen khich nhan vien ngay t u dau trong chinh sach uu dai ciia ban. itu dai cho cd nhom Nhung nhan vien hang dau co the bj cho la khong co kha nang lam viec theo nhom. Mac du dieu nay khong hoan toan diing, nhung rat nhieu ngudi trong so hp coi thanh cong la ket qua no luc cua rieng minh.


140 I NGHE THUAT ClLf CHAN NHAN VIEN GIOI Ket qua ciia van cte nay co the tac dong tieu cue doi voi viec giu chan nhan vien. Nhung nhan vien hang dau co the phai chiu dung (trong kha nang cua ho) vi su thieu hoa nhap vao nhom hon. Day la mot ly do tai sao nhung nhan vien gioi nhung vo to chive lai thudng xuyen thay doi viec. Ap dung chinh sach Uu dai cho tat ca moi ngifdi

S m g r t

Nhirng Uu dai co tinh dpng luc thudng de dang Managing dune thiet lap. Chiing cd muc tieu ro rang va nhCrng phan thudng khuyen khich khi dat dutfc muc tieu. Nhirng nha quan ly thong minh cung cap cac yeu to khuyen khich tdi tat ca nhan vien hang dau ciia hp. Vi du, khuyen khich trUdng nhom kiem tcan ciia Phong Ke toan se kho khan hdn, nhUng vdi nhirng cong cu se de cap trong chu'dng nay ban co the thiet lap cac Uu dai phii hdp vdi vi tri nay. Va neu ban khong biet nen dUa yeu td khuyen khich nao vao chinh sach uu dai ciia minh thi ban nen hoi nhirng nhan vien ciia ban. Chinh sach uu dai ciia ban doi vdi nhung nhan vien hang dau can bao gom cac phan thudng cho nhom va khuyen khich hp tuong tac vdi nhung ngudi khac de dat dupe muc dich chung. Mac dii dieu nay khong the giai quye't van de hoa nhap cho tat ca moi ngudi, nhung no se thuc day nhung nhan vien vo to chuc phd'i hop vdi nhom hieu qua hon va gan bo hon vdi doanh nghiep. Uu ddi nhu mot trach nhiem Mot so nhan vien hang dau khong the "day do dupe". Bdi vi hp cam thay rang hp khong hoc dupe trong each


CAC UU DAI: TAI SAO KHONG PHAI LA... I 141 thuc hien cong viec. Dieu nay co the diing ve mat ky nang co ban. Nhung tham chi, ca trong truong hop n h u vay thi cung khong phai la khong co gi cho ho hoc hoi them. T u tudng nay se trd thanh su can trd khi ban muon ho hieu va co trach nhiem hoan thanh nhung muc tieu Idn hon ciia doanh nghiep. Nhung nhan vien hang dau thudng co xu hudng chi tap trung vao lanh dia ciia rieng hp chii khong de y den nhung thii khac va phdt Id cac no luc giup hp thay mot buc tranh doanh nghiep Idn hon. V i du, nhung nha khoa hoc hay nha lap trinh phan mem cap cao thudng dua ra l y do de thuc hien cong viec mot

minh

hoac

khong

phai tham gia nhung budi

Su dung tien lifdng cd ban, khong dung tien thudng -

De nang cao trach nhiem, yeu to uU dai nay phai dua tren viec khau tru" tien ludng khi nhan vien khong thut hien diing mot so yeu cau nhat djnh, chii khong dua tren viec chi tra cho nhCrng khoan khuyen khich hay thudng. NhCrng ke vo trach nhiem se phdt Id cac phan thudng va tiep tuc duy tri su" lien ket hdi hdt.

hop ve cac van de ma hp cho la khong quan trong (bat ky van de nao lien quan tdi lanh dao, tai chinh, dat muc tieu, hay len ke hoach cho He d u an). Dieu nay cung tac dpng den viec g i u chan nhan vien giphg nhu van de lam viec nhom. K h i khong tao dupe moi lien ket vdi cac nhan vien nong cot ciia doanh nghiep hoac chi lien ket hoi hat, nhung nhan vien hang dau rat de bj ton thuong khi nhin nhan t u gdc dp giu chan nhan vien.


142 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI (Trong truong hop nay, nhan vien nhan ra rang ong chii da bo qua van hoa ton trong tinh t u do da cam ket voi nhan vien khi ho tham gia doanh nghiep va dang ep buoc ho tham gia vao linh vuc tai chinh va nhung trach nhiem khac. Do do, anh ta nghi viec va co nhung cam nhan khong tot ve doanh nghiep). Trong truong hop nay, chinh sach u u dai ciia ban cho nhan vien hang dau can the hien muc dp trach nhiem cao ngay t u dau. Du ban co chi tra cho hp dua tren nhung bao cao thuong xuyen hay tham d u nhung cuoc hop cu the hoac giup doanh nghiep dat dupe nhung muc tieu Ion hon (giong nhu hoan thien cac ky nang ciia nhom), muc tieu luc dau ciia ban cang ro rang thi co hpi gia tang trach nhiem cho hp cang Ion. Chinh sach uu dai de xay dung niem tin Mot trong nhung yeu to tich cue nhat de giu chan nhung nhan vien hang dau la xay dung niem tin giua ong chii va nhan vien. Su tin tudng nay dupe the hien ro nhat trong chinh sach u u dai va each thuc hien chiing. Su dung cac uu dai de xay dung niem tin can dua tren 4 ye'u to. Do la: 1. Su cong bang; 2. Tinh minh bach; 3. Tinh nhat quan; 4. Su ton trong. Rat kho khan de thuc hien 4 yeu cau nay bdi chiing se mau thuan vdi nhau khi hoan canh thay ddi.


CAC UU DAI: TAI SAO KHONG PHAI LA... I 143 Vi du, ban vua dua ra u u dai cho nhan vien ban hang. Sau do, neu mot dong san pham moi dupe gidi thieu, ban can phai thay doi muc chi tra hoa hong cho nhan vien. Du ban rat cong bang, song ke hoach chi tra qua phiic tap khien moi thu khong ro rang. De don gian hoa ke hoach nay, ban thay ddi each dien dat nhung khong phai tat ca thay ddi deu cd tac dung. Mot so nhan vien cho rang ban khong nhat quan khi thanh toan hoa hong cho hp, du ban da thuc hien vdi y dinh tot nhat. Sau do, khi ban dang co gang chuan hoa cac tieu chi de thanh toan hoa hong, mot thang trdi qua khong co luong v i khong ai hieu hp dupe tra luong dua theo tieu chi nao. Ket qua la xuat hien ran nut trong niem tin giua ban va nhan vien. Tim ra van die ciia ban

I A / A Theo kinh nghiem ciia toi, hau het cac doanh nghiep deu yeu mot trong 4 yeu td. Trong trddng hdp nay, diing co gang thiet lap lai toan bp chinh sach uu dai ciia ban ddi vdi ca 4 yeu td. Ban cd the cai thien chiing rat nhieu khi tap trung vao chi mot ma thdi. Dieu nen lam la hoi nhan vien yeu to nao la yeu nhat. Hoi hp xem hp cam thay ban cd the cai thien tinh hinh nhieu nhat khi cong bang, ro rang hay nhat quan trong chinh sach ciia minh, hay chi ddn gian la ton trong thoa thuan ve Uu dai. Sau do hay cai thien yeu to do.

Cac y e u t o t r o n g c h i n h s a c h u u d a i Chiing ta vua xay dung cac muc tieu ciia chinh sach uu dai lien quan tdi chien lupc g i u chan nhan vien. Bay gid hay cung xem xet rung yeu t d trong chinh sach u u dai ban se su dung de dat dupe nhung muc deu do.


144 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI Tat ca cac ye'u to uu dai deu thuoc mot trong 6 nhom sau: 1. Luong co ban; 2. Nhung khuyen khich; 3. Thudng mot lan; 4. Uu dai tra cham (bao gom ca quyen mua co phieu); 5.

Phiic loi;

6. Dac quyen. Chiing ta se xem xet lan luot rung nhom va tim ra nhung each thiic chu ye'u ban co the su dung de dat duoc muc tieu giu chan nhan vien. Luang ca ban Luong co ban la ye'u to' co djnh ciia chinh sach uu dai, duoc tra bang tien mat theo djnh ky 1 thang hay 2 tuari mot lan. Nhin tu goc do g i u chan nhan vien, luong codjnh la ye'u

Gia tri thj tru'dng La Uu dai binh quan mot nhan vien cd the dUdc hudng khi lam cung mot cong viec d mot ndi khac. 6 phan sau ciia chUdng nay, chiing ta se xem xet mot so cong cu thiet lap gia tri thj trUdng cho nhung loai hinh cong viec chii yeu.

to can ban nhat trong cac nhan to thoa man: nhan vien se bat man ne'u khong co luong co ban hoac luong co ban it hon muc thi hudng. Tuy nhien, ye'u to nay khong co tac dong nhieu tdi viec giii chan nhan vien. Muc tieu ciia ban la su dung nhung cong cu duoc dua ra trong chuong nay de danh gia muc luong co ban trong


CAC UU DAI: TAI SAO KHONG PHAI LA... I 145 chinh sach u u dai (khoang hai lan 1 nam), de giu muc luong co ban 6 mire hay gan muc ma thi truong chap nhan duoc. Ban co the duy tri mot so yeu to cua luong co ban de tang trach nhiem ciia nhan vien hang dau neu can thiet. Cung tuong t u nhu vay, viec chi tra luong co ban mot each thuong xuyen, nhat quan t u no khong xay dung duoc niem tin ddi vdi nhan vien, nhung neu khong nhu vay, tham chi chi mot lan thoi, thi niem tin ciia nhan vien ma ban da tao dung se suy giam nghiem trong. Nhimg khuyen khich Khuyen khich la nhung u u dai danh cho cac nhan vien dat dupe muc tieu ky vpng trong mot khoang thoi gian xac dinh. Khuyen khich co the bang tien mat hoac nhung loi idi khac (vi du: thdi gian nghi dai hon, chi tra cho ky nghi hay hpi nghi, phieu nhan qua tang, v.v...). Thong thudng, khuyen khich bang tien mat vi nhung ly do sau day. Vi nhan vien cho rang co the dat dupe nhung muc tieu khuyen khich sau mot thdi gian nen hp coi no la mot phan ciia luong co ban (khong giong n h u cac khoan thudng mot lan se dupe de cap trong phan sau). Giong n h u luong co ban, ne'u khuyen khich khong diing, chiing ta se danh mat niem tin ciia nhan vien. Dieu nay la diing vdi bat ky ly do nao. Ne'u nhan vien khong the dat duoc muc tieu cong viec, hp se mat long tin vao kha nang thie't lap nhung muc tieu kha thi ciia dng chu. Neu nhan vien dat dupe muc tieu cong viec nhung ong chii khong mud'n chi tra, nhan vien se mat long tin vao su


146 I NGHE THUAT GlC CHAN NHAN VIEN GIOI trung thuc ciia ong chii. Truong hop duy nhat ma ong chu co 16'i thoat do la khi nhan vien khong the dat duoc muc tieu va nhan trach nhiem ve minh. £ j ^ ^ £ j ^ ^ Than trong v6i danh tieng ciia ban NhLmg muc tieu khuyen khich khong the dat cVoc se tac dpng tieu cut den danh tieng ciia ong chu. Oua ra muc tieu khuyen khich khong thut te hay bop meo ket qua de khong phai chi tra se lay di cd hpi thue dupe cac nhan vien hang dau. Tham chi, ngay ca y nghT nhir vay cung co the gay nguy hai. Vi the, neu ban khong chi tra cac phan thudng ma nhan vien ky vpng dutfc hi/dng, ban phai ban bac va dat dude sd dong thuan cua hp ve dieu do. Vi vay, dieu quan trong la dat ra muc tieu ro rang, de hieu va khi khong co khoan hen thudng nao thi dieu do phai duoc hieu la cong bang hay co ly do hop ly. Nhat la doi vdi nhan vien hang dau, mot cam nhan kie'u nhu cac ong chii dang xoa d j u ho de khong phai tra nhung khoan khuyen khich hay dua ra muc tieu thudng cao phi thuc t£ se dan den cac van de nghiem hong trong viec giu chan hp. Nhung khuyen khich nen tao dong luc cho nhan vien (1 trong 4 muc tieu g i u chan nhan vien), ca ve ban chat va hinh thuc. Tuy nhien, nhu chung ta vua thay, boi vi cac muc tieu nay cd the dat duoc nen hau het nhan vien deu coi nhung khoan khuyen khich la mot phan ciia luong co ban va se mong duoc nhan chiing. V i ly do nay, ban nen than trong khi chuyen phan thudng t u tien mat sang phan thudng phi tien mat vi nhan vien co hinh thuc nay.

the khong thich


CAC UU DAI: TAI SAO KHONG PHAI LA... I 147 Thuong mot Idn SU dung phan thudng hieu qua nhat Ke hoach thudng mot lan neu dUdc tinh toan Smart I ky ludng va thuc hien tot se rat huU ich de ban Managing dat duoc muc tieu giu" chan nhan vien. Hay hinh dung vj Phd Tong Giam doc phu trach nghien cud va phat trien noi vdi tru'dng nhom khoa hoc rang, ben canh viec dat dUdc muc tieu hoat dpng ciia nam, neu nhom phat trien dude mot san pham hoan toan mdi va co the cho khach hang thir nghiem vao cudi nam, vdi cac thong tin chi dan hdp le thi cong ty se co phan thudng cho ca nhom la mot tuan nghi mat d Hawaii (tat ca chi phi do cong ty chi tra va thdi gian nghi dai hdn). Hp dat dUdc muc tieu nay va cd dude phan thudng. Neu thanh tUu nay dUdc cong bo rpng rai, day se la sU cong nhan ciia moi ngUdi doi vdi kha nang ciia nhan vien, mot nhan td tao dpng lUc, mot bai hoc ve hoat dpng theo nhom, ve trach nhiem va mot nhan td tao dung su tin tudng. Khong giong nhu nhung khoan khuyen khich, thuong mot lan la nhung gi nhan vien khong the co ctuoc nho cac cong viec thong thuong. Day la khoan thuong trien vong hay tuc thai: â&#x20AC;˘ Trien vong: mot khoan thuong danh cho nhan vien ne'u ho dat dupe mot muc tieu cao han muc tieu dat ra trudc do; â&#x20AC;˘ Tire thai: la khoan thuong ma doanh nghiep quye't dinh danh cho nhan vien sau khi hp dat dupe mot dieu gi do bat ngd (giong nhu ky dupe hop dong vai mot khach hang, tiem nang hay t i m ra mot quy trinh mdi tiet kiem nhieu chi phi cho doanh nghiep).


148 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI Cung nhu cac khoan khuyen khich, thuong mot lan co the la tien mat hay nhung loi ich phi tien mat (thoi gian nghi dai hon, chi tra cho ky nghi hay hpi nghi, phieu nhan qua tang). Tuy nhien, thudng mot lan khac khuyen khich d cho nhan vien khong the ky vpng nhan dupe khoan thuong mot each t u nhien. Nho vay ong chii co the dua ra cac hinh thuc thudng phi tien mat d l dang hon so vdi cac khoan khuyen khich. Lfu dai trd chant Nhom nay bao gdm tat ca nhung u u dai nhan vien dupe hudng nhung phai cho den mot thoi diem nao do trong tuong lai. Hinh thuc pho bien nhat la quyen mua co phieu. Trong mot thdi gian ngan khi dien ra su bung no ciia cac cong ty dot com, quyen mua cd phieu dupe ca ngoi la than dupe cho tat cac can benh lien quan den giu chan nhan vien: chi can cho nhan vien mot so quyen mua cd phieu (ma chi co hieu luc vai nam sau) va van de giu chan nhan vien da dupe giai quyet. Tuy nhien, moi viec khong don gian nhu vay. Thuc te; no thudng dem lai ket qua trai ngupc. Trong truong hop xa'u nhat, quyen mua co phieu co the cd tac dpng tieu cue den giu chan nhan vien. Phan thudng quyen mua co phieu trong mot thdi diem xac dinh d tuong lai don gian la se dua ra mot thdi han de nhan vien ra d i (vao ngay mua cd phieu hay vai ngay sau do). Ly do rat don gian: Vdi quyen nay nhan vien cam thay hp can phai chiu dung moi mau thuan (du rat nho) trong mdi quan he voi ong chii de dpi tdi ngay dupe mua cd phieu. Thay vi ban bac


CAC UU DAI: TAI SAO KHONG PHAI LA... I 149 van de va giai quye't chiing, nhan vien chuan bi cho minh mot thai do nhan nhin cho tdi khi ho rdi bo doanh nghiep vdi co phieu trong tay. Lieu

dieu

nay

co

nghia la cac u u dai tra cham, dac biet la quyen mua cd phieu, khong co vai trd gi trong chinh sach uu dai khong? Cau tra Idi la khong. Chiing dong mot vai tro quan trong nhung can xac dinh ro rang vai tro nay.

Quyen mua co phieu La quyenduWc mua co phieu ciia cong ty vdi gia inj dai. Sau do, nhan vien co the thu Idi (ddi khi rat Idn) khi ban co phieu cao hdn gia hp mua vao. Quyen mua co phieu se vo hieu sau mot khoang thdi gian khong thud hien nhir quy djnh trong ke hoach ve cd phieu.

Ban than u u dai tra cham khong cai thien viec g i u chan nhan vien ne'u chi don gian bat ho dpi tdi khi u u dai tra cham dupe thuc hien hay co quyen mua cd phieu. No se tang kha nang g i u chan nhan vien ne'u ban su dung no de dat dupe 1 hay tat ca nhung muc tieu g i u chan nhan vien trong chinh sach u u dai: 1. Cong nhan; 2. Tao dpng luc; 3. Xay dung nhom; 4. Nang cao trach nhiem; 5. Xay dung niem tin. Thiet lap cac u u dai tra cham ciia ban sao cho chiing co tac dung cong nhan (vi du nhu cong bo rpng rai phan thudng) va khuyen khich nhan vien muon dupe co quyen


150 I NGHE THUAT GIU CHAN NHAN VIEN GIOI mua co phieu. Xay dung nhom hay nang cao trach nhiem cua nhan vien de dap ling nhung tieu chi cua uu dai tra cham. Xay dung niem tin bang each tra luong phii hop. Ban khong nen chi dua ra chinh sach u u dai tra cham dao han trong 3 nam tdi va cho rang da "khoa chat" nhan vien cua minh mot each thanh cong. Phiic loi Phiic loi la nhung phan thudng phi tien mat dinh ky duoc coi la mot bd phan ciia luong co ban. Mot ke hoach y te, chi phi cho dich v u nha khoa, nghi phep, luong huu, bao hie'm, xe oto - tat ca deu la phiic loi. Trong thuc fjÂť danh sach phuc loi rat da dang.

Tac dong phai can bang vdi hieu qua Smart o , . Managing Mot quy tac chung la, neu mot ngUdi cang cd kha nang tac dong den gia tri ud dai tra cham ciia ho thi iTu dai cang co tinh chat nhir mot yeu td tao dpng luc. Mot giam doc dieu hanh, ngUdi cd the co anh hudng true tiep den gia co phieu ciia cong ty, se bj tac dpng nhieu hdn bdi quyen mua co phieu so vdi mot nhan vien binh thudng. Thue te, neu ban trao quyen mua cd phieu cho nhan vien khong co kha nang tac dpng tdi gia trj cd phieu, ban co the gay ra cam giac tuyet vpng va thuc day hpi chiing nhan nhjn phat trien. Hau het cac cong viec deu co nhung phiic loi va nhan vien coi do nhu mot bo phan ciia luong co ban. Nhung phiic loi nay la ket qua cua hoat dong kinh doanh tren thi truong, van hoa doanh nghiep va truyen thd'ng. Vi vay, nhung phiic loi cung nen dupe coi la nhung ye'u to thoa


cAc UU DAl:

T A I SAO K H O N G

PHAI LA... I 151

man giong nhu luong co ban. Nhan vien se khong thoa man ne'u ban khong dua ra cac u u dai hay giam bot chiing. Nhung chung lai hau nhu it co tac dung de giu chan nhan vien. Dac quyen r~ : 3 Khong nen coi nhe phiic Idi a Cac ong chii thudng quen mat mot sir that la, nhan vien coi cac phuc Idi nhu" mot phan luting co" ban. Trong thdi ky kho khan, cac ong chii thudng dat phiic Idi len hang dau trong danh sach cac chi phi can cat giam va sutig sot trudc phan ling manh me ciia nhan vien. Nguyen nhan la do ong chii da khong the phan bietdUdc giira phiic Idi va dac quyen. Dac quyen la phan thuong phi tien mat va khong duoc coi la bo phan cua luong co ban. Dac quyen co the mang tinh djnh ky (nhu ve tham gia cau lac bo the hinh, g i u tre tai co quan, phi hoi vien, v.v...) hoac khong dinh ky (nhu thie't bi vi tinh ca nhan, ve xem cac su kien the thao hoac giai h i va tham chi ca tin nhan mien p h i nua). Giu* dac quyen theo dung nghia cua no Dac quyen ap dung mot lan la dac quyen.

Managing Dac quyen ap dung hai lan thi trd thanh phiic Idi. Dac quyen ap dung lan thii ba trd thanh quyen Idi. Dac quyen can dUdc hieu nhu tren va dua tren nhirng gi nhan vien ky vpng vao chinh sach uU dai, co xu hudng trd thanh phiic Idi ma nhan vien coi la mot bp ph|n ciia ludng cd ban. Hay sir dung nhirng Idi khuyen d cudi chu'dng nay de giu' nguyen nhirng dac quyen va khong bien chiing trd thanh phuc Idi.


152 I NGHE THUAT GlC CHAN NHAN VIEN GIOI Quan he giua dac quyen vdi phiic lai giong nhu quan he giua thudng mot lan vdi khuyen khich: Chiing co tac dung giu chan nhan vien Idn hon so vdi phiic loi. Nhan vien ky vong nhan dupe phiic lpi va danh gia cao dac quyen. V i the (giong n h u thudng mot lan), ban can lam tat ca de toi da hoa tac dung ciia cac dac quyen. No phai dap ling 4 yeu to d tren: Chung

phai

dupe su dung de cong nhan mot each cong khai

(Mot

giam dd'c dieu hanh

ma

toi

biet da de cho "nhan vien ciia thang"

dupe

Thay doi dac quyen cho phu hdp Sir dung cong cu tim kiem vdi thuat ngC "employee incentive programs" de tim thong tin da co. Cd mot so trang web hay se giup ban cd dUdc cac chUdng trinh dac quyen co chat lUdng cho nhan vien (Trang web www.xylo.com la mot vi du).

su dung chie'e xe Ferrari ciia co trong mot tuan - la mot each hay de cong nhan rpng rai khi su dung dac quyen); Dac quyen phai co tinh khuyen khich (Viec dupe su dung chie'e xe Ferrari trong mot tuan co the khong hap dan v d i tat ca moi ngudi. Hay lam cho cac dac quyen phu hop vdi nhan vien); Cac dac quyen phai dupe danh gia dua tren co sd xay dung nhom va nang cao trach nhiem (ne'u day la nhung van de vdi nhan vien trinh do cao hon);


CAC LfU DAI: TAI SAO KHONG PHAI LA... I 153 •

Cac u u dai phai xay dung dupe niem tin cho nhan vien. (Khong nen chuan bj nhung mon qua mien phi ciia cong ty nhu ao phong va cuong dieu chiing nhu nhung dac quyen hay co' gang " d i i i " cho ho nhung phan thuong khong mong muon nhu ve may bay chi co the di duoc vao thoi gian 4-5 gid chieu. Dac biet la doi vdi nhan vien hang dau, nhung viec lam nay se co tac dpng tieu cue den niem tin ciia hp);

Cach thiet lap chinh sach uu dai Sau khi ban da dua ra nhung muc tieu g i u chan nhan vien va cac hinh thuc khen thudng trong chinh sach u u dai, budc hep theo la thie't ke'. Trong phan nay, chung ta se tim hieu bang each nao de thu thap thong tin can thie't de thiet ke chinh sach u u dai. Tien hanh kiem toan ndi bo Dieu dau tien can thuc hien la kiem tra chinh sach uu dai hien tai. Day thudng la hoat dpng mang lai cho ban nhieu thong tin quan trong. Ban can 4 nguon thong tin sau: •

Tham khao cac ho so nhan su: Ban se biet nhung u u dai ma moi nhan vien dupe hudng. Nhung chi nen coi nhung thong tin nay nhu diem xuat phat;

Kiem tra ban danh gia nhan vien gan day nhat va/hoac bao cao d i n h k y . Ban co the thay rang


154 I NICHE THUAT CILf CHAN NHAN VIEN GIOI mot so dieu chinh cua ban doi voi chinh sach uu dai danh cho nhan vien da khong duoc ghi vao ho so ca nhan, dac biet ne'u do la su khuyen khich hay thuong mot lan chua dat duoc (tien luong co ban va dieu chinh phuc loi thudng duoc phan anh rat nhanh chong trong ho so ca nhan); â&#x20AC;˘

Kiem tra lai t r i nha. Co the co nhung su dieu chinh hay dac quyen ma ban da thuc hien ke tu ban bao cao hoat dong hay bao cao dinh ky gan nha t ma khong duoc ghi trong tai lieu nao;

â&#x20AC;˘

Ban bac vdi nhan vien. Ban co the thay rang, mot nhan vien hieu nham mot so tinh chat ciia uu dai (dac biet la dac quyen). V i du, toi thua mot so ve di nghe hoa nhac va toi ngau nhien dua nhung chie'e ve nay cho mot nhan vien xuat sac. Nam sau, toi gap tinh huong "da khoc dd cudi" khi anh ta tdi van phong ciia toi de lay nhung tain ve xem hoa nhac cho nam do.

Cac cuoc dieu tra Bay gid ban da biet doanh nghiep ciia ban dang co gi. Budc tie'p theo la tim hieu xem ban su dung cac chinh sach u u dai hieu qua nhu the nao so v d i cac cong ty khac. Day thudng la mot nhiem v u kho khan, ton thai gian nhung Internet se lai la cuu tinh ciia chiing ta. Ban se co ngay ket qua nhung cuoc dieu tra ve luong, thudng cho tung cong viec chi vdi mot cii nhap chudt. Hay su dung cong cu tim kiem de tim nhung thong tin hien co (vi du


CAC UU DAI: TAI SAO KHONG PHAI LA... I 155 nhu go "salary survey" vao cong cu tim kiem yeu thich ciia ban). Vao thoi diem viet cuon sach nay, day la nhung nguon tot nhat: •

www.salary.com;

www.wageweb.com;

www.bls.gov/ncs/ (Dieu tra ve chinh sach uu dai ciia Cue Thong ke nhan vien quoc gia Hoa Ky).

So sanh

Nang cao tinh xac 'thuc cua thong t i n

Hau het nhung trang web ve dieu tra Uu dai deu cd chut nang "power search" cho phep ban chpn theo vr tri dia ly va nganh nghe cu the. Hay danh thdi gian de hoc va sii dung nhung tinh nang nay. Mot chut cong siic bd ra se lam tang chat lUdng, tinh chinh xac ciia thong tin thu

Sau khi da thu thap thong tin ben trong va ben ngoai doanh nghiep, buoc hep theo la so sanh 2 luong thong tin de xem linh vuc nao (neu co) ma ban can dieu chinh de chinh sach u u dai ciia doanh nghiep co tinh canh tranh tren thj truong. Toi goi y ban nen

so sanh 6 nhom uu dai 6 tren: (luong co ban; nhung khuyen khich; thuong mot lan; u u dai tra cham (bao gom quyen mua co phieu); phiic loi; dac quyen). Theo kinh nghiem cua toi, ne'u bat ky ye'u to nao trong chinh sach tru dai cua ban hien nay thap hon 15% so vdi tieu chuan ciia nganh, ban phai dieu chinh de duy tri tinh canh tranh. Neu u u dai ciia ban d Idn hon 5% va nho hon 15% so tieu chuan ciia nganh, ban chi phai dieu chinh khi cac ye'u to khac trong chinh sach u u dai khong bu dap


156 I NGHE THUAT GIU CHAN NHAN VIEN GIOI dugc a mot mire do nao do. Noi each khac, neu muc luong co ban ciia ban thap hon 10% so voi muc luong trung binh cua nganh nay nhung tien thudng va phiic loi lai Idn hon nhieu thi ban khong can dieu chinh.

Bien tao thanh cam! Tien mat la yeu to de so sanh nhat khi so sanh Smart chinh sach Uu dai ciia cong ty ban vdi nhirng Managing cong ty khac. Nhirng khoan khuyen khich, phiic Idi va dac quyen phi tien mat thudng kho so sanh hdn. Toi thudng quy ddi cac yeu to trong chinh sach uU dai sang tien mat roi nhan vdi 3 de so sanh. Vi vay, hpi phi ciia mot cau lac bp the hinh la 450 dola/nam se dUdc chuyen thanh 1.350 ddla (3 x 450 dola) gia trj tien mat. Ne'u uu dai ciia ban thap hon muc trung binh 5%, ban khong can thuc hien su dieu chinh nao, tru khi doanh nghiep ban hoat dong trong nhung nganh co tinh canh tranh cao. Nhung ban can kiem tra lai thudng xuyen (6 thang mot lan) de dam bao khoang each nay khong bi ndi rong ra. Thu nghiem va tiep nhan thong tin phan hoi Phuong phap nay thuong bi coi nhe trong chinh sach u u dai. Mot so phan trong chinh sach uoi dai ciia ban rat co the khong co tac dung vi co mot vai yeu to rat kho hieu ddi vdi nhan vien hay khong co tinh kha thi. Vi du, mot ke hoach thudng duoc tinh toan qua thong minh co the phiic tap den noi khong nhan vien nao biet minh se duoc thudng nhu the nao va khi nao.


CAC l/U DAI: TAI SAO KHONG PHA! LA... I 157 Hay sir dung phuong phap phan hoi thong tin bi mat, giong nhu mot cuoc dieu tra kin, de danh gia ke hoach mai dugc thuc hien nhu the nao. Khi ap diing ke hoach, toi khuyen ban nen kiem tra hieu qua trong vong 3 thang, 6 thang, 1 nam va 3 nam va sau do cu dinh ky 3 nam thuc hien mot lan. T o i d a h o a h i e u q u a t r o n g c h i n h sach u u d a i Lam the nao de cac u u dai phat huy hieu qua cao nhat? Chiing ta se ket thuc chuong nay voi mot so Idi khuyen ngan gon nhat de g i u chan nhan vien nho chinh sach u u dai dugc chuan bi ky cang. ^o째*

i N < S

jjgfy

r a

"hung cau hoi thich hdp

* <Ss Sua ra muc tieu phii hdp cho nhCrng cuoc dieu tra ciia ban. Nhirng cuoc dieu tra dau tien (d thdi diem 3 va 6 thang) se danh gia dUdc miTc lUdng cd ban, phiic Idi va cd the ca nhCrng khoan khuyen khich va dac quyen (tuy thuoc vao thdi gian dua ra Uu dai). Cuoc dieu tra hang nam se danh gia miic lUdng cd ban, phiic Idi, cac khoan khuyen khich, phan thudng va dac quyen. Cuoc dieu tra sau 3 nam se danh gia hieu qua ciia tat ca cac Uu dai tren ciing vdi Uu dai tra cham.

Trao ddi thong

tin

Dii chinh sach u u dai tot nhung ne'u khong ai biet ve no thi no cung khong mang lai tac dung gi. Chinh sach uu dai mdi duoc dua ra ciia ban phai nam trong so tai lieu tuyen dung cung n h u dugc thong bao rdng rai trong cong ty. D u n g quen rang: N h u n g nhan vien hang dau


158 I NGHE THUAT Cllf CHAN NHAN VIEN GIOI muon duoc cong nhan. Chi'nh sach u u dai ciia ban la mot trong nhung each de the hien su cong nhan nay.

Thong bao mot each thich hdp jRy Chi co ban mdi biet nhCrng yeu to nao tao nen <2a "thong bao phii hdp" cho cac chinh sach UU dai trong doanh nghiep minh. Quan diem trong cong ty thay doi tCr cho bi mat tuyet doi den minh bach tuyet ddi. Theo toi nghi, thong tin cang cong khai thi hieu qua giu" chan nhan vien cang Idn. Bi mat se gay ra mat long tin va nhu chiing ta da biet, mat long tin se gay ra luan chuyen nhan vien. Chihig minh cac teu ddi luon cong hang va phii hap Dieu quan trong la, khi gioi thieu mot chinh sach uu dai moi, ban phai giai thich chi tiet cho rung nhan vien chiu (vi du: noi ro che do moi se duoc thuc hien nhu the nao va tai sao no lai cong bang va phu hop): Ban co the chia se vdi nhan vien ket qua so sanh ciia ban. Cac nhan vien nay se chju tac dong true hep t u nhung chinh sach u u dai do va ho xung dang duoc giai thich ve y nghia ciia no. Cong khai ket qua Khi ban thuc hien mot cuoc dieu tra va so sanh ket qua ciia chinh sach u u dai moi voi muc tieu ban dat ra thi hay chia se ket qua vdi tat ca nhan vien. Ne'u ke hoach moi ciia ban giup tang 13% doanh so ban ra hay tung ra duoc 1 san pham mdi, hay ndi vdi moi ngudi. Thanh cong la ye'u to co ban de g i u chan nhan vien.


CAC UU DAI: TAI SAO KHONG PHAI LA... I 159

Dot mat vai cd thanh cong va that hai De chinh sach uu dai cua ban phai doi mat vdi ca thanh 1 nhan vien khong thuc hien dat dupe muc tieu thi khong

ban co dupe su tin tuong, cong va that bai. V i du, ne'u tot ke hoach mdi va khong nen thudng cho nhan vien

do. Ne'u ban thudng cho hp, hp se coi thudng gia tri cua toan bp ke hoach. Hay nhd 4 ye'u to can co la cong bang, minh bach, nhat quan va ton trong ke hoach ciia minh. Se sai lam ne'u khong tra cho nhan vien nhung gi hp dang dupe hudng nhung cung se sai lam ne'u tra cho hp nhung gi khong phai la ciia hp. Khong nen chi to chuc mot nghi le hang nam Tim nhung ly do de ban bac va thong bao chinh sach uu dai ciia ban (va thanh cong cua chinh sach) vao nhieu thdi diem khac nhau trong nam. Ne'u ban chi de cao chinh sach uu dai trong 1 doan van ciia bao cao thudng nien, hay 1 gid trong cuoc hop tong ket ciia ban quan ly moi nam mot lan thi ban da xem nhe gia tri va lam giam hieu qua ciia cong cu dac biet nay. Nang tam chinh sach uu dai cua ban vdi mot hinh anh rieng: dat ten cho chinh sach hay tham chi la logo (bieu hung) va "nhan vien phu trach". Dua thong tin lien tuc ve nhung tien bp va phan thudng gan day. Khi thuc hien khen thudng bang hien vat, khong nen chi gui cho hp mot tam sec ma nen co ca 1 buc thu cam on t u giam dd'c dieu hanh. Tap hop tat ca moi ngudi trong phong ban va vo tay tan thudng nhan vien do. Hay thuc hien viec nay!


160 I NGHE THUAT Gltf CHAN NHAN VIEN GIOI Tiep xuc tieng cd nhan Khong mot chinh sach uu dai nao co the tong hop duoc het nhung gi ma nhan vien mong muon tu ong chu. Tham chi chinh sach uu dai tot nhat cung khong the thay the cho viec toi ban lam viec cua Juanita, nhin vao mat co ay va noi "Cam on co, Juanita". Tom tat Chuong 5 •

Luong co ban, khuyen khich va phiic loi la nhung yeu to thoa man chii khong phai ye'u to tao dong luc;

Thudng, dac quyen va u u dai tra cham dupe thie't lap hop ly la nhung ye'u to tao dpng luc;

Dieu chinh uu dai se chi co tac dung mot lan ne'u cac chinh sach u u dai ciia ban khong dat dupe muc tieu g i u chan nhan vien va nhan vien khong cam thay chinh sach u u dai ciia ban cong bang, minh bach, nhat quan va ton trong hp;

So sanh chuong trinh giu chan nhan vien ciia ban vdi cac cong ty khac, thuc hien bat cu su dieu chinh nao can thie't va sau do quang ba cho chinh sach uu dai d ben trong va ben ngoai doanh nghiep.


C o n g

n h a n

n h a n

v i e n :

viec gi hieu qua, viec gi khong

Hp tra cho ban rat it, nhung so' tien nay ty le vdi so tien khac. RICHARD

NIXON

Phan thuong cuo'i ciing la phan thudng luon duoc nho tdi. K H U YET

DANH

N

eu dugc thiet ke va thuc hien dung, cac chuong

trinh cong nhan nhan vien se dong vai tro quan trong trong viec g i u chan nhung nhan vien hang dau. Neu thuc hien khong hieu qua, nhan vien se coi thuong va chiing se trd thanh vo ich. Trong chuong nay, chiing ta se tim hieu each thuc dam bao chuong trinh cong nhan nhan vien giup ban g i u chan nhirng nhan vien hang dau.


162 I NGHE THUAT Gltf CHAN NHAN VIEN GIOI Huang muc tieu vao nhung nhan vien hang dau Muc tieu dau tien cua chuong trinh cong nhan nhan vien la huong tdi nhung ngudi thich hop, trong truong hop nay la nhung nhan vien hang dau. Chu'dng trinh cong nhan nhan vien Mot chUdng trinh ca ngoi nhCrng thanh cong noi bat cua nhan vien bang hinh hide tien thudng (hay hien vat). No cd the ket hdp vdi phan thudng co ke hoach, cd to chut (nhu danh hieu "nhan vien ciia thang") va nhCrng phan thudng khong theo ke hoach, tu phat (nhu phan thudng cho ngudi dung dau trong ky thi nganh nghe toan quoc) va/hay cac cuoc thi dua (nhu thi dua doanh thu ban ra theo quy hay thi dua bao dam an toan nhan vien). Tat nhien la chuong trinh cong nhan nhan vien khong chi dupe ap dung vdi nhung nhan vien hang dau nhung vi doi tuong nay la trong tam ciia cuon sach nen chiing toi se nhan manh d day. Trong phan sau ciia chuong, chiing ta se hoc each ket hop chuong trinh cong nhan cho nhan vien hang dau va cho nhung nhan vien khac. Biet ho la ai Muc tieu dau tien ciia chuong trinh cong nhan nhan vien la len danh sach tat ca nhung ngudi co the dupe cong nhan. Neu ban can bat ky su giup do nao trong viec xac dinh nhung nhan vien hang dau, hay xem lai cong viec ban da lam d phan: Hinh dung chuong trinh giu chan nhan vien (Chuong 3).


CONG NHAN NHAN VIEN I 163 Cau hoi tie'p theo la: "Chuong trinh cong nhan nhan vien bao gom nhung ai?"

Phoi hop cac chu'dng trinh cong nhan nhan vien Cac chu'dng trinh cong nhan nhan vien co the bao gom bat ky yeu to nao theo tri tudng tuWng cua ban. Chu'dng nay khong chi cung cap cho ban y tu6*ng ve nhung phan thudng, ma con dam bao rang du ban cd dung loai phan thudng nao di chang nua, chiing cung se giup dude ban giCrchan nhutig nhan vien hang dau. De cd them cac y tudng ve phan thudng, hay dpc cuon sach 1001 Ways to Reward Your Employees ("1001 each thudng nhan vien cua ban) ciia Bob Nelson. Cac cuon sach, ban tin va trang web (www.nelson-motivation.com) rat hay cua ong se cung cap cho ban rat nhieu y tudng. Ne'u ban khong co nhieu nhan vien hang dau hoac doanh nghiep ciia ban co du cac nguon luc thi cau tra loi co thela "Tat ca bpn ho". Ne'u ban dang quan ly rat nhieu nhan vien hang dau nhung nguon luc ciia ban co han, ban se phai phan rich cac riii ro de xac dinh nhung nhan vien hang dau nao co kha nang roi bo doanh nghiep trong tuong lai gan va huong chuong trinh cong nhan nhan vien vao ho. Khi ban da xac dinh dugc nhung nhan vien hang dau cho chuong trinh cong nhan ciia minh, ban can phai tinh toan den cau true ciia no. Co nhung lua chpn sau: • Rieng biet; • Phan tang; • Theo nhom.


164 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI Phan tich cac rui ro Phan tich cac rui ro se lien quan den viec danh gia tung nhan vien hang dau theo cac tieu chi nhu: thanh tich hien tai va trirdc (Jay, ky nang va kha nang thay the. Ket qua se la mot bang xep hang nhan vien theo thu* tu" de ban dua hp vao chu'dng trinh cong nhan nhan vien lan nay. 1

Chuong

trinh rieng

biet

Lieu chuong trinh cong nhan nhan vien cua ban chi danh cho nhung nhan vien hang dau ma tach biet vdi nhung nhan vien khac? Theo kinh nghiem ciia toi, mot phuong phap nhu the se han che tinh than ciia nhung nhan vien khong duoc tham gia vao chuong hinh. Chuong trinh cong nhan nhan vien rieng biet (chi danh cho nhan vien hang dau) co the 'hai hoa vdi 2 dieu kien: â&#x20AC;˘

Co nhung ket qua ro rang chung minh rang chi co nhan vien hang dau mdi co kha nang dat duoc;

â&#x20AC;˘

Tat ca nhung nhan vien khac dang duoc huong muc u u dai tren muc trung binh ciia nganh hoac cong viec do.

Ne'u ban khong dap ling duoc 2 dieu kien nay, hay can nhac viec su dung chuong trinh phan tang hay chuong trinh cho tung nhom. Chuong trinh phan tang Trong hau het cac truong hop, chuong trinh cong nhan nhan vien hang dau se duoc tien hanh dong thoi hoac nhir mot phan ciia chuong trinh cong nhan nhan


CONG NHAN NHAN VIEN I 165 vien khac co quy mo Ion hon. Cach phd bien nhat de thuc hien dieu nay la co mot chuong trinh cong nhan nhan vien phan tang. Chuong trinh phan tang co nhung phan thudng gia tri tang dan len tuy theo tham nien cua nhan vien va/hay thanh tich dat duoc. Phuong phap nay co tac dung trong hau het cac hudng hop. Nhung neu muc tieu can dat tdi cua mot chuong hinh cong nhan nhan vien cho mot nhom nhan vien la su chinh xac (nhu giu chan nhung nhan vien hang dau) thi thie't ke mot chuong trinh phan tang se bi gidi han, vi muc tieu chuong trinh cong nhan nhan vien can dupe md rpng de thu hut tat cd nhan vien. Chuong trinh cho tung nhom Nhu chiing ta da thay, phuong phap phan tang de cong nhan nhan vien co the xoa nhoa muc tieu g i u chan nhung nhan vien hang dau. Trong rat nhieu truong hop, chiing co the khien cho cac nhan vien bi gat ra cam thay khong the canh tranh vdi nhan vien hang dau. Mot phuong phap tot hon la chuong trinh cho tung nhom, cho phep thie't ke nhung chuong trinh cong nhan nhan vien d cac nhom khac nhau, trong cung mot doanh nghiep. D i n h h u o n g c h u o n g trinh cong n h a n n h a n vien Ban da dat dupe muc tieu dau hen cho chuong trinh cong nhan nhan vien dd la hudng vao nhung nhan vien hang dau. Muc tieu t h i i hai la dam bao chuong trinh duoc dinh hudng de g i u chan nhan vien.


166 I NGHE THUAT GILT CHAN

NHAN

VIEN GIOI

Nhung chuong trinh cong nhan nhan vien bi anh huong t u hoi chung "truyeri thong": Hoi chung nay thuong coi cac chuong trinh cong nhan nhan vien co "toan nhung dieu tot de thuc hien" va it co muc tieu cu the, co the do luong duoc. Tuy nhien, ne'u ban muon giu chan nhung nhan vien gioi nhat, chuong trinh cong nhan nhan vien ciia ban nhat dinh phai co tac dong true tie'p den muc tieu g i u chan nhan vien.

Cong nhan nhan vien khong phai la ufu dai Trong mot so tru'dng hdp, nhimg chu'dng trinh cong nhan nhan vien la stf lira chon chi phi thap hoac khong ton chi phi nhu nhimg uU dai bang tien mat. Neu chinh sach uu dai ciia ban khong cd tinh canh tranh thi chUdng trinh cong nhan nhan vien khong the orU van dude tinh the. NhU chiing ta da nghien ciiU d ChUdng 5, ban can phai xay dung chinh sach uu dai ciia minh ngang bang vdi thj trUdng trUdc khi siV dung nhung cong cu khac (bao gom ca chUdng trinh cong nhan nhan vien, dac biet la nhan vien hang dau). 1

Dua ra nhieu Id giu chan nhan

muc tieu nhung

muc tieu trong tam

vien

Trong thuc te, hau het cac chuong trinh cong nhan nhan vien deu co nhieu muc tieu n h u dat dupe muc tieu ve chat luong san pham, ve doanh thu ban hang hay cai thien miic dp an toan nhan vien. Hau het cac chuong trinh cong nhan nay deu dupe thie't ketren mot hay nhieu muc tieu hoat dpng. Nhung muc tieu nay nhin chung kha day du, ngam y vdi nhan vien rang: hay cogang dat dupe


CONG NHAN NHAN VIEN I 167 nhung muc tieu hoat dong nay va chung toi se cong nhan no luc cua anh. Tuy nhien, de giu chan nhung nhan vien dac biet, ban can thiet ke mot chuong trinh cong nhan nhan vien 6 na'c cao hon. Kit qua va hoat dong Khi thie't ke chuong trinh cong nhan nhan vien tap trung vao muc deu g i u chan nhan vien, ban phai phan biet giua ket qua va hoat dong: â&#x20AC;˘

Ket qua la nhung muc tieu hoat dpng lam co so cho chuong trinh cong nhan nhan vien n h u dat dupe muc tieu ve chat lupng san pham, muc deu doanh thu ban hang hay cai thien muc dp an toan;

â&#x20AC;˘

Hoat dong la each thuc nhan vien dat dupe hay vupt qua cac muc tieu nay.

Xac djnh nhung hoat dpng lien quan den g i u chan nhan vien giup ban thie't ke mot chuong trinh cong nhan nhan vien tap trung vao muc tieu g i u chan hp. Phan thuong va khen thudng Truoc khi suy nghi each thuc xac dinh cac hoat dpng lien quan den g i u chan nhan vien (va each thuc bien chiing tro thanh mot phan trong chuong trinh cong nhan nhan vien), ban can biet each thuc ban co the de dang nhan ra ket qua va hoat dpng trong cac chuong trinh.


168 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI Nhin chung, ban co the de dang nhan biet ket qua thong qua phan thuong va hoat dong thong qua khen thudng. Phan thuong co the duoc trao tang nhieu lan va danh cho nhung ai tien tdi muc tieu gan nhat. Phan thudng thudng la bang khen, giay khen, huy hieu, ky niem chuong, v.v... (nhu giai N6-ben, huy chuong vang Olympic, v.v...) Khen thudng khong can thiet phai duoc thuc hien. Ne'u co, no se duoc coi la su ghi nhan mot hoat dpng xung dang dupe tuyen duong, khong chi bdi v i ai do tien tdi gan nhat muc tieu mong muon. Phan thudng dupe dua ra t u dpng va co the du tinh dupe nhung khen thudng thi ngupc lai. Thiet ke chuong trinh cong nhan nhan vien d e n a n g cao h i e u q u a h o a t d o n g Chuong trinh cong nhan nhan vien nham muc dich g i u chan nhung nhan vien hang dau can tap trung tuyen duong nhung hoat dpng lien quan den viec giu chan nhan vien. Sau day la nhung phuong phap de dat dupe dieu do: â&#x20AC;˘

Thay vi ndi "Cam on" v d i nhan vien (vi da tang doanh so ban hang, dam bao chat luong san pham, duy tri an toan nhan vien), chuong trinh cong nhan nhan vien nen noi: "Tdi thich each anh thuc hien cong viec. Hay lam nhu vay thudng xuyen nhe".


CONG NHAN NHAN VIEN I 169 â&#x20AC;˘ Chuong trinh cong nhan nhan vien nen quan tam den con ngudi nhieu hon va deh ket qua it hon; â&#x20AC;˘

Tuyen duong nhan vien da lam the nao chir khong phai dd lam gi.

Vay, "hanh vi lien quan den viec giu chan nhan vien" nao chiing ta muon khuyen khich? Hanh vi co the thoa hiep va hanh vi khong the thoa hiep Diem dau tien can phan biet la su khac biet giua hanh vied the thoa hiep va hanh v i khong the thoa hiep. Hanh vi khong the thoa hiep la nhung hoat dong duoc ky vpng d bat ky nhan vien nao bat chap tinh trang giu chan nhan vien hien nay nhu the nao. Do la t u each dao due ban va doanh nghiep cua ban ky vpng vao nhan vien a moi thdi diem. Trong bat ky doanh nghiep nao, nhung dac diem nhu cu x u co dao due, cd tinh chuyen nghiep va can than cung vdi su quan tam den ngudi khac deu la nhung hanh vi khong the thoa hiep. Nhung hanh v i lien quan den g i u chan nhan vien (the hien va ciing cd' su gan ket vdi doanh nghiep) thudng la nhung hanh vi co the thoa hiep. Chiing la nhung quan diem va phuong phap ma nhan vien lua chpn de bay to y nghi ciia minh. Chuong trinh cong nhan nhan vien can phai phat trien nhung hanh vi tich cue co the thoa hiep. Ngoai t r u nhung nhin vien mdi, ne'u ban phai su dung chuong trinh de


170 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI khuyen khich nhung hanh v i khong the thoa hiep thi chiing to qua trinh tuyen dung nhan vien cua ban dang co van de. Khen thudng va khuyen khich cac hanh vi Vdi nhan vien chUa co kinh nghiem, can co su" khen thudng nhCrng hanh vi khong the thoa hiep thong qua cac chu'dng trinh cong nhan nhan vien va cac cong cu khac nhir cd van, huan luyen va phan hoi mot each tich cut. De cho qua trinh hoc tap nay cd hieu qua, dieu quan trong la phai lien tuc khuyen khich nhCrng hanh vi nay chii khong chi khuyen khich trong qua trinh dinh hudng. Khong nen chi thut hien chUdng trinh cong nhan nhan vien mot hay hai lan roi dung lai khi ban thay co nhung hanh vi tich cUc td phia nhan vien. NhCrng hanh vi tich cut cung giong nhu cd bap, co the trd nen mem nhun khi bj lam dung.

Vidu D u o i day la mot so hanh v i bieu hien thai dp tich cue cua nhung nhan vien hang dau ddi vdi van de giu* chan nhan vien. Hay danh thai gian len danh sach va danh gia nhung each thuc tuyen duong cac hanh vi nay trong chuong trinh cong nhan nhan vien: • Hoa dong vdi doanh nghiep (tham gia vao cac nhom xa hpi, cac hoat dpng tinh nguyen); • Co tam nhin dai han (xay dung moi quan he vdi khach hang, lap ke hoach va len chuong trinh cho nhung muc tieu trung va dai han); • Xay dung tinh than lam viec theo nhom (chung nhau nhung phan thudng danh cho nhom hoac


CONG NHAN NHAN VIEN I 171 khen thuong cac thanh vien khac, dao tao cheo cac thanh vien khac trong nhom); â&#x20AC;˘

Cung co van hoa doanh nghiep (bieu lo nhung gia tri cot loi, t u van va huan luyen khong chinh thuc cho nguoi khac).

Dua ra nhung muc tieu cu the De dat dupe thanh cong, bat ke cac yeu to tao nen chuong trinh cong nhan nhan vien cua ban la gi (phan thuong, khen thuong, cac cuoc thi,...), quan trong la ban phai thie't ke chung mot each cu the, kha thi, cong bang va phii hop. Tam quan trong cua tinh cu the Cac ye'u to trong chuong trinh cong nhan nhan vien cang cu the cang tot. De tranh su lung tung, hay te nhat la danh mat hieu qua thuc day nhan vien, ban can dam bao rang tat ca nhan vien deu hieu cac chi tiet quan trong hong chuong trinh cua ban: su phii hop, so luong, chat luong va qua trinh danh gia.

Kiem tra tinh cu the Mot trong nhCrng each ddn gian nhat de biet hoat dpng cong nhan nhan vien co cu the hay khong la thu" nghiem tri/dc. Hay dua nhirng dieu khoan hay dieu kien chu'dng trinh cho ngudi hoan toan khong lien quan dpc va tra Idi nhung thac mac ciia hp. Sau do, dpa tren cac cau tra Idi de hoan thien nhung dieu khoan va dieu kien dd.


172 I NGHE THUAT GIU* CHAN NHAN VIEN GIOI Dau tien, tat ca nhan vien can biet ro lieu ho co duoc tham gia vao chuong trinh cong nhan nhan vien hay khong (dac biet la khi ban su dung chuong trinh theo nhom). Thu hai, ban can chac chan la khong co thac mac nao ve so luong cac yeu to trong chuong trinh. Du do la muc tieu ve doanh thu, muc do an toan, so ngay nghi hay ky han cua mot dot thi dua, v.v... thi ngay tie dau chung phai duoc ro rang va nhat quan. Neu khong, ban dang lam giam hieu qua cua chuong trinh (that kho ma phan khich khi duoc khen thuong vi dat duoc muc tieu ma ca 2 thu do deu rat mo ho) va danh mat su tin nhiem (se xay ra su nghi ngo dai dang rang nhung con sd ket qua co the da bi phii phep).

Cac dieu khoan cua George George muon cac nha khoa hoc nghien cuU va phat trien lap thanh nhCrng nhom lam viec, vi anh thay hoat dong nay tot cho viec gitfchan nhan vien. Anh quyet djnh trao thudng cho nhom nao co the dua ra nhieu de xuat tan dung phe pham trong san xuat. Dieu khoan thudng ma anh dUa ra rat cu the: •

Cuoc thi ket thuc vao 5 gid chieu ngay 28-2;

Moi nhom can hop vdi nhau it nhat ba lan va moi lan it nhat la 45 phut;

Se co phan thudng cho nhom nao dua ra nhieu y tudng nhat. Dd la mot bua an mien phi d mot nha hang noi tieng cho tat ca cac thanh vien trong nhom va moi ngUdi co the di kem mot ngUdi than.

Thu ba, cM'f luong cac ye'u to trong chuong trinh ban dua ra phai ro rang. Dac biet la doi v d i nhung nhan vien


CONG NHAN NHAN VIEN I 173 hang data, nhimg ngudi co nhirng tieu chuan cao, neu chat luong giai thuong hay phan thudng bi thdi phong thi hp se khong con tin tudng chuong trinh cong nhan nhan vien. Cung dirng "chat bop" hay to ra qua that tha ve phan thudng. Cudi ciing, ban can cu the hoa qua hinh cong nhan nhan vien. Hay ton hong va thanh that vdi nhan vien neii khong ban se bi hoai nghi. Vi du, ne'u danh hieu "Nhan vien ciia

thang"

chi

dupe

quye't dinh vao ngay cudi ciing cua thang, hay noi trudc vdi hp nhu vay (Hau het nhan vien se nhan ra cac tieu chi danh gia ciia ban sau vai thang, tai sap ban lai khong cong khai luon nhung tieu chi

Chi si/ that ma thdi Tai mot doanh nghiep ma toi biet, cac nhan vien thi dua hang thang rat quyet Net de gianh dude mot chiec ao cau thii binh thudng ma chi ngUdi thing cuoc mdi dude mac (giong nhu ao vang trong cuoc dua xe dap Tour de France). Khong ai phan nan ve chat luting chiec ao vi khong cd sd ky vpng nao ca: hp deu biet no chi mang tinh tUdng trung. NgUdc lai, mot chuyen di nghi mat mien phi dude "lang xe" rat nhieu hoa ra lai chi la 3 dem d mot khach san toi tan d mot ndi heo lanh nao do se chi gay ra an tuting xau doi vdi nhiitig nhan vien gioi.

ciia minh). D a m bao m u c t i e u k h a t h i Sau khi cd dupe cac ye'u t d cu the va do luong dupe trong chuong trinh cong nhan nhan vien, budc tie'p theo la dam bao dat dupe bat ky muc tieu nao trong chuong trinh. Neu nhan vien khong the dat dupe muc tieu ban dua ra,


174 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI chuong trinh ciia ban se khong tao dong luc cho nhung nhan vien hang dau cung nhu khong the giu chan hp. Hay su dung ket qua hoat dpng trong qua khu de dinh huong (neu co the). Muc tieu cua chuong trinh cong nhan nhan vien nen nam trong khoang t u 5%-15% nhung ket qua tot nhat da dat dupe truoc day. Rat kho thuc hien khi dat ra muc tieu chua tung dat dupe, t r u khi ban co ly do xac dang de tin rang no co the thanh cong. Khi ban da dua ra muc tieu ban dau cho chuong trinh, hay danh thoi gian hoi y kien ciia nhan vien truoc khi thuc hien. Bdi v i , muc tieu dat ra la danh cho nhan vien chii khong phai cho ban, nen quan diem cua hp ve kha nang dat dupe muc tieu quan trong hon quan diem ciia ban.

\

/ SrTSrt Managing

Cong nhan nhan vien vdi nhCrng khoan khuyen khich cho hieu qua hoat dong .â&#x20AC;&#x17E; â&#x20AC;&#x17E; . , , Khong nen quen: chUdng trinh cong nhan nhan vien luon khuyen khich ho lam viec hieu qua. Neu ban muon tang hieu qua cong viec, hay thie't ke mot chUdng trinh khuyen khich nhan vien vdi nhCrng muc tieu keo dan (muc tieu cao hdn ket qua da dat dUdc trUdc day) nhu da nghien CLTU d ChUdng 5.

Day khong phai la nhCrng muc tieu can thiet cho chUdng trinh cong nhan nhan vien: Viec khong dat dUdc nhCrng muc tieu nay thudng gay ra cam giac that bai va that vong, trai ngUdc vdi nhCrng gi ban dang co gang tao ra - mot cam giac thanh cong va tien bp.


CONG NHAN NHAN VIEN I 175

Give Idi nua Ban phai cd du tien de chi tra cho phan thudng, cac ky nghi, ve may bay hay bat cii thu gi ban da hiTa trong chUdng trinh cong nhan nhan vien. Tuy nhien, khong phai doanh nghiep nao cung dap ling nhimg gi hp da hiia. Dieu do anh hudng xau den chien lUdc giirchan nhan vien.

Phuong phap nay chi khien cho chuong trinh cong nhan nhan vien mang tinh gia truong. Tai sao lai khong bat dau mot each diing dan bang viec thua nhan nhung nhan vien hang dau co the dong gop rat nhieu cho viec thie't ke va trien khai mot chuong trinh cong nhan nhan vien hieu qua?

Hay cong b a n g Sau khi dam bao rang chuong trinh cong nhan nhan vien ciia ban da cu theva kha thi, buoc tie'p theo la kiem ha truoc khi thuc hien: chuong trinh co cong bang khong? Ne'u khong, chuong trinh ciia ban se chi tao ra su ganh ty va hoai nghi trong nhan vien. Lirotig trirdc moi tac dong

Smart Phan thudng rat quan trong ddi vdi nhirng n Managing han vien hang dau, do do, ban phai ludng trUdc cac tac dong co the xay ra trong chUdng trinh cong nhan nhan vien. Mot cong ty, ma toi la ngUdi dong sang lap, lUa chpn mot sd nhan vien hang dau va tra tien cho hp tham gia mot khoa hoc d trudng Harvard nhu mot phan trong chUdng trinh cong nhan nhan vien. That khong may, khong ai suy nghi thau dao ve tac dpng ciia viec mat di mot nhan vien chii chot trong vong 6 tuan ddi vdi hoat dpng ciia cong ty. Cong ty danh phai bd ke hoach nay.


176 I NGHE THUAT G1CT CHAN NHAN VIEN GIOI Co ba tieu chi xac dinh mot chuong trinh co cong bang vdi nhung nhan vien tham gia hay khong: •

Chuong trinh tao ra su canh tranh khong lanh mqnh giua cac nhan vien. Khong ai can phai "de dau cudi cd" ngudi khac de gianh dugc phan thudng. Nhung chuong h i n h cong nhan nhan vien khong tao ra su canh tranh lanh manh se tac dpng tieu cue den kha nang giu chan hp;

Chuong trinh yeu cau nhan vien tu ho trach nhiem thubng xuyen cua ho. Khong nen su dung mot chuong trinh cong nhan nhan vien nhu canh ciia hau de thuyet phuc nhan vien nhan them trach nhiem ma lai dupe tra cong it hay khong nhan dupe gi;

Chuong trinh ddi hoi qua nhieu thai gian cd nhan hay cac nguon luc cua nhan vien. Ban nen cong nhan nhung thanh qua dat dupe trong khung thdi gian trung binh. Toi thudng bi ngac nhien bdi nhung cong ty xay dung chuong trinh can bang giua cong viec va ddi song cho nhan vien trong khi chi thie't ke phan thudng chuong trinh cong nhan nhan vien danh cho nhung nhan vien lam viec ngoai gid.

Ne'u nhung nhan vien hang dau cua ban chu yeu lam viec theo nhom, hay cong nhan nhan vien theo dinh hudng nhom. N h u n g ghi nhan danh cho ca nhan la tot nhung se khong hay ne'u no pha hong lien ket nhom. Ban can nhd rang: lam viec theo nhom chua bao


CONG NHAN NHAN VIEN I 177 gia la the manh ciia nhung nhan vien hang dau. N h u chiing ta da thay trong chuong nay, lam viec theo nhom hieu qua la 1 trong nhung muc tieu cua chuong trinh cong nhan nhan vien hang dau. Ne'u dieu do tao ra dinh huong nhom cho toan bp chuong trinh, giong nhu George va nhom nghien cuu va phat trien cua ong da lam, thi moi chuyen deu tot dep.

Hay canh giac vdi cac cuoc t h i Nhieu chu'dng trinh cong nhan nhan vien la cac cuoc thi. Dieu nay co ve phii hdp, dac biet la doi vdi nhCrng nhan vien hang dau, vi hg cd tinh than canh tranh rat cao. Tuy nhien, nhirng cuoc thi thudng bien 3 canh bao tren thanh hien thin: khi dan den sir ddi dau giua cac nhan vien. Ben canh dd, cac cuoc thi lai tao ra ke thang, ngudi thua mot ket qua khong mong muon trong chu'dng trinh cong nhan nhan vien ciia ban (chi tao ra nhCrng ngudi chien thang). Neu mot nhan vien lam viec dudi kha nang, hay giai quyet van de do thong qua qua trinh quan ly hoat dpng hieu qua chii khong phai qua chu'dng trinh cong nhan nhan vien. Ban mudh chuong trinh cong nhan nhan vien cua minh co tac dung rich cue trong viec giu chan nhung nhan vien hang dau, nhung dieu do khong co nghia la ban phai tra gia bang viec tac dpng tieu cue len viec giu chan nhung nhan vien khac. Can dam bao rang, cac phan thuong va khen thudng ban danh cho nhung nhan vien hang dau khong qua nhieu hon so v d i nhung gi danh cho cac nhan vien khac. Ne'u khong, nhan vien ciia ban se hie gian bdi rat nhieu ngudi trong sd' hp la n g u d i hd tro quan trong cho


178 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI nhirng nhan vien hang dau va de dang nhan ra sir doi xir bat cong.

Sit dung ty le vang Mot quy tac chung la: giffgia trj khen thudng va phan thi/dng tUdng dUcfng vdi tong gia trj iTu dai. Vi the, nhan vien A cd tong thu nhap hang nam la 50 nghin do la dude nhan phan thudng la 2 nghin do la, se coi viec nhan vien B co tong thu nhap hang nam la 100 nghin do la dude nhan phan thddng la 4 nghin do la la sUcong bang. Tuy nhien, neu nhan vien B dUdc nhan phan thudng la 10 nghin do la thi nhan vien A se cam thay rang viec chi tra nhu vay la khong cong bang. Chu y: Du phan thudng bang tien da rat phd bien hien nay, nhUng ban van can phai quy ddi nhQjig phan thudng phi tien mat ve gia trj tUdng dUdng tien mat de de Udc tinh. Cuo'i ciing, hay chac chan rang chuong trinh cong nhan nhung nhan vien hang dau co tinh cong bang trong toan bo doanh nghiep. Co 3 truong hop ma chuong hinh cong nhan nhan vien co the gay bat loi cho doanh nghiep, do la: â&#x20AC;˘

Chuong trinh khien cho nhan vien chu chot tdch ra khoi guong may cong viec. Hay dam bao rang, chuong trinh cong nhan nhan vien khong lam cho nhan vien chu chot sao lang trach nhiem voi doanh nghiep;

â&#x20AC;˘

Chuong

trinh dua ra nhung

ky vong sai lech.

Tham khao y kien dong nghiep ve muc tieu, cac phan thuong va khen thuong de dam bao ban khong dua ra nhung ky vpng sai lech cho nhan vien trong doanh nghiep;


CONG NHAN NHAN VIEN I 179 â&#x20AC;˘

Chuong trinh bop meo nhung tieu chuan hay qua trinh da duoc thiet lap truoc do. Hay nho rang, nhung muc tieu ban

chon

cte

khen thuong cho mot

nhan

khong muc

vien

phai tieu

la tieu

chuan cho nhan vien khac. Hay dam bao chuong t r i n h p h u h o p Mot dieu quan trong la chuong trinh cong

Cong bang vdi khach hang Hay luU y anh Managing hudng cua chu'dng trinh cong nhan nhan vien doi vdi khach hang, dac biet neu no cd hoat dong thi dua ban hang. Dam bao rang hoat dpng thi dua nay khong dat nhan vien hang dau vao tinh the bi ep dinh vao cong viec ban hang hay ddi xu" khong cong bang vdi khach hang de dat dUdc chien thang.

nhan

nhan vien khong chi cu the, kha thi va cong bang ma phai phii hop. Dieu nay co nghia la, can dam bao hoat dong khen thuong va phan thudng co hinh thuc va muc do phu hop vdi nhan vien hang dau. Tien thuong Dieu quan trong nhat can ghi nhd la: tien thudng cho nhan vien trong chuong trinh cong nhan nhan vien khong qua Idn de trd thanh ye'u to vat chat trong chinh sach uu dai. Ne'u no Idn hon 15% tong so luong, ho se coi khoan hen nay la ye'u to' trong chinh sach u u dai nhu phan thudng "ndng" chu khong nam trong chinh sach cong nhan nhan vien.


180 I NGHE THUAT GlO CHAN NHAN VIEN GIOI Danh tien cho nhCrng phan thifdng Neu ban that su muon nhan vien cua minh nhan dUdc so tien Idn, hay danh so tien nay cho chu'dng trinh thudng nhir chung ta da de cap trong Chu'dng 5. Dung quen rang: chu'dng trinh cong nhan nhan vien la nham cong nhan nhirng thanh qua hdn mut binh muting va chu'dng trinh thudng la de khuyen khich tang nang suat cua nhan vien. Dung nham lan 2 thuat ngu nay. 1

1

Nhung

phan thuong

phi tien

mat

Ta cung can xem xet nhung phan thudng phi hen mat nhu qua tang, nhung chuyen nghi mat hay nghi phep nhung van co luong. Hay chuyen phan thuong sang gia tri tuong duong tien (neu co) va tinh toan tuong tu. Neu ket qua Ion hon 15% tong so luong thi gia tri phan thudng nay qua cao. Sau day la nhung l u u y de dua ra nhung phan thudng phi hen mat phu hop: â&#x20AC;˘

Ky

vong.

nhan

vien

Nhung hang

dau thudng khong thich nhung

thii

vdi phan

thudng nhu but bi, ao phong va tham chi la va l i hanh ly chat luong td't va

Hieu ro

o ST nhan vien a. ~n cua ban Xet tren gdc do nhan khau hoc va gidi tinh, sd thich cua con ngudi rat da dang. Khong ai hieu ro nhan vien hdn ban, nen hay danh thdi gian nghien cull de dua ra nhCrng phan thudng phu hdp vdi nhu cau ciia hp. Neu ban phan van thi ban co the hoi nhCrng nhan vien cua ban.


CONG NHAN NHAN VIEN I 181 nhung ky nghi, v.v... Hay cd gang dua nhung phan thudng dudi day vao chuong trinh ciia ban: •

Tham gia vao cong tac quan ly (khi mot nha quan ly vua t u chuc);

Phan anh va nhan manh tinh t u chu (nghi viec van duoc tra luong va kha nang lam viec t u xa);

Cap nhat vdi nhung thanh tuu dot pha (cong nghe PDA, he thong tin nhan);

Nhirng dac diem ve nhan khau hoc: Chi nhung nhan vien dudi 35 tudi chpn phan thudng lien quan den phong each song n h u ky nghi hay cac dung cu the thao, trong khi nhung ngudi tren 35 tudi thudng hudng ung phan thudng bang tien mat hay ke hoach lam viec linh hoat;

Ve xem bong chay, dung lay! Mot cong ty bao hiem Idn (tru sd tai New York) co chUdng trinh phan thudng cho nhung nhan vien ban hang dat doanh so cao nhat la ve xem dpi New York Yankees thi dau bong chay. That khong may, 35% so nhan vien dat tieu chuan lai lam viec d ndi khac chii khong phai d New York. Nhurig nhan vien nay khong hudng ling chUdng trinh lam vi neu hp gianh dUdc phan thudng thi phan thudng ciia hp chi la phai tutra phan Idn chi phi. • Nhirng dac diem ve gidi. Cac cudc dieu tra chi ra rang, phu n u thudng thich nhung phan thudng giup hp can bang cong viec va cuoc so'rig (nghi phep ma van dupe tra luong va lam viec t u xa)


182 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI trong khi nam gioi thuong thich phan thudng bang tien hoac nhung thie't bi toi tan. â&#x20AC;˘

Anh hudng dia diem sinh song. Ne'u nhan vien ciia ban song d nhung khu vuc dia ly khac nhau thi khong nen thie't ke cac chuong trinh phan thudng theo kieu van phong la nha.

Quang ba chuong trinh Bi mat ciia mot chuong hinh cong nhan nhan vien hang dau hieu qua nam trong qua trinh quang ba chuong trinh. Rat nhieu chuong trinh sang kien gioi, nhan vien ciia thang, thi dua dat doanh so ban hang cao nhat bi bo quen chi vi chiing khong duoc quang ba rong rai. Chiing ta se ket thuc chuong nay vdi mot so' Idi khuyen de giup ban quang ba thanh cong chuong trinh cong nhan nhan vien hang dau. Thanh lap Ban Chi dao Thanh lap mot ban chi dao gom nhCrng nhan vien hang dau de giup ban thiet ke va thuc hien chu'dng trinh cong nhan nhan vien. Ho se diTa ra nhCrng y kien hay va true tiep khi thao luan ve chu'dng trinh. Lap ke hoach. Su dung giai doan lap ke hoach de gia tang su ky vong va thich thii ciia nhan vien. Khong nen tu minh thie't ke chuong trinh roi sau do mdi tiet 16. Hay danh thdi gian de hoi y kien va trao ddi vdi nhan vien ngay t u khi bat dau. Chon lua cac yeu to. H o i y kien nhan vien ve tung ye'u to trong chuong trinh cong nhan nhan vien. Hay nho ho


CONG NHAN NHAN VIEN I 183 cho loi khuyen ve viec ap dung phan thudng "Nhan vien cua thang", "Sang kien cua nam", phan thudng ve an toan nhan vien, ve doanh so ban hang, v.v... Mot lan nua, su dong gop cua nhan vien rat can thie't khi danh gia hieu qua cua chuong trinh va giup ban gia tang su ky vong. Thuc hien. Hau het cac doanh nghiep chi thong bao ve chuong trinh cong nhan nhan vien khi ho tien hanh no. Nhung chi mot thong bao don le thi khong hieu qua. Hay cung cap nhung thong tin can ban trong chuong trinh cua ban

Sir dung e-mail

Smart S\S dung e-mail Managing de thong bao chUdng trinh cong nhan nhan vien se dUdc thUc hien nhu the nao. Khong nen ngai gui mot but thU nhieu lan. Ban khong can luc nao cung phai dUa ra thong tin mdi, chi can lap lai nhung thong tin cd ban.

tu 5-7 lain trong 3 thang dau. Xuc hen su ra mat cua chuong trinh va cung co thong diep cua chuong trinh bang each su dung ban tin, bang thong bao cua nhan vien, mang noi bo cong ty, tui dung thuc an trua va bat ky each thuc nao khac. Thai gian khen thuong. Khai thac toi da hieu qua cac su kien khen thudng. Bat buoc moi ngudi tham gia du ho co gianh dupe phan thudng hay khong. Ban nen chu y dau tu cho su kien nay, cd the tien hanh vdi mot so nghi thuc va hoat dpng v u i nhdn. Ne'u co the, hay de mot thanh vien trong ban quan ly trao phan thudng va de cao ngudi chien thang cang nhieu cang tot (vi ban dang lam viec vdi nhung nhan vien hang dau).


184 I NGHE THUAT Gltf CHAN NHAN VIEN GIOI Tom tat Chuong 6 •

Chuong trinh cong nhan nhan vien se tang kha nang giu chan nhung nhan vien hang dau ciia ban neu no dupe thiet ke'theo dinh hudng do;

Dam bao rang chuong trinh ciia ban ghi nhan ca nhung hanh vi cung co kha nang giu chan nhan vien va ket qua hoat dpng;

Chuong trinh cong nhan nhan vien ciia ban phai cu the, kha thi, cong bang va phu hop;

Quang ba hieu qua la yeu to' can thie't lam nen thanh cong cho chuong trinh cong nhan nhan vien cua ban.


0

T u y e n

d u n g

d e

g i u

1

chan nhan vien Tdi khong tuyen dung cho hien tai; toi tuyen dung cho tuong lai. FRED BRAMANTE JR.

Tong Giam doc dieu hanh Tap doan Daddy's Junky Music, Inc Chung toi khong bat dau voi gid dinh cong ty chung tdi danh cho tat cd moi nguoi. WILLIAM G.MCCOWAN

Ciru Chii tich va nha sang lap Tap doan MCI Communications

D

en day, chung ta da hinh dung ra chien luge g i u

chan nhan vien se dat dugc nhung gi, chung ta da dat ra cac muc tieu g i u chan nhan vien mang tinh thuc te va xac dinh dugc cac yeu to chinh cua chien luge g i u chan nhan vien. Gia la luc bat dau thuc hien chien luge do.


186 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI Chiing ta se bat dau thuc hien chien lupc giu chan nhan vien t u dau? Thai diem tot nhat de bat dau la luc ban tie'p xuc lan dau tien vdi nhung nhan vien tiem nang trong qua trinh tuyen dung. I^ Duiig end doi qua lau

* Mot so nha quan ly cho ddi qua lau de thuc hien chu'dng trinh gift chan nhan vien ciia minh. That de hieu la nhieu ngudi muon chac chan moi viec da dude "len ke hoach" hdp ly trudc khi trien khai. Tuy nhien, do la mot sai lam. Viec thi/c hien khong phai la khau cuoi cung ma chi la mot phan ciia qua trinh lap ke hoach. " Phai bat dau thi/c hien chu'dng trinh giu" chan nhan vien cang sdm cang tot bdi vi chi khi do ban mdi cd the bat dau dieu chinh no theo thUc te van hoa ciia cong ty ban. 1

Diing de bj "te Net do phan tich". Hay bat dau ngay bay gid! Ban con nhd 5 budc trong phep so sanh vdi viec choi gon trong Chuong 2 khong? Do la: 1. Hinh dung cii danh: hinh dung chien lupc giu chan nhan vien; 2. Chpn gay - quye't dinh cong cu de giu chan nhan vien nao; 3. Vung gay ra sau - tuyen dung de giu chan nhan vien; 4. Diem hep xiic - tao ra su khac biet hong dinh huong; 5. Theo bong - duy tri viec giu chan nhan vien hong qua trinh lam viec. Chiing ta vua mdi ket thuc 2 giai doan dau hen (Hinh


TUYEN DUNG DE GIU' CHAN... I 187 dung a i danh va lira chon gay). Va bay gid hay bat dau giai doan thu ba - Vung gay ra sau! Tuyen dung de giu chan nhan vien la gi? Tat ca cac doanh nghiep deu tuyen dung nhan vien. Chi mot vai doanh nghiep luyen dung degiie chan nhan vien. Hoc tu* cac ddi thu canh tranh Ban hay cac dong nghiep cd the tim dude mot Smart doanh nghiep trong ciing nganh cd chien lupc giu" Managing chan nhirng nhan vien hang dau tot hay khong? Neu co, hay danh ra 1 gid va ttfdng tUdng ban d vi trr mot nhan vien dang xem xet lam viec cho doanh nghiep dd. Hay tim tren trang web, thong bao tuyen dung, cac tai lieu tuyen dung ciia hp. Neu hp co dudng day nong cho cong viec do, hay goi dien va hot them mot sd thong tin chi tiet ve mot vj tri cu the nao do. Neu cd the, hay tham gia hpi end viec lam hoac cac sd kien khac, va ban cd the quan sat true tiep nhom tuyen dung ciia hp lam viec nhu the nao. OiTng lo lang ve viec phan tich cac ket qua dieu tra. Dieu quan trong la ban da trai nghiem qua trinh tuyen dung ciia hp. Hay ghi lai 3 dac diem ciia cac hoat dpng tuyen dung ma ban an tudng nhat vdi tUcach mot nhan vien tiem nang. Su khac biet la gi? Bang 7-1 se torn tat su khac biet chinh giua tuyen dung thong thudng (dieu ma hau het cac doanh nghiep thuc hien) va tuyen dung de g i u chan nhan vien (dieu ma chi co cac doanh nghiep v d i chien luoc g i u chan nhan vien tot m d i thuc hien). D u n g lo lang neu mot vai cum t u cd ve xa la vdi ban. Trong phan con lai ciia chuong nay, chiing toi lai se thao luan tung su khac biet.


188 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI Tuyen dung thong thudtig

Tuyen dung de giu? chan nhan vien

Hop dong nhan vien

Kieu cu

Kieu mdi

Mo hinh thue nhan vien

Chu yeu tap trung vao mo hinh tuyen dung cu

Sd dung tat ca cac mo hinh tuyen dung

Ho sd nhan vien

Di/a vao chut nang va ky nang

DUa vao chut nang, ky nang va sU thich hdp

PhUdng thiic tuyen dung

Tap trung vao toe do va kha nang lap day vi tri. Dda tren cac sir kien.

Tap trung vao quan he giira nhan vien va ong chii. DUa tren qua trinh hoat dong.

Bang 7 - 1 : So sanh hai loai t u y e n dung Hop dong nhan vien Su khac biet Ion dau tien giua doanh nghiep tuyen dung thong thuong va doanh nghiep tuyen dung de giu chan nhan vien la hop dong giua nhan vien va ong chii. Hdp dong nhan vien _ La mdi quan he tong the, ngam giira ong chii va nhan"vien. Mac du thuat ngu" hdp dong nhan vien cung dude diing trong cac van ban luat quy djnh cac dieu khoan ve thue nhan vien nhUng nhirng gi ma chiing ta xem xet trong chUdng nay la chi la moi quan he.


TUYEN DUNG DE GlO CHAN... I 189

Hop dong nhan vien kieu cu Ve mat lich sir, hop dong nhan vien co ban la mot ban tuyen bo' hien trang ma ong chii se noi voi nhan vien "Anh lam viec cho toi, toi se tra luong cho anh, va ne'u anh lam tot cong viec, anh co the 6 lai". Cai do duoc goi la hop dong nhan vien suot ddi - thue nhung ngudi gioi, tra luong cho ho, hp lam viec cho ban. Loai hop dong nay that su phii hop vdi thdi ky Dai cong nghiep, khi ma chi phi nhan cong kha re, dpi ngu nhan vien khong co su bien dpng, cac chu ky

He thong ky nang la kien thuc, kinh nghiem va bang cap ciia 1 nhan vien phii hdp vol cong viec ciia minh. Hang tram nam trUoc, cic ky nang ciia 1 ngudi thd moc hay thd xay khong may khi thay doi trong suot cuoc ddi ciia hp. Ngay nay, nhan vien phai thudng xuyen cai thien va phat trien ky nang ciia hp de co the tiep tuc cong viec.

kinh te dai hon va de d u doan hon. Tuy nhien, gan day, hop dong nhan vien suot ddi ngay cang to ra khong phu hop do nhung bien dpng trong nhan khau hoc va nen kinh te, chu ye'u la tren 5 khia canh chinh sau day: 1. Tinh lieu dong cua nhan vien tang len. Mot nhan vien co the de dang tim dupe mot cong viec mdi so vdi 15 nam truoc; 2. Nhung bien dong trong nen kinh te. Su bung no va su d d vo ciia nhung chu k y kinh te khien cho


190 I NGHE THUAT Gltf CHAN NHAN VIEN GIOI cac doanh nghiep khong the cung cap viec lam suot ddi; 3. Nhu cau nang cao trinh do thudng xuyen. Vong ddi san pham duoc rut ngan va nhu cau ciia khach hang tang len khien cho ky nang cua nhan vien khong con dap ung duoc yeu cau va vi the, no lam giam kha nang duoc thue ciia nhan vien ve lau dai; 4.

Sir chuyen dich sang nen kinh te'tri thuc. Trudc day, van de dao tao (va keo theo la an toan nghe nghiep) chu yeu duoc cac ong chu quye't dinh. Nhu cau hoc tap suot ddi va su phd bien ciia hinh thuc hoc tap t u xa giiip cho nhan vien duoc tu do phat trien nghe nghiep. Ket qua la ho co the thay doi cong viec de dang hon;

5.

Su xuat hien cua danh muc nghe nghiep. La he qua cua su thay ddi nhan khau hoc va bien dong cua

nen

kinh

vien

hien

te, nhan nay

khong

mud'n lam viec ca ddi cho bat cii mot doanh nghiep nao (nhu dieu kien cua hap

dong

nhan vien "ca ddi").

Hoc tap ca ddi Cac nhan vien thuong (du khong lien tuc) phai tu" trang trai tai chinh va bo tri thdi gian cho viec phat trien va ciing co cac ky nang. Chiing ta se thudng xuyen de cap den cum tu* nay vi viec dua ra cd hoi hoc tap suot ddi la mot yeu td quan trong de giu" chan nhan vien hieu qua.

Thay vao do, ho xay dung danh muc nghe nghiep bao gom mot loat cong viec, moi cong viec keo dai t u 2-10 nam.


TUYEN DUNG DE GIU CHAN... I 191 Hap dong nhan vien kieu

mai

De thi'ch ling voi nhirng ap luc tren, hop dong nhan vien da thay ddi dang ke trong vai nam trd lai day. Bay gia, thay vi suy nghi vien vong la co the thue nhan vien theo hop dong nhan vien suot ddi, cac doanh nghiep co chinh sach tuyen dung huong toi giu chan nhan vien. Ho dang ap dung loai hop dong nhan vien mdi thich ung vdi thuc te. Khi thoa thuan hop dong, nhan vien noi vdi ong chii rang: "Toi se lam viec cho ong chung nao ong van con tao dieu kien de tdi cong hien nhieu hon va tra cho toi mot muc luong hop ly. Toi se lam viec vdi ong chung nao toi van con cam thay dupe t h u thach va phat trien ve phuong dien ca nhan". Ai quyet djnh? Chu y si/thay ddi can can siic manh giira 2 kieu Smart hdp dong nhan vien. Trong hdp dong nhan vien Managing kieu cu, siic manh thuoc ve ong chu, phan anh sir can bang quyen luc trong mo hinh thue nhan vien cu. Trong hdp dong nhan vien kieu mdi, sue manh thuoc ve nhan vien, phan anh sU thay doi trong can can siic manh. Ngay nay, nha quan ly gidi nhan thay rang, nhan vien chpn ong chii chii khong phai la ong chii chpn nhan vien. Chii y tdi cac ye'u to quan trong dupe thay ddi trong hop dong nhan vien mdi: 1. Khong ai chap nhan cong viec ca ddi. Ro rang chiing ta phai chap nhan mot thuc te la nhan vien se ra di vao mot thdi diem nao do; 2. Viec duy tri cong viec dua hen su phat trien ciia nhan vien chii khong dua hen nhu cau cua dng chii;


192 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI 3. Voi nhan vien, cac iru dai thudng giu vai tro quan trong thu hai so vdi nhung co hpi phat trien ky nang chuyen mon va ca nhan. Y nghia cua tuyen dung degiu chan nhan vien Y nghia cua su thay ddi can can sue manh trong cac hop dong nhan vien la gi? Doi vdi cac doanh nghiep muon tuyen dung de giu chan nhan vien, day la nhung bai hoc chinh: â&#x20AC;˘

Hieu rang nhung nhan vien tiem nang dang lua chpn ban vdi t u each ong chu chii khong phai theo chieu ngupc lai;

Cau hoi: Ne'u khai niem nay con mdi doi vdi ban, ban can thay ddi dieu gi trong phuong thuc tuyen dung, tai lieu tuyen dung, ky thuat phong van ciia ban de phan anh thuc t e m d i nay? â&#x20AC;˘

Chap nhan mot thuc te la nhu cau hoc tap suot ddi va su phat trien ca nhan se khien hau het nhan vien rdi bo doanh nghiep hong mot thdi diem nao do de theo dudi nhung cong viec khac;

Cau hoi: Thdi gian nhan vien lam viec cho ban trong bao lau la hop ly? Rat nhieu nha quan ly co suy nghi phi thuc te rang nhan vien se d lai doanh nghiep 5 nam, 10 nam hoac lau hon nua. Dieu nay dua tren t u tudng cua hop dong nhan vien kieu cu. Thuc te hon khi nghi rang phan Ion nhan vien se lam viec cho ban trong khoang 2-3 nam va that tuyet vdi neu giu chan hp t u 4-5 nam.


TUYEN DUNG DE GILC CHAN... I 193 â&#x20AC;˘ Nhan thay rang cac uu dai chi la mot ly do tai sao nhan vien 6 lai va do la ly do thu ye'u. Ly do chu ye'u ho 6 lai la su phat trien nghe nghiep va ca nhan cua ho. Cau hoi: Xem lai cac tai lieu tuyen dung, trang web ciia ban va mot so' nguon thong tin khac ban cung cap cho nhung nhan vien tiem nang cua minh. Chii y su can bang giua thong tin ban dua ra ve cac uu dai va thong tin ve su phat trien nghe nghiep va ca nhan. Su can bang nay lieu co hop ly trong hop dong nhan vien kieu moi hay khong? Lieu ban co qua chu trong den cac khia canh lien quan den u u dai nhung lai khong cung cap du thong tin ve co hoi phat trien nghe nghiep va ca nhan? Chung ta vua xem xet tam quan trong cua viec su dung hop dong nhan vien kieu mdi n h u nen tang cho viec thue nhan vien, hay chuyen sang su khac biet thu hai giua doanh nghiep tuyen dung de giu chan nhan vien va doanh nghiep tuyen dung don thuan. M6 hinh thue nhan vien mai Nhu chiing ta da thay trong bang 7-1, su khac biet thu hai giua cac doanh nghiep tuyen dung de g i u chan nhan vien va tuyen dung don thuan la tuyen dung de g i u chan nhan vien bao gom viec hieu va su dung nhieu mo hinh thue nhan vien. Theo hop dong nhan vien kieu cu, chi co duy nhat mot mo hinh thue nhan vien - dd la md hinh danh cho nhung


194 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI nhan vien chii chot. Mot doanh nghiep se thue nhan vien va nhan vien nay se van lam viec cho doanh nghiep chung nao tinh trang cu van duoc duy tri. Âť Thay doi quan diem cua ban

o. Neu ban suy nghi theo hdp dong nhan vien kieu cu - coi viec moi nhan vien hang dau rdi bo doanh nghiep nhu mot su" that bai - thi day la dau hieu ciia van de giu chan nhan vien. Neu ban chap nhan thue te ve hdp dong nhan vien mdi, ban se hieu rang viec luan chuyen cua mot so nhan vien da dude du" kien va khong tac dong nhieu den hoat dpng ciia cong ty. 1

1

Tuy nhien, su bien dong trong nhan khau hoc va kinh te khien cho hop dong nhan vien kieu cu ngay cang khong phu hop. Rat it nhan vien muon trd thanh nhan vien chu chot hoac suot ddi. Tham chi, mot so nhan vien cam thay khong thoai mai trong nhung moi truong nhu vay. Nguyen nhan cua tinh trang nay la do su thieu tuong thich giua nhan vien vdi ong chii. Day la tac nhan chinh dan den su luan chuyen nhan vien. N h u chiing ta nghien ciiu trong nhung chuong truoc, nhan vien se d lai noi nao ma ho cam thay thoai mai nhu d nha va hp se ra di neu muc dich hp dupe thue khong thich hop vdi nhu cau ciia hp. De thich ling, cac doanh nghiep tuyen dung de giu

Nhan vien chu chot La nhan vien ciia mot doanh nghiep, chi lam viec cho doanh nghiep do va thuc hien nhutig nhiem vu ong chii giao cho. Nhan vien chu chot co the* lam toan thdi gian hay ban thdi gian.


TUYEN DUNG DE Gltf CHAN... I 195 chan nhan vien nen phat trien cac mo hinh thue nhan vien khac, giam su tap hung vao nhan vien chii chot va phan anh chinh xac hon nhu cau ciia cac nhan vien tiem nang. Co 5 mo hinh thue nhan vien dupe cac doanh nghiep sif dung hong tuyen dung de g i u chan nhan vien. M o i mo hinh co nhung iru diem khac nhau nham toi da hoa kha nang g i u chan nhan vien. Mo hinh 1: Nhan vien chii choi (mo hinh co dien) Chiing ta da thao luan khai niem mo hinh nhan vien chii chot: do la mo hinh thue nhan vien tieu chuan. Mo hinh nay hieu qua nhat trong: •

Cac v i tri quan ly cap cao, khi ban muon va can nhan vien tap trung toan bp thoi gian va tam t r i cho cong viec;

Cac hoat dpng cot l o i , k h i cong viec g i u v i t r i t r u n g tam trong muc dich ton tai ciia doanh nghiep;

Cac hoat dpng dpc quyen co cac bi mat thuong mai hay quyen so h u u t r i tue ma ban muon g i u bi mat.

Mot so doanh nghiep sai lam khi nhan dinh rang nhan vien chii chot la mo hinh duy nhat hp co va cd gang hudng moi hoat dpng tuyen dung xoay quanh md hinh nay vdi nhung ket qua khong thie't thuc. Thuc te, su dung mo hinh thue nhan vien khac mot each thich hop la ye'u to song con trong viec tuyen dung de g i u chan nhan vien.


196 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI Mo hinh 2: Cong viec linh

hoat

Nhu chiing ta eta thay, trong vong 15 nam tro lai day, vj the ciia nhan vien chu chot ngay cang bi lu mo do sir ket hop cua nhung thay doi ve nhan khau hoc va kinh te tai noi lam viec, dac biet la nhung khia canh sau: • Su gia tang tinh luu dong cua nhan vien; • Viec tiep can de dang cac cong nghe truyen thong va cong nghe mang may tinh; • Su gia tang mo hinh gia dinh chi co cha hoac me di lam; • Ap luc len ong chu nham cat giam toi da chi phi. Danh bong trai tao Sir dung mo hinh thue nhan vien chii chot mot each chon loc se lam tang hieu qua ciia no. Hoat dong thue nhan vien ciia ban phai phan anh mot thutte la cac nhan vien chii chot ngay cang khan hiem, Hay dao ngddc tam ly thue nhan vien thong thudng: lay nhan vien khong chii chot lam chuan mdc (bang each sir dung cac mo hinh thue nhan vien mdi) va nhirng nhan vien chii chot la muc tieu can dat tdi. Hay thay ddi mo hinh thue nhan vien mac djnh trong cong ty bang mot mo hinh khac. Giup nhan vien thay ro rang ho can phai thuyet phuc ban trao vj the ciia nhurig nhan vien chii chot cho ho. De hoa giai nhung ap luc nay, ong chu - vdi muc tieu tuyen dung de g i u chan nhan vien - da phat trien nhieu phien ban ciia mo hinh nhan vien chu chot: khong yeu-


TUYEN DUNG DE GlCf CHAN... I 197 cau nhan vien phai lam viec tai mot dia diem co dinh va/hay tai mot thdi diem nhat dinh ma la lam viec t u xa, chia se cong viec va tuan lam viec nude rut. Lam viec tir xa. Lam viec tir xa dem lai cho nhan vien tat ca cac loi ich cua nhan vien chu chot, nhung ho duoc tir do lua chpn thdi gian va dia diem lam viec. Mo hinh nhan vien tir xa co hieu qua nhat doi vdi nhung loai hinh cong viec sau: •

Cac vi tri khong can thanh lap nhom. Cac cong nghe phoi hop (nhu hpi thao qua mang) khong the thay the hoan toan cac cuoc hop true tie'p du cho cong nghe may tinh khac phuc dupe han che nay;

Cac cong viec hanh chinh. Cac cong viec doi hoi • su tuong tac lien tuc vdi cac d u dieu may tinh that su ly tudng cho mo hinh lam viec tir xa;

Cac hoat dpng tie'p thi va ban hang. Khi nhan vien cd the (va co le mong muon) sap xep ke hoach rieng de gap go khach hang, tham cac chi nhanh cua cong ty thi lam viec tir xa la su lua chpn ly tudng.

Giai quyet cac thu tuc bao niem Vao cuoi thap nien 1970, mot so cong ty bao hiem My bat dau sii dung mo hinh lam viec tir xa de giai quyet cac thii tuc bao hiem d nude ngoai. Hp thiet lap cac mang xir ly thii tuc bao hiem quy mo Idn d Nam Ailen, tan dung sir khac biet ve miii gid de truy cap cac cd sd du" lieu vao ban dem vdi cUdc phi re hdn va it bj nghen mach hdn.


198 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI Ne'u su dung mo hinh lam viec t u xa, ban bat buoc phai thie't lap quy trinh bao cao va thu tuc hanh chinh ro rang de nhan vien khong cam thay tach rdi vdi doanh nghiep. Nhung nhan vien lam viec t u xa phai tham gia vao cac hoat dong thang tram cua doanh nghiep cang nhieu cang tot.

Hoi y kien cac chuyen gia tu* van cua ban Smart Hau het cac khai niem ve truyen thong duoc dua ra Managing - ^ g h y g nghiep, chang han nhir ngudi duOc iiy quyen va nha tdvan. Ho dua ra khai niem "ngoi chiTa ndng cho" va nhan thay rang truyen thong la mot budc chuyen tiT nhien va mo h)nh thue nhan vien ly tudng doi vdi rat nhieu nhan vien. Neu ban dang can nhac viec sir dung mo hinh thue nhan vien sir dung truyen thong, hay hoi cac co van chuyen nghiep ciia ban. Cd the ho da sir dung mo hinh do roi va se cho ban Idi khuyen. t u

c

c

c

n g

t y

c

U

n

Chia se cong viec. Dupe dac biet phat trien de giai quye't su gia tang nhanh chong so luong gia dinh chi co cha hoac me lam viec, mo hinh nay cho phep 2 hay nhieu ngudi chia se mot cong viec bang each lam viec vao cac thdi diem khac nhau va/hoac vao nhung ngay khac nhau. Nhan vien chia se cong viec co the lam viec qua mang. Chia se cong viec se tao ra hieu qua vdi cac cong viec sau: â&#x20AC;˘

Khong co nhu cau tiep xuc true tiep, lien tuc vai khach hang va doi tac thu ba. V i du, chia se cong viec se phu hop vdi tdng dai dien thoai, noi ma khach hang khong mong muon lan nao goi dien cung chi gap 1 nhan vien. Nhung no se it co hieu qua trong hoat dpng ban hang cho


TUYEN DUNG DE GILT CHAN... I 199 khach hang Ion, vi moi khach hang can giao dich vdi 1 nhan vien duy nhat; Muc do tie'p xuc giua cac vien trong

thanh nhom

khong cao. Khi co nhieu nhan vien tham kho

gia,

rat

khan

de

dam bao tung nhan vien ddn het sue thuc hien cong viec chung.

Vi

cong viec quang mot nghiep

du, mua

cao cho doanh kha

ly

tudng de chia se cong viec, vi no la mot nhiem v u rieng biet co the

r/vw-/>i Than trong vdi chi phi phat sinh Chia se cong viec co the ho tro" rat tot cho nhurig no luc giu" chan nhan vien ciia ban, nhurig neu ban quyet djnh su" dung no nhu la mot mo hinh thue nhan vien, hay xem xet cac chi phi thue nhan vien thud te. Chia se cong viec thudng tang gap doi cac chi phi ve cong cu, thiet bj may tinh, chu'dng trinh dao tao va mot so nguon luc khac ma moi nhan vien can cho cong viec ciia minh, Can dam bao rang bat ky su boi chi nao deu can thiet. Neu co the, hay thud hien chia se nguon li/c ciing vdi chia se cong viec. 1

hoan thanh mot minh. Mat khac, t u duy nhom trong 3, 4 budi ve nhung y tudng cho mot chien dich mdi it phu hop v d i su chia se cong viec hon, bdi su thay ddi nhan vien tham gia trong cac budi se lam gian doan cong viec; Cac nhiem vu cd nhan co tinh chat ketiep nhau, roi rac va trong thoi gian ngan. Khi cong viec chia se


200 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI bao gom cac nhiem vu dai han va da dang (nhu nghien cuu va phat trien duoc pham), khong the ban giao cong viec moi ngay 1 lan hay tham chi vai ngay 1 lan. Moi nhan vien se muon theo duoi suy nghi rieng va tinh chat cua cong viec khong cho phep tong ket hay ban giao cong viec mot each de dang. Mat khac, 1 nhan vien van hanh mot day chuyen san xuat co the ban giao cong viec cho dong nghiep khac trong cung nha may ma chi can gap go rat it. Tuan lam viec nude rut Mot so doanh nghiep hien nay nhan thay kieu cong viec can toi 40 gid lam viec mot tuan co the dupe thuc hien theo "nhip dieu" khac cho phii hop vdi cac cam ket va sd thich cua nhan vien. Chiing ta thudng thay 2 ke hoach tuan lam viec nude rut phd bien sau: â&#x20AC;˘

4 ngay lam viec, moi ngay lam 10 tieng;

â&#x20AC;˘

5 ngay lam viec, moi ngay lam viec 9 tieng va tiep theo la 4 ngay lam viec, moi ngay 9 tieng (cii 2 tuan lai co 1 ngay nghi).

Nhung tuan lam viec nude rut phu hop nhat voi cac cong viec it tiep xuc vdi cac dong nghiep va khong co su tie'p xiic true tie'p nao v d i khach hang. Tdi cho rang tuan lam viec nude rut se la hinh thuc phat trien nhanh nhat ciia cong viec linh hoat trong nhung nam tdi vdi 2 ly do:


TUYEN DUNG DE Gltf CHAN... I 201 1.

Mot so nguoi dang dan quen voi thoi gian lam viec dai hon moi ngay: tinh trang mot ngay lam viec 10-12 tieng dang ngay cang phd bien.

2.

Cung voi thoi gian lam viec keo dai la mong muon trai ngupc ve su can bang giua cong viec va cuoc song, de co co hpi huong thu cuoc song trong thai gian nghi ngoi nhieu hon.

Cac tuan lam viec nude rut lai giup hai hoa nhung mau thuan nay. Nhan vien cam thay thoai mai nhu d nha va co kha nang d lai doanh nghiep lau hon. Giam bat su* met moi do tinh trang giao thong te hai Cac tuan lam viec nUdc rut co the rat tot d nhirng Managing ndi ma nhan vien phai ddi mat vdi tinh trang giao thong qua iin tic. Ndi toi song (ngay ngoai 6 San Francisco), giao thong budi tdi thu" sau tir cho lam ve nha that sd te hai va tinh trang tin tac xay ra rat sdm, tir 2 gid 30 phut chieu. Mot sd doanh nghiep d day sir dung tuan lam viec nude rut de giup nhan vien tranh su phien toai nay. 1

Yeu tdtro giiip mo hinh cong viec linh hoat Internet da trd thanh mot cong cu huu ich de ong chii su dung va quan ly cac nhan vien lam viec linh hoat. Co mot so' trang web hay cung cap cac thong tin huu ich cho viec su dung mo hinh cong viec linh hoat nhu: â&#x20AC;˘

www.executiveworks.com. Phan mem dua vao nen tang Internet de cung cap cac cong cu de su dung cho phep cac nhan vien (nha thau, ngudi ban hang) quan ly ca nhan, bao gom cac


202 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI cong cu phoi hop danh cho quan ly du an va hoat dong bao cao; www.workoptions.com. Mot trang web hay, bao gom tat ca cac khia canh cua mot cong viec linh hoat. Day that su la nguon thong tin thii vi, boi no duoc viet ra tren quan diem ciia cac nhan vien; www.knowledg epoint.cpm. mot thuoc

bo

La phan

Cong

ty

xuat ban CCH, cung cap tat ca cong cu ma ban can nham dua ra cac chinh sach va quy

hinh

lien

quan

den

cong

Neu ban quyet dinh sit dung mo hinh thue nhan vien lam viec linh hoat, diing chi lam theo cac nguyen tac va quy trinh tieu chuan. Hay tham van y kien ciia cac chuyen gia de chac chan rang qua trinh thue nhan vien ciia ban dude dieu chinh phu hdp vdi luat phap qudc gia va luat phap bang.

viec linh hoat. Mo hinh 3: Cac nhan vien ty do Thuc te la, rat nhieu ngudi co the hoan thanh xuat sac cong viec nhung lai khong mud'n lam viec toan thdi gian vdi cuong v j nhan vien chu chot hay tham chi la mot nhan vien lam viec linh hoat (nhan vien t u do). Nhung nam vua qua, luong nhan vien t u do da tang vot. Trong Chuong 1, khai niem ve nhan vien t u do (duoc phd bien bdi Dan Pink, tac gia ndi tieng ciia cuon sach ve


TUYEN DUNG DE GIU" CHAN... I 203 nhan vien tir do: Free Agent Nation: How America's New Independent Workers Are Transforming the Way We Live (Quoc gia cua nhung nhan vien t u do: Cac nhan vien doc lap mdi xuat hien cua nude M y dang thay doi phong each song cua chiing nhu the nao) da rat quen thuoc, nhat la vao thdi ky bung no cac cong ty dot com nhung nam 1998-2000. Mac du gan day, su gia tang so nhan vien tu do bi chung lai nhung y tudng thue ho van rat phd bien.

Nhan vien tir do Nhan vien ti/do la ai? NhCrng chuyen gia tu van, thd han, ke toan, cong nhan cac cd sd san xuat nhi/a, v.v... Ho lam tat ca moi viec. NhCrng nhan vien lam tir tai nha, qua Internet; nhCrng nha thau doc lap, doanh nghiep gia dinh, bac sy hanh nghe dpc lap, chuyen vien dpc lap, quan ly cac doanh nghiep sieu nho cung la nhirng nhan vien ti/do. Theo Dan Pink, chi rieng nddc My cd it nhat 30 trieu nhan vien thuoc loai hinh nay. M6 hinh thue nhan vien tu do rat thich hop trong nhung truong hop sau: â&#x20AC;˘

Cong viec roi rqc nhung co the xac dinh

dupe.

Nhung nhan vien hr do khong duoc tra luong true tie'p ma tra theo san pham. Cong viec nay co hieu qua cao nhat k h i ket qua cong viec co the dinh luong (vi du: so met vuong hang rao da son dugc hay khoang thdi gian hoan thanh thii tuc cap bang sang che da dugc cong nhan); â&#x20AC;˘

Cac ky nang can thiet khong phai la ky nang cot loi cua doanh nghiep. Nhan vien t u do thudng dugc


204 I NGHE THUAT GIC CHAN NHAN VIEN GIOI dinh hudng theo d u an. Ne'u cong viec kinh doanh cua ban yeu cau su dung lien tuc ky nang chu chot, mo hinh thue nhan vien chu chot la phu hop nhat vdi ban; â&#x20AC;˘

Ky nang yen edit rat hiem valhoqc hay chi phi deed dupe no rat cao. Ne'u cong viec yeu cau mot ky nang cu the ma nhan vien chu chot cua ban kho co the co duoc (vi du, mot nha may san xuat kim loai dang tam muon nhan vien cai dat co sd d u lieu cho mot trang web) thi thue nhan vien t u do la lua chon tot nhat.

Mo hinh 4: Chuyen giao hoat dong san xuat Chung ta vua xem xet each thuc ban co the tang kha nang g i u chan nhan vien khi thay doi cac mo hinh thue nhan vien de khong chi phu hop vdi cac nhan vien chii chot ma con mang lai mot moi truong lam viec phii hap hon vdi tat ca nhan vien. Nho do, hp se cam thay thoai mai nhu d nha minh va lam viec cho ban lau hon. Budc hop ly tie'p theo la tra loi cau hoi: "Tai sao lai thue nhan vien lam viec nay?" Cong ty may tmh Compaq Vao thang 7-2001, hang may tinh Compaq thong bao la ho khong san xuat chip cho cac may tinh ciia hp nira. Mac du Compaq co nha may san xuat chip rieng (mua lai ciia Tap doan Digital Equipment Corporation vao nam 1998), nhimg Ban quan ly nhan thay hp khong the canh tranh dupe vdi cac hang san xuat chip chuyen nghiep nhir Intel va Advanced Micro Devices,


TUYEN DUNG DE GIU CHAN... I 205 Rat nhieu doanh nghiep ket luan rang, trong toan bo hoat dong kinh doanh cua ho, co mot so khau ho hoan toan khong nen tham gia vao. Thay vi co gang tham gia vao cac khau do, ho se dong cua han hay chuyen giao cho cac doanh nghiep khac va mua lai thanh pham. Tai sao ho lam vay? Co 2 ly do sau: â&#x20AC;˘

Lien ket doc bi that bqi. Doi khi mot doanh

Tap doan Virgin

nghiep se tim each t u bao ve truoc tinh hinh

Sau thanh cong rut rd cua Tap doan Hang khong Virgin, Richard Branson (Tong Giam doc Tap doan) ket luan rang hp ro rang cd kha nang kinh doanh trong nganh cong nghiep van tai ndi chung chir khong ddn thuan la linh vi/c hang khong. Ket qua la Tap doan Virgin da lang phi nhieu nam va hang trieu bang vao mang ludi dudng sat cua Anh - mot ITnh vuc kinh doanh hoan toan khac va it chju tac dpng bdi "phep mau" ma Virgin da tao ra.

gia nguyen vat lieu tang bang each t u san xuat ra

cac

nguyen

vat lieu do (lien ket

dpc).

mot

thdi

doanh thay

Sau gian,

nghiep ro

rang

khong the canh tranh dupe vdi cac nha san xuat Idn

hon.

Hau

qua la hp phai tra nhieu hon cho cac nguyen vat lieu do minh san xuat so vdi khi mua chung tren thi trudng t u do; â&#x20AC;˘

Danh gia qua cao cac ky nang cot loi. Mot doanh nghiep thanh cong trong mot thdi gian dai co


206 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI the cho rang minh co kha nang tao ra "phep mau" trong nhung san pham hay dich vu khac. Ho se tim each mua lai cac doanh nghiep khac trong cac linh vuc duoc cho la co lien quan. Nhung sau do, cong viec kinh doanh mdi lai to ra khong phii hop vdi cac ky nang chu dao ciia doanh nghiep. Ban cd mot phong ban hay tham chi mot nhom nhan vien roi vao tinh huong nay khong? •

Day khong phai la hoat dong cot loi trong kinh doanh cua ban;

Cac doanh nghiep khac dang san xuat cung loai san pham hay dich vu vdi gia thanh re hon, nhanh hon (hoac ca hai);

Viec g i u chan nhan vien rat kho khan.

Ne'u vay, viec chii trong giai quye't cac van de giu chan nhan vien co the se khong dem lai ket qua va ban can xem xet de nghi doanh nghiep ban lai bo phan nay va chuyen giao hoat dong san xuat. Mo hinh 5: Chuyen giao cong viec cho khach hang Day la each thay ddi md hinh thue nhan vien cuoi cung de giam cac van de ve g i u chan nhan vien. Ban nen xem xet moi quan he giua ban va khach hang: Ban co kho khan ve g i u chan nhan vien d khia canh do khong? Ban co kho khan trong dao tao va g i u lai nhung nhan vien gioi trong linh vuc dich v u khach hang, lap dat va ho tro khong? Ne'u co, giai phap dua ra la chuyen giao hoat dong do true tie'p cho khach hang.


TUYEN DUNG DE GILT CHAN... I 207 Mot so doanh nghiep ket luan rang ho khong the tim dupe, dao tao, tao dpng luc va giu chan nhan vien de thuc hien tot mot so' cong viec lien quan tdi khach hang. V i the, hp chuyen giao cong viec true hep cho khach hang. Nhung vi du cho mo hinh nay: may A T M , cac thie't bi khach hang tu lap rap, cua hang thuc pham t u phuc vu, nhirng cuon sach co the tai xudng t u tren mang (khach hang su dung may in, giay va muc in cua chinh minh). Mo hinh nay hieu qua nhat vdi: •

Cac giao dich gid tri thap. Ne'u ban kinh doanh 6 to, mot so khach hang cd the hai long ne'u hp t u lap bp phan giam thanh, nhung ne'u ban ban xe hoi Bentley, khach hang khong muon t u minh lap banh xe;

Cac hoat dong don gian vd cong nghe thap. Ne'u ban ban do noi that, khach hang cua ban co the thich t u lap rap mot so phan, nhung khi ban hudng dan lap rap len tdi 15 trang va co 278 6c vit, bu long, vong dem,... thi cong viec kinh doanh ciia ban se that bai t r u khi khach hang ciia ban la nhung ngudi thich-tu-lam moi t h u cho ky dupe;

Cac hoat dong khong quan trong. Mot nha dau t u chiing khoan sanh soi cd the tien hanh mpt vai nghien cuu, tham chi co the thuc hien giao dich true tuyen, nhung doi v d i kinh doanh bat dpng san, r u i ro se la rat Idn doi v d i hau het cac nha dau t u muon t u minh dieu tra.


20S I NGHE THUAT GIL/ CHAN NHAN VIEN GIOI Tom tat Chuong 7 â&#x20AC;˘ Danh gia cac hoat dong tuyen dung. Ban dang su dung loai hop dong nhan vien nao - cii hay moil â&#x20AC;˘ Neu ban su dung hop dong kieu cu, hay liet ke nhung thay doi can thie't trong cac tai lieu tuyen dung va nhung cong cu khac nhu trang web, mo ta cong viec, ky nang phong van de chuyen sang su dung hop dong nhan vien kieu moi.

Suy nghi sang tao Dung xem thudng tac dung cua viec chuyen giao cho khach hang tu lam mot so cong viec ma ban dang vat Ion de hoan thanh, hay hieu qua cua no ddi vdi nang cao tinh than lam viec cua nhan vien va giCr chan hp. Toi dong sd hChj va quan ly mot nha hang Pizza Hut theo hinh there nhUpng quyen d Ailen. Mot khau phuc vu khach hang ma chung toi lam rat dd la cho thud an thira vao tui de khach hang mang ve. No rat Ion xpn, bat tien, mat rat nhieu cong sue va lam gian doan cong viec ciia dpi ngu hau ban va nhan vien lau don. Do do, chiing tdi lam viec rat cham chap va khong phuc vu kjp khi khach hang muon rdi nha hang. Chung toi khong thuc hien tot cong viec - ca chung toi va khach hang deu biet vay. Va dieu do anh hudng nghiem trong den tinh than ciia nhan vien vao nhimg luc dong khach. Sau ciing, chiing toi bd tri cho khach hang mot khu vuc de hp cd the tu goi do an thCfa. Chung toi chi thud hien mot cong viec ddn gian la dUa cho khach hang nhimg gi hp can va don dep khu vUc nay. Chung tdi da thanh cong: khach hang tUgoi thirc an va nhan vien ciia chung toi dUdc tu do de thud hien nhirng cong viec khac.


TUYEN DUNG DE Gltf CHAN... I 209 •

Xem lai mo hinh thue nhan vien cua minh. Ban dang sir dung duy nhat mo hinh thue nhan vien chii chot phai khong?

Liet ke nhung mo hinh thue nhan vien khac ban co the sir dung trong doanh nghiep. Voi moi mo hinh, hay liet ke nhung cong viec va vi tri cu the phu hop.

Qua trinh trinh thue nhan vien cua ban co linh hoat khong, nhat la v d i cong viec linh hoat va nhan vien tu do? Ban cd cac hop dong va chuong trinh khuyen khich thue nhan vien t u do khong? Ban co thudng. xuyen d m hieu thi truong nhan vien t u do khong (dac biet la tren Internet)?

Nhung hoat dong nao ban dang thuc hien nen chuyen giao cho ben t h u ba?

Ban co the chuyen giao cho khach hang cua minh hoat dong nao? Ban co the giao cho mot nhom phu hach danh gia nhung hoat dong nao co the chuyen giao cho khach hang duoc khong?


0

Tao nen khac biet • v d i

s u

1

d j n h

h u t f n g

Lam viec cho mot cong ty Ion ciing giong nhu di tren mot con thu. Ban dang di 60 dqm/gid hay la con thu chuyen dong vdi van tdc 60 dqm/gid va ban van ngoi yen ? J.

PAUL

G E T T Y (1892-1 976)

Trong 2 chuong truoc, chung ta da xem xet cac nhan to cau thanh mot cu vung gay ra sau hieu qua - cac hoat dpng tuyen dung co anh hudng lau dai den viec giu chan nhan vien. Trong chuong nay, chung ta thao luan ve van de khi dau gay hep xuc vdi bong - khi nhan vien da len "con tau doanh nghiep" cua ban. Chung ta se xem xet djnh hudng hieu qua g i u vai tro quan trong the nao trong viec giu chan nhan vien hang dau. Dac biet, chung ta se de cap deri cac van de sau day: •

Moi lien ket quan trong giua su dinh hudng va viec g i u chan nhan vien;


212 I NGHE THUAT GILf CHAN NHAN VIEN GIOI â&#x20AC;˘ Khong co gi hie la khong dinh huong; â&#x20AC;˘

Chuong trinh dinh hudng cua ban can phai dap ung duoc 2 muc tieu giu chan nhan vien ngan han va 3 muc tieu trung han.

Moi lien ket giua viec dinh hudng va giu chan n h a n v i e n N h u chung ta da thay trong Chuong 2, ne'u nhu mat truoc cua gay gon khong thang hang khi dau gay tie'p xiic bong thi bong se roi xudng rat xa 16. Van de giu chan nhan vien cung tuong t u nhu vay. Ban da thie't lap cac muc tieu g i u chan nhan vien (hinh dung cii danh Chuong 3), lua chon cong cu giu chan nhan vien phii hop (lua chon gay danh gon - Chuong 4, 5 va 6) va cung cap thong tin hieu qua (vung gay ra sau - Chuong 7). Bay gid, ban da cham gay vao bong - nhan vien tham gia vao to chuc cua ban. Day la thdi diem then chot. Trong vai ngay lam viec dau tien cua nhan vien moi, doanh nghiep nen vach ra dinh hudng cho nhan vien se di. Neu doanh nghiep khong thong nhat vdi nhan vien ve van de nay thi khong co gi dang ngac nhien ne'u sau vai tuan, vai thang hay vai nam, doanh nghiep se nhan ra rang minh da khong dat dupe muc tieu giu chan nhan vien. Dinh hudng hieu qua chinh la nhan to' then chot de dam bao rang nhan vien khdi dau dung hudng, giup dat dupe muc tieu g i u chan nhan vien cua ban. Mac du la qua trinh dao tao co nhieu ngudi tham gia


TAO NEN KHAC BIET VOI SlT DINH HLfONG I 213 nhat nhung viec dinh hudng luon bi coi la te nhat, chan ngat, buon te, lang phi thdi gian, vo ich va kho khan... (day chi la mot sd'hr "nhe nhang" toi da dupe nghe). Do do, viec dinh hudng thudng dupe thuc hien qua loa. Ket qua la no bi gan tieng xa'u va trd thanh cong cu thu yeu thudng bi bd quen hoac su kien gay buon ngu, (hay te nhat la ca hai). Gift chan nhan vien gop phan lam hoi sinh sir dinh huong

Smart Vao khoang giira va cuoi thap nien 1990, Managing van de giu" chan nhan vien khien cho vai trd ciia chUdng trinh djnh hudng cd hieu qua dutfc dat len hang dau trong chUdng trinh nghi sUciia rat nhieu chu nhan vien. Cac to chuc cd mot chUdng trinh djnh hudng hieu qua cung nghia la co mot Idi the canh tranh.

Diing de chUdng trinh djnh hudng ciia ban chi mang tinh chat phu trd cho cac hoat dpng gid chan nhan vien. Co nhimg ly do chac chan anh hudng den viec ly giai tai sao mot chUdng trinh dinh hudng hieu qua lai quan trong doi vdi tat ca doanh nghiep - du hp cd gap kho khan trong viec giu" chan nhan vien hay khong.

Xin loi, tdi khong

biet ban dang dung 6 do

Va bay gid, hay nhd tdi tien de ban dau cua ban ve viec giu chan nhan vien: " M o i nhan vien d lai noi nao hp cam thay thoai mai n h u d nha". Lam the nao de cho biic tranh dinh hudng (von bi coi la am dam, buon chan, kem hieu qua) phu hop vdi y tuong lam cho nhan vien cam thay thoai mai d cong ty nhu d nha? Hau qua cua viec dinh hudng khong dang ke


214 I NGHE THUAT GlO CHAN NHAN VIEN GIOI hoac khong co dinh huong doi voi cam giac thoai mai nhu 6 nha cua nhan vien mdi la gi?

Thdi gian ngay cang it

*c^> a.

Trong moi quan he cong viec "hien trang" trudc day, nhieu nhan vien mdi cd chu dinh d lai lau dai vdi ong chii it nhat la 5 nam hoac lau hdn. Dieu do giiip ong chii co nhieu thdi gian de sua chira sai lam ban dau trong moi quan he - chang han nhu mot chUdng trinh dinh hUdng khong hieu qua hoac khong co chUdng trinh dinh hudng nao. Tuy nhien, ngay nay nhan vien it phai chiu ap tuc de d lai. Ho chi can gan bo vdi doanh nghiep trong vong 18 thang (doi vdi mot sd nganh cong nghiep va dac biet la trong ITnh vUc djch vu, thdi gian nay con ngan hdn) de tranh nhirng "vet den" trong ban ly Ijch ciia ho. Neu ban chua lam cho nhan vien cam thay thoai mai nhu d nha ngay tir luc ban oau thi ban se khong co nhieu thdi gian de bii dap lai dieu do. Dieu do cung kha giong vdi sU khac biet giua phim d rap va phim tren truyen hinh. Nha san xuat phim rap cd thdi gian de djnh vj cau chuyen, xay dung nhan vat va cot truyen. NgUdi xem phim rap tra tien de cd 2 gid trong rap chieu phim ma khong gap phai sir phien nhieu nao. Truyen hinh thi khac. Neu khong gay dUdc sU chii y ciia ngUdi xem trong vong 30 giay dau tien thi ho se chuyen kenh ngay. Ngay nay, viec thue va giu" chan nhan vien hang dau'cung giong nhu lam mot bp phim truyen hinh chii khong phai mot bp phim rap - tiic la ban phai thu hut dUdc sU chii y ciia hp ngay tir luc bat dau. Day chinh la mot nguyen tac quan trong: Moi quan he giua nhan vien va ong chu chi la mot mdi quan he. Va cung nhu trong cac moi quan he khac, an tugng han dau rat quan trong. Trong moi truong xa hoi, an tuong ciia chung ta ve


TAO NEN KHAC BIET VOI SL/ DINH Hl/ONG I 215 ong chii dupe hinh thanh trong vong 30 giay gap mat dau tien. Sau do, ong chu se phai rat kho khan de thuyet phuc chiing ta rang an tuong ban dau ve ho la sai lam. Dieu do cung hoan toan tuong tu nhu trong kinh doanh: Nhan vien se co an tuong ve viec ho co cam thay thoai mai nhu d nha hay khong trong vong ba tuan lam viec dau hen vdi ban. Neu nhung an tuong dau hen khong tot thi se rat kho khan de thuye't phuc ho rang an tuong do la sai. "May tinh cua ban dang dirge gui den bang du/dng thu"' Toi da tiring lam viec vdi mot cong ty thiet ke phan mem. Cong ty nay phai mat trung binh 8 tuan de cung cap cho moi nha lap trinh mdi cac phUdng tien tdi thieu de thuc hien cong viec (nhu ban, ghe, dien thoai, may tinh, phan mem, e-mail rieng va mat khau rieng). Se that lang phi khi de mot nhan vien mdi lam viec khong hieu qua trong mot thdi gian dai, hay tham chi bo quen y nghia quan trong ciia no ddi vdi dong lUc, sU hoa nhap ciia nhan vien va kha nang gitfehan hp.

K h o n g co g i l a k h o n g d i n h h u o n g Trong cuoc trao ddi cua toi vdi nhieu nha quan ly ve nhirng viec ho lam de g i u chan nhan vien hang dau, ho thudng rat ngac nhien khi duoc hoi den chuong trinh dinh hudng. Ho thudng noi vdi tdi: " 6 , chung toi khong co chuong trinh dinh hudng cho nhan vien d muc dp do dau! - Viec dinh hudng chi danh cho nhung nhan vien tie'p xuc vdi khach hang, hoac la cac nhan vien ban hang va nhan vien bp phan san xuat.


216 I NGHE THUAT GlC CHAN NHAN VIEN GIOI Day la mot dieu ngac nhien cho ban: khong co gi tuc la khong co su dinh hudng. Khi ban tuyen them nhan vien va sau do ban khong lam gi ca - do la chuong trinh dinh hudng cua ban. Khong djnh hudng la su dinh hudng toi te nhat. Neu doanh nghiep lam nhu vay thi nhan vien co cam thay thoai mai nhu d nha khong? Lieu rang ho co nghi: "Tdi dang d mot noi that tuyet vdi!" khong? Toi cho rang cau tra loi luon la khong bao gid. Trieu chung danh tieng bj xem nhe Toi sd dung cum h i nay de goi ten mot

/

A

/

A

hinh anh dang buon thudng xuyen dien ra ve sUxem nhe ciia td chut. Khi tuyen dung, doanh nghiep thiTdng ra siic "tan tinh" mot nhan vien tiem nang - ngUdi cd ban thanh tich xuat sac hoac bang cap loai uU. Vien canh ma doanh nghiep ve ra la dude nang ede, an udng, dude tang bde, co le ca bd dd - lam cho nhan vien cam thay minh giong nhu" mot ngUdi noi tieng. "NgUdi noi tieng" xieu long trUdc sU tang boc nay va chap thuan Idi de nghj hap din ciia doanh nghiep. Sau dd, khi den lam viec vdi ky vpng dude ddi xir nhu ngudi noi tieng thi hp da va phai mot thut te phu phang - khong dinh hudng... Hau qua doi vdi tinh than va sUtan tam ciia nhan vien nay rat de nhan ra.

Tac

dpng

tuc

t h i cua

chuong

trinh

dinh

h u o n g n h a m muc d i c h g i u chan n h a n v i e n Chuong trinh dinh hudng dugc thie't ke dap ling mot so muc tieu, thong thudng nhat la muc tieu thai gian lam


TAO NEN KHAC BIET VOI SU DINH HUONG I 217 viec nang suat. Mot chuong trinh dinh hudng vdi muc tieu chinh la giu chan nhan vien phai dap ung dupe 2 muc dich hie thi va 3 muc dich trung han (Chung ta se thao luan ve nhung muc dich trung han trong muc tdi). Thdi gian lam viec nang suat Day la khoang thdi gian de mot nhan vien mdi co the td minh hoan thanh cong viec. Moi cong viec se cd mot khoang thdi gian khac nhau. Vi du, mot nha san xuat thiet bj gia dung se xac djnh thdi gian lam viec nang suat ciia mot Phd Giam doc phu trach ban hang la khoang thdi gian anh ta hoan toan lam chii dUdc lich lam viec ciia minh - tien hanh va dieu hanh cac cuoc hop vdi cac nhan vien va cac khach hang Idn. Thdi gian lam viec nang suat ciia mot nhan vien van hanh day chuyen san xuat la khoang thdi gian co cd the san xuat ra 25 san pham vdi ty le phe pham nho hdn 0,6% mot ca.

Tranh giai

thieu

Mot qua trinh d j n h hudng tap trung vao viec g i u chan nhan vien phai phan biet ro rang giua dinh hudng va su giai thieu vao doanh nghiep. Su gidi thieu ve doanh nghiep (bao gom chiing kien quy trinh san xuat, qua trinh hoan thanh cac mau don, gidi thieu ve cac phuc loi va cac u u dai, cac chi dan ve y teva an toan nhan vien) nham cung cap cong cu cho nhan vien. Viec djnh hudng chi ra cho nhan vien nhung gi hp co the dat dugc cung vdi cac cong cu dupe trao. V i du, mot doanh nghiep dao tao nhan vien each sir dung Lotus Notes (he thong phan biet khach/chu) chinh la su gidi


218 I NGHE THUAT Gltf CHAN NHAN VIEN GIOI thieu trong khi do mot lop hoc dung Lotus Notes de giam so lan goi dien cua khach hang chinh la su dinh hudng. Tuy nhien, co qua it su gidi thieu lien quan den viec giu chan nhan vien. Gidi thieu thien ve bat dau hon so vdi a lai. Tap trung vao gidi thieu ma quen di dinh hudng se lam giam kha nang giu chan nhan vien. Dac biet, nhung nhan vien hang dau thudng mong muon duoc gidi thieu rat nhanh va bat dau budc vao phan dinh hudng (boi sir gidi thieu hau het deu buon te con su dinh huong lai rat thu vi). Cung cap thong tin mot chieu Bao gom tat ca cac hinh third dao tao cd the tien hanh ma khong can cac chuyen gia dao tao VE phai dUdc dao tao d ciing mot ndi va mot thdi diem. Dia CD la mot vi du hay cho loai hinh dao tao mot chieu. Dao tao mang noi bo va dao tao dua tren nen tang Internet co the dien ra mot chieu hoac khong, tuy thuoc vao yeu to thdi gian thuc (giong nhu cong cu chat tren Internet). Thdi gian thue ddi hoi chuyen gia dao tao va hoc vien phai len mang true tuyen trong ciing mot thdi diem. 1

Si/ gidi thieu vdi cac yeu to xuat hien ke tiep nhau theo kieu cd hoc la hinh thud ly tudng cho viec cung cap khong dong bo. Djnh hudng vdi su nhan manh vao cac ky nang mem, mang tinh ca nhan nhieu hdn, van chua that sU cd hieu qua bdi sU han che tUdng doi Idn ciia cac cong cu dao tao mot chieu gay ra. Kha nang chuyen hinh thuc gidi thieu sang hinh thuc tir hudng dan mot chieu (nhu dia CD, mang noi bo va Internet) cang nhieu cang tot. Can danh thdi gian tim ra hinh thuc gidi thieu thong tin mot chieu de co the tap hung vao cac hoat dong dinh hudng co loi ich Idn hon.


TAO NEN KHAC BIET VOI SU" DINH HL/ONG I 219 Hay nho: ban co 3 tuan khi nhan vien moi ciia ban quye't dinh lieu ho co cam thay thoai mai d cong ty nhu d nha va se lam viec cho ban hay khong. Dung danh khoang thdi gian do chi de cho hp biet moi thu dupe tien hanh nhu the nao (gidi thieu); viec gidi thieu can nhan manh hp "mdi" nhu the nao va hp khong phai dang "d nha". Hay giup nhan vien cam thay nhu a nha minh

Tao sif gan ket chu' khong phai su" nhan xet Smart whit chung ta da thay, gidi thieu la viec giai thich pbnagmg cac quy trinh dang dude van hanh nhu the nao, hoan thanh cac mau ddn ra sao, giai thich chinh sach khien nhieu ngudi thudng nghi ngay tdi dinh hudng. NgUdc lai, djnh hudng la viec cd the lam cho nhan vien mdi ciia ban cam thay nhU d nha. Day cung chinh la muc tieu quan trong nhat cua chung ta. Dinh hudng nhanh chong bd qua giai doan gidi thieu va chuyen sang viec giup nhan vien cam thay nhU d nha. 1

Rat nhieu chUdng trinh djnh hudng di ngUdc lai muc tieu do bang each dim nhan vien xudng mot bien thong tin, cac td viet tat va cum tu" kho hieu. Vi the da vo hinh chung lam cho nhan vien xa rdi ong chii. Ho phai co gang de hieu md thong tin nay va cd nhCrng nhan xet thd d. NhCrng nhan xet thd d nay rat d i dang chuyen thanh si/ bat man cua ho vdi ong chu. Tac dpng hie thi thu hai cua chuong trinh dinh hudng nham giu chan cac nhan vien hang dau la nhanh chong dao cho nhan vien mdi nhung gi hp can de cam thay thoai mai nhu d nha. Viec dinh h u d n g cd hieu qua giup cho nhan vien moi cam thay n h u dang d nha k h i giup hp hieu ro 4 dieu sau day:


220 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI •

Chiing ta mong dpi gi 6 hp?

• Hp co the dong gop vao gia tri cua cong ty ban bang each nao? • Phuong thuc trao ddi thong hn tot nhat voi cac dong nghiep la gi? • Lam the nao de cd the hoa nhap vao nhom nhanh chong hon? Thdi gian khong quan trong Ban se co each tiep can 1 trong 4 van de cd ban ciia rieng minh hoac thong qua thao luan tung van de giua ngudi quan ly va nhan vien mdi, cac ban thong cao, cac Icfp dao tao hoac cac phirdng phap khac. Trong viec lam cho nhan vien ciia ban cam thay thoai mai nhir d nha, dp dai thdi gian va loai hinh chu'dng trinh djnh hudng khong quan trong. Bon diem mau chot chinh la cot loi ciia van de. Neu chu'dng trinh djnh hudng ciia ban khong dap dng dude 4 diem nay thi no se khong the giup nhan vien mdi ciia ban cam thay nhdd nha. Hay xem noi dung chu'dng trinh djnh huong hien tai. Noi dung do bao ham diem nao trong 4 diem tren? Ban se danh gia tutig diem trong chu'dng trinh djnh hudng dua tren thang diem td 1 (rat te) den 5 (tuyet vdi) the nao? NhCrng linh vi/c nao can cai thien? Ai se thiet ke lai cac yeu td nay? Va vao luc nao? Chung ta hay xem xet cu the 4 diem nay. Hieu ro nhan vien mong dpi dieu gi d ban. Dinh hudng. "Chung toi cam ket duy h i su can bang giua cong viec va cuoc song. Hay de chung toi cho anh thay dieu do co y nghia gi doi vdi thdi gian lam viec cua doanh nghiep..." Hieu ro phuong thuc dong gop gia tri. Dinh huong. "Thach thuc Idn cua chung ta hien nay la giam thdi gian


TAO NEN KHAC BIET VOI SU" DINH HL/ONG I 221 bra loi thac mac ve dich v u khach hang xudng 40%. Chung toi mong anh se nghien cuu xem doanh nghiep phai dau t u vao giai phap cong nghe nao de dat duoc muc deu do". Biet each trao ddi thong t i n v d i dong nghiep. Dinh hudng: "Day la so do to chuc phong ban cua anh kem theo dia chi e-mail va so' dien thoai cua moi ngudi. Vao bua an trua horn nay, anh se co co hoi gap go vdi 2 ngudi ma anh phai thudng xuyen bao cao cong viec. Chung toi da de nghi hp noi chuyen cu the vdi anh ve each thuc anh co the trao ddi thong hn vdi hp tot nhat". Biet each hoa nhap vao nhom. Dinh huong: "Day la Jose. Anh ay se lam ban vdi anh trong 3 tuan ke tie'p. Anh ay co nhiem v u gidi thieu anh vdi moi ngudi ma anh se phoi hop chat che va giai thich cho anh phuong thuc hoat dong cua nhom". Cac muc tieu trung han ciia chuong trinh dinh h u o n g n h a m m u c d i c h g i u chan n h a n v i e n Phan gidi thieu va giup nhan vien cam thay nhu d nha la 2 muc dich tuc thi cua chuong trinh dinh hudng nham muc dich g i u chan nhan vien. Dat dupe ca 2 muc dich nay se mang lai h'eu qua ro rang hie thi ddi vdi nang sua't cua nhan vien. Nhu chung ta da de cap, mot chuong trinh dinh hudng nham giir chan nhan vien co 3 muc dich trung han: 1. Thua nhan rang viec g i u chan nhan vien "bat dau tai day";


222 I NGHE THUAT Cltf CHAN NHAN VIEN GIOI 2. Kiem soat nhung ky vpng; 3. Khuyen khich su hoa nhap van hoa. Ba muc dich nay co the khong co tac dpng hie thi doi vdi nang suat nhan vien hoac co anh hudng ro ret doi vdi thai dp cua nhan vien. Tuy nhien, moi muc dich co mot vai trd quan trong va thie't yeu trong viec nang cao gia tri ciia nhung nhan vien mdi cua ban trd nen gia tri hong dai han. Bay gid hay lan lupt dm hieu sau tung muc dich do. Ndi dung djnh hudng Cuon sach nay khong di sau vao chi tiet noi dung chUdng trinh djnh hudng noi chung cho nhan vien mdi. 6 day, chiing ta tap trung vao nhimg khia canh ciia chUdng trinh djnh hudng cd tac dpng nhieu nhat ddi vdi viec giu chan nhan vien hang dau. 1

Neu ban can cac thong tin cd ban de thiet ke va thud hien mot chUdng trinh djnh hudng co hieu qua, xin hay xem cuon sach hudng dan ciia tdi - The Complete Guide to Orientation and Re-Orientation (Cam nang thie't ke chUdng trinh djnh hUdng va tai dinh hudng). Ban cd the tim thay no tren Amazon.com hoac trang web www.deliverthepromise.com.

Viec giu chan nhan vien hat dau tai day Trong mdi quan he hien trang giua ong chu va nhan vien, chuong trinh dinh hudng chinh la ket qua tu nhien cua chuc nang tuyen dung: "Gid day chung ta da thue hp, toi nghi rang tot hon chung ta nen noi v d i hp nhung gi ho can lam de thich ung v d i cong viec". Do vay, ne'u dinh hudng trudc day chi gidi han a nhung gi chung ta thay thi no chinh la mot qua trinh giai


TAO NEN KHAC BIET VOI Sli DJNH HUONG I 223 thieu. Do co the la su giai thich may moc ve luat phap, chinh sach u u dai va cac chinh sach can thiet cua cong ty de dam bao cho bo phan nhan su van hanh tron tru trong suot thoi gian nhan vien lam viec tai cong ty. Tuy thuoc vao loai hinh cong viec ma nhan vien se lam, hoat dong gidi thieu nay doi khi kem theo hoat dong dao tao tai cho cac ky nang co ban trong mot chuong trinh mang ten "Gidi thieu mo rong". Gia day, khi nhan thuc ve tam quan trong cua viec giu chan nhan vien tang len, trong tam cua chuong trinh dinh hudng da co su chuyen dich: t u cho coi no la doan ket cua chuc nang tuyen dung trd thanh diem khoi dau cua qua trinh giu chan nhan vien. Su chuyen djch nay da m d rong cac muc lieu cua chuong trinh d j n h hudng thong thudng, bao gom cac yeu to cu the nham bieu thi cam ket cua ong chu se giu chan nhan vien ngay t u ngay dau tien. Vi du, bang 8-1 the hien each mot cong ty kien true quy mo trung binh da dien giai nhirng muc tieu cua chuong trinh dinh hudng de dam bao g i u chan nhan vien bat dau tai day. De dat duoc nhung muc deu tren, hoat ddng nay bao gom nhung ye'u to' can thie't sau trong noi dung chuong trinh dinh hudng: â&#x20AC;˘

Mot budi lam viec giua ngudi quan ly va nhan vien de thie't lap muc tieu cong viec cho 1 nam va 3 nam tie'p theo;

â&#x20AC;˘

Mot bai thuye't trinh cua Giam dd'c phu trach dao tao trong dd trinh bay chi tiet ve cac nguon luc san co de phat trien nghe nghiep va ca nhan;


224 I NGHE THUAT Cllf CHAN NHAN VIEN GIOI Chi thj giu' chan nhan vien Viec gift chan nhan vien bat d*au tai day

Muc tieu chu'dng trinh djnh hudng Vdi tu each la chii doanh nghiep trong thdi diem hien tai, chiing toi cam ket vol tat ca nhan vien ve: 1

Xay defng cac muc tieu phat trien nghe nghiep va ca nhan trong thdi gian tir 1-3 nam; •

Cung cap thong tin chi tiet ve nguon luc san cd de dat dude cac muc tieu nay; Coi mdi quan he co van la mo hinh phat trien cho tudng lai.

Ldi cam ket ciia chiing toi cung la Idi cam ket ciia cong ty, ban quan ly cao cap, giam sat vien va cac dong nghiep khac. Bang 8 - 1 : Muc tieu Giu' chan nhan vien bat dau tai day cua chu'dng t r i n h djnh hudng •

Mot buoi hop do mot nhan vien co 4 nam kinh nghiem lam viec, trinh bay nhung net chinh ve su phat trien nghe nghiep va ca nhan da dat duoc trong suot thdi gian lam viec thuc te;

Mot budi hop gidi thieu nhan vien vao chuong trinh co' van chinh thuc cua cong ty.

Nhirng cau hoi can thiet Sau day la 3 budc giup ban xay dung cac muc tieu va noi dung ciia chu'dng trinh djnh hudng cam ket vdi nhan vien rang gift chan nhan vien bit dau tai day:


TAO NEN KHAC BIET VOI Si/ DINH HUONG I 225 1. Noi chuyen vdi 1 hoac 2 nha tuyen dung ciia cong ty, 1 hoac 2 nhan vien giam sat chiu trach nhiem ve nhan vien mdi va neu cd the, noi chuyen vdi ca ngudi quan ly cap cao nifa. Hoi ve thong diep hp muon truyen tai tdi nhan vien mdi ve Idi cam ket cua cong ty doi vdi viec giLT chan nhan vien. Hp nghi thong diep dude gui di la gi? 2. Tim hieu suy nghi cua nhan vien gi ve Idi cam ket ciia cong ty doi vdi viec giCr chan nhan vien khi hp den. Noi chuyen than mat vdi 5 nhan vien mdi dutfc tuyen dung (it nhat cung phai trong 3 thang gan day). De nghj hp nhd lai luc bat dau lam viec d cong ty. Cong ty da cho thay mut dp cam ket giC? chan nhan vien bang each nao? Le ra cong ty nen lam gi trong qua trinh dinh hudng de the hien manh me hdn Idi cam ket giu'chan hp? 3, Sd dung thong tin nay de quyet djnh each thiic thiet ke lai chu'dng trinh dinh hudng nham the hien quyet tam giu" chan nhan vien manh me hdn. Ban co the su dung chu'dng trinh djnh hudng nhif the nao de the hien viec giff chan nhan vien bat dau tai day? 1

Quart ly ky

vong

Cach thii hai ma chuong trinh dinh hudng cd the cai thien viec giu chan nhan vien trong trung han la khang dinh nhung ky vpng cua nhan vien ve su phat trien nghe nghiep va ca nhan. Nhu chung ta da thay, nhan vien co nang luc thudng lua chpn nhung ong chu khong chi dua tren chinh sach u u dai ma con dua tren co hpi dupe hoc hoi va phat trien. Khi tuyen dung, nhan vien mdi se muon nghe rat nhieu dieu ve viec cong ty se dap ting khia canh nay nhu the nao va viec hp quyet dinh co gia nhap cong ty hay


226 I NGHE THUAT GIC CHAN NHAN VIEN GIOI khong chii yeu phu thuoc vao nhung loi hiia do va sir ky vong vao viec thuc hien chung. Chuong trinh dinh hudng se la co hoi dau hen de nhan vien biet dupe each thuc cong ty thuc hien loi hua cua minh. Mot chuong trinh dinh huong thieu hieu qua se lam lung lay nhung ky vpng nay. Dieu do co the dan tdi nhung hau qua tai hai cho su phat trien cua moi quan he. Bang 8-2 cho thay each mot cong ty phat trien co sd du lieu dien dat cac muc deu cua chuong trinh dinh hudng nhan vien nham dam bao nhung ky vpng cua nhan vien mdi dupe quan ly mot each tich cue: Chi thi gift chan nhan vien Quan ly sU ky vong

Muc tieu chu'dng trinh djnh hudng ChUdng trinh nay dam bao rang tat ca nhan vien se bat dau lam viec vdi nhung ky vpng lam viec thud tiln thong qua: •

Tao ra moi trudng lam viec cang third te cang tot;

Khuyen khich tranh luan va thao luan ve nhung ky vpng ca nhan trong thdi gian 18 thang tdi;

Ghep doi moi nhan vien thanh ban than; Yeu cau tat ca cac nha tuyen dung cua cong ty phai co mat.

Bang 8-2: Muc t i e u ve Nhirng ky vpng cua nhan vien t r o n g chu'dng t r i n h d j n h huong Nhan vien mdi ky vpng gi vao cong ty k h i hp den lam viec? Hay noi v d i ngudi phu trach tuyen dung trong ciia


TAO NEN KHAC BIET VOI SI/ DINH HlfONG I 227 cong ty ban. Hay tim ra cau chuyen ma nha tuyen dung, cac quang cao tuyen dung, trang web cong ty ban va cac tai lieu cong khai khac dang quang cao ve cong viec cua cong ty ban. Tiep theo, liet ke nhung Idi hua duoc dua ra mot each kin dao hoac cong khai doi vdi nhan vien tiem nang. Su dung thong tin ban thu thap duoc va tong ket de thay duoc nhung ky vpng hop ly cua

nhan

vien ve cong ty ke t u ngay lam viec dau hen. Sau do, hay tra loi nhimg cau hoi nay: •

Chuong dinh

trinh hudng

Ban se sir dung noi dung gi?

Smart Managing Hay trd lai bang 8-1 va so sanh muc tieu chUdng trinh djnh hudng vdi bang bieu thj noi dung cua chUdng trinh de dat dude cac muc tieu do. Bay gid hay xem bang 8-2. Neu la doanh nghiep ciia ban thi ban se sir dung nhCrng noi dung gi?

cua ban cd dap ung dugc nhung ky vong tren hay khong? •

Nhan vien mdi cua ban cd phai chiu dung su nhan chim loi cam ket bdi ky vong cua ho bj phdt Id hoac bi "xep xuong" hay khong?

Chuong trinh dinh hudng cua ban chua dap ung dugc ky vong nao cua nhan vien?

Nhung khia canh nao cua thiet ke va noi dung chuong trinh dinh hudng cd the mau thuan vdi cac Idi hua ma ban da cam ket va dugc nhan vien t i n tudng?


228 I NGHE THUAT Gllf CHAN NHAN VIEN GIOI â&#x20AC;˘

Chuong trinh dinh hudng cua ban cd phu hop vdi Idi gidi thieu cua nha tuyen dung va nhung tai lieu tuyen dung cua cong ty khong? Neu khong, can cd nhung bien phap khac phuc nao?

â&#x20AC;˘

Nhung ky vong cua nhan vien cd y nghia nhu the nao doi vdi viec thiet ke lai hinh thuc va noi dung chuong trinh dinh hudng?

Hda nhap van hoa Cach thu ba de chuong trinh dinh hudng thuc hien viec g i u chan nhan vien trong muc tieu trung han la day manh qua trinh hda nhap van hoa cua nhan vien mdi. Ben canh su gap go cua cac ky vong, viec giu chan nhan vien con la su gap go cua nhung gid tri va muc tieu giua nhan vien va ong chu. Hda nhap van hda cd y nghia nhieu hon la lam viec nhu mot thanh vien tich cue trong nhom (day la ky nang cd the day dupe). Hoa nhap van hoa cho thay su gan bo tu nguyen giua quan diem cua nhan vien va quan diem cua ong chu doi vdi nhung gi mdi nhan vien dang co gang dat dupe. Hay de cac nha tuyen dung cung tham gia Cong viec ciia nha tuyen dung gap kho khan trong thdi gian kinh doanh thuan Idi nhat. Nha tuyen dung phai dam bao ludng nhan vien de dap img tung vj tri va thudng chju sue ep Idn ve mat thdi gian. Vi the, khong cd gi ngac nhien neu thinh thoang nha tuyen dung cd gang cudng dieu chut it de thue nhan cong de dang hdn. Hp het Idi ca ngdi sdc manh ciia cong ty, tdi thieu hoa


TAO NEN KHAC BIET VOI SI/ DINH Hl/6'NG I 229 diem yeu, va (doi khi) hoan toan che giau nhirng that bai. Tuy dieu do la de hieu theo quan diem cua nha tuyen dung nhdng doi vdi van de giu chan nhan vien, no lai trd thanh qua bom no cham, co the no bat cu luc nao. 1

1

Mot nhan vien dude doanh nghiep "tan tinh" nhirng khong hieu toan bo sir that se co ky vong rat Idn vao doanh nghiep. Tuy nhien, ky vong do se nhanh chong vd vun khi nhan vien nay va dap vdi thiTc te va hau qua ciia no doi vdi kha nang giu chan nhan vien co the diT doan 6Mc. Dieu nay se xay ra trUdc tien trong qua trinh dinh hi/dng.

1

Chinh bdi ly do nay ma viec gii7 cho nha tuyen dung va chuyen gia dinh hudng luon cd dau 6c thi/c te la rat quan trong. Doi khi hp can trao doi cong viec cho nhau. Nha tuyen dung cung can phai tham dir it nhat mot chu'dng trinh djnh hudng trong mot quy. Dieu dd se giiip hp gan lien vdi thud te neu phai ganh chiu hau qua do sir cudng dieu ciia minh. Vi the chuong trinh djnh huong cua ban can thuc hien dugc rihuhg dieu sau day: * Thiet lap deu chuan cho nhan vien bang each giai thich ve nhung gia tri va tam nhin co ban cua cong ty; â&#x20AC;˘ De nhan vien tham gia vao cac cuoc thao luan ve nhung gia tri va tam nhin cua ban than. Cac cuoc thao luan nay se dugc tie'p tuc trong qua trinh danh gia hieu qua hoat dong (xem Chuong 9). Nhu chung ta thudng thay, trong tam cua viec giu chan nhan vien la cam giac gan ket. Khong ai san sang t u bo moi truong lam viec ma hp cam thay thoai mai nhu d nha. Chuong trinh d j n h hudng la ca hpi dau tien (va vi the la quan trong nhat) nham xay dung cam giac gan ket. Thuc hien chuong trinh dinh hudng sai lam thi cd the se khong bao gid khoi phuc dupe moi quan he.


230 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI Hoi thoai chu khong doc thoai 1

De dat duttc muc tieu trung han thu" ba nay can Smart co si/tham gia giira 1 ben la ngUdi sir dung nhan Managing vien va 1 ben la nhan vien vao cuoc hoi thoai ve nhirng gia trj va tam nhin ciia moi ben. That dang ngac nhien vi co rat nhieu chu'dng trinh djnh hudng mang tinh chat dpc thoai true tiep nham vao nhan vien va khong phai la su tudng tac tich cue vdi nhan vien. 1

Dac biet, cac nhan vien hang dau thiTdng khong danh gia cao dieu nay va hp cung khong dupe Idi chut nao tir no. Ban nen thiet ke chu'dng trinh cho phep nhan vien mdi bay to nhirng dieu hp tin tudng se dem lai cho cong ty va nhirng gi hp mong muon tir cong ty ca trong ngan han va dai han. Bang 8-3 cho thay each thuc mot mot cong ty thie't ke toan cau the hien su cam ket ciia minh doi vdi viec hoa nhap van hoa (Luu y rang, ho khong trinh bay each thuc ma chi noi ve noi dung ho lam. Viec ho lam nhu the nao se xuat hien sau). Ho dien dat muc tieu chuong trinh dinh hudng that don gian, trang trong va toan dien. Chi thi giufchan nhan vien

Muc tieu chu'dng trinh djnh hUdng

Hda nhap van hda

Thong qua viec hoan thien chUdng trinh djnh hudng ciia [cong ty XYZ], moi doi tac nhan vien se la mot thanh vien ciia dai gia dinh.

Bang 8-3:

Muc t i e u "Hoa nhap van hoa" trong chu'dng t r i n h d j n h hudng

De dat dugc muc tieu nay, cong ty da dua nhung noi dung sau vao chuong trinh dinh hudng cua minh. Sau


TAO NEN KHAC BIET VOI Stf DJNH Hl/ONG I 231 day la mot doan trich trong 16 noi dung ho tro cho muc tieu hda nhap van hda: • To chuc mot tro choi "Do' vui ve cac chu viet tat" de dam bao moi nhan vien deu hieu ro cac t u ngu su dung trong cong ty; • Phat cho moi ngudi mot cuon sach "Truyen cd tich va than thoai", ke chi tiet nhieu cau chuyen (ddi khi la h u cau) ve lich su va su phat trien cua cong ty; • Td chuc tiec dung vao budi trua trong 3 ngay, do dai dien cac phong ban quan ly cap cao chu h i ; • To chuc chuong trinh "Tda thi chinh" vao giua budi do Giam doc Dieu hanh thuc hien; • Gui tang hoa va qua cho vo/chong nhan vien mdi theo dia chi nha rieng vdi loi nhan cam on ve su giup do cua ho. ffl&'QL) Tu* thiet ke l l O ^ s J ^ J De thiet ke noi dung chu'dng trinh dinh hudng cua rieng minh nham dat duoc sir hda nhap van hoa, ban can tuan thii qua trinh sau day: Noi chuyen vdi 5 nhan vien mdi dude tuyen dung trong thdi gian gan day tai cong ty (nhimg phai hdn 3 thang tri/dc day). Hoi ho nhdng cau hoi sau day: •

Trong vai tuan dau tien lam viec tai cong ty, ho cam thay bj bo rdi trong nhirhg tinh hudng nao?

Dieu gi khien ho cam thay bj bo rdi? Thieu kien thut chuyen mon hay thieu si/cam thong? Trong linh vye nao?

Hp da vudt qua cam giac ngudi ngoai cuoc nay nhu the nao? Hp cd tim thay thong tin gi khong? Hp da noi chuyen


232 I NGHE THUAT GlC CHAN NHAN VIEN GIOI vdi ai? Ho da hoc hoi dude mot ky nang hoac thuat ngCr nao chira? Hay la hp chi chju dung dieu do? Hay noi chuyen vdi 3 ngudi quan ly, nhan vien giam sat, dpi tru'dng, hoac tru'dng ca chiu trach nhiem ve nhCrng nhan vien mdi. Hay hoi hp nhung cau hoi sau day: Trong tru'dng hdp nao hp nhan thay nhCrng nhan vien mdi chira danh gia dung mue tam quan trong hay tac dpng cua nhCng tieu chi dao due va van hoa cua cong ty? NhCrng nhan vien chua danh gia cao dieu gi? Can nhCrng tieu chi gi d hp? Hp dUdc mong dpi lam theo quy trinh nao? Van de nam d khia canh truyen thong hay ky thuat cua qua trinh van hanh ciia doanh nghiep? Xem xet cac cau tra Idi. Thiet ke hinh thCTc va noi dung chu'dng trinh dinh hudng de cd the giai quyet nhCrng van de nay va ngan nhCrng dieu tudng td xay den vdi nhCrng nhan vien mdi trong tuttng lai.

Xay d u n g n o i d u n g c h u o n g t r i n h d i n h huong n h a m muc d i c h g i u chan n h a n v i e n Hai muc tieu tac dong tuc thi cua chuong trinh djnh hudng nham muc dich giu chan nhan vien - da gioi thieu tu truoc va giup nhan vien cam thay thoai mai nhu d chinh ngoi nha cua hp - kha phd bien trong moi truong hop. Tuy nhien, khong phai ca 3 muc deu trung han cua viec g i u chan nhan vien - Bat dau qua trinh giu chan nhan vien ngay lap tuc; quan ly ky vpng; khuyen khich qua trinh hoa nhap van hoa - deu co vai tro quan trong nhu nhau d moi thoi diem trong bat ky td chuc nao. Do'i vdi mot so' cong ty, nguyen nhan chinh gay ra su bat man cd the la viec nhung ky vpng cua nhan vien dupe


TAO NEN KHAC BIET VOI SU DINH HUONG ! 233 giai quye't khong triet cte. Doi voi mot so cong ty khac, van de lai a cho nhan vien moi kho co the cam thay minh la mot phan ciia to chuc (su hoa nhap van hoa). Vi vay, dieu quan trong la ban phai hieu r5 nhung khi'a canh nao cua viec giu' chan nhan vien la van de can dugc quan tam hong cong ty cua minh. Tap trung vao khi'a canh sai lam cua viec g i u chan nhan vien con toi te hon la viec hoan toan phdt Id van de do. Danh gia sai moi truong cong ty va thuc hien cac quy trinh de giai quye't van de hoa nhap van hda, vi du trong khi thuc te no la van de gidi quyet ky vong, se cd the lam cho nhan vien lung tung va tin rang cong ty dang mat dinh huong va gia doi. De dam bao rang ban x u ly dung van de, hay su dung bang 8-4 de danh gia tam quan trong tuong doi cua moi linh vuc doi vdi to chuc cua ban. 1. Khong thanh van de Muc tieu giu* - chiing toi chan nhan vien hoan toan lam chu di/dc van de nay. Viec gitf chan nhan vien b3t dau tai day

2. Chung toi chi thinh ttioang gap r3c roi vdi van de nay,

3. Chiing toi doi mat kha thi/dng xuyen vdi van de nay.

4. Khong con 5. Moi nghi ngcf gi nua. ngt/afi dieu nay gop dang ddi phan tao nen su" di va day bat man ciia chinh la nhan vien. ly do.

Quan ly ky vong Hoa nhap van hoa Bang 8-4: Sap xep enuring t r i n h d j n h huting theo muc do u u t i e n


234 I NGHE THUAT Gltf CHAN NHAN VIEN GIOI Doi vdi moi yeu cau giu chart nhan vien ban phai danh so' 3, 4, hoac 5 trong bang 8-4, hay phac thao mot muc tieu cu the cho chuong trinh dinh hudng cua ban trong bang 8-5. Su dung v i du da cho trong bang 8-1 va bang 8-2 de tham khao. Thiet ke noi dung cu the cua chuong trinh dinh huong cho tung muc tieu Cuo'i cung, ddi vdi tung muc tieu trong bang 8-5, hay viet 3 noi dung co ban se dap ung tung muc tieu trong chuong trinh dinh hudng cua ban. Hay su dung cac vi du da cho trong chuong nay de tham khao. Phac thao chu'dng trinh dinh hifdng doi vdi moi muc tieu gift chan nhan vien phai danh so 3, 4 hoac 5 Yeu cau gift chan nhan vien

Muc tieu chu'dng trinh giff chan nhan vien

Viec giff chan nhan vien bat dau tai day

Quan ly ky vpng

Hoa nhap van hoa

Bang 8-5: Phac thao muc t i e u chu'dng trinh djnh hudng


TAO NEN KHAC BIET VOI SU DJNH HUONG I 235 Tom tat Chuong 8 •

Giua viec giu chan nhan vien va viec dinh hudng hieu qua cd moi quan he mat thie't;

Viec dinh hudng tao cho nhan vien mdi mot hudng di ban dau thie't thuc;

Khong cd gi tuc la khong dinh hudng. Thuc te^ khong dinh hudng la dinh hudng toi nhat;

Viec xay dung mot chuong trinh dinh hudng nham muc dich g i u chan nhan vien rat can thie't;

Dinh hudng nham muc dich giu chan nhan vien nhanh chong ludt qua phan gidi thieu va giup nhan vien mdi cam thay thoai mai nhu d nha.

Chuong trinh dinh hudng nham muc dich g i u chan nhan vien nhan manh 3 muc tieu trung han sau: • Hp thua nhan rang viec g i u chan nhan vien bat dau tai day; • Hp quan ly nhung ky vpng; • Hp khuyen khich viec hda nhap van hda.

Chuong trinh dinh hudng cua ban nen bao gom nhung npi dung cu the de dat dupe tung muc tieu trong 3 muc deu tren.


236 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI Phac thao ndi dung 3 chu'dng trinh djnh hiTdng cho mdi muc tieu giu'chan nhan vien trong bang 8-5 Muc tieu giu" chan nhan vien

Ndi dung chu'dng trinh giu" chan nhan vien

Viec giffchan nhan vien bat dau tai day

Quan ly ky vpng

Hoa nhap van hoa

Bang

8-6:

Phac

thao

d j n h hu~dng

noi

dung

chu'dng

trinh


V a i

t r o

c u a

nha quan ly (phan 1)

Dau tien va tren het, cong viec cua nha quan ly la dam bao ngudi khac hoan hanh cong viec... Ban dupe trd luong de'qudn ly, chu khong phai de'lam moi viec. MARY

A N N ALLISON

Pho Chii tich Tap doan CitiCorp. Chiing tdi khong trong dpi ban theo chan chung tdi moi luc, moi noi, nhung neu ban cd nha y thi thinh thodng hay dey den chung toi. THOMAS

BEECHAM

Chi huy dan nhac co dien London

M

oi quan he chii chot trong viec giu chan nhan vien

la moi quan he giua nhan vien va ong chii. Neu moi quan he nay diing dan thi viec g i u chan nhan vien dugc dam bao (va ngugc lai).


238 I NGHE THUAT Cltf CHAN NHAN VIEN GIOI Trong chuong nay va chuong sau, chiing toi se xem xet chi tiet moi quan he giua ngudi quan ly va nhan vien ciia minh va tap trung vao nhung khia canh co the nang cao kha nang giu chan nhan vien nhieu nhat. Len tau Trong chuong truoc chiing ta da xet den tam quan trong cua viec dinh hudng hieu qua trong chien lupc giu chan nhan vien hang dau. Nhung vdi cac nhan vien mdi thi qua trinh dinh hudng nay co rat it tac dung. La ngudi quan ly, ban chiu trach nhiem giup do nhung nhan vien mdi quen dan vdi cong viec. Dac biet, cd 4 linh vuc ma ban phai thuc hien de toi u u hda hieu qua cua qua trinh dinh hudng nham giu chan nhan vien: •

Thich nghi;

Hpi nhap;

Doi thoai;

Quan ly ky vpng.

Thtch nghi Mot

Thich nghi. chuong

trinh

djnh hudng cd the giup nhan

vien

mdi

thich

nghi, nhung de dat dupe hieu qua cao nhat trong viec g i u chan anh ta, ban nen vao cuoc sdm. Dac

Mot chu'dng trinh giiip nhan vien trd nen quen thuoc va dieu chinh ban than de thich nghi vdi hoan canh mdi. Qua trinh nay dam bao nhan vien cTu sue nhan biet nhCrng gi dang dien ra va cam thay thoai mai, thiTgian.


VAI TRO CUA NHA QUAN LY (PHAN 1) I 239 biet voi ruhung nhan vien xuat sac nhat, ban phai chiu trach nhiem ve nhung linh vuc sau day cua qua trinh thich nghi: •

Xac dinh ro vai tro va su tac dong cua dpi ngu quan ly (vi du ban va nhung ngudi dong cap vdi ban);

Giai thich nhung chinh sach cong ty anh hudng true tie'p den cam giac thoai mai cua nhan vien va hieu qua cong viec cua ho trong nhung tuan lam viec dau tien;

Ndi ve cac su kien, thdi quen, truyen thong cua cac phong, ban, nhom hoac nhung hoat dong chua duoc van ban hda cd the anh hudng true hep den cam giac thoai mai va hieu qua cong viec cua nhan vien trong nhung tuan lam viec dau hen.

Hay xem xet v i d u ma chung ta se phan tich trong suot chuong nay: Juanita, quan ly ban hang va Joe, ngudi mdi dupe tuyen vao dpi ngu ban hang cua co. De chao ddn Joe, Juanita da danh 30 phut de giai thich 3 van de: •

Co ciing cac phd giam doc ban hang khac phoi hop v d i nhau n h u the nao (bao gom ca ly do tai sao Henry, Phd Giam doc khu vuc phia Tay, ciing tham gia budi hop nhom cua co - anh ta cd mot khach hang Idn cd nhieu nha may nam trong khu vuc Juanita quan ly);


240 I NGHE THUAT Gltf CHAN NHAN VIEN GIOI • Tai sao dieu khoan 45 ngay de co dupe hop dong cua cong ty khong ap dung vdi 3 khach hang ma Joe se gap trong tuan lam viec dau tien; •

Cac dong nghiep cua Joe trong nhom ma Juanita quan ly cd truyen thong gap nhau 1 gid vao dau cac budi sang thu hai de thao luan khong chinh thuc ve ke hoach trudc cuoc hop cua bp phan ban hang ngay horn dd.

Hoi nhap Thich nghi giai quye't van de mdi truong. Hpi nhap giai quye't van de con ngudi. Ngoai viec giup nhan vien mdi cam thay thoai mai vdi moi truong mdi, ban phai danh thdi gian de giup tan binh ay hoa nhap vao nhom. Day la mot sdgpi y: •

Dan nhan vien mdi di khap van phong, gidi thieu anh ta vdi tung ngudi mot;

Trieu tap 1 cuoc hop vdi nhung nhan vien dang a ben ngoai van phong de gidi thieu nhan vien mdi;

Tap trung dd an len ban cua nhan vien mdi va goi cac nhan vien khac tap trung tai do de gap gd va chuyen tro;

Sap xep mot su kien mang tinh xa hpi nao do, ch^ng han nhu mot budi tdi di choi bowling, de nhan vien mdi va cac thanh vien khac cua nhom cd co hpi lam quen trong moi truong cdng dong;


VAI TRO CUA NHA QUAN LY (PHAN 1) I 241 •

De nhan vien mai dung day ndi vai Idi trong budi hop bo phan.

Boi thoai Trong

bat

cu

mdi

quan he nao, cuoc ddi thoai ban dau cang cdi md bao nhieu thi mdi quan he cang keo dai bay nhieu. Dieu nay

cung

diing vdi mdi quan he giua nhan vien va nha quan ly. Su dinh hudng von duoc xem la tao ra it co hpi cho ddi ben ndi chuyen vi thudng chi la

Bite tiec danh cho •> mot ngudi? Neu ngUdi duy nhat "trong nhom" ma nhan vien mdi phai gap la ban, thi ban nen gidi thieu nhan vien ay vdi nhurig ngUdi trong phong ma anh ta/co ta se tiep XUG thudng xuyen. Tuy nhien, diing lam viec do nhu" mpt sir "phii dau", muc tieu ciia ban la giiip anh ta/cd ta trd nen thoai mai.

cuoc dpc thoai cua doanh nghiep vdi nhan vien. Trong bat cu tinh hudng nao, khong de dang de cd dupe cudc doi thoai vdi mpt doanh nghiep. Ban chi cd the that su ndi chuyen vdi mpt ngudi. La nha quan ly cua mpt nhan vien mdi, ban phai cd ca trach nhiem va nhung cong cu de doi thoai hieu qua vdi ngudi do. Dieu dd phai chang cd nghia la ban va nhan vien mdi ay phai danh hang gid, hoac hang tuan lien chi de ndi chuyen? Trong hau het cac truong hop, cau tra Idi la "khong". Cuoc ndi chuyen thich hop se gom 3 yeu to: •

Mpt cuoc thao luan ban dau ve nguyen vpng, mong muon, muc tieu ca nhan cua nhan vien mdi trong thdi gian lam viec vdi doanh nghiep;


242 I NGHE THUAT GIU' CHAN NHAN VIEN GIOI â&#x20AC;˘ NmCrng hoat dpng da thuc hien de nhan vien lam quen va hda nhap vao mdi truong doanh nghiep; â&#x20AC;˘ Trong thoi gian 3-4 tuan, moi tuan ban se gap nhan vien mdi mpt lan de thao luan ve bat cii van de hoac moi lo ngai nao nay sinh. Quan ly ky vong cua nhan

vien

Trach nhiem cudi cung cua ban trong viec giup nhan vien mdi lam quen vdi cong viec la quan ly ky vpng cua hp. Hau het cac nhan vien mdi, du d bat cu trinh dp nao, deu bi "vd mong" sau 90 ngay dau trong cong viec cua hp. Hai ly do thudng thay la:

Su* dung tat ca cong cu cua ban

J

m n

J

n g

Ban va nhan vien mdi khong nhat thiet phai gap mat trong cuoc tro chuyen dau tien. Hay stf dung tat ca cac cong cu giao tiep ciia ban nhu dien thoai, e-mail, dam thoai hinh anh. Nhieu to chut dang rat thanh cong vdi viec su* dung tin nhan, nhat la cho nhCrng nhan vien thudng xuyen di lai nhung co the truy cap Internet qua may tinh xach tay hoac thiet bj ky thuat so ca nhan (PDA). 1

1. Ky vpng cua hp thudng qua cao den muc phi thuc te; 2. Cung vdi cong viec mdi la no luc hoc cai mdi - tim hieu ro hon ve cong viec, hoc cac t u viet tat, lam quen moi ngudi. Dieu nay cd xu hudng lam giam dpng luc va quye't tam cua hp. Ban cd the lam giam dang ke anh hudng cua dieu 1 qua hoat dpng ddi thoai va dieu 2 qua cac hoat dpng thich nghi va hpi nhap.


VAI TRO CUA NHA QUAN LY (PHAN 1) I 243 Ke ca nhu vay, khi nhan vien ciia ban da lam viec tai cong ty 90 ngay, ban can phai thao luan mot each chi tiet ve mong muon ngan han va dai han cua ho, kheo leo giup ho dieu chinh nhung ky vong do cho phu hop vdi thuc te ma hp vua trai qua.

Kiem tra thu/c te Doi vdi nhung nhan vien it kinh nghiem mdi budc chan vao nghe thi bai kiem tra thud te keo dai 90 ngay co the kha can ban. No thudng lien quan den viec dieu chinh nhutig ky vpng va muc tieu cua hp. Mat khac, mpt cuoc kiem tra thuc te 90 ngay ap dung cho cac nhan vien nhieu kinh nghiem thudng mang nhieu sac thai hdn, vi hp it khi den vdi ban vdi mpt ky vpng phi thUc te. Tuy nhien, qua trinh nay cung van rat quan trong. Neu ban doi mat vdi nhirng nhan vien hang dau, tham chi mpt sU chi trich nho nhat ve thai dp, sir tin tim va muc tieu ciia hp cung cd the tao ra nhirng thay doi Idn trong thai dp, cam giac nhu dang d nha cua hp va tiep do la kha nang gifrchan hp.

Dat muc tieu Vdi mdi nhan vien mdi, ban se bat dau mpt qua trinh dupe lap di lap lai nhieu Jan trong suot quang thdi gian ngudi dd lam viec cho doanh nghiep. Qua trinh nay cd anh hudng rat Idn tdi kha nang g i u chan bat cu nhan vien nao, dac biet la nhirng nhan vien gidi nhat - dd chinh la viec dat muc tieu. Nhung nhan vien hang dau song chet vi muc tieu ciia hp. Hp phan dau de t r d nen xuat sac va can nhung muc tieu dupe thiet lap ro rang de do l u d n g muc dp


244 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI thanh cong. Mot doanh nghiep khong dat ra muc tieu thuc te va cu the se gap kho khan Idn trong viec giii chan nhan vien gioi. Vdi nhung nhan vien nay, viec dat muc tieu can dat duoc 3 muc dich sau day: 1. Dam bao rang nhan

vien

nay

thuc hien nhimg nhiem vu can thie't cua cong viec; 2. Tao ra cac du an nham

thu

thach

nhan vien; 3. Tao nen y nghia

Phat trien ky nang dat muc tieu Day khong phai la ndi de thao luan nghe thuat va ky nghe dat muc tieu. Chung ta dang tap trung vao nhu cau dat muc tieu cu the cho nhurig nhan vien hang dau va toi gia djnh rang ban da hieu cac nguyen tac quan trong. Tuy nhien, neu ban can xem lai cac ky nang dat muc tieu cd ban, toi xin gdi y bat cu cuon sach nao cua 2 tac gia xuat sac la Jim Cairo va Gary Ryan Blair. 1

cho cong viec bang each chi cho ho thay muc do quan trong cua no. Dac muc tieu cho cong viec Muc dich chinh cua viec dat muc tieu la de dam bao rang nhan vien cua ban hoan thanh nhung nhiem vu neu ra trong mo ta cong viec cua ho. Day la hoat dong dat muc tieu phd bien nhat va de lam nhat. Juanita se bat dau qua trinh dat muc tieu vdi Joe bang each dua ra muc tieu ban hang cua anh va chi cho anh each thie't lap ljch goi dien, xay dung danh sach cac cuoc goi va hoan thanh bao cao hang thang.


VAI TRO CUA NHA QUAN LY (PHAN 1) I 245 Bat muc tieu dethit

thdch

Vdi cac nhan vien gioi, viec dat muc tieu khong the dirng lai d muc do chap thuan each thuc hoan thanh cac nhiem vu lien quan tdi cong viec cu the. Ho can duoc thu thach: viec lap di lap lai mot cong viec trong thdi gian dai se nhanh chong dan den su buon chan va cam giac chua dupe sir dung het nang luc von cd. Day la each chac chan de nhan vien hang dau nay bat dau hanh trinh tim kiem mot cong viec mdi cd tinh thu thach cao hon. Chinh vi vay, ban can phai chuyen nhimg nhiem vu thanh nhirng du an thir thach nhan vien. ^ o* "Oj^^ Canh giac vdi nhirng ngudi vo to chut ,

>

* <S2J Doi vdi nhung nhan vien hang dau, viec dat muc tieu la de dam bao rang hp thud hien nhiem vu co the khien hp chan nan va met mdi. NhCrng nhan vien cd nang lut doi khi xem viec nay la buon te khi so sanh vdi 2 muc dich khac (cung cap cac dy an cd tinh thir thach va tao ra cong viec co y nghia). Ngoai ra, hp thudng hay nghi rang hp it can su" giup dd trong qua trinh nay. Du co kho khan thi ban cung dirng bd qua budc nay. Se that sai lam neu ban diTa ra cac dUan kich thich nang luc va giao viec cd y nghia ma khong dam bao chac chan rang nhan vien cua ban co the hoan thanh nhiem vu trUdc do. Dechi dan cho Joe, Juanita bat dau bang each giup anh dat ra chi tieu ban hang cua nam dau tien mpt each chi tiet nhu tren (muc tieu lien quan den nhiem vu). Sau do co thu thach Joe dat dupe 15% chi tieu do vdi cac khach hang mdi trong nganh dupe pham, nganh ma hien tai cong ty chua co dupe cho dung. Nhu vay, muc tieu cua Joe khong chi giiip cong


246 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI ty tang doanh so ban hang ma con thii thach anh nhieu hon so voi chi tieu ban hang co ban. ÂŤh3

Dac muc tieu tuong xung va co y nghia

Khong the tuy chon!

Hay dat ra cac muc tieu

theo

dinh

hudng

nhiem vu cung luc va day chung len thanh cac d u an thu thach la tot. Tuy

nhien,

nhu

the

khong du de dap

ung

nhu cau muc tieu cua nhung nhan

vien gidi.

Budc cuo'i cung la dam bao cac nhan vien nay nhan thuc mpt each ro rang rang cong viec cua

Ban nen bien nhCrng muc tieu djnh hudng nhiem vu thanh cac du" an thd thach cho tar ca nhan vien va giao cho ho cac cong viec cd y nghia. Khong phai luc nao cung co the thud hien dieu nay. Tuy nhien, cac budc trong qua trinh dat muc tieu la bat buoc vdi nhCfng nhan vien hang dau. Ho phai dupe thir thach va cam thay xdng dang. NhCrng "trang diem" ve dja vj xa hoi va tam ly luon can thiet. Dung bo qua cac budc nay!

hp la xung dang. Nhung nhan vien hang dau hie'm khi d lai doanh nghiep lau dai ne'u hp cam thay cong viec khong tuong xung hay dam bao rang cong viec cua hp cd y nghia bang each dat ra muc tieu cd quan he true tiep vdi hoat dpng chu chot va nhung muc tieu chien lupc tong the cua doanh nghiep. Khi Juanita dua ra cho Joe chi tieu ban hang trong nam va thu thach anh dat dupe 15% chi tieu do vdi nhung khach hang mdi trong linh vuc dupe pham, co yeu cau Phd giam


VAI TRO CUA NHA QUAN LY (PHAN 1) I 247 doc Marketing gap Joe de giai thi'ch muc tieu ban hang do, dac biet la muc tieu ban hang duoc pham phu hop vdi chien luoc tong the ciia to chuc nhu the nao. Joe cam thay co nhieu dong luc hon de lam viec, hoan thanh chi tieu va vuot qua thach thuc khi anh hieu ro duoc vai tro cua minh doi voi ca cong ty. Gap gd

Smart Hay dam bao rang cac nhan vien hang dau ciia Managing ban co cd hpi gap gd mpt dai dien lanh dao cao cap d tda thi chinh knhat moi nam mpt lan, hoac 6 thang mpt lan, va ly tudng hdn ca la mpt quy mpt lan de hp cai nhin tong quan va hieu dude nhurig chien lupc tong the ciia doanh nghiep hp lam viec. Siidung sir kien nay nhu" mpt cd hpi de ciing nhan vien kiem tra xem ban va hp hieu nhiem vu va muc tieu diT an nhir the nao, cung nhir de xoa bd moi quan ngai, nhap nhang hoac hieu nham lien quan den muc tieu ciia nhan vien va chien lu'dc tong the ciia doanh nghiep.

Quan l y h i e u q u a c o n g viec Sau khi dua nhan vien nhap cuoc va de ra muc tieu, nhiem vu hep theo cua ban la dam bao rang ban quan ly duoc hieu qua cong viec cua ho. Giong n h u dat muc tieu, ban can nhan thuc rang quan ly hieu qua cong viec la bat huge doi v o i nhung nhan vien hang dau (chung toi khuyen khich quan l y hieu qua cong viec v d i tat ca cac nhan vien, neu co the). N h u chung ta van thudng noi, nhung nhan vien gidi doi hoi phai cd su quan ly hieu qua cong viec de trd nen xuat sac, noi bat va phat trien theo each chung ta cd the g i u hp d lai v d i td chuc.


248 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI Viec quan ly hieu qua cong viec nham giu chan nhan vien khac vdi cac hinh thuc quan ly hieu qua cong viec khac nhu the nao? Hay nhin vao y nghia giu chan nhan vien cua 3 budc quan trong sau trong thudc do hieu qua cong viec: •

Thu thap d u lieu;

Danh gia chat luong;

Phan hoi.

Thu thap die lieu Budc dau hen hong bat ky qua h i n h quan ly hieu suat cong viec la thu thap d u lieu thich hop ve hoat dong cua nhan vien. Hoat

Quan ly hieu qua cong viec Smart Managing Cuon sach nay tap trung vao quan ly hieu qua cong viec d*e gift chan nhan vien. Neu ban can ho trd ve nhCrng nguyen tac can ban trong quan ly hieu qua cong viec, toi khuyen ban nen doc . cuon sach Performance Management (Quan ly hieu qua cong viecj ciia Robert Bacal.

dong nay cd ve nhu chi la thu tuc va vo tac dung, nhung no cd the khien nhan vien cam thay thd o hoac anh hudng tieu cue den viec giu chan nhan vien neu ban khong thuc hien no den noi den chon. De giam thieu nhung anh hudng tieu cue cd the nay sinh, hay lam theo cac budc sau: •

Cho nhan vien biet tai sao ban lai dang thu thap thong tin;

Cung nhan vien quye't dinh d u lieu nao can duoc thu thap;


VAI TRO CUA NHA QUAN LY (PHAN 1) I 249 Hoi nhan vien each thu thap d u lieu tot nhat la gi; De nhan vien thu thap thong hn cang nhieu cang tot, khong nen de ngudi khac lam; Neu cd ai do thu thap thong tin, hay bao

rang

dam ho

khong vua thu thap vua danh gia thong tin. Hay nho: d giai

r/-/>v/yi D a t cau ho m o t each ' can t r o n g !

I

A

/

A

Neu ban khong quan tam den viec thu thap thong tin ve hieu qua cong viec, mpt so nhan vien co the phan ufig tieu cut ddi vdi nhung gi hp cho la lien quan thai qua den sd luting (vi du sd cuoc goi da thud hien, nhung thd nghiem da dutfc thut hien, so ddn xin cap bang sang che da nop). Neu ban khong thud hien nghiem tuc, hp se ngh? dieu nay la chieu le hoac lam cho xong.

doan nay, ban dang thu thap thong hn. Danh gia thudc ve giai doan sau; Phai tinh toan ve mat thdi gian khi thu thap thong tin. Danh gid Sau khi thu thap thong tin, giai doan tie'p theo trong van de quan l y hieu qua cong viec la danh gia. Trong nhieu doanh nghiep, giai doan nay la mot phan cua ban tong ket hang nam - mot hoat dpng thudng dupe tri hoan va hay dupe thuc hien d phut cudi, bdi su tham gia khong


250 I NGHE THUAT GlO CHAN NHAN VIEN GIOI nhiet tinh ciia ca ong chii va nhan vien. Day la mot tinh hudng te hai tren phuong dien giup nhan vien thi thd tai nang cua minh va that khung khie'p neu tren phuong dien g i u chan cac nhan vien tot nhat cua ban.

Tham gia mot khoa dao tao Neu ban cam thay khong thoai mai khi tien hanh danh gia va/hoac neu ban muon danh gia cham hoac ludt qua, tham chi khong danh gia hieu qua, hay nghi den viec tham gia mot so hoat dong dao tao. Hay xem xet tam quan trong ciia viec danh gia hieu qua hoat dpng de dam bao doanh nghiep dat dUdc nhCrng muc tieu chien lUdc. Dieu dang ngac nhien la rat it nha quan ly dude dao tao bai ban ve ITnh vi/c nay. Khi toi ket thuc khoa dao tao ve danh gia hieu qua hoat dpng, toi that sir ngac nhien khi rat nhieu nha quan ly ky cull ndi vdi toi rang day la lan dau tien hp tham gia mpt khoa dao tao chinh thud nhu the nay. 1

Ban se khong cho phep mpt thd may tay nghe kem kiem tra xe ciia minh va se khong chap nhan dieu trj theo chi dan ciia mpt bac sT khong cd trinh dp. Nhimg nhan vien ciia ban xiing dang dUdc quan tam nhu" vay khi ban danh gia hieu qua va djnh hudng cong viec cho hp. Ban co the danh gia nhan vien hieu qua hon va rich cue hon - va se cd them nhieu co hoi g i u chan nhan vienbang each thuc hien 3 goi y sau: â&#x20AC;˘ Tham gia nhung khoa dao tao chinh quy ve tam quan trong va each thuc danh gia hieu qua cong viec. Nhung nhan vien gidi se danh mat dong luc nhanh chong k h i bi danh gia khong chinh xac.


VAI TRO CUA NHA QUAN LY (PHAN 1) ! 251 •

Hay danh gia dua tren muc tieu cua nhan vien. Ban nen tap trung vao nhung muc tieu nay chu khong phai bat cu moi lo ngai dac biet nao ban hien cd. N h d do, ban se tranh dupe mpt su tong ket chung chung: "O, the ban nghi the nao ve cong viec nam qua?" - Nhung nhan vien hang dau muon dupe danh gia theo muc tieu cu the cua hp de cd the biet dupe hp da thanh cong hay that bai. Neu ban khong lam vay, ban se lam giam gia tri cua viec dat muc tieu;

Danh gia kip thdi. Viec danh gia dien ra sau khi tong ket cang lau thi van de cang trd nen dai dang va ban cang kho nhd cac chi tiet cu the. Su h i hoan cung lam giam su tin cay cua giai doan dat muc tieu cho tuong lai.

Phan hoi Budc cudi ciing cua quan ly hieu qua cong viec la phan hoi cho nhan vien ve qua trinh danh gia. Dieu nay rat quan hong doi vdi tat ca nhan vien, vi su phat trien ca nhan va nghe nghiep cua hp, va dac biet quan trong ddi vdi nhung nhan vien hang dau (yeu to song con de g i u chan hp). Dudi day la each de phan hoi tot nhat ve quan l y hieu qua cong viec: •

Phan hoi cu the: D i m g chi tong ket giai doan danh gia. Mpt Idi phan hoi hieu qua la su danh gia chi tiet, timg budc mpt ve timg muc tieu co


252 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI ban. Ban chi nen su dung phirong phap tong quat khi bat dau va ket thuc qua trinh phan hoi; •

Phan hoi tich cure: Nhung nhan vien hang dau phan ung tot vdi loi ung ho tich cue, khong tot vdi chi trich tieu cue. Viec phan hoi ve that bai cung nhu thanh cong rat quan trong nhung chi nen mang tinh xay dung de giup ho cai thien hieu qua cong viec, neu khong ho se ra di;

Phan hoi mang tinh t h u thach: Dung chi noi cho nhan vien chuyen gi da xay ra va cam nghi cua ban ve dieu dd. Hay thu thach ho bang ket qua cu the ma ban muon nhin thay. Neu ban thao luan ve mpt thanh cong hoac mpt diem manh nao dd, hay cung co loi phan hoi bang gpi y khuyen khich hp tie'p tuc thanh cong hoac giu vung sue manh n h u the. Ne'u ban thao luan ve diem ye'u hoac that bai, hay dua ra Idi gpi y ve each sua chua sai lam va ngan chan that bai tuong tu;

Phan hoi thuc tien: Nhan vien phan ung tot hon vdi phan hoi ma hp co the su dung. Nhung loi nhan xet lap Id nhu: "Tdi nghi ban co the lam tot hon day!", hoac "Tdi muon thay doanh so cua ban tang manh hon nua" khong hieu qua. Hay thuc te va ne'u cd the thi hay trao cho hp cong cu ma hp cd the su dung.

Juanita dang danh gia hieu qua cong viec trong quy dau cua Joe, nhan vien ban hang hang dau cua co. Joe


VAI TRO CUA NHA QUAN LY (PHAN 1) I 253 khong dat duoc chi tieu ban hang tong the cua minh, nhung lai vupt xa muc 15% chi tieu duoc giao trong nganh duoc pham. Juanita chuc mung Joe vi ket qua cong viec va nhac nhd rang doanh sd ban hang trung binh cho nhung khach hang trong nganh duoc pham chi chie'm 80% muc doanh thu ban hang trung binh toan cong ty. Co chi ra rang neu Joe cd the tang them muc doanh so trong nganh duoc pham thi anh se dat duoc chi tieu. Hay chu y rang Juanita da dua ra phan hoi cu the, tich cue, mang tinh thu thach va thuc tien. > f i & Hieu noi tam

V ^ /

Nhimg nhan vien hang dau can dUdc giao tiep Managing va phan hoi. Rat nhieu nhan vien td ra khep minh, co khi kho tiep can. Dung ngoc nghech vi ve be ngoai ay! Hay nhin vao noi tam ciia ho va ban se thay mot ngudi can giao tiep va phan hoi nhieu hdn nhCmg nhan vien khac. Phan hoi la can thiet doi vdi qua trinh so sanh noi tam ho vdi nhCrng tieu chuan va muc tieu ciia hp - dpng luc quan trong bac nhat. Doi vdi nhan vien gidi, hay nghi rang phan hoi khong phai la thu se thay ddi true tiep hieu qua cong viec ciia hp ma la thu hp se su" dung de thay doi hieu qua cong viec ciia minh. 1

1

Thang tien va phat trien Ban chiu hach nhiem tao co hpi thang tien va phat trien cho tat ca nhan vien. Dieu nay dac biet quan trong vdi cac nhan vien hang dau. Khao sat lien tuc cho thay co hpi phat trien rat can thie't de giu chan nhung nhan vien nay.


254 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI Co 3 ye'u to can xem xet khi tao co hpi thang tien va phat trien cho nhan vien, dac biet la nhan vien hang dau: • Hay tao cac co hpi cu the cho tung ca nhan; • Cung cap nhung khoa huan luyen va kinh nghiem lien quan; • Gioi thieu co hpi theo each ma nhan vien cd the tdi da hda kha nang.

Smart Managing

Nghien cuu hdp dong

Hdp dong tuyen dung hien trang chi ra rang mien la nhan vien tiep tuc lam tot cong viec thi nha tuyen dung se tiep tuc tao cong an viec lam va tra lifting hdp ly cho hp. Hdp dong nay khong de cap den cd hpi thang tien va phat trien. Ngudc lai, hdp dong tuyen dung kieu mdi giua ong chii va nhan vien co the dude torn tat nhu sau: "Ong tiep tuc de toi phat trien va tao cho toi cd hpi thang tien thi toi se d lai day". 1

4

Neu ban khong tao ra cd hpi nhu" vay, ban co the phai tam biet nhan vien tot nhat ciia minh. Cho nen, tot hdn het hay lam dieu do sdm!

Ke hoach

thang

tien cd nhan

Budc dau tien la xay dung ke hoach thang tien cho tung nhan vien, it nhat la cho tung nhan vien hang dau. Mpt ke hoach thang tien cd nhan (IGP) - hoac dupe biet den la ke hoach phdt trien cd nhan (IDP) hay ke'hoach dao tao cd nhan (ITP) - mpt khai niem sir dung hoat dpng thao luan va quye't d j n h chung giua nhan vien va nha quan ly (co the cd su tham gia cua cac cd' van va chuyen gia dao tao)


VAI TRO CUA NHA QUAN LY (PHAN 1) I 255 de xac dinh kinh nghiem phat trien cu the can thie't, giup nhan vien dat dupe nguyen vpng nghe nghiep ne'u tuong thich vdi nhung muc tieu cua to chuc. Mdi IGP rat cu the vdi nhu cau cua tung ca nhan va td chuc. No cd the chu hong vao huan luyen ky nang, hoac tap trung vao viec dat dupe mpt bang cap cu the, hoac cd the mang dac trung chuc nang hoac dia ly. Khong cd npi

Ke hoach thang tien ca nhan (IGP) la he thong nhung kinh nghiem phat trien cu the dutfc nhan vien va ong chii quyet djnh la can thiet de nhan vien cd the dap ling nhirng nguyen vong nghe nghiep ciia minh va nhirng muc tieu phii hdp gan vdi doanh nghiep.

dung tieu chuan cho IGP, quan hong la su san sang ciia nhan vien va kha nang hoc tap, thang hen. Nhung ke hoach nhu vay ngay cang phd bien hong cac td chuc. Tuy nhien, chung thudng cd cung mpt nhupc diem nhu qua trinh danh gia cong viec qua it di va muon mang. De dam bao rang nhan vien hang dau dupe hudng l o i nhieu nhat t u IGP, mdi IGP can phai:

Tim kiem LESSis. chi/Ong trinh mau Neu to chut ciia ban chUa cd IGP chinh thdc, ban hay tao ra 1 quy trinh phi chinh thdc cho nhCrng nhan vien hang dau ciia ban. De bat dau, hay sd dung cong cu tim kiem Ua thich ciia ban va go cum tir "ke hoach phat trien ca nhan". Khi toi tim kiem (sir dung Google), trong 10 ket qua dau tien cung cap co it nhat la 7 mau ke hoach rat hay.


256 I NGHE THUAT GIU' CHAN NHAN VIEN GIOI • •

Cu the den tung nhan vien; Phu hap vdi nguyen vong va yeu cau phat trien cu the cua nhan vien;

Dung luc.

Thie't ke IGP phu hap vdi nhan vien chu khong chi phu hop vdi t d chuc. Va dung doi den luc nhan vien hoc 16 su bat man vdi co hoi thang tien cua minh, vi khi dd no se kem hieu qua hon va khong con du sue de giu chan ngudi dd. Ne'u chi tao ra co hoi khong thi khong du, ban nen tien lieu truoc rang nhan vien gioi se muon hoac ky vpng dieu dd. Dao tao va kinh nghiem Sau khi thie't ke va dat dupe su dong tinh cua nhan vien ve IGP, trach nhiem tie'p theo cua ban la dam bao rang hp se dupe dao tao va cd kinh nghiem cu the nhu mieu ta trong IGP. Nhan vien se rat chan nan sau khi da vat va thao luan ve muc tieu ca nhan, nghe nghiep roi lai nhan ra rang nhu cau cua hp, mac du dupe de ra trong IGP, bi thd o va viit xd vi mpt ly do nao do (tien, thai gian hoac cac uu tien khac). Ban khong nen xay dung mpt IGP de lam tang udc vpng cua ca nhan theo kieu nay roi bd xo. Su thuan tien Khong phai luc nao cung la loi cua nhan vien khi IGP that bai ngoai mong dpi. Cung cd truong hop nhan vien la ngudi gdp phan phat trien IGP nhung khong tan


VAI TRO CUA NHA QUAN LY (PHAN 1) I 257 dung duoc ca hoi eta dua ra. Nhung v d i nhung nhan vien hang dau, van de nay thudng rat don gian: "Toi chua bao gid biet la cd no" la ly do pho bien nhat ma nhan vien hang dau dua ra khi khong tan dung duoc ca hpi IGP danh cho ho. Hay suy nghi trUdc / A / A Doi vdi cac cong ty Idn dau tu nhieu vao dao tao tai cho, cd truyen thong va ngan sach danh cho hoat dpng phat trien nhan vien, khai niem IGP thudng la "tam khan phii true tiep" len cau true phat trien san co. Nhieu doanh nghiep viTa va nhd trien khai chu'dng trinh IGP that bai vi nhirng ly do khac nhau. Khi mpt chUdng trinh IGP dUdc xay dung (vdi muc dich tot dep nhat), cac nhan vien tham gia vao va hao hung vdi trien vpng rang ong chii se giup hp phat trien ban than va sir nghiep. Sau do, khi van de nay sinh, ban khong the thuyet phuc nhan vien den dU hpi thao hoac den Idp hoc de hoan thanh mpt bang cap nao do. Day la con dUdng ngan nhat dan den sU vd mong va kho khan trong viec giu chan nhan vien, Neu ban sap bat dau 1 chUdng trinh IGP, hay dam bao rang ban se co du ngan sach va sU ho trd ciia nha quan ly cap cao de thuc hien no tir dau den cudi. Ban co the tranh duac nhung that bai nay khi thie't ke IGP bang each thuc hien 3 budc sau: â&#x20AC;˘ Dinh ra ngay thuc hien ngay tir ban dau. Nguyen tac la: Ke'hoach IGP khong duac trien khai ne'u nhan vien cu h i hoan dua ra lich trinh thuc hien; â&#x20AC;˘ Ho tra quye't dinh: Su ho tro cong khai cua ban rat cd y nghia ddi vdi thanh cong cua IGP. Ne'u nhan vien nghi rang ban khong hd tro hay khong de y tdi IGP, ho se de no qua di;


258 I NGHE THUAT GlfJ CHAN NHAN VIEN GIOI â&#x20AC;˘ Tiep tuc ke hoach vdi nhitng cong cu nhac nho. Cung co ca 2 buoc tren bang he thong nhac nho. Mot e-mail nhac nho duoc len lich hoac 1 cuoc gpi dien dung luc se khuyen khich nhan vien hanh dpng. Budc dem Rat t u nhien, cac nhan vien hang dau dupe dpanh nghiep chu y nhieu hon nhung nhan vien khac. Hp dupe thao luan tai cac cuoc hop ve quan ly, dupe tham gia vao viec ra quye't dinh, dupe lua chpn cho cac phong ban, co trong danh sach e-mail lien lac, tinh nguyen tham gia cac hoat dpng ngoai khoa, v.v... Tat ca dieu nay deu de lam hp thay minh la ngudi quan trong (trong nhieu truong hop rat huu ich va tich cue), nhung khong cd gia t r i ne'u xet den nhirng hau qua chong chat (doi vai ca doanh nghiep va nhan vien) va te nhat la noi so hai gay ra cho nhan vien. Su dut quang va va sao nhang, cudi cung se khien cho nhan vien mat tap trung. Doi vai nhung nhan vien hang dau, dieu nay thudng tao ra cam giac khong thoa man va cudi ciing la cam giac that bai. Do do, su chu y bat dau bang mong muon dua nhan vien vao cupc cd the ket thuc voi viec ban mat hp hoan toan. Can thie't phai giam sat cac cupc tie'p xuc giua nhan vien hang dau vdi nha quan ly cap tren (bat cu ngudi nao cd the ap dat nhan vien cua ban) va de bao dam nhan vien cua ban khong bi chen ep hoac phan tam. La nha


VAI TRO CUA NHA QUAN LY (PHAN 1) I 259 quan ly, ban chiu trach nhiem tao ra moi truong lam viec de nhan vien co the phat huy het kha nang - dieu nay bao gom bao ve nhan vien hang dau khoi nhung ngudi lay di thai gian va cong sue cua hp.

Nhan thuTc ve nguyen tac Peter Day la bien the cua Quy tac Peter. Co the ban se quen thuoc vdi khai niem ma Laurence J. Peter mieu ta trong cuon The Peter Principle (Nguyen tac Peter): Cac nhan vien chiing to minh co nang lue trong cong viec dude giao se thang tien cho den khi dat dude dia vi ma hp cam thay khong con du nang lue va cd xu hudng diing lai d do. NhQhg nhan vien hang dau nhan thay rang hp it cd thdi gian va sue lue de tap trung vao cong viec. Giup hp phat huy het kha nang cua minh la quyet djnh cua ban.

Sudan

dd trong noi bd to chiec

Linh vuc dau hen (va dang buon thay, quan trong nhat) ma ban phai hanh dpng la lam "tam dem" de giam bat tac dpng cua su dau da trong ndi bp cong ty. Mac du khong bao gid cd the hoan toan tach nhan vien ra khoi tinh trang do nhung "su quan tam" d phan tren cho thay rang nhan vien hang dau cua ban khong duoc bao ve va thudng xuyen bi hut vao nhung cupc khau chien hon hau het cac nhan vien khac. Ban phai dong vai trd n h u mpt chiec cot thu loi khi can thie't, chiu trach nhiem ve cac van de trong ndi bp cong ty hon la de chiing anh hudng den nhan vien va hieu qua cong viec cua hp.


260 I NGHE THUAT GlO CHAN NHAN VIEN GIOI Tai cuoc hop trong thang ciia cac phd giam doc ban hang, 1 trong so' nhung dong nghiep cua Juanita yeu cau 1 ban bao cao chi tiet ve tat ca cac cuoc gap mat cua Joe vdi cac cong ty duoc pham. Anh ta giai thich rang kien thuc va kinh nghiem cua minh trong nganh duoc pham co the giup Juanita danh gia hoat dpng cua Joe. Juanita rat nghi ngd dong nghiep dang bao ve cho loi ich cua Giam doc hoat dpng (COO) - ngudi cung tham du cuoc hop ngay horn do. Co nghi rang, dong nghiep cua minh se khong dpc bao cao va viec lap bao cao se khong chi ton thdi gian ciia Joe ma con khien anh liing hing va mat dpng luc lam viec. Do do co da cat dan tu cac ban bao cao hang tuan cua Joe va giii ket qua tdi dong nghiep. Dung nhu co nghi ngd, co khong nghe them dieu gi ve van de nay nua. Nguon

luc

Hay cho ho dieu ho muon! / A / A Rat nhieu nha quan ly cam thay trach nhiem cung cap nguon lut cho nhan vien da bien minh thanh trd ly ciia nhan vien. Day la su" hieu lam tai hai. Nhu da ndi td trudc, ngudi quan ly cd vai trd cd ban la dam bao mpt moi trUdng trong do tat ca cac nhan vien deu co the phat huy het kha nang ciia minh. Mdi tru'dng do bao gom ca nguon lut. 1

Brad Humphrey va Jeff Stokes phat bieu trong cuon sach The 21 Century Supervisor (Ngudi giam sat trong the ky 21) rang: "De gid nhan vien di diing huong va lam viec vdi hieu qua tdi uU, ban se can cung cap cho nhan vien tat ca nhCrng thd khac ma hp muon de hoan thanh nhiem vu ciia hp". Hp da danh ca mpt chUdng trong cuon sach de viet ve ky nang quan ly nguon lut - Hay trao cho nhan vien cua minh bat cu" thd gi hp muon de thanh cong. Ddn gian chi cd vay. st


VAI TRO CUA NHA QUAN LY (PHAN 1) I 261 Vai tro thii hai ciia "tam dem" ban phai thuc hien cte dai dien cho tat ca nhan vien, dac biet cho nhan vien hang dau, la cung cap nguon luc de dam bao rang ho co duoc nhung gi can thiet de tien hanh cong viec. Quan ly nhung nhan vien hang dau giong n h u chiu hach nhiem ve mot doi dua xe trong giai Cong thuc I: Khi chiec xe roi xudng ho', ban hay chu y toi no va biet phai lam gi de dua no trd lai cuoc dua cang sdm cang tot. Khi cac nhan vien hoi den nguon luc can thiet va sau dd cho dpi de dupe dap ung, cong viec cua hp bi gian doan, lam anh hudng den nang sua't va chi phan dau cua hp. Dieu nay toi te doi vdi bat ky nhan vien nao, nhung cang tdi hon vdi nhan vien hang dau cua ban. Trach nhiem Cuo'i cung, de dong vai trd "tam dem" cho nhan vien hang dau, ban phai tranh cho trach nhiem khong bi "rd ri" tdi muc khong chap nhan dupe. Dd la mpt khia canh khac cua su quan tam va dudi day la bieu hien cua no. Ban cd mpt nhan vien ma hieu qua cong viec cua ngudi nay dang bat dau thu hut su chu y cua nha quan ly cap cao. Mpt phan vi co ta dang gia hon nhung nhan vien khac, mpt phan vi vai trd ndi bat cua co ta trong viec giup to chuc dat muc tieu chien lupc. Giam doc Dieu hanh quye't dinh nhan vien hang dau nay thi thoang ghe qua de thong bao cho ong xem chuyen gi dang xay ra. Sau mot thdi gian, nhung cupc ghe tham nay trd nen deu dan, de Giam doc Dieu hanh co the huan luyen, chi dan va/ hoac danh gia dupe cong viec cua nhan vien do.


262 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI Qua trinh nay dan den 1 trong 2 dieu sau: •

Ban dan dan bi hat cang khoi v i tri quan ly cua nhan vien nay;

Nhan vien hang dau trd nen boi rdi va phan tam vi phai bao cao vdi ca 2 nha quan ly.

Trong ca 2 each, su ro r i trach nhiem cd tac dong tieu cue doi vdi kha nang g i u chan nhan vien. De ngan su ro ri nay, ban can quyet tam bao ve co che trach nhiem va bao cao r5 rang cua minh. Neu mpt thanh vien trong ban quan ly quan tam den mpt nhan vien nao cua ban thi ngudi bao cao cho hp la ban chu khong phai la nhan vien do. Tom tat Chirong 9 •

Moi quan he giua ban va nhan vien hang dau co vai tro quan trong trong viec g i u chan hp;

Ban cd trach nhiem hoan thanh qua trinh "len tau" cho nhan vien, dac biet cho nhan vien hang dau;

Ban phai dua ra muc tieu thuc te, thach thuc va phu hop vdi nhung nhan vien hang dau;

Ban phai dua ra qua trinh danh gia hieu qua hoat dpng thuc te, thach thuc va phu hop;

Ban can thiet ke va thuc hien ke hoach phat trien cho tung nhan vien;

Ban can trd thanh "tam dem" giua nhan vien cua ban va nhung nha quan ly khac.


V a i

t r o

c u a

n h a

q u a n

l y

(phan 2)

Ai ciing vi lai ich cua rieng minh va nguoi khac phai biet 'dieu do. GEORGE

HERBERT

(1593-1633)

Nha the, tu si nguoi Anh Cong viec cua ban khong phai la chi trich nhan vien cua minh ma la danh gid ho. ANDREW

GROVE,

Tong Giam doc Tap doan Intel

N

hu? da de cap trong chuong trudc, mdi quan he

giua nhan vien va nha quan ly giup g i u chan nhan vien la moi quan he chu chot. Trong chuong nay, chung ta se tie'p tuc xem xet md'i quan he dd tren nhung khia canh nang cao kha nang g i u chan nhan vien.


264 I NGHE THUAT Gltf CHAN NHAN VIEN GIOI N h a q u a n l y l a n g u o i d a i d i e n cua c o n g t y

Ngudi dai dien khong phai la lanh dao Chu y rang cong viec cua ban la dai dien cho doanh nghiep, khong nhat thiet phai dong vai trd mot lanh dao trong doanh nghiep. Su" khac biet la quyen li/c va rracn nhiem. Ban cd the hay khong phai la lanh dao cua cong ty, vdi quyen vach ra chinh sach va di/a ra quyet dinh, nhurig ban luon luon la ngUdi dai dien, vdi trach nhiem truyen dat dung dan cac quyet djnh va chinh sach ciia doanh nghiep cho nhan vien. Trong chuong truoc, chung ta thay rang nha quan ly phai dong vai tro la mot "tam dem" giua cac nha quan ly cap cao (va mot so' ngudi cd anh hudng khac) vdi nhan vien. Nha quan ly cung phai dong vai tro la ngudi dai dien cua cong ty trudc nhan vien. Sit

minh

Linh vuc dau tien ma ban phai dai dien cho doanh nghiep la long ghep su menlvcua doanh nghiep vao cac muc tieu va hoat dong cua cac nhan vien hang dau. Su menh nay co the (hoac khong the) duoc viet ra, nhung ne'u doanh nghiep nam ro nhung muc tieu tong quat cua minh thi bat buoc phai long ghep su menh do vao cac budi tie'p xuc vdi vdi nhan vien hang dau. Ne'u khong, cac nhan vien nay se bat dau buong troi cac muc tieu chien luoc quan trong cua doanh nghiep, cuo'i ciing dan den cam giac bj bd quen giua nhan vien va doanh nghiep. N h u chung ta da thay, dd la mpt trong nhung


VAI TRO CUA NHA QUAN LY (PHAN 2) I 265 nguyen nhan sau xa giai thich tai sao cac nhan vien hang dau lai ra di do cam giac khong phu hop. Cac gia t r i Suf menh Cac muc tieu cua doanh nghiep dUdc the hien trong Tuyen bo sir menh ngan gon nhUng cd tam nhin dai Han. Sau day la vi du Tuyen bd ve sd menh cua Cong ty Peet's Coffee & Tea: "Tang trUdng ben vCmg: Peet's se tang trUdng manh me, cung cap cho ngay cang nhieu khach hang cd hoi thudng thiic ca phe va tra tuyet hao nhat tren the gidi. Tra va ca phe tUdi dUdc giao cho khach hang trong vong 24 gid sau khi nhan dUdc ddn hang". Linh vuc thu hai ban phai dai dien cho doanh nghiep la duy tri cac gia trj cua doanh nghiep (nhung gia t r j nay co the ham chua trong ban tuyen bo cac gid tri va cung co the khong). Quan trong la tat ca nhan vien tuan theo cac gia trj cot loi ciia doanh nghiep va cac gia tri nay cang an sau bam re thi viec tuan thu cac gia t r j cang quan trong. Nhan vien hang dau thudng cd nhung gia tri cot loi manh me cua rieng minh. Cho nen, viec lien ket cac gia t r j cot loi cua nhan vien va cac gia trj cot loi cua doanh nghiep la dieu het sue quan trong de g i u chan nhan vien trong dai han.

Ban tuyen b d cac gia t r j Mot ban torn tat ve nhimg gia trj cot loi ciia doanh nghiep - cac gia trj khong the bj pha bd khi theo dudi nhiem vu. Trong ban tuyen bo ve cac gia trj, mpt doanh


266 I NGHE THUAT GlO CHAN NHAN VIEN GIOI nghiep co the noi: "Chung ta muon hien thi/c hoa nhCrng su" menh cua minh, nhung khong phai bang moi gia: day la each ma chiing ta cd the dat duox muc tieu ciia chiing ta". Day la tuyen bo ve cac gia tri cua Cong ty Peet's Coffee & Tea: •

Chi cung cap ca phe va tra cd chat lUdng cao nhat, mdi nhat; Duy tri cac moi quan he nhan vien mau mUc va dao tao; Khuyen khich cac moi quan he khach hang suot ddi;

���

Luon la nguon thong tin quan trong nhat ve ca phe;

Cd dao dire va trach nhiem xa hpi.

Van hoa Linh vuc thii ba ma ban dai dien cho doanh nghiep la truyen dat van hda noi tai cua doanh nghiep. Thuc hien duoc dieu nay kho hon nhieu bdi van hda bao gom nhieu khai niem kho dinh hinh hon la su menh hay cac gia tri. Ban phai truyen dat dupe doanh nghiep hoat dong nhu the nho bang each tra loi cac cau hdi sau: •

Gia tri cua doanh nghiep co trd nen mau thuan theo thoi gian khong, hay e-mail la phuong thuc giao tiep ua thich?

Phuong phap tiep can cua doanh nghiep vdi cac van de can bang giira cuoc song va cong viec n h u the nao? Lieu nhan vien cd ky vong lam viec 80 gid mot tuan ma khong phan nan gi hay co mpt dpng luc nao do dam bao nhan vien chi trd ve nha vao ban dem hay khong?

Van de ve noi dd xe va chd ngoi d quan an tu phuc v u n h u the nao? Lieu tat ca moi thir deu


VAI TRO CUA NHA QUAN LY (PHAN 2) I 267 theo thii bac ciing nhac hay theo t u nhien va moi ngudi ctupc doi x u binh dang hay khong? NHiung deu chi nay va hang tram deu chi khac nua hinh thanh nen van hda cong ty. Cong viec cua ban la dam bao rang nhan vien hieu va hda dong vdi van hda do. Hay viet ra

a, Neu nhirng gia trj cot loi cua doanh nghiep Chua diTdc van ban hoa mpt each chinh thue, hay viet ra nhimg gi ban nghi la nhirng gia tri cot loi ciia doanh nghiep tir kinh nghiem ciia ban. No se giup ban truyen dat ro rang cac gia trj den nhifng nhan vien hang dau. Neu ban nghi ngd ve nhimg gi minh viet ra (Chung ta cd hang hai khong hay chiing ta la nhirng ngudi kien tri? Chiing ta cd coi trong djch vu khach hang hdn siTthda man ciia nhan vien khong hay ngudc lai?), hay noi chuyen vdi mpt so dong nghiep ciing cap khac. Co the ban se khuyen khich moi ngudi tao ra mpt phat ngon chinh thiie ve nhirng gia tri ciia to chiic day! Day chinh la su bd sung ve trach nhiem cua nha quan ly (nhu da thao luan d chuong trudc) nham truyen dat van hda cua cong ty de dam bao nhan vien mdi cd the thich ung va bit dau cong viec nhanh chong. L u u y la, d day chung ta dang thao luan ve trach nhiem cua nha quan ly nham dam bao rang nhan vien hieu va tuan thu van hda cua cong ty. Lam the nao dethuc hien van hoa? Ban dam bao nhan vien chia se su menh, gia tri va van hoa cua doanh nghiep n h u the nao? Ban that su khong the mdi timg nhan vien de kiem tra van hda mot each thudng xuyen, v i vay day la mot so meo cho ban:


268 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI 1.

Thao luan sum cac gid tri (ne'u co the nen tien hanh truoc khi tuyen dung). Hau het cac nhan vien hang dau cd the thich ung vdi su menh va van hda cua doanh nghiep nhung it mem deo khi doanh nghiep dua ra cac gia tri khong phu hop vdi gia tri cua ho;

^E5!34 Suy nghi ve su" tuan thii Mpt so nha quan ly khong thich dung hi "tuan thii" khi noi ve cac van de nhir sd menh, cac gia trj va van hoa. Doi vdi hp, td do the hien thai dp dpc doan, ap dat. Neu khong thich td dd, ban cd the thay the tir khac, chang han nhd td "hieu" hay "phii hpp". Theo toi, nhCrng doanh nghiep that sir muon dat dude sii menh ciia minh khi sir dung cac gia tri va van hda deu xem cac van de nay cung nghiem tuc nhU nhirng van de doi hoi sir tuan thii (vi du, cac van de ve quy tac, y te hay an toan lao dpng). Dung nhir vay. Neu doanh nghiep coi trong viec tuan thii cac quy djnh ve an toan lao dpng va y te thi duy tri sd nhat quan cac gia trj va van hoa cong ty cd mud dp quan trong den the nao trong viec theo dudi su" menh. 2. Long ghep su menh vao cac muc deu ma ban dua ra. Hay dam bao muc tieu cua cac nhan vien hang dau phu hop vdi su menh cua doanh nghiep. Su dung cac cong cu d chuong trudc (trong muc Dat muc tieu) de dam bao khi ban gap tung nhan vien de dat muc tieu thi hp hieu su menh va y nghia cua dat muc tieu vdi cac hoat dpng cua hp; 3. Thie't ke ban torn tat ve cac dac trung van hda. Hau het chung ta khong nhan thuc dupe ve


VAI TRO CUA NHA QUAN LY (PHAN 2) I 269 van de van hda cong ty. No giong n h u khong khi cong ty ma chung ta hit thd - chung ta d trong do nhung khong nhin thay dupe. Cai thien kha nang truyen dat van hda cong ty cua ban mpt each ro rang bang each thiet ke mpt ban torn tat ve cac dac trung van hda. O dd ban cd the ghi chu nhung truong hop dien hinh ve vai tro cua van hoa; 4. Trd lai vdi cac nhu cau ve chuc nang. Su dung su tuong tac ve chuc nang vdi nhan vien hang dau de kiem tra lai su menh, cac gia tri va van hda. V i du, neu ban dang lam viec vdi dpi ban hang, ban cd the su dung nhirng nhan xet ve mpt khach hang Idn de dua ra cac cau hoi sau: • "Viec phuc v u khach hang nay cd giup chung ta thuc hien dupe muc tieu tong quat hay khong?" • "Chung ta dang phuc v u khach hang nay ma van duy tri dupe cac gia tri quan trong cua doanh nghiep chu?" • "Van hda cong ty cua chung ta anh hudng tdi each chung ta phuc vu khach hang nay nhu the nao?" Nha quart ly la nha lanh dao De giu chan nhung nhan vien hang dau, cuong vi cua ngudi lanh dao rat quan trong. Chu de lanh dao quan trong den muc mpt sd cuon sach ve quan ly cd the khien ban tin rang lanh dao la quan ly hay quan l y chi don thuan la mpt phan cua lanh dao.


270 I NGHE THUAT Gllf CHAN NHAN VIEN GIOI Thuc ra, day la 2 chuc nang rieng biet. Hai chuc nang nay cd the hoac khong the cd quan he vdi nhau, phu thuoc vao mdi quan he ca nhan giua ong chu va nhan vien. Quan ly d cap do thap nhat la giam sat - yeu cau kha nang lanh dao it hon. O cac cap do khac - cap do Tong Giam doc (CEO), Giam doc hoat Kha nang lanh dao cho cac nha quan ly De thao luan chi tiet ve vai tro lanh d*ao trong quan ly, mdi ban doc cuon sach Leadership Skills for Managers (Cac ky nang lanh dao danh cho cac nha quan ly) ciia Marlene Caroselli.

dong (COO), Giam doc tai chinh (CFO)... quan ly giong lanh dao khoang 80%-90%. Khi lam viec vdi nhan vien hang dau, kha nang lanh dao la yeu to' nhay cam v i nhung nhan vien nay cung cd mot vai td chat lanh dao. Cho nen,

van de lanh dao nhung nhan vien gidi thuong la "Anh thu lam each nay xem sao", hon la " A n h nen t u x u ly moi chuyen". Nhan vien hang dau deu cd su quan tam ciia rieng hp. Hp muon thuc hien dupe cac muc tieu ciia minh, va khong phai luc nao cung san sang trao so phan minh cho ngudi khac. Tuy nhien, cd 3 tinh hudng nhan vien hang dau rich cue hudng ting su lanh dao: â&#x20AC;˘

Khi hp dupe khuyen khich thie't lap cac muc tieu vupt muc;

â&#x20AC;˘

Khi hp can cai nhin bao quat hon de dua ra quye't dinh;


VAI TRO CUA NHA QUAN LY (PHAN 2) I 271 â&#x20AC;˘

Khi hp dupe khuyen khich suy nghi sang tao.

Cac muc tieu vuat muc Dieu nay cd ve la, nhan vien hang dau khong gidi t u minh thiet lap cac muc tieu vupt muc. Day la mat yeu trong kha nang tap trung vao cac muc tieu hoat dpng. Vi du, hong cupc gap giua ngudi ban hang gidi nhat voi nha quan ly cua minh nham vach ra cac muc tieu cho nam hep theo: Sau khi thao luan ve cac muc tieu tong the va dong y ve cac muc tieu ban hang ro rang, co thudng chap nhan cac muc tieu nay n h u la dieu hien nhien. Cd khong cd cau hoi nao va se dat dupe muc tieu dd. Khong co su lua chpn nao khac: "That bai khong phai la mpt lua chpn". Co luon de muc tieu nay thudng true trong dau va lay no lam tieu chuan cho moi cupc gpi dien ban hang, moi cupc ndi chuyen, moi cupc hop va moi su kien can tro quye't tam dat dupe muc tieu do. Cd t u danh gia trong ctau moi thuong v u de hoan thanh cac muc tieu cho tdi khi co cd the ndi: "Da xong!" Bay gid, nha quan ly cua co dua ra khai niem muc tieu vupt muc, mpt thu gi do ben ngoai. Sieu sao ban hang nay se phan ung nhu the nao? Cd nghi: "0, chiing ta da sai lam khi thie't lap muc tieu dau tien a? Vay day la mpt muc tieu mdi phai khong?"

Muc tieu virot mute Mpt mgc tieu vUdt qua muc tieu ve hoat dong duoc vach ra cho moi ngudi, moi doanh nghifp, hay tham chi mpt sU kien cu the. No khuyen khich sU phat trien kha nang ciia nhan vien.


272 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI Nhung nhan vien hang dau khong can cac muc tieu vugt muc cte khuyen khich ho dat duoc cac muc tieu cao hon. Doi vdi ho, muc tieu don thuan la muc tieu. Muc tieu vupt muc chi la 1 muc tieu mdi va la lÂťi khang dinh la muc tieu thu nhat sai. Dieu do cd nghia la, cac muc tieu vupt muc khong co gia tri gi doi vdi nhung nhan vien hang dau hay sao? Cau tra Idi la khong. Su khac biet nam d viec su dung nhirng muc tieu nhu the nao. Doi vdi hau het nhan vien, cac muc deu vupt muc la su vupt muc ve so luong "Hay tiep tuc nhung gi anh dang lam hoac anh cd the tien hanh nhanh hon". Vdi nhung nhan vien hang dau, cac muc tieu vupt muc se la su vupt muc ve chat luong - "Tdi muon anh lam dieu do tot hon, hieu qua hon". Ban hay nhd lai vi du cua chung ta trong chuong trudc: Sau khi cung Joe vach ra muc tieu ban hang, Juania da thii thach nang luc cua Joe bang each thuye't phuc anh co gang dat dupe 15% doanh so' ban hang tir cac khach hang mdi trong nganh dupe pham. Co cung yeu cau Joe di tien phong trong mot he thong chia se du lieu true tuyen mdi ap dung cho tat ca nhan vien ma co dang suy nghi. Dieu nay se doi hoi Joe phai lam chii cac ky nang mdi va lam viec vdi mang npi bp - thu ma anh khong hoan toan cam thay thoai mai. Vdi Joe, cac muc tieu ban hang la muc tieu ciia anh, nhan to dupe pham la thach thuc va mang npi bo la muc tieu vupt muc. Trong chuong trudc, chung ta da thao luan ve su can thie't phai thir thach nhan vien gidi. Su khac biet giua thir thach va vupt muc la sir thoai mai. Nhan vien hang dau


VAI TRO CUA NHA QUAN LY (PHAN 2) I 273 thuong thi'ch thach thuc (ne'u khong phai thi hp that su), trong khi su vupt muc se khien cho nhan vien khong cam thay thoai mai. Thie't lap 1 thach thuc la cong viec quan ly. Giao cho ai 1 muc tieu vupt muc la cong viec lanh dqo\ Ra quyet djnh SUtan nhan la mot van de trong viec gift chan nhan vien Khi mot nhan vien hang dau vUdt qua cac trd ngai „ „' „ Managing mpt each kien quyet va tan nhan nham dat dUdc muc dich cua minh, the nao hp cung phai hung chju su co lap tiT phia cac dong nghiep khac trong doanh nghiep. Cung vdi sir giam bdt mue dp giao tiep, nhan vien tham chi se trd nen cung nhac. Cuoi cung, sU bat dong ngay cang Idn va viec nhan vien nay ra di la khong the tranh khoi. Viec giu" chan nhan vien hang dau lien quan true tiep den viec ban se giup hp dUa ra cac quyet djnh sang suot nhU the nao. Ye'u to thu hai ma nhan vien hang dau danh gia cao vai trd lanh dao la nhung quye't dinh cung ran cua hp. Nhung nhan vien nay la hinh anh cua hieu qua cong viec: hp biet each dat dupe muc tieu cua minh (ban hang, hoan thanh kiem tra so sach, hoan thanh thu tuc cap bang sang che, thiet ke san pham) va hp no luc khong met mdi de thuc hien dupe dieu do. Hp cd quan diem hieu qua: khi co mpt dieu gi do bat thuong xay ra, hp thuong coi do la mpt chuong ngai vat tren con duong dat duoc cac muc tieu. Ket qua la viec ra quye't dinh cua nhan vien hang (lau thudng mang tinh mpt chieu ("Toi se chpn bat cu giai phap nao dua toi den gan vdi cac muc tieu cua minh


274 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI hem"), hoac hoi tan nhan ("Toi khong quan tam nhung nhu cau ciia ban la gi. Dirng quay ray toi"), hay ca hai. Cach thuc ra quyet dinh tan nhan n h u tren se lam phat sinh cac van de Idn trong g i u chan nhan vien ve lau dai. Nhung quye't dinh nay se chi ra muc dp khac biet cua nhan vien vdi nhung ngudi khac va tat nhien se dan tdi su ghet bd. Ban cd the giup cac nhan vien nay phat trien ky nang dua ra quye't dinh cua hp bang each: •

M o h i n h hda each thuc ra quye't dinh sang suot. Khi ban ra quyet dinh, dirng cho no vao "hop den": hay cho moi ngudi biet qua trinh suy nghi va suy xet cua ban de ra quye't dinh. Giai thich suy nghi cua ban cho nhung nhan vien hang dau;

M d i hp tham gia vao qua trinh ra quyet dinh. Khi ban dua ra quye't dinh quan trong, ngay ca khi ban nghi la khong can bat cu su tro giup nao, hay de nhan vien hang dau tham gia vao qua trinh nay. Giup hp hoc each nhin nhan mpt quye't dinh tren moi gdc dp, khong chi tren quan diem hieu qua;

Thiet lap co che kiem tra cheo. Dam bao rang ban cd cac co che canh bao cho ban khi nhan vien hang dau dua ra cac quyet dinh cd anh hudng Idn den ngudi khac. Don gian la mpt co che dam bao rang ngudi khac se canh bao cho ban khi hp cd the bi anh hudng bdi cac quye't dinh cua nhan vien hang dau. Nhung dieu nay


VAI TRO CUA NHA QUAN LY (PHAN 2) I 275 khong ham y la ban nen dat mot mang ludi theo doi va mach leo moi noi. Giai quyet van de ra quye't dinh mot each coi m d va minh bach. Hay dam bao rang khi dua ra cac quye't dinh Idn va quan trong, nhan vien cua ban cd mpt he thong an toan canh bao cho ban nham giup ban danh gia anh hudng Ion nhat cua nhung quye't dinh nay; â&#x20AC;˘

Lap "banh xe dao tao". Hop tac chat che vdi nhan vien hang dau khi hp dua ra cac quye't dinh quan trong. Sau khi hp hoc dupe each xem xet va danh gia tat ca cac ye'u td va cac tac dpng hem tang trong viec ra quye't dinh n h u the' nao, ban cd the giam bdt cong viec giam sat qua trinh ra quye't dinh cua hp;

â&#x20AC;˘

Ung hp cac quyet d i n h cua hp. Ban cang ung hp cac quye't dinh sang suot va cung co nhung hanh vi ra quye't dinh dung dan, nhan vien cua ban se cang phat trien thdi quen dua ra cac quye't dinh sang sud't.

Suy nghi sang tao Suy nghi sang tao la hinh anh ben trong cua qua trinh ra quye't dinh. Cac nhan vien hang dau thudng la nhung bac thay ve suy nghi sang tao nham dat dupe cac muc tieu, nhung hp it sang tao hon khi phai giai quye't cac van cte ngoai chuc nang. H o n nua, hp cung thieu tap trung cao dp vao cac muc tieu cua chinh minh: ne'u co them mpt yeu to nao dd thi hp se thudng bi "te liet".


276 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI Chao mutig cac ban den vdi the gidi cong nghe Trong thiol ky bung no cua cac cong ty dot com, toi da lam viec vdi nhurig nhan vien hang dau (phan Idn la cac lap trinh vien va ky su ) trong the gidi cong nghe mpt thdi gian dai. Hp cd the khac phuc dude hau het cac van de ky thuat phut tap nhat va viet cac doan ma giup may tinh co the thut hien dude moi viec. Mpt so ngudi la nhCrng thien tai that sd. Tuy nhien, khi cd mpt van de ddn gian nhat phat sinh ben ngoai chuyen mon nhu" huy dpng von, giam sat nhan vien hay tham chi, viet ve nhCrng gi hp dang lam, sU sang tao ciia hp dUdng nhd dong bang. Thong thudng, khi doanh nghiep da hoat dpng qua lau va tri tre thi hp se it chap nhan nhCrng phong each lap dj nhu" vay. Hau qua la nhan vien hang dau se ra di. 1

Cung nhu viec dua ra cac quye't dinh, ban phai co trach nhiem giup da nhan vien cua minh suy nghi sang tao ve cac van de khong lien quan tdi cac muc tieu chuc nang cua ho. Sau day la mot vai gpi y: â&#x20AC;˘ To chuc cac cuoc hop thudng xuyen ve chu de "Dieu gi dang xay ra trong the gidi cua anh vay?" Cac cuoc hop nay se chi co mot quy tac: Nhan vien chi duoc noi ve nhung van de khong lien quan true tie'p den cac muc tieu chuc nang. Dieu nay se lam sang to yeu cau can suy nghi sang tao; â&#x20AC;˘ Giao cho m6i nhan vien hang dau mot ngudi dong hanh de giup ho giai quye't cac van de ngoai chuc nang. Day cung la co hoi de ban dao tao nhung nhan vien tre co tiem nang. Nhung nhan vien nay se phoi hap cung vdi nhan vien hang dau va tao nen gia tri;


VAI TRO CUA NHA QUAN LY (PHAN 2) I 277 • Xay dung "bai do xe". Lap dat mot bang thong bao (bang thuong hay bang dien hi) ma 6 dd nhan vien hang dau cd the de dang gui thong diep lien quan tdi bat ky van de nao khien ho bye minh. Khuyen khich moi nguoi dong gop cac goi y va Idi khuyen. Qua do, ban cd the khuyen khich va phat trien qua trinh danh gia giua cac dong nghiep vdi nhau. No se tao dieu kien de nhung nhan vien hang dau cua ban giup do lan nhau. Nhd quan ly Id tam guong phan anh su can bang giua cong viec va cuoc song Luan diem nay cd phan lien quan tdi luan diem trudc: nhan vien hang dau can su tro giup de dat dupe su can bang giua cong viec va cupc song, va nha quan ly can giup hp dat dupe dieu dd. Su kiet que sue luc khong mang lai loi ich gi va chac chan lam ton hai tdi kha nang giu chan nhan vien. Ban cd the dua vao 3 each khac nhau de dam bao rang nhan vien cua ban dang duy tri dupe su can bang giua cong viec va nghi ngoi: •

Tao ra cac dieu kien hop ly;

Giam sat cac mdi quan he quan trpng;

Dat ra nhirng tieu chi hop ly.

Tao ra cac dieu kien hop l y Rat kho cho tat ca nhan vien dat dupe su can bang giira cong viec va cupc song neu khong khi noi lam viec


278 I NGHE THUAT Gllf CHAN NHAN VIEN GIOI can trd sir can bang nay. Ban phai chic chan rang, cac dieu kien nay hop ly de khuyen khich tat ca nhan vien cua ban dat dugc mot su can bang phu hop bang each thuc hien cac chinh sach phu hop.

I w£i__-^\ iJr

Tranh bj kiet que

^•®2i§J— Mot trang web hay ve van de can bang giua cong viec va cupc song la www.employersforworklifebalance.org.uk. Trang web nay co cac nghien cuu tinh huong cu the, cac nguon luc, chuan mux va tham chi, cac tai lieu can thiet nham giup ban tu" nghien cud npi bp doanh nghiep cua minh trUdc khi tap trung vao cac sang kien giup dat dude sd can bang giira cong viec va cupc song. Day la dieu bat buoc ddi vdi bat cir ai quan tam tdi viec gid cho nhan vien khoi bi kiet que d giai doan dau tien. Giai doan can thie't dau tien la van ban hda cac chinh sach nham can bang giua cong viec va cuoc song va sau do, bat buoc thuc hien chung (Tuy nhien, nhu chung ta se thay ngay d phan sau, dieu dd van chua du). Nhimg linh vuc nao la mot phan cua cac chinh sach cong viec - cuoc song? Van hda cong ty ban se quye't dinh noi dung phu hop nhat cho chinh sach, nhung it nhat cung can phai bao ham nhung ye'u to sau day: • Che dp lam viec linh hoat: Vach ra nhung nguyen tac ro rang ve kha nang lam viec linh hoat, nham dam bao moi ngudi se thuc hien budc tie'p theo); • Che dp nghi phep/nghi le: Cung cap nhung thong tin chi tiet ve che dp nghi phep hang


VAI TRO CUA NHA QUAN LY (PHAN 2) I 279 nam va cac chi'nh sach nghi phep lien quan den van de thai san, thdi gian nghi phep de di thuc te, nghi de di hoc, nghi khong dupe tra luong va cac hinh thuc khac ban cd the thuc hien; â&#x20AC;˘

Ho tro nhan vien: Cung cap nhung thong tin chi tiet ve cac khoan ho h p cho giao due, cham sdc con cai, cac khoan vay, di lai, thie't bi tieu dung, hay bat cu dieu gi khac cho nhan vien cua minh.

Giant sat cac moi quan he Ban co the vach ra cac

r / v w / / i

nguyen tac chi dao ro rang, nhung ban khong

Khong nen do xet

the giam sat het tat ca hoat dpng cua nhan vien

Luu y rang, toi khong ung hp ban do xet nhan vien. Do xet la khi ban len lut co gang de tim hieu dieu gi dang xay ra. Ban phai giai quyet cac van de mpt each cdi md va minh bach: hay noi cho nhan vien nhung gi ban se lam de giup hp duy tri mpt si/ can bang hdp ly. Hp se cam dn ban ve dieu do.

va kiem tra xem hp cd tan dung dupe su trp giup nay khong. Ban can mpt bien phap de nhanh chong danh gia lieu nhan vien cua ban cd duy t r i mpt su can bSng hop ly hay khong ma khong can

l

A

/

A

phai quan ly tung chi tiet. Day la 3 ddi tuong cd the giam sat nhan vien cua ban: â&#x20AC;˘

Ban: Ban kiem tra thuc te moi thang mpt lan hoac nhieu hon. Lieu nhan vien nay cd qua cang thang, qua nhay cam hay khong? Ne'u cd, dd la luc de thi hanh hieu qua 1 hoac mpt so


280 I NGHE THUAT GlO CHAN NHAN VIEN GIOI chinh sach dam bao su can bang giua cong viec va cuoc sd'ng; â&#x20AC;˘

Vp/chdng cua nhan vien: Ban cd the to chuc mpt su kien (du chi moi quy mpt lan) de mdi vp/chong cua nhan vien tdi tham du nhu lien hoan ngoai trdi, choi bowling, mpt tran bong chay hay bat cu trd choi nao khac. Noi chuyen vdi hp, va hay tin toi, neu bat cu nhan vien nao cua ban khong duy tri mpt su can bang hop ly giua cong viec va cupc sd'ng, ban se sdm dupe nghe thay dieu do;

â&#x20AC;˘

Cac dong nghiep: N h u n g ngudi luon quye't tam thanh cong se tim each che gia'u cac van de cua hp trudc nhung ngudi xung quanh. Tuy nhien, trong mpt thdi gian dai thi rat kho de che gia'u. Hay de y va hdi xem nhan vien hang dau cua ban quan he n h u the nao vdi cac dong nghiep (ngudi tie'p xuc vdi hp nhieu nhat) de xac dinh nhan vien nao dang phai trai qua thdi ky mat can bang trong cong viec va cupc sd'ng.

Thiet lap cac tieu chthop ly Ben canh viec giam sat cac moi quan he, ban phai thie't lap cac tieu chi can bang de kiem ha mpt each nhanh chong. Cac tieu chi nay phai dinh luong duoc de co the de dang doi chieu va kiem ha nham phat hien cac van de xay ra vdi tinh trang can bang giua cong viec va cupc song.


VAI TRO CUA NHA QUAN LY (PHAN 2) I 281 Cung nhu khi vach ra nhung chinh sach, cac tieu chi ban thie't lap se thay doi tuy thuoc vao nhu cau cua nhan vien va doanh nghiep. Sau day la mot vai v i du: • So' gid lam viec trong 1 tuan, 1 thang va 1 quy; • So gid lam them trong 1 tuan, 1 thang, 1 quy; • Quang dudng ma nhan vien phai di trong 1 tuan, 1 thang va 1 quy; • Cac cuoc hop tham gia trong 1 tuan (dau hieu thudng xuyen cua tinh trang mat can bang giua cong viec va cuoc sd'ng); • So' ly ca phe ma nhan vien udng trong 1 tuan, 1 thang, 1 quy; • Hay tim hieu nhung chi so cao nhat va thap nhat. Chung se cho thay van de cd the xay ra hong su can bang giua cong viec va cuoc song.

Khuynh hudng, khong phai cac con sd Xem xet cac tieu chi can phai co thdi gian. Smart Van de khong phai la cac con so thuan tuy vi Managing nhan vien hang dau se luon luon dat nhirng chi sd cao trong tat ca cac tieu chi. Ban can theo doi lien tuc cac khuynh hudng va canh giac vdi sU tang giam dot ngot ciia bat ky chi tieu nao. Neu mot sir tang giam dot ngot khong the giai thich bang cac ly do cong viec (vi du, cudi ky tai chinh hay no luc de tung 1 san pham mdi ra thj tru'dng) thi ban hay tim hieu nguyen nhan.


282 I NGHE THUAT Gltf CHAN NHAN VIEN GIOI Quart l y n h a n v i e n sap n g h i viec va n h a n v i e n m o i Mot trach nhiem it duoc thua nhan cua nha quan ly la quan ly su rdi bd doanh nghiep cua cac nhan vien hang dau. Hay nhd lai rang yeu to' co ban cua moi quan he ong chu va nhan vien mdi la chap nhan thuc te'nhan vien cudi cung cung rdi bd doanh nghiep. Va ban se khong con vuong mac gi ve van de danh mat nhan vien gidi ma chap nhan do la dieu khong the tranh khoi, tham chi khuyen khich ho chuyen di khi thoi diem thich hop. Quart ly su ra di dia nhan vien Hieu uTng sd nhan Theo kinh nghiem cua toi, kiem soat tot viec ra di cua mpt nhan vien gioi se mang lai 2 hay 3 nhan vien tai nang khac cho doanh nghiep trong khoang thai gian 3 nam. Trai lai, quan ly kem su" ra di cung co nghia la nhan vien se ndi nhCrng dieu khong tot dep vdi 50 hoac 60 ngUdi chira bao gid biet den cong ty ban. Hay doi xir tot vdi nhan vien sap chuyen di - chi nhCrng con so tren cung du ndi cho ban biet dd la viec nen lam. Su ra di dugc quan ly tot se giup doanh nghiep gat hai duoc nhieu loi ich cua viec giu chan nhan vien trong dai han theo 3 each sau: â&#x20AC;˘

No se thu hut nhung nhan vien hang dau khac. Mpt nhan vien hang dau rdi bd doanh nghiep trong tam trang v u i ve va thoai mai se trd thanh ngudi tuyen truyen cho doanh nghiep, noi nhd-ng Idi tot dep ve viec ban la ngudi quan ly


VAI TRO CUA NHA QUAN LY (PHAN 2) I 283 tot n h u the nao. Va ban t h u doan xem nhung ngudi nay se thudng xuyen gap go ai? Chac chan la nhung nhan vien hang dau khac; â&#x20AC;˘ Su ra di se giup giu chan nhung nhan vien hien tai.Giup nhan vien ra ngoi nhung dong gop vien hien tai cd cam nghiep va anh hudng chan nhan vien;

di mot each co trat tu, ca cua ho se khien cho nhan nhan tot dep ve doanh tich cue tdi kha nang giu

â&#x20AC;˘ Su ra di se lam cho nhung nha quan ly trd nen tot hon. N h u n g nha quan l y kiem soat tot su ra di cua nhan vien se cam thay thoai mai, t u tin va lam viec tot hon va co anh hudng tich cue tdi viec g i u chan nhan vien. Give lien lac Dirng do toi len dau ngudi khac

/ A / A Toi tung lam viec vdi cac doanh nghiep co quan diem ve long trung thanh ciia nhan vien bj bop meo den noi toi da chung kien ho chul bdi cong khai nhCrng nhan vien bi hp coi la phan boi khi ra di. Sau do, doanh nghiep bi cac nhan vien khac phi bang va quy ket phai chju trach nhiem cho tat ca nhCrng gi sai trai xay ra.

Toi thay thai dp tren that kho hieu. Neu khong dUdc thoai mai rdi bd doanh nghiep, nhan vien se cam thay sd hai den muc khong dam roi bd doanh nghiep. Nhung tinh than lam viec va nang suat ciia hp lieu cd di/dc duy tri nua khong? Toi da lam viec vdi cac doanh nghiep co thai dp nhu" vay du de biet cau tra Idi la: "That khiing khiep!" Cho nen, ban dirng lam theo each do.


284 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI Nhung nhan vien hang dau hie'm khi chi dung lai la nhan vien hang dau, ho roi bd doanh nghiep ngay horn nay va cd the quay tro lai vao ngay mai. Khuyen khich nhan vien cu quay trd lai la bien phap de giu chan nhan vien. Dieu nay cd the mang lai 2 loi ich cu the lien quan tdi viec g i u chan nhan vien, dd la: â&#x20AC;˘ Nhom ddi tuong tuyen dung Idn hon. Ne'u ban duy t r i chinh sach m d cua va thudng xuyen giu lien lac vdi cac nhan vien cu, ban da m d ra 1 kenh mdi co hieu qua de tuyen dung duoc cac nhan vien tai nang; â&#x20AC;˘ Thdi gian d lai trung binh dai hon. Nhung nhan vien quay t r d lai chac chan se d lai lau hon trong lan t h u hai. Ho biet ky vpng vao cai gi cung n h u hp hoa nhap va thi'ch nghi nhanh hon. Ddi theo nhan vien cu Viec khuyen khich nhCrng nhan vien hang dau ra di khi thich hdp va md rong cda de ho quay lai dac biet co hieu qua doi vdi cac nhan vien tre sang gia dUdc nuoi dudng tu" 16 dao tao ciia doanh nghiep. Hp phat trien den mpt miic dp nao dd d doanh nghiep ban va can ra di de phat trien nghe nghiep va ca nhan. Bat ke doanh nghiep ciia ban Idn den dau, nhan vien hang dau can phai nhin thay cac doanh nghiep khac hoat dpng nhd the nao va hoc hoi cac bi quyet mdi. Trong hoan canh nao cung vay, sdm hay muon ban tinh td md se khien hp de y den xung quanh. Mot so tai nang tre cudi cung nhan ra "khong dau bang nha minh" va sau khi "xa nha" mpt vai nam, hp nghi tdi viec quay ve. Vi vay, hay luon mdrangciia va lien lac vdi hp thudng xuyen.


VAI TRO CUA NHA QUAN LY (PHAN 2) I 285 Loi keo nhan vien cii Ban co the khong chi g i u lien lac voi cac nhan vien hang dau chuyen di. Tai sao khong nghi tdi viec moi ho tiep tuc gan bd v d i doanh nghiep ban d mot chung muc nao do? Khi ban de nhan vien cu tham gia (phat bieu d cuoc hop cua ban quan ly hay cac su kien cua nhan vien khac, co van cho nhan vien tre, hay chi tham d u 1 su kien, hoat

dong khong thudng xuyen cua

doanh

nghiep), su loi keo do mang lai tat ca cac loi ich da liet ke d tren. Va con co them mot loi ich quan trong khac: Neu nhan vien cua ban co the tie'p tuc tiep xuc vdi cac dong nghiep da ra di, dieu do se giam thieu su tuyet vong khi ra di cung n h u nhung mat mat phu. Nhan vien cii la ddn hay Cac nhan vien hang dau da rdi khoi doanh nghiep nhung luon coi no la "truong hoc" - noi co cac cong cu g i u chan nhan vien rat hieu qua. Ho cd the gidi thieu vdi ngudi khac rang doanh nghiep cua ban la mot noi rat tot de lam viec va hp cd

the

lam

giam

nhung mat mat phu bang each duy tri lien lac vdi doanh nghiep.

Mat mat phu Nhan vien ra di sau tuan hay thang ma mot nhan vien khac da ra di, bdi hp da hdp tac chat che vdi ngUdi do, trong ddi vao sU giup dd ciia ngUdi do hay ddn gian bdi vi ndi nay da thay doi khi khong cd ngUdi dd. Khi ra di, nhan vien hang dau thudng gay ra nhutig mat mat phu nhieu hdn so vdi nhan vien khac.


286 I NGHE THUAT Gllf CHAN NHAN VIEN GIOI Ben canh do, con cd mpt so each khac de tan dung don bay nhan vien cu nhu sau: • Thuyet phuc cac nhan vien cu gpi dien cho nhan vien hang dau tiem nang chuan bi dam nhan cong viec mdi va tra Idi bat cu cau hoi nao cua hp ve viec tham gia vao doanh nghiep; • Mdi nhan vien cu thinh thoang tham gia vao viec dinh hudng cho nhan vien mdi nham trp giup viec quan ly ky vpng cua hp; • De nghi nhan vien cu co van cho nhung tai nang tre cua ban; • Cung cap cho nhan vien cu cac tai lieu ve tuyen dung de phat trong cac su kien cua nganh; Mark tu* van cho Maggie rfflSjj55\ Khi toi la chu mot hang thiet ke do hoa, ky sU hang dau cua toi rdi bo hang de thanh lap cong ty'

i '

rieng. Toi da chuan bj cho viec Mark chuyen di - chung toi da ndi ve dieu dd - nhurig mdi quan ngai chinh cua toi la vdi Maggie, ngudi ke nhiem Mark. Maggie da lam viec vdi Mark dUdc 2 nam va toi biet co rat lo lang khi dam nhan cong viec ciia anh. Chung toi thoa thuan de Mark quay trd lai thudng xuyen (theo mud dp giam dan, bat dau vdi 1 ngay/tuan, giam xuong con 1 budi chieu/thang va 6 thang/lan) de co van cho Maggie trong vai tro mdi cua co. Dieu nay rat co hieu qua. Maggie dan dan tu" tin (sau nay co da mua lai hang cua toi) con Mark nhan dude mpt khoan thu nhap rat cd y nghia trong nhCrng ngay dau khai trudng cong viec kinh doanh mdi. Hdn the nua, 2 hang con tiep tuc hdp tac trong cac dir an Idn rat nhieu nam sau.


VAI TRO CUA NHA QUAN LY (PHAN 2) I 287 •

M i a .nhan vien cu noi chuyen voi cac nhan vien dang bat man va dang can nhac viec ra di;

• Mdi nhan vien cu phat bieu moi nam 1 lan trudc 1 nhom nhan vien hang dau va thao luan ve each thuc ho cd the dat duoc cac muc tieu ca nhan trong nam tiep theo; • Yeu cau nhan vien cu tham gia nhom cong tac giu chan nhan vien hang dau vdi vai trd la 1 giam doc doc lap; • Trong tat ca truong hop nhu vay, loi keo ai dd ben ngoai doanh nghiep cd nhieu su h'n nhiem hieu qua hon la tranh thu ai dd dang dugc doanh nghiep tuyen dung.

Hay sir dung Internet Cong cu ddn gian nhat de giu lien lac vdi nhan vien cu cua ban la chia se khong gian tren mang npi bp cua doanh nghiep hay tren Internet. Day la mpt trang dUdc bao mat va khep kin, chi co nhan vien cu cua ban (hay ngudi ma ban cho phep) co the truy cap vao. Ban cd the sd dung no de gui cac ban tin, lap ke hoach hay Ijch trinh cac su" kien, cac ban thao luan va tham chi ca cac but anh. 1

Cac tru'dng cao dang va dai hoc dang md rpng hoat dpng nay. Ban co the tim thay hang tram vi du bang each go "alumni intranet" tren cong cu tim kiem. De bat dau vdi mang npi bp alumni, ban khong can bat cd ky nang nao. Chi can de y cac thao tac di con tro va nhap chupt tren cac trang web nhu": www.intranets.com hay www.communityzero.com.


288 I NGHE THUAT CILf CHAN NHAN VIEN CIO Sep hien tai cua nhan vien cu thi sao? <$"^>

jjjv

Lieu ngudi quan ly hien tai ciia nhan vien cu r25i ciia ban co noi gian khi hp tham gia d mire dp nay? Tat nhien la cd neu ban de nghi nhan vien cu lam tat ca cac nhiem vu gpi y tren day. NhiTng cau tra Idi la "khong" neu ban phan phoi deu cac yeu cau cho mpt nhom nhan vien cu de khong ai bj cang thang qua. Ban se thay day la qua trinh tiT tinh Ipc: nhan vien cu se khong chap nhan lam nhieu hdn nhimg gi hp hay ong chii ciia hp cam thay thoai mai.

T o m tat C h u o n g 10 • Ban phai dong vai trd la ngudi dai dien cho doanh nghiep trudc nhan vien hang dau; • Lanh dao la vai tro quan trong ma ban phai thuc hien; • Lanh dao nhan vien hang dau vua la mpt nghe thuat vua la mpt mon khoa hoc; • Trach nhiem cua ban la dam bao rang, nhung nhan vien hang dau cua minh cd mpt su can bang hop ly giua cong viec va cupc song; • Quan ly su ra di cua nhung nhan vien hang dau mpt each thich hop; • Trong mpt chung muc nao do, nhan vien cu co the dong gop vao nhung no luc giu chan nhan vien cua ban.


C h u ' d n g

t r i n h

t i t

v a n

v a

huan luyen Anh ta khong thuc ep ban, nghia la anh ta khong thich ban BERNARD APPEL

Chu tich Radio Shack Khi cong viec tot nhat cua nha lanh dao gioi duoc hoan thanh, moi nguoi se noi "chung toi dd lam day chu" LAO

Tir Nha trie't hoc va nguoi sang lap Dao giao, tac gia ciia Tam Tu Kinh

M

ot so doanh nghiep bat dau tu van, huan luyen

va/hoac cac chuong trinh dong nghiep n h u mot cong cu quan trong chong lai ty le g i u chan cac nhan vien hang dau qua cao hoac qua thap. Ne'u ban quan ly cac nhan vien hang dau, t u van va huan luyen khong phai la su lua chon. D u doanh nghiep cua ban co chuong trinh t u van va huan luyen hay khong, hp van se mong dpi ban t u van va huan luyen cho hp khi thich hop.


290 I NGHE THUAT Gltf CHAN NHAN VIEN GIOI Lai ich ciia cac chuong trinh tu van va huan luyen NgUdi dutfc bao trd (Protege) NgUdi diTot bao trd la ngUdi dUdc td van hay huan luyen (mentoree, mentee). Neu khong co thuat ngCr nao kich thich ban, ban cd the lien tudng tdi "nhan vien" hay "ngUdi tham gia chu'dng trinh". Ban cd the lua chon mpt cum tir mdi. Mpt trong nhCrng khach hang gan day ciia toi da sir dung tu""mentege" de mieu ta nhung ngudi dude tu" van trong chu'dng trinh cua co. Chung ta se dinh nghia tung loai chuong trinh sau: tu van, huan luyen va mpt loai ket hop khac dupe gpi la chuong trinh dong nghiep. Trudc tien, chung ta se liet ke loi ich danh cho nhan vien chu chot tir cac chuong trinh nhu vay. Vi du, vdi chuong trinh t u van chang han: Nhirng chuong trinh nay cd the tang kha nang giu chan nhan vien theo 3 each sau: Doi vdi cac nha tu van: Neu ban chi dinh nhan vien hang dau giu vai trd la nha tu van, hp se d lai vdi doanh nghiep lau hon v i 1 trong nhung ly do sau: • Hp cd y thuc manh me hon ve su phat trien ca nhan va nghe nghiep; • Hp dat dupe cam giac thoa man Idn hem; • Y thuc trach nhiem cua hp dupe nang cao; • Hp khao khat hoan thanh nhung gi hp bat dau va duy tri moi quan he ben vung vdi nha tu van da duoc hinh thanh trudc dd;


CHl/ONC TRINH TU" VAN VA HUAN LUYEN I 291 Ho cam thay gan bo hon voi doanh nghiep khi nhan ra nhirng no luc cua ho cd anh hudng tich cue tdi cuoc song va nghe nghiep cua cac nhan vien khac; Nha t u van cd y thuc trach nhiem va tan tam doi vdi ngudi duoc bao tro. Yeu cau ve truyen dat

/Tk

r*.

Chu y rang nhurig Idi ich nay se tang len L/WL/W neu ban quyet tam thuyet phuc nhan vien ciia minh (khong chi nhung ngudi dddc tu" van ve gia trj ciia chu'dng trinh) va neu chu'dng trinh dUdc nhin nhan la thanh cong. Mat khac, neu nhan vien cua ban coi chUdng trinh tU van nhU la hoat dong dac quyen ciia mot so it ngUdi hay neu chUdng trinh khong thanh cong, anh hudng den tinh than se la tieu cUc. Doi vdi rmung ngudi dugc bao trg: Cac nhan vien dang duoc t u van tot co the d lai doanh nghiep lau hon v i 1 trong nhung ly do sau: •

Ngudi dugc bao trg cd y thuc cao hem ve su phat trien ca nhan va nghe nghiep;

Danh gia cua ngudi dugc bao trg ve doanh nghiep dudi gdc dp nha quan ly se cao hon bdi doanh nghiep cd chuong trinh t u van;

Ve phuong dien tao dpng luc va guong mau, moi quan he t u van duy tri thai dp tich cue cua ngudi dupe bao hp;

Ngudi dupe bao t r g cd dien dan de thao luan va xda bd nhung that vgng bi don nen khien hp phai rdi bo doanh nghiep;


292 I NGHE THUAT Gltf CHAN NHAN VIEN GIOI •

Nguoi dugc bao trg cd the coi chuong trinh tu van la con duong thang tien nhanh chong;

Ngudi dugc bao trg cd the sg mat moi quan he tu van tot ma hg kho cd the t i m thay d bat cu noi nao khac.

Ddi vdi nhung nhan vien khac: du hp khong dupe tu van nhung se van thudng xuyen dupe tac dpng mpt each rich cue vi nhimg ly do dudi day: •

Nhin chung, hp se nhan thuc dupe rang chuong trinh t u van n h u la 1 dau hieu ve cam ket cua doanh nghiep vdi cac nhan vien;

Anh hudng tich cue den thai dp va su phat trien nghe nghiep, phat trien ca nhan cua nhung nguoi tham gia vao chuong trinh lam cho nhan vien ndi chung cd tinh than va thai dp tich cue ve doanh nghiep;

Nha quan ly cua nha t u van va nguoi dupe bao tro se nhan thay tien bp trong su phat trien nghe nghiep va ca nhan cua ca 2 ben;

Nhung nhan vien khong tham gia vao chuong trinh se dupe coi la nha t u van hay ngudi dupe bao tro trong tuong lai. Va hp cd the coi co hpi dd la mpt ly do nua de d lai doanh nghiep.

Chung ta da thao luan cac loi ich cua viec t u van (va rong hon la loi ich cua chuong trinh huan luyen dong nghiep). Trong phan con lai cua chuong nay, chung ta se xem xet cac dac diem cua mdi loai chuong trinh va su khac biet giua chung.


CHl/ONG TRINH TU VAN VA HUAN LUYEN I 293 Dinh nghia va tu vung Mac du hoat dong tu van va huan luyen da dupe phat trien qua nhieu the' ky, nhung chua co dinh nghia nao chinh thuc. Nhung khai niem va quan niem ve 2 hoat dpng nay long leo va da dang den muc chung thudng xuyen bi nham lan. Trong hon 10 nam qua, cong dong doanh nghiep da bj am anh vdi khai niem lanh dao - no cd nghia gi, dupe thuc hien the nao va lam the nao de cai thien kha nang lanh dao. Cung vdi su phan tich tran lan ve khai niem lanh dao la su quan tam ngay cang nhieu den chu de t u van. Cd mpt so' ly do cho dieu nay nhu y tudng ve su sao chep thanh cong cua ngudi khac (tu van la nhan ban), su am anh ve nhung ngudi thanh cong va cac thdi quen cua hp (tu van la phong each sd'ng) va ly thuye't ve quan ly nhu mpt mon khoa hoc (tu van la mpt cupc thu nghiem). So lupng" cac doanh nghiep su dung hr van n h u mpt cong cu quan ly, cong cu van hda hay cong cu phat trien ngay cang tang. Hp deu da thie't lap cac chuong trinh t u van, su dung von tir vung va cac dinh nghia rieng cua minh ve t u van. Ket qua la, cd hang tram dinh nghia khac nhau ve cac thanh ngu va cum tir lien quan den tu van. Thuat ngu " t u van" va "huan luyen" doi khi dupe sir dung thay the cho nhau. Tuy nhien, cd nhung tinh huong lam ndi ro su khac biet cua chung. Dinh nghia cua 1 doanh nghiep hay 1 nha quan ly ve huan luyen cd the trung vdi djnh nghia ve tu van cua doanh nghiep hay nha quan ly khac va nhung gi dupe coi la tu van d cong ty A se dupe coi la huan luyen d cong ty B.


294 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN CIOI Trong chuong nay, chiing ta da phan biet ro t u van va huan luyen, chi ra dinh nghia duoc chap nhan rong rai nhat cua t u van va huan luyen. Nhung nhung djnh nghia nay khong phd bien. Nhieu ca nhan va doanh nghiep co gang dua ra mpt bang chu giai tong quat co the chap nhan dupe ve cac thuat ngu t u van va y nghia cua chung nhung chua cd ket qua. Cac djnh nghia ve t u van va huan luyen do cac co quan chuyen mon dua cung rat khac nhau, tham chi con mau thuan vdi nhau. Yeu cau giao tiep nhieu hem Khong co su giao tiep lien tuc, viec thieu cac dinh nghia ro rang dan den sp nham lan. Ban cd the chac chan rang dong nghiep (va ca nhan vien) ciia ban deu cd khai niem khac nhau ve td van, huan luyen va chu'dng trinh tu van hay chUdng trinh huan luyen. Vi vay, dieu quan trong cd ban la xac djnh ro rang va thong nhat cac thuat ngu trUdc khi gidi thieu chu'dng trinh tu" van, huan luyen chinh there hay khong chinh thud va each ban truyen dat va sd dung mot he thong cac djnh nghia thong nhat. 1

1

Viec thieu cac dinh nghia chuan con dupe the hien ro tren sach bao. Trong hang tram, hang ngan cuon sach ve nghe thuat lanh dao deu cd it nhat 1 trich dan lien quan tdi t u van. Nhung hau het cac dinh nghia ve t u van do lai khac nhau. T u van mang tinh bi dpng hay chu dpng? No cd mang tinh can thiep? No cd hudng vao npi tai? No co lien quan tdi cong viec? Hay no la tat ca nhung t h u tren? Rat it sach ve chu de nay thong nhat dupe vdi nhau, ngay ca ve nhung dinh nghia ca ban nhat.


CHUONG TRINH TU VAN VA HUAN LUYEN I 295 Viec dinh nghia vai tro va chuc nang trong chuong trinh cua ban cd phu hop vdi von t u vung ben ngoai hay khong khong quan trong. Ban va bat cu ai khac trong doanh nghiep cua ban dong y ve y nghia cua thuat ngu "nha tu van", "chuyen gia huan luyen", " t u van", "huan luyen" mdi la dieu quan trong nhat. Tat nhien, se rat cd ich neu biet thuat ngu ma nhirng doanh nghiep khac dang sir dung khi ban di tim su thong nhat ve npi dung cua cac dinh nghia. Ban cung cd the thoa luan vdi dong nghiep d doanh nghiep khac va chia se kinh nghiem vdi hp. Khi ban dpc xong chuong nay, ban se cd co hpi so sanh cac dinh nghia cua ban vdi cac dinh nghia cua ngudi khac. Dung trong cho ai do lam moi viec cho ban! Tu? van la gi? Boi canh Itch su Trong tac pham O-di-xe, nha t u van la ngudi dupe Odi-xe giao cho day do va nuoi nang con trai minh la Telemachus khi ong vang mat. Xung dang vdi su tin cay ciia ong, nha t u van sdm trd thanh bieu tuong cua su uyen bac va khon ngoan. Mpt so hinh thuc t u van dupe thuc hien trong moi truong kinh doanh (tuy khong chinh thuc). Thao luan vdi tinh than than thien va nham nhap nhung ly ca phe, vdi mpt so tir ngu dupe chpn lpc trong thdi gian t h u gian, hay mpt la thu de chuc m i m g dong nghiep vira giai quyet tot cac van de, cac hoat dpng nay luon dong gop vao viec phat trien nhan vien hang dau.


296 I NGHE THUAT GW CHAN NHAN VIEN GIOI Trong hang thap ky, mot so cong ty tam co the gioi co cac moi quan he tu van dupe chinh thuc hda. La nha quan ly cac nhan vien hang dau, it nhat ban can cung cap dinh hudng cho hp dua tren hoat dpng tu van khong chinh thuc, va tuy thuoc tung doanh nghiep ma ban cd the tham gia vao 1 chuong trinh t u van chinh thuc vao thdi diem nao do. Dinh nghia cac thuat ngu cho chuong trinh tuvan Tu van la hoat dpng lien quan den con ngudi - ngudi thuc hien cong viec t u van, ngudi dupe t u van va ngudi bi anh hudng bdi mdi quan he t u van. Chung ta se xac dinh vai trd va chuc nang cua chuong trinh tu van xoay quanh nhung gi nhan vien thuc hien. Thiet ke mpt chuong trinh t u van cd hieu qua that su nghia la su dung yeu to van hda cong ty, cac nguon luc va cau true can thiet de xay dung mdi quan he hieu qua giua hai ben - moi quan he se giup it nhat mpt ben phat hien. Budc dau tien trong viec thiet ke chuong trinh t u van cua ban la tim hieu ai se tham gia chuong trinh va ban ky vpng dieu gi d hp. Phan con lai cua chuong nay se gidi thieu cac nhom ca nhan chu yeu tham gia vao chuong trinh t u van va co hpi de ban t u xac dinh vai tro ma hp se tham gia trong chuong trinh t u van. The nao la nha tir van? Vai trd cua nha t u van (trong mdi truong kinh doanh) da thay ddi t u 5-10 nam qua. H o n 10 nam trudc, nha tu


CHl/ONG

T R ' I N H TLT V A N

VA HUAN LUYEN I 297

van hau het la nhung nguoi tham nien va co cap bac hang dau. Nha t u van cd the giup do ai dd thap hon ve cap bac va tudi tac theo bat cu phuong thuc nao ma ho cho la dung vao thoi diem do. Nhung hanh dong cua ho thudng tao cho nguoi ta cd cam giac ve su m u u mo, tinh dong bong. Co ve nhu quye't dinh tham gia doanh nghiep cua ho vdi tu each la mot nha t u van la qua rong luong den noi khong ai cd quyen dat cau hoi ve each thuc ho thuc hien, chua ndi den viec ky vpng dupe hp giai thich dieu gi. Hoac ndi theo each khac la, that may man khi cd 1 nha t u van, cho nen phai chiu dung nhung thdi quen la lung cua hp, co cac ky vpng khong thuc te va biet on ve nhung gi nhan dupe t u hp. Ngay nay, t u van dupe chap nhan la mpt phan cua hoat dpng kinh doanh ndi chung. Cung giong n h u bat cu hoat dpng nao khac phai hda vao xu hudng chung, t u van trd nen it huyen bi hon va cd the dupe tie'p can nhieu hon. Cac nha t u van da cd trach nhiem hem rat nhieu. Da cd su thong nhat ve nhung ky vpng danh cho nha quan ly vdi vai trd nha t u van, dieu gi hieu qua, dieu gi khong va cau true mdi quan he t u van nay nhu the nao de cd cac ket qua toi uu. Ngay nay, vao tro cua nha t u van it lien quan den quyen luc hon: No khong tap trung vao cap bac va day do ma tap trung vao su chia se va phat trien nhieu hon. Y nghia chan thuc nhat cua t u van la ho trp va phat hien toan dien tai nang cua ngudi dupe bao trp chu khong chi giup d d hp lam cong viec tot hon.


298 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI Duoi day la mieu ta cua cac doanh nghiep ve vai tro cua nha t u van: •

Nha t u van la nguoi hd tro ca nhan khac va quan tam tdi su phat trien cua hp;

Nha t u van la ngudi quan tam tdi ca nhan dudi gdc dp 1 con ngudi chu khong phai chi la 1 nhan vien;

Nha t u van quan tam tdi su phat trien toan dien cua nguoi dupe bao trp chu khong chi tdi cong viec ma hp lam;

Nha t u van la ngudi cd mdi quan he dpc lap vdi ngudi dupe bao trp cua minh, khong phai dua tren quyen luc. C6/anh ta se lang nghe, dat cau hoi va chi sau dd mdi dua ra loi khuyen ma khong can phai phan x u hay phe binh ngudi khac dudi gdc dp ca nhan;

Tren het, nha t u van quan tam den con nguoi. Nha t u van khong co loi ich nao khac trong moi quan he nay ngoai mong muon nhin thay su phat trien cua ca nhan va se bat dau vdi suy nghi vi lpi ich cua nguoi dupe bao trp;

Nha co van la ngudi ban dang tin cay, ngudi thay, hudng dan vien va la mpt tam guong. Hp la ngudi co kien thuc va san sang truyen dat kien thuc dd cho ngudi khac. Hp la mpt chuyen gia hay la ngudi cd uy tin trong linh vuc cua minh va dupe cac dong nghiep cong nhan;


CHL/ONG TRINH TLf VAN VA HUAN LUYEN I 299 â&#x20AC;˘ Ve ban chat, nha tu van la nguoi nuoi duong tai nang, khong ganh dua ma ho trp ngudi khac. C6/anh ta kien nhan nhirng san sang thu thach nhung ngudi duoc bao tro cua minh, bay td su nhiet tinh nhung van duy tri quan diem doc lap, tap trung vao su u u tien song van cd khat vong; â&#x20AC;˘

Nha t u van la ngudi de cao gia tri trong cong viec, nghe nghiep minh da chon; trung thanh vdi cong ty hay to chuc cua minh dong thdi thua nhan cac diem yeu; phat trien nhung ngudi duoc bao trp de cung khac phuc cac diem yeu dd.

Nhu ban thay, cac thanh to tao nen mpt nha t u van ly tudng khien chung ta khong the tim thay d dau. Hau nhu khong ai cd the thoa man tat ca cac ky vpng d tren, nhung day la su mieu ta ve nha t u van cua 6 to chuc. Ban se bdt cang thang khi biet rang su ly tudng khong phai la mpt dieu kien kien quye't de t r d thanh mpt nha t u van. Chia khoa cua van de nay la xac dinh ro rang cac pham chat ma doanh nghiep cua ban yeu cau doi vdi nha tu van - cac pham chat dd cd the gid'ng vdi cac tieu chi d tren hoac khong. Su khac biet giua huan luyen vien va nha tu van Su khac biet giua huan luyen vien va nha t u van khong phai luc nao cung ro rang. Cac hoat dpng quan ly rat da nghia va su khac biet giua t u van va huan luyen doi khi rat kho nhan ra.


300 I NGHE THUAT GIU CHAN NHAN VIEN GIOI Dudi day la 3 danh sach cac cum tu lien quan den hoat dong huan luyen va t u van duoc sap xep lien tuc. Cac cum t u va v j tri cua chung se khac nhau d mdi doanh nghiep. Su dung cac danh sach de dua ra y kien rieng cua ban ve cong viec ma huan luyen vien va nha t u van se dam nhiem trong doanh nghiep cua ban. Hay nhd rang, dinh nghia cua rieng ban mdi la dieu quan trong nhat. Danh sach 1 la mot so' cum t u chung ta su dung de mieu ta ngudi dupe bao trp khi hp dupe huan luyen va dupe t u van. HUAN LUYENA

HUAN LUYEN Baidau • Chi/a du trinh dp • • Mdi • Cap thap Chi/a co kinh nghiem • Co the day difdc • • Oay trien vpng • Hoc vien • Nhiet huyet • Hieu qua Suy nghi chin chin • • Tham gia • Phat trien • Chat van • Khat vpng TU VAN

^

Co trinh dp • • Khong thien vj • Phe binh u Co tham quyen • Doc lap • Kien quyet • Thu' thach Thay giao • Kinh nghiem • Tham gia • Ho trp* Khpng ganh dua • Khat vpng • Khpng phan xtf Nudi duBng tai nang• Tl/VAN

Hinh 11-1: NhOtig mieu ta ve mot Hinh 11-2: Nhimg mieu ta ve mot ngutii dutfc bao trd huan luyen vien huan luyen vien hoac nha tir van


CHUONG TRINH TU VAN VA HUAN LUYEN I 301 Danh sach 2 la mot sd cum tir chiing ta sir dung de mieu ta mot huan luyen vien hoac mot nha tu van. Cudi

cung,

danh

sach 3 la nhung cum tir thudng xuyen duoc su dung de mieu ta hoat

dong

cua

mot

danh

sach

nha tu van. Nhimg

nay cd the gay ra su tranh cai, dac biet khi chung

duoc

nhung

ngudi dang true tiep huan luyen hay t u van xem xet. Nhung

day

la su

khai quat hda, khong phai la su tuyet ddi hda. Nhu da de cap d tren,

HUAN LUYENA • Ngan/trung han • Nhac nhd ai lam gi • Lam viec vdi cac ky nang • Huting din • Chi ra each lam • Tra Idi cac cau hoi • SCra chtfa • Tao sir tir tin • Day bao • Di/a cac cau hoi • Truyen cam hung • Khuyen bao • Lam viec vdi con ngudi • Lang nghe • Trung/dai han • TU* VAN Hinh 11-3: Thong tin khong the trinh bay bang mpt slide

cac cum tir va vi tri cua chung se thay ddi trong timg doanh nghiep. Chung duoc liet ke ra d day de ho tro ban xac dinh vai trd cua nha t u van hay huan luyen vien theo hoan canh cua ban. Su khac biet giua nhd tu van va nhd quan ly Chiing ta vua nghien cuu t u van va huan luyen khac nhau nhu the nao: cac nha t u van chii yeu quan tam tdi con ngudi con huan luyen vien chu yeu quan tam tdi cong viec.


302 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI Tiep tuc so sanh theo hudng nay, nha quan ly lai quan tam nhieu hon tdi cac ket qua. •

Nha t u van giup mot ca nhan trd nen gidi han;

Huan luyen vien giup mot ca nhan trd nen thanh thao han;

Nha quan ly dam bao rang mot ca nhan se co mpt dong gop cu the.

Cung cd mpt su phan biet vekhung thai gian: •

Nha quan ly nhac nha ai lam gi. Nha quan ly chi quan tam den ke hoach ngMn han: "Tai sao anh chua dat dupe ket qua do?"

Huan luyen vien chi ra each lam. Huan luyen vien quan tam tdi ke hoach trung han: "Day la phuong phap dung dan de thuc hien va cai thien hieu qua trong tuong lai phai khong".

Nha t u van dat cau hoi. Nha t u van quan tam nhieu hon tdi su phat trien cua ca nhan trong dai han: "Chung ta cd the hoc hoi dupe nhung gi t u dieu dd? Ban cd the hanh dpng khac di n h u the nao neu dieu nay tai dien trong tuong lai?"

Mpt khac biet quan trong khac trong vai tro cua nha t u van va vai tro cua nha quan ly la van de quyen luc. Mpt nha t u van se khong cd quyen hanh true tiep doi vdi nhung ngudi dupe bao trp (ngudi dupe bao trp cd the chap nhan loi khuyen ne'u muon, cd the lam theo hay khong lam theo Idi khuyen). Trai lai, mpt nha quan ly


CHlTONG TRINH TU" VAN VA HUAN LUYEN I 303 luon luon co quyen hanh true tie'p doi voi cac nhan vien. Nhan vien co nguy co phai chiu hinh phat ne'u hp khong lam theo nhung gi m i nha quan ly noi. Su khac biet co ban thu ba la tinh chat ciia giao tie'p giua nha quan ly va nhan vien va giua nha t u van va nguoi dupe bao trp. Mac du thuat ngu "su chi dan" thudng dupe su dung trong ca 2 truong hop, nhung chinh xac hon thi nha quan ly chi dao hay ra lenh cho ca nhan, trong khi dd nha t u van chi dua ra loi khuyen. Su khac biet giua loi khuyen va su chi dao la mpt ly do quan trong giai thich tai sao cac nha t u van (trong t u van thuan tuy) khong nen la cac nha quan ly hay giam sat vien true hep cua nhung ngudi dupe bao trp. Ne'u mpt ngudi dam nhan ca 2 vai tro thi dieu do chac chan se lam sut me moi quan he. Tach biet tu* van va quan ly Hay de tat ca ly thuye't nay di vao cupc song hang ngay cua ban. Cd phai tat ca cac nha quan ly tot deu la nhung nha t u van? Cd can thie't phai phan biet giua t u van va quan ly? Toi se gpi y cau tra Idi la "cd". Phan biet t u van nhu mpt cong cu quan ly va mpt moi quan he tu van la rat can thie't. Su khac biet giua chung la tinh doc lap: Chac chan khong the cd mdi quan he t u van vdi ai dd chju trach nhiem true tie'p vdi ban. Ve ban chat, t u van la mpt mdi quan he coi md, t u do va t u tin. N h u n g ngudi dupe bao trp se t u do (hoac


304 I NGHE THUAT Glff CHAN NHAN VIEN GIOI khong) thao luan cac van de neu ho muon va tu do chap nhan (hay phan bac) loi khuyen cua nha t u van. Dieu nay rat kho thuc hien khi nha t u van cung la lanh dao true tiep cua ban. Tuong tu, nha t u van phai cd kha nang truyen dat cho ngudi duoc bao tro ma khong lam tang mdi quan ngai ve ky luat va khen thudng. Neu ngudi dupe bao trp thay minh dang dupe xem xet de thang den hoac thua nhan thong qua qua trinh t u van, mdi quan he se khong bao gid phat trien theo qua trinh giao hep 2 chieu mong muon. Vay, dieu dd cd nghia la vdi t u each la nha quan ly, ban khong the la nha t u van va khong nen su dung tu van nhu la mpt phan trong phong each quan ly cua minh. Cac nha quan ly gidi biet dupe sue manh cua tu van va thudng chung td nang luc t u van thong thuong nhu nang luc ho trp, khuyen khich va truyen dat kien thuc. Tuy nhien, t u van khong thudng xuyen la mpt bp phan cua chuc nang quan ly. T u van khong chi la mpt cong cu quan ly ma con la viec thiet lap, phat trien va lam cho mpt mdi quan he t u van chinh thuc dam hoa ket hai. De ngudi dupe bao trp thudng xuyen nhan dupe toan bp loi ich cua moi quan he t u van, nha t u van phai la mpt nguoi ma hp hoan toan khong cam thay cang thang k h i gap go ben ngoai qua trinh quan ly. Bdi vay, de chuong trinh t u van cua ban cd ket qua tot nhat, nha t u van khong nen cd quyen hanh true hep doi vdi ngudi dupe bao trp. Ban cd the lam gi neu dieu nay khong the. Ban khong the tranh khoi viec t u minh t u van cho mpt vai nhan vien chu chot hay bo nhiem nha quan ly


CHL/ONG TRINH TL/ VAN VA HUAN LUYEN I 305 ciia nhan vien dong thdi la nha tu van cua hp, mac du ban muon giu vai trd t u van dupe chan thuc? Day la mpt vai gpi y: •

Xem xet mpt chuong trinh t u van ma nha t u van cd nhieu hon mpt ngudi dupe bao trp;

Xem xet bao cao vupt cap. Ban cd the bd nhiem nha quan ly cap cao lam t u van khong? Nha quan ly cua ban cd the g i u vai tro la nha t u van cho mpt so' nhan vien chu chd't cua ban khong?

Ne'u viec len den cap cao hon se gay ra su han che ve sd luong (se cd it cac nha t u van d cap dp cao hon), hay can nhac ve mpt chuong trinh tu van ma nha t u van cd nhieu hon mpt ngudi dupe bao trp;

Lien ket vdi cong ty khac trong cung mpt linh vuc kinh doanh nhung khong canh tranh nhau nham trao ddi cac nha t u van. Phong thuong mai dia phuong cd the giup ban t i m dupe cac ddi tac phu hop;

Lien lac vdi nhan vien da nghi h u u de hp trp giup chuong trinh t u van. Hp se thich dupe yeu cau va chac chan hp se khong lam ton thuong danh tieng cua ban;

Ne'u chuong trinh nay danh cho nhung nhan vien m d i hay cac quan ly cap dudi, hay xem xet de bat nhung dong nghiep cd tham vpng Idn la nha t u van. Tinh huong nay can dupe can nhac


306 I NGHE THUAT GI If CHAN NHAN VIEN GIOI ky luong nham tranh mau thuan, nhung d dau ngudi cd tham vong Idn dugc thua nhan thi chuong trinh se hoat dong tot; •

Ban cd nhieu chi nhanh nhung vdi sd luong nhan vien cd han d moi dia diem khong? Ne'u cac nha quan ly t u mot dia diem thudng xuyen tham vie'ng cac dia diem khac, co gang thuye't phuc mot ngudi trong so ho va thoa thuan de ho t u van cho mot so nhan vien cua ban khi den tham va ban cd the t u van cho nhan vien cua ho. Giua cac chuyen tham nay, cac nha t u van va ngudi dugc bao trg cua ho cd the g i u lien lac bang e-mail hay phuong tien lien lac khac;

Xem xet cac nhan vien hgp dong phu. Mot so ngudi xuat sac cua ban khong phai la nhan vien chinh thuc nhung cd the la nhung nha tu van gidi. Hay that su de y den nhung ngudi nhan thuc hien mot hgp dong phu cho ban trong thdi gian dai (ho se biet ro cong viec kinh doanh cua ban) hay da nam trong bien che trudc khi dung ra kinh doanh rieng;

Hay nghi ve chuoi cac nha cung cap cua ban. Ban va mot so ngudi khac trong doanh nghiep cd le biet mot vai nha t u van tiem nang dang lam viec trong cac cong ty cua khach hang va nha cung cap. Mot so ngudi trong bgn ho da lam viec cung va se hieu sau sac ve doanh


CHl/ONG TRINH TU" VAN VA HUAN LUYEN I 307 nghiep ciia ban. Nha quan ly hoat dpng giao dich va marketing cua ban cd the giup ban nhan biet cac cong ty thich hop va het sue phan khich vdi co hpi that chat moi quan he giua 2 doanh nghiep. Su* khac biet giua huan luyen vien va nha tu van So vdi nha t u van, huan luyen vien it tap trung vao cd nhan ma tap trung nhieu cong viec. Huan luyen vien trp giiip ngudi dupe bao trp thuc hien cong viec cua hp tot hon. Mac du cd mpt so ye'u to' cua t u van n h u khich le, cai thien each thuc thuc hien cong viec, su nhan thuc, truyen dat ky nang va tinh hieu qua nhung quan tam chinh cua huan luyen vien khong phai la su phat trien cua moi ca nhan ma la each thuc thuc hien cong viec tot hon. Huan luyen vien cd the dupe nhin nhan la su dung anh hudng va chi dao nhan vien nham dat dupe muc tieu. Huan luyen vien se thudng xuyen ndi, "Nay, hay lam n h u the nay nhe...". Trong khi do, ne'u cd ndi ve van de hoat dpng, nha t u van se hoi "Ban co nghi den viec thu...?", hay "Ban nghi cd each nao khac de lam dieu nay...?" Huan luyen nhan vien true tie'p de han la co van cho hp. Khong gid'ng nhu t u van nguyen ban nhat cua phan trudc, mpt huan luyen vien co the la quan ly hay giam sat ciia mpt ca nhan (du khong nhat thie't). Huan luyen mang tinh chi dan hon, lien quan den cong viec nhieu han va it lien quan tdi su phat trien ca nhan hon so vdi t u van.


308 I NGHE THUAT GILf CHAN NHAN VIEN GIOI Dieu nay dan den mpt su chong cheo giua vai trd cua huan luyen vien va nha quan ly. Huan luyen gan vdi cong viec dao tao tai cho hon la tu van. Huan luyen vien se phai thuong xuyen bam sat cong viec dao tao va giup do nhan vien bien su dao tao tren ldp thanh thuc tien hoac thanh ky nang thuc hanh cua hp. Huan luyen cung thudng xuyen lien quan tdi nhung bang cap chinh quy. Neu ban cd mpt nhan vien dang hoc de cd bang cap chuyen mon, ban hoac ngudi khac cd the huan luyen hp de phat trien cac ky nang hoc dupe trong sach v d thanh nhung bai tap thuc hanh va dat ket qua cao trong cac ky thi. Trai lai, nha t u van khong tham gia vao cong viec dao tao tai cho hay dao tao ve cac ky nang tru phi cong viec khong cd kha nang tien bp trong mpt thdi gian dai dan tdi cac van de phat trien nghe nghiep va ca nhan cho ngudi dupe bao trp. Hai kha nang khac Trong chuong ban ve t u van va huan luyen, 2 loai hinh hd trp la chuong trinh dong nghiep va huan luyen cho nha quan ly duong n h u thich hop de thao luan mpt each khai quat nhat. Chuong trinh dong nghiep Mpt su phat trien gan day tren vu dai " t u van" la su phat trien cua chuong trinh dong nghiep. Toi de " t u van" trong dau nhay bdi vi chuong trinh dong nghiep that su khong phai la t u van. No khong lien


CHL/ONG TRINH TU VAN VA HUAN LUYEN I 309 quan hay lien quan rat it den su phat trien nghe nghiep va ca nhan. Mot chuong trinh dong nghiep hau het duoc thiet ke cho cac nhan vien mdi duoc tuyen dung: mpt nhan vien mdi dupe ghep doi vdi nhan vien khac, thudng la mpt ai dd cd nhieu hon vai thang kinh nghiem so vdi ngudi mdi den. Mpt dong nghiep co the khong lam dupe gi hem ngoai chi cho nhan vien mdi moi thu hoat dpng n h u the nao trong doanh nghiep, nhan dupe su giup do d dau, va de trinh cac mau bao cao the nao, v.v... Doi khi mdi quan he dong nghiep bao gom mpt vai su giam sat d cap dp thap. Hau het cac moi quan he dong nghiep chua dung mpt so hoat dpng " t u van khong chinh thuc" nhu nhan vien cd kinh nghiem se chia se thong tin npi bp - ai dang cd mat, ai dang d ngoai, ai la ngudi tot nhat de hep can khi mpt van de cu the xay ra, tai sao mpt so viec lai dupe thuc hien theo mpt each thuc nhat d j n h nao dd. Chu'dng trinh ban than Li chUdng trinh trong do moi nhan vien mdi di/dc giao cho mpt nhan vien cd kinh nghiem huan luyen, giup dd nhan vien mdi quen biet vdi cac chinh sach, thu tuc va van hoa ciia cong ty (chu'dng trinh nay nen dac biet thuc hien trong thang dau tien). Cac chu'dng trinh ban than khong dupe chong cheo vdi chu'dng trinh tir van. Ngi/di ban than cd kinh nghiem thudng khong ky vpng dua den sir phat trien nghe nghiep va ca nhan cho ngudi khac, chi ddn gian la lam cho no d i dang hdn de ngudi khac thich nghi dude.


310 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI Ban dau, mdi quan he mang tinh mot chieu nhung sau mot thoi gian se trd thanh hai chieu - ngudi nay quan tam den ngudi kia, nguoi nay ddi vai cho ngudi kia va noi chung, chju trach nhiem ve loi ich cua nhau. Neu cd van de ve an toan lao dong trong hoat dong kinh doanh cua ban, cd le ban se muon cd mpt chuong trinh dong nghiep lien tuc cho tat ca nhan vien de hp co the canh giac cho nhau - moi quan he nay cd the la hai chieu t u luc bat dau. Ban cung cd the thuc hien chuong trinh dong nghiep nhu la chuong trinh phu trp cho chuong trinh t u van, dac biet la cho nhung nhan vien mdi tuyen dung. Mpt chuong trinh dong nghiep dupe trien khai thich hop rat de xay dung va quan ly. No cd the la mpt ddi hoi chinh dang cua ban tren cuong v i nha quan ly khi giup ban bd qua cac cong viec nhd nhat, ton nhieu thdi gian va it quan trong hon de danh thdi gian tap trung vao cac hoat dpng truyen dat mang tinh chien lupc cao hon. Cd truong hop tat ca moi ngudi cung can mpt chuong trinh dong nghiep - du chinh thuc hay khong. Bang danh gia dudi day se giup ban quyet dinh cd nen tich hop chuong trinh dong nghiep vao cac hoat dpng t u van hay khong. Ban cd can chu'dng trinh dong nghiep khong? Day la danh sach cac tru'dng hdp ma ban can xem xet trudc khi thud hien mot chu'dng trinh dong nghiep. Nhan vien mdi tuyen dung (hay ngudi chuyen cong viec) can biet each su" dung thiet bj hay cong nghe


CHL/ONG TRINH TU' VAN VA HUAN LUYEN I 311 nhirng co it hoat dpng dao tao tai cho mang tinh chinh there. •

Ban third hien chu'dng trinh dao tao tai cho, nhung can thdi gian ho trp viec ap dung third te de bien cac kien thud dude dao tao thanh ky nang.

Viec tiep can vdi cac thiet bj hay cong nghe can thiet bj han che va buoc phai luan phien sir dung hay chia se ban lam viec. IMhuhg nhan vien mdi tuyen dung hay ngudi mdi ddi cong viec can lam quen vdi cac chinh sach mdi hoac von tiTvuTig mdi trong thdi gian ngan.

Nhung nhan vien mdi tuyen dung dang can trd hoat dpng ciia phong nhan sir vdi cac cau hoi lien quan den cong viec hang ngay.

Xay ra nhurig van de nhu" san se cong viec giira cac ca lam viec, nghi bii va dm dau cd the dude giai quyet hieu qua hdn bang each ghep ddi nhan vien hdn la dao Ion hoach lam viec.

Cac van de an toan trong day chuyen san xuat buoc nhan vien phai canh giac cho nhau.

Cac nhan vien huong Idi tir viec cd mpt nhan vien ciing tham gia vao cac hoat dpng hang ngay, chang han nhir cac cupc gpi ban hang va kiem djnh chat ludng.

Trong cac cong ty dude sap nhap, mua lai hay cac doanh nghiep da dude tai cd cau, ndi hai phong ban khac nhau dude sap nhap lam mpt, cac nhan vien trong phong nay can tim hieu quy trinh ciia phong kia.

Ban hdp tac chat che vdi cac doi tac trong chuoi cung u"ng va hp giao mpt so nhan vien tam thdi cho ban.

6 dau ban cd chu'dng trinh tu" van dai han dung cho va cd cac nhan vien tu" van theo thdi vu lam viec trong doanh nghiep ciia ban nhieu hdn 3 thang.

6 dau nhan vien chuyen giao tdi cac vj tri khac trong khuon kho doanh nghiep.


312 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI Huan luyen cho nha quan ly Mot hinh mux khac ciia chuong trinh huan luyen dupe dat ten la "huan

luyen cho

nha

quan ly": mot nha t u van dpc lap dupe thue de lam viec v d i mpt nha quan ly ca nhan (thudng

Huan luyen quan ly Mpt tinh huong ma cac tu van ben ngoai dupe thue de lam viec vdi mpt nha quan ly (thudng la cap cao) nham giup hp phat trien. Viec "huan luyen"nay rat giong co van. 1

la cap cao) de giup do hp phat trien. Tang them su nham lan ve mat thuat ng{r, hinh thuc huan luyen nay rat giong t u van d cho luon tap trung vao su phat trien toan dien cua nha quan ly chu khong chi cac ky nang lien quan tdi cong viec (huan luyen quan ly hie'm khi lien quan den cong viec hay ky nang). Ban nen de y den thuat ngu nay. Tom tat Chuong 11 •

Cd van va huan luyen la 2 hoat dpng cot loi trong mdi quan he vdi cac nhan vien chu chd't;

Thuat ngu ve co' van va huan luyen chua dupe tieu chuan hoa va cd the khien chung ta nham lan;

Dieu quan trong la ban biet dang noi den dieu gi khi su dung thuat ngu " t u van" va "huan luyen";

Nha quan ly kho cd the dong thdi la nha t u van cho nhan vien true tie'p cua hp;


CHL/ONG TRINH TLf VAN VA HUAN LUYEN I 313 • Nha quan ly co the (va thuong xuyen) la mot huan luyen vien; •

Cac chuong trinh dong nghiep cd the giup ban xay dung quan he tot dep hon vdi cac nhan vien hang dau cua minh.


K e t

l u a n : •

Van hanh toan bd •

Su xuat sfic bdt nguon tu su cong hien va nhung tien bo hang ngay. Hay tien bp tung buoc trong mpt viec gi do moi ngay. ROBERT HALL

D ai hoc Indiana Su tan tam chu khong phai quyen hanh tao ra ket qua. WILLIAM

L.

GORE

Nha sang lap kiem Tong Giam doc W.L. Gore &Associates

T

rong chuong nay chiing ta se xem xet toan bo noi

dung cuon sach nay va bien no thanh mot chien luge ma ban co the de dang su dung de giu chan nhung nhan vien hang dau. Van de g i u chan nhan vien that su gay cang thang cho cac nha quan ly. Quan ly cac nhan vien gidi doi khi cung


316 I NGHE THUAT GIU CHAN NHAN VIEN GIOI tao ra rat nhieu sue ep. Trong chuong nay, chiing ta se thao luan 4 each cte lam giam cang thang trong viec giu chan nhung nhan vien hang dau. "Toto, toi cam thay chiing ta khong d Kansas n u a " Cach dau tien va quan trong nhat de thuc hien de dang cac chuong trinh giu chan nhan vien da duoc liet ke chi tiet trong cuon sach nay la dam bao ban cd t u tudng dung dan. Day la mot loi goi nhac ve 2 su dieu chinh tu tudng ma chung ta da thao luan. Hay su dung hop dong kieu moi Lam viec trong su* sai lech ve thdi gian*^-*

A Neu nha quan ly cap cao trong doanh nghiep ciia ban van tin vao hdp dong hien trang, ban b| cang thang nhieu hdn. Ban dude ky vpng quan ly va quan he vdi cac nhan vien hang dau theo each ngan can viec gift chan hp khi tu" huyen hoac minh ve mpt moi quan he thud ra khong he ton tai.

Neu d trong tinh hudng nay, ban cd the chpn nhung chien thuat du kich (sd dung nhung gi ma ban da hoc dude trong cuon sach nay, nhung gid no ben ngoai sir quan tam ciia nha quan ly cap cao de khong pha hong no) hoac co gang giao due cac nha quan ly cap cao ve mat nay. Mpt ban copy ciia cuon sach nay co the la mpt cong cu tot de khdi dau. Mdi quan he giua ong chu va nhan vien da thay ddi. Gia dinh nhan vien se d lai doanh nghiep ca ddi (hoac mot khoang thdi gian dai trong cuoc ddi hp) khong con ton tai.


KET LUAN: VAN HANH TOAN BO I 317 Quan trong la phai ghi nho dieu dd. Mpt so' nha quan ly hn rang muc tieu cua hp la ngan can nhung nhan vien hang dau rdi bd doanh nghiep. Dd la dieu khong tudng. Viec giu chan nhan vien gidi da du cang thang nen ban khong can phai cd nhung muc tieu khong tudng rdi t u ap dat minh phai thuc hien! Quan ly tot viec nhan vien ra di Khong co luan chuyen lao dong nghia la chien lu'dc giu* chan nhan vien khong hieu qua

S m a r t

Tham chi, neu giam toe do luan chuyen ciia Managing nhan vien hang dau xudng con sd 0, ban se van gap phai van de Idn ve giCrchan nhan vien. Dieu do la bdi tat ca cac doanh nghiep can mot luong sinh khi mdi de duy tri sdc song, phat trien va thich uhg vdi nhurig thay doi ben ngoai. Ty le luan chuyen nhan vien dudi 5% thi rat nguy hiem (dac biet la ddi vdi cac nhan vien hang dau). Giu" cho doanh nghiep ciia ban ton tai va phat trien khong co nghia la giam toe dp luan chuyen nhan vien hang dau xuong tdi mdc nguy hiem. Ngay ca khi ty le luan chuyen nhan vien khong qua cao (trong khoang 6%-12%, phu thuoc vao linh vut hoat dpng ciia ban), ban van co the nghi viec nhan vien rdi bd la cd hpi giup cho doanh nghiep tranh khoi sir tri tre. He qua cua mpt hop dong lao dpng mdi la nguoi tai se roi bd doanh nghiep cua ban. Bat ke ban lam nhu the nao, nhung nhan vien gidi se hen den mpt chang duong trong su nghiep ma hp tin rang ra di la viec lam dung dan. Mpt so quye't dinh tuyen dung hoa ra lai la nhung sai lam va dan den tinh trang mpt so nhan vien rdi bd doanh nghiep chi sau mpt thai


318 I NGHE THUAT GlfJ CHAN NHAN VIEN GIOI gian ngan. Doi khi, du vdi nhung muc dich tot nhat, moi quan he ong chu - nhan vien se khong cd hieu qua. Mot lan nua, viec tie'p can su gian doan nay bang 1 bo dc thanh thoi rat quan trong. Dung chia no vao minh va phan ung lai no, hay toi te hon, trd nen hung hang v i su ra di cua nhan vien. Dieu nay chi lam cang thang gia tang ma khong giup ich cho viec giu chan hp. Ngay ca khi su dung ti't ca thu thuat da dupe liet ke trong cud'n sach nay, khong phai tat ca nhan vien hang dau se d lai vdi ban mai mai. Vi vay, hay nhd luon md rong cua cho nhirng nhan vien ra di. Tap trung vao con nguoi chie khong phai la ede chien luoc Con ngUdi biet noi nhUng cac chien lu'dc t h i khong

Smart " Managing

Ly do chinh de tap trung vao con ngudi hdn la cac chien lu'dc la bdi vi con ngudi biet ndi. Hp cd the cho ban biet dieu gi dang phuc vu cho hp va dieu gi khong. Cac chien lu'dc thi khong the. Neu chien lUdc giCr chan nhan vien khong hoat dpng, dung va viu no. Hay trao doi vdi cac nhan vien bj anh hifdng bdi chien lu'dc khong hoat dpng, tim ra dieu gi sai va sau do dieu chinh lai chien lUdc. Nhd rang viec giu chan nhan vien hieu qua la ye'u to con nguoi, khong phai la chien luoc. Khi ban thuc hien cac chien lupc trong cud'n sach nay, nen tap trung vao nhan vien cua ban. Dieu gi hieu qua? Dieu gi khong hieu qua? A i hai long? A i khong hai long? Dieu gi khien hp khong hai long? Hay chu tam giai quye't nhung nhu cau nay.


KET LUAN: VAN HANH TOAN BO I 319 Tat ta la gia tang gia tri Sau khi co thay ddi hop ly ve t u tudng, budc tiep theo hong viec thuc hien chuong trinh giu chan nhan vien hang dau cd hieu qua la dam bao rang mdi yeu t d deu gia tang gid tri. Dieu nay cd tac dung lam giam cang thang va mau thuan tiem an. Dieu dd dac biet dung sau "tuan trang mat" khi tat ca nhirng sang kien dupe thao luan. Ban dau, nha quan ly cap cao rat hung thu vdi cac hoat dong g i u chan nhan vien cua ban. Sau 1 thdi gian, ai dd hoi: "Dieu nay that su mang lai dieu gi cho chung ta? Nhung hoat dong thue mudn, chuong trinh dinh hudng ton kem, nhung chinh sach uu dai va nhimg khen thudng chap va, tat ca hoat dong t u van va huan luyen nay cd loi gi cho chung ta?" De tra Idi cau hoi nhu vay, ban phai chiing td chien lupc giu chan nhan vien cua ban khong chi lam giam toe dp thay the cua cac nhan vien hang dau ma moi yeu to hong chien lupc cua ban deu gia tang gia tri. Trong ngu canh nay, khai niem gia tang gia tri cd nghia la moi su kien, hoat dpng, quy trinh trong chuong trinh g i u chan nhan vien cua ban se tao ra loi ich rong cho cac ca nhan tham gia va/hoac cho doanh nghiep, hon la muc tieu thu rong cua cac nguon luc. Ne'u bat cu ye'u to nao khong lam tang gia tri, hay dung no lai. Tang gid tri cho doanh nghiep Budc dau tien la xem xet moi ye'u to cua chien lupc nham bao dam rang moi budc deu cd gia tri gia tang ro


320 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI rang. VT du, neu ban dang thuc hien mot chuong trinh dinh hudng hay giai thudng "Nhan vien cua thang", chung se giup doanh nghiep dat duoc cac muc tieu cua minh bang each nao? Trong mot so truong hop, cau tra loi rat ro rang: chuong trinh dinh hudng se dam bao rang nhan vien lam viec tot hon va phan thudng "Nhan vien cua thang" se nang cao hieu qua cong viec. Trong mot so truong hop khac, ta kho cd the xac dinh gia tri (vi du, vdi viec nang cao chinh sach u u dai hay bat dau mot chuong trinh tu van khong lien quan tdi ky nang). Xac dinh va liet ke cac each ma mdi yeu to giu chan nhan vien dong gop gia tri trung pham vi doanh nghiep. Giu danh sach nay va them vao khi cac y tudng khac nay sinh: trong mot vai giai doan ban se can thie't phai bao ve chien luoc giu chan nhan vien cua minh. Nang cao gid trj cho cac nhan vien hang dau Mot dieu khong kem phan quan trong la cac chuong trinh g i u chan nhan vien cua ban phai tang gia tri cho nhung nhan vien hang dau. Ne'u khong, chuong trinh se nhanh chong roi vao quen lang. Cach don gian nhat de thuc hien dieu do la xem xet lai danh sach cua ban va ghi chu moi ye'u to' gia tang gia tri cho nhan vien tham gia n h u the nao. Dieu do se de dang hon ddi vdi mpt vai ye'u to thuoc chuong trinh cua ban va kho khan hon so vdi cac ye'u t d khac. Ne'u ban khong the tim ra bat cu each gi de mpt ye'u to' nao do trong chien lupc g i u chan nhan vien gia tang gia tri cho nhan vien


KET LUAN: VAN HANH TOAN BO I 321 hang ctau cua ban, hay thay ddi de no tao ra gia tri, hoac loai bd no. Gia tang gid tri cho ban Tao ra cac gia trj gia tang huu hinh Hay chi ra each thuc cac hoat dong giLr chan nhan vien gia tang gia tri cho ban cang ro rang cang tot. Neu ban trao giai "Nhan vien cua thang", hay dat bua toi tai nha hang ban thich ghe tham. Neu ban bat dau chUdng trinh tu van, hay dam bao rang ban tU van cho mot ngUdi ban muon danh thdi gian vdi hp. Nhurig gpi y nay tudng nhuddn gian, nhUng chac chan la ban se thuc hien mpt each thich thu hdn so vdi khi ban to chut trao giai "Nhan vien ciia thang" trong gdc quan an tu phuc vu cua cong ty vao gid an trUa voi vang hay phai tU van cho nhCrng nhan vien ma ban cam thay kho chju. Hay de nhurig chUdng trinh ay dem lai gia trj cho ban va ban se them quyet tam mang lai gia trj cho ngUdi khac thong qua j nhurig chUdng trinh nay. Khi thiet ke chuong trinh giu chan nhan vien hang dau, ban cd bat gap bat cu- yeu to nao gay nhieu bat hen cho ban khong? Neu cac yeu to trong chien lupc tieu ton nguon luc (chu yeu la thdi gian va sue luc) cua ban nhung khong dem lai mpt gia t r j gia tang ro rang nao cho ban, thi su hd trp va nhiet huyet cua ban cho cac yeu to nay se suy giam va cudi cung se can kiet theo thdi gian. Day la 1 nguyen nhan phd bien dan den su chet yeu ciia nhung sang kien g i u chan nhan vien: cd it hay khong co lpi ich ca nhan nao danh cho nha quan ly thanh cong de tiep tuc ddn sue luc va nguon luc cho hoat dpng nay.


322 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI Tat nhien, tat ca cac hoat dpng giu chan nhan vien khien cong viec ciia ban de dang hon khi lam giam toe do thay the nhan vien hang dau, nhung loi ich nay chi trong trung han, m d mit. De duy tri nhiet huye't, ban can nhan thay gia tri gia tang trong ngan han. Gia tang gid tri cho ngudi khac Cuo'i cung, chac chan ca qua trinh giu chan nhan vien gia tang gia trj cho tat ca nhan vien trong doanh nghiep. Cac hoat dong giu chan nhan vien cua ban se bi thu hep lai va tham chi, chet yeu neu chung khong tang them gia tri cho nhung ngudi xung quanh va cho nhung ngudi co quyen quye't dinh thanh cong hay that bai cua qua hinh ay. V i du, ne'u mot chuong trinh dinh hudng chie'm qua nhieu thdi gian cua ngudi trp ly den ndi anh dang thut lui dang sau cac nhiem v u cd't loi cua minh, ban can thay ddi dieu gi dd trong thie't ke chuong trinh hay nhiem vu cua ngudi trp ly. Tuong tu, ne'u chuong trinh huan luyen ky nang cua ban mat qua nhieu thdi gian cho phong thuc hanh may tinh den noi mpt so nha quan ly khac phai than phien, thi ban can thie't ke lai chuong trinh huan luyen hay su dung cac nguon luc khac. Yeu to trong chu'dng trinh giuf chan nhan vien

Gia trj gia ting cho doanh nghiep

Gia trj gia tang cho nhan vien hang dau

Gia trj gia tang cho toi

Hinh 1 2 - 1 : Bieu do gia t r j gia t a n g

Gia trj gia tSng cho nhutag ngudi khac


KET LUAN: VAN HANH TOAN BO I 323 Mot bieu do gid'ng nhu hinh 12-1 se giup ban xac dinh gia tri gia tang cua cac hoat dong g i u chan nhan vien. S u d u n g cac d o n b a y t r o n g d o a n h

nghiep

ciia b a n Sau khi cd thay ddi thich hop trong t u tudng va chac chan rang chuong trinh g i u chan nhan vien cua ban gia tang gia tri, budc hep theo la xac dinh va su dung 4 ddn bay hieu qua trong doanh nghiep: •

Ngudi bao tro trong ban quan ly cap cao;

Dpi quan ly cap cao;

Nhom nhan vien hang dau;

«

Ban.

Ngudi bao tra trong ban quan ly cap cao Ddn bay quan hong nhat hong chuong hinh g i u chan nhan vien cua ban la ngudi bao h p quan ly cap cao - mpt ngudi d cap quan ly cao nhat ung hp manh me nhung muc tieu ban co gang dat dupe, hieu dupe cac van de lien quan va san sang cong khai dong hanh vdi nhung muc tieu ay. Mpt ngudi bao trp trong ban quan ly cap cao se cd ruhung dong gop cu the sau: •

Thuyet phuc nhom quan ly cap cao ve gid tri chuong trinh cua ban. Dong vai trd n h u la ngudi trung gian va ngudi ung hp, ngudi bao trp la dai dien cua ban d cap cao, trp giup ban cd dupe su phe chuan va su ung hp ma ban yeu cau;


324 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI Dua ra lai khuyen. Ban thuong t i m kiem su huong dan t u mot thanh vien trong ban quan ly cap cao khi ban thiet ke va thuc hien chien luoc giu chan nhan vien. Nguoi bao tro cho chuong trinh se tro giup dieu dd; Dong vai tro la khach mai danh du. Se cd nhieu ly do (le trao giai thudng, khdi dong chuong trinh, budi phong van nhom v d i cac nhan vien hang dau cua ban) ma su hien dien cua mot ca nhan thuoc ban quan ly cap cao cd the tao ra dpng luc rat Idn. Ngudi bao tro nen la su lua chon dau hen cua ban cho nhirng hoat dpng n h u vay. Lam the nao de nhan ra mot ngirdi bao t r d cho chu'dng trinh

smart

Neu ban may man, ban se biet ai la hoac se la ngudi s g bao trd cho chu'dng trinh ciia ban. Ban tham chi co the may man khong ngd neu ngudi bao trd chUdng trinh la nha quan ly - dieu do khien sU trao doi thong tin va hdp tac de dang hdn. M a n a

, n

NhUng dieu gi xay ra neu ban khong the xac djnh dUdc ngUdi bao trd nhU vay? Tot nhat la ban nen gan bd vdi mot ngUdi trong ban quan ly cap cao - ngudi cd Idi ich Idn nhat td cac no lut ciia ban. Hay giai thich nhirng gi ban dang co gang dat dude, chiing minh ngUdi do se dUdc Idi nhU the nao mot each ro rang va yeu cau sU ho trd ciia ho.

D p i quan ly cap cao Don bay quan trong t h u hai la dpi quan ly cap cao. Neu dpi quan ly hd trp cac hoat dpng g i u chan nhan vien cang ro rang va rich cue thi qua trinh do cang trd nen


KET LUAN: VAN HANH TOAN BO I 325 dang hn cay. De cac hoat dong giu chan nhan vien cd dugc su dong thuan trong van hda cong ty, ban can nhieu hon la su ho tro bi dong t u nhom quan ly. Ban can su chu dong tham gia tich cue vao qua trinh nay. Suy xet can than Chuan bj thong tin cho ngudi bao trd khoang 1 thang/lan va cung cap bat cu dieu gi hp can de chuyen cho nhom quan ly cap cao mpt ban torn tat ngan gon, chinh xac va hap dan (vdi du lieu kem theo) ve nhCrng gi da xay ra trong thang trUdc. Hay de ngudi bao trd cd the de dang lien lac vdi ban neu hp co bat cd cau hoi nao. Quan trong nhat la "de nghj khach mua hang", cd nghia la xac djnh mpt vai bien phap ddn gian ma nhom quan ly cap cao co the ho trd cac hoat dong ciia ban trong thang sau - thong bao ngUdi chien thang, gui Idi chuc mutig, tham gia cac su" kien xa hpi va de nghj ngUdi bao trd cua ban yeu cau cac thanh vien khac trong ban quan ly cap cao tham gia. 1

1

Nhom nhan vien hang

dau

Sau khi chac chan su tham gia cua nhom quan ly cap cao, don bay quan trong tie'p theo trong doanh nghiep la cac nhan vien hang dau. Hay ddi mat vdi dieu nay. Ne'u nhung nhan vien gidi nhat khong chap nhan cac hoat dpng g i u chan nhan vien thi tat ca mpi t h u ban lam se la con sdO. Quan trong la loi keo dupe su tham gia cua nhom nhan vien gidi nhat ngay t u dau. Cd 3 nguyen tac vang can phai nhd: truyen dat, truyen dat va truyen dat. Hay minh bach chuong trinh g i u chan nhan vien cua ban. Khong co ai trong nhom phai doan gia doan non ban


326 I NGHE THUAT Cltf CHAN NHAN VIEN GIOI dang lam gi. Hay cte ho biet y dinh, muc tieu, su e ngai cua ban va de nghi ho ho trp. Chinh ban Cuo'i cung, dung quen ddn bay quan trong nhat - do chinh la ban va y tudng cua ban. Ban co loi ich Idn nhat. Su quyet tam va nhiet huyet cua ban se tao ra su khac biet giua that bai va thanh cong cua ca d u an. Trudc khi bat dau thuc hien chien lupc giu chan nhan vien, ban hay xem xet chi tiet va can than cac bp phan cau thanh cua no. Dieu gi kich thich ban nhat? Dieu gi chi gpi cho ban doi chut quan tam? Va quan trong nhat - ban khong the td ra nhiet huyet ve dieu gi? Canh giac nhCrng khia canh tieu cue

ÂŁ

Mot so nha quan ly rat gioi truyen dat cac hoat dpng tich cut va khich le - cong bo cac giai thudng, thiet ke lai chinh sach Uu dai, xay dpng cau true cho mpt chUdng trinh tU van, v.v... Hay chac chan la ban cung truyen dat vdi nhan vien hang dau ve nhung rui ro tiem an ben trong hoat dpng giu" chan nhan vien cua minh. IMhurig rui ro nay cd the tudc bd dpng cd cua nhan vien khac, lam cho he thong bao cao trd nen qua phut tap, lam mat rat nhieu thdi gian cua ban quan ly cap cao, v.v.... Ban se thay sU ho trd va Idi khuyen cua nhan vien hang dau ve nhurig luan diem nay la vo gia. Cd le ban ket luan rang ban can mpt chuong trinh d j n h hudng tot hon cho nhung nhan vien mdi, nhung trien vpng cua viec thie't ke va thuc hien nhung chuong trinh n h u vay that su khong hap dan ban. Hay cd le ban thay rang chinh sach u u dai va co cau khen thudng can dupe


KET LUAN: VAN HANH TOAN BO I 327 xem xet lai, nhung y tudng tranh cai ve no voi Phong Nhan su da lam can di nguon nhiet huyet cua ban. Du vdi bat ky ly do nao, mot so mat cua chien lupc g i u chan nhan vien se khong lam ban phan khich. Hay than hong! Truong hop dd dan den moi nguy hiem Idn nhat doi vdi toan bo chien luoc. Trong mot kich ban tdi te nhat, ban se luong l u ve nhung khia canh nay trong chuong hinh cua ban. Su luong l u nay se bien thanh su lang quen va toan bd chien lupc that bai. Dieu song con vdi thanh cong cua ban la, truoc het hay giai quyet phan kho khan nhat trong chien lupc cua ban ngay khi ban quyet tam cao nhat. Dung cho dpi gi ca! Xay d u n g v a n hoa g i u chan n h a n v i e n

Co mot ngudi ban Neu co nguy cd xay ra viec lUdng lirthut hien cac yeu to cua chien lUdc giu" chan nhan vien hang dau Managing ciia ban, tai sao khong nhd mpt ngudi ban giup ban theo doi? Tim mpt ngUdi dong nghiep cd cung suy nghi (hay it nhat ciing nhiet huyet) quan tam tdi viec phat trien mpt chien lu'dc tudng tu" cho cac nhan vien cua hp hoac ho trd chien lu'dc ciia ban va de nghj ngudi do lam ban. Ngudi ban nay se tim hieu tinh hinh, thuc day ban giu tien dp va nhac nhd ban ve ly do va Idi ich ciia chien ludc. 1

Neu that sir may man, ban se nhan thay rang ban ciia ban cd cac ky nang va su" quan tam bo sung. Hp se dam nhan viec thiet ke chu'dng trinh dinh hudng hay giup ban suy nghi tdi cac bien phap tiep can Phong Nhan sU.


328 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI Diem cuo'i cung can phai nho khi thuc hien chien luoc giu chan nhan vien hang dau la tuoi thp cua chuong trinh. Chac chan ban khong muon lap lai tat ca cac hoat dpng nay trong 1-2 nam. Dieu nay lam nhut chi nhieu hon viec thie't ke va thuc hien mpt chien lupc g i u chan nhan vien va nhin thay no thanh cong nhung ban phai bat dau lai tir dau khi cac nhan vien dupe thang chuc, thuyen chuyen npi bp hay roi bd doanh nghiep vao phut chot. Hay nhd rang: tham chi chien lupc giu chan nhan vien tot nhat cung khong the khien hp d lai mai mai. Dieu nay cd nghia la xay dung va thuc hien chien lupc cua ban theo each no se tie'p tuc hoat dpng theo thdi gian vdi su bao tri it nhat. Ban khong can phai "day nude len doi" Bien phap dau hen de nhan ra ban cd cac van de ve tuoi thp vdi mpt ye'u to cu the nao do trong chien lupc giu chan nhan vien hay khong la su de dang khi trien khai. Ne'u ban cam thay kho khan de thuye't phuc moi ngudi chap nhan va tham gia vao mpt vai phan cua chuong trinh cua ban, chac chan phan nay se nhanh chong bi bd xd. Chia khoa trong nhung hoan canh nay la tim ra goc re van de va giai quye't no. V i du, ne'u ban vach ra mpt thdi gian bieu cac su kien xa hpi nham khuyen khich lam viec theo nhom va hda nhap nhung khong thay nhan vien dang ky tham gia, hay dat ra vai cau hoi. Lieu dd cd phai bdi mpi ngudi dang lam viec qua vat va nen khong muon danh thdi gian thu gian ben nhau hay khong? Lieu do cd


KET LUAN: VAN HANH TOAN BO I 329 phai vi cac sir kien ban cte xuat khong that su thii vi? Lieu do co phai boi y tuong nay duoc thu nghiem mot vai nam trudc va la mot that bai dang xa'u ho hay khong? Xac dinh nguyen nhan gdc re va giai quyet no trudc khi trien khai chien luoc. Thu* nghiem cac hoat dong Mot each hay de trien khai de dang bat ky * yeu to nao trong chien lupc ciia ban - vdi it sU gian doan va toan bp chien lUdc khong bj coi la that bai - la thd nghiem hoat dpng do trudc. De kiem tra mpt thdi gian bieu cac sU kien xa hpi, hay thd mpt so sU kien vdi mpt so ngUdi. Neu no hoat dpng tot, ban cd the trien khai toan bp sir kien theo lich trinh.

Cac quy trinh ddi lap vai ede su kien Thu hai, cd' gang thuc hien cac quy trinh chu khong chi don thuan la to chuc su kien. Dieu nay cd nghia khong chi thie't k e y e d to cu the trong chien luoc g i u chan nhan vien ma con thie't ke nhung he thong ho t r g de chac chan rang su kien cd the dugc lap lai ma ban khong can phai can thiep den. Vi du, ban quye't dinh thuc hien mot chuong trinh t u van cho nhan vien hang dau cua minh. Ban se tham gia mot loat cac su kien: xay dung muc tieu cua chuong hinh, xac dinh nguoi dugc bao trg va cac nha t u van, ghep hp thanh tung cap, de hp bat dau moi quan he cua minh va theo doi su tien bp cua hp. M d i budc chi nen thuc hien mpt qua trinh. V i du, viet mpt ban ghi nhd don gian mo ta chi tiet phuong phap ghep doi giua ngudi


330 I NGHE THUAT GIU" CHAN NHAN VIEN GIOI dupe bao trg va nha t u van nham tiet kiem thoi gian va cong sue cua ngudi khac trong lan tie'p theo, va l u u cac bieu mau, tai lieu ban sir dung de theo ddi cac moi quan he t u van va su dung sau nay. O moi budc, hay t u hoi "Ne'u ngay mai minh khong cd mat d day, lieu cd du tai lieu de bat ky ngudi nao cung co the tie'p tuc va quan ly chien luge nay khong?" Ne'u cau tra Idi la "Khong", ban cd le dang to chuc cac su kien hon la xay dung cac qua trinh va tudi thp chien luge cua ban dang gap nguy hiem. Nen tang T h u ba, de dam bao tudi thp cua chien lupc g i u chan nhan vien cda ban. co gang bien chien lupc nay thanh nen tang cua doanh nghiep ban. Chien lupc cua ban cang phat trien mpt each xa la va tach biet thi se cang kho khan de on dinh no sau nay. Mat khac, cac hoat dpng g i u chan nhan vien cua ban cang la "nhung gi chung ta lam d day" thi se cang dupe duy t r i bdi nhimg hoat dpng hang ngay. Day la mpt so vi du: â&#x20AC;˘

Coi viec danh gia "anh hudng den kha nang giu chan nhan vien" cua chinh sach uu dai la mpt phan cua qua trinh xem xet thong thudng, dinh ky, hang nam;

â&#x20AC;˘

Coi viec len lich cho cac su kien xa hpi la trach nhiem thudng xuyen cua ai do dang len ke hoach cho cac su kien, v i du nhu trp ly tong


KET LUAN: VAN HANH TOAN BQ I 331 giam doc hay bat cu ai lap ke hoach dao tao hay cac chuc nang khac; Coi t u van va huan luyen la mot phan khong the tach rdi cua qua trinh danh gia hieu qua cong viec. Duy tri nhom dong

nghiep

Cudi cung, vdi toan bo he thong hieu qua, qua trinh giu chan nhan vien tot nhat la t u on dinh va t u duy tri. Thudng

xuyen

dm

kiem loi khuyen va su giup do t u cac nhan vien hang dau cua minh. Lieu ho co the giup ban duy tri chien luoc nay n h u the nao? Ho cd the thiet lap quy trinh nao? Hp cd the

Chuyen giao quyen sd htfu

Smart Managing Cac y tu"dng ma nhCrng nhan vien hang dau cua ban dUa ra se cd the bao gom nhung gdi y d tren. NhUng dieu nay con cd y nghia nhieu hdn cac y tudng. Neu cac y tudng xuat phat tir nhan vien ciia ban, hp dang giu' quyen sd hOU chiing. Qua trinh nay co the dUdc thuc hien on djnh hdn so vdi khi cac y tudng xuat phat tir ban, dude tao ra

bien chuong trinh thanh nen tang cua doanh nghiep bang each nao? Hp cd the dong gop vao tudi thp cua chuong trinh n h u the nao? Va cuoi cung... Ban da den doan cuo'i cua cupc hanh trinh bo ich va dang suy ngam trong tam t r i cac nhan vien hang dau cua minh va nhung gi ma ban cd the lam tot nhat de g i u chan


332 I NGHE THUAT GILT CHAN NHAN VIEN GIOI hp. Toi nghi rang ban eta to dam nhung phan thu vi nhat, danh dau so'trang va ghi chu. Bay gid la luc ban quay trd lai t u dau, dpc lai nhung phan tren, lien ket cac y tudng de xay dung chuong trinh giu chan nhan vien hang dau cua minh. Hay dam bao chien lupc nay hieu qua v d i ban. Hay dam bao dieu dd thu v i . Tdi chuc ban dat dupe nhung dieu tot nhat vdi no luc cua minh! Tom tat Chuong 12 •

Cac chien lupc giu chan nhan vien thanh cong bat dau vdi t u tudng dung;

Cac chien lupc g i u chan nhan vien co the lam giam cang thang. Cac tot nhat de giam thieu cang thang la cd mot t u tudng thich hop;

Hay dam bao chien lupc cua ban gia tang gia tri cho toan bp doanh nghiep;

Sir dung tat ca ddn bay ban t i m thay;

Hay de quan ly cap cao tham gia;

Xay dung cac qua trinh, khong phai la to chuc cac sukien;

Quan trong nhat, hay g i u lay bau nhiet huyet cua ban!


DIA CHI CAC NHA SACH CHINH THUC BAN SACH CUA ALPHA BOOKS

Nha sach cua Alpha Books 04. 722 6236 • bizSPACE 164BDpiCan,HaNpi Khong gian Sach Quan irj Sinh doanh Tai Ha Noi 44 Trang Tien 04. 934 8281 • Tong Cong ty Sach VN 2F Quang Trung 04. 934 3308 • NS Quynh Dung 10B Tang Bat H6 04. 747 2708 • Chi nhanh Phuong Nam 34 Trang Tien 04. 824 1615 • Cong ty Sach Ha Npi 14 Han Thuyen 04. 933 2838 * NSMinhDiic 175 Nguyen Thai Hpc 04. 733 6235 • NS Tien Phong 292 Tay Son 04. 537 2950 • NS Tien Phong 2 Tran Quoc Hoan 0989 992 352 (VDC-KgocHi) 53 A Ngo 49 Trang Tien 04. 934 1754 • NS Minh Kift (Mink Cmmg) 57 Giang Vo 04. 851 5567 • NS Pham Thi Hoi 62 Nguyen Chi Thanh 04. 775 4935 # NSTriTue 3 Dinh Le 04. 910 0338 • NS Dong Tay 5 Dinh Le 04. 936 4268 • NSLam 3 Dinh Li 04.916 3225 • NS Minh Chi (CnjHon) 7 Dinh Le 04. 936 3549 • NS Huy Hoang 7 Dinh Le 04. 936 3590 • NS Anh Minh 185 Dong Khoi, Ql Tang 2, So 5 Dinh Le 04. 825 2394 • NSNganNga 40 Nguyen Hu?, Ql 34D2 Tran Huy Li?u 04. 772 4301 • NS Nguy^t Linh 60-62 Le Loi, Quan 1 Ting 2, So 5 Dinh Le 1652 • NS Phuong Dong 201 Phan Dinh Phung, Q. Phu Nhuan04. 08. 8 82 36 2 2047 • NSCoMao 245 Nguyen Thj Minh Khai, Q.l 08. 835 5907 Tai Tp Ho Chi Minh 474 Nguyen Thi Minh Khai, Q.3 08. 925 0590 • Nha sach Xuan Thu 249 Nguyen Thj Minh Knai, 08.910 2062 • Nha sach Nguyen Hue P. Nguyen Cu Trinh, Q. I, Tp HCM • Nha sach Sai Gon 2Bis Nguyen Thj Minh Khai, Q.l 78 Bach Dang, Tp Di Nang 0511.821009 * Nha sach Phu Nhuan 0511.834328 • Nha sach Ha Npi (Cint ly TNHHDWHTH118/12 Cuu Die) Huyen Tran Cong Chua, 064. 583899 • Nha sach Quynh Mai P. 8, Tp Vung Tau • NS Minh Khai • NS Thang Long www.vinabook.com Tai Da Nlng *•Ngoai Congra, ty Sasach ch vacua ThietAlpha bj Books co ban tai tat ca cac nha sach trong h$ thon va Cong ty Co phan Van hda PHUONG NAM Truong hpc Da Nang Tai Vung Tau • Nha sach Le Lai Cong ty TNHH Vtn hoi Tri Vift Bin tnrc tuyen • www.alphabooks.vn


NHA XUAT BAN LAO DQNG - XA HOl Ngo Hoa Binh 4 - Minh Khai - Hai Ba Tnrng - Ha Nr)i Dien thoai: (84-4) 624 6921 - Fax: (84-4) 624 6915 N G H E T H U A T GIU" C H A N N H A N V I E N G l 6 l

Chju trach nhiem xuat ban HATAT THANG Bien tยฃp DINH THANH HOA Trinh bay NGUYEN THU HiEN Thiet kebia TRAN VAN PHUONG Sfra ban in NGO THJ HONG LY

Lien ket xuat ban: C6NG TY SACH ALPHA D j a c h i : 164B, D p i Can, Ba D i n h , H a N d i Di$n thoai/Fax: (84-4) 722 6237 Email: sales@alphabooks.vn Website: http://www.alphabooks.vn

In 3.000 ban, kho 13 x 20.5 cm tai Xudng In Tap chi Tin hpc & Doi song. Quyet djnh xuat ban so 105-2008/CXB/16-05/LDXH, cap ngay 24-01-2008. In xong va nยงp luu chieu quy I-2008


Bp sach "Briefcase" huong den nhu cau cua cac nha quan ly, d moi cap, trong moi loai hinh t6 choc: xay dirng mot moi truong lam viec ly tuong, noi mpi ngudi say me cong viec, khong ngung phat trien ca nhan va quan tam dÂŁn su hai long cua khach hang. Cuon sach duoc sd dung tren khap the gioi va duoc dich ra mudi bay thutieng khac nhau. Bang cac bieu tuong ndi bat, cac bang tong ket cd dpng va cac khung trich din, mdi cuon sach giup nha quan ly de dang thu nhan nhCrng thong tin co ban nhu: Djnh nghTa ngan gon, di hieu ve cac thuat ngu va tir khoa A Chien luoc quan ly nhan ^ vien gioi ÂŤgr Cach tao dung va duy tri * mpt dpi ngu nhan vien gioi Nhung Idi khuyen thuc te giup giam va tranh dupe sai sdttrong quan ly 2^ Nhung nguyen nhan sai lam trong quan ly nhan su S| Cach hpc hdi kinh nghiem va thanh cdng ciia ngudi khac Nhung ky nang va quy trinh cu the de thiic hi?n cac chi dincuacudnsach


Cac doi thu canh tranh khong ngung tim each loi keo doi ngu nhan vien hang dau cua ban. NhCrng nhan vien nang dpng nhat trong doanh nghiep ban luon tim thay cac co hpi loi cuon d ben ngoai. Cach phong thu tot nhat trudc van de kinh dien nay la xay dpng mot moi truing lam viec hap d i n de nhirng nhan vien do khong bao gid co y djnh ra di. Nghe thuat gift chan nhan vien gioi tap trung vao cac chien luge ma ban cd the ap dung de tao ra va duy tri nhCrng Ipi the canh tranh cho doanh nghiep. Nhd dd, doanh nghiep ban se khong chi gid chan cac nhan vien hien tai ma con thu hut luc lirpng lao dpng ngoai thj tru'dng. La mpt an pham thuoc bp sach "Briefcase" cua McGraw-Hill, cuon sach se cung cap cho ban: • Nhung chi din cu the cho chien lupc giu chan nhan vien gioi • Nhung chien lupc de doanh nghiep tao dpng luc cho nhan vien gidi hoan thanh muc tieu cong viec • Nhung ky nang giao tiep vdi nhan vien ma nha quan ly khong the khong biet Dong gop cua moi nhan vien hang dau la dieu cot yeu doi vdi su thanh cong cua doanh nghiep. Nghe thuat giu chan nhan vien la nghe thuat bien hoat dpng quan ly nhan su trd thanh mpt phan cua van hda doanh nghiep. Cuon sach ban dang cam tren tay chinh la chia khoa giup ban md canh cua dan vao mon nghe thuat nay. Odi tac xuat ban CONG TY CP DAU TU & DAO TAO DOANH CHU 42 DJng Dung, P. Tan D|nh, Q.l, TPH . CM Tel: 84-8. 48 48 92 I Fax : 84-8. 48 08 68 Email: lnfoedoanhchu.com Website: www.doanhchu.com Trung tam phat hanh KHONG GIAN SACH QUAN TR| KINH DOANH 164B DOI Can, Ba Dinh, Ha Npi bis Tel: 84^. 722 62 36 I Fax: 84-4. 722 62 37 Djlt sach: sales®alphabooks.vn N6i dung: publlcatlon©alphabooks.vn

A L P H A B IZ

Gia: 54.000d


Nghệ thuật giữ chân nhân viên giỏi