Page 1

ÀÃÀÀÐÛÍ ÒÓÕÀÉ 1995 îíû 3 äóãààð ñàðûí 31-íèé ºäºð Óëààíáààòàð õîò

ÍÝÃįÃÝÝÐ Á¯ËÝÃ

ÍÈÉÒËÝà ¯ÍÄÝÑËÝË

1 ä¿ãýýð ç¿éë. Õóóëèéí çîðèëò Ýíý õóóëèéí çîðèëò íü õ¿íèé ýð¿¿ë, àþóëã¿é îð÷èíä àìüäðàõ ýðõ, áàéãàëü îð÷íû òýíöëèéã õàíãàõ ºíºº áîëîí èðýýä¿éí ¿åèéíõíèé àøèã ñîíèðõîëä íèéö¿¿ëýí õèéí ìàíäëûí àãààð (öààøèä "àãààð" ãýõ)- ûã õàìãààëàõ, ò¿¿íèéã çîõèñòîé àøèãëàõòàé õîëáîãäñîí õàðèëöààã çîõèöóóëàõàä îðøèíî. 2 äóãààð ç¿éë.Àãààðûí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ Àãààðûí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ íü Ìîíãîë Óëñûí ¯íäñýí õóóëü, Áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òóõàé õóóëü, ýíý õóóëü áîëîí òýäãýýðòýé íèéö¿¿ëýí ãàðãàñàí õóóëü òîãòîîìæèéí áóñàä àêòààñ á¿ðäýíý.

ÕΨÐÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝÃ

Àãààðûã õàìãààëàõ àæëûí óäèðäëàãà, ÷àíàðûí õÿíàëò, ìýäýýëýë

Ç äóãààð ç¿éë.Àãààðûã õàìãààëàõ àæëûí óäèðäëàãà 1.Áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà àãààðûã õàìãààëàõ òàëààð äàðààõü ÷èã ¿¿ðãèéã õýðýãæ¿¿ëíý: 1)àãààðûã õàìãààëàõ õºòºëáºð áîëîâñðóóëàí Çàñãèéí ãàçðààð áàòëóóëæ, õýðýãæ¿¿ëýõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëàõ; 2)àãààðûí ÷àíàðûí õÿíàëò -øèíæèëãýýíèé àæëûã çîõèîí áàéãóóëàõ; Ç)àãààðûã õàìãààëàõòàé õîëáîãäñîí ä¿ðýì, æóðàì áàòëàõ, ñòàíäàðòûí òºñºë áîëîâñðóóëæ ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãààð áàòëóóëàõ. 2.Ýð¿¿ë ìýíäèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà àãààðûã õàìãààëàõ òàëààð äàðààõü ÷èã ¿¿ðãèéã õýðýãæ¿¿ëíý: 1)àãààð áîõèðäóóëàõ áîäèñûí õ¿ëöýõ àãóóëàìæ, àãààðò ¿ç¿¿ëýõ ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëëèéí ò¿âøíèé ñòàíäàðòûí òºñëèéã áîëîâñðóóëæ ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãààð áàòëóóëàõ; 2)àãààðûí áîõèðäîë, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëºë õ¿íèé ýð¿¿ë ìýíäýä íºëººëºõ áàéäàëä õÿíàëò òàâèõ. Ç.Èðãýí, àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûí àãààðò ãàðãàæ áóé áîõèðäóóëàõ áîäèñ, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëëèéí áàéäàëä òàâèõ ìýðãýæëèéí õÿíàëòûã ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí áàéãóóëëàãà áîëîí áàéãàëü îð÷íû óëñûí áàéöààã÷ õýðýãæ¿¿ëíý /Ýíý õýñýãò 2002 îíû 7 äóãààð ñàðûí 10-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/. 4 ä¿ãýýð ç¿éë.Àãààðûí ÷àíàðûí àëáà 1.Àãààðûí ÷àíàðûã òîäîðõîéëîõ, õÿíàëò-øèíæèëãýý õèéõ, õîëáîãäîõ ìýäýý ãàðãàõ ¿¿ðýã á¿õèé àãààðûí ÷àíàðûí àñóóäàë ýðõýëñýí ìýðãýæëèéí àëáà (öààøèä "ìýðãýæëèéí àëáà" ãýõ)-ûã áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà çîõèîí áàéãóóëæ àæèëëóóëíà. 2.Ìýðãýæëèéí àëáàíû îðîí íóòàã äàõü ñàëáàð áàéãóóëàõ àñóóäëûã òóõàéí íóòàã äýâñãýðèéí áàéãàëü, öàã óóðûí îíöëîã, ¿éëäâýðæèëòèéí ò¿âøèíòýé óÿëäóóëàí áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà øèéäâýðëýæ òýäãýýðèéã ìýðãýæèë, àðãà ç¿éí óäèðäëàãààð õàíãàíà. 3.Ìýðãýæëèéí àëáàíû îðîí íóòàã äàõü ñàëáàð íü áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãààñ áàòàëñàí ä¿ðìèéí äàãóó Çàñàã äàðãûí óäèðäëàãà äîð àæèëëàíà. 5 äóãààð ç¿éë. Àãààðûí ÷àíàðûí õÿíàëò-øèíæèëãýý 1.Áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà íü àãààðûí áîõèðäîë, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëºë, ò¿¿í÷ëýí àãààð äàõü îçîí, í¿¿ðñ õ¿÷ëèéí õèé çýðýã áàãà õîëüöèéí àãóóëàìæèéí ººð÷ëºëòºä áàéíãûí õÿíàëò òàâèõ çîðèëãî á¿õèé õÿíàëò- øèíæèëãýýíèé ñ¿ëæýýã çîõèîí áàéãóóëíà.


Ìîíãîë Óëñûí õóóëü 2.Õÿíàëò-øèíæèëãýýíèé óëñûí íýãäñýí ñ¿ëæýý íü äàðààõü õýñãýýñ á¿ðäýíý: 1)óëñûí õÿíàëò-øèíæèëãýýíèé öýã; 2)îëîí óëñûí õÿíàëò-øèíæèëãýýíèé ñ¿ëæýýíèé Ìîíãîë Óëñ äàõü öýã; Ç)àãààðò áîõèðäóóëàõ áîäèñ ãàðãàäàã, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëºë ¿ç¿¿ëäýã àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûí äîòîîäûí õÿíàëòûí öýã. 3.Ýíý ç¿éëèéí 2 äàõü õýñãèéí 1-ä çààñàí öýãèéã õîò, òîñãîí, áóñàä ñóóðèíû õýìæýý, õ¿í àìûí íÿãòðàë, ãàçàð íóòãèéí òîãòîö, ¿éëäâýðæèëòèéí ò¿âøèí çýðãèéã õàðãàëçàí áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà òîãòîîíî. 6 äóãààð ç¿éë. Àãààðûí ÷àíàðûí òóõàé ìýäýýëýë 1.Ìýðãýæëèéí àëáàíû îðîí íóòàã äàõü ñàëáàð íü àãààðûí ÷àíàðûí òóõàé ìýäýýã çîõèõ øàòíû Çàñàã äàðãà áîëîí ìýðãýæëèéí òºâ àëáàíä ºãíº. 2.Ìýðãýæëèéí òºâ àëáà íü àãààðûí ÷àíàðûí òóõàé ìýäýýã íýãòãýí ä¿ãíýæ òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãàä ãàðãàæ ºãíº. 3.Ìýðãýæëèéí àëáà íü àãààðûí áîõèðäîë, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëëèéí ò¿âøèí ñòàíäàðòàä çààñàí õýì õýìæýýíýýñ õýòýðñýí òîõèîëäîëä õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãà, îëîí íèéòýä øóóðõàé ìýäýýëíý. 4.Àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãà íü àãààðûí ÷àíàðò íºëººëæ áóé ººðèéí ¿éë àæèëëàãààíû òóõàé áîëîí äîòîîä õÿíàëòûí ìýäýýã ìýðãýæëèéí àëáàíû îðîí íóòãèéí ñàëáàðò òîãòîîñîí õóãàöààíä ºãíº. 5.Àãààðûí ÷àíàðûí ìýäýýëýë ãàðãàõ æóðìûã áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà òîãòîîíî.

ÃÓÐÀÂÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝÃ

Àãààðûã õàìãààëàõ àðãà õýìæýý

7 äóãààð ç¿éë.Àãààðûã áîõèðäóóëàõ áîäèñ, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëëèéí õýìæýý 1.Àãààð áîõèðäóóëàõ áîäèñûí õ¿ëöýõ àãóóëàìæ, àãààðò ¿ç¿¿ëýõ ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëëèéí ò¿âøíèé õýì õýìæýý, ò¿¿í÷ëýí õºäºë㺺íò ýõ ¿¿ñâýðèéí òºðºë á¿ðýýñ àãààðò ãàðãàõ áîõèðäóóëàõ áîäèñûí õ¿ëöýõ àãóóëàìæ, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëëèéí ò¿âøíèé õýì õýìæýý, òýäãýýðèéã òîäîðõîéëîõ àðãûã ñòàíäàðòààð òîãòîîíî. 2.¯éëäâýðëýë, ¿éë÷èëãýý ýðõýëæ áóé èðãýí, àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûí ñóóðèí ýõ ¿¿ñâýð íýã á¿ðýýñ àãààðò ãàðãàõ áîõèðäóóëàõ áîäèñ, ¿ç¿¿ëýõ ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëëèéí çºâøººðºãäºõ õýìæýýã ìýðãýæëèéí àëáà òîãòîîíî. Ç.Á¿õ ýõ ¿¿ñâýðýýñ àãààðò ãàðãàõ áîõèðäóóëàõ áîäèñ, ¿ç¿¿ëýõ ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëëèéí íèéëáýð õýìæýý íü ýíý ç¿éëèéí 1 äýõ õýñýãò çààñàí õýì õýìæýýíýýñ õýòðýõã¿é áàéíà. 4.Ýíý ç¿éëèéí 2 äàõü õýñýãò çààñàí çºâøººðºõ õýìæýýã òîãòîîõ æóðìûã áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà áàòàëíà. 8 äóãààð ç¿éë.Àãààðò áîõèðäóóëàõ áîäèñ ãàðãàõ, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëºë ¿ç¿¿ëýõ çºâøººðºë 1.Èðãýí, àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãà àãààðò áîõèðäóóëàõ áîäèñ ãàðãàäàã, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëºë ¿ç¿¿ëäýã ¿éëäâýðëýë ýðõëýæ ñóóðèí ýõ ¿¿ñâýð àøèãëàõäàà ìýðãýæëèéí àëáààð ä¿ãíýëò ãàðãóóëàí ñóì, ä¿¿ðãèéí Çàñàã äàðãààñ çºâøººðºë àâíà. 2.Ǻâøººðºëä òóõàéí ñóóðèí ýõ ¿¿ñâýðýýñ àãààðò ãàðãàõ áîõèðäóóëàõ áîäèñ, ¿ç¿¿ëýõ ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëëèéí õýìæýýã ýíý õóóëèéí 7 äóãààð ç¿éëèéí Ç äàõü õýñýãò çààñàí øààðäëàãûã ¿íäýñëýí çààæ, àãààðûã áîõèðäóóëàõ áîäèñ, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººë뺺ñ õàìãààëàõ òàëààð àâàõ àðãà õýìæýý, õóóëü òîãòîîìæèä çààñàí áóñàä øààðäëàãûã òóñãàíà. Ç.Ñòàíäàðòààð õ¿ëöýõ õýì õýìæýýã íü òîãòîîãîîã¿é áîõèðäóóëàõ áîäèñ àãààðò ãàðãàõ, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëºë ¿ç¿¿ëýõ çàéëøã¿é òîõèîëäîëä áîäèñûí øèíæ ÷àíàð, õýìæýý, õ¿íèé ýð¿¿ë ìýíä, áàéãàëü îð÷èíä íºëººëºõ áàéäëûã õàðãàëçàí ò¿ð çºâøººðëèéã áàéãàëü îð÷íû áîëîí ýð¿¿ë ìýíäèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà õàìòðàí îëãîæ áîëíî. 4.Ò¿ð çºâøººðºë àâñàí èðãýí, àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãà òóõàéí çºâøººðºëä çààñàí õóãàöààíä áàãòààí àãààðò ãàðãàõ áîõèðäóóëàõ áîäèñ, ¿ç¿¿ëýõ ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëëèéí õýì õýìæýýíèé ñòàíäàðòûã ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãààð áàòëóóëíà. 9 ä¿ãýýð ç¿éë.Àãààðûí áîõèðäîë, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëºë íîöòîé íýìýãäñýí ¿åä àâàõ àðãà õýìæýý 1.Ãýíýòèéí àþóë, ¿éëäâýðëýëèéí îñîë áîëîí áóñàä øàëòãààíààð àãààð äàõü áîõèðäóóëàõ áîäèñûí àãóóëàìæ, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëëèéí ò¿âøèí íîöòîé íýìýãäýæ, ñòàíäàðòûí õýì õýìæýýíýýñ õýòýð÷ õ¿í àìûí ýð¿¿ë ìýíä, áàéãàëü îð÷èíä àþóë ó÷ðóóëàõààð áîëñîí áîë òóõàéí àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûí Íèéòëýãäñýí:"Àðäûí ýðõ" ñîíèí, 1995 îí, Äóãààð 103, Õóóäàñ 2 äóãààð òàë

2


Ìîíãîë Óëñûí õóóëü óäèðäëàãà, ìýðãýæëèéí àëáà ýíý òóõàé àéìàã, íèéñëýë, ñóì, ä¿¿ðãèéí Çàñàã äàðãà, õ¿í àìä øóóðõàé ìýäýãäýíý. 2.Àãààðûí áîõèðäîë, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëºë íîöòîé íýìýãäñýí øàëòãààíûã òîãòîîõ, õîõèðëûã àðèëãàõ àðãà õýìæýýã àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûí óäèðäëàãà, ìýðãýæëèéí àëáà, Çàñàã äàðãà, õîëáîãäîõ áóñàä áàéãóóëëàãà õàìòðàí ÿàðàëòàé àâíà. Ç.Ýíý ç¿éëèéí 1 äýõ õýñýãò çààñàí àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòàí àãààðûí áîõèðäîë, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëëèéã áàãàñãàõ çîðèëãîîð àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûí àæèëä òóñãàé ãîðèì òîãòîîõ, òýäãýýðèéí ¿éë àæèëëàãààã ò¿ð çîãñîîõ, øààðäëàãàòàé òîõèîëäîëä õ¿í àìûã õàìãààëàõ, í¿¿ëãýí øèëæ¿¿ëýõ àðãà õýìæýýã Èðãýíèé õàìãààëàëòûí òóõàé õóóëüä çààñíû äàãóó õýðýãæ¿¿ëíý. 1Î äóãààð ç¿éë. Àãààðò áîõèðäóóëàõ áîäèñ ãàðãàõ, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëºë ¿ç¿¿ëýõèéã õÿçãààðëàõ 1.Àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãà áàéãàëü, öàã óóðûí íºõöºëººñ øàëòãààëàí àãààðûí áîõèðäîë èõýñ÷ áîëçîøã¿é òóõàé ìýäýýã ìýðãýæëèéí àëáàíààñ õ¿ëýýí àâìàãö ñóóðèí ýõ ¿¿ñâýðýýñ àãààðò ãàðãàõ áîõèðäóóëàõ áîäèñ, ¿ç¿¿ëýõ ôèçèêèéí õîðòîé íºëººë뺺 áàãàñãàõ òàëààð ýíý õóóëèéí 8 äóãààð ç¿éëèéí 2 äàõü õýñýãò çààñàí àðãà õýìæýýã àâ÷ õýðýãæ¿¿ëíý. 2.Àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûí ñóóðèí ýõ ¿¿ñâýðýýñ àãààðò ãàðãàæ áàéãàà áîõèðäóóëàõ áîäèñ, ¿ç¿¿ëæ áàéãàà ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëºë íü òîãòîîñîí õýìæýýíýýñ õýòýðñýí, õ¿í àìûí ýð¿¿ë ìýíä, áàéãàëü îð÷èíä àþóë ó÷ðóóëàõ íºõöºë áàéäàë áèé áîëñîí íü òîãòîîãäñîí òîõèîëäîëä áàéãàëü îð÷íû áîëîí ýð¿¿ë àõóéí óëñûí áàéöààã÷ óã çºð÷ëèéã àðèëãàõ õ¿ðòýë òóõàéí àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãààã õÿçãààðëàæ áóþó ò¿ð çîãñîîæ áîëíî. Ç.Àãààðò òîãòîîñîí õýìæýýíýýñ õýòð¿¿ëýí áîõèðäóóëàõ áîäèñ ãàðãàæ, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëºë ¿ç¿¿ëæ áàéãàà òýýâðèéí õýðýãñýë, õºäºë㺺íò áóñàä ýõ ¿¿ñâýðèéí àøèãëàëòûã áàéãàëü îð÷íû áàéöààã÷ áîëîí öàãäààãèéí áàéãóóëëàãûí ýðõ á¿õèé àëáàí õààã÷ áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãàòàé õàìòðàí òîãòîîñîí æóðìûí äàãóó õÿçãààðëàæ áîëíî. 4.Àãààð áîõèðäóóëàõ áîäèñ, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëëèéí çºâøººðñºí õýìæýý, çºâøººðºëä çààñàí íºõöºë, øààðäëàãûã óäàà äàðàà çºð÷ñºí àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãààã á¿ðìºñºí çîãñîîõ áóþó ¿éëäâýðëýëèéí ÷èãëýëèéã íü ººð÷ëºõ ñàíàëûã áàéãàëü îð÷íû áîëîí ýð¿¿ë àõóéí áàéöààã÷ ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãàä òàâèíà. Ýíýõ¿¿ ñàíàëûã ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãà 30 õîíîãèéí äîòîð õÿíàí øèéäâýðëýíý. 5.Àãààðûã õàìãààëàõ çîðèëãîîð àìðàëò, ñóâèëàë, æóóë÷ëàëûí ãàçàð, õîòûí ãóäàìæ, îðîí ñóóöíû õîðîîëîëä òîäîðõîé òºðëèéí òýýâðèéí õýðýãñýë íýâòðýí îðîõûã ñóì, ä¿¿ðãèéí Çàñàã äàðãûí øèéäâýðýýð õîðèãëîæ áóþó õÿçãààðëàæ áîëíî. 6.Ñóóðèí ãàçðûí àãààðûã õîðòîé, õàëäâàðòàé, ýâã¿é ¿íýðòýé áîäèñ, õàÿãäëààð áîõèðäóóëàõ, õîã õàÿãäëûã èë çàäãàé, çîðèóëàëòûí áóñ ãàçàðò õàÿõ, øàòààõûã õîðèãëîíî. 11 ä¿ãýýð ç¿éë.Áàðèëãà áàéãóóëàìæ áàðèõàä àãààðûã õàìãààëàõ òàëààð òàâèõ øààðäëàãà 1.¯éëäâýðëýë, ¿éë÷èëãýýíèé áîëîí áóñàä çîðèóëàëòòàé áàðèëãà áàéãóóëàìæèéí áàéðøëûã ñîíãîõ, çóðàã òºñºë çîõèîõ, òýäãýýðèéã áàðèõ, àøèãëàëòàä îðóóëàõ, ºðãºòãºõ, òåõíîëîãè, òîíîã òºõººðºìæèéã íü ººð÷ëºõ, øèíý÷ëýõýä àãààð áîõèðäóóëàõ áîäèñûí õ¿ëöýõ àãóóëàìæ, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëëèéí ò¿âøíèé ñòàíäàðòûã ¿íäýñëýíý. 2.Àãààðò îíöãîé õîðòîéãîîð íºëººëæ áîëçîøã¿é ¿éëäâýð, ¿éë÷èëãýýíèé ãàçàð áàðèõ àñóóäëûã çîõèõ øàòíû èðãýäèéí Һ뺺ëºã÷äèéí Õóðëûí ñàíàë, ìýðãýæëèéí áàéãóóëëàãûí ä¿ãíýëòèéã ¿íäýñëýí ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãà øèéäâýðëýíý. Ç.Àãààðò áîõèðäóóëàõ áîäèñ ãàðãàõ, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëºë ¿ç¿¿ëýõ àæèëëàãàà ÿâóóëàõ àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûã áàðüæ áàéãóóëàõàä áàéãàëü îð÷èíä íºëººëºõ áàéäëûí ¿íýëãýý õèéëãýíý. 12 äóãààð ç¿éë.Ñóóðèí ãàçàð áàðüæ áàéãóóëàõàä àãààðûã õàìãààëàõ òàëààð òàâèõ øààðäëàãà 1.Ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòàí íü õîò, òîñãîí, áóñàä ñóóðèí ãàçðûí áàéðøèë, õºãæëèéí åðºíõèé òºëºâëºãººã àãààðûí òºëºâ áàéäàëä ãàð÷ áîëîõ ººð÷ëºëò, õîðòîé íºëººëëèéã õàðãàëçàí áîëîâñðóóëíà. 2.Ýíý ç¿éëèéí 1 äýõ õýñýãò çààñàí òºëºâëºãººã áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãààð õÿíóóëàí çºâøººðºë àâíà. 1Ç äóãààð ç¿éë.Ýõ ¿¿ñâýðèéã òîíîãëîõ 1.Èðãýí, àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãà íü àøèãëàëòàä îðñîí õóãàöààã õàðãàëçàõã¿éãýýð àãààðò áîõèðäóóëàõ áîäèñ ãàðãàäàã, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëºë ¿ç¿¿ëäýã ýõ ¿¿ñâýð àøèãëàæ ¿éëäâýðëýë ýðõëýõäýý ýõ ¿¿ñâýð íýã á¿ðýý õÿíàõ, àãààð áîõèðäóóëàõ áîäèñûã öýâýðëýõ, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëëèéã áóóðóóëàõ òîíîã òºõººðºìæ, áàãàæ õýðýãñëýýð òîíîãëîíî. 2.Àãààð áîõèðäóóëàõ áîäèñûã öýâýðëýõ, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëëèéã áóóðóóëàõ, ýõ ¿¿ñâýð á¿ðèéã õÿíàëòûí òîíîã òºõººðºìæ, áàãàæ õýðýãñëýýð òîíîãëîõ, òýäãýýðèéí àøèãëàëòûí áàéäàëä òóõàéí ñàëáàðûã õàðüÿàëàõ òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà, ñóì, ä¿¿ðãèéí Çàñàã äàðãà, áàéãàëü îð÷íû áàéöààã÷ õÿíàëò òàâèíà.

Íèéòëýãäñýí:"Àðäûí ýðõ" ñîíèí, 1995 îí, Äóãààð 103, Õóóäàñ 2 äóãààð òàë

3


Ìîíãîë Óëñûí õóóëü 14 ä¿ãýýð ç¿éë.Õ¿ëýìæèéí õèéí ÿëãàðàëòûã áàãàñãàõ àðãà õýìæýý 1.Àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãà íü ¿éëäâýðëýë, ¿éë÷èëãýýã øèíýýð çîõèîí áàéãóóëàõ, ºðãºòãºí øèíý÷ëýõäýý í¿¿ðñ õ¿÷ëèéí õèé, øèâòðèéí õèé, àçîòûí äóòóó èñýë çýðýã õ¿ëýìæèéí õèéí ÿëãàðàëòûí õýìæýý íü îëîí óëñûí æèøèãò íèéöñýí, äýâøèëòýò òåõíèê, òåõíîëîãèéã õýðýãëýíý. 2.Õ¿ëýìæèéí õèéí ÿëãàðàëò òóõàéí æèëä ºññºí íü òîãòîîãäñîí áîë çàñàã çàõèðãàà, íóòàã äýâñãýðèéí íýãæ áîëîí õîëáîãäîõ àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûí óäèðäëàãà õ¿ëýìæèéí õèéí ÿëãàðàëòûã áàãàñãàõ àðãà õýìæýý àâíà. Ç.Õ¿ëýìæèéí õèéí õýìæýý èõýññýíèé óëìààñ áàéãàëü îð÷èíä õîðòîé íºëººëºõ íºõöºë áàéäàë áèé áîëñîí áîë òóõàéí àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûí õ¿ëýìæèéí õèé ÿëãàðóóëàõ ¿éë àæèëëàãààã áàéãàëü îð÷íû áàéöààã÷ çîãñîîæ áîëíî. 15 äóãààð ç¿éë.Îçîíû äàâõðàãûã õàìãààëàõ 1.Îçîíû äàâõàðãûã õàìãààëàõ, ò¿¿íä ¿ç¿¿ëýõ õîðòîé íºëººë뺺ñ ñýðãèéëýõ çîðèëãîîð îçîíû äàâõàðãûí òºëºâ áàéäàë, íàðíû õýò ÿãààí òóÿàíû ýð÷ìèéí ººð÷ëºëòºä òàâèõ õÿíàëò-øèíæèëãýýã ìýðãýæëèéí àëáà áîëîí áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãààñ ýðõ îëãîñîí áàéãóóëëàãà ã¿éöýòãýíý. 2.Îçîíû äàâõàðãàä õîðòîé íºëººëºë ¿ç¿¿ëýõ áîäèñûí æàãñààëòûã áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà áàòàëíà. Ç.Ýíý ç¿éëèéí 2 äàõü õýñýãò çààñàí æàãñààëòàä îðñîí áîäèñûí èìïîðò, ¿éëäâýðëýëèéí òóõàé ìýäýýëëèéã ãààëèéí áîëîí ¿éëäâýðëýë, ¿éë÷èëãýý ÿâóóëæ áóé èðãýí, àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 6 äóãààð ç¿éëèéí 5 äàõü õýñýãò çààñàí æóðìûí äàãóó ìýðãýæëèéí òºâ àëáàíä ºã÷ áàéíà.

ĪЪÂįÃÝÝÐ Á¯ËÝÃ

Áóñàä ç¿éë

16 äóãààð ç¿éë.Àãààð áîõèðäóóëàõ áîäèñ, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëºë, òýäãýýðèéí ýõ ¿¿ñâýðèéí óëñûí òîî á¿ðòãýë 1.Àãààð áîõèðäóóëàõ áîäèñ, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëºë, òýäãýýðèéí ýõ ¿¿ñâýðèéí òºðºë, òîî, õýìæýýã óëñûí á¿ðòãýëä õàìðóóëíà. 2.Óëñûí íýãäñýí òîî á¿ðòãýë, õ¿ëýìæèéí õèéí ýõ ¿¿ñâýð áîëîí øèíãýýã÷èéí óëñûí òîîëëîãûã áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãààñ áàòàëñàí æóðìûí äàãóó ìýðãýæëèéí àëáà ã¿éöýòãýíý. 17 äóãààð ç¿éë.Àãààðûã ¿éëäâýðëýëèéí çîðèóëàëòààð àøèãëàõàä òàâèõ øààðäëàãà Àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãà àãààðûã ñàâëàõ áîëîí áóñàä àðãààð ¿éëäâýðëýëèéí çîðèóëàëòààð àøèãëàõ áîë áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãààñ çºâøººðºë àâíà /Ýíý ç¿éëèéã 2001 îíû 11 ä¿ãýýð ñàðûí 30-íû ºäðèéí õóóëèàðõ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöñîí/. 18 ä¿ãýýð ç¿éë.Àãààðûí òºëºâ áàéäàë, öàã óóðûí ¿çýãäýëä çîðèóä íºëººëºõ 1.Àãààðûí òºëºâ áàéäàë, öàã óóðûí ¿çýãäýëä çîðèóä íºëººëºõ øààðäëàãà ãàðñàí òîõèîëäîëä óã àæèëëàãààã ã¿éöýòãýõ áàéãóóëëàãàä áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà ìýðãýæëèéí àëáàíû ä¿ãíýëòèéã ¿íäýñëýí çºâøººðºë îëãîíî. 2.Çîðèóäûí íºëººëºë íü àãààðûí òºëºâ áàéäàë, óóð àìüñãàëä õîðòîé íºëººëºõã¿é áàéâàë çîõèíî. 19 ä¿ãààð ç¿éë.Òºëáºð 1.Àãààðò áîõèðäóóëàõ áîäèñ ãàðãàäàã, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëºë ¿ç¿¿ëäýã áîëîí àãààðûã ñàâëàõ, áóñàä àðãààð ¿éëäâýðëýëèéí çîðèóëàëòààð àøèãëàæ áàéãàà èðãýí, àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãà òºëáºð òºëíº. 2.Òºëáºðèéí õýìæýý, ò¿¿íèéã òºëºõ æóðìûã õóóëèàð òîãòîîíî. 2Î äóãààð ç¿éë.Àãààðûí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ çºð÷èã÷èä õ¿ëýýëãýõ õàðèóöëàãà Ø¿¿ã÷, áàéãàëü îð÷íû áóþó ýð¿¿ë àõóéí áàéöààã÷ àãààðûí òóõàé õóóëü òîãòîîìæèéã çºð÷ñºí ãýì áóðóóòàé ýòãýýäýä ýð¿¿ãèéí õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýõýýðã¿é áàéâàë äîð äóðäñàí çàõèðãààíû øèéòãýë íîãäóóëíà: 1)àãààðûí ÷àíàðò íºëººëæ áóé ººðèéí ¿éë àæèëëàãààíû òóõàé áîëîí îçîíû äàâõàðãûí òºëºâ áàéäàëä õîðòîé íºëººëºõ áîäèñûí èìïîðò, ¿éëäâýðëýë, àãààðûí ÷àíàðûí òóõàé ìýäýýã òîãòîîñîí õóãàöààíä ìýäýýëýýã¿é áóþó çîðèóä áóðóó ìýäýýëñýí, ìºí ñóóðèí ãàçàð ýíý õóóëèéí 10 äóãààð ç¿éëèéí 6

Íèéòëýãäñýí:"Àðäûí ýðõ" ñîíèí, 1995 îí, Äóãààð 103, Õóóäàñ 2 äóãààð òàë

4


Ìîíãîë Óëñûí õóóëü äàõü õýñýãò õîðèãëîñîí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëñàí èðãýíèéã 1000-5000 òºãðºãººð, àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûã 50000-75000 òºãðºãººð òîðãîõ; 2)çºâøººðºãäºõ õýìæýýíýýñ õýòð¿¿ëýí áîõèðäóóëàõ áîäèñ ãàðãàäàã, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëºë ¿ç¿¿ëäýã òýýâðèéí õýðýãñýë, õºäºë㺺íò áóñàä ýõ ¿¿ñâýð àøèãëàí àãààð áîõèðäóóëæ áàéãàà èðãýíèéã 500-5000 òºãðºãººð, àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûã 50000- 100000 òºãðºãººð òîðãîõ; 3)àãààðûã õàìãààëàõ øààðäëàãà õàíãààã¿é àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûã àøèãëàëòàíä îðóóëñàí, òîíîã òºõººðºìæ, òåõíîëîãè íýâòð¿¿ëñýí àëáàí òóøààëòíûã 10000-25000 òºãðºãººð, àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûã 75000-150000 òºãðºãººð òîðãîõ; 4)àãààðò áîõèðäóóëàõ áîäèñ ãàðãàõ, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëºë ¿ç¿¿ëýõ òàëààð çºâøººðºëä çààñàí õýìæýý, íºõöºë, øààðäëàãûã çºð÷ñºí, ýñõ¿ë àãààðò ãàðãàõ áîõèðäóóëàõ áîäèñ, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëëèéã áàãàñãàõ, öýâýðëýõ, õÿíàõ òºõººðºìæ, áàãàæ õýðýãñëèéã àøèãëàõ æóðàì çºð÷ñºí èðãýíèéã 15000-25000 òºãðºãººð, àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûã 75000-200000 òºãðºãººð òîðãîõ; 5)ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãûí çºâøººðºëã¿éãýýð áîõèðäóóëàõ áîäèñ ãàðãàäàã, ôèçèêèéí õîðòîé íºëººëºë ¿ç¿¿ëäýã ñóóðèí ýõ ¿¿ñâýð àøèãëàí àãààð áîõèðäóóëñàí áîë õóóëü áóñààð îëñîí îðëîãûã õóðààæ çºð÷èë ãàðãàñàí èðãýíèéã 25000-50000 òºãðºãººð, àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûã 100000-200000 òºãðºãººð òîðãîõ /Ýíý çààëòààñ 2001 îíû 11 ä¿ãýýð ñàðûí 30-íû ºäðèéí õóóëèàð ¿ã õàññàí/. 21 ä¿ãýýð ç¿éë.Õóóëü õ¿÷èí òºãºëäºð áîëîõ Ýíý õóóëü 1995 îíû 6 äóãààð ñàðûí 5-íû ºäðººñ ýõëýí õ¿÷èí òºãºëäºð áîëíî. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ

Í.ÁÀÃÀÁÀÍÄÈ

/Ýíý õóóëèíä 2001 îíû 11 ä¿ãýýð ñàðûí 30-íû, 2002 îíû 7 äóãààð ñàðûí 10-íû ºäðèéí õóóëèàð îðóóëñàí íýìýëò, ººð÷ëºëòèéã òóñãàâ./

Íèéòëýãäñýí:"Àðäûí ýðõ" ñîíèí, 1995 îí, Äóãààð 103, Õóóäàñ 2 äóãààð òàë

5

Агаарын тухай хууль  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you