Page 1

โรคทางเดินหายใจ

1. โรคหอบหืด 2. โรคปอดบวม 3. โรควัณโรค 1. โรคหอบหืด

ถาหากทานหรือญาติเปนโรคหอบหืด ทานไมไดเปนหอบหืดคนเดียวเพราะเราพบโรค หอบหืดไดทั่วโรค โดยมากมักจะเริ่มเปนตั้งแตเด็ก โรคหอบหืดเปนโรคเรือ้ รัง อาการแตละคน รุนแรงไมเทากัน และการหอบแตละครั้งก็มีความแตกตางกัน บางคนอาจหอบไมกี่นาทีก็หาย บาง คนหอบมากถึงกับเสียชีวิตก็มี เนื่องจากไมสามารถคาดเดาไดวาเมื่อไรจะเปนหอบหืด และไมทราบวาหอบแตละครั้งจะ เปนมากแคไหน การศึกษาใหเขาใจโรครวมทั้งการมีแผนการรักษาที่ดีสามารถทําใหผูปวยมี คุณภาพชีวิตที่ดี รายละเอียดที่จะนําเสนอตอไปนี้ไดมาจากตําราของตางประเทศและของประเทศ ไทยเหมาะสําหรับผูปวย ญาติ และนักเรียนที่จะนําขอมูลที่ไดไปใชสําหรับทานผูอานที่เปนโรค หอบหืดอยูแลวทานเริ่มอานที่จุดประสงคของการรักษาสวนทานที่ยังไมทราบวาตัวเองเปน หรือไมแนะนําใหเริ่มอานตั้งแตเริ่มตน เนื้อหาขอมูลจะเปนแนวทางการดูแลตัวเอง นิยาม โรคหอบหืดเปนโรคของหลอดลมที่มีการอักเสบเรื้อรัง [Chronic inflammatory] เปนผลใหมี cell ตางๆ เชน mast cell,eosinophils,T-lymphocyte,macrophage,neutrophil มาสะสมที่เยื่อบุผนัง หลอดลม ทําใหเยื่อบุผนังหลอดลมมีปฏิกิริยาตอบสนองตอสารภูมิแพ และสิ่งแวดลอมมากกวา คนปกติ[bronchial hyper-reactivity] ผลจากการอักเสบจึงทําใหเยื่อบุผนังหลอดลมมีการหนาตัว


กลามเนื้อหลอดลมมีการหดเกร็งตัว ทําใหผูปวยมีอาการไอ แนนหนาอก หายใจมีเสียงหวีด และ หอบเหนื่อย อาการหอบเหนื่อยจะเกิดขึ้นทันทีที่ไดรับสารภูมิแพ ขณะที่ทานเปนหอบหืด หลอดลมของทานจะมีการเปลีย่ นแปลงดังนี้ เมื่อทานหายใจเอาสารภูมิแพเขาไปในปอดจะทําใหเกิดการเปลี่ยนแปลงในปอดดังนี้ 1. Acute bronchoconstriction มีการหดเกร็งของกลามเนื้อหลอดลม[Airway muscle] หลังจาก ไดรับสารภูมิแพทําใหลมผานหลอดลมลําบาก 2. Air way edemaเนื่องจากมีการหลั่งของน้ําทําใหผนังหลอดลมบวมผูปวยจะหอบเพิ่มขึ้น 3. Chronic mucous plug formation มีเสมหะอุดหลอดลมทําใหลมผานหลอดลมลําบาก 4. Air way remodeling มีการหนาตัวของผนังหลอดลมทําใหหลอดลมตีบเรื้อรัง จากกลไกดังกลาวทําใหหลอดลมมีการหดเกร็ง ผูปวยจึงเกิดอาการดังตอไปนี้ • • • •

หายใจตื้น หรือหายใจสั้น แนนหนาอก ไอ หายใจเสียงดัง

โรคหอบหืดจะมีอาการไมแนนอนอาการของผูปวยจะผันแปรไดหลายรูปแบบ • • • •

อาการหอบอาจจะเบาจนกระทั่งหอบหนัก อาการแตละคนจะไมเหมือนกัน อาการอาจจะกําเริบเปนครั้งๆ หรืออาการอาจจะหายไปเปนเวลานาน อาการหอบแตละครั้งจะไมเทากัน

การวินิจฉัย จุดประสงคของการรักษาหอบหืด • • • •

ไมมีอาการหอบหืด เชน ไอ หายใจเสียงดังหวีด แนนหนาอก ไมตองตื่นกลางคืนเพราะอาการหอบหืด ไมตองเขาหองฉุกเฉิน หรือนอนโรงพยาบาลเพราะโรคหอบหืด สามารถคุมอาการใหสงบลงไดและหอบหืดเรื้อรังนอยที่สุด


• • • • • • • •

ปองกันไมใหเกิดอาการกําเริบของโรค ยกระดับสมรรถภาพการทํางานของปอดใหดีทัดเทียมกับคนปกติ สามารถดํารงชีวิตอยูไดเหมือนคนปกติไมตองหยุดเรียนหรือหยุดงาน หลีกเลี่ยงผลแทรกซอนจากยารักษาโรคหืด ลดอุบัติการณการเสียชีวิตจากโรคหอบหืด ใชยา beta2-agonistเพื่อระงับอาการหอบใหนอยที่สุด ไมมีภาวะฉุกเฉินของอาการหอบหืด สามารถออกกําลังกายไดเหมือนคนปกติ

หลังการรักษาไมควรมีอาการหอบหืดอยาเขาใจผิดวาหากมีอาการหอบพอพนยาแลวหายหอบคือ อาการดีขึ้น การรักษาทีด่ ตี อ งไมหอบ การรักษาใหไดผลดีตองประกอบดวยตองประกอบดวยแผนการรักษาดังนี้ ทานผูอานที่เปนหอบ หืดติดตามทีละหนา และพยายามทําความเขาใจ จะทําใหนําไปปฏิบัติได

2. โรคปอดบวม Pneumonia

โรคปอดบวมคืออะไร โรคปอดบวมหมายถึงภาวะปอดซึ่งเกิดการอักเสบ ซึ่งอาจเปนเชื้อแบคทีเรีย เชื้อไวรัส ซึ่งในสภาวะที่ผิดปกติอาจจะเกิดจาก เชื้อรา และ พยาธิ เมื่อเปนปอดบวม จะมีหนอง และสารน้ําอยางอื่นในถุงลม ทําใหรางกายไมสามารถรับ oxygen ทําใหรางกายขาด oxygen และ อาจถึงแกชีวิตได สาเหตุของปอดบวม มีสาเหตุมากมายแตแบงสาเหตุไดดังนี้ • • • • •

Bacteria Viruses Mycoplasma เชื้อชนิดอื่น เชน เชื้อรา สารเคมี

เชื้อที่เปนสาเหตุมักจะอยูในน้ําลายและเสมหะของผูปวยและสามารถแพรกระจายออกมาเวลาไอ จาม นอกจากนี้ยังเกิดจากการดมสารเคมี เชน แอมโมเนีย ไนโตรเจน ไดออกไซด หรือการสําลัก


น้ําลายเศษอาหารและน้ํายอย เหตุชักนําสําคัญที่ทําใหเกิดปอดบวม ปกติเชื้อโรคอยูในคอ เมื่อ รางกายมีภาวะที่ภูมิคุมกันออนแอก็จะเกิดโรค ภาวะตางๆดังกลาวไดแก 1. รางกายมีภูมิตานทานตอการอักเสบติดเชื้อลดลง เชนอายุมาก ขาดอาหาร เบาหวาน ไดรับ ยากดภูมิคุมกัน 2. การอักเสบติดเชื้อไวรัสของระบบการหายใจ 3. การอุดกั้น และการอักเสบเรื้อรังในหลอดลม 4. การสําลัก น้ําลาย เศษอาหาร หรือสิ่งติดเชื้อในปอด การติดตอ ติดตอโดยการไดรับเชื้อจากการไอ หรือจามของผูปวย บางรายอาจไดจากการกินน้ําแกว เดียวกันหรือใชผาเช็ดหนารวมกัน หลังจากไดรับเชื้ออาจจะเกิดอาการใน 1-3 วัน อาการของโรค ปอดบวม • • • • •

ผูปวยบางรายอาจจะมีอาการน้ํามูกไหล จาม คัดจมูกนํามากอน บางรายอาจจะเริ่มดวยไขสูง หนาวสั่น หายใจหอบเหนื่อย อาจจะมีอาการเจ็บหนาอกตําแหนงที่เจ็บมักตรงกับบริเวณที่อักเสบ อาการไอ ในระยะแรกมีลักษณะไอแหงๆ แตระยะตอมาจะมีจํานวนเสมหะเพิ่มมากขึ้น เสมหะเหนียว

การวินจิ ฉัย หากมีประวัติไขสูง หนาวสั่น ไอมีเสมหะสีเหลือง หรือสีเขียว หายใจหอบ และแพทย สงสัยวาจะเปนปอดบวมแพทยตรวจรางกายและสงตรวจทางหองปฏิบัติการดังนี้ • • • •

เจาะเลือดตรวจ CBC พบวาเม็ดเลือดขาวเพิ่มขึ้น ตรวจเสมหะโดยการยอมสี และเพาะเชื้อ เพื่อหาสาเหตุของปอดบวม นําเลือดไปเพาะเชื้อหาสาเหตุ ซึ่งอาจจะตองใชเวลา 3-4 วันกวาจะทราบผล X-ray ปอด

การรักษา ในเด็กสวนใหญเกิดจากเชื้อไวรัสอาจจะไมจําเปนตองนอนโรงพยาบาล ตองกระตุนให เด็กดื่มน้ํามากๆ วัดไขวันละ 2 ครัง้ รับประทานยาตามแพทยสั่งโดยเครงคัด หามซื้อยาแกไอ รับประทานเอง ใหคอยตรวจดูสีริมฝปาก และเล็บวายังคงสีชมพูอยูหรือไม หากมีสีคล้ําควรรีบพบ แพทย หากเปนเชื้อแบคทีเรีย หรืออาการเปนมาก เชน ไขสูงมาก หอบมาก ไอมาก แพทยจะใหนอน โรงพยาบาล และตรวจเลือดดังกลาวขางตน และใหการรักษา คือ


• • •

ให oxygen ใหยาปฏิชีวนะ ใหน้ําเกลือ

โรคแทรกซอนที่สําคัญ 1. น้ําในชองเยื่อหุมปอด (pleural effusion) เกิดจากการอักเสบของเนื้อปอดลามออกมาถึงเยื่อ หุมปอด จํานวนน้ํามีไดตั้งแตเล็กนอยจนถึงขนาดมาก ถามีไมมากก็อาจหายเองได ในรายที่ มีจํานวนมากจนทําใหเกิดอาการหอบจะตองทําการรักษาโดยการเจาะดูดเอาน้ําออก 2. หนองในชองเยื่อหุมปอด (empyema )ภาพถายรังสีเหมือนกับน้ําในชองหุมปอดแตจะมีไข สูงและหอบเหนื่อย 3. ปอดแตกและมีลมในชองปอด (pneumothorax )มักเกิดจากการติดเชื้อที่รุนแรง ผูปวยจะ แนนหนาอกและหายใจหอบเหนื่อย 4. เยื่อหุมหัวใจอักเสบ( pericarditis ) เยื่อหุมสมองอักเสบ( meningitis )ปจจุบันพบนอย 5. หัวใจวาย มักพบในรายที่มีโรคหัวใจอยูกอน การปองกัน •

• •

ใชวัคซีนสามารถปองกันปอดบวมไดบางเชื้อ เชน H.influenza, Pertussisไอกรน,ปอดบวม Pneumococcal ใหหลีกเลี่ยงจากคนที่เปนปอดบวม หากมีสมาชิกในครอบครัวเปนหอบหืดใหแยกถวย และชาม สมาชิกในครอบครัวใหลาง มือบอยๆ

3. โรควัณโรค วัณโรคเปนที่พบบอยในประเทศไทยและเปนสาเหตุการตายที่สําคัญของประเทศไทยและทั่วโลก และกอใหเกิดการสูญเสียทางเศรษฐกิจตอประเทศและครอบครัวของผูปวย ผูเขียนคิดวาทาน ผูอานควรจะมีควรรูเรื่องโรควัณโรคไวบางเนื่องจาก - วัณโรคติดตอไดงายโดยทางหายใจทานอาจจะรับเชื้อโดยที่ไมรูตัวหากใกลชิดกับผูปวย - คนที่ไดรับเชื้อสวนใหญไมมีอาการ


- อัตราการเกิดเชื้อวัณโรคดื้อยามีจํานวนมากขึ้น หากคนที่ไดรับเชื้อวัณโรคดื้อยาจะทําให รักษายาก - อัตราผูปวยโรคเอดสมีสูงขึ้น ทําใหมีผูปวยวัณโรคเพิ่มขึ้น - ผูปวยจํานวนหนึ่งแพยาวัณโรคทําใหเกิดตับอักเสบ จากเหตุผลดังกลาวทานผูอานควรมีความรูเรื่องวัณโรคเพื่อปองกันตัวเองและดูแลผูปวย หลายทานเขาใจผิดวาโรควัณโรคเปนโรคของปอด แตความจริงเชื้อวัณโรคสามารถทําใหเกิดโรค ที่สวนอื่นของรางกาย เชนกระดูก ขอ ไต และเยื่อหุมสมอง

suu  

jajjffthgujktyktyhfh