Page 1

ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

ÃÀÐ×Èà ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÕÓÓËÜ 01.

Õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òóõàé /Øèíý÷èëñýí íàéðóóëãà/

3

02.

Ãàäààäûí èðãýíèé ýðõ ç¿éí áàéäëûí òóõàé õóóëüä ººð÷ëºëò îðóóëàõ òóõàé

12

03.

Õóâü õ¿íèé íóóöûí òóõàé õóóëüä íýìýëò îðóóëàõ òóõàé

13

04.

Õºäºëìºðèéí òóõàé õóóëüä íýìýëò îðóóëàõ òóõàé

13

05.

Õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òóõàé õóóëü õ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöîõ òóõàé

14

Áèîëîãèéí îëîí ÿíç áàéäëûí òóõàé êîíâåíöèéí Ãåíåòèê íººö áîëîí òýäãýýðèéã àøèãëàñíààñ ¿¿äýõ ¿ð àøãèéã øóäàðãà, ýðõ òýãø õóâààðèëàõ òóõàé Íàãîÿãèéí ïðîòîêîëûã ñî¸ðõîí áàòëàõ òóõàé

14

Áèîàþóëã¿é áàéäëûí Êàðòàãåíû ïðîòîêîëûí õàðèóöëàãà áà õîõèðîëã¿é áîëãîõ Íàãîÿ-Êóàëà Ëóìïóðûí Íýìýëò ïðîòîêîëûã ñî¸ðõîí áàòëàõ òóõàé

15

08.

Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí òóõàé õóóëüä íýìýëò, ººð÷ëºëò îðóóëàõ òóõàé

15

09.

Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí ÷óóëãàíû õóðàëäààíû äýãèéí òóõàé õóóëüä íýìýëò, ººð÷ëºëò îðóóëàõ òóõàé

17

Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëèéí òóõàé /Øèíý÷èëñýí íàéðóóëãà/

20

06.

07.

10.

1


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

11.

Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëèéí õóóëü õ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöîõ òóõàé

94

Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí ÷óóëãàíû õóðàëäààíû äýãèéí òóõàé õóóëüä ººð÷ëºëò îðóóëàõ òóõàé

95

13.

Òºðèéí àóäèòûí òóõàé õóóëüä íýìýëò, ººð÷ëºëò îðóóëàõ òóõàé

96

14.

Ãààëèéí òóõàé õóóëüä ººð÷ëºëò îðóóëàõ òóõàé

97

15.

Ãààëèéí òàðèô, ãààëèéí òàòâàðûí òóõàé õóóëüä ººð÷ëºëò îðóóëàõ òóõàé

97

12.

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÒÎÃÒÎÎË 16.

Òºðèéí àëáàíû çºâëºëèéí ãèø¿¿íèé ¿¿ðýãò àæëààñ ÷ºëººëºõ òóõàé

Äóãààð 65

98

17.

Òºðèéí àëáàíû çºâëºëèéí îðîí òîîíû ãèø¿¿íèéã òîìèëîõ òóõàé

Äóãààð 66

98

18.

Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí 2013 îíû ýýëæèò ñîíãóóëüä òåõíèê õýðýãñýë õýðýãëýõ òóõàé

Äóãààð 69

99

19.

Õóóëèéí òºñºë áóöààõ òóõàé

Äóãààð 70

99

20.

Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí äýä äàðãûã ñîíãîõ òóõàé

Äóãààð 71

100

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÇÀÑÃÈÉÍ ÃÀÇÐÛÍ ÒÎÃÒÎÎË 21.

22.

Ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿íèé íººöèéí òàëààð àâàõ çàðèì àðãà õýìæýýíèé òóõàé

Äóãààð 126

100

Äîòîîä àóäèòûí ä¿ðýì áàòëàõ òóõàé

Äóãààð 129

106

2


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÕÓÓËÜ 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 13-íû ºäºð

Óëààíáààòàð õîò

Õ¯ÍÈÉ ÄÀÐÕËÀË ÕÎÌÑÄÎËÛÍ ÂÈÐÓÑÛÍ ÕÀËÄÂÀÐ, ÄÀÐÕËÀËÛÍ ÎËÄÌÎË ÕÎÌÑÄÎËÎÎÑ ÑÝÐÃÈÉËÝÕ ÒÓÕÀÉ /Øèíý÷èëñýí íàéðóóëãà/ ÍÝÃįÃÝÝÐ Á¯ËÝà ÍÈÉÒËÝà ¯ÍÄÝÑËÝË 1 ä¿ãýýð ç¿éë.Õóóëèéí çîðèëò 1.1.Ýíý õóóëèéí çîðèëò íü õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òàëààð òºðèéí áîëîí íóòãèéí ººðºº óäèðäàõ áàéãóóëëàãààñ õýðýãæ¿¿ëýõ ¿éë àæèëëàãàà, ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéãóóëëàãà, ýìíýëãèéí ìýðãýæèëòýí, èðãýí, àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûí ã¿éöýòãýõ ¿¿ðãèéã òîäîðõîéëæ, óã âèðóñûí õàëäâàð àâñàí áóþó äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëòîé íü òîãòîîãäñîí õ¿íèé ýðõ, õóóëü ¸ñíû àøèã ñîíèðõëûã õàìãààëàõòàé õîëáîãäñîí õàðèëöààã çîõèöóóëàõàä îðøèíî. 2 äóãààð ç¿éë.Õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òóõàé õóóëü òîãòîîìæ 2.1.Õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òóõàé õóóëü òîãòîîìæ íü Ìîíãîë Óëñûí ¯íäñýí õóóëü1, Ýð¿¿ë ìýíäèéí òóõàé õóóëü2, ýíý õóóëü áîëîí ýäãýýð õóóëüòàé íèéö¿¿ëýí ãàðãàñàí õóóëü òîãòîîìæèéí áóñàä àêòààñ á¿ðäýíý. 2.2.Ìîíãîë Óëñûí îëîí óëñûí ãýðýýíä ýíý õóóëüä çààñíààñ ººðººð çààñàí áîë îëîí óëñûí ãýðýýíèé çààëòûã äàãàæ ìºðäºíº. 3 äóãààð ç¿éë.Õóóëèéí íýð òîìü¸îíû òîäîðõîéëîëò 3.1.Ýíý õóóëüä õýðýãëýñýí äàðààõ íýð òîìü¸îã äîð äóðäñàí óòãààð îéëãîíî: 3.1.1.“õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñ” ãýæ çºâõºí õ¿íèé áèåèéí äàðõëàëûí ýñ¿¿äèéã ñîíãîìëîîð ãýìòýýäýã âèðóñ /ðåòðîâèðóñ/-ûã; Ìîíãîë Óëñûí ¯íäñýí õóóëü - “Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõýòãýëèéí 1992 îíû 1 äóãààðò íèéòëýãäñýí. Ýð¿¿ë ìýíäèéí òóõàé õóóëü - “Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõýòãýëèéí 2011 îíû 21 äóãààðò íèéòëýãäñýí.

1 2

3


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

3.1.2.“äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîë” ãýæ õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí íºëººãººð õ¿íèé áèåèéí äàðõëàëûí ýñ¿¿ä ãýìòýæ, äàðõëàëûí òîãòîëöîî àëäàãäñàíààð ºâ÷èí, ýìãýã èëðýõèéã; 3.1.3.“õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ” ãýæ õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð òàðõàõàä íºëººëæ áàéãàà íºõöºë, øàëòãààíûã àðèëãàõ, òàðõàëòûã áóóðóóëàõàä ÷èãëýñýí ýäèéí çàñàã, íèéãýì, ýðõ ç¿éí öîãö àðãà õýìæýýã.

ÕΨÐÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà կÍÈÉ ÄÀÐÕËÀË ÕÎÌÑÄÎËÛÍ ÂÈÐÓÑÛÍ ÕÀËÄÂÀÐ, ÄÀÐÕËÀËÛÍ ÎËÄÌÎË ÕÎÌÑÄÎËÎÎÑ ÑÝÐÃÈÉËÝÕ ÒÀËÀÀÐÕ ÒªÐÈÉÍ ÁÎËÎÍ ÍÓÒÃÈÉÍ ªªÐªª ÓÄÈÐÄÀÕ ÁÀÉÃÓÓËËÀÃÛÍ ÝÐÕ, ¯¯ÐÝà 4 ä¿ãýýð ç¿éë.Çàñãèéí ãàçðûí á¿ðýí ýðõ 4.1.Çàñãèéí ãàçàð õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òàëààð äàðààõ á¿ðýí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëíý: 4.1.1.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òóõàé õóóëü òîãòîîìæèéí áèåëýëòèéã çîõèîí áàéãóóëæ, õÿíàëò òàâèõ; 4.1.2.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òàëààð óëñûí õýìæýýíä áàðèìòëàõ òºðèéí áîäëîãî áîëîâñðóóëæ, õýðýãæ¿¿ëýõ, ýäèéí çàñàã, ñàíõ¿¿, íèéãìèéí àñóóäëûã øèéäâýðëýõòýé õîëáîãäñîí àðãà õýìæýý àâàõ; 4.1.3.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ ¿éë àæèëëàãààã óëñûí õýìæýýíä çîõèöóóëàí çîõèîí áàéãóóëàõ ¿¿ðýã á¿õèé ¯íäýñíèé õîðîî àæèëëóóëàõ; 4.1.4.ýíý õóóëèéí 4.1.3-ò çààñàí ¯íäýñíèé õîðîîíû á¿ðýëäýõ¿¿í, ä¿ðìèéã áàòëàõ. 4.2.Ýíý õóóëèéí 4.1.3-ò çààñàí ¯íäýñíèé õîðîî àæëûí àëáàòàé áàéíà.

4


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

5 äóãààð ç¿éë.Òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãûí ýðõ, ¿¿ðýã 5.1.Ýð¿¿ë ìýíäèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ, òàëààð äàðààõ ýðõ, ¿¿ðãèéã õýðýãæ¿¿ëíý: 5.1.1.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõòýé õîëáîãäñîí áîäëîãî áîëîâñðóóëàõ, ýíý àñóóäëààð ãàðñàí øèéäâýðèéã õýðýãæ¿¿ëýõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëàõ; 5.1.2.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëòîé õîëáîãäñîí àëáàí ¸ñíû ìýäýý, ìýäýýëëèéí àñóóäëûã õàðèóöàõ; 5.1.3.ýíý õóóëèéí 12 äóãààð ç¿éëä çààñàí õ¿íä áîëîí ò¿¿íèé ýõíýð, íºõºð, ãýðëýëòýý á¿ðòã¿¿ëýýã¿é áîëîâ÷ õàìòûí àìüäðàëòàé áàéãàà õ¿í, ýöýã, ýõ, õóóëü ¸ñíû àñðàí õàìãààëàã÷, õàðãàëçàí äýìæèã÷èä çºâëºãºº ºãºõ, ýìíýëãèéí òóñëàìæ, ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ æóðàì áàòëàí ìºðä¿¿ëýõ; 5.1.4.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ ÷èãëýëýýð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà òºðèéí áîëîí òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãàä ìýðãýæèë, àðãà ç¿éí òóñëàëöàà, äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ, õàìòðàí àæèëëàõ; 5.1.5.õºäºëìºðèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãàòàé õàìòðàí ýíý õóóëèéí 12 äóãààð ç¿éëä çààñàí õ¿íèé õºäºëìºð ýðõëýëò áîëîí õºäºëìºðèéí ÷àäâàð àëäàëòûã çîõèöóóëñàí æóðàì áàòëàõ; 5.1.6.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð èëð¿¿ëýõ øèíæèëãýý õèéõ, ýíý õóóëèéí 10.1.3-ò çààñàí øèíæèëãýýíä õàìðàãäàõ òàëààð çºâëºãºº ºãºõ æóðàì áàòëàõ. 5.2.Ýíý õóóëèéí 5.1-ä çààñíààñ áóñàä òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òàëààð äàðààõ ýðõ, ¿¿ðãèéã õýðýãæ¿¿ëíý: 5.2.1.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òóõàé õóóëü òîãòîîìæèéã õýðýãæ¿¿ëýõ àæëûã ñàëáàðûíõàà õýìæýýíä çîõèîí áàéãóóëæ, õýðýãæèëòýä õÿíàëò òàâèõ;

5


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

5.2.2.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ ñóðãàëò, ñóðòàë÷èëãààíû àæëûã õîëáîãäîõ òºðèéí áàéãóóëëàãàòàé õàìòðàí çîõèîí áàéãóóëàõ, ýíý àæèëä ñàëáàðûíõàà õýìæýýíä àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûã òàòàí îðîëöóóëàõ; 5.2.3.ýíý õóóëèéí 12 äóãààð ç¿éëä çààñàí õ¿íèé ýðõèéã õàíãàõ ýäèéí çàñàã, ñàíõ¿¿, ýðõ ç¿éí áîëîí õóóëèàð çîõèöóóëàãäààã¿é íèéãìèéí áóñàä áàòàëãààã á¿ðä¿¿ëýõýä øààðäëàãàòàé àðãà õýìæýý àâàõ. 6 äóãààð ç¿éë.Íóòãèéí ººðºº óäèðäàõ áàéãóóëëàãà, Çàñàã äàðãûí ýðõ, ¿¿ðýã 6.1.Íóòãèéí ººðºº óäèðäàõ áàéãóóëëàãà íü õàðüÿàëàõ íóòàã äýâñãýðèéíõýý õýìæýýíä õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ ¿éë àæèëëàãààòàé õîëáîãäñîí ñóðãàëò, ñóðòàë÷èëãààíû àæèëä èðãýí, àæ àõóéí íýãæ, òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûã òàòàí îðîëöóóëàõ, óã âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ ¿éë àæèëëàãààíä øààðäàãäàõ ýäèéí çàñàã, ñàíõ¿¿, íèéãìèéí àñóóäëûã øèéäâýðëýõ àðãà õýìæýý àâíà. 6.2.Á¿õ øàòíû Çàñàã äàðãà õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òóõàé õóóëü òîãòîîìæèéã õýðýãæ¿¿ëýõòýé õîëáîãäóóëàí Çàñãèéí ãàçðààñ áîëîí íóòãèéí ººðºº óäèðäàõ áàéãóóëëàãààñ ãàðãàñàí øèéäâýðèéí áèåëýëòèéã õàðüÿàëàõ íóòàã äýâñãýðòýý çîõèîí áàéãóóëæ, õýðýãæèëòýä õÿíàëò òàâèíà. ÃÓÐÀÂÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà ÁÓÑÀÄ Ç¯ÉË 7 äóãààð ç¿éë.Ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéãóóëëàãûí ¿¿ðýã 7.1.Ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéãóóëëàãà õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òàëààð äàðààõ ¿¿ðýãòýé: 7.1.1.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëûã èëð¿¿ëýõ, îíîøëîõ, óã âèðóñûí õàëäâàð àâñàí áîëîí äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëòîé õ¿íä ýìíýëãèéí òóñëàìæ, ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ, òàðõâàð ñóäëàëûí àðãà õýìæýý àâàõ; 7.1.2.õàðüÿàëàõ íóòàã äýâñãýðèéí õýìæýýíäýý õóóëèéí 5.1.3-ò çààñàí çºâëºãºº ºãºõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëàõ;

6

ýíý


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

7.1.3.áàòàëãààæààã¿é öóñ, öóñàí á¿òýýãäýõ¿¿í, ýõèéí ñ¿¿, äîíîðûí ýä ýðõòýí áîëîí ç¿¿ òàðèóð, áóñàä áàãàæ õýðýãñëýýð õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð ýìíýëýãò òàðõàõã¿é áàéõ íºõöºë á¿ðä¿¿ëýõ; 7.1.4.ýìíýëãèéí ìýðãýæèëòýí àæëûí áàéðàíäàà õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàðò ºðòºõººñ ñýðãèéëýõ çàéëøã¿é íºõöºë á¿ðä¿¿ëýõ; 7.1.5.ýìíýëãèéí ìýðãýæèëòýí àæèë ¿¿ðãýý ã¿éöýòãýõäýý õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð àâñàí, õàëäâàð àâàõ ýðñäýëä ºðòñºí áîë ºðòºëòèéí äàðààõ ñýðãèéëýëòèéí àðãà õýìæýý íýí äàðóé àâàõ. 7.2.Ýíý õóóëèéí 7.1 äýõ õýñãèéí çààëò ºì÷èéí àëü ÷ õýëáýðèéí ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéãóóëëàãàä íýãýí àäèë õàìààðíà. 8 äóãààð ç¿éë.Ýìíýëãèéí ìýðãýæèëòíèé ýðõ, ¿¿ðýã 8.1.Ýìíýëãèéí ìýðãýæèëòýí õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òàëààð äàðààõ ýðõòýé: 8.1.1.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð àâñàí áóþó äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëòîé íü òîãòîîãäñîí, ò¿¿í÷ëýí õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàðûí ñýæèãòýé õ¿íèé äîíîðûí öóñ, öóñàí á¿òýýãäýõ¿¿í, ýä ýðõòýí, ýõèéí ñ¿¿ã ýì÷èëãýýíèé, ýñõ¿ë àñàðãàà ñóâèëãàà õèéõ çîðèëãîîð áóñàä õ¿íä õýðýãëýñýí áîë òàðõâàð ñóäëàëûí ìýäýýëëèéã õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãà, àæèëòàí, èðãýíýýñ àâàõ; 8.1.2.àæëûí áàéðàíäàà õàëäâàð àâñàí, õàëäâàð àâàõ ýðñäýëä ºðòñºí áîë ºðòºëòèéí äàðààõ ñýðãèéëýëòèéí àðãà õýìæýýíä õàìðàãäàõ, ýìíýëãèéí òóñëàìæ, ¿éë÷èëãýý àâàõ. 8.2.Ýíý õóóëèéí 8.1.2 äàõü çààëò ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéãóóëëàãàä àæèëëàæ áàéãàà áóñàä àæèëòàíä õàìààðíà. 8.3.Ýìíýëãèéí ìýðãýæèëòýí õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òàëààð äàðààõ ¿¿ðýãòýé: 8.3.1.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëûã èëð¿¿ëñýí, îíîøèëñîí òàëààð õàðüÿàëàõ ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéãóóëëàãàä çîõèõ æóðìûí äàãóó ìýäýýëýõ;

7


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

8.3.2.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëûã èëð¿¿ëýõ øèíæèëãýý ºãºõ òàëààð ¿éë÷ë¿¿ëýã÷èä ñàíàë òàâèõ; 8.3.3.õîëáîãäîõ ýòãýýäýä ýíý õóóëèéí 5.1.3-ò çààñàí çºâëºãºº ºãºõ; 8.3.4.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð àâñàí áóþó äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëòîé íü òîãòîîãäñîí õ¿íä ýìíýëãèéí òóñëàìæ, ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõýýñ òàòãàëçàõã¿é áàéõ; 8.3.5.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð àâñàí áóþó äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëòîé íü òîãòîîãäñîí õ¿íèé òàëààðõ ìýäýýëëèéã ýíý õóóëèéí 11.3-ò çààñíû äàãóó çàäðóóëàõã¿é áàéõ. 9 ä¿ãýýð ç¿éë.Èðãýíèé ýðõ, ¿¿ðýã 9.1.Ìîíãîë Óëñûí èðãýí õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òàëààð äàðààõ ýðõòýé: 9.1.1.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëûã èëð¿¿ëýõ ¿çëýã, øèíæèëãýý, õàëäâàð ñóäëàëûí õÿíàëò õèéæ áàéãàà ýòãýýäýýñ óã ¿çëýã, øèíæèëãýý, õÿíàëòûã õèéõ ýðõòýé áîëîõûã íü íîòëîõ àëáàí ¸ñíû áàðèìò áè÷ãèéã øààðäàõ; 9.1.2.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñ, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëûí òàëààð ¿íýí çºâ, áîäèò ìýäýýëýë îëæ àâàõ, õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ àðãàä ñóðàëöàõ. 9.2.Ìîíãîë Óëñûí èðãýí õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òàëààð äàðààõ ¿¿ðýãòýé: 9.2.1.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òàëààð òºðèéí áîëîí íóòãèéí ººðºº óäèðäàõ áàéãóóëëàãà, ýð¿¿ë ìýíäèéí áîëîí õîëáîãäîõ áóñàä áàéãóóëëàãà, àæ àõóéí íýãæýýñ çîõèîí áàéãóóëæ áàéãàà àðãà õýìæýýíä îðîëöîõ; 9.2.2.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð àâñàí áóþó äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëòîé õ¿íèé ýðõ, õóóëü ¸ñíû àøèã ñîíèðõëûã çºð÷èõã¿é, áàéõ;

8


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

9.2.3.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàðààñ ººðèé㺺 áîëîí áóñäûã õàìãààëàõ, õàëäâàð àâñàí òîõèîëäîëä äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîð ºâ÷ëºõººñ ñýðãèéëýõ. 9.2.4.ýíý õóóëèéí 11.2-ò çààñíûã çºð÷èõã¿é áàéõ. 9.3.Ýíý õóóëèéí 9.1, 9.2 äàõü õýñãèéí çààëò Ìîíãîë Óëñûí íóòàã äýâñãýðò îðøèí ñóóãàà áîëîí äàìæèí ºíãºðºã÷ ãàäààäûí èðãýí, õàðüÿàëàëã¿é õ¿íä íýãýí àäèë õàìààðíà. 10 äóãààð ç¿éë.Àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûí ¿¿ðýã 10.1.Àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãà õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òàëààð äàðààõ ¿¿ðýãòýé: 10.1.1.àæèëòíûã àæëûí áàéðàíäàà õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð àâàõ ýðñäýëä ºðòºõººñ ñýðãèéëýõ õºòºëáºð ãàðãàæ õýðýãæ¿¿ëýõ, õºäºëìºðèéí àþóëã¿é áàéäàë, ýð¿¿ë àõóéí íºõöºëèéã õàíãàõ; 10.1.2.àæèëòíûã õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð èëð¿¿ëýõ øèíæèëãýýíä ñàéí äóðààð õàìðàãäàõûã äýìæèõ; 10.1.3.àæèëòíûã ýíý õóóëèéí 10.1.2-ò çààñàí øèíæèëãýýíä àëáàäàí õàìðóóëàõã¿é áàéõ; 10.1.4.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð àâñàí áóþó äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëòîé íü òîãòîîãäñîí õ¿íèé áèåèéí ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéäàë íü õºäºëìºð ýðõëýõýä ñààä áîëîõîîðã¿é áóþó õºäºëìºðèéí íºõöºë íü õàðøëàõã¿é áîë ò¿¿íèéã óã øàëòãààíààð àæèëä àâàõààñ òàòãàëçàõã¿é, ýðõýëæ áàéãàà àæëààñ íü õàëàõã¿é áàéõ; 10.1.5.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð àâñàí, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëòîé íü òîãòîîãäñîí àæèëòíûõàà íóóöûã õàìãààëàõ, ò¿¿íèé òàëààðõ ýíý õóóëèéí 11.3-ò çààñàí ìýäýýëëèéã áóñäàä çàäðóóëàõã¿é áàéõ; 10.1.6.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ ÷èãëýëýýð ñóðãàëò ÿâóóëæ áàéõ; 10.1.7.ýíý õóóëèéí 10.1.1, 10.1.6-ä çààñàí àðãà õýìæýýíä øààðäàãäàõ çàðäëûã òºñºâòºº òóñãàæ, çîðèóëàëòààð íü çàðöóóëàõ; 10.1.8.ýíý õóóëèéí 11.2-ò çààñíûã çºð÷èõã¿é áàéõ.

9


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

11 ä¿ãýýð ç¿éë.Õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð àâñàí áóþó äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëòîé õ¿íèé ýðõèéã õàìãààëàõ 11.1.Õóóëüä ººðººð çààãààã¿é áîë õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð àâñàí áóþó äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëòîé õ¿íèé ýðõ, ýðõ ÷ºëººã õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð àâñàí áóþó äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëòîé ãýñýí ¿íäýñëýëýýð õÿçãààðëàõûã õîðèãëîíî. 11.2.Õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð àâñàí áóþó äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëòîé õ¿íèéã ãóòààí äîðîìæëîõ, ÿëãàâàðëàí ãàäóóðõàõ á¿õ õýëáýðèéã õîðèãëîíî. 11.3.Áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòàí, èðãýí íü õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð àâñàí áóþó äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëòîé õ¿íèé òàëààðõ ìýäýýëëèéã õóóëüä çààñíààñ áóñàä òîõèîëäîëä çàäðóóëàõûã õîðèãëîíî. 11.4.Ýíý õóóëèéí 11.3-ò çààñàí ìýäýýëýëä õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð àâñàí áóþó äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëòîé íü òîãòîîãäñîí õ¿íèé ýöýã, ýõèéí íýð, ººðèéí íýð, àæëûí, ñóðãóóëèéí áîëîí áàéíãà îðøèí ñóóãàà ãàçðûí õàÿã, îíöëîã òýìäýã, ãýðýë çóðàã, óòàñíû äóãààð, øèíæèëãýýíèé õàðèó õàìààðíà. 11.5.Õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð àâñàí áóþó äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëòîé íü òîãòîîãäñîí õ¿íèé õºäºëìºðèéí ÷àäâàð àëäàëòûí õýìæýýã Õºäºëìºðèéí àþóëã¿é áàéäàë, ýð¿¿ë àõóéí òóõàé õóóëèéí3 30 äóãààð ç¿éë áîëîí ýíý õóóëèéí 5.1.5-ä çààñíû äàãóó òîäîðõîéëíî. 12 äóãààð ç¿éë.Õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð àâñàí áóþó äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëòîé õ¿íèé ¿¿ðýã 12.1.Õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð àâñàí áóþó äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëòîé õ¿í äàðààõ ¿¿ðýãòýé: 12.1.1.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð àâñàí áóþó äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëòîé áîëñîí íºõöºë, øàëòãààíû òàëààð ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéãóóëëàãàä ¿íýí çºâ ìýäýýëýë ºãºõ;

Õºäºëìºðèéí àþóëã¿é áàéäàë, ýð¿¿ë àõóéí òóõàé õóóëü- “Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõýòãýëèéí 2008 îíû 21 äóãààðò íèéòëýãäñýí.

3

10


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

12.1.2.öóñ, ýõèéí ñ¿¿, ¿ðèéí áîëîí áóñàä ýä ýðõòíèé äîíîð áàéõààñ òàòãàëçàõ; 12.1.3.õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàðûã áóñäàä õàëäààõã¿é áàéõ, õàëäààæ áîëîõ àëèâàà ¿éëäëýýñ òàòãàëçàõ, ººðèé㺺 áîëîí áóñäûã õàìãààëàõ. 13 äóãààð ç¿éë.Õýâëýë ìýäýýëëèéí áàéãóóëëàãà, òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà, àæ àõóéí íýãæèéí îðîëöîî 13.1.Õýâëýë ìýäýýëëèéí áàéãóóëëàãà, òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà, àæ àõóéí íýãæ íü õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òàëààð çîõèîõ ñóðãàëò, ñóðòàë÷èëãààíû àæèëä îðîëöîíî. 13.2.Õ¿íèé ýðõèéã õàìãààëàõ ÷èãëýëýýð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 12 äóãààð ç¿éëä çààñàí õ¿íèé ýðõ, õóóëü ¸ñíû àøèã ñîíèðõîë íü çºð÷èãäñºí ãýæ ¿çâýë òóõàéí ýòãýýäèéí èòãýìæëýëèéí ¿íäñýí äýýð ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãàä ãîìäîë ãàðãàæ áîëíî. 14 ä¿ãýýð ç¿éë.Õóóëü òîãòîîìæ çºð÷èã÷èä õ¿ëýýëãýõ õàðèóöëàãà 14.1.Õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òóõàé õóóëèéã çºð÷ñºí íü ýð¿¿ãèéí õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýõýýðã¿é áîë ýðõ á¿õèé óëñûí áàéöààã÷, ýñõ¿ë ø¿¿ã÷ ãýì áóðóóòàé ýòãýýäýä äîð äóðäñàí çàõèðãààíû øèéòãýë íîãäóóëíà: 14.1.1.ýíý õóóëèéí 7.1.3-ò çààñíûã çºð÷ñºí ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéãóóëëàãûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã àðâààñ õîðèí òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ýìíýëãèéí ìýðãýæèëòíèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ çóðãàà äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîõ; 14.1.2.ýíý õóóëèéí 8.3-ò çààñàí ¿¿ðãýý áèåë¿¿ëýýã¿é ýìíýëãèéí ìýðãýæèëòíèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ çóðãàà äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òîðãîõ; 14.1.3.ýíý õóóëèéí 9.2, 12.1-ä çààñíûã çºð÷ñºí èðãýíèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ çóðãàà äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òîðãîõ;

11


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

14.1.4.ýíý õóóëèéí 10 äóãààð ç¿éëä çààñíûã çºð÷ñºí àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã àðâààñ õîðèí òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, àëáàí òóøààëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ çóðãàà äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîõ; 14.1.5.ýíý õóóëèéí 11.1-11.3-ò çààñíûã çºð÷ñºí èðãýíèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã íýãýýñ õî¸ð äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, àëáàí òóøààëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ çóðãàà äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã àðâààñ õîðèí òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîõ. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ

Ç.ÝÍÕÁÎËÄ

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÕÓÓËÜ 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 13-íû ºäºð

Óëààíáààòàð õîò ÃÀÄÀÀÄÛÍ ÈÐÃÝÍÈÉ ÝÐÕ Ç¯ÉÍ ÁÀÉÄËÛÍ ÒÓÕÀÉ ÕÓÓËÜÄ ªªÐ×˪ËÒ ÎÐÓÓËÀÕ ÒÓÕÀÉ

1 ä¿ãýýð ç¿éë.Ãàäààäûí èðãýíèé ýðõ ç¿éí áàéäëûí òóõàé õóóëèéí 37 äóãààð ç¿éëèéí 37.1.5 äàõü çààëòûí “Õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òóõàé õóóëèéí 11.3-ò çààñàí ¿íäýñëýë áèé áîëñîí áóþó” ãýñíèéã õàññóãàé. 2 äóãààð ç¿éë.Ýíý õóóëèéã Õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òóõàé /Øèíý÷èëñýí íàéðóóëãà/ õóóëü õ¿÷èí òºãºëäºð áîëñîí ºäðººñ ýõëýí äàãàæ ìºðäºíº. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ

Ç.ÝÍÕÁÎËÄ

12


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÕÓÓËÜ 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 13-íû ºäºð

Óëààíáààòàð õîò

ÕÓÂÜ Õ¯ÍÈÉ ÍÓÓÖÛÍ ÒÓÕÀÉ ÕÓÓËÜÄ ÍÝÌÝËÒ ÎÐÓÓËÀÕ ÒÓÕÀÉ 1 ä¿ãýýð ç¿éë.Õóâü õ¿íèé íóóöûí òóõàé õóóëèéí 4 ä¿ãýýð ç¿éëä äîð äóðäñàí àãóóëãàòàé 4 äýõ õýñýã íýìñ¿ãýé: “4.Ýíý ç¿éëèéí 2 äàõü õýñãèéí 2 äàõü çààëòûí “íèéòýä àþóëòàé îíöëîã çàðèì õàëäâàðò ºâ÷íººñ áóñàä ºâ÷èí” ãýäýãò õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîë ºâ÷èí õàìààðàõã¿é.” 2 äóãààð ç¿éë.Ýíý õóóëèéã Õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òóõàé /Øèíý÷èëñýí íàéðóóëãà/ õóóëü õ¿÷èí òºãºëäºð áîëñîí ºäðººñ ýõëýí äàãàæ ìºðäºíº. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ

Ç.ÝÍÕÁÎËÄ

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÕÓÓËÜ 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 13-íû ºäºð

Óëààíáààòàð õîò ժĪË̪ÐÈÉÍ ÒÓÕÀÉ ÕÓÓËÜÄ ÍÝÌÝËÒ ÎÐÓÓËÀÕ ÒÓÕÀÉ

1 ä¿ãýýð ç¿éë.Õºäºëìºðèéí òóõàé õóóëèéí 7 äóãààð ç¿éëä äîð äóðäñàí àãóóëãàòàé 7.6, 7.7. äàõü õýñýã íýìñ¿ãýé: “7.6.Õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð àâñàí áóþó äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëòîé íü òîãòîîãäñîí õ¿íèé áèåèéí ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéäàë íü õºäºëìºð ýðõëýõýä ñààä áîëîõîîðã¿é áóþó õºäºëìºðèéí íºõöºë íü õàðøëàõã¿é áîë ò¿¿íèéã óã øàëòãààíààð àæèëä àâàõààñ òàòãàëçàõ, ýñõ¿ë ýðõýëæ áàéãàà àæëààñ íü õàëàõûã õîðèãëîíî. 7.7.Àæèë îëãîã÷ õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð àâñàí,áóþó äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëòîé íü òîãòîîãäñîí àæèëòíû òàëààðõ Õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òóõàé õóóëèéí 11.3-ò çààñàí ìýäýýëëèéã çàäðóóëàõûã õîðèãëîíî.”

13


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

2 äóãààð ç¿éë.Ýíý õóóëèéã Õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òóõàé /Øèíý÷èëñýí íàéðóóëãà/ õóóëü õ¿÷èí òºãºëäºð áîëñîí ºäðººñ ýõëýí äàãàæ ìºðäºíº. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ

Ç.ÝÍÕÁÎËÄ

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÕÓÓËÜ 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 13-íû ºäºð

Óëààíáààòàð õîò

Õ¯ÍÈÉ ÄÀÐÕËÀË ÕÎÌÑÄÎËÛÍ ÂÈÐÓÑÛÍ ÕÀËÄÂÀÐ, ÄÀÐÕËÀËÛÍ ÎËÄÌÎË ÕÎÌÑÄÎËÎÎÑ ÑÝÐÃÈÉËÝÕ ÒÓÕÀÉ ÕÓÓËÜ Õ¯×ÈÍÃ¯É ÁÎËÑÎÍÄ ÒÎÎÖÎÕ ÒÓÕÀÉ 1 ä¿ãýýð ç¿éë.2004 îíû 5 äóãààð ñàðûí 13-íû ºäºð áàòàëñàí Õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òóõàé õóóëèéã õ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöñóãàé. 2 äóãààð ç¿éë.Ýíý õóóëèéã Õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñûí õàëäâàð, äàðõëàëûí îëäìîë õîìñäîëîîñ ñýðãèéëýõ òóõàé /Øèíý÷èëñýí íàéðóóëãà/ õóóëü õ¿÷èí òºãºëäºð áîëñîí ºäðººñ ýõëýí äàãàæ ìºðäºíº. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ

Ç.ÝÍÕÁÎËÄ

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÕÓÓËÜ 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 20-íû ºäºð

Óëààíáààòàð õîò

ÁÈÎËÎÃÈÉÍ ÎËÎÍ ßÍÇ ÁÀÉÄËÛÍ ÒÓÕÀÉ ÊÎÍÂÅÍÖÈÉÍ ÃÅÍÅÒÈÊ ÍªªÖ ÁÎËÎÍ ÒÝÄÃÝÝÐÈÉà ÀØÈÃËÀÑÍÀÀÑ ¯¯ÄÝÕ ¯Ð ÀØÃÈÉà ØÓÄÀÐÃÀ, ÝÐÕ ÒÝÃØ ÕÓÂÀÀÐÈËÀÕ ÒÓÕÀÉ ÍÀÃÎßÃÈÉÍ ÏÐÎÒÎÊÎËÛà ÑΨÐÕÎÍ ÁÀÒËÀÕ ÒÓÕÀÉ 1 ä¿ãýýð ç¿éë.Áèîëîãèéí îëîí ÿíç áàéäëûí òóõàé êîíâåíöèéí Ãåíåòèê íººö áîëîí òýäãýýðèéã àøèãëàñíààñ ¿¿äýõ ¿ð àøãèéã øóäàðãà,

14


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

ýðõ òýãø õóâààðèëàõ òóõàé Íàãîÿãèéí ïðîòîêîëûã Ìîíãîë Óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí ºðãºí ìýä¿¿ëñíýýð ñî¸ðõîí áàòàëñóãàé. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ

Ç.ÝÍÕÁÎËÄ

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÕÓÓËÜ 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 20-íû ºäºð

Óëààíáààòàð õîò

ÁÈÎÀÞÓËÃ¯É ÁÀÉÄËÛÍ ÊÀÐÒÀÃÅÍÛ ÏÐÎÒÎÊÎËÛÍ ÕÀÐÈÓÖËÀÃÀ ÁÀ ÕÎÕÈÐÎËÃ¯É ÁÎËÃÎÕ ÍÀÃÎß-ÊÓÀËÀ ËÓÌÏÓÐÛÍ ÍÝÌÝËÒ ÏÐÎÒÎÊÎËÛà ÑΨÐÕÎÍ ÁÀÒËÀÕ ÒÓÕÀÉ 1 ä¿ãýýð ç¿éë.Áèîàþóëã¿é áàéäëûí òóõàé Êàðòàãåíû ïðîòîêîëûí õàðèóöëàãà áà õîõèðîëã¿é áîëãîõ Íàãîÿ-Êóàëà Ëóìïóðûí Íýìýëò ïðîòîêîëûã Ìîíãîë Óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí ºðãºí ìýä¿¿ëñíýýð ñî¸ðõîí áàòàëñóãàé. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ

Ç.ÝÍÕÁÎËÄ

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÕÓÓËÜ 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 21-íèé ºäºð

Óëààíáààòàð õîò

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÒÓÕÀÉ ÕÓÓËÜÄ ÍÝÌÝËÒ, ªªÐ×˪ËÒ ÎÐÓÓËÀÕ ÒÓÕÀÉ 1 ä¿ãýýð ç¿éë.Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí òóõàé õóóëüä äîð äóðäñàí àãóóëëàãàòàé äàðààõ õýñýã, çààëò íýìñ¿ãýé: 1/14 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 14.3.7 äàõü çààëò: “14.3.7.Óëñûí Èõ Õóðëûí ÷óóëãàíû õóðàëäààíû äýãèéã øèíý÷ëýí áàòëàõ ýñýõ àñóóäëûã øèéäâýðëýõ.”

15


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

2/14 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 14.5 äàõü õýñýã: “14.5.Àíõäóãààð ÷óóëãàíààð ýíý õóóëèéí 14.3.7-ä çààñàí àñóóäëààð ñàíàë õóðààëò ÿâóóëæ, íèéò ãèø¿¿íèé ãóðàâíû õî¸ðîîñ äîîøã¿é íü äýìæñýí áîë Óëñûí Èõ Õóðëûí ÷óóëãàíû õóðàëäààíû äýãèéã øèíý÷ëýí áàòàëíà.” 2 äóãààð ç¿éë.Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí òóõàé õóóëèéí äàðààõ ç¿éë, õýñýã, çààëòûã äîð äóðäñàíàà𠺺ð÷ëºí íàéðóóëñóãàé: 1/26 äóãààð ç¿éëèéí 26.5 äàõü õýñýã: “26.5.Íàì, ýâñýë á¿ëýã áàéãóóëñàí òóõàé øèéäâýð, á¿ëãèéí ãèø¿¿äèéí íýðñèéí æàãñààëòûã Óëñûí Èõ Õóðëûí äàðãàä áè÷ãýýð ºðãºí ìýä¿¿ëýõ áºãººä èéíõ¿¿ ºðãºí ìýä¿¿ëñíýýð á¿ëýã ýðõ, ¿¿ðãýý õýðýãæ¿¿ëíý.” 2/27 äóãààð ç¿éëèéí 27.1.4 äýõ çààëò: “27.1.4.íýãäñýí áîëîí Áàéíãûí, äýä, ò¿ð õîðîîíû õóðàëäààíû ¿åä òóõàéí õýëýëöýæ áàéãàà àñóóäàëòàé õîëáîãäóóëàí çàâñàðëàãà àâàõ;” 3/42 äóãààð ç¿éë: “42 äóãààð ç¿éë.Óëñûí Èõ Õóðëûí äàðãûí àæëûí àëáà 42.1.Óëñûí Èõ Õóðëûí äàðãà á¿ðýí ýðõýý õýðýãæ¿¿ëýõýä íü çºâëºãºº ºãºõ, òóñëàëöàà ¿ç¿¿ëýõ ÷èã ¿¿ðýã á¿õèé àæëûí àëáàòàé áàéíà. 42.2.Óëñûí Èõ Õóðëûí äàðãûí àæëûí àëáàíû îðîí òîîã Óëñûí Èõ Õóðëûí äàðãà áàòàëíà. 42.3.Óëñûí Èõ Õóðëûí äàðãûí àæëûí àëáàíû àæèëòàí Óëñûí Èõ Õóðëûí äàðãàä àæëàà øóóä õàðèóöàæ, Òàìãûí ãàçàðò õàðüÿàëàãäàíà.” 3 äóãààð ç¿éë.Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí òóõàé õóóëèéí 9 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 9.5 äàõü õýñãèéí “òîîöîæ òîãòîîë áàòàëíà” ãýñíèéã, 12 äóãààð ç¿éëèéí 12.3 äàõü õýñãèéí “òîîöîæ Óëñûí Èõ Õóðàë òîãòîîë áàòàëíà” ãýñíèéã “òîîöîæ, ýíý òóõàé òîãòîîë áàòëàãäñàíä òîîöíî” ãýæ, 11 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 11.4 äýõ õýñýã, 26 äóãààð ç¿éëèéí 26.8, 26.12 äàõü õýñãèéí “àõëàã÷” ãýñíèéã “äàðãà” ãýæ, ìºí ç¿éëèéí 26.6 äàõü õýñãèéí “àõëàã÷àà” ãýñíèéã “äàðãàà” ãýæ, 27 äóãààð ç¿éëèéí 27.2 äàõü õýñãèéí “Àæëûí àëáûã

16


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

õî¸ð ãèø¿¿íä íýã àæèëòàí íîãäîõîîð òîîöîí á¿ðä¿¿ëíý” ãýñíèéã “Á¿ëãèéí àæëûí àëáàíû àæèëòíû òîî íü òóõàéí á¿ëãèéí ãèø¿¿äèéí òîîíû õî¸ðíû íýãòýé òýíö¿¿ áàéõ áºãººä õýðýâ á¿ëãèéí ãèø¿¿äèéí òîî íü ñîíäãîé áàéãàà òîõèîëäîëä äàðààãèéí á¿õýë òýãø òîîíîîñ òîîöíî” ãýæ, 40 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 40.1 äýõ õýñãèéí “õóóëü÷ ìýðãýæèë” ãýñíèéã “õóóëü ç¿é, óëñ òºðèéí ºíäºð ìýðãýøèë” ãýæ òóñ òóñ ººð÷èëñ¿ãýé. 4 ä¿ãýýð ç¿éë.Ýíý õóóëèéã 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 21-íèé ºäðººñ ýõëýí äàãàæ ìºðäºíº. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ

Ç.ÝÍÕÁÎËÄ

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÕÓÓËÜ 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 21-íèé ºäºð

Óëààíáààòàð õîò

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ×ÓÓËÃÀÍÛ ÕÓÐÀËÄÀÀÍÛ ÄÝÃÈÉÍ ÒÓÕÀÉ ÕÓÓËÜÄ ÍÝÌÝËÒ, ªªÐ×˪ËÒ ÎÐÓÓËÀÕ ÒÓÕÀÉ 1 ä¿ãýýð ç¿éë.Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí ÷óóëãàíû õóðàëäààíû äýãèéí òóõàé õóóëüä äîð äóðäñàí àãóóëãàòàé äàðààõ ç¿éë, õýñýã íýìñ¿ãýé: 1/4 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 4.7 äàõü õýñýã: “4.7.Íàì, ýâñëèéí á¿ëãèéí äàðãà, ýñõ¿ë äýä äàðãà ýíý õóóëèéí 4.6-ä çààñíû äàãóó çàâñàðëàãà àâàõäàà çàâñàðëàãà àâàõ øàëòãààí, õóãàöààã òîäîðõîé õýëæ, ýíý òàëààð õóðàëäààíû òýìäýãëýëä òóñãóóëíà.” 2/91 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 91.8 äàõü õýñýã: “91.8.Çàð÷ìûí çºð¿¿òýé ñàíàë äýìæèãäñýíýýð òóõàéí õóóëü, Óëñûí Èõ Õóðëûí áóñàä øèéäâýðèéí òºñºë áîëîí õàìòàä íü ºðãºí ìýä¿¿ëñýí áóñàä õóóëü, Óëñûí Èõ Õóðëûí áóñàä øèéäâýðèéí òºñºëä íýìýëò, ººð÷ëºëò îðóóëàõ øààðäëàãàòàé áîë òýäãýýðèéã áàãöëàí íýã ñàíàë õóðààëò ÿâóóëíà.”

17


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

3/151 ä¿ãýýð ç¿éë: “151 ä¿ãýýð ç¿éë.Óëñûí Èõ Õóðëûí ÷óóëãàíû õóðàëäààíû äýãèéã øèíý÷ëýí áàòëàõ 151.1.Óëñûí Èõ Õóðàë Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí òóõàé õóóëèéí 14.5-ä çààñíû äàãóó Óëñûí Èõ Õóðëûí ÷óóëãàíû õóðàëäààíû äýãèéã øèíý÷ëýí áàòëàõ øèéäâýð ãàðãàñàí áîë Óëñûí Èõ Õóðëûí äàðãà Óëñûí Èõ Õóðëûí ÷óóëãàíû õóðàëäààíû äýãèéí øèíý÷èëñýí íàéðóóëãûí òºñºë áîëîâñðóóëàõ ¿¿ðýã á¿õèé àæëûí õýñãèéã Óëñûí Èõ Õóðàëä ñóóäàë á¿õèé íàì, ýâñýë áîëîí áèå äààí íýð äýâøèæ ñîíãîãäñîí ãèø¿¿äèéí òºëººëëèéí á¿ðýëäýõ¿¿íòýéãýýð áàéãóóëíà. 151.2.Ýíý õóóëèéí 151.1-ä çààñàí àæëûí õýñýã Óëñûí Èõ Õóðëûí ÷óóëãàíû õóðàëäààíû äýãèéí øèíý÷èëñýí íàéðóóëãûí òºñëèéã áîëîâñðóóëæ Óëñûí Èõ Õóðàëä ºðãºí ìýä¿¿ëýõ áºãººä òºñëèéã Óëñûí Èõ Õóðëûí äàðãà àíõíû õýëýëö¿¿ëýãò áýëòã¿¿ëýõýýð Òºðèéí áàéãóóëàëòûí áàéíãûí õîðîîíä øèëæ¿¿ëíý. 151.3.Ýíý õóóëèéí 151.2-ò çààñíû äàãóó øèëæ¿¿ëñýí òºñëèéã ýíý õóóëèéí 21-24 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñàí æóðìûã áàðèìòëàí õýëýëöýíý.” 4/261 ä¿ãýýð ç¿éë: “261 ä¿ãýýð ç¿éë.Õºòºëáºð õýëýëöýõ 261.1.Çàñãèéí ãàçàð õºòºëáºðèéí òºñëèéã áîëîâñðóóëæ Óëñûí Èõ Õóðàëä ºðãºí ìýä¿¿ëíý. 261.2.Õºòºëáºðèéã Òºðèéí áàéãóóëàëòûí áàéíãûí õîðîî õýëýëöýæ ñàíàë, ä¿ãíýëòýý íýãäñýí õóðàëäààíä îðóóëíà. 261.3.Íàì, ýâñëèéí á¿ëýã, áóñàä Áàéíãûí õîðîîä ýðõëýõ àñóóäëûíõàà õ¿ðýýíä õºòºëáºðèéã õóðàëäààíààðàà õýëýëöñýí áîë ãàðãàñàí ñàíàë, ä¿ãíýëòýý Òºðèéí áàéãóóëàëòûí áàéíãûí õîðîîíä õ¿ðã¿¿ëíý. 261.4.Íýãäñýí õóðàëäààí õºòºëáºð, Áàéíãûí õîðîîíû ñàíàë, ä¿ãíýëòèéã õýëýëöýí ñàíàë õóðààëò ÿâóóëíà. 261.5.Áàéíãûí õîðîîíû áîëîí íýãäñýí õóðàëäààí äýýð õºòºëáºð õýëýëöýõýä ãèø¿¿ä Åðºíõèé ñàéä, Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿ä áîëîí õîëáîãäîõ áóñàä àëáàí òóøààëòíààñ, ò¿¿í÷ëýí Áàéíãûí õîðîîíû ñàíàë, ä¿ãíýëòòýé õîëáîãäóóëàí àñóóëò àñóóæ, ¿ã õýëæ áîëíî.

18


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

261.6.Õºòºëáºðèéã õýëýëöýõäýý õóóëü, Óëñûí Èõ Õóðëûí áóñàä øèéäâýðèéí òºñºë õýëýëöýõ åðäèéí æóðìûã áàðèìòàëæ 3 ¿å øàòòàéãààð õýëýëö¿¿ëýã ÿâóóëíà.” 2 äóãààð ç¿éë.Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí ÷óóëãàíû õóðàëäààíû äýãèéí òóõàé õóóëèéí äàðààõ õýñãèéã äîð äóðäñàíàà𠺺ð÷ëºí íàéðóóëñóãàé: 1/4 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 4.6 äàõü õýñýã: “4.6.Íàì, ýâñëèéí á¿ëýã Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí òóõàé õóóëèéí 27.1.4-ò çààñíû äàãóó çàâñàðëàãà àâàõ áîë èéíõ¿¿ çàâñàðëàãà àâàõ õóãàöàà íü àæëûí 5-ààñ èë¿¿ã¿é ºäºð áàéõ áºãººä øààðäëàãàòàé áîë íàì, ýâñëèéí á¿ëãèéí õ¿ñýëòýýð õóðàëäààí äàðãàëàã÷ çàâñàðëàãûí õóãàöààã íýã óäàà àæëûí 3-ààñ èë¿¿ã¿é ºäðººð ñóíãàæ áîëíî. Òóõàéí àñóóäëààð íàì, ýâñëèéí á¿ëýã äàõèí çàâñàðëàãà àâàõûã õîðèãëîíî.” 2/4 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 4.10 äàõü õýñýã: “4.10.Òóõàéí ºäðèéí õóðàëäààí ýõëýõýä èðöýä á¿ðòã¿¿ëñýí ãèø¿¿í ÷ºëºº àâààã¿é, õ¿íäýòãýí ¿çýõ áîëîí ýíý õóóëèéí 4.10-ò çààñàí ýñýðã¿¿öýõ øàëòãààíòàéãàà ìýäýãäýëã¿é õóðàëäààíûã îðõèæ ãàðñàí, ýñõ¿ë á¿ðòãýëýýñ ãàðñàí /êàðòàà ñóãàëñàí/ áîë ò¿¿íèéã õóðàëäààíû èðöýä òîîöîí òóõàéí àñóóäëààð ñàíàë õóðààõàä ýñðýã ñàíàë ºãñºíä òîîöíî.” 3/13 äóãààð ç¿éëèéí 13.1 äýõ õýñýã: “13.1.Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí òóõàé õóóëèéí 26.1-ä çààñàí ñóóäàë àâñàí íàì, ýâñýë á¿ëýã áàéãóóëñàí òóõàé øèéäâýð, á¿ëãèéí ãèø¿¿äèéí íýðñèéí æàãñààëòûã Óëñûí Èõ Õóðëûí äàðãàä áè÷ãýýð ºðãºí ìýä¿¿ëýõ áºãººä èéíõ¿¿ ºðãºí ìýä¿¿ëñíýýð á¿ëýã ýðõ, ¿¿ðãýý õýðýãæ¿¿ëíý.” 4/46 äóãààð ç¿éëèéí 46.4 äýõ õýñýã: “46.4.Õºòºëáºðèéí õýðýãæèëòèéã Òºðèéí áàéãóóëàëòûí áàéíãûí õîðîî, ¯íäñýí ÷èãëýëèéí õýðýãæèëòèéã Ýäèéí çàñãèéí áàéíãûí õîðîî òóñ òóñ õýëýëöýí ñàíàë, ä¿ãíýëò ãàðãàæ, øààðäëàãàòàé áîë òîãòîîëûí òºñºë áîëîâñðóóëàí íýãäñýí õóðàëäààíä îðóóëíà.” 3 äóãààð ç¿éë.Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí ÷óóëãàíû õóðàëäààíû äýãèéí òóõàé õóóëèéí 4 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 4.1 äýõ õýñãèéí “¿ðãýëæèëíý” ãýñíèéã “¿ðãýëæëýõ áºãººä Óëñûí Èõ Õóðëûí äàðãà òóõàéí íàìàð, õàâðûí

19


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

ýýëæèò ÷óóëãàíû íýãäñýí õóðàëäààíû öàãèéã ÷óóëãàí ýõëýõýýñ õî¸ðîîñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº ººðººð òîãòîîæ çàõèðàìæ ãàðãàæ áîëíî” ãýæ, ìºí ç¿éëèéí 4.12 äàõü õýñãèéí “Õóðàëäààíûã 18.00 öàãààñ õîéø ¿ðãýëæë¿¿ëýí” ãýñíèéã “Õóðàëäààíû öàãèéã ñóíãàí” ãýæ, 11 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 11.2 äàõü õýñãèéí “Óëñûí Èõ Õóðëûí íàñààð õàìãèéí àõìàä” ãýñíèéã “÷óóëãàíä îðîëöñîí ãèø¿¿äèéí íàñààð õàìãèéí àõìàä” ãýæ, 16 äóãààð ç¿éëèéí 16.10 äàõü õýñýã, 22 äóãààð ç¿éëèéí 22.5 äàõü õýñýã, 24 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 24.5 äàõü õýñýã, 27 äóãààð ç¿éëèéí 27.2 äàõü õýñýã, 29 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 29.5 äàõü õýñãèéí “òîãòîîë áàòàëíà” ãýñíèéã “òîãòîîë áàòëàãäñàíä òîîöíî” ãýæ, 19 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 19.3.7 äàõü çààëòûí “òîãòîîë áàòëàõ” ãýñíèéã “òîãòîîë áàòëàãäñàíä òîîöîõ” ãýæ, ĺðºâä¿ãýýð á¿ëãèéí ãàð÷ãèéí “¯íäñýí ÷èãëýë” ãýñíèéã “Çàñãèéí ãàçðûí ¿éë àæèëëàãààíû õºòºëáºð, ¿íäñýí ÷èãëýë” ãýæ, 391 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 391.1, 391.2 äàõü õýñãèéí “Òºðèéí áàéãóóëàëòûí áàéíãûí” ãýñíèéã “õîëáîãäîõ Áàéíãûí” ãýæ, 46 äóãààð ç¿éëèéí 46.5, 46.6 äàõü õýñãèéí “Ýäèéí çàñãèéí áàéíãûí” ãýñíèéã “õîëáîãäîõ Áàéíãûí” ãýæ, 48 äóãààð ç¿éëèéí 48.1 äýõ õýñýã, 49 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 49.2 äàõü õýñãèéí “15 öàãààñ” ãýñíèéã “¿äýýñ õîéøèõ” ãýæ, 4 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 4.7-4.12 äàõü õýñãèéí äóãààðûã “4.8-4.13” ãýæ òóñ òóñ ººð÷èëñ¿ãýé. 4 ä¿ãýýð ç¿éë.Ýíý õóóëèéã 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 21-íèé ºäðººñ ýõëýí äàãàæ ìºðäºíº. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ

Ç.ÝÍÕÁÎËÄ

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÕÓÓËÜ 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 21-íèé ºäºð

Óëààíáààòàð õîò

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÅЪÍÕÈÉ˪Ã×ÈÉÍ ÑÎÍÃÓÓËÈÉÍ ÒÓÕÀÉ /Øèíý÷èëñýí íàéðóóëãà/ ÍÝÃįÃÝÝÐ ÁYËÝà ÍÈÉÒËÝà ¯ÍÄÝÑËÝË 1 ä¿ãýýð ç¿éë.Õóóëèéí çîðèëò 1.1.Ýíý õóóëèéí çîðèëò íü Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëèéí ¿íäñýí çàð÷èì, æóðìûã òîäîðõîéëæ, Ìîíãîë Óëñûí èðãýíèé ñîíãîõ, ñîíãîãäîõ ýðõèéã õàíãàõ, ñîíãóóëèéã çîõèîí áàéãóóëæ ÿâóóëàõòàé õîëáîãäñîí õàðèëöààã çîõèöóóëàõàä îðøèíî.

20


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

2 äóãààð ç¿éë.Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ 2.1.Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ íü Ìîíãîë Óëñûí Yíäñýí õóóëü1, ýíý õóóëü áîëîí ýäãýýð õóóëüòàé íèéö¿¿ëýí ãàðãàñàí õóóëü òîãòîîìæèéí áóñàä àêòààñ á¿ðäýíý. 3 äóãààð ç¿éë.Õóóëèéí íýð òîìü¸îíû òîäîðõîéëîëò 3.1.Ýíý õóóëüä õýðýãëýñýí äàðààõ íýð òîìü¸îã äîð äóðäñàí óòãààð îéëãîíî: 3.1.1.“ñîíãîã÷” ãýæ Ìîíãîë Óëñûí ñîíãóóëèéí ýðõ á¿õèé èðãýíèéã; 3.1.2.“ñîíãóóëèéí ýðõ á¿õèé èðãýí” ãýæ àðâàí íàéìàí íàñ õ¿ðñýí, Èðãýíèé õóóëèéí2 15.1-ä çààñàí ýðõ ç¿éí á¿ðýí ÷àäàìæòàé èðãýíèéã; 3.1.3.“àðâàí íàéìàí íàñ õ¿ðñýí” ãýæ òóõàéí èðãýíèé òºðñºí îí, ñàð, ºäðººñ òîîëîõîä ñîíãóóëèéí ñàíàë àâàõ ºäºð áóþó ò¿¿íýýñ ºìíº òóõàéí íàñàíä õ¿ðñýí áàéõûã; 3.1.4.“íýð äýâøèã÷” ãýæ ýíý õóóëüä çààñàí æóðìûí äàãóó Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èä íýð äýâøèæ á¿ðòã¿¿ëýí Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èä íýð äýâøèã÷èéí ¿íýìëýõ àâñàí Ìîíãîë Óëñûí óóãóóë èðãýíèéã; 3.1.5.“ýðõ ç¿éí ÷àäàìæã¿é íü ø¿¿õèéí øèéäâýðýýð òîãòîîãäñîí” ãýæ Èðãýíèé õóóëèéí 18.2 äàõü õýñýã, Èðãýíèé õýðýã ø¿¿õýä õÿíàí øèéäâýðëýõ òóõàé õóóëèéí3 141-143 äóãààð ç¿éëä çààñàí æóðìûí äàãóó ø¿¿õýýñ èðãýíèéã ýðõ ç¿éí ÷àäàìæã¿é ãýæ òîîöñîíûã; 3.1.6.“õîðèõ ãàçàð ÿë ýäýëæ áàéãàà” ãýæ ø¿¿õèéí õ¿÷èí òºãºëäºð øèéòãýõ òîãòîîëîîð õîðèõ áîëîí áàðèâ÷ëàõ ÿë ýäýëæ áàéãàà áîëîí õîðèõ ÿë ýäëýõýýñ çàéëñõèéæ ÿâàà, õîðèõ áàéãóóëëàãààñ ò¿ð ÷ºëººãººð ãàðñàí èðãýíèéã; 3.1.7.“ñîíãóóëèéí æèë” ãýæ Ìîíãîë Óëñûí ¯íäñýí õóóëèéí Ãó÷äóãààð ç¿éëèéí 2 äàõü õýñýãò çààñíû äàãóó äºðâºí æèë òóòàì ÿâàãäàæ áàéãàà ýýëæèò ñîíãóóëü ÿâóóëàõ æèëèéã; Ìîíãîë Óëñûí Yíäñýí õóóëü - “Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõýòãýëèéí 1992 îíû 1 äóãààðò íèéòëýãäñýí. Èðãýíèé õóóëü - “Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõýòãýëèéí 2002 îíû 7 äóãààðò íèéòëýãäñýí. 3 Èðãýíèé õýðýã ø¿¿õýä õÿíàí øèéäâýðëýõ òóõàé õóóëü -“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõýòãýëèéí 2002 îíû 8 äóãààðò íèéòëýãäñýí. 1 2

21


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

3.1.8.“íàìûí òºëººëëèéí òºâ áàéãóóëëàãà” ãýæ Óëñ òºðèéí íàìûí òóõàé õóóëèéí4 13.3-ò çààñàí òóõàéí íàìûí Èõ Õóðàë, ò¿¿íèé ÷ºëºº öàãò íàìûí áàãà, á¿ãä õóðàë, òýäãýýðòýé àäèëòãàõ áàéãóóëëàãûã; 3.1.9.“óëñûí á¿ðòãýëä á¿ðòãýãäñýí” ãýæ óëñûí á¿ðòãýëèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãûí èðãýíèé á¿ðòãýëèéí ìýäýýëëèéí óëñûí ñàíä áèåèéí äàâõöàõã¿é ºãºãäºë /ãàðûí õóðóóíû õýý/èéí á¿ðòãýëä á¿ðòãýãäñýí, èðãýíèé á¿ðòãýëèéí äóãààð îëãîãäñîí áàéõûã. 4 ä¿ãýýð ç¿éë.Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëü 4.1.Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëü /öààøèä “ñîíãóóëü” ãýõ/ íü Ìîíãîë Óëñûí ¯íäñýí õóóëèéí Ãó÷äóãààð ç¿éëä çààñíû äàãóó Ìîíãîëûí àðä ò¿ìýí òºðèéí òýðã¿¿íýý ñîíãîõ ¿íäñýí àðãà ìºí. 4.2.Ñîíãóóëü íü ýýëæèò, ýýëæèò áóñ, äàõèí ñîíãóóëü ãýñýí òºðºë ç¿éëòýé áàéõ áºãººä àíõàí øàòíû áîëîí õî¸ð äàõü øàòíû ãýñýí õî¸ð øàòòàé áàéíà. 4.3.“Ýýëæèò ñîíãóóëü” ãýæ Ìîíãîë Óëñûí ¯íäñýí õóóëèéí Ãó÷äóãààð ç¿éëèéí 2 äàõü õýñýãò çààñíààð äºðâºí æèë òóòàì ÿâàãäàæ áàéãàà ñîíãóóëèéã õýëíý. 4.4.Ýýëæèò ñîíãóóëèéã ýíý õóóëèéí 4.3-ò çààñàí õóãàöààíä çààâàë ÿâóóëàõ áºãººä óã õóãàöààã Ìîíãîë Óëñûí ¯íäñýí õóóëüä çààñàí îíöãîé íºõöºëººñ áóñàä òîõèîëäîëä ººð÷ëºõèéã õîðèãëîíî. 4.5.“Ýýëæèò áóñ ñîíãóóëü” ãýæ Ìîíãîë Óëñûí ¯íäñýí õóóëèéí Ãó÷èí äîëäóãààð ç¿éëèéí 2 äàõü õýñýãò çààñíààð Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷ /öààøèä “Åðºíõèéëºã÷” ãýõ/ îãöîðñîí, íàñ íºã÷ñºí, õ¿ñýëòýýðýý ÷ºëººëºãäñºí òîõèîëäîëä ÿâàãäàõ ñîíãóóëèéã õýëíý. 4.6.“Äàõèí ñîíãóóëü” ãýæ ýýëæèò, ýýëæèò áóñ ñîíãóóëèéã õ¿÷èíã¿éä òîîöñîíû äàðàà øèíýýð ÿâàãäàõ, ò¿¿í÷ëýí Ìîíãîë Óëñûí ¯íäñýí õóóëèéí Ãó÷èí íýãä¿ãýýð ç¿éëèéí 6 äàõü õýñýãò çààñíààð õî¸ð äàõü ñàíàë õóðààëòààð Åðºíõèéëºã÷èä íýð äýâøèã÷äèéí õýí íü ÷ ñîíãîã÷äûí îëîíõûí ñàíàë àâààã¿é ¿íäýñëýëýýð ÿâàãäàõ ñîíãóóëèéã õýëíý. 4.7.“Àíõàí øàòíû ñîíãóóëü” ãýæ Ìîíãîë Óëñûí ñîíãóóëèéí ýðõ á¿õèé èðãýä íèéòýýðýý, ÷ºëººòýé, øóóä ñîíãîõ ýðõòýé îðîëöîæ, Åðºíõèéëºã÷èä íýð äýâøèã÷èéí òàëààð ñàíàëàà íóóöààð ãàðãàí Åðºíõèéëºã÷èéã ñîíãîõ ñîíãóóëèéã õýëíý. Óëñ òºðèéí íàìûí òóõàé õóóëü -“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõýòãýëèéí 2005 îíû 7 äóãààðò íèéòëýãäñýí.

4

22


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

4.8.“Õî¸ð äàõü øàòíû ñîíãóóëü" ãýæ àíõàí øàòíû ñîíãóóëüä îðîëöñîí íèéò ñîíãîã÷èéí îëîíõûí ñàíàë àâñàí íýð äýâøèã÷èéã Óëñûí Èõ Õóðàë Åðºíõèéëºã÷ººð ñîíãîãäñîí ãýæ ¿çýæ ò¿¿íèé á¿ðýí ýðõèéã íü õ¿ëýýí çºâøººðñºí õóóëü ãàðãàõûã õýëíý. 5 äóãààð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí ¿íäñýí çàð÷èì 5.1.Ìîíãîë Óëñûí ñîíãóóëèéí ýðõ á¿õèé èðãýä íèéòýýðýý, ÷ºëººòýé, øóóä ñîíãîõ ýðõèéí ¿íäñýí äýýð ñàíàëàà íóóöààð ãàðãàæ Åðºíõèéëºã÷èéã ñîíãîíî. 5.2.Àíõàí øàòíû ñîíãóóëü á¿õ íèéòèéí áàéõ áºãººä ò¿¿íä Ìîíãîë Óëñûí ñîíãóóëèéí ýðõ á¿õèé èðãýí /öààøèä “ñîíãóóëèéí ýðõ á¿õèé èðãýí” ãýõ/ á¿ð îðîëöîõ ýðõòýé. 5.3.Ñîíãîã÷ àíõàí øàòíû ñîíãóóëüä øóóä ñîíãîõ ýðõèéíõýý ¿íäñýí äýýð ÿìàð íýã òºëººëºëã¿éãýýð îðîëöîæ, ñàíàëàà ººðºº ãàðãàíà. 5.4.Ñîíãîã÷ ñîíãóóëüä îðîëöîõ ýñýõýý áèå äààí øèéäâýðëýõ, ñàíàëàà ÷ºëººòýé èëýðõèéëýõýä íü õýí áîëîâ÷ àëáàäàí íºëººëæ, ñààä ó÷ðóóëàõûã õîðèãëîíî. 5.5.Ñîíãîã÷ õºíäëºíãèéí íºëººã¿éãýýð õ¿ñýë çîðèãîî èëýðõèéëæ, ñàíàëàà íóóöààð ãàðãàõ áîëîìæîîð õàíãàãäñàí áàéíà. 5.6.Ýíý õóóëèéí 5.4, 5.5-ä çààñàí ýðõýý ýäëýõýä íü ñîíãîã÷èä àëèâàà õýëáýðýýð ñàíààòàéãààð ñààä ó÷ðóóëñàí èðãýíèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, àëáàí òóøààëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ äºðºâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, õóóëèéí ýòãýýäèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã äºð⺺ñ äîëîî äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. 5.7.Òºðèéí àëáàí õààã÷ ýíý õóóëèéí 5.4, 5.5-ä çààñíûã çºð÷ñºí íü ò¿¿íèéã òºðèéí àëáàíä íýã æèëèéí õóãàöààíä ýðãýæ îðîõ ýðõã¿éãýýð õàëàõ ¿íäýñëýë áîëíî. 6 äóãààð ç¿éë.Ìîíãîë Óëñûí èðãýíèé ñîíãîõ, ñîíãîãäîõ ýðõ 6.1.Ñîíãóóëüä ñîíãóóëèéí ýðõ á¿õèé èðãýí ¿íäýñ, óãñàà, õýë, àðüñíû ºíãº, õ¿éñ, íèéãìèéí ãàðàë, áàéäàë, õºðºí㺠÷èíýý, ýðõýëñýí àæèë, àëáàí òóøààë, øàøèí ø¿òëýã, ¿çýë áîäîë, áîëîâñðîëîîð ÿëãàâàðëàãäàõã¿éãýýð îðîëöîõ ýðõòýé.

23


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

6.2.Ìîíãîë Óëñààñ ãàäààä óëñàä ñóóãàà Ýë÷èí ñàéäûí ÿàì, Îëîí óëñûí áàéãóóëëàãûí äýðãýä ñóóãàà Ìîíãîë Óëñûí Áàéíãûí Һ뺺ëºã÷èéí ãàçàð, Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèé êîíñóëûí ãàçàð, Êîíñóëûí ãàçàð, Êîíñóëûí òºëººëºã÷èéí ãàçàð /öààøèä “Ìîíãîë Óëñûí äèïëîìàò òºëººëºã÷èéí ãàçàð” ãýõ/ áàéðëàäàã ãàäààä óëñàä áàéãàà, óëñûí á¿ðòãýëä á¿ðòãýãäñýí ñîíãóóëèéí ýðõ á¿õèé èðãýí ñîíãóóëüä îðîëöîæ ñàíàë ºãºõ ýðõòýé. 6.3.ĺ÷èí òàâàí íàñ õ¿ðñýí, ñ¿¿ëèéí òàâààñ äîîøã¿é æèë ýõ îðîíäîî áàéíãà îðøèí ñóóñàí, Ìîíãîë Óëñûí óóãóóë èðãýí Åðºíõèéëºã÷ººð ñîíãîãäîõ ýðõòýé. 6.4.“ĺ÷èí òàâàí íàñ õ¿ðñýí” ãýæ òóõàéí èðãýíèé òºðñºí îí, ñàð, ºäðººñ òîîëîõîä ñîíãóóëèéí ñàíàë àâàõ ºäºð áóþó ò¿¿íýýñ ºìíº òóõàéí íàñàíä õ¿ðñýí áàéõûã îéëãîíî. 6.5.“Ñ¿¿ëèéí òàâààñ äîîøã¿é æèë ýõ îðîíäîî áàéíãà îðøèí ñóóñàí” ãýæ àíõàí øàòíû ñîíãóóëèéí ñàíàë àâàõ ºäðººñ ºìíºõ õóàíëèéí òàâàí æèëèéí õóãàöààíä òàñðàëòã¿é çóðãààí ñàðààñ äýýø õóãàöààãààð ãàäààä óëñàä îðøèí ñóóãààã¿é áàéõûã îéëãîíî. 6.6.“Ìîíãîë Óëñûí óóãóóë èðãýí” ãýæ Ìîíãîë Óëñûí õàðüÿàò ýöýã, ýõýýñ òºðæ, ò¿¿íýýñ õîéø òóñ óëñûí õàðüÿàò õýâýýð áàéãààã îéëãîíî. 6.7.Ìîíãîë Óëñûí èðãýí /öààøèä “èðãýí” ãýõ/-èé ñîíãîõ, ñîíãîãäîõ ýðõèéã õóóëü áóñààð õÿçãààðëàõûã õîðèãëîíî. 6.8.Ýðõ ç¿éí ÷àäàìæã¿é íü ø¿¿õèéí øèéäâýðýýð òîãòîîãäñîí, ýñõ¿ë õîðèõ ãàçàð ÿë ýäýëæ áàéãàà èðãýí ñîíãóóëüä îðîëöîõ ýðõ ýäëýõã¿é. 6.9.Ýíý õóóëèéí 6.7-ä çààñíûã çºð÷ñºí èðãýíèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, àëáàí òóøààëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, õóóëèéí ýòãýýäèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã òàâààñ íàéì äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. 6.10.Òºðèéí àëáàí õààã÷ ýíý õóóëèéí 6.7-ä çààñíûã çºð÷ñºí íü ò¿¿íèéã òºðèéí àëáàíä íýã æèëèéí õóãàöààíä ýðãýæ îðîõ ýðõã¿éãýýð õàëàõ ¿íäýñëýë áîëíî. 7 äóãààð ç¿éë.Åðºíõèéëºã÷èä íýð äýâø¿¿ëýõ ýðõ 7.1.Óëñûí Èõ Õóðàëä ñóóäàë á¿õèé óëñ òºðèéí íàì äàíãààðàà áóþó õàìòðàí Åðºíõèéëºã÷èä òóñ á¿ð íýã õ¿íèé íýð äýâø¿¿ëýõ ýðõòýé.

24


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

7.2.Ýíý õóóëèéí 7.1-ä çààñàí Åðºíõèéëºã÷èä íýð äýâø¿¿ëýõ ýðõòýé ýòãýýä íü ýíý õóóëèéí 6.3-ò çààñàí øààðäëàãûã õàíãàñàí èðãýíèéã Åðºíõèéëºã÷èä íýð äýâø¿¿ëíý. 7.3.Òóõàéí ñîíãóóëüä íýã õ¿íèé íýðèéã äàõèí äýâø¿¿ëýõã¿é. 7.4.Ýíý õóóëèéí 7.1-ä çààñíààñ áóñàä óëñ òºðèéí íàì äàíãààðàà áóþó õàìòðàí Åðºíõèéëºã÷èä íýð äýâøèã÷èéã äýìæèæ áîëíî. 8 äóãààð ç¿éë.Ñîíãóóëü òîâëîí çàðëàõ 8.1.Ñîíãóóëèéã ñàíàë àâàõ ºäðººñ 65-ààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº Óëñûí Èõ Õóðàë òîâëîí çàðëàíà. 8.2.Ýýëæèò ñîíãóóëèéí ñàíàë àâàõ ºäºð íü ñîíãóóëèéí æèëèéí çóðãàäóãààð ñàðûí ñ¿¿ëèéí õàãàñûí àëü íýã àæëûí ºäºð áàéíà. 8.3.Ýíý õóóëèéí 8.2-ò çààñàí ñàíàë àâàõ ºäºð á¿õ íèéòýýð àìàðíà. 8.4.Ìîíãîë Óëñûí äèïëîìàò òºëººëºã÷èéí ãàçàð áàéðëàäàã ãàäààä óëñàä áàéãàà ñîíãóóëèéí ýðõ á¿õèé èðãýä /öààøèä “ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýä” ãýõ/-ýýñ ñàíàë àâàõ ºäðèéã Óëñûí Èõ Õóðàë òîãòîîõ áºãººä óã ñàíàë àâàõ ºäºð íü ãóðàâ õ¿ðòýë ºäºð áàéæ áîëíî. 8.5.Óëñûí íèéò íóòàã äýâñãýð áóþó çàðèì õýñãèéã íü õàìàðñàí áàéãàëèéí ãàìøèã, ãýíýòèéí áóñàä àþóë òîõèîëäñîí, äàéíû áà íèéòèéí ýìõ çàìáàðààã¿é áàéäàë çýðýã îíöãîé íºõöºë áèé áîëñíû óëìààñ ýýëæèò ñîíãóóëü ÿâóóëàõ áîëîìæã¿é áîëñîí áîë Óëñûí Èõ Õóðàë ýýëæèò ñîíãóóëèéã õîéøëóóëíà. 8.6.Õýðýâ ýíý õóóëèéí 8.5-ä çààñàí îíöãîé íºõöºë Óëñûí Èõ Õóðàë ñîíãóóëü òîâëîí çàðëàñàí øèéäâýð áàòëàí ãàðãàñíû äàðàà áèé áîëñîí áîë Óëñûí Èõ Õóðàë ñîíãóóëü òîâëîí çàðëàñàí øèéäâýðýý õ¿÷èíã¿é áîëãîæ, ýýëæèò ñîíãóóëèéí ¿éë àæèëëàãààã çîãñîîíî. 8.7.Óëñûí Èõ Õóðàë ýíý õóóëèéí 8.5-ä çààñíû äàãóó ñîíãóóëèéã õîéøëóóëñàí, ýñõ¿ë ýíý õóóëèéí 8.6-ä çààñíû äàãóó ñîíãóóëü òîâëîí çàðëàñàí øèéäâýðýý õ¿÷èíã¿é áîëãîæ, ýýëæèò ñîíãóóëèéí ¿éë àæèëëàãààã çîãñîîñîí áîë èéíõ¿¿ ñîíãóóëèéã õîéøëóóëñàí, ýñõ¿ë çîãñîîñîí îíöãîé íºõöºë àðèëñíû äàðàà Óëñûí Èõ Õóðàë àæëûí äîëîî ºäºðò áàãòààí ýýëæèò ñîíãóóëü òîâëîí çàðëàíà. 8.8.Ýíý õóóëèéí 8.7-ä çààñàí õóãàöààíä Óëñûí Èõ Õóðàë ýýëæèò ñîíãóóëèéã òîâëîí çàðëààã¿é áîë ýíý õóóëèéí 8.7-ä çààñàí àæëûí äîëîîí

25


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

ºäðèéí äàðààãèéí ºäðèéã ýýëæèò ñîíãóóëü òîâëîí çàðëàñàí ºäºðò òîîöîæ, Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ýýëæèò ñîíãóóëèéã çîõèîí áàéãóóëíà. 9 ä¿ãýýð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí ¿éë àæèëëàãààã õýðýãæ¿¿ëýõýä áàðèìòëàõ çàð÷èì 9.1.Ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëàõ òºðèéí áîëîí íóòãèéí ººðºº óäèðäàõ áàéãóóëëàãà, ò¿¿íèé àëáàí òóøààëòàí, íýð äýâøèã÷, ñîíãóóëüä îðîëöîã÷ óëñ òºðèéí íàì, õàìòàðñàí íàìóóä áîëîí áóñàä áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòàí ñîíãóóëèéí ¿éë ÿâöûã çîõèîí áàéãóóëàõ, ò¿¿íä îðîëöîõäîî äàðààõ çàð÷ìûã áàðèìòàëíà: 9.1.1.õóóëü äýýäëýõ; 9.1.2.èë òîä áàéäëûã õàíãàõ; 9.1.3.øóäàðãà ¸ñûã ñàõèõ; 9.1.4.ìàðãààíûã øóóðõàé, ¿íäýñëýëòýé, õóóëèéí õ¿ðýýíä øóäàðãà øèéäâýðëýõ; 9.1.5.ñîíãîã÷äûí ýðõ, ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ çºð÷ñºí áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòàíä õóóëèéí õàðèóöëàãà çàéëøã¿é õ¿ëýýëãýõ. 9.2.Ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëàõ, ò¿¿íèé áýëòãýë àæèëòàé õîëáîãäóóëàí ñîíãóóëèéí õîðîîäîîñ ýíý õóóëèàð îëãîñîí á¿ðýí ýðõèéí õ¿ðýýíä íèéòýýð äàãàæ ìºðä¿¿ëýõýýð áàòëàí ãàðãàñàí øèéäâýðèéã õýâëýë ìýäýýëëèéí õýðýãñëýýð íèéòýä àëáàí ¸ñîîð ìýäýýëñýí áàéíà. 9.3.Ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëàõ àæëûí èë òîä áàéäëûã õàíãàõ çàð÷èì íü ñîíãîã÷ ñàíàëàà íóóöààð ãàðãàõàä õàìààðàõã¿é. 9.4.Õýâëýë ìýäýýëëèéí áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòàí ñîíãóóëèéí ¿éë àæèëëàãààíû òàëààð ¿íýí çºâ, áîäèòîé ìýäýýëýë ò¿ãýýõ ¿¿ðýãòýé. 9.5.Òºðèéí õýðãèéã óäèðäàõàä èðãýäèéã îðîëöóóëàõ ä¿ðìèéí ¿¿ðýã, çîðèëò á¿õèé òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà íü Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ òîãòîîñîí æóðìûí äàãóó ñîíãóóëèéí õîðîîä, ñîíãóóëüä îðîëöîã÷ áóñàä áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòàí ñîíãóóëèéí õóóëü òîãòîîìæèéã õýðõýí áèåë¿¿ëæ áàéãààä õÿíàëò øèíæèëãýý /ìîíèòîðèíã/ õèéõ, àæèãëàëò õèéõ, ñîíãîã÷èéí áîëîâñðîë, ìýäëýãèéã äýýøë¿¿ëýõ, ñîíãîã÷èä ýðõýý ýäëýõýä íü àðãà÷èëñàí òóñëàëöàà ¿ç¿¿ëýõ çýðãýýð ñîíãóóëèéã õóóëèéí äàãóó, øóäàðãààð ÿâóóëàõàä òóñëàëöàà ¿ç¿¿ëýõ ýðõòýé. 9.6.Ýíý õóóëèéí 9.2-ò çààñíûã çºð÷ñºí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí

26


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ýíý õóóëèéí 9.4-ò çààñíûã çºð÷ñºí àëáàí òóøààëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, õýâëýë ìýäýýëëèéí áàéãóóëëàãûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã àðâààñ àðâàí òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. 10 äóãààð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí ¿éë àæèëëàãààíû ýäèéí çàñãèéí áàòàëãàà 10.1.Ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëàõòàé õîëáîãäñîí äîð äóðäñàí çàðäëûã óëñûí òºñ⺺ñ ñàíõ¿¿æ¿¿ëíý: 10.1.1.ñîíãóóëèéí áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãààíû çàðäàë, íýð äýâøèã÷, óëñ òºðèéí íàì, õàìòàðñàí íàìóóäûí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí àæèëòàí, íýð äýâøèã÷èéí øàäàð òóñëàã÷, óõóóëàã÷ áîëîí ñîíãóóëèéí àæèãëàã÷èéí ¿íýìëýõ, íýð äýâøèã÷èéí õàìãààëàëòûí çàðäàë, ò¿¿í÷ëýí ñàíàëûí õóóäàñ, ñîíãóóëèéí ä¿í, ìýäýýíèé ìàÿãò, àéìàã, íèéñëýë, ñóì, ä¿¿ðãèéí ñîíãóóëèéí õîðîî, ñîíãóóëèéí õýñãèéí õîðîîä /öààøèä “ñîíãóóëèéí õîðîîä” ãýõ/-ûí àëáàí áè÷ãèéí õýâëýìýë õóóäàñ, òàìãà, òýìäýã, ëàö, ñîíãîã÷èéã á¿ðòãýõ, ñàíàë àâàõ, òîîëîõ, ä¿í ãàðãàõ àæèëëàãààíä õýðýãëýõ òåõíèê, òîíîã òºõººðºìæ, òýäãýýðèéí ñýëáýã õýðýãñýë, ïðîãðàìì õàíãàìæ, òóñãàé òýìäýãëýë õèéõ õýðýãñýë áîëîí òýäãýýðèéã õóäàëäàí àâàõ, ò¿ðýýñëýõ, àøèãëàõ, õàìãààëàõ, õàäãàëàõ, çàñâàð ¿éë÷èëãýý õèéõ, õýâëýõ, ¿éëäâýðëýõ, òýýâýðëýõ, õ¿ðãýõ, ñàíàë õóðààëòûí ä¿íãèéí ìýäýý äàìæóóëàõ çàðäàë; 10.1.2.ñàíàëûí õàéðöàã õèéõ, õ¿ðãýõ, ñîíãóóëèéí õýñãèéí õîðîîäûí àæèëëàõ áîëîí ñàíàë àâàõ áàéðûã òîõèæóóëàõ çàðäàë; 10.1.3.ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ áîëîí ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëàõòàé õîëáîãäñîí ýðõ ç¿éí áóñàä àêò, ãàðûí àâëàãà, ñóðãàëò, ñóðòàë÷èëãààíû ìàòåðèàë áîëîâñðóóëàõ, õýâëýõ, õ¿ðãýõ çàðäàë; 10.1.4.ñîíãóóëèéí õîðîîäûí äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿ä, ìýäýýëëèéí òåõíîëîãèéí áàãèéí ãèø¿¿í, äààìàë, íººö äààìëûí ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëàõòàé õîëáîãäñîí ñóðãàëòûí çàðäàë; 10.1.5.ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæèéã ñóðòàë÷ëàõ áîëîí ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëàõ, ò¿¿íèé áýëòãýë àæëûí ÿâö, õóãàöààíû òàëààð ñîíãîã÷äûã ìýäýýëëýýð õàíãàõ àðãà õýìæýýíèé çàðäàë; 10.1.6.Åðºíõèéëºã÷èä íýð äýâø¿¿ëñýí óëñ òºðèéí íàì, õàìòàðñàí íàìóóä áîëîí íýð äýâøèã÷èéí ñîíãóóëèéí ñàíõ¿¿æèëò, çàðöóóëàëòûã õÿíàí øàëãàõàä ãàðàõ çàðäàë;

27


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

10.1.7.äàõèí áîëîí íýìýëò ñàíàë õóðààõ, ýýëæèò áóñ áîëîí äàõèí ñîíãóóëü ÿâóóëàõ çàðäàë; 10.1.8.ñîíãóóëèéí õîðîîäûí äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿í, ìýäýýëëèéí òåõíîëîãèéí áàãèéí áîëîí àæëûí õýñãèéí ãèø¿¿í, äààìàë, íººö äààìëûí òóõàéí ñîíãóóëèéí õîðîîíä àæèëëàñàí õóãàöààíû ìºíãºí óðàìøóóëàë, õîîëíû çàðäàë; 10.1.9.ñîíãóóëèéí õîðîîäûí áè÷èã õýðýã, øóóäàí, õîëáîî, óíàà, àëáàí òîìèëîëòûí çàðäàë; 10.1.10.ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäèéí ñàíàë àâàõòàé õîëáîãäîí ãàðàõ çàðäàë; 10.1.11.îíöãîé íºõöºë áàéäàë ¿¿ññýí ¿åä ãàð÷ áîëçîøã¿é çàðäàë; 10.1.12.Óëñûí Èõ Õóðëààñ áàòàëñàí ñîíãóóëèéã çîõèîí áàéãóóëàõòàé õîëáîãäîí ãàðàõ áóñàä çàðäàë. 10.2. Ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëàõòàé õîëáîãäñîí äîð äóðäñàí çàðäëûã óëñûí òºñ⺺ñ ñàíõ¿¿æ¿¿ëæ, óëñûí á¿ðòãýëèéí áàéãóóëëàãûí òºñºâò òóñãàíà: 10.2.1.ñîíãîã÷äûã á¿ðòãýõ, òýäíèéã òàíüæ îðóóëàõ òåõíèê õýðýãñýë, ñýëáýã, ïðîãðàìì õàíãàìæ, òóñãàé òýìäýãëýë õèéõ õýðýãñýë, òýäãýýðèéã õóäàëäàí àâàõ, ò¿ðýýñëýõ, àøèãëàõ, õàäãàëàõ, õàìãààëàõ, çàñâàð ¿éë÷èëãýýã õèéõ, õýâëýõ, òýýâýðëýæ õ¿ðã¿¿ëýõ, òàòàí àâàõ çàðäàë; 10.2.2.ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëò ¿éëäýõ, ò¿¿íèéã öàõèì õóóäàñò áàéðëóóëàõ, õýâëýõ, õ¿ðãýõ, ìýäýýëýë, ñóðòàë÷èëãàà ÿâóóëàõ, ò¿¿íòýé õîëáîãäîí ãàðàõ áóñàä çàðäàë; 10.2.3.óëñûí á¿ðòãýëèéí áàéãóóëëàãûí àæèëòàí áîëîí èòãýìæëýãäñýí àæèëòíû çàðäàë, ìºíãºí óðàìøóóëàë, õîîë, óíààíû çàðäàë; 10.2.4.óëñûí á¿ðòãýëèéí áàéãóóëëàãûí àæèëòàí áîëîí èòãýìæëýãäñýí àæèëòíû ñóðãàëò çîõèîí áàéãóóëàõ, ò¿¿íòýé õîëáîãäîí ãàðàõ áóñàä çàðäàë; 10.2.5.ñîíãîã÷äûã á¿ðòãýõ, ñàíàë àâàõ òåõíèê õýðýãñëèéí àþóëã¿é áàéäëûã õàíãàõ, õàìãààëàëòûí àæèëòíû òîìèëîëò, óíààíû

28


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

çàðäàë, òåõíèê òîíîã òºõººðºìæèéí õýâèéí ¿éë àæèëëàãààã õàíãàõ ¿¿ðýã á¿õèé ìýäýýëýë òåõíîëîãèéí øóóðõàé áàãèéí ìºíãºí óðàìøóóëàë, õîîë, óíààíû çàðäàë; 10.2.6.äàõèí áîëîí íýìýëò ñàíàë õóðààõ, ýýëæèò áóñ áîëîí äàõèí ñîíãóóëü ÿâóóëàõ òîõèîëäîëä óëñûí á¿ðòãýëèéí áàéãóóëëàãààñ ãàðãàõ çàðäàë; 10.2.7.îíöãîé íºõöºë áàéäàë ¿¿ññýí ¿åä ãàð÷ áîëçîøã¿é çàðäàë áîëîí ñîíãóóëèéã çîõèîí áàéãóóëàõòàé õîëáîãäîí ãàðàõ áóñàä çàðäàë. 10.3.Ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëàõòàé õîëáîãäñîí äîð äóðäñàí çàðäëûã óëñûí òºñ⺺ñ ñàíõ¿¿æ¿¿ëæ, öàãäààãèéí áàéãóóëëàãûí òºñºâò òóñãàíà: 10.3.1.ñàíàë àâàõ áàéðûí õàìãààëàëò, øàòàõóóí, òåõíèê õýðýãñëèéí çàðäàë; 10.3.2.öàãäààãèéí àëáàí õààã÷èéí òîìèëîëò, ìºíãºí óðàìøóóëàë, õîîëíû çàðäàë. 10.4.Óëñûí òºñ⺺ñ ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ çàðäëûí õýìæýýã óëñûí á¿ðòãýëèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãààñ ãàðãàñàí õ¿í àìûí òîîíä ò¿øèãëýí òîîöîí ãàðãàñàí Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíû ñàíàëûã ¿íäýñëýí Óëñûí Èõ Õóðàë òóõàé á¿ð áàòàëíà. 10.5.Ñîíãóóëèéí õîðîîäûí àæèëëàõ áîëîí ñàíàë àâàõ áàéðûã òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èò, òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èéí îðîëöîîòîé õóóëèéí ýòãýýä ¿íý òºëáºðã¿é ãàðãàæ ºãíº. 10.6.Ñîíãóóëèéí õîðîîäûã àæèëëàõ áàéð, òýýâýð, õîëáîîíû áîëîí áóñàä øààðäëàãàòàé õýðýãñëýýð õàíãàõ àñóóäëûã òóõàéí øàòíû çàñàã çàõèðãàà, íóòàã äýâñãýðèéí íýãæèéí Çàñàã äàðãà õàðèóöíà. 10.7.Ýíý õóóëèéí 10.1-ä çààñàí çàðäëûí ã¿éöýòãýëä òºðèéí àóäèòûí òºâ áîëîí îðîí íóòãèéí áàéãóóëëàãà àóäèò õèéæ, ä¿ãíýëò ãàðãàíà. 10.8.Ýíý õóóëèéí 10.5-ä çààñíûã çºð÷ñºí àëáàí òóøààëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, õóóëèéí ýòãýýäèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ äîëîî äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ýíý õóóëèéí 10.6-ä çààñíûã çºð÷ñºí Çàñàã äàðãûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî.

29


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

ÕΨÐÄÓÃÀÀÐ ÁYËÝà ÑÎÍÃÓÓËÈÉÍ ÍÓÒÀà ÄÝÂÑÃÝÐÈÉÍ ÇÎÕÈÎÍ ÁÀÉÃÓÓËÀËÒ 11 ä¿ãýýð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí íóòàã äýâñãýð 11.1.Ñîíãóóëèéí íóòàã äýâñãýð íü Ìîíãîë Óëñûí íóòàã äýâñãýð áàéíà. 11.2.Ñîíãîã÷äûí ñàíàëûã àâàõ çîðèëãîîð ñîíãóóëèéí íóòàã äýâñãýðèéã õýñýãò õóâààíà. 12 äóãààð ç¿éë.Õýñýã, ò¿¿íèéã áàéãóóëàõ 12.1.Ñîíãîã÷äûí ñàíàë àâ÷ òîîëîõ çîðèëãîîð ñóì, ä¿¿ðãèéí èðãýäèéí Һ뺺ëºã÷äèéí Õóðëûí Òýðã¿¿ëýã÷èä óëñûí á¿ðòãýëèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãûí ñàíàëûã õàðãàëçàí òóõàéí çàñàã çàõèðãàà, íóòàã äýâñãýðèéí íýãæèéí îðøèí ñóóã÷äûí áàéíãà îðøèí ñóóãàà ãàçðûí á¿ðòãýëèéí ìýäýýëëèéí ñàíã ¿íäýñëýí õýñãèéã ýýëæèò ñîíãóóëèéí æèëèéí õî¸ðäóãààð ñàðûí íýãíèé ºäðººñ ºìíº áàéãóóëæ, õýñãèéí íóòàã äýâñãýð, òºâèéã çàðëàíà. 12.2.Íýã õýñýã íü ñóìàíä 2000 õ¿ðòýë, àéìãèéí òºâä 2500 õ¿ðòýë, íèéñëýëèéí ä¿¿ðýãò 3000 õ¿ðòýë ñîíãîã÷òîé áàéõ áºãººä íýã õýñýãò áàéõ ñîíãîã÷èéí òîî 200-ààñ äîîøã¿é áàéíà. 12.3.Îíöãîé íºõöºëèéí óëìààñ íýãýíò áàéãóóëàãäñàí õýñãèéí ñîíãîã÷äûã çîõèîí áàéãóóëàëòòàéãààð òóõàéí õýñãýýñ òóñãààðëàõ, õýñãèéã íýãòãýõ, øèíýýð áàéãóóëàõ àñóóäëûã ñàíàë àâàõ ºäðººñ 14-ººñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº øèéäâýðëýæ áîëíî. 12.4.Ñóì, ä¿¿ðãèéí èðãýäèéí Һ뺺ëºã÷äèéí Õóðëûí Òýðã¿¿ëýã÷èä ýíý õóóëèéí 12.1-ä çààñàí õýñãèéí ìýäýýëëèéã óëñûí á¿ðòãýëèéí áàéãóóëëàãûí àéìàã, íèéñëýë äýõ ñàëáàð, íýãæèä òàâ õîíîãèéí äîòîð õ¿ðã¿¿ëýõ áºãººä óëñûí á¿ðòãýëèéí áàéãóóëëàãûí àéìàã, íèéñëýë äýõ ñàëáàð, íýãæ õ¿ëýýí àâñàí ìýäýýëëèéã òóõàéí íóòàã äýâñãýðèéí õýìæýýíä íýãòãýí òàâ õîíîãèéí äîòîð óëñûí á¿ðòãýëèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä òóñ òóñ õ¿ðã¿¿ëíý. 12.5.Ýíý õóóëèéí 12.4-ò çààñàí ìýäýýëëèéã ¿íäýñëýí óëñûí á¿ðòãýëèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà õýñãèéí äóãààðûã òóõàéí àéìàã, ä¿¿ðãèéí õýìæýýíä äàâõàðäàõã¿é áàéõààð òîãòîîíî.

30


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

12.6.Ñîíãóóëèéí æèëèéí íýãä¿ãýýð ñàðûí íýãíèé ºäðººñ õîéø ñàíàë õóðààëò äóóñòàë çàñàã, çàõèðãàà, íóòàã äýâñãýðèéí àíõàí øàòíû íýãæèéí á¿òöýä ººð÷ëºëò îðóóëàõûã õîðèãëîíî. ÃÓÐÀÂÄÓÃÀÀÐ ÁYËÝà ÑÎÍÃÓÓËÈÉÍ ÁÀÉÃÓÓËËÀÃÀ, Ò¯¯ÍÈÉ ÇÎÕÈÎÍ ÁÀÉÃÓÓËÀËÒ, Á¯ÐÝÍ ÝÐÕ 13 äóãààð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí áàéãóóëëàãà 13.1.Ñîíãóóëèéã óëñûí õýìæýýíä Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî, àéìàã, íèéñëýëèéí íóòàã äýâñãýðèéí õýìæýýíä àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîî, ñóì, ä¿¿ðãèéí íóòàã äýâñãýðèéí õýìæýýíä ñóì, ä¿¿ðãèéí ñîíãóóëèéí õîðîî, õýñýãò ñîíãóóëèéí õýñãèéí õîðîî /öààøèä “õýñãèéí õîðîî” ãýõ/ òóñ òóñ çîõèîí áàéãóóëæ ÿâóóëíà. 13.2.Ñîíãóóëèéí õîðîîäûí á¿ðýëäýõ¿¿íä çºâõºí òºðèéí çàõèðãààíû áîëîí ¿éë÷èëãýýíèé àëáàí õààã÷èéã òîìèëîí àæèëëóóëíà. 13.3.Ñîíãóóëüä îðîëöîã÷ àëü íýã óëñ òºðèéí íàì, õàìòàðñàí íàìóóäûí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí àæèëòàí, øàäàð òóñëàã÷, óõóóëàã÷, òºðèéí óëñ òºðèéí áîëîí òóñãàé àëáàí òóøààë ýðõýëäýã òºðèéí àëáàí õààã÷, Åðºíõèéëºã÷èä íýð äýâøèã÷ ñîíãóóëèéí õîðîîäûí á¿ðýëäýõ¿¿íä îðîõûã õîðèãëîíî. 13.4.Ñîíãóóëèéí õîðîîä áàéãóóëàãäñàí ºäðººñ ýõëýí Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîîíû, àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîî ñóì, ä¿¿ðýã, õýñãèéí õîðîîäûí ¿éë àæèëëàãààã äóóñãàâàð áîëãîõ õ¿ðòýëõ õóãàöààíä òóñ òóñûí á¿ðýí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëíý. 13.5.Ñîíãóóëèéí õîðîîä íü øàòëàí çàõèðàãäàõ çàð÷ìààð àæèëëàõ áà äýýä øàòíû ñîíãóóëèéí õîðîîíû õóóëü ¸ñíû øèéäâýðèéã äîîä øàòíû ñîíãóóëèéí õîðîî çààâàë áèåë¿¿ëýõ áºãººä äîîä øàòíû ñîíãóóëèéí õîðîîíû õóóëü áóñ øèéäâýðèéã äýýä øàòíû ñîíãóóëèéí õîðîî íü õ¿÷èíã¿é áîëãîõ ýðõòýé. 13.6.Ñîíãóóëèéí õîðîîäûí äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿í ñîíãóóëüä îðîëöîæ áàéãàà àëü íýã óëñ òºðèéí íàì, õàìòàðñàí íàìóóäûí íýð äýâøèã÷èéí òàëààð ñóðòàë÷èëãàà ÿâóóëàõ, ýíý çîðèëãîîð ñîíãîã÷îîñ ñîíãóóëèéí ýðõýý ýäëýõýä, ò¿¿í÷ëýí ñàíàë õóðààõ, òîîëîõ àæèëä ñàíààòàéãààð ñààä õèéõ, áóñäûã òºëººëæ ñàíàë ºãºõ, 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöàã áîëîí ñàíàë òîîëîõ òºõººðºìæèéí ëàö, áèò¿¿ìæëýëèéã ãýìòýýõ, ãàðûí ¿ñýã õóóðàì÷ààð ¿éëäýõ, ñàíàëûí õóóäàñ ñîëèõ, õ¿÷èíã¿é ñàíàëûí õóóäñààð ñàíàë àâàõ çýðýã õóóëü áóñ àëèâàà ¿éëäýë õèéõ, çîõèîí áàéãóóëàõ, áóñàä õýëáýðýýð äýìæèõèéã õîðèãëîíî.

31


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

13.7.Ñîíãóóëèéí õîðîîäûí äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿í íü Óëñûí Èõ Õóðëààñ áàòàëñàí ñîíãóóëèéí õîðîîíû ãèø¿¿íèé ¸ñ ç¿éí ä¿ðìèéã áàðèìòëàí àæèëëàíà. 13.8.Ñîíãóóëèéí õîðîîäîîñ ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëàõ, ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæèéí áèåëýëòèéã õÿíàí øàëãàõàä òºðèéí àëáàí õààã÷, íýð äýâøèã÷, ñîíãóóëüä îðîëöîæ áàéãàà óëñ òºðèéí íàì, õàìòàðñàí íàìóóäûí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãà, ò¿¿íèé àæèëòàí, íýð äýâøèã÷èéí øàäàð òóñëàã÷, óõóóëàã÷ áîëîí áóñàä ýòãýýä õºíäëºí㺺ñ îðîëöîõ, ñààä ó÷ðóóëàõûã õîðèãëîíî. 13.9.Òºðèéí áîëîí íóòãèéí ººðºº óäèðäàõ áàéãóóëëàãà, ò¿¿í÷ëýí àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãà íü ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëàõàä ýíý õóóëü, Ìîíãîë Óëñûí çàñàã çàõèðãàà, íóòàã äýâñãýðèéí íýãæ, ò¿¿íèé óäèðäëàãûí òóõàé õóóëü5 áîëîí õîëáîãäîõ áóñàä õóóëüä çààñàí ýðõ õýìæýýíèéõýý õ¿ðýýíä îðîëöîæ, ñîíãóóëèéí çîõèõ øàòíû õîðîîíîîñ òàâüñàí õóóëü ¸ñíû øààðäëàãûã áèåë¿¿ëæ, òýäãýýðèéí àæèëä òóñëàõ ¿¿ðýãòýé. 13.10.Ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäèéí ñàíàë àâàõ àæëûã ãàäààä õàðèëöààíû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãûí äýðãýä áàéãóóëñàí Ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäèéí ñàíàë àâàõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëàõ êîìèññ, ñàëáàð êîìèññ çîõèîí áàéãóóëíà. 13.11.Ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäèéí ñàíàë àâàõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëàõ êîìèññ, ñàëáàð êîìèññûí á¿ðýëäýõ¿¿íä òºðèéí çàõèðãààíû áîëîí ¿éë÷èëãýýíèé àëáàí õààã÷èéã òîìèëîí àæèëëóóëíà. 13.12.Ýíý õóóëèéí 13.6-ä çààñíûã çºð÷ñºí íü ýð¿¿ãèéí õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýõýýðã¿é áîë ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿íèéã ñîíãóóëèéí õîðîîíû á¿ðýëäýõ¿¿íýýñ õàñàõ áà óã çºð÷èë íü òóõàéí òºðèéí àëáàí õààã÷èéã òºðèéí àëáàíä íýã æèëèéí õóãàöààíä ýðãýæ îðîõ ýðõã¿éãýýð õàëàõ ¿íäýñëýë áîëíî. 13.13.Ýíý õóóëèéí 13.8-ä çààñíûã çºð÷ñºí íýð äýâøèã÷, àëáàí òóøààëòàí, áîëîí áóñàä ýòãýýäèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, óëñ òºðèéí íàì, õàìòàðñàí íàìóóäûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã òàâààñ íàéì äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ýíý õóóëèéí 13.9-ä çààñíûã çºð÷ñºí àëáàí òóøààëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, õóóëèéí ýòãýýäèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã òàâààñ íàéì äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. 5 Ìîíãîë Óëñûí çàñàã çàõèðãàà, íóòàã äýâñãýðèéí íýãæ, ò¿¿íèé óäèðäëàãûí òóõàé õóóëü -“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõýòãýëèéí 2007 îíû 2 äóãààðò íèéòëýãäñýí.

32


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

14 ä¿ãýýð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíû á¿ðýí ýðõ 14.1.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ñîíãóóëèéã çîõèîí áàéãóóëæ ÿâóóëàõ, ò¿¿íèé áýëòãýë àæëûí õ¿ðýýíä Ñîíãóóëèéí òºâ áàéãóóëëàãûí òóõàé õóóëèéí 7 äóãààð ç¿éëä çààñàí á¿ðýí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëíý. 15 äóãààð ç¿éë.Àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîî, ò¿¿íèé á¿ðýí ýðõ 15.1.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ñàíàë àâàõ ºäðººñ 50-ààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîîã äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, àéìàãò äîëîî, íèéñëýëä òàâàí ãèø¿¿íèé á¿ðýëäýõ¿¿íòýé áàéãóóëæ, óëñûí õýìæýýíä íèéòýä ìýäýýëíý. 15.2.Àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîî õàðüÿàëàõ íóòàã äýâñãýðèéíõýý õýìæýýíä äàðààõ á¿ðýí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëíý: 15.2.1.ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëàõ ò¿¿íèéã çîõèîí áàéãóóëàõ àðãà õýìæýýã àâàõ;

àæëûã

òºëºâëºõ,

15.2.2.ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæèéí áèåëýëòèéã õÿíàí øàëãàæ, íýã ìºð ñàõèí áèåë¿¿ëýõ ÿâäëûã õàíãàõ; 15.2.3.õàðüÿàëàõ ñîíãóóëèéí õîðîîäûí ¿éë àæèëëàãààã çîõèîí áàéãóóëàëò, àðãà ç¿éí íýãäñýí óäèðäëàãààð õàíãàõ; 15.2.4.ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëàõòàé õîëáîãäñîí àñóóäëààð òóõàéí íóòàã äýâñãýð äýõ çîõèõ øàòíû òºðèéí áîëîí íóòãèéí ººðºº óäèðäàõ áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãààã óÿëäóóëàí çîõèöóóëàõ, òýäãýýðèéí óäèðäàõ àëáàí òóøààëòíû ìýäýýëëèéã ñîíñîæ, øààðäëàãàòàé àðãà õýìæýý àâàõ; 15.2.5.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ õóâààðèëñàí òºñâèéí õºðºíãèéã çîðèóëàëòûí äàãóó çàõèðàí çàðöóóëàõ, çîõèõ æóðìûí äàãóó õàðüÿàëàõ ñîíãóóëèéí õîðîîäîä õóâààðèëàõ, çàðöóóëàëòàä íü õÿíàëò òàâèõ; 15.2.6.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ õ¿ðã¿¿ëñýí ñàíàë àâàõ àæèëëàãààíä õýðýãëýõ òåõíèê, òîíîã òºõººðºìæ, áóñàä ç¿éëèéã õàðüÿàëàõ ñîíãóóëèéí õîðîîäîä õóâààðèëàõ; 15.2.7.õàðüÿàëàõ ñîíãóóëèéí õîðîîäûí øèéäâýðèéí òàëààðõ ºðãºäºë, ãîìäëûã á¿ðýí ýðõèéíõýý õ¿ðýýíä õÿíàí øèéäâýðëýæ áè÷ãýýð õàðèó ºãºõ;

33


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

15.2.8.àéìàã, íèéñëýëèéí Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä õ¿ðãýõ;

ñîíãóóëèéí

ä¿íã

íýãòãýæ,

15.2.9.äàõèí áîëîí íýìýëò ñàíàë õóðààõ áîëîí äàõèí ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëæ ÿâóóëàõ àæëûã ººðèéí á¿ðýí ýðõèéí õ¿ðýýíä õóóëü òîãòîîìæèä çààñíû äàãóó çîõèîí áàéãóóëàõ; 15.2.10.ñîíãóóëèéí áàðèìò áè÷ãèéã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ áàòàëñàí æóðìûí äàãóó öýãöýëæ, Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä õ¿ëýýëãýí ºãºõ; 15.2.11.ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëàõòàé õîëáîãäóóëàí äýýä øàòíû ñîíãóóëèéí õîðîîíîîñ õóóëüä çààñíû äàãóó ºãñºí ¿¿ðãèéã áèåë¿¿ëýõ; 15.2.12.õóóëüä çààñàí áóñàä á¿ðýí ýðõ. 15.3.Àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîî ýíý õóóëèéí 15.2.11-ä çààñíûã çºð÷èæ Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ ºãñºí ¿¿ðãèéã óäàà äàðàà áèåë¿¿ëýýã¿é íü Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî òóõàéí àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîî, ò¿¿íèé á¿ðýëäýõ¿¿íèéã ººð÷ëºõ ¿íäýñëýë áîëíî. 16 äóãààð ç¿éë.Ñóì, ä¿¿ðãèéí ñîíãóóëèéí õîðîî, ò¿¿íèé á¿ðýí ýðõ 16.1.Àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîî íü ñóì, ä¿¿ðýãò ñóì, ä¿¿ðãèéí ñîíãóóëèéí õîðîîã ñàíàë àâàõ ºäðººñ 45-ààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, òàâàí ãèø¿¿íèé á¿ðýëäýõ¿¿íòýé áàéãóóëæ, õàðüÿàëàõ íóòàã äýâñãýðèéíõýý õýìæýýíä íèéòýä ìýäýýëíý. 16.2.Ñóì, ä¿¿ðãèéí ñîíãóóëèéí õîðîî íü õàðüÿàëàõ íóòàã äýâñãýðèéíõýý õýìæýýíä ýíý õóóëèéí 15.2.1, 15.2.2, 15.2.4-ò çààñàí á¿ðýí ýðõýýñ ãàäíà äàðààõ á¿ðýí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëíý: 16.2.1.õàðüÿàëàõ õýñãèéí õîðîîäûí ¿éë àæèëëàãààã çîõèîí áàéãóóëàëò, àðãà ç¿éí íýãäñýí óäèðäëàãààð õàíãàõ; 16.2.2.àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîîíîîñ õóâààðèëñàí òºñâèéí õºðºíãèéã çîðèóëàëòûí äàãóó çàõèðàí çàðöóóëàõ, õàðüÿàëàõ õýñãèéí õîðîîäîä çîõèõ æóðìûí äàãóó õóâààðèëàõ, çàðöóóëàëòàä íü õÿíàëò òàâèõ; 16.2.3.ººðèéí á¿ðýí ýðõýä õàìààðàõ àñóóäëààð ãàðñàí ºðãºäºë, ãîìäëûã õÿíàí øèéäâýðëýæ, áè÷ãýýð õàðèó ºãºõ;

34


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

16.2.4.ñàíàë õóðààëòûí ä¿íãèéí òóõàé õàðüÿàëàõ õýñãèéí õîðîîäûí ñàíàë õóðààëòûí ä¿íã ¿íäýñëýí òóõàéí íóòàã äýâñãýðèéí õýìæýýãýýð ñîíãóóëèéí ä¿íã íýãòãýæ, õàðüÿàëàãäàõ àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîîíä õ¿ðãýõ; 16.2.5.äýýä øàòíû ñîíãóóëèéí õîðîîíîîñ õóóëüä çààñíû äàãóó ºãñºí ¿¿ðãèéã áèåë¿¿ëýõ; 16.2.6.ñîíãóóëèéí áàðèìò áè÷ãèéã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ áàòàëñàí æóðìûí äàãóó öýãöýëæ, õàðüÿàëàãäàõ àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîîíä õ¿ëýýëãýí ºãºõ; 16.2.7.õóóëüä çààñàí áóñàä á¿ðýí ýðõ. 17 äóãààð ç¿éë.Õýñãèéí õîðîî, ò¿¿íèé á¿ðýí ýðõ 17.1.Àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîî õýñãèéí õîðîîã ñàíàë àâàõ ºäðººñ 40-ººñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, òàâàí ãèø¿¿íèé á¿ðýëäýõ¿¿íòýé áàéãóóëæ, õàðüÿàëàõ íóòàã äýâñãýðèéíõýý õýìæýýíä íèéòýä ìýäýýëíý. 17.2.Õýñãèéí õîðîî äàðààõ á¿ðýí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëíý: 17.2.1.õýñãèéí õîðîîíû õàÿã, àæèëëàõ öàãèéí õóâààðü, ñàíàë àâàõ ºäºð, öàãèéã ñîíãîã÷äîä ìýäýýëýõ; 17.2.2.ñîíãîã÷èéã øèëæ¿¿ëýõ, øèëæèæ èðñýí ñîíãîã÷èéã á¿ðòãýõ òóõàé àñóóäëûã óëñûí á¿ðòãýëèéí õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãàä ìýäýãäýõ; 17.2.3.ýðõ ç¿éí ÷àäàìæã¿é íü ø¿¿õèéí øèéäâýðýýð òîãòîîãäñîí, ò¿¿í÷ëýí õîðèõ ãàçàð ÿë ýäýëæ áàéãàà èðãýí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä á¿ðòãýãäñýí áîë óëñûí á¿ðòãýëèéí õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãàä ìýäýãäýõ; 17.2.4.ñîíãîã÷èéí íýðèéí æàãñààëò äàõü òóõàéí ñîíãîã÷èéí ìýäýýëýë ò¿¿íèé èðãýíèé ¿íýìëýõèéí ìýäýýëýëòýé çºðñºí òîõèîëäîëä çºð÷ëèéã àðèëãóóëàõààð óëñûí á¿ðòãýëèéí õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãàä ìýäýãäýõ; 17.2.5.ñàíàë àâàõ áàéð, 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöàã, ñîíãîã÷èéí á¿ðòãýëèéí áîëîí ñàíàë òîîëîõ òºõººðºìæ çýðýã ñàíàë àâàõàä øààðäëàãàòàé áóñàä ç¿éëèéã áýëòãýæ, ñîíãîã÷äûí ñàíàë àâàõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëàõ;

35


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

17.2.6.ñàíàë õóðààëòûí ä¿íã ñóì, ä¿¿ðãèéí ñîíãóóëèéí õîðîîíä íýí äàðóé õ¿ðãýõ; 17.2.7.ñîíãóóëèéí áàðèìò áè÷ãèéã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ áàòàëñàí æóðìûí äàãóó öýãöýëæ, ñóì, ä¿¿ðãèéí ñîíãóóëèéí õîðîîíä õ¿ëýýëãýí ºãºõ; 17.2.8.ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëàõ áîëîí ñàíàë àâàõ, ñàíàë òîîëîõòîé õîëáîãäñîí àñóóäëààð ãàðñàí ºðãºäºë, ãîìäëûã ýðõ õýìæýýíèéõýý õ¿ðýýíä øèéäâýðëýõ, ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãàä óëàìæëàõ; 17.2.9.äýýä øàòíû ñîíãóóëèéí õîðîîíîîñ õóóëüä çààñíû äàãóó ºãñºí ¿¿ðãèéã áèåë¿¿ëýõ; 17.2.10.õóóëüä çààñàí áóñàä á¿ðýí ýðõ 18 äóãààð ç¿éë.Ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäèéí ñàíàë àâàõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëàõ êîìèññ, ñàëáàð êîìèññ, òýäãýýðèéí á¿ðýí ýðõ 18.1.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ãàäààä õàðèëöààíû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãûí ñàíàëûã ¿íäýñëýí ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäèéí ñàíàë àâàõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëàõ, íýãäñýí óäèðäëàãààð õàíãàõ, õÿíàëò òàâèõ ¿¿ðýã á¿õèé Ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäèéí ñàíàë àâàõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëàõ êîìèññûã /öààøèä “Êîìèññ” ãýõ/ ýíý õóóëèéí 8.4-ò çààñàí ñàíàë àâàõ ºäðººñ 45-ààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿äèéí á¿ðýëäýõ¿¿íòýéãýýð áàéãóóëíà. 18.2.Êîìèññ ýíý õóóëèéí 15.2.1, 15.2.2, 15.2.11-ä çààñíààñ ãàäíà äàðààõ á¿ðýí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëíý: 18.2.1.ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäèéí ñàíàë àâàõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëàõ ñàëáàð êîìèññûí ¿éë àæèëëàãààã çîõèîí áàéãóóëàëò, àðãà ç¿éí íýãäñýí óäèðäëàãààð õàíãàõ; 18.2.2.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ èð¿¿ëñýí ñàíàëûí õóóäàñ, ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëàõ áîëîí ñàíàë àâàõòàé õîëáîãäñîí áóñàä áàðèìò áè÷ãèéã ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäèéí ñàíàë àâàõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëàõ ñàëáàð êîìèññò õ¿ðã¿¿ëýõ; 18.2.3.ýíý õóóëèéí 21.5-ä çààñàí ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäèéí á¿ðòãýëèéã íýãòãýí óëñûí á¿ðòãýëèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä õÿíóóëàõààð õ¿ðã¿¿ëýõ;

36


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

18.2.4.øààðäëàãàòàé òîõèîëäîëä ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäèéí ñàíàë àâàõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëàõ ñàëáàð êîìèññò ñóðãàëò çîõèîí áàéãóóëàõ, òºëººëºã÷ òîìèëîí àæèëëóóëàõ; 18.2.5.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ õóâààðèëñàí òºñâèéí õºðºíãèéã çîðèóëàëòûí äàãóó çàõèðàí çàðöóóëàõ, çîõèõ æóðìûí äàãóó õàðüÿàëàõ ñàëáàð êîìèññò õóâààðèëàõ, çàðöóóëàëòàä íü õÿíàëò òàâèõ; 18.2.6.ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëàõ áîëîí ñàíàë àâàõ, õ¿ðã¿¿ëýõòýé õîëáîãäñîí àñóóäëààð ãàðñàí ºðãºäºë, ãîìäëûã ýðõ õýìæýýíèéõýý õ¿ðýýíä øèéäâýðëýõ, ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãàä óëàìæëàõ. 18.3.Êîìèññ ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäèéí ñàíàë àâàõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëàõ ñàëáàð êîìèññûã ýíý õóóëèéí 8.4-ò çààñàí ñàíàë àâàõ ºäðººñ 40-ººñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿äèéí á¿ðýëäýõ¿¿íòýéãýýð Ìîíãîë Óëñûí äèïëîìàò òºëººëºã÷èéí ãàçðûí äýðãýä áàéãóóëíà. 18.4.Ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäèéí ñàíàë àâàõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëàõ ñàëáàð êîìèññ /öààøèä “ñàëáàð êîìèññ” ãýõ/ ýíý õóóëèéí 15.2.1, 15.2.2, 15.2.11-ä çààñíààñ ãàäíà äàðààõ á¿ðýí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëíý: 18.4.1.ñàëáàð êîìèññûí õàÿã, àæèëëàõ öàãèéí õóâààðü, ñàíàë àâàõ ºäºð, öàãèéã ñîíãîã÷äîä ìýäýýëýõ; 18.4.2.ñàëáàð êîìèññûí áàéðëàäàã óëñàä áàéãàà ñîíãóóëèéí ýðõ á¿õèé èðãýäèéã á¿ðòãýæ, èðãýäèéí á¿ðòãýëèéã ãàðãàõ; 18.4.3.ýíý õóóëèéí 18.4.2-ò çààñàí ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäèéí á¿ðòãýëèéã Êîìèññò õ¿ðã¿¿ëýõ; 18.4.4.ñàíàë àâàõ áàéð, ñàíàëûí õàéðöàã, ñàíàë áýëòãýõ á¿õýýã, ñàíàë àâàõàä øààðäëàãàòàé áóñàä ç¿éëèéã áýëòãýæ, ñîíãîã÷äûí ñàíàë àâàõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëàõ; 18.4.5.ñàíàë õóðààëò äóóññàíû äàðàà áèò¿¿ìæèëñýí äóãòóéòàé ñàíàëûí õóóäàñ, ñàíàë àâàõàä çàðöóóëààã¿é ¿ëäñýí áîëîí áóðóó òýìäýãëýë õèéñíýýñ õóðààãäñàí ñàíàëûí õóóäñûã òóñ òóñàä íü òîîëæ, áàðóóí äýýä ºíöãèéã íü õàé÷ëàí, ýíý òóõàé òýìäýãëýëä òóñãàí áîîæ áèò¿¿ìæëýí, ñàíàë õóðààëòûí òóõàé ñàëáàð êîìèññûí õóðàëäààíû òýìäýãëýë, ñîíãóóëèéí áóñàä áàðèìò áè÷ãèéí õàìò Êîìèññò íýí äàðóé õ¿ðã¿¿ëýõ;

37


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

18.4.6.ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëàõ, ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëò áîëîí ñàíàë àâàõòàé õîëáîãäñîí àñóóäëààð ãàðñàí ºðãºäºë, ãîìäëûã ýðõ õýìæýýíèéõýý õ¿ðýýíä øèéäâýðëýõ, ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãàä óëàìæëàõ; 18.4.7.Êîìèññ áîëîí áàéãóóëëàãààñ ºãñºí ¿¿ðãèéã áèåë¿¿ëýõ.

òºðèéí

õîëáîãäîõ

áóñàä

18.5.Êîìèññ, ñàëáàð êîìèññûí àæëûí çîõèîí áàéãóóëàëòàä ýíý õóóëèéí 19 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñíûã áàðèìòàëíà. 19 ä¿ãýýð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí õîðîîäûí àæëûí çîõèîí áàéãóóëàëò 19.1.Ñîíãóóëèéí õîðîîä á¿ðýí ýðõèéíõýý àñóóäëûã õóðàëäààíààðàà õýëýëöýæ õóðàëäààíä îðîëöñîí äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿äèéí îëîíõûí ñàíàëààð øèéäâýðëýæ, òîãòîîë ãàðãàíà. 19.2.Ýíý õóóëèéí 19.1-ä çààñàí õóðàëäààíä ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿äèéí ãóðàâíû õî¸ðîîñ äîîøã¿é íü îðîëöñîí áîë òóõàéí ñîíãóóëèéí õîðîîíû õóðàëäààíûã õ¿÷èíòýéä òîîöíî. 19.3.Ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿í ýíý õóóëèéí 19.1-ä çààñàí õóðàëäààíûã õ¿íäýòãýí ¿çýõ øàëòãààíã¿éãýýð îðõèæ ãàðàõûã õîðèãëîíî. 19.4.Ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿í õóðàëäààíûã õ¿íäýòãýí ¿çýõ øàëòãààíã¿éãýýð îðõèñîí òîõèîëäîëä ò¿¿íèéã õóðàëäààíä îðîëöîæ òóõàéí àñóóäëààð òàòãàëçñàí ñàíàë ãàðãàñàíä òîîöíî. 19.5.Ýíý õóóëèéí 19.1-ä çààñàí òîãòîîëä òóõàéí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà ãàðûí ¿ñýã çóðíà. 19.6.Ýíý õóóëèéí 19.1-ä çààñàí òîãòîîëä òóõàéí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãûí àëü íýã íü ãàðûí ¿ñýã çóðààã¿é íü óã òîãòîîëûã õ¿÷èíã¿é, ýñõ¿ë õ¿÷èí òºãºëäºð áóñ ãýæ òîîöîõ ¿íäýñëýë áîëîõã¿é. 19.7.Ñîíãóóëèéí õîðîîä íü ñàíàë àâàõ ºäðººñ áóñàä àæëûí ºäðèéí 09.00-18.00 öàãèéí õîîðîíä àæèëëàõ áºãººä àæëûí øààðäëàãààð àæëûí áóñ ºäºð áîëîí èë¿¿ öàãààð àæèëëàõ òîõèîëäîëä ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà çàõèðàìæ ãàðãàíà.

38


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

19.8.Ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà ýíý õóóëèéí 19.1-ä çààñàí õóðàëäààíààð õýëýëöýõ àñóóäàë, õóâààðèéã äîëîî õîíîãîîð ãàðãàæ, òóõàéí ñîíãóóëèéí õîðîîíû àæèëëàõ áàéðûí ìýäýýëëèéí ñàìáàðò èë òàâèíà. 19.9.Ñîíãóóëèéí õîðîîäûí äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿í õ¿íäýòãýí ¿çýõ øàëòãààíã¿éãýýð ýíý õóóëèéí 19.7, 19.8-ä çààñàí õóãàöààíä ñîíãóóëèéí õîðîîíû àæèë, ñîíãóóëèéí õîðîîíû õóðàëäààíä èðýõã¿é áàéõ, òàñëàõ, õóðàëäààíûã îðõèõ, õóðàëäààíû òýìäýãëýëä ãàðûí ¿ñýã çóðàõààñ òàòãàëçàõûã òóñ òóñ õîðèãëîíî. 19.10.Õ¿íäýòãýí ¿çýõ øàëòãààíû óëìààñ ñîíãóóëèéí õîðîîíû àæèë, õóðàëäààíä èðýõ áîëîìæã¿é áîëñîí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿í ýíý òóõàéãàà óðüä÷èëàí òóõàéí ñîíãóóëèéí õîðîîíä áè÷ãýýð áîëîí áóñàä õýëáýðýýð ìýäýãäýõ ¿¿ðýãòýé. 19.11.Ýíý õóóëèéí 19.3, 19.9, 19.10-ò çààñíûã çºð÷ñºí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿íèéã ñîíãóóëèéí õîðîîíû á¿ðýëäýõ¿¿íýýñ õàñàõ àñóóäëûã òóõàéí ñîíãóóëèéí õîðîîã áàéãóóëñàí äýýä øàòíû ñîíãóóëèéí õîðîî ãóðàâ õîíîãèéí äîòîð øèéäâýðëýíý. 19.12.Ýíý õóóëèéí 19.11-ä çààñíû äàãóó ñîíãóóëèéí õîðîîíû á¿ðýëäýõ¿¿íýýñ õàñàãäñàí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿íèé îðîíä ººð õ¿íèéã òóõàéí ñîíãóóëèéí õîðîîã áàéãóóëñàí äýýä øàòíû ñîíãóóëèéí õîðîî íü íýí äàðóé íºõºí òîìèëíî. 19.13.Ñîíãóóëèéí õîðîîä íü Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ áàòàëñàí õóðàëäààíû äýãèéã áàðèìòëàõ áà ãèø¿¿äèéí àæèë ¿¿ðãèéí õóâààðèéã ººðºº òîãòîîíî. 19.14.Ñîíãóóëèéí õîðîîäûí õóðàëäààí íýýëòòýé, èë òîä áàéõ áà ñîíãóóëèéí õîðîîíû àæèëëàõ áàéðûí áàãòààìæèéã õàðãàëçàí ñîíãóóëüä îðîëöîæ áàéãàà óëñ òºðèéí íàì, õàìòàðñàí íàìóóäûí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí àæèëòàí, õýâëýë ìýäýýëëèéí áàéãóóëëàãûí àæèëòàí, àæèãëàã÷, ýíý õóóëèéí 9.5-ä çààñàí òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí àæèëòíààñ õóðàëäààíûã àæèãëàõ, äóó áîëîí ä¿ðñ áè÷ëýã õèéõ áîëîìæîîð õàíãàõ àñóóäëûã ýíý õóóëèéí 19.13-ò çààñàí õóðàëäààíû äýãýýð çîõèöóóëíà. 19.15.Ýíý õóóëèéí 19.14-ò çààñíû äàãóó ñîíãóóëèéí õîðîîäûí õóðàëäààíûã àæèãëàæ áàéãàà ýòãýýä íü òóõàéí ñîíãóóëèéí õîðîîíû á¿ðýí ýðõèéí àñóóäàëä îðîëöîõ, ¿ã õýëýõ çýðãýýð ñîíãóóëèéí õîðîîíû õóðàëäààíû õýâèéí ¿éë àæèëëàãààíä ñààä ó÷ðóóëàõûã õîðèãëîíî.

39


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

19.16.Ñîíãóóëèéí õîðîîäûí õóðàëäààíû øèéäâýðèéã íèéòýä èë òîä ìýäýýëíý. 19.17.Ñîíãóóëèéí õîðîîäûí õóðàëäààíû òýìäýãëýëèéã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ áàòàëñàí æóðìûí äàãóó çààâàë õºòëºõ áºãººä ò¿¿íèéã òóõàéí ñîíãóóëèéí õîðîîíû íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà õàðèóöíà. 19.18.Ñîíãóóëèéí áàðèìò áè÷èã á¿ðòãýëòýé áàéõ áºãººä ò¿¿íä õàìààðàõ áàðèìò áè÷èã, ò¿¿íèéã á¿ðòãýõ æóðìûã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî áàòàëíà. 19.19.Ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà äîòîîä àæëûí àñóóäëààð çàõèðàìæ ãàðãàíà. 19.20.Ñîíãóóëèéí õîðîîäûí äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿íèéã àæëûí øààðäëàãûã õàðãàëçàí ¿íäñýí àæëààñ íü ò¿ð ÷ºëººëºí àæèëëóóëàõ áà ò¿¿íä óóë õóãàöààíû öàëèí õºëñèéã ¿íäñýí áàéãóóëëàãà íü îëãîíî. 19.21.Õóóëüä ººðººð çààãààã¿é áîë äîîä øàòíû ñîíãóóëèéí õîðîîíû øèéäâýð, ¿éë àæèëëàãààíû òàëààð äýýä øàòíû ñîíãóóëèéí õîðîîíä ãîìäîë ãàðãàæ áîëîõ áºãººä çîõèõ øàòíû ñîíãóóëèéí õîðîî ãîìäëûã õ¿ëýýæ àâñíààñ õîéø ãóðâàí õîíîãèéí äîòîð õÿíàí øèéäâýðëýæ, ãîìäîë ãàðãàã÷èä áè÷ãýýð õàðèó ìýäýãäýíý. 19.22.Ñîíãóóëèéí õîðîîä ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëàõòàé õîëáîãäñîí, ò¿¿í÷ëýí õóóëü çºð÷ñºí òóõàé àñóóäëûã øàëãóóëàõ, ýñõ¿ë çºð÷ëèéã òàñëàí çîãñîîõ àñóóäëààð ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæîîð ¿¿ðýã õ¿ëýýñýí àëèâàà áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòàíä õóóëü ¸ñíû øààðäëàãà òàâèõ ýðõòýé áºãººä óã øààðäëàãûã õ¿ëýýí àâñàí áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòàí àæëûí õî¸ð ºäðèéí äîòîð øèéäâýðëýæ, áè÷ãýýð õàðèó ìýäýãäýíý. 19.23.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî áîëîí àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîî õóâààðèëàãäñàí òºñâèéí õºðºíãèéí õýìæýýíä ñîíãóóëèéã çîõèîí áàéãóóëàõòàé õîëáîãäóóëàí õóâü õ¿í, õóóëèéí ýòãýýäòýé ñîíãîí øàëãàðóóëàëòã¿éãýýð áàðàà, àæèë, ¿éë÷èëãýý õóäàëäàí àâàõ ãýðýý áàéãóóëàõ áà ýíýõ¿¿ ¿éë àæèëëàãàà íü Òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èéí õºðºí㺺ð áàðàà, àæèë, ¿éë÷èëãýý õóäàëäàí àâàõ òóõàé õóóëèéí6 çîõèöóóëàëòàä õàìààðàõã¿é.

Òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èéí õºðºí㺺ð áàðàà, àæèë, ¿éë÷èëãýý õóäàëäàí àâàõ òóõàé õóóëü -“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõýòãýëèéí 2005 îíû 48 äóãààðò íèéòëýãäñýí.

6

40


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

19.24.Ñîíãóóëèéí õîðîîäîîñ á¿ðýí ýðõèéíõýý õ¿ðýýíä ãàðãàñàí øèéäâýðèéã ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæèä çààñíû äàãóó ¿¿ðýã õ¿ëýýñýí òóõàéí íóòàã äýâñãýðèéí á¿õ áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòàí, èðãýí áèåë¿¿ëýõ ¿¿ðýãòýé. 19.25.Ýíý õóóëèéí 19.8-ä çààñíûã çºð÷ñºí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ýíý õóóëèéí 19.15-ä çààñíûã çºð÷ñºí ýòãýýäèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ð äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ýíý õóóëèéí 19.17-ä çààñíûã çºð÷ñºí ñîíãóóëèéí õîðîîíû íàðèéí áè÷ãèéí äàðãûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ýíý õóóëèéí 19.21-ä çààñíûã çºð÷ñºí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿íèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ýíý õóóëèéí 19.22-ò çààñàí õóãàöààíä õàðèó ìýäýãäýýã¿é àëáàí òóøààëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ýíý õóóëèéí 19.24-ò çààñíûã çºð÷ñºí èðãýíèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ð äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, àëáàí òóøààëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, õóóëèéí ýòãýýäèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. 19.26.Ýíý õóóëèéí 19.3, 19.9, 19.10-ò çààñíûã çºð÷ñºí íü òóõàéí òºðèéí àëáàí õààã÷èéã òºðèéí àëáàíä íýã æèëèéí õóãàöààíä ýðãýæ îðîõ ýðõã¿éãýýð õàëàõ ¿íäýñëýë áîëíî. ĪЪÂÄYÃÝÝÐ ÁYËÝà ÑÎÍÃÎÃ×ÄÛÍ ÍÝÐÈÉÍ ÆÀÃÑÀÀËÒ 20 äóãààð ç¿éë.Ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëò ¿éëäýõ, òàíèëöóóëàõ 20.1.Ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòûã èðãýíèé á¿ðòãýëèéí ìýäýýëëèéí óëñûí ñàí äàõü ñîíãîã÷èéí á¿ðòãýëä ¿íäýñëýí ¿éëäýõ áºãººä ò¿¿íèéã íÿãòëàí øàëãàõ, äàâõàðäëûã àðèëãàõ, ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä á¿ðòãýãäýýã¿é ñîíãóóëèéí ýðõ á¿õèé èðãýíèéã á¿ðòãýõ çýðýã àæëûã óëñûí á¿ðòãýëèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà óëñûí õýìæýýíä çîõèîí áàéãóóëæ, íýãäñýí óäèðäëàãààð õàíãàíà.

41


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

20.2.Ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä òóõàéí õýñãèéí íóòàã äýâñãýðò õàÿãèéí á¿ðòãýë á¿õèé ñîíãîã÷èéí ýöýã /ýõ/-èéí íýð, ººðèéí íýð, íàñ, õ¿éñ, ðåãèñòðèéí äóãààð, îðøèí ñóóãàà ãàçðûí õàÿãèéã á¿ðòãýõ áºãººä èéíõ¿¿ á¿ðòãýõýä óã ìýäýýëýë òóõàéí ñîíãîã÷èéí áèåèéí äàâõöàõã¿é ºãºãäºë /ãàðûí õóðóóíû õýý/-ººð õÿíàãäñàí áàéõ áà ñîíãîã÷äûã òóõàéí õýñýã äýõ ñîíãîã÷äûí õàÿãèéí á¿ðòãýëèéí äàãóó äàðààëóóëàí áè÷íý. 20.3.Óëñûí á¿ðòãýëèéí áàéãóóëëàãûí àéìàã, íèéñëýë äýõ ñàëáàð, íýãæ íü Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ áàòàëñàí ìàÿãòûí äàãóó òóõàéí íóòàã äýâñãýðèéí èðãýíèé á¿ðòãýëèéí ìýäýýëëèéí óëñûí ñàíã ¿íäýñëýí óëñûí á¿ðòãýëèéí áàéãóóëëàãûí ñîíãîã÷äûí á¿ðòãýëèéí ìýäýýëëèéí ñàíãààñ ãàðãàñàí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòûã íÿãòëàí øàëãàæ óëñûí á¿ðòãýëèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä õ¿ðã¿¿ëíý. 20.4.Óëñûí á¿ðòãýëèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 20.3-ò çààñàí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä áàéãàà ñîíãóóëèéí ýðõ á¿õèé èðãýíèé ýöýã /ýõ/-èéí íýð, ººðèéí íýð, íàñ, õ¿éñ, ðåãèñòðèéí äóãààð, îðøèí ñóóãàà ãàçðûí õàÿãèéí á¿ðòãýëèéí ìýäýýëëèéã àéìàã, íèéñëýë, ñóì, ä¿¿ðýã, áàã, õîðîîãîîð áîëîí ýíý õóóëèéí 12.1-ä çààñíû äàãóó áàéãóóëñàí õýñýã íýã á¿ðýýð íü íýãòãýí ãàðãàõ áºãººä óã æàãñààëòûã ñîíãóóëèéí æèëèéí ãóðàâäóãààð ñàðûí íýãíèé ºäðººñ ºìíº ñîíãóóëü äóóñòàë ººðèéí öàõèì õóóäàñò áàéðëóóëíà. 20.5.Óëñûí á¿ðòãýëèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ñîíãóóëèéí ýðõ á¿õèé èðãýíèéã ýíý õóóëèéí 20.4-ò çààñàí öàõèì õóóäàñò áàéðëóóëñàí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëò äàõü çºâõºí ººðò íü õîëáîãäîõ ìýäýýëýëòýé òàíèëöàõ áîëîìæîîð õàíãàíà. 20.6.Äîð äóðäñàí áàéãóóëëàãà äàðààõ èðãýíèé ýöýã /ýõ/-èéí íýð, ººðèéí íýð, ðåãèñòðèéí äóãààð, òºðñºí îí, ñàð, ºäºð, õ¿éñ áîëîí áóñàä øààðäëàãàòàé ìýäýýëëèéã óëñûí á¿ðòãýëèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä ñîíãóóëèéí æèëèéí òàâäóãààð ñàðûí 15-íû ºäðººñ ºìíº õ¿ðã¿¿ëíý: 20.6.1.Óëñûí äýýä ø¿¿õ ýðõ ç¿éí ÷àäàìæã¿é íü ø¿¿õèéí øèéäâýðýýð òîãòîîãäñîí ñîíãóóëèéí íàñíû èðãýäèéí ìýäýýëëèéã; 20.6.2.ø¿¿õèéí øèéäâýð ã¿éöýòãýõ òºâ áàéãóóëëàãà íü ñàíàë àâàõ ºäºð õîðèõ ãàçàðò ÿë ýäýëæ áàéõ ñîíãóóëèéí íàñíû èðãýäèéí ìýäýýëëèéã; 20.6.3.õèë õàìãààëàëòûã óäèðäàõ òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà 60 áà ò¿¿íýýñ äýýø õîíîãèéí õóãàöààãààð ãàäààä óëñàä çîð÷ñîí èðãýäèéí ìýäýýëëèéã;

42


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

20.6.4.õèë õàìãààëàëòûã óäèðäàõ òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ñàíàë àâàõ ºäºð ººðèéí õàðüÿà òóñãàé àíãè, ñàëáàðò àëáà õààæ áàéãàà áîëîâ÷ òóõàéí ñóì, ä¿¿ðãèéí íóòàã äýâñãýðò áàéíãà îðøèí ñóóõ á¿ðòãýëã¿é ñîíãîã÷äûí ìýäýýëëèéã; 20.6.5.áàòëàí õàìãààëàõ àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà ñàíàë àâàõ ºäºð çýâñýãò õ¿÷íèé öýðãèéí àíãè, íýãòãýëä àëáà õààæ áàéãàà áîëîâ÷ òóõàéí ñóì, ä¿¿ðãèéí íóòàã äýâñãýðò áàéíãà îðøèí ñóóõ á¿ðòãýëã¿é ñîíãîã÷äûí ìýäýýëëèéã. 20.7.Óëñûí á¿ðòãýëèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 20.6.1-20.6.3-ò çààñíû äàãóó èð¿¿ëñýí èðãýäèéí ìýäýýëëèéã ¿íäýñëýí òóõàéí ñîíãîã÷èéã ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòààñ õàñàëã¿éãýýð “Ò¿ð õàñàâ” ãýñýí íýìýëò òýìäýãëýãýýã ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëò äàõü òóõàéí ñîíãîã÷èéí íýðèéí àðûí “Òàéëáàð” ãýñýí õýñýãò òýìäýãëýíý. 20.8.Óëñûí á¿ðòãýëèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 20.6.4, 20.6.5-ä çààñíû äàãóó èð¿¿ëñýí èðãýäèéí ìýäýýëëèéã ¿íäýñëýí òóõàéí öýðãèéí àíãè, íýãòãýë õàìààð÷ áàéãàà õýñýãò ñàíàëàà ºãºõ ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä òóõàéí ñîíãîã÷èéã íýìæ á¿ðòãýí áàéíãà îðøèí ñóóãàà ãàçðûíõ íü õàÿãèéí äàãóó á¿ðòãýãäñýí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòààñ õàñíà. 20.9.Óëñûí á¿ðòãýëèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 20.4-ò çààñíû äàãóó öàõèì õóóäàñò áàéðëóóëñàí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä äàðààõ ººð÷ëºëòèéã òóñãàí óã æàãñààëòûã öààñàí áîëîí öàõèì õýëáýðýýð ¿éëäýæ, ñàíàë àâàõ ºäðººñ 25-ààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº óëñûí á¿ðòãýëèéí áàéãóóëëàãûí àéìàã, íèéñëýë äýõ ñàëáàð, íýãæýýð äàìæóóëàí àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîîíä õ¿ðã¿¿ëíý: 20.9.1.ñîíãîã÷îîñ ýíý õóóëèéí 20.4-ò çààñàí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä á¿ðòãýãäýýã¿é áóþó áóðóó á¿ðòãýãäñýí òàëààð ãàðãàñàí ãîìäëûí äàãóó îðóóëñàí ººð÷ëºëò; 20.9.2.ñîíãîã÷èéí ýöýã /ýõ/-èéí íýð, ººðèéí íýð, ðåãèñòðèéí äóãààð, îðøèí ñóóãàà ãàçðûí õàÿãèéí ººð÷ëºëò çýðýã èðãýíèé á¿ðòãýëòýé õîëáîãäñîí ººð÷ëºëò; 20.9.3.íàñ áàðñàí èðãýíèé á¿ðòãýëòýé õîëáîãäñîí ººð÷ëºëò; 20.9.4.ýíý õóóëèéí 20.6-ä çààñàí èðãýäèéí ìýäýýëýëòýé õîëáîãäñîí ººð÷ëºëò.

43


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

20.10.Àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîî ýíý õóóëèéí 20.9-ä çààñíû äàãóó õ¿ëýýí àâñàí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòûã ñàíàë àâàõ ºäðººñ 20-îîñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº õîëáîãäîõ õýñãèéí õîðîîíä õ¿ðã¿¿ëýõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëíà. 20.11.Õýñãèéí õîðîî ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòûã õ¿ëýýí àâñàí ºäðººñ ýõëýí ººðèéí àæèëëàõ áàéðàíä, ººðèéí àæèëëàõ áàéðã¿é áîë ñóì, õîðîîíû Çàñàã äàðãûí òàìãûí ãàçðûí áàéðàíä, ñàíàë àâàõ áàéð áýëýí áîëñíû äàðàà ñàíàë àâàõ áàéðàíä èë òàâüæ, ñîíãîã÷äîä ÷ºëººòýé òàíèëöàõ áîëîëöîî îëãîíî. 20.12.Ñîíãîã÷ ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä á¿ðòãýãäñýí ýñýõýý ñàíàë àâàõ ºäðººñ àðâààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº øàëãàñàí áàéâàë çîõèíî. 20.13.Ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëò íü çºâõºí íýã íýðèéí æàãñààëòààñ á¿ðäýõ áºãººä øèíýýð ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëò ¿éëäýõ, ýíý õóóëüä çààñíûã çºð÷èí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä ººð÷ëºëò îðóóëàõûã õîðèãëîíî. 20.14.Ñîíãîã÷èéã çºâõºí ñîíãóóëèéí íýã õýñýãò ñîíãîã÷äûí íýã íýðèéí æàãñààëòàä á¿ðòãýíý. 20.15.Õýñãèéí õîðîîíû àëáàí àæëûí õýðýãöýýíýýñ áóñàä òîõèîëäîëä ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòûã õóâèëæ îëøðóóëàõ, òàðààõûã õîðèãëîíî. 20.16.Óëñûí á¿ðòãýëèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà óëñ òºðèéí íàì, õàìòàðñàí íàìóóäûã òºëººëºõ ýðõ á¿õèé ýòãýýäèéí õ¿ñýëòèéí äàãóó ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòûí ñîíãîã÷èéí ýöýã /ýõ/-èéí íýð, ººðèéí íýð, ðåãèñòðèéí äóãààð, îðøèí ñóóãàà ãàçðûí õàÿã á¿õèé õýñãèéã çºâõºí öàõèì õýëáýðýýð íýã óäàà îëãîíî. 20.17.Ýíý õóóëèéí 20.16-ä çààñàí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòûí õîëáîãäîõ ìýäýýëëèéã îëãîõòîé õîëáîãäîõ çàðäëûí õýìæýýã óëñûí á¿ðòãýëèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà òîãòîîíî. 20.18.Óëñûí á¿ðòãýëèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 20 äóãààð ç¿éëä íèéö¿¿ëýí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëò ¿éëäýõ, òàíèëöóóëàõ, äàâõàðäëûã øàëãàõ, ñîíãîã÷ øèëæèõ æóðìûã áàòëàí ìºðä¿¿ëíý. 20.19.Ýíý õóóëèéí 20 äóãààð ç¿éëä çààñàí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëò ¿éëäýõ æóðìûã çºð÷ñºí àëáàí òóøààëòàí, ñîíãóóëèéí õîðîîíû

44


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿í, áóñàä ýòãýýäèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. 20.20.Ýíý õóóëèéí 20.19-ä çààñàí çºð÷èë íü íîöòîé áîë òóõàéí àëáàí òóøààëòíûã òºðèéí àëáàíä íýã æèëèéí õóãàöààíä ýðãýæ îðîõ ýðõã¿éãýýð õàëàõ ¿íäýñëýë áîëíî. 21 ä¿ãýýð ç¿éë.Ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäèéí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëò ¿éëäýõ, òàíèëöóóëàõ 21.1.Óëñûí á¿ðòãýëä á¿ðòãýãäñýí, ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýí ýíý õóóëèéí 8.4-ò çààñàí ñàíàë àâàõ ºäðººñ 40 õîíîãèéí ºìíººñ ýõëýí 25 õîíîãèéí õóãàöààíä ººðèéí îðøèí ñóóãàà óëñàä áàéãàà Ìîíãîë Óëñûí äèïëîìàò òºëººëºã÷èéí ãàçàðò áèå÷ëýí èðæ, ýñõ¿ë øóóäàí áóþó öàõèì øóóäàí, ôàêñààð ñîíãóóëüä îðîëöîõîî ìýäýãäýæ, á¿ðòã¿¿ëíý. 21.2.Ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýí ñîíãóóëüä îðîëöîõîîð á¿ðòã¿¿ëýõäýý Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ áàòàëñàí äàðààõ ìýäýýëëèéã áàãòààñàí ìàÿãòûã áºãëºæ, ¿íäýñíèé ãàäààä ïàñïîðòûí õóóëáàðûí õàìò Ñàëáàð êîìèññò ºãíº: 21.2.1.ýöýã /ýõ/-èéí íýð, ººðèéí íýð; 21.2.2.òºðñºí îí, ñàð, ºäºð, íàñ, õ¿éñ; 21.2.3.¿íäýñíèé ãàäààä ïàñïîðòûí áîëîí ðåãèñòðèéí äóãààð; 21.2.4.Ìîíãîë Óëñûí õèëýýð õàìãèéí ñ¿¿ëä ãàðñàí õóãàöàà; 21.2.5.õàìãèéí ñ¿¿ëä ýõ îðîíäîî îðøèí ñóóæ áàéñàí ãàçðûí õàÿã; 21.2.6.îäîî îðøèí ñóóæ áàéãàà ãàçðûí õàÿã. 21.3.Ñàëáàð êîìèññ ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýíèéã á¿ðòãýõäýý ýíý õóóëèéí 21.2-ò çààñàí õîëáîãäîõ áàðèìò áè÷ãèéã íÿãòëàí øàëãàæ, Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ áàòàëñàí ìàÿãòûí äàãóó ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäèéí á¿ðòãýëèéã öààñàí áîëîí öàõèì õýëáýðýýð ãàðãàíà. 21.4.Ñàëáàð êîìèññ ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäèéã á¿ðòãýõ àæèëëàãààã ýíý õóóëèéí 8.4-ò çààñàí ñàíàë àâàõ ºäðººñ 15 õîíîãèéí ºìíº äóóñãàâàð áîëãîæ, ýíý õóóëèéí 21.3-ò çààñàí á¿ðòãýëèéã õî¸ð õîíîãèéí äîòîð Êîìèññò õ¿ðã¿¿ëíý. 21.5.Êîìèññ íèéò ñàëáàð êîìèññîîñ èð¿¿ëñýí ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäèéí á¿ðòãýëèéã íýãòãýí õî¸ð õîíîãèéí äîòîð óëñûí á¿ðòãýëèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä õ¿ðã¿¿ëíý.

45


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

21.6.Óëñûí á¿ðòãýëèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 21.5-ä çààñàí íýãòãýñýí á¿ðòãýëèéã ¿íäýñëýí òóõàéí ñîíãîã÷äûã Ìîíãîë Óëñàä á¿ðòãýãäñýí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòààñ õàñàëò õèéæ, ýíý òóõàéãàà òóõàéí õýñãèéí õîðîîíû äýðãýä àæèëëàæ áàéãàà èðãýíèé á¿ðòãýëèéí áàéãóóëëàãûí èòãýìæëýãäñýí àæèëòàíä ìýäýãäýæ õàñàëò õèéëãýíý. 21.7.Ýíý õóóëèéí 20.7-ä çààñíû äàãóó “Ò¿ð õàñàâ” ãýñýí íýìýëò òýìäýãëýãýý õèéãäñýí áîë òóõàéí ñîíãîã÷èéí õóâüä ýíý õóóëèéí 21.6-ä çààñàí õàñàëòûã õèéõã¿é. 21.8.Óëñûí á¿ðòãýëèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäèéí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòûã èðãýíèé á¿ðòãýëèéí ìýäýýëëèéí óëñûí ñàíä ¿íäýñëýí ¿éëäýõ áºãººä èíãýõäýý óëñûí á¿ðòãýëèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 21.5-ä çààñàí íýãòãýñýí á¿ðòãýëä áàéãàà èðãýíèé ýöýã /ýõ/-èéí íýð, ººðèéí íýð, íàñ, õ¿éñ, ¿íäýñíèé ãàäààä ïàñïîðòûí áîëîí ðåãèñòðèéí äóãààð, îðøèí ñóóãàà ãàçðûí õàÿãèéí á¿ðòãýëèéí ìýäýýëëèéã èðãýíèé á¿ðòãýëèéí ìýäýýëëèéí óëñûí ñàíãèéí ìýäýýëýëòýé òóëãàæ, íÿãòëàí øàëãàíà. 21.9.Óëñûí á¿ðòãýëèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 21.8-ä çààñàí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòûã ñàëáàð êîìèññò öàõèì õýëáýðýýð ÿâóóëàõ áºãººä óã æàãñààëòûã ñàëáàð êîìèññ ýíý õóóëèéí 8.4-ò çààñàí ñàíàë àâàõ ºäðººñ òàâààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº ººðèéí áàéðàíä èë òàâèõ, öàõèì õóóäàñò áàéðëóóëàõ çýðãýýð ñîíãîã÷äîä ÷ºëººòýé òàíèëöàõ áîëîëöîî îëãîíî. 22 äóãààð ç¿éë.Ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòòàé õîëáîãäñîí ãîìäëûã øèéäâýðëýõ æóðàì 22.1.Ñîíãîã÷ ººðèéí áîëîí ººðèéí ãýð á¿ëèéí àëü íýã ãèø¿¿íèé íýð ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä á¿ðòãýãäýýã¿é áóþó áóðóó á¿ðòãýãäñýí áàéâàë ººðèéí áîëîí ººðèéí ãýð á¿ëèéí ãèø¿¿íèé íýðèéí ºìíººñ ãîìäëîî óëñûí á¿ðòãýëèéí õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãàä ñàíàë àâàõ ºäðººñ àðâààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº áè÷ãýýð ãàðãàíà. 22.2.Óëñûí á¿ðòãýëèéí õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãà èðãýíèé á¿ðòãýëèéí ìýäýýëëèéí óëñûí ñàíã ¿íäýñëýí ýíý õóóëèéí 22.1-ä çààñíû äàãóó ãîìäîë ãàðãàñàí èðãýíèé ìýäýýëëèéí òàëààð ëàâëàãàà ãàðãàõ áà óã ëàâëàãààã ¿íäýñëýí õýñãèéí õîðîîíû äýðãýä àæèëëàõ èðãýíèé á¿ðòãýëèéí áàéãóóëëàãûí èòãýìæëýãäñýí àæèëòàí òóõàéí ñîíãîã÷èéí ìýäýýëýëòýé õîëáîãäñîí ººð÷ëºëòèéã ãóðàâ õîíîãèéí äîòîð ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä îðóóëíà.

46


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

22.3.Ýíý õóóëèéí 22.2-ò çààñíààñ áóñàä ¿íäýñëýëýýð ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä ººð÷ëºëò îðóóëàõûã õîðèãëîíî. 22.4.Õýñãèéí õîðîîíû äýðãýä àæèëëàõ èðãýíèé á¿ðòãýëèéí áàéãóóëëàãûí èòãýìæëýãäñýí àæèëòàí ýíý õóóëèéí 20.7-ä çààñàí ¿íäýñëýëýýð ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä “Ò¿ð õàñàâ” ãýñýí íýìýëò òýìäýãëýãýý õèéëãýñýí èðãýíèé ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä íýìýëò òýìäýãëýãýý õèéëãýñýí øàëòãààí íü àðèëñàí òîõèîëäîëä òóõàéí ñîíãîã÷èéí ººðèéíõ íü õ¿ñýëò, ¿íäýñíèé ãàäààä ïàñïîðò, õîëáîãäîõ íîòëîõ áàðèìòûã ¿íäýñëýí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëò äàõü çîõèõ òýìäýãëýãýýã õ¿÷èíã¿é áîëãîí òóõàéí ñîíãîã÷èéí á¿ðòãýëèéã ñýðãýýæ ýíý òóõàé òýìäýãëýë ¿éëäýí õýñãèéí õîðîîíä ìýäýãäýíý. 22.5.Ñàíàë àâàõ ºäðººñ òàâààñ äîîøã¿é õîíîãèéí õóãàöààíä ýíý õóóëèéí 22.2, 22.4-ò çààñàí àæèëëàãààã õèéõèéã õîðèãëîíî. 22.6.Ýíý õóóëèéí 22.3, 22.5-ä çààñíûã çºð÷ñºí àëáàí òóøààëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òîðãîíî. 23 äóãààð ç¿éë.Ñîíãîã÷ øèëæèõ 23.1.Ñîíãîã÷ ººðèéí áàéíãà îðøèí ñóóãàà ãàçðûíõàà õàðüÿà õýñýãò ñàíàë ºãíº. 23.2.Ñîíãîã÷èéí øèëæèëòèéã ñàíàë àâàõ ºäðººñ àðàâ õîíîãèéí ºìíº çîãñîîæ, ñîíãîã÷èéí øèëæèëòèéã á¿ðòãýõèéã õîðèãëîíî. 23.3.Ñîíãîã÷ ñàíàë àâàõ ºäðººñ àðàâ õîíîãèéí ºìíº øèëæèõ áîë ýíý òóõàé õ¿ñýëòýý ººðèéí áàéíãà îðøèí ñóóãàà ãàçðûí õàðüÿà õýñãèéí õîðîîíä áè÷ãýýð ãàðãàõ áºãººä õýñãèéí õîðîî ýíý òóõàé óëñûí á¿ðòãýëèéí õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãàä ìýäýãäýíý. 23.4.Ýíý õóóëèéí 23.3-ò çààñíû äàãóó øèëæñýí ñîíãîã÷ øèëæèí î÷ñîí ãàçðûíõàà õýñãèéí õîðîîíä øèëæèí èðñýí òóõàéãàà ìýäýãäýõ áºãººä ýíý òóõàé õýñãèéí õîðîî óëñûí á¿ðòãýëèéí õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãàä ìýäýãäýíý. 23.5.Óëñûí á¿ðòãýëèéí õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 23.3, 23.4-ò çààñàí õýñãèéí õîðîîíû ìýäýãäëèéí äàãóó øèëæñýí ñîíãîã÷èéã òóõàéí õýñãèéí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòààñ õàñàõ áà øèëæèí èðñýí ñîíãîã÷èéã òóõàéí õýñãèéí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä á¿ðòãýíý.

47


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

23.6.Èðãýäèéí çàñàã çàõèðãààíû íýã íýãæýýñ íºãºº íýãæèä øèëæèí ñóóðüøèõ õºäºë㺺íèéã ñîíãóóëü òîâëîí çàðëàñàí ºäðººñ ýõëýí ñàíàë õóðààëò äóóñòàë óëñûí õýìæýýãýýð ò¿ð çîãñîîíî. 23.7.Ýíý õóóëèéí 23.2-23.4-ò çààñíûã çºð÷ñºí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ñîíãóóëèéí õîðîîíû ãèø¿¿íèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ äºðºâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ýíý õóóëèéí 23.5, 23.6-ä çààñíûã çºð÷ñºí àëáàí òóøààëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. ÒÀÂÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà ÅЪÍÕÈÉ˪Ã×ÈÄ ÍÝÐ ÄÝÂد¯ËÝÕ, ÍÝÐ ÄÝÂØÈÃ×ÈÉà Á¯ÐÒÃÝÕ 24 ä¿ãýýð ç¿éë.Åðºíõèéëºã÷èä íýð äýâø¿¿ëýõ íèéòëýã æóðàì 24.1.Ýíý õóóëèéí 7.1-ä çààñàí Óëñûí Èõ Õóðàëä ñóóäàë á¿õèé óëñ òºðèéí íàì, õàìòàðñàí íàìóóä /öààøèä "íàì" ãýõ/ Åðºíõèéëºã÷èä íýð äýâø¿¿ëýõ àæèëëàãààã ñîíãóóëü òîâëîí çàðëàñàí ºäðººñ õîéø àðàâ õîíîãèéí äàðàà ýõë¿¿ëæ, àðàâ õîíîãèéí õóãàöààíä äóóñãàíà. 24.2.Íýð äýâøèã÷ íü ýíý õóóëèéí 6.3-ò çààñíààñ ãàäíà äàðààõ øààðäëàãûã õàíãàñàí áàéíà: 24.2.1.áàíê, áóñàä õóóëèéí ýòãýýä, èðãýíä ø¿¿õèéí øèéäâýðýýð òîãòîîãäñîí òºëáºë çîõèõ çýýë, áàðüöàà, áàòëàí äààëòûí ºð áîëîí õóãàöàà õýòýðñýí àëáàí òàòâàðûí ºð òºëáºðã¿é áàéõ; 24.2.2.ÿëã¿é áàéõ. 24.3.”ßëã¿é áàéõ” ãýæ ÿë øèéòã¿¿ëæ áàéãààã¿é, ýñõ¿ë ÿë øèéòã¿¿ëæ áàéñàí áîëîâ÷ Ýð¿¿ãèéí õóóëèéí7 78.2, 78.3-ò çààñíû äàãóó ÿëã¿é áîëñîí áóþó ÿëã¿éä òîîöîãäñîí áàéõûã îéëãîíî. 24.4.Òºðèéí æèíõýíý àëáàí õààã÷ Åðºíõèéëºã÷èä íýð äýâøèõ áîë ñîíãóóëèéí æèëèéí íýãä¿ãýýð ñàðûí íýãíèé ºäðººñ ºìíº òºðèéí àëáàíààñ ÷ºëººëºãäñºí áàéíà. 24.5.Íýã íàìûí ãèø¿¿íèéã íºãºº íàìààñ, íàìóóä õàìòàðñàí òîõèîëäîëä òóõàéí õàìòàðñàí íàìóóäààñ ººð íàìûí ãèø¿¿íèéã íýð äýâø¿¿ëýõèéã òóñ òóñ õîðèãëîíî. Ýð¿¿ãèéí õóóëü -“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõýòãýëèéí 2002 îíû 5 äóãààðò íèéòëýãäñýí.

7

48


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

24.6.Íàì àëèâàà íýã íàìûí ãèø¿¿í áóñ èðãýíèéã ò¿¿íèé áè÷ãýýð ãàðãàñàí çºâøººðëèéí ¿íäñýí äýýð íýðèéã íü äýâø¿¿ëæ áîëíî. 24.7.Ýíý õóóëèéí 24.4-ò çààñíààð òºðèéí àëáàíààñ ÷ºëººëºãäñºí èðãýí òºðèéí àëáàíä ýðãýæ îðîõîä Òºðèéí àëáàíû òóõàé õóóëèéí8 17 äóãààð ç¿éëä çààñàí æóðìûã áàðèìòàëíà. 25 äóãààð ç¿éë.Íàì äàíãààð íýð äýâø¿¿ëýõ 25.1.Íàìûí Èõ Õóðàë, ýñõ¿ë íàìûí òºëººëëèéí òºâ áàéãóóëëàãà Åðºíõèéëºã÷èä íýð äýâø¿¿ëíý. 25.2.Íàì äàíãààð íýð äýâø¿¿ëýõäýý ýíý õóóëèéí 24 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñàí íèéòëýã æóðìààñ ãàäíà äîð äóðäñàí æóðìûã áàðèìòàëíà: 25.2.1.òóõàéí õ¿íèé Åðºíõèéëºã÷ áàéõ ìýäëýã, áîëîâñðîë, òóðøëàãà, óð ÷àäâàð, ýõ îðîí, àðä ò¿ìíèé òóñûí òóëä îþóí óõààí, õ¿÷ õºäºëìºðºº çîðèóëæ, Ìîíãîë Óëñûí òóñãààð òîãòíîë, á¿ðýí ýðõò áàéäëûã õàìãààëàí áýõæ¿¿ëýõ òºãñ ýðìýëçýë, øóäàðãà ¸ñ, õóóëü äýýäëýõ ¸ñ, Åðºíõèéëºã÷èéí ¸ñ ç¿éí õýì õýìæýýã ñàõèí áèåë¿¿ëýõ ÷àäâàðûã õàðãàëçàí ¿çýõ; 25.2.2.ýä ìºí㺺ð òàòàõ, àéëãàí ñ¿ðä¿¿ëýõ, õóóðàí ìýõëýõ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõûã õîðèãëîõ; 25.2.3.íýð äýâø¿¿ëýõ àñóóäëûã øèéäâýðëýñýí õóðàëäààíû øèéäâýðò íàìûí Èõ Õóðàë, ýñõ¿ë íàìûí òºëººëëèéí òºâ áàéãóóëëàãà, ãèø¿¿äèéí òîî, õóðàëäààíä îðîëöñîí ãèø¿¿äèéí èðö, íýð äýâøèæ áàéãàà õ¿í á¿ðèéí àâñàí ñàíàëûí òîî, õóâü, íýð äýâøèæ áàéãàà õ¿í ýíý õóóëüä çààñàí áîëçîë, øààðäëàãûã õàíãàñàí òàëààð òóñãàõ. 25.3.Íàì íýð äýâø¿¿ëýõ àñóóäëààð ýíý õóóëüä íèéö¿¿ëýí ººðñäèéí äîòîîäîä ìºðäºõ æóðìûã òîãòîîí ìºðä¿¿ëíý. 26 äóãààð ç¿éë.Íàìóóä õàìòàð÷ íýð äýâø¿¿ëýõ 26.1.Íàìóóä õàìòàð÷ ñîíãóóëüä íýð äýâø¿¿ëýõ òóõàé àñóóäëûã íàì òóñ á¿ð íàìûí òºëººëëèéí òºâ áàéãóóëëàãûíõàà õóðàëäààíààð øèéäâýðëýíý. 26.2.Ýíý õóóëèéí 26.1-ä çààñàí íàì òóñ á¿ðèéí íàìûí òºëººëëèéí òºâ áàéãóóëëàãûí õóðàëäààíààñ ãàðàõ øèéäâýðò òóõàéí íàìûí äàðãà ãàðûí ¿ñýã çóðñíààð íàìóóä õàìòàð÷ ñîíãóóëüä íýð äýâø¿¿ëýõ òóõàé àñóóäàë øèéäâýðëýãäñýíä òîîöíî. Òºðèéí àëáàíû òóõàé õóóëü -“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõýòãýëèéí 2002 îíû 28 äóãààðò íèéòëýãäñýí.

8

49


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

26.3.Íàìóóä õàìòàð÷ ñîíãóóëüä íýð äýâø¿¿ëýõ òóõàé øèéäâýðò äàðààõ àñóóäëûã òóñãàíà: 26.3.1.õàìòàðñàí íàìóóäûã ñîíãóóëüä òºëººëºõ áàéãóóëëàãàä òóõàéí íàìààñ îðîëöîõ õ¿íèé ýöýã /ýõ/-èéí íýð, ººðèéí íýð, òîî; 26.3.2.õàìòàðñàí íàìóóäûã ñîíãóóëüä òºëººëºõ áàéãóóëëàãûã óäèðäàõ á¿ðýëäýõ¿¿íä îðîõ õ¿íèé ýöýã /ýõ/-èéí íýð, ººðèéí íýð, òîî; 26.3.3.ñîíãóóëèéí çàðäëûí ñàíä òóõàéí íàìààñ îðóóëàõ õºðºíãèéí õóâü, õýìæýý. 26.4.Õàìòàðñàí íàìóóä ñîíãóóëüä òºëººëºõ áàéãóóëëàãûíõàà øèéäâýðýýð ýíý õóóëèéí 24, 25 äóãààð ç¿éëä çààñàí æóðìûã áàðèìòëàí Åðºíõèéëºã÷èä íýð äýâø¿¿ëíý. 26.5.Íàìóóä õàìòàð÷ ñîíãóóëüä íýð äýâø¿¿ëýõ òóõàé àñóóäàë ýíý õóóëèéí 26.1, 26.2-ò çààñíû äàãóó øèéäâýðëýãäñýí áîë íàì äàíãààðàà Åðºíõèéëºã÷èä íýð äýâø¿¿ëýõ, ò¿¿í÷ëýí ñîíãóóëèéí çàðäëûí ñàí áàéãóóëàõûã õîðèãëîíî. 27 äóãààð ç¿éë.Íýð äýâøèã÷, ò¿¿íèéã á¿ðòãýõ 27.1.Íýð äýâø¿¿ëñýí íàì ýíý õóóëèéí 24.1-ä çààñàí íýð äýâø¿¿ëýõ àæèëëàãàà äóóññàí ºäðººñ õîéø òàâ õîíîãèéí äîòîð íýð äýâøèã÷òýé õîëáîãäñîí äàðààõ áàðèìò áè÷ãèéã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä èð¿¿ëíý: 27.1.1.íàìûí òºëººëëèéí òºâ áàéãóóëëàãà, õàìòàðñàí íàìóóäûã ñîíãóóëüä òºëººëºõ áàéãóóëëàãà Åðºíõèéëºã÷èä íýð äýâø¿¿ëñýí òóõàé øèéäâýð, òýìäýãëýë; 27.1.2.íýð äýâøèã÷èéí áè÷ãýýð ºãñºí çºâøººðºë; 27.1.3.íýð äýâøèã÷èéí õºðºíãº, îðëîãûí ìýä¿¿ëýã; 27.1.4.ýíý õóóëèéí 24.2.1-ä çààñàí ºð òºëáºðã¿é áîëîõ òóõàé íýð äýâøèã÷èéí ìýä¿¿ëýã, ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãûí òîäîðõîéëîëò; 27.1.5.ýíý õóóëèéí 24.2.2-ò çààñíûã íîòîëñîí öàãäààãèéí áàéãóóëëàãûí òîäîðõîéëîëò; 27.1.6.ýíý õóóëèéí 24.4-ò çààñàí ýòãýýäèéí òóõàéä òºðèéí àëáàíààñ ÷ºëººëºãäñºí òóõàé ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãûí øèéäâýð; 27.1.7.ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºð;

50


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

27.1.8.òºðñíèé ãýð÷èëãýý /õýðýâ òºðñíèé ãýð÷èëãýý áàéõã¿é áîë Ìîíãîë Óëñûí óóãóóë èðãýí áîëîõûã íîòîëñîí àðõèâûí ëàâëàãàà/; 27.1.9.ñ¿¿ëèéí òàâààñ äîîøã¿é æèë ýõ îðîíäîî áàéíãà îðøèí ñóóñàí òóõàé ñóì, õîðîîíû Çàñàã äàðãûí òîäîðõîéëîëò; 27.1.10.íýð äýâøèã÷èéí ýöýã, ýõèéã íü Ìîíãîë Óëñûí õàðüÿàò áîëîõûã íîòëîõ èðãýíèé ¿íýìëýõ, ò¿¿íòýé àäèëòãàõ áàðèìò áè÷èã, ýìíýëãèéí ä¿ãíýëò; 27.1.11.íýð äýâøèã÷èéí íàìòàð; 27.1.12.íàìûí ä¿ðýì áîëîí ýíý õóóëèéí 25.3-ò çààñàí æóðàì. 27.2.Ýíý õóóëèéí 27.1.11-ä çààñàí áàðèìò áè÷ãèéí çàãâàðûã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî áàòàëíà. 27.3.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî íýð äýâøèã÷èéã á¿ðòãýõäýý íàìûí èð¿¿ëñýí áàðèìò áè÷èã ¿íýí çºâ, ã¿éöýä ýñýõ, íýð äýâø¿¿ëýõ ¿éë àæèëëàãàà õóóëèéí äàãóó ÿâàãäñàí ýñýõèéã íÿãòëàí øàëãàíà. 27.4.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ýíý õóóëèéí 27.1-ä çààñàí áàðèìò áè÷ãèéã õ¿ëýýí àâñíààñ õîéø ãóðàâ õîíîãèéí äîòîð íýð äýâøèã÷ýýð á¿ðòãýõ ýñýõ òóõàé àñóóäëûã øèéäâýðëýíý. 27.5.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé äýâøèã÷èéã á¿ðòãýõýýñ òàòãàëçàíà:

õîðîî

äàðààõ

òîõèîëäîëä

íýð

27.5.1.ýíý õóóëèéí 24.1-ä çààñàí õóãàöààíä íýð äýâø¿¿ëýõ àæèëëàãààã ÿâóóëààã¿é; 27.5.2.ýíý õóóëèéí 24.2, 24.4-ò çààñàí íýð äýâøèã÷èä òàâèãäàõ øààðäëàãûã õàíãààã¿é; 27.5.3.ýíý õóóëèéí 24.5-ä çààñíûã çºð÷èæ ººð íàìûí ãèø¿¿íèéã íýð äýâø¿¿ëñýí; 27.5.4.íýð äýâø¿¿ëýõ àæèëëàãàà ýíý õóóëèéí 24.6, 25 äóãààð ç¿éëä çààñíûã çºð÷èæ ÿâàãäñàí; 27.5.5.ýíý õóóëèéí 27.1-ä çààñàí áàðèìò áè÷èã äóòóó, ýñõ¿ë õóóðàì÷ áîë.

51


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

27.6.Ýíý õóóëèéí 27.5-ä çààñàí ¿íäýñëýë áàéõã¿é áîë Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî íýð äýâøèã÷èéã á¿ðòãýñýí òóõàé øèéäâýð ãàðãàíà. 27.7.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî á¿ðòãýñýí íýð äýâøèã÷èä Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èä íýð äýâøèã÷èéí ¿íýìëýõèéã ñàíàë àâàõ ºäðººñ 35 õîíîãèéí ºìíº íýãäñýí æóðìààð îëãîíî. 27.8.Íýð äýâøèã÷ Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èä íýð äýâøèã÷èéí ¿íýìëýõ àâñíààñ õîéø íàì íü òóõàéí íýð äýâøèã÷èéã òàòàí ãàðãàõ, íýð äýâøèã÷ ººðºº íýð äýâøèã÷ýýñ òàòãàëçàõûã õîðèãëîíî. 27.9.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ýíý õóóëèéí 27.7-ä çààñíû äàãóó íýð äýâøèã÷èéã á¿ðòãýñýí òóõàé øèéäâýð ãàðñíààñ õîéø àæëûí ãóðâàí ºäðèéí äîòîð íèéò íýð äýâøèã÷èéã óëñûí õýìæýýíä íèéòýä ìýäýýëíý. 27.10.Ýíý õóóëèéí 27.1-ä çààñàí áàðèìò áè÷ãèéã õóóðàì÷ààð ¿éëäñýí íü ýð¿¿ãèéí õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýõýýðã¿é áîë, ýñõ¿ë ýíý õóóëèéí 27.5-ä çààñàí ¿íäýñëýë íýð äýâøèã÷ á¿ðòãýãäñýíèé äàðàà òîãòîîãäñîí áîë íýð äýâøèã÷, íàìûí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí àæèëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, àëáàí òóøààëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã òàâààñ äîëîî äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, íàìûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã òàâààñ íàéì äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. 27.11.Ýíý õóóëèéí 27.5-ä çààñíûã çºð÷èæ íýð äýâøèã÷èéã á¿ðòãýñýí íü òóõàéí íýð äýâøèã÷èéã íýðèéí æàãñààëòààñ õàñàõ ¿íäýñëýë áîëíî. 27.12.Ýíý õóóëèéí 27.5-ä çààñàí çºð÷èë áàéãààã ìýäñýí áîëîâ÷ íóóí äàðàãäóóëñíû óëìààñ íýð äýâøèã÷èéã á¿ðòãýñýí ãýì áóðóóòàé ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿íèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. 27.13.Ýíý õóóëèéí 27.10-ò çààñíû äàãóó çàõèðãààíû õàðèóöëàãà õ¿ëýýñýí áóðóóòàé ýòãýýäèéí çºð÷èë íü íîöòîé áîë õóóëèéí õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýõ ýñýõ àñóóäëûã ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãà øèéäâýðëýíý. 28 äóãààð ç¿éë.ͺõºí íýð äýâø¿¿ëýõ 28.1.Íàìààñ íýð äýâøèã÷ íàñ íºã÷ñºí, ýñõ¿ë ø¿¿õýýð ÿë øèéòã¿¿ëñýí òîõèîëäîëä òóõàéí íàì íü ººð õ¿íèéã íºõºí íýð äýâø¿¿ëýõ øèéäâýðýý Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä ñàíàë àâàõ ºäðººñ 30 õîíîãèéí

52


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

ºìíº èð¿¿ëæ, ýíý õóóëèéí 27 äóãààð ç¿éëä çààñàí æóðìûí äàãóó á¿ðòã¿¿ëæ áîëîõ áºãººä Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ýíý òóõàé íèéòýä ìýäýýëíý. 28.2.Íàì ýíý õóóëèéí 28.1-ä çààñíààñ áóñàä òîõèîëäîëä íºõºí íýð äýâø¿¿ëýõèéã õîðèãëîíî. 29 ä¿ãýýð ç¿éë.Íýð äýâøèã÷èéã íýðèéí æàãñààëòààñ õàñàõ 29.1.Íýð äýâøèã÷ ýíý õóóëèéí 27 äóãààð ç¿éëä çààñíû äàãóó á¿ðòã¿¿ëæ, íèéòýä ìýäýýëýãäñýíèé äàðàà ò¿¿íèéã íýð äýâøèã÷èéí íýðèéí æàãñààëòààñ õàñàõ òàëààðõ ýíý õóóëüä çààñàí ¿íäýñëýë òîãòîîãäâîë Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ýíý òóõàé øèéäâýð ãàðãàæ, íèéòýä ìýäýýëíý. 29.2.Ýíý õóóëèéí 29.1-ä çààñàí Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíû øèéäâýðèéí òàëààð ìàðãààí ãàðâàë ýíý õóóëèéí Àðâàí õî¸ðäóãààð á¿ëýãò çààñàí õàðüÿàëàë, æóðìûí äàãóó øèéäâýðëýíý. 30 äóãààð ç¿éë.Íýð äýâøèã÷èä òóñëàõ 30.1.Íýð äýâøèã÷èéí ñîíãóóëèéí áýëòãýë àæèë, íýð äýâøèã÷ýýñ ñîíãîã÷èäòîéãîî óóëçàõ, ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºðºº ñóðòàë÷ëàõ çýðýã ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààã çîõèîí áàéãóóëàõàä íàìûí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãà, ò¿¿íèé àæèëòàí, íýð äýâøèã÷èéí øàäàð òóñëàã÷, óõóóëàã÷ òóñàëíà. 30.2.Íýð äýâøèã÷ íü àéìàã, ä¿¿ðýã òóñ á¿ðä íýã øàäàð òóñëàã÷òàé áàéíà. 30.3.Íýð äýâøèã÷ íü 200 ñîíãîã÷ òóòàìä íýãýýñ èë¿¿ã¿é óõóóëàã÷òàé áàéæ áîëíî. 30.4.Íàìûí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãà íü óëñûí õýìæýýíä 100 õ¿ðòýë, àéìàã, íèéñëýëä 50 õ¿ðòýë, ñóì, ä¿¿ðýãò 20 õ¿ðòýë àæèëòíû á¿ðýëäýõ¿¿íòýé áàéæ áîëíî. 30.5.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî íü íàìûí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí óëñûí õýìæýýíä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ àæèëòíûã áîëîí íýð äýâøèã÷èéí øàäàð òóñëàã÷èéã òóñ òóñ á¿ðòãýæ, ¿íýìëýõ îëãîíî. 30.6.Àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîî íü íàìûí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí àéìàã, íèéñëýëèéí õýìæýýíä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ àæèëòíûã á¿ðòãýæ, ¿íýìëýõ îëãîíî.

53


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

30.7.Ñóì, ä¿¿ðãèéí ñîíãóóëèéí õîðîî íü íàìûí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí ñóì, ä¿¿ðãèéí õýìæýýíä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ àæèëòíûã áîëîí íýð äýâøèã÷èéí óõóóëàã÷èéã òóñ òóñ á¿ðòãýæ, ¿íýìëýõ îëãîíî. 30.8.Íàìûí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí àæèëòàí, íýð äýâøèã÷èéí øàäàð òóñëàã÷, óõóóëàã÷ íü ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíû ¿éë àæèëëàãààã ÿâóóëàõäàà ñîíãóóëèéí õîðîîäîîñ îëãîñîí ¿íýìëýõýý ýíãýðòýý áóñäàä õàðàãäàõóéöààð ç¿¿ñýí áàéíà. 30.9.Ýíý õóóëèéí 30.5-30.7-ä çààñíûã çºð÷èæ íàìûí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí àæèëòàí, íýð äýâøèã÷èéí øàäàð òóñëàã÷, óõóóëàã÷èéã á¿ðòãýæ, ¿íýìëýõ îëãîñîí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ýíý õóóëèéí 30.8-ä çààñíûã çºð÷ñºí ýòãýýäèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. 30.10.Ýíý õóóëèéí 30.2-30.4-ò çààñíûã çºð÷èæ èë¿¿ îëãîñîí ¿íýìëýõèéã íü õ¿÷èíã¿é áîëãîíî. 31 ä¿ãýýð ç¿éë.Íýð äýâøèã÷èéí ¿éë àæèëëàãààíû áàòàëãàà 31.1.Íýð äýâøèã÷ íü õýâëýë ìýäýýëëèéí õýðýãñëýýð ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºðºº òàéëáàðëàí òàíèóëàõ, ¿çýë áîäëîî ÷ºëººòýé èëýðõèéëýõ, ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãàà õèéõ, õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãààñ çîõèõ æóðìûí äàãóó øààðäëàãàòàé ìýäýýëýë, ëàâëàãàà àâàõ ýðõ ýäýëíý. 31.2.Íýð äýâøèã÷ íü àíõàí øàòíû ñîíãóóëèéí ñàíàë õóðààëò äóóññàíû äàðàà àíõàí øàòíû ñîíãóóëèéí ä¿íãèéí òàëààð ìýäýãäýë õèéíý. 31.3.Ãýìò õýðýã ¿éëäýæ áàéõàä íü áóþó ãýìò õýðãèéí ãàçàðò ãýìò ¿éëäëèéíõ íü íîòëîõ áàðèìòòàéãààð áàðèâ÷èëñíààñ áóñàä òîõèîëäîëä íýð äýâøèã÷èéã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíû çºâøººðºëã¿éãýýð ýð¿¿ãèéí õàðèóöëàãàä òàòàõ, áàðèâ÷ëàõ, àëáàäàí ñààòóóëàõ, öàãäàí õîðèõ, ò¿¿íä ø¿¿õèéí æóðìààð çàõèðãààíû øèéòãýë íîãäóóëàõ, îðîí áàéð, àëáàí òàñàëãàà, òýýâðèéí õýðýãñýë, áèåä íü ¿çëýã, íýãæëýã õèéõ, ò¿¿í÷ëýí çàõèðãààíû ñàíàà÷èëãààð àæëààñ õàëàõûã õîðèãëîíî. 31.4.Íýð äýâøèã÷èéã ã¿òãýõ, äîðîìæëîõ, íýð òºðèéã íü ãóòààõ, ò¿¿íèé õóâèéí áîëîí çàõèäàë õàðèëöààíû íóóöûã çàäðóóëàõûã õîðèãëîíî.

54


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

31.5.Íýð äýâøèã÷èéã õàìãààëàëòàä àâàõ áºãººä íýð äýâøèã÷èéí õàìãààëàëòûí çàðäëûã óëñûí òºñ⺺ñ ãàðãàíà. 31.6.Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷ íýð äýâøñýí òîõèîëäîëä àëáàí ¿¿ðãýý ¿ðãýëæë¿¿ëýí ã¿éöýòãýõ áºãººä õàðèí ñîíãóóëüòàé õîëáîãäñîí àñóóäëààð àëèâàà áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòàíä ¿¿ðýã äààëãàâàð ºã÷, øèéäâýð ãàðãóóëàõûã õîðèãëîíî. 31.7.Ýíý õóóëèéí 31.1-ä çààñàí ýðõýý ýäëýõýä íü ñàíààòàéãààð ñààä ó÷ðóóëñàí èðãýíèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, àëáàí òóøààëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, õóóëèéí ýòãýýäèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã òàâààñ íàéì äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ýíý õóóëèéí 31.3-ò çààñíûã çºð÷ñºí òºðèéí àëáàí õààã÷ààñ áóñàä àëáàí òóøààëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ýíý õóóëèéí 31.4-ò çààñíûã çºð÷ñºí íü ýð¿¿ãèéí õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýõýýðã¿é áîë èðãýíèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, àëáàí òóøààëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, íàì, õýâëýë ìýäýýëëèéí áàéãóóëëàãà áîëîí áóñàä õóóëèéí ýòãýýäèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã àðâàí òàâààñ õîðü äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. 31.8.Ýíý õóóëèéí 31.3-ò çààñíûã çºð÷ñºí òºðèéí àëáàí õààã÷èä õîëáîãäîõ õóóëüä çààñàí ñàõèëãûí øèéòãýë íîãäóóëíà. ÇÓÐÃÀÄÓÃÀÀÐ ÁYËÝà ÑÎÍÃÓÓËÈÉÍ ÌªÐÈÉÍ ÕªÒªËÁªÐ, ÑÓÐÒÀË×ÈËÃÀÀ 32 äóãààð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºð 32.1.Íýð äýâøèã÷ íü Ìîíãîë Óëñûí ¯íäñýí õóóëüä çààñàí Åðºíõèéëºã÷èéí á¿ðýí ýðõèéí õ¿ðýýíä ¿çýë áàðèìòëàëàà òîäîðõîéëñîí ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºðòýé áàéíà. 32.2.Íýð äýâøèã÷èéí ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºðò óëñûí òºñ⺺ñ ñàíõ¿¿æèëò øààðäàãäàõ àëèâàà çîðèëò, àðãà õýìæýý, ò¿¿í÷ëýí ìºíãº, ýä õºðºíãº, ýä õºðºíãºòýé õîëáîãäñîí ýðõ îëãîõ, óóë óóðõàé, ãàçðûí òîñ, ýðäýñ áàÿëãèéí áîëîí áóñàä ñàëáàðûí îðëîãîîñ èðãýäýä àëèâàà õèøèã, õóâü, òýäãýýðòýé àäèëòãàõ áóñàä ç¿éë õ¿ðòýýõ, ýñõ¿ë çýýëèéí áîëîí áóñàä ºð òºëáºðèéã õ¿÷èíã¿éä òîîöîõ, õºðâ¿¿ëýõ, ò¿¿í÷ëýí ¿íý òºëáºðã¿é, ýñõ¿ë

55


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

õÿìäðàëòàé ¿íýýð ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ, ýñõ¿ë àæëûí áàéðàíä çóó÷ëàõ, àæèëä îðóóëàõ çýðýã àìëàëò, óëñûí áîëîí îðîí íóòãèéí òºñâèéí õºðºíãèéã èðãýäýä òàðààí îëãîõ, øóóä çàðöóóëàõòàé õîëáîãäñîí àìëàëò, ò¿¿í÷ëýí Åðºíõèéëºã÷èéí á¿ðýí ýðõýä õàìààðàëã¿é àñóóäëûã òóñãàõûã õîðèãëîíî. 32.3.Íýð äýâøèã÷ íü ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºðºº õýðýãæ¿¿ëýõ ñàíõ¿¿ãèéí ýõ ¿¿ñâýðèéí òàëààðõ òîîöîî, ñóäàëãààã òºðèéí àóäèòûí áàéãóóëëàãààð õÿíóóëñàí áàéíà. 33 äóãààð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãàà 33.1.Íýð äýâøèã÷ ýíý õóóëèéí 27.7-ä çààñíû äàãóó íýð äýâøèã÷èéí ¿íýìëýõ àâñàí ºäðººñ ýõëýí ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààãàà ýõë¿¿ëæ, ñàíàë àâàõ ºäðèéí ºìíºõ ºäºð äóóñãàíà. 33.2.Íýð äýâøèã÷ ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºðºº òàéëáàðëàí òàíèóëàõ, íýð äýâøèã÷èéã äýìæèí ñóðòàë÷ëàõ çýðýã ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààã äàðààõ àðãà, õýëáýðýýð ÿâóóëíà: 33.2.1.ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíû ìàòåðèàë õýâë¿¿ëýõ, ñîíãîã÷äîä õ¿ðãýõ; 33.2.2.ãóäàìæ òàëáàéä ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíû çóðàãò ñàìáàð áàéðëóóëàõ; 33.2.3.íàì ººðèéí áýëãýäýë áîëñîí äàëáààã ãóäàìæ òàëáàéä áàéðëóóëàõ; 33.2.4.ñîíãîã÷èäòîé óóëçàëò, õóðàë, öóãëààí õèéõ; 33.2.5.óõóóëàõ áàéð àæèëëóóëàõ; 33.2.6.ðàäèî, òåëåâèçèéí ñóðòàë÷èëãààíû íýâòð¿¿ëýã àøèãëàõ; 33.2.7.öàõèì õóóäàñ, îëîí íèéòýä çîðèóëñàí ìåññåæ àøèãëàõ. 33.3.Ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààã ñàíàë àâàõ ºäðººñ 24 öàãèéí ºìíº áóþó ñàíàë àâàõ ºäðèéí ºìíºõ ºäðèéí 00.00 öàãààñ ºìíº çîãñîîíî. 33.4.Ýýëæèò ñîíãóóëèéí æèë ýõýëñíýýñ õîéø ñàíàë õóðààëò äóóñòàë ñîíãóóëüä îðîëöîõ íàì, íýð äýâøèã÷ ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààòàé õîëáîãäñîí ãàäààä óëñûí èðãýí, õóóëèéí ýòãýýäèéí çºâëºãºº, òóñëàìæ, äýìæëýãèéã øóóä áîëîí øóóä áóñ õýëáýðýýð àâàõûã õîðèãëîíî.

56


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

33.5.Ýýëæèò ñîíãóóëèéí æèë ýõýëñíýýñ õîéø ñàíàë õóðààæ äóóñòàë àëèâàà ýòãýýä ñîíãîã÷äûí ñàíàëûã òàòàõ çîðèëãîîð äàðààõ ¿éëäýë, ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõûã õîðèãëîíî: 33.5.1.ñîíãîã÷èä ìºíãº, ýä ç¿éë òºëáºðã¿é òàðààõ, õºíãºëºëòòýé ¿íýýð õóäàëäàõ, àëèâàà ¿éë÷èëãýý òºëáºðã¿éãýýð áîëîí õºíãºëºëòòýéãýýð ¿ç¿¿ëýõ; 33.5.2.íèéòèéã õàìàðñàí áèåèéí òàìèðûí óðàëäààí, òýìöýýí, áàÿð íààäàì, óðëàãèéí òîãëîëò, õ¿ëýýí àâàëò, äàéëëàãà, öàéëëàãà, òºëáºðò òààâàð, áîîöîîò, ìºðèéòýé òîãëîîì çîõèîí áàéãóóëàõ, òýäãýýðèéã èâýýí òýòãýõ; 33.5.3.ñîíãîã÷äûã ãàäààä, äîòîîäîä àÿëàë áàéãóóëàí îðîëöóóëàõ, àìðàëò, ñóâèëàëä àìðààõ, ñóâèëóóëàõ;

çîõèîí

33.5.4.õýâëýë ìýäýýëëèéí õýðýãñýë áîëîí öàõèì õóóäàñ àøèãëàí óëñ òºðèéí ÷àíñàà òîãòîîõ çîðèëãî á¿õèé àëèâàà õýëáýðèéí øàëãàðóóëàëò çîõèîí áàéãóóëàõ, áóñäûã ã¿òãýí äîðîìæëîõ, õóóðàì÷ ìýäýýëýë òàðààõ; 33.5.5.èðýýä¿éä ººðèéí áîëîí áóñäûí õºðºí㺺ð ìºíãº, ýä áàðàà ºãºõººð ãýðýý áàéãóóëàõ, àìàí õýëöýë õèéõ, õèøèã, õóâü, õóâüöàà ºãºõ, àæëûí áàéðàíä çóó÷ëàõ, àæèëä îðóóëàõ çýðýã àìëàëò àâàõ. 33.6.Àëèâàà ýòãýýä ñàíàë àâàõ ºäºð õ¿ðòýëõ äîëîî õîíîãèéí õóãàöààíä íàì, íýð äýâøèã÷äèéí òàëààð ñàíàë àñóóëãà ÿâóóëàõ, ýíý òºðëèéí ìýäýýëëèéã á¿õ òºðëèéí ìýäýýëëèéí õýðýãñýë àøèãëàí íèéòëýõ, òàðààõûã õîðèãëîíî. 33.7.Íýð äýâøèã÷ áîëîí íàì, íàìûí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãà, ò¿¿íèé àæèëòàí, íýð äýâøèã÷èéí øàäàð òóñëàã÷, óõóóëàã÷ààñ ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíû ÿâöàä äàðààõ ¿éëäýë, ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõûã õîðèãëîíî: 33.7.1.ýíý õóóëèéí 33.2-ò çààñíààñ ººð àðãà, õýëáýðýýð ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãàà õèéõ; 33.7.2.ýíý õóóëèéí 33.1, 33.3-ò çààñíààñ áóñàä öàã õóãàöààíä ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãàà õèéõ; 33.7.3.ñîíãîã÷äûí ñàíàëûã òàòàõ çîðèëãîîð ýíý õóóëüä çºâøººðñíººñ áóñàä á¿õ òºðëèéí ¿éë÷èëãýý çîõèîí áàéãóóëàõ, èâýýí òýòãýõ;

57


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

33.7.4.ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºðò òóñãàãäààã¿é àëèâàà çîðèëò, àðãà õýìæýýã õýðýãæ¿¿ëýõ òàëààð àìëàëò àâàõ, èéì àãóóëãà á¿õèé àëèâàà ¿éëäëèéã ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíä àøèãëàõ; 33.7.5.òºðèéí áîëîí áóñàä ºì÷èéí õºðºí㺺ð õºðºí㺠îðóóëàëòûí ÷àíàðòàé àæèë, ¿éë÷èëãýý ÿâóóëàõ; 33.7.6.îðîéí 23.00 öàãààñ äàðàà ºäðèéí 10.00 öàã õ¿ðòýëõ õóãàöààíä ÷àíãà ÿðèã÷ àøèãëàõ; 33.7.7.ñîíãóóëüä îðîëöîõîîñ òàòãàëçàõ, ñîíãóóëèéí áîëîí áóñàä õóóëü òîãòîîìæ çºð÷èõèéã óðèàëñàí àãóóëãà á¿õèé ñóðòàë÷èëãàà ÿâóóëàõ; 33.7.8.àëèâàà øàøíû ñóðãààë, æàÿã äýãèéí äàãóó ¿éëääýã õóðàë õóðóóëàõ, ñàí òàâèóëàõ, ìàéäàð ýðãýõ, æàñàà óíøóóëàõ, äàëëàãà àâàõóóëàõ, òàõèëãà ìºðãºë ¿éëä¿¿ëýõ, îâîî òàõèõ çýðýã øàøíû çàí ¿éë àøèãëàõ, ò¿¿íèéã çîõèîí áàéãóóëàõ, îðîëöîõ, èâýýí òýòãýõ, øàøíû õîëáîãäîëòîé ýä ç¿éë òàðààõ, ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíû íýâòð¿¿ëýã, ìàòåðèàëä øàøíû õîëáîãäîëòîé àëèâàà äóó, çóðàã õýâëýõ, íèéòëýõ, íýâòð¿¿ëýõ; 33.7.9.ñîíãîã÷äûí ñàíàëûã òàòàõ çîðèëãîî𠺺𺺠áîëîí áóñäààð äàìæóóëàí, ýñõ¿ë õ¿ì¿¿íëýãèéí, áóÿíû, øàøíû áàéãóóëëàãà áîëîí òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà, ñàíãèéí íýðýýð õàëõàâ÷ëàí ñîíãîã÷, ò¿¿íèé ãýð á¿ëèéí ãèø¿¿í, íàñàíä õ¿ðýýã¿é õ¿í, áàéãóóëëàãà, õàìò îëîíä òåõíèê õýðýãñýë, òîíîã òºõººðºìæ, ìºíãº, ýì òàðèà, õ¿íñíèé áîëîí áóñàä ýä áàðàà òºëáºðã¿é òàðààõ, õºíãºëºëòòýé ¿íýýð õóäàëäàõ, ò¿¿í÷ëýí öàëèí õºëñ, òýòãýëýã îëãîõ; 33.7.10.òºðèéí áàéãóóëëàãà, ò¿¿í÷ëýí òºðèéí ºì÷èò áîëîí òºðèéí ºì÷èéí îðîëöîîòîé õóóëèéí ýòãýýäèéí òýýâðèéí õýðýãñýë, áóñàä ºì÷ õºðºíãèéã ñóðòàë÷èëãààíû ìàòåðèàë õýâëýõ, îëøðóóëàõ, òýýâýðëýõ çýðýã àëèâàà õýëáýðýýð ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíä àøèãëàõ; 33.7.11.ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíä óëñ òºðèéí àëáàí õààã÷ààñ áóñàä òºðèéí àëáàí õààã÷ àëèâàà õýëáýðýýð îðîëöîõ, ò¿¿í÷ëýí óëñ òºðèéí àëáàí õààã÷ààñ áóñàä òºðèéí àëáàí õààã÷ áîëîí íàñàíä õ¿ðýýã¿é õ¿íèéã òàòàí îðîëöóóëàõ; 33.7.12.ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíû ÿâöàä áóñäûã ã¿òãýõ, äîðîìæëîõ, ãóòààõ çýðýã ìýäýý, ìýäýýëëèéã òºðºë á¿ðèéí õýëáýðýýð òàðààõ;

58


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

33.7.13.ñîíãîã÷èéí ñàíàë òàòàõ çîðèëãîîð ñîíãîã÷èä ýäèéí áîëîí ýäèéí áóñ äàâóó áàéäàë îëãîõ, îëãîõîîð àìëàõ; 33.7.14.óëñûí áîëîí îðîí íóòãèéí òºñâèéí õºðºíãèéã èðãýäýä òàðààí îëãîõ, øóóä çàðöóóëàõòàé õîëáîãäñîí àìëàëòûã ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºðòºº òóñãàõ, àìààð áîëîí ººð õýëáýðýýð ñîíãîã÷äûí äóíä ò¿ãýýí äýëãýð¿¿ëýõ; 33.7.15.ñîíãîã÷äûí ñàíàë õóäàëäàí àâàõàä ÷èãëýñýí áóñàä àëèâàà ¿éëäýë, ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ; 33.7.16.òºðèéí áîëîí íóòãèéí ººðºº óäèðäàõ áàéãóóëëàãà, òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èò, òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èéí îðîëöîîòîé õóóëèéí ýòãýýä, õ¿ì¿¿íëýãèéí, áóÿíû áîëîí øàøíû áàéãóóëëàãà, ñàíàë àâàõ áàéð áîëîí ñîíãóóëèéí õîðîîäûí àæèëëàõ áàéðàíä ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãàà ÿâóóëàõ. 33.8.Íýð äýâøèã÷ ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºðòºº òóñãàñàí èðãýäèéí ø¿òýõ, ýñ ø¿òýõ ýðõ ÷ºëºº, òºð, ñ¿ì õèéäèéí õàðèëöàà, øàøíû òàëààðõ áîäëîãî, ¿çýë áàðèìòëàëûã ñîíãîã÷äîä òàéëáàðëàí òàíèóëàõ ¿éë àæèëëàãààã ýíý õóóëèéí 33.7.8-ä çààñàí ¿éëäýë ãýæ ¿çýõã¿é. 33.9.Ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíä àøèãëàõ òýýâðèéí õýðýãñëèéí óëñûí äóãààðûã àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîîíä á¿ðòã¿¿ëýí íýãäñýí òàíèõ òýìäýã àâ÷, àâòî ìàøèí, àâòîáóñíû ñàëõèíû øèëíèé áàðóóí äîîä áóëàíä, ìîïåä, ìîòîöèêëûí øàòàõóóí õàäãàëàõ ñàâíû áàðóóí òàëä íààæ áàéðëóóëàõ áºãººä óã òàíèõ òýìäýãèéí çàãâàðûã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî áàòàëíà. 33.10.Ýíý õóóëèéí 33.9-ä çààñíû äàãóó áàòëàãäñàí òàíèõ òýìäýãã¿é àâòî ìàøèí, àâòîáóñ, ìîïåä, ìîòîöèêëûã ñîíãóóëèéí ¿éë àæèëëàãàà, ñóðòàë÷èëãààíä àøèãëàõûã õîðèãëîíî. 33.11.Ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààã õóóëüä çààñàí õóãàöààíààñ ºìíº ýõë¿¿ëýõ, ñóðòàë÷èëãààíû ÿâöàä áóñäûã ã¿òãýõ, äîðîìæëîõ, õóóðàì÷ ìýäýýëýë òàðààõûã õîðèãëîíî. 33.12.Ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíû àëèâàà ìàòåðèàëä çàõèàëñàí ýòãýýäèéí ýõ ñóðâàëæèéã çààâàë äóðäàõ áºãººä çàõèàëàã÷èéí íýðèéã òîäîðõîé õàðàãäàõóéö áàéäëààð áè÷èõ áà ýíý íü ðàäèîãèéí íýâòð¿¿ëãèéí òóõàéä ýõëýë, òºãñãºëä, òåëåâèçèéí íýâòð¿¿ëãèéí íèéò õóãàöààíä õàìààðíà.

59


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

33.13.Ýíý õóóëèéí 33.12-ò çààñàí ýõ ñóðâàëæèéã äóðäààã¿é ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíû ìàòåðèàëûã õýâë¿¿ëýõ, òàðààõ, íèéòëýõ, íýâòð¿¿ëýõèéã õîðèãëîíî. 33.14.Õýâëýë ìýäýýëëèéí áàéãóóëëàãà ýíý õóóëüä çààñàí íèéòëýë, íýâòð¿¿ëãèéã çàõèàëàã÷òàé áàéãóóëñàí ãýðýýíèé ¿íäñýí äýýð íèéòýëæ, íýâòð¿¿ëíý. 33.15.Äàõèí áîëîí íýìýëò ñàíàë õóðààõ àæèëëàãààã äóóñòàë ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãàà õèéõèéã õîðèãëîíî. 33.16.Ýíý õóóëèéí 33 äóãààð ç¿éëä çààñíûã çºð÷èæ ñîíãîã÷èä áýëýí ìºíãº, ýä áàðàà òàðààñíûã ñîíãîã÷ áàðèìòòàéãààð öàãäààãèéí áàéãóóëëàãàä ìýäýãäýíý. 33.17.Ýíý õóóëèéí 33.16-ä çààñàí ìýäýãäëèéí äàãóó çºð÷èë ãàðãàñàí ýòãýýäýä çàõèðãààíû áîëîí ýð¿¿ãèéí õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýñýí òîõèîëäîëä Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ýíý õóóëèéí 33.16-ä çààñíû äàãóó ìýäýãäñýí ñîíãîã÷èä òóõàéí òàðààñàí áýëýí ìºí㺠áîëîí ýä áàðààíû ¿íèéí ä¿íã õîðü äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé ìºíãºí óðàìøóóëëûã îëãîæ, ãýì áóðóóòàé ýòãýýäýýð íºõºí òºë¿¿ëíý. 33.18.Ýíý õóóëèéí 33.5.4, 33.7.12, 33.13, 33.15-ä çààñíûã çºð÷èæ áýëýí ìºíãº, ýä áàðàà òàðààñàí òóõàé õóóðàì÷ ìýäýýëýë òàðààí íýð äýâøèã÷èéã ã¿òãýñýí ýòãýýäèéã ýð¿¿ãèéí õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýõýýðã¿é áîë íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òîðãîíî. 33.19.Ýíý õóóëèéí 33 äóãààð ç¿éëä çààñíûã çºð÷ñºí èðãýíèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, íýð äýâøèã÷, øàäàð òóñëàã÷, óõóóëàã÷, íàìûí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí àæèëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, íàì, õóóëèéí ýòãýýäèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã íàéìààñ àðâàí òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, áóñàä ýòãýýäèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. 33.20.Ýíý õóóëèéí 33.3, 33.5.4, 33.6, 33.7.12, 33.11, 33.13, 33.15-ä çààñíûã çºð÷ñºí õýâëýë ìýäýýëëèéí áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãàà ýðõëýõ òóñãàé çºâøººðëèéã øóäàðãà ºðñºë人íèé àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãûí ä¿ãíýëòèéã ¿íäýñëýí òóõàéí òóñãàé çºâøººðëèéã îëãîñîí áàéãóóëëàãà ãóðâàí ñàð õ¿ðòýë õóãàöààãààð ò¿äãýëç¿¿ëíý.

60


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

34 ä¿ãýýð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíû ìàòåðèàë õýâë¿¿ëýõ, ñîíãîã÷äîä õ¿ðãýõ 34.1.Íýð äýâøèã÷ äàðààõ õýëáýð, õýìæýýãýýð ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíû ìàòåðèàëàà õýâë¿¿ëæ, ñîíãîã÷äîä õ¿ðãýõ ýðõòýé: 34.1.1.ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºðºº òàíèëöóóëñàí õî¸ð õýâëýëèéí õóóäàñ á¿õèé õî¸ð ñîíèí; 34.1.2.ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºðºº òàíèëöóóëñàí õî¸ð õýâëýëèéí õóóäàñ á¿õèé õî¸ð ñýòã¿¿ë; 34.1.3.íýã õýâëýëèéí õóóäàñ á¿õèé óõóóëàõ õóóäàñ; 34.1.4.íýã õýâëýëèéí õóóäàñ á¿õèé çóðàãò õóóäàñ; 34.1.5.íýã õýâëýëèéí õóóäàñ á¿õèé íýð äýâøèã÷èéí íàìòàð; 34.1.6.ãóðâàí õýâëýëèéí õóóäàñ á¿õèé õèéñýí àæëûí òàéëàí; 34.1.7.õî¸ð õýâëýëèéí õóóäàñ á¿õèé áóñàä ñóðòàë÷èëãààíû ìàòåðèàë. 34.2.“Íýã õýâëýëèéí õóóäàñ” ãýæ À-4 áè÷ãèéí öààñíû íýã í¿¿ðýýñ 8 äàõèí èõ áàéõûã îéëãîíî. 34.3.Ýíý õóóëèéí 34.1-ä çààñàí õÿçãààðëàëòûí ä¿íã õýâëýìýë áàéäëààð ñîíãîã÷äîä òàðààõ òóõàéí òºðëèéí õýâëýëèéí ìàòåðèàëûí íèéëáýðýýð òîîöîõ áà íýð äýâøèã÷ ñîíãîã÷äîä òàðààñàí íèéò ñóðòàë÷èëãààíû ìàòåðèàëààñ òóñ á¿ð íýãèéã ñàíàë àâàõ ºäðººñ õî¸ðîîñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä õ¿ðã¿¿ëæ á¿ðòã¿¿ëíý. 34.4.Ýíý õóóëèéí 34.1, 34.3-ò çààñíûã çºð÷ñºí íýð äýâøèã÷, øàäàð òóñëàã÷, íàìûí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí àæèëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, íàì, õóóëèéí ýòãýýäèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã íàéìààñ àðâàí òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. 35 äóãààð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíû çóðàãò ñàìáàð áàéðëóóëàõ 35.1.Íýð äýâøèã÷ íü ººðèéí ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíû çóðàãò ñàìáàðûã ýíý õóóëèéí 12.1-ä çààñíû äàãóó áàéãóóëàãäñàí õýñýã á¿ðä õî¸ðîîñ èë¿¿ã¿é áàéõààð òîîöîæ ãóäàìæ òàëáàéä áàéðëóóëíà. 35.2.Ýíý õóóëèéí 35.1-ä çààñíûã çºð÷ñºí ýòãýýäèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òîðãîíî.

61


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

36 äóãààð ç¿éë.Íàìûí äàëáààã ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíä àøèãëàõ 36.1.Íýð äýâøèã÷ ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíäàà íàìûí äàëáààã àøèãëàæ áîëíî. 36.2.Íàìûí äàëáààã óõóóëàõ áàéð, íýð äýâøèã÷èéí ñóðòàë÷èëãààíû ñàìáàð, ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíä àøèãëàõ çºâøººðºë á¿õèé òýýâðèéí õýðýãñýë äýýð áàéðëóóëæ áîëîõ áºãººä áóñàä ãàçàðò áàéðëóóëàõ, ººð áóñàä çîðèëãîîð àøèãëàõûã õîðèãëîíî. 36.3.Ýíý õóóëèéí 36.2-ò çààñíûã çºð÷ñºí èðãýíèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, íýð äýâøèã÷, øàäàð òóñëàã÷, óõóóëàã÷, íàìûí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí àæèëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, íàì, õóóëèéí ýòãýýäèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã íàéìààñ àðâàí òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. 37 äóãààð ç¿éë.Ñîíãîã÷èäòîé óóëçàëò, õóðàë, öóãëààí õèéõ 37.1.Íýð äýâøèã÷ ñîíãîã÷èäòîé õèéõ óóëçàëò, õóðàë, öóãëààíûã ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíû õóãàöààíä áàãòààí õèéíý. 37.2.Òóõàéí øàòíû Çàñàã äàðãà íýð äýâøèã÷èä óóëçàëò, õóðàë, öóãëààí çîõèîí áàéãóóëàõàä íü äýìæëýã ¿ç¿¿ëæ, òýãø õàíäàõ ¿¿ðýãòýé. 37.3.Òºðèéí áîëîí íóòãèéí ººðºº óäèðäàõ áàéãóóëëàãà, òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èò, òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èéí îðîëöîîòîé õóóëèéí ýòãýýä ýíý õóóëèéí 37.1-ä çààñàí àðãà õýìæýýíä çîðèóëæ ñî¸ëûí òºâ, áèåèéí òàìèðûí áîëîí õóðëûí òàíõèìûã òºëáºðã¿éãýýð àøèãëóóëíà. 37.4.Ýíý õóóëèéí 33.7.16 äàõü çààëò ýíý õóóëèéí 37.3-ò õàìààðàõã¿é. 37.5.Ýíý õóóëèéí 37.1-ä çààñíûã çºð÷ñºí íýð äýâøèã÷èéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ýíý õóóëèéí 37.2, 37.3-ò çààñíûã çºð÷ñºí àëáàí òóøààëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, õóóëèéí ýòãýýäèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã íàéìààñ àðâàí òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî.

62


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

38 äóãààð ç¿éë.Óõóóëàõ áàéð àæèëëóóëàõ 38.1.Íýð äýâøèã÷ íü õýñýã á¿ðä õî¸ðîîñ èë¿¿ã¿é óõóóëàõ áàéð àæèëëóóëæ áîëíî. 38.2.Ýíý õóóëèéí 38.1-ä çààñàí óõóóëàõ áàéðûã ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºðèéã òàéëáàðëàí òàíèëöóóëàõ, ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíû ìàòåðèàëûã ñîíãîã÷äîä òàðààõ, óóëçàëò, õóðàë, öóãëààí çîõèîí áàéãóóëàõ çîðèëãîîð àæèëëóóëíà. 38.3.Óõóóëàõ áàéðûí äîòîð, ãàäíà òàëä áàéðëóóëñàí ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíû ñàìáàð íü ýíý õóóëèéí 35.1-ä çààñàí òîîíä õàìààðàõã¿é. 38.4.Ýíý õóóëèéí 38.1-ä çààñíûã çºð÷ñºí íýð äýâøèã÷èéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, íàìûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã íàéìààñ àðâàí òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. 39 ä¿ãýýð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíä ðàäèî, òåëåâèçèéí íýâòð¿¿ëýã àøèãëàõ 39.1.Íýð äýâøèã÷ îëîí íèéòèéí ðàäèî, òåëåâèç áîëîí áóñàä ðàäèî, òåëåâèçýýð ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààòàé õîëáîãäñîí íýâòð¿¿ëýã /öààøèä “ñóðòàë÷èëãààíû íýâòð¿¿ëýã” ãýõ/-èéã àøèãëàí ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãàà ÿâóóëæ áîëíî. 39.2.Îëîí íèéòèéí ðàäèî, òåëåâèç íü ñóðòàë÷èëãààíû íýâòð¿¿ëãèéã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ òîãòîîñîí õóâààðü, öàãèéí äàãóó çºâõºí òºëáºðã¿é íýâòð¿¿ëíý. 39.3.Îëîí íèéòèéí ðàäèî, òåëåâèçýýñ áóñàä ðàäèî, òåëåâèç íü ñóðòàë÷èëãààíû íýâòð¿¿ëãèéã ãýðýýíèé ¿íäñýí äýýð òºëáºðòýé íýâòð¿¿ëýõ áºãººä ñóðòàë÷èëãààíû òºëáºðòýé íýâòð¿¿ëãèéí íèéò õóãàöàà íü õîíîãò íýã öàãààñ èë¿¿ã¿é áàéíà. 39.4.Ðàäèî, òåëåâèçýýð íýâòð¿¿ëýõ ñóðòàë÷èëãààíû íýâòð¿¿ëãèéí òºëáºð íü òóõàéí ðàäèî, òåëåâèçýýñ òîãòîîñîí îðãèë öàãèéí ñóðòàë÷èëãààíû òºëáºðèéí äýýä õýìæýýíýýñ õýòðýõèéã õîðèãëîíî. 39.5.Óëñûí õýìæýýíä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã ðàäèî, òåëåâèç íü íýãýýñ èë¿¿ ñóâàãòàé áîë ñóðòàë÷èëãààíû íýâòð¿¿ëãèéã çºâõºí ¿íäñýí ñóâãààð íýâòð¿¿ëíý.

63


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

39.6.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî íü îëîí íèéòèéí ðàäèî, òåëåâèçýýð òºëáºðã¿é íýâòð¿¿ëýõ áîëîí óëñûí õýìæýýíä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã ðàäèî, òåëåâèçýýð òºëáºðòýé íýâòð¿¿ëýõ ñóðòàë÷èëãààíû íýâòð¿¿ëãèéí õóâààðü, öàãèéã íýð äýâøèã÷ á¿ðä èæèë íºõöºë, áîëîìæ, òýíö¿¿ õóãàöàà íîãäîõîîð òîîöîæ ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãàà ýõëýõýýñ àðâààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº áàòàëíà. 39.7.Ýíý õóóëèéí 39.6-ä çààñàí ñóðòàë÷èëãààíû íýâòð¿¿ëãèéí õóâààðü, öàãèéã áóñàä íýð äýâøèã÷èä øèëæ¿¿ëýõ, ðàäèî, òåëåâèçýýð óëñ òºðèéí ÷àíñàà òîãòîîõ çîðèëãî á¿õèé àëèâàà õýëáýðèéí øàëãàðóóëàëò çîõèîí áàéãóóëàõ, ò¿¿í÷ëýí íýð äýâøèã÷èéí òàëààð äàãíàí ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãàà íýâòð¿¿ëýõèéã òóñ òóñ õîðèãëîíî. 39.8.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî Õàðèëöàà õîëáîîíû çîõèöóóëàõ õîðîîòîé õàìòðàí ðàäèî, òåëåâèçýýð ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààã íýâòð¿¿ëýõ æóðìûã ýíý õóóëüä íèéö¿¿ëýí áàòàëíà. 39.9.Ýíý õóóëèéí 39 ä¿ãýýð ç¿éëèéã çºð÷ñºí íýð äýâøèã÷èéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òîðãîíî. 39.10.Ýíý õóóëèéí 39 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñíûã çºð÷ñºí õýâëýë ìýäýýëëèéí áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãàà ýðõëýõ òóñãàé çºâøººðëèéã øóäàðãà ºðñºë人íèé àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãûí ä¿ãíýëòèéã ¿íäýñëýí òóõàéí òóñãàé çºâøººðëèéã îëãîñîí áàéãóóëëàãà ãóðâàí ñàð õ¿ðòýë õóãàöààãààð ò¿äãýëç¿¿ëíý. 40 ä¿ãýýð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíä öàõèì õóóäàñ, îëîí íèéòýä çîðèóëñàí ìåññåæ àøèãëàõ 40.1.Íýð äýâøèã÷ ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíäàà çîðèóëæ ººðèéí íýã öàõèì õóóäàñ àæèëëóóëàõ, ò¿¿í÷ëýí îëîí íèéòýä çîðèóëñàí ¿¿ðýí õîëáîîíû ìåññåæèéí ¿éë÷èëãýýã õîíîãò íýãýýñ èë¿¿ã¿é óäàà àøèãëàí ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààã ÿâóóëæ áîëíî. 40.2.Íýð äýâøèã÷ ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíû ìàòåðèàëûã öàõèì øóóäàíãààð ñîíãîã÷äîä õ¿ðã¿¿ëæ áîëíî. 40.3.Öàõèì õóóäàñ áîëîí îëîí íèéòýä çîðèóëñàí ìåññåæ àøèãëàí óëñ òºðèéí ÷àíñàà òîãòîîõ çîðèëãî á¿õèé àëèâàà õýëáýðèéí øàëãàðóóëàëò çîõèîí áàéãóóëàõûã õîðèãëîíî. 40.4.Ýíý õóóëèéí 40 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñíûã çºð÷ñºí íýð äýâøèã÷èéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, õóóëèéí ýòãýýäèéã íýã ñàðûí

64


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã òàâààñ íàéì äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. ÄÎËÄÓÃÀÀÐ ÁYËÝà ÑÎÍÃÓÓËÈÉÍ ÇÀÐÄÀË 41 ä¿ãýýð ç¿éë.Íýð äýâøèã÷, íàìààñ ñîíãóóëüä çàðöóóëàõ çàðäàë 41.1.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî íýã íýð äýâøèã÷, íàìààñ ñîíãóóëüä çàðöóóëàõ çàðäëûí äýýä õýìæýýã ñîíãóóëèéí æèëèéí ãóðàâäóãààð ñàðûí íýãíèé äîòîð òóñ òóñ òîãòîîíî. 41.2.Ýíý õóóëèéí 41.1-ä çààñàí ñîíãóóëüä çàðöóóëàõ çàðäëûí äýýä õýìæýýíä áàãòààí íàìûí ñîíãóóëèéí çàðäëûã òóõàéí íàì íü, íýð äýâøèã÷èéí ñîíãóóëèéí çàðäëûã òóõàéí íàì áîëîí íýð äýâøèã÷ òóñ òóñ õàðèóöíà. 41.3.Ýíý õóóëèéí 41.1-ä çààñàí ñîíãóóëèéí çàðäëûí äýýä õýìæýýã õýòð¿¿ëñýí íàìûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã àðâàí òàâààñ õîðü äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, íýð äýâøèã÷èéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã àðâààñ àðâàí òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. 42 äóãààð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí çàðäëûí äàíñ 42.1.Åðºíõèéëºã÷èä íýð äýâø¿¿ëñýí íàì íýð äýâøèã÷èéã á¿ðòã¿¿ëñíýýñ õîéø òàâ õîíîãèéí äîòîð ñîíãóóëèéí çàðäëûí ñàí áàéãóóëàí áàíêèíä äàíñ íýýëãýæ, Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî áîëîí ¯íäýñíèé àóäèòûí ãàçàðò áè÷ãýýð ìýäýãäýæ, íèéòýä çàðëàíà. 42.2.Ýíý õóóëèéí 42.1-ä çààñàí äàíñàíä òóõàéí íýð äýâøèã÷èéí ººðèéí áîëîí íýð äýâø¿¿ëñýí íàìûí õºðºíãº, òàëàðõàí äýìæèã÷ íàì, áàéãóóëëàãà, èðãýäýýñ îðóóëñàí ìºíãºí õàíäèâûã òºâëºð¿¿ëæ, ìºí äàíñààð äàìæóóëàí çàðöóóëíà. 42.3.Íýð äýâøèã÷ ýíý õóóëèéí 42.1-ä çààñíààñ ººð äàíñ íýýëãýõèéã õîðèãëîíî. 42.4.Ýíý õóóëèéí 42.1-ä çààñàí çàðäëûí ñàíä òºâëºðñºí õºðºíãèéã ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºðèéã òàéëáàðëàí òàíèóëàõ, íýð äýâøèã÷èéã ñóðòàë÷ëàõ, ñîíãóóëèéí óóëçàëò, õóðàë, öóãëààí çîõèîí áàéãóóëàõ, íýð äýâøèã÷, íàìûí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãà, ò¿¿íèé àæèëòàí, íýð äýâøèã÷èéí øàäàð òóñëàã÷, óõóóëàã÷èéí áè÷èã õýðýã, øóóäàí, õîëáîî, óíààíû áîëîí àëáàí òîìèëîëò, õºëñ, ìºíãºí óðàìøóóëàë çýðýã çàðäëûã ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõýä çàðöóóëíà.

65


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

42.5.Ñîíãóóëèéí çàðäëûí äàíñàíä ìºíãºí õºðºíãèéã òºâëºð¿¿ëýõ, ò¿¿íèéã çàðöóóëñàí òóõàé òàéëàíãèéí çàãâàð áîëîí äàíñ íýýõ, õààõ, á¿ðòãýë, òàéëàíã õºòëºõ æóðìûã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî Ìîíãîëáàíêòàé õàìòðàí áàòàëíà. 42.6.Ýíý õóóëèéí 42.2-42.4-ò çààñíûã çºð÷ñºí íýð äýâøèã÷èéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ýíý õóóëèéí 42.1, 42.2, 42.4-ò çààñíûã çºð÷ñºí íàìûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã òàâààñ íàéì äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîõ áà ýíý õóóëèéí 42.1-ä çààñàí äàíñíààñ ãàäóóð ºãñºí, ýíý õóóëèéí 42.3-ò çààñíûã çºð÷èæ íýýëãýñýí äàíñàíä òºâëºð¿¿ëñýí õºðºíãèéã õóðààæ, óëñûí îðëîãî áîëãîíî. 43 äóãààð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí õàíäèâ 43.1.Íýð äýâøèã÷èä ºãºõ õàíäèâûí õýìæýý èðãýíýýñ àðâàí ñàÿ òºãðºãººñ, õóóëèéí ýòãýýäýýñ òàâèí ñàÿ òºãðºãººñ èë¿¿ã¿é áàéíà. 43.2.Ýíý õóóëèéí 43.1-ä çààñàí õàíäèâûí õýìæýýã ýíý õóóëèéí 42.1-ä çààñàí çàðäëûí ñàíä òºâëºð¿¿ëñýí õºðºíãèéí íèéëáýðýýð òîîöíî. 43.3.̺íãºí õàíäèâûã çºâõºí ýíý õóóëèéí 42.1-ä çààñàí ñàíãààð äàìæóóëæ ºãíº. 43.4.̺íãºí áóñ õýëáýðýýð ºãñºí õàíäèâûã ìºíãºí õýëáýðò øèëæ¿¿ëýí ¿íýëæ, ýíý õóóëèéí 43.1-ä çààñàí õàíäèâûí ä¿íä îðóóëàí òîîöíî. 43.5.Õóóëèéí ýòãýýäýýñ õàíäèâ ºãºõ òóõàé øèéäâýðèéã ã¿éöýòãýõ çàõèðàë, ýñõ¿ë òºëººëºí óäèðäàõ çºâëºë ãàðãàíà. 43.6.Íýð äýâøèã÷ íü ñîíãóóëèéí õàíäèâûí õýìæýý, õýëáýðèéã ñîíãóóëèéí çàðäëûí òàéëàíä òóñãàíà. 43.7.Äàðààõ ýòãýýäýýñ õàíäèâ àâàõûã õîðèãëîíî: 43.7.1.ãàäààä óëñ áóþó ãàäààäûí áàéãóóëëàãà /õàìòàðñàí áàéãóóëëàãûí ãàäààäûí îðîëöîã÷/; 43.7.2.îëîí óëñûí áàéãóóëëàãà; 43.7.3.òºðèéí áîëîí íóòãèéí ººðºº óäèðäàõ áàéãóóëëàãà; 43.7.4.ãàäààä óëñûí èðãýí; 43.7.5.õàðüÿàëàëã¿é õ¿í;

66


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

43.7.6.ñîíãóóëü òîâëîí çàðëàñàí ºäºð àðâàí íàéìàí íàñ õ¿ðýýã¿é Ìîíãîë Óëñûí èðãýí; 43.7.7.òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èò, òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èéí îðîëöîîòîé õóóëèéí ýòãýýä; 43.7.8.ø¿¿õèéí øèéäâýðýýð òîãòîîãäñîí àëáàí òàòâàðûí ºð òºëáºðòýé, äàìïóóðñàí, áàíêíû õóãàöàà õýòýðñýí çýýëèéí ºðòýé õóóëèéí ýòãýýä; 43.7.9.Yéëäâýð÷íèé ýâëýë, øàøíû áîëîí áóñàä òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà; 43.7.10.áàéãóóëàãäààä íýã æèë áîëîîã¿é õóóëèéí ýòãýýä. 43.8.Ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëàõ õóãàöààíä ãàäààä, äîòîîäûí òóñëàìæèéí ýä õºðºíãèéã èðãýäýä òàðààõ, õóäàëäàí áîðëóóëæ ñîíãóóëüä çàðöóóëàõûã õîðèãëîíî. 43.9.Ñîíãóóëèéí æèë çºâõºí ñîíãóóëèéí ¿éë àæèëëàãààíä çîðèóëæ õàíäèâ ºã÷ áîëîõ áºãººä ýíý òîõèîëäîëä Óëñ òºðèéí íàìûí òóõàé õóóëèéí 18.3-ò çààñàí õàíäèâûã íàìä äàâõàðäóóëàí ºãºõèéã õîðèãëîíî. 43.10.Ýíý õóóëèéí 43.1, 43.3, 43.5, 43.9-ä çààñíûã çºð÷ñºí èðãýíèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, õóóëèéí ýòãýýäèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã òàâààñ íàéì äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ýíý õóóëèéí 43.6-43.8-ä çààñíûã çºð÷ñºí íàìûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã òàâààñ íàéì äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ýíý õóóëèéí 43.6-ä çààñíûã çºð÷ñºí íýð äýâøèã÷èéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ýíý õóóëèéí 43.7.3, 43.7.7-43.7.10-ò çààñíûã çºð÷ñºí õóóëèéí ýòãýýäèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã òàâààñ íàéì äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, àëáàí òóøààëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ýíý õóóëèéí 43.8-ä çààñíûã çºð÷ñºí íýð äýâøèã÷, íàìûí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí àæèëòàí, íýð äýâøèã÷èéí øàäàð òóñëàã÷èéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. 43.11.Ýíý õóóëèéí 43.1-ä çààñàí õýìæýýíýýñ èë¿¿ ãàðñàí, ò¿¿í÷ëýí ýíý õóóëèéí 43.7-ä çààñàí ýòãýýäýýñ àâñàí õàíäèâûã õóðààæ, óëñûí îðëîãî áîëãîíî.

67


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

44 ä¿ãýýð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí çàðäëûí òàéëàí ãàðãàõ 44.1.Íàìûí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãà ñàíàë õóðààëò äóóññàí ºäðººñ õîéø 30 õîíîãò áàãòààí íýð äýâøèã÷èéí ñîíãóóëèéí çàðäëûí òàéëàí /öààøèä “çàðäëûí òàéëàí” ãýõ/-ã ãàðãàæ Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä èð¿¿ëíý. 44.2.Íàìûí ñîíãóóëü ýðõýëñýí òºâ áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 44.1-ä çààñàí ñîíãóóëèéí çàðäëûí òàéëàíä àóäèò õèéëãýæ, ä¿ãíýëò ãàðãóóëñàí áàéíà. 44.3.Çàðäëûí òàéëàíã äàðààõ ¿ç¿¿ëýëòýýð ãàðãàíà: 44.3.1.ýíý õóóëèéí 42.1-ä çààñàí äàíñàíä òºâëºð¿¿ëñýí îðëîãî, íèéò õàíäèâûí õýìæýý; 44.3.2.ýíý õóóëèéí 44.3.1-ä çààñàí îðëîãûí ýõ ¿¿ñâýð, ò¿¿íèé äîòîð õàíäèâûí òºðºë, õýìæýý; 44.3.3.õàíäèâëàã÷ èðãýíèé ýöýã /ýõ/-èéí íýð, ººðèéí íýð, îðøèí ñóóãàà ãàçðûí õàÿã, õàíäèâûí õýìæýý, õýëáýð; 44.3.4.õàíäèâëàã÷ õóóëèéí ýòãýýäèéí íýð, îðøèí áàéãàà ãàçðûí õàÿã, ã¿éöýòãýõ çàõèðëûí ýöýã /ýõ/-èéí íýð, ººðèéí íýð, õàíäèâûí õýìæýý, õýëáýð; 44.3.5.çàðëàãûí àíãèëàë, ã¿éöýòãýë; 44.3.6.¿ëäýãäëèéí õýìæýý, áàéðøèë. 44.4.Íýð äýâøèã÷èéí ñîíãóóëèéí çàðäëûí äàíñ áàéðøóóëñàí áàíêíû çàõèðàë íü óã äàíñíû á¿õ ã¿éëãýýã íýãòãýñýí òàéëàí ãàðãàæ, ýíý õóóëèéí 44.1-ä çààñàí õóãàöààíä Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä èð¿¿ëíý. 44.5.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî çàðäëûí òàéëàíã õÿíàæ, ñàíàë õóðààëò äóóññàí ºäðººñ õîéø 45 õîíîãèéí äîòîð ä¿íã íèéòýä ìýäýýëýõ áà íýã ñàÿ, ò¿¿íýýñ äýýø òºãðºãèéí õàíäèâ ºãñºí èðãýí, õîðèí ñàÿ, ò¿¿íýýñ äýýø òºãðºãèéí õàíäèâ ºãñºí õóóëèéí ýòãýýäèéã íèéòýä çàðëàíà. 44.6.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çâýë íàì, íýð äýâøèã÷èéí ñîíãóóëèéí çàðäëûí ñàíõ¿¿æèëò, ò¿¿íèé ã¿éöýòãýëèéã òºðèéí àóäèòûí áàéãóóëëàãààð øàëãóóëæ, ä¿ãíýëò ãàðãóóëíà. 44.7.Ýíý õóóëèéí 44.2, 44.3-ò çààñíûã çºð÷ñºí íàìûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã òàâààñ íàéì äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ýíý õóóëèéí 44.4-ò çààñíûã çºð÷ñºí áàíêíû

68


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

çàõèðëûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. ÍÀÉÌÄÓÃÀÀÐ ÁYËÝà ÑÀÍÀË ÀÂÀÕ, ÀÍÕÀÍ ØÀÒÍÛ ÑÎÍÃÓÓËÈÉÍ Ä¯Í ÃÀÐÃÀÕ 45 äóãààð ç¿éë.Ñàíàë àâàõ ãàçàð, õóãàöàà 45.1.Ñîíãîã÷äûí ñàíàëûã ñàíàë àâàõ ºäðèéí 07.00 öàãààñ 22.00 öàã õ¿ðòýë õóãàöààíä ñàíàë àâàõ áàéðàíä àâíà. 45.2.Õýñãèéí õîðîî ñîíãîã÷äûí ñàíàë àâàõ ºäºð, öàã, áàéðûã óóë ºäºð õ¿ðòýëõ 14 õîíîãèéí òóðø íèéòýä çàðëàí ìýäýýëíý. 45.3.Òóõàéí õýñãèéí õàðüÿàëàãäàõ ñóì, ä¿¿ðãèéí Çàñàã äàðãà ñàíàë àâàõàä øààðäëàãàòàé äàðààõ ç¿éëèéã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ òîãòîîñîí çààâðûí äàãóó ñàíàë àâàõ ºäðººñ àðàâ õîíîãèéí ºìíº ýõýëæ òàâ õîíîãèéí õóãàöààíä áàãòààí áýëýí áîëãîõ ¿¿ðýã õ¿ëýýíý: 45.3.1.ñàíàë àâàõ áàéð; 45.3.2.ñîíãîã÷ ñàíàëàà íóóöààð ºãºõºä øààðäàãäàõ ñàíàë áýëòãýõ á¿õýýã /300 ñîíãîã÷ òóòàìä íýã áàéõààð òîîöîæ/; 45.3.3.纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãààð ñàíàë ºãºõ ñîíãîã÷ ñàíàëàà íóóöààð ºãºõºä øààðäàãäàõ á¿õýýã; 45.3.4.纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöàã; 45.3.5.ñîíãîã÷èéí á¿ðòãýë äýõ çóðãèéã íèéòýä áîëîí àæèãëàã÷èä ¿ç¿¿ëýõ äýëãýö; 45.3.6.õóóëü òîãòîîìæèä çààñàí áóñàä ç¿éë. 45.4.Õýñãèéí õîðîîíû àæèëëàõ áàéð áîëîí ñàíàë àâàõ áàéðûã áýëòãýõ çààâàð, ýíý õóóëèéí 45.3.2-45.3.4-ò çààñàí ñàíàëûí õàéðöàã, á¿õýýãèéí õýìæýý, çàãâàðûã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî áàòàëíà. 45.5.Õýñýãò ñàíàëûí õóóäàñ õ¿ëýýí àâñíààñ õîéø ñàíàë àâàõ áàéðûã öàãäààãèéí õàìãààëàëòàä àâíà. 45.6.Õýñãèéí õîðîî ñàíàë àâàõ ºäðººñ 14 õîíîãèéí ºìíº òóõàéí õýñýã äýõ ñàíàë àâàõ áàéðûí äóãààð, íýð, õàÿã, áàéðøèë, îð÷èí òîéðíû äýâñãýð çóðàã /ïëàí/-èéã áàòàëæ, ýíý õóóëèéí 45.2-ò çààñíû äàãóó íèéòýä çàðëàí ìýäýýëýõ áà èíãýõäýý íýã áàðèëãà áàéãóóëàìæ, öîãöîëáîðò õýä

69


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

õýäýí ñàíàë àâàõ áàéð áàéõààð ñóì, ä¿¿ðãèéí Çàñàã äàðãàòàé õàìòðàí çîõèîí áàéãóóëæ áîëíî. 45.7.Ñàíàë àâàõ áàéðàíä ñîíãîã÷äîîñ ñàíàëàà íóóöààð, ÷ºëººòýé èëýðõèéëýõ áîëîìæèéã õàíãàñàí, õýñýã äýõ ñîíãîã÷äûí òîîíîîñ õàìààðàí õî¸ðîîñ äîîøã¿é òîîíû ñàíàë áýëòãýõ á¿õýýã áàéõ áºãººä ñàíàë àâàõ áàéð á¿ðä õºãæëèéí áýðõøýýëòýé èðãýäýä çîðèóëñàí íýãýýñ äîîøã¿é ñàíàë áýëòãýõ á¿õýýãèéã òóñãàéëàí òîíîãëîæ áýëòãýñýí áàéíà. 45.8.Ñàíàë àâàõ áàéð íü òýðãýíöýðòýé ñîíãîã÷ îðîõ áîëîìæîîð õàíãàãäñàí áàéíà. 45.9.Ñàíàë àâàõ áàéðûí áàéðøëûã íèéòèéí ýìõ çàìáàðààã¿é áàéäàë, ¿åð óñ, ãàë ò¿éìýð çýðýã äàâàãäàøã¿é õ¿÷èí ç¿éëèéí óëìààñ ººð÷èëæ áîëîõ áºãººä ýíý òóõàé íýí äàðóé ñîíãîã÷èä ìýäýýëíý. 45.10.Ýíý õóóëèéí 45.3-ò çààñíûã çºð÷ñºí Çàñàã äàðãûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òîðãîíî. 46 äóãààð ç¿éë.Ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäèéí ñàíàë àâàõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëàõ 46.1.Ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýä-ñîíãîã÷äûí ñàíàëûã Óëñûí Èõ Õóðëààñ òîãòîîñîí ñàíàë àâàõ ºäðèéí òóõàéí óëñûí îðîí íóòãèéí öàãààð 07.00 öàãààñ 22.00 öàã õ¿ðòýë õóãàöààíä òóõàéí ñàëáàð êîìèññûí òîãòîîñîí ñàíàë àâàõ áàéðàíä àâíà. 46.2.Êîìèññ áîëîí ñàëáàð êîìèññ íü ñîíãîã÷äûí ñàíàë àâàõ ºäºð, öàã, áàéðûã óóë ºäºð õ¿ðòýëõ õóãàöààíä íèéòýä çàðëàí ìýäýýëíý. 46.3.Òóõàéí óëñàä áàéãàà Ìîíãîë Óëñûí äèïëîìàò òºëººëºã÷èéí ãàçðûí òýðã¿¿í ñîíãîã÷îîñ ñàíàëàà íóóöààð áýëòãýõýä øààðäàãäàõ òîîíû á¿õýýã á¿õèé áàéð, áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãèéã ýíý õóóëèéí 8.4-ò çààñàí ñàíàë àâàõ ºäðººñ ãóðàâ õîíîãèéí ºìíº õàðèóöàæ áýëòãýíý. 46.4.Ñàíàë àâàõ áàéðàíä ñîíãîã÷îîñ ñàíàëàà íóóöààð, ÷ºëººòýé èëýðõèéëýõ áîëîìæèéã õàíãàñàí, õ¿ðýëöýõ¿éö òîîíû ñàíàë áýëòãýõ á¿õýýã áýëòãýñýí áàéíà. 46.5.Ñîíãîã÷èéí ñàíàëûã ýíý õóóëèéí 47 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñàí øààðäëàãûã õàíãàñàí, Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ ýðõëýí õýâë¿¿ëñýí ñàíàëûí õóóäñààð àâíà.

70


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

46.6.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ñàíàëûí õóóäñûã äóãòóéí õàìò áèò¿¿ìæëýí, Êîìèññîîð äàìæóóëàí íèéò ñàëáàð êîìèññò ýíý õóóëèéí 8.4-ò çààñàí ñàíàë àâàõ ºäðººñ ãóðâààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº õ¿ðã¿¿ëíý. 46.7.Ñàëáàð êîìèññ íü ñàíàëûí õóóäñûã á¿ðýëäýõ¿¿íýýðýý õ¿ëýýí àâ÷, ýíý òóõàé òýìäýãëýë ¿éëäýæ, õ¿ëýýí àâàõàä áàéëöñàí ñàëáàð êîìèññûí äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿ä ãàðûí ¿ñýã çóðíà. 46.8.Ñàëáàð êîìèññ íü ñàíàëûí õóóäñûã ãàë, óñ, ãýíýòèéí àþóëä ºðòºõººñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëñýí áàéðàíä, ñåéôýíä ëàöäàæ áèò¿¿ìæëýí õàäãàëíà. 47 äóãààð ç¿éë.Ñàíàëûí õóóäàñ 47.1.Ñàíàëûí õóóäàñ íü ñîíãîã÷îîñ ñàíàëàà èëýðõèéëýõ, ñîíãóóëèéí ä¿íã ãàðãàõ ¿íäñýí áàðèìò áè÷èã ìºí áºãººä äàðààõ øààðäëàãûã õàíãàñàí áàéíà: 47.1.1.àãóóëãà, áè÷èëò, õýëáýðèéí õóâüä ñîíãîã÷ ñàíàëàà èëýðõèéëýõýä õÿëáàð, îéëãîìæòîé áàéõ; 47.1.2.ñîíãîã÷ ñàíàëàà õýðõýí òýìäýãëýõ òóõàé òîâ÷ çààâàð àãóóëñàí áàéõ; 47.1.3.íýð äýâøèã÷èéí ãýðýë çóðãèéã àãóóëñàí áàéõ. 47.2.Ñàíàëûí õóóäàñ íü òóñãàé íóóöëàëòàé áàéõ áºãººä àéìàã, ä¿¿ðãèéí õýìæýýíä íýãäñýí àäèë äóãààðòàé áàéíà. 47.3.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ñàíàëûí õóóäàñíû òîî, çàãâàð áîëîí ñàíàëûí õóóäñûã õýâë¿¿ëýõ, õàäãàëàõ, õ¿ðã¿¿ëýõ, õàìãààëàõ æóðìûã áàòàëíà. 47.4.Ñàíàëûí õóóäñàíä íýð äýâøèã÷èéí ýöýã /ýõ/-èéí íýðèéã æèæèã ¿ñãýýð, ººðèéí íü íýðèéã òîì ¿ñãýýð, ººðèéí íýðèéí àðä íýð äýâø¿¿ëñýí íàì, õàìòàðñàí íàìóóäûí íýðèéã õààëòàä áè÷íý. 47.5.Ñàíàëûí õóóäñàíä íýð äýâøèã÷äèéí íýðèéã Óëñûí Èõ Õóðàëä õàìãèéí îëîí ñóóäàë àâñàí íàìûí íýð äýâøèã÷ýýñ ýõëýí äàðààëóóëæ áè÷èõ áºãººä õàìòàðñàí íàìóóäûí õóâüä Óëñûí Èõ Õóðàëä õàìãèéí îëîí ñóóäàë àâñàí íàìûí ñóóäëûí òîîã áàðèìòëàí äàðààëàëä îðóóëíà. 47.6.Õàðààíû áýðõøýýëòýé ñîíãîã÷ ñàíàëàà ºãºõºä çîðèóëñàí ñàíàëûí õóóäñûã óíøèõ, ñàíàëàà òýìäýãëýõ òóñãàé çîðèóëàëòûí áðàéëü ¿ñýã á¿õèé õàâòàñ ñàíàë àâàõ áàéð á¿ðä íýã áàéíà.

71


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

47.7.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ñàíàëûí õóóäñûã áàòàëñàí çàãâàðûí äàãóó õýâë¿¿ëæ, àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîîíä, àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîî ñóì, ä¿¿ðãèéí õîðîîãîîð äàìæóóëàí ñàíàë àâàõ ºäðººñ ãóðâààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº õýñãèéí õîðîîíä òóñ òóñ õ¿ðã¿¿ëíý. 47.8.Ñîíãóóëèéí õîðîîä ñàíàëûí õóóäñûã á¿ðýëäýõ¿¿íýýðýý õ¿ëýýí àâ÷, ýíý òóõàé òýìäýãëýë ¿éëäýæ, õ¿ëýýí àâàõàä áàéëöñàí äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿ä ãàðûí ¿ñýã çóðíà. 47.9.Ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, àëü íýã ãèø¿¿í ýíý õóóëèéí 47.8-ä çààñàí òýìäýãëýëä ãàðûí ¿ñýã çóðàõààñ òàòãàëçâàë øàëòãààí, ¿íäýñëýëýý áè÷ãýýð ¿éëäýæ, õîëáîãäîõ ñîíãóóëèéí õîðîîíä ºãºõ ¿¿ðýã õ¿ëýýíý. 47.10.Ýíý õóóëèéí 47.9-ä çààñíû äàãóó ñîíãóóëèéí õîðîîíû á¿ðýëäýõ¿¿íèé îëîíõ ãàðûí ¿ñýã çóðñàí òîõèîëäîëä ñîíãóóëèéí õîðîî ñàíàëûí õóóäñûã õ¿ëýýí àâñàíä òîîöíî. 47.11.Ýíý õóóëüä çààñàí çàãâàð, øààðäëàãûã õàíãààã¿é ñàíàëûí õóóäñààð ñàíàë àâàõ, ºãºõèéã õîðèãëîíî. 47.12.Ýíý õóóëèéí 47.9, 47.11-ä çààñíûã çºð÷ñºí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ñîíãóóëèéí õîðîîíû ãèø¿¿íèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. 48 äóãààð ç¿éë.Ñàíàë àâàõ àæèëëàãàà 48.1.Ñàíàë àâàõ ºäðèéí 07.00 öàãò õýñãèéí õîðîîíû á¿ðýëäýõ¿¿í ñîíãîã÷äûí òºëººëºë, àæèãëàã÷äûã áàéëöóóëàí äàðààõ àæèëëàãààã äîð äóðäñàí äàðààëëûí äàãóó ã¿éöýòãýíý: 48.1.1.òóõàéí õýñãèéí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä áè÷èãäñýí ñîíãîã÷äûí òîî, ¿¿íýýñ 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãààð ñàíàë ºãñºí ñîíãîã÷äûí òîîã ìýäýýëýõ; 48.1.2.ñàíàëûí õóóäàñíû èíäåêñ äóãààðûã ìýäýýëýõ; 48.1.3.õ¿ëýýí àâñàí, 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãààð ñàíàë àâàõàä çàðöóóëñàí, ¿¿íýýñ 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãààð ñàíàë àâàõàä ñîíãîã÷ ñàíàëàà áóðóó òýìäýãëýñýí

72


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

¿íäýñëýëýýð ýíý õóóëüä çààñíû äàãóó äàõèí íýã ñàíàëûí õóóäàñ àâ÷ ñàíàëàà ãàðãàñíû óëìààñ õ¿÷èíã¿é áîëãîñîí, ò¿¿í÷ëýí àëäàãäàæ ¿ðýãäñýí, óñòñàí, ¿ëäñýí ñàíàëûí õóóäàñíû òîîã ìýäýýëýõ; 48.1.4.纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãààñ áóñàä ñàíàë àâàõ á¿õ õàéðöãèéã íýýæ õàðóóëàõ, ñàíàë òîîëîõ òºõººðºìæèéã áèò¿¿ìæëýõ, ëàöäàõ, ñàíàë àâàõàä áýëýí áîëãîõ; 48.1.5.纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãèéã íýýæ, 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãààð ñàíàëàà ºãñºí ñîíãîã÷äûí ñàíàëûí õóóäñûã ñàíàë òîîëîõ òºõººðºìæ /ñàíàëûí õàéðöàã/-ä õèéõäýý 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãààð ñàíàë ºãñºí ñîíãîã÷èéí ðåãèñòðèéí äóãààðààð ñîíãîã÷èéí á¿ðòãýëèéí õóóäñûã èðãýíèé á¿ðòãýëèéí èòãýìæëýãäñýí àæèëòíààð ãàðãóóëàõ. 48.2.Õýñãèéí õîðîî ýíý õóóëèéí 48.1-ä çààñàí àæèëëàãààã ã¿éöýòãýñýí òóõàé òýìäýãëýë õºòºëæ, óã òýìäýãëýëä ñîíãîã÷èéí á¿ðòãýëèéí õóóäñûã õàâñàðãàí õýñãèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà áîëîí á¿õ ãèø¿¿í ãàðûí ¿ñýã çóðíà. 48.3.Õýñãèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿í ýíý õóóëèéí 48.2-ò çààñíû äàãóó ãàðûí ¿ñýã çóðàõààñ òàòãàëçàõûã õîðèãëîíî. 48.4.Ñîíãóóëèéí àæèãëàã÷ ýíý õóóëèéí 48.2-ò çààñàí òýìäýãëýëòýé òàíèëöñàí òóõàéãàà ãàðûí ¿ñýã çóðàí òýìäýãë¿¿ëæ áîëíî. 48.5.Õýñãèéí õîðîî ýíý õóóëèéí 48.1-48.4-ò çààñàí àæèëëàãààã ã¿éöýòãýñíèé äàðàà ñàíàë àâàõ àæèëëàãààã ýõë¿¿ëíý. 48.6.Ñàíàë ºãºõººð ñàíàë àâàõ áàéðàíä èðñýí ñîíãîã÷ ñàíàë àâàõ áàéðàíä àæèëëàõ óëñûí á¿ðòãýëèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãûí ñóðãàëòàä õàìðàãäñàí èòãýìæëýãäñýí àæèëòàíä èðãýíèé ¿íýìëýõ, áèåèéí äàâõöàõã¿é ºãºãäºë /ãàðûí õóðóóíû õýý/-ºº øàëãóóëàõ áà òóõàéí àæèëòàí íü ñîíãîã÷èéí èðãýíèé ¿íýìëýõ, áèåèéí äàâõöàõã¿é ºãºãäºë /õóðóóíû õýý/-èéã èðãýíèé á¿ðòãýëèéí ìýäýýëëèéí óëñûí ñàí äàõü ñîíãîã÷èéí á¿ðòãýëòýé òóëãàí ¿çýæ, çºð÷èëã¿é áîë ñîíãîã÷èéí á¿ðòãýëèéí õóóäàñ îëãîíî. 48.7.Ýíý õóóëèéí 48.6-ä çààñíû äàãóó ñîíãîã÷èéí á¿ðòãýëèéí õóóäàñ àâñàí ñîíãîã÷ óã á¿ðòãýëèéí õóóäñûã èðãýíèé ¿íýìëýõèéí õàìò õýñãèéí õîðîîíû ãèø¿¿íä ¿ç¿¿ëýí ñàíàëûí õóóäàñ àâíà. 48.8.Õýñãèéí õîðîîíû ãèø¿¿í ñîíãîã÷èä ñàíàëûí õóóäàñ îëãîõäîî ñîíãîã÷èéí èðãýíèé ¿íýìëýõ, ñîíãîã÷èéí á¿ðòãýëèéí õóóäñûã òóõàéí õýñýã

73


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

äýõ ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòòàé òóëãàí øàëãàõ áà ñàíàëûí õóóäàñ àâñàí ñîíãîã÷îîð ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä ãàðûí ¿ñýã çóðóóëíà. 48.9.Ñàíàë àâàõ àæèëëàãààíä ñîíãóóëèéí àæèãëàã÷ áîëîí õýâëýë ìýäýýëëèéí áàéãóóëëàãûí òºëººëºã÷ áàéëöàæ áîëíî. 48.10.Ñàíàë àâàõ áàéðàíä áîëîí 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãààð ñàíàë àâ÷ áàéãàà ãàçàð íýð äýâøèã÷ áîëîí çºâøººðºëã¿é áóñàä ýòãýýä áàéõûã õîðèãëîõ áºãººä ýíý íü òýäãýýðýýñ ñàíàëàà ºãºõºä õàìààðàõã¿é. 48.11.Ǻºâðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãààð ñàíàë àâ÷ áàéãàà ãàçàð äàðààõ ýòãýýä áàéõûã çºâøººðíº: 48.11.1.ñàíàë àâ÷ áàéãàà ãàçàð íü èðãýíèé îðîí áàéð áîë òóõàéí èðãýíèé ãýð á¿ëèéí ãèø¿¿í; 48.11.2.òóõàéí ãàçàð íü ýìíýëýã áîëîí ò¿¿íòýé àäèëòãàõ áàéãóóëëàãà áîë õ¿íä ºâ÷òºí. 48.12.Ñîíãîã÷èéí ñàíàëûã 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãààð àâàõ æóðìûã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî áàòàëíà. 48.13.Ñàíàë àâàõ ºäºð äàðààõ ¿éë àæèëëàãààã õîðèãëîíî: 48.13.1.ñîãòóóðóóëàõ óíäààãààð ¿éë÷ëýõ, õóäàëäàõ; 48.13.2.ñî¸ë óðëàã, ¿çâýð, ñïîðòûí àëèâàà àðãà õýìæýý çîõèîí áàéãóóëàõ; 48.13.3.ãàäàà áîëîí áèò¿¿ òàëáàéä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã õóäàëäàà, ¿éë÷èëãýýíèé òºâ àæèëëàõ. 48.14.Ýíý õóóëèéí 48.13 äàõü õýñãèéí çààëòûí õýðýãæèëòýä àéìàã, íèéñëýëèéí Çàñàã äàðãà õÿíàëò òàâüæ àæèëëàíà. 48.15.Ñîíãîã÷äûã ñîíãóóëüä èäýâõòýé îðîëöóóëàõ òîäîðõîé àðãà õýìæýýã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî àâ÷ õýðýãæ¿¿ëíý. 48.16.Ýíý õóóëèéí 48.1, 48.3, 48.5, 48.8-ä çààñíûã çºð÷ñºí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ñîíãóóëèéí õîðîîíû ãèø¿¿íèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé

74


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

òºãðºãººð, ýíý õóóëèéí 48.6-ä çààñíûã çºð÷ñºí àæèëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ýíý õóóëèéí 48.10-ò çààñíûã çºð÷ñºí íýð äýâøèã÷, áóñàä ýòãýýäèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, àëáàí òóøààëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. 48.17.Àéìàã, íèéñëýëèéí Çàñàã äàðãà, îðîí íóòãèéí öàãäààãèéí áàéãóóëëàãàòàé õàìòðàí ýíý õóóëèéí 48.13-ò çààñíûã çºð÷ñºí ýòãýýäèéí ¿éë àæèëëàãààã íü çîãñîîæ, õîëáîãäîõ õóóëèéí äàãóó õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýíý. 49 ä¿ãýýð ç¿éë.Ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäèéí ñàíàë àâàõ àæèëëàãàà 49.1.Ñàëáàð êîìèññûí á¿ðýëäýõ¿¿í ýíý õóóëèéí 8.4-ò çààñàí ñàíàë àâàõ ºäðèéí 07.00 öàãò ñîíãîã÷äûí òºëººëëèéã áàéëöóóëàí ñàíàëûí õàéðöãèéã íýýæ õàðóóëàí, øàëãàí áèò¿¿ìæèëæ, ëàöàäñíû äàðàà ñàëáàð êîìèññûí äàðãà äàðààõ ìýäýýëëèéã õèéíý: 49.1.1.ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä áè÷èãäñýí íèéò ñîíãîã÷äûí òîî; 49.1.2.õ¿ëýýí àâñàí, àëäàãäàæ ¿ðýãäñýí, óñòñàí, ¿ëäñýí ñàíàëûí õóóäàñíû òîî; 49.1.3.ñàíàëûí õóóäàñíû èíäåêñ äóãààð. 49.2.Ýíý õóóëèéí 49.1-ä çààñàí àæèëëàãààã íýã á¿ð÷ëýí òóñãàñàí òýìäýãëýë õºòºëæ, Ñàëáàð êîìèññûí äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà áîëîí á¿õ ãèø¿¿í ãàðûí ¿ñýã çóðíà. 49.3.Ñàëáàð êîìèññ ýíý õóóëèéí 49.1, 49.2-ò çààñàí àæèëëàãààã ã¿éöýòãýñíèé äàðàà ñàíàë àâàõ àæèëëàãààã ýõë¿¿ëýõ áà èíãýõäýý ñîíãîã÷èéí èðãýíèé ¿íýìëýõ, ýñõ¿ë ¿íäýñíèé ãàäààä ïàñïîðòûã ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòòàé òóëãàí ¿çýæ, ñîíãîã÷ á¿ðä ñàíàëûí õóóäñûã äóãòóéí õàìò îëãîíî. 49.4.Ñàíàëûí õóóäàñ áîëîí äóãòóéã àâñàí ñîíãîã÷ ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä ãàðûí ¿ñãýý çóðæ áàòàëãààæóóëíà. 50 äóãààð ç¿éë.Ñîíãóóëèéã àæèãëàõ 50.1.Íàìûí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãààñ íýã õýñýãò äºðºâ õ¿ðòýë ñîíãóóëèéí àæèãëàã÷ /öààøèä “àæèãëàã÷” ãýõ/-èéã òîìèëæ àæèëëóóëàõ ýðõòýé.

75


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

50.2.Ýíý õóóëèéí 9.5-ä çààñàí òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 50.8-ä çààñàí æóðìààð àæèãëàã÷ òîìèëîí àæèëëóóëàõ ýðõòýé. 50.3.Àæèãëàã÷ íü àðâàí íàéìàí íàñ õ¿ðñýí, ýðõ ç¿éí á¿ðýí ÷àäàìæòàé èðãýí áàéíà. 50.4.Íýð äýâøèã÷, òºðèéí àëáàí õààã÷ àæèãëàã÷ áàéõûã õîðèãëîíî. 50.5.Íýð äýâøèã÷èéí øàäàð òóñëàã÷, íàìûí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí àæèëòàí àæèãëàã÷ààð òîìèëîãäñîí áîë ñîíãóóëèéí õîðîîíû àæèëëàõ áàéð áîëîí ñàíàë àâàõ áàéðàíä ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãàà, ò¿¿íòýé õîëáîîòîé àëèâàà ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõûã õîðèãëîíî. 50.6.Ãàäààäûí áîëîí îëîí óëñûí áàéãóóëëàãà àæèãëàõàä ãàäààä óëñûí èðãýí àæèãëàã÷ áàéæ áîëíî.

ñîíãóóëèéã

50.7.Ñîíãóóëü àæèãëàõ æóðàì áîëîí àæèãëàã÷èéí ¿íýìëýõèéí çàãâàðûã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî áàòàëíà. 50.8.Àæèãëàã÷ òîìèëîõ ýðõ á¿õèé ýòãýýä àæèãëàã÷ àæèëëóóëàõ, á¿ðòã¿¿ëýõ õ¿ñýëòýý áè÷ãýýð ãàðãàæ, äîð äóðäñàí áàðèìò áè÷ãèéí õàìò ñàíàë àâàõ ºäðººñ ãóðâààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº õýñãèéí õîðîîíä õ¿ðã¿¿ëíý: 50.8.1.àæèãëàã÷ààð òîìèëñîí øèéäâýðèéí õóóëáàð; 50.8.2.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ áàòàëñàí çàãâàðûí äàãóó áºãëºñºí àæèãëàã÷èéí àíêåò; 50.8.3.àæèãëàã÷ààð òîìèëîãäñîí ýòãýýäèéí íýã õóâü öýýæ çóðàã. 50.9.Ýíý õóóëèéí 50.8-ä çààñàí õóãàöàà ºíãºðñºí áîë õýñãèéí õîðîî àæèãëàã÷ àæèëëóóëàõ, á¿ðòã¿¿ëýõ òóõàé õ¿ñýëòèéã õ¿ëýýí àâàõã¿é. 50.10.Õýñãèéí õîðîî àæèãëàã÷ààð òîìèëîãäñîí ýòãýýä íü ýíý õóóëèéí 50.3, 50.4-ò çààñàí øààðäëàãûã õàíãàñàí ýñýõèéã àæèãëàã÷ àæèëëóóëàõ, á¿ðòã¿¿ëýõ òóõàé õ¿ñýëòèéã õ¿ëýýí àâñàí ºäðººñ õîéø 48 öàãèéí äîòîð íÿãòëàí øàëãàæ, øààðäëàãà õàíãàñàí ýòãýýäèéã á¿ðòãýæ, àæèãëàã÷èéí ¿íýìëýõ îëãîíî. 50.11.Àæèãëàã÷ ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëò ¿éëäýõ, ñàíàë àâàõ, òîîëîõ, ä¿í ãàðãàõ ¿åä óã àæëûã ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæèéí äàãóó ÿâóóëæ áàéãàà ýñýõèéã çºâõºí õºíäëºí㺺ñ àæèãëàí õÿíàõ áºãººä äàðààõ ýðõ ýäýëíý:

76


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

50.11.1.ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòòàé òàíèëöàõ; 50.11.2.ñàíàëûí õóóäàñíû áèò¿¿ìæëýãäñýí áàéäàëòàé òàíèëöàõ; 50.11.3.ñàíàë àâàõ, òîîëîõ àæëûã àæèãëàõ; 50.11.4.纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãààð ñàíàë àâàõ ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëò, òýäíýýñ ñàíàë àâàõ ÷èãëýë, õóâààðü, ÿâöòàé òàíèëöàõ; 50.11.5.ñàíàë áýëòãýõ á¿õýýã, 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöàã, ñàíàë òîîëîõ òºõººðºìæ áîëîí ñàíàë àâàõ áàéð õóóëü òîãòîîìæèéí äàãóó áýëòãýãäñýí ýñýõòýé òàíèëöàõ; 50.11.6.ñàíàë àâàõ áàéðàíä ñàíàë àâàõ ¿éë ÿâöûã á¿õýëä íü àæèãëàæ áîëîõóéö ñóóäàëòàé áàéõ; 50.11.7.ñàíàë àâàõ ¿éë ÿâöàä çºð÷èë ãàðâàë õýñãèéí õîðîîíû äàðãàä ìýäýãäýæ, çàëðóóëàõûã õ¿ñýõ, èëýðñýí çºð÷ëèéí òàëààð òýìäýãëýë õºòëºõ, áàðèìòæóóëàõ, ãýð÷ýýð ãàðûí ¿ñýã çóðóóëàõ; 50.11.8.äóó áîëîí ä¿ðñ áè÷ëýãèéí õýðýãñýë àøèãëàí ñîíãóóëèéí ¿éë ÿâöûã áàðèìòæóóëàõ; 50.11.9.õýñãèéí õîðîîíû ãèø¿¿äýýñ õîëáîãäîõ ìýäýýëýë àâàõ, ñîíãóóëèéí õîðîîíû õóðàëäààíûã àæèãëàõ; 50.11.10.àæèãëàëòûí òàéëàíãàà íèéòýä ìýäýýëýõ, õýâëýí íèéòëýõ; 50.11.11.ñàíàëûí õóóäàñíû çóðãàí áîëîí òîîí ¿ç¿¿ëýëòèéã öàõèì õýëáýðýýð õóóëáàðëàí àâàõ; 50.11.12.õóóëü òîãòîîìæèä çààñàí áóñàä. 50.12.Àæèãëàã÷ ýíý õóóëèéí 50.11-ä çààãààã¿é ýðõ ýäë¿¿ëýõèéã øààðäàõ, õ¿÷ õýðýãëýõ, àéëãàí ñ¿ðä¿¿ëýõ, õóäàë ìýäýýëýë íèéòýä òàðààõ çýðýã õóóëü áóñ àðãà õýðýãëýæ õýñãèéí õîðîîíû àæèëä õºíäëºí㺺ñ îðîëöâîë õýñãèéí õîðîî ò¿¿íèé àæèãëàã÷èéí á¿ðòãýëèéã õ¿÷èíã¿é áîëãîí, ¿íýìëýõèéã íü õóðààí àâ÷, ñàíàë àâàõ áàéðààñ ãàðãàíà. 50.13.Àæèãëàã÷ ýíý õóóëèéí 50.12-ò çààñíû äàãóó àæèãëàã÷èéí á¿ðòãýëýýñ õàñàãäñàí áîë ò¿¿íèéã òîìèëñîí ýòãýýä íü îðíû õ¿íèéã òîìèëîõ ýðõã¿é áºãººä èéì õ¿ñýëò ãàðãàâàë õýñãèéí õîðîî õ¿ëýýí àâàõààñ òàòãàëçàíà.

77


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

50.14.Ñàíàë àâàõ áàéðûí áàãòààìæààñ õàìààð÷ àæèãëàã÷ òîìèëîõ ýðõ á¿õèé ýòãýýäèéí òîìèëñîí á¿õ àæèãëàã÷ ñàíàë àâàõ ºäºð ñàíàë àâàõ áàéðàíä àæèãëàëò õèéõ áîëîìæã¿é áîë õýñãèéí õîðîî õî¸ðîîñ äîîøã¿é àæèãëàã÷èéã ñàíàë àâàõ áàéðàíä ýýëæëýí àæèãëàëò õèéõ áîëîìæîîð õàíãàõ ¿¿ðýãòýé. 50.15.Õóóëüä çààñàí õóãàöààíä õýñãèéí õîðîîíä àæèãëàã÷ á¿ðòã¿¿ëýõ, àæèãëàã÷èéí ¿íýìëýõ àâàõàä áîëîí ýðõýý ýäëýõýä íü õýñãèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿í, áóñàä ýòãýýä àëèâàà õýëáýðýýð ñààä ó÷ðóóëàõûã õîðèãëîíî. 50.16.Ýíý õóóëèéí 50 äóãààð ç¿éëä çààñíûã çºð÷ñºí àæèãëàã÷èéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿íèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, áóñàä ýòãýýäèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. 50.17.Àæèãëàã÷ õóóëü çºð÷ñºíèé óëìààñ àæèãëàã÷èéí á¿ðòãýëýýñ õàñàãäñàí íü ò¿¿íèéã çàõèðãààíû õàðèóöëàãààñ ÷ºëººëºõ ¿íäýñëýë áîëîõã¿é. 51 ä¿ãýýð ç¿éë.Ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäýýñ ñàíàë àâàõ àæèëëàãààã àæèãëàõ 51.1.Ýíý õóóëüä ººðººð çààãààã¿é áîë ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäýýñ ñàíàë àâàõ àæèëëàãààã àæèãëàõòàé õîëáîãäñîí õàðèëöààíä ýíý õóóëèéí 50 äóãààð ç¿éëèéí õîëáîãäîõ çààëòûã áàðèìòàëíà. 51.2.Àæèãëàã÷ òîìèëîõ ýðõ á¿õèé ýòãýýä ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäýýñ ñàíàë àâàõ àæèëëàãààíä õî¸ð õ¿ðòýë àæèãëàã÷èéã òîìèëæ àæèëëóóëæ áîëíî. 51.3.Àæèãëàã÷ òîìèëîõ ýðõ á¿õèé ýòãýýä ýíý õóóëèéí 51.2-ò çààñíû äàãóó ãàäààä óëñàä áàéãàà ñîíãîã÷äîîñ ñàíàë àâàõ àæèëëàãààíä àæèãëàã÷ òîìèëîõ áîë ýíý òóõàé õ¿ñýëòýý Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä õ¿ðã¿¿ëíý. 51.4.Ýíý õóóëèéí 51.2-ò çààñíû äàãóó òîìèëñîí àæèãëàã÷èéí òàëààðõ ìýäýýëëèéã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî õîëáîãäîõ ñàëáàð êîìèññò ìýäýãäýõ áºãººä àæèãëàã÷ íü ýíý õóóëèéí 8.4-ò çààñàí ñàíàë àâàõ ºäðººñ ãóðâààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº ñàëáàð êîìèññò á¿ðòã¿¿ëæ, àæèãëàã÷èéí ¿íýìëýõ àâíà.

78


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

51.5.Àæèãëàã÷ íü ñàíàë àâàõ ¿åä óã àæèëëàãààã ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæèéí äàãóó ÿâóóëæ áàéãàà ýñýõèéã çºâõºí õºíäëºí㺺ñ àæèãëàí õÿíàõ áºãººä äàðààõ ýðõ ýäýëíý: 51.5.1.ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòòàé òàíèëöàõ; 51.5.2.ñàíàëûí õóóäàñíû áèò¿¿ìæëýãäñýí áàéäàëòàé òàíèëöàõ; 51.5.3.ñàíàë áýëòãýõ á¿õýýã, áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöàã áîëîí ñàíàë àâàõ áàéð õóóëü òîãòîîìæèéí äàãóó áýëòãýãäñýí ýñýõòýé òàíèëöàõ; 51.5.4.ñàíàë àâàõ áàéðàíä ñîíãóóëèéí ñàíàë àâàõ ¿éë ÿâöûã á¿õýëä íü àæèãëàæ áîëîõóéö ñóóäàëòàé áàéõ; 51.5.5.ñàëáàð êîìèññûí ãèø¿¿äýýñ õîëáîãäîõ ìýäýýëýë àâàõ; 51.5.6.àæèãëàëòûí òàéëàíãàà Äèïëîìàò àëáàíû òóõàé9, Òºðèéí íóóöûí òóõàé õóóëü10 áîëîí õîëáîãäîõ áóñàä õóóëü òîãòîîìæèéã çºð÷ººã¿é àãóóëãà, õýëáýðòýéãýýð íèéòýä ìýäýýëýõ, õýâëýí íèéòëýõ. 52 äóãààð ç¿éë.Ñîíãîã÷ ñàíàëàà ºãºõ 52.1.Ñîíãîã÷ ñàíàë àâàõ áàéðàíä ººðèéí áèåýð èðæ, ñàíàëàà áèå÷ëýí ºãíº. 52.2.Ñîíãîã÷èä äàðààõ ç¿éëèéã õîðèãëîíî: 52.2.1.òóõàéí ñàíàë àâàõ áàéðàíä ñàíàëàà ºãºõ ýðõã¿é ãýäãýý ìýäñýýð áàéæ ñàíàë ºãºõ, ýñõ¿ë ººð õ¿íèé áè÷èã áàðèìò, ýñõ¿ë õóóðàì÷ áè÷èã áàðèìò àøèãëàõ çýðãýýð ñàíàë ºãºõ, ñàíàë ºãºõèéã îðîëäîõ; 52.2.2.òóõàéí õýñãèéí õîðîîíîîñ îëãîñíîîñ ººð ñàíàëûí õóóäñûã ñàíàë ºãºõºä àøèãëàõ, ýñõ¿ë ñàíàë àâàõ áàéðàíä ãàäíààñ ñàíàëûí õóóäàñ àâ÷ îðîõ, ñàíàë àâàõ áàéðíààñ ñàíàëûí õóóäàñ àâ÷ ãàðàõ; 52.2.3.ñàíàëûí õóóäñàíä òýìäýãëýñýí ñàíàëàà áîëîí áóñàä ñîíãîã÷èéí ñàíàëûã áàðèìòæóóëàí çóðàã àâàõ, ä¿ðñ áè÷ëýã õèéõ çýðýã ¿éëäýë õèéõ; 52.2.4.ñàíàëûí õóóäñàíä õèéñýí òýìäýãëýãýýã áóñäàä õàðóóëàõ; Äèïëîìàò àëáàíû òóõàé õóóëü -“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõýòãýëèéí 2000 îíû 39 äóãààðò íèéòëýãäñýí. Òºðèéí íóóöûí òóõàé õóóëü -“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõýòãýëèéí 1995 îíû 7 äóãààðò íèéòëýãäñýí.

9

10

79


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

52.2.5.àëü íýã íýð äýâøèã÷èéí òºëºº ñàíàë ºãºõ, ýñõ¿ë ºãºõã¿é áàéõààð àìëàëò àâàõ, ìºíãº, ýä ç¿éë øààðäàõ, àâàõ. 52.3.Ñîíãîã÷ íü ñàíàëûí õóóäñûã àâ÷ ñàíàë áýëòãýõ á¿õýýãò ñàíàëûí õóóäñàíä áè÷èãäñýí íýð äýâøèã÷äèéí äîòðîîñ ººðèéí ñîíãîõûã õ¿ññýí íýð äýâøèã÷èéí íýðèéí ºìíºõ äóãààðûã ñîíãîæ, ñàíàëûí õóóäàñíû çààâàðò çààñàí òýìäýãëýãýýã õèéíý. 52.4.Ñîíãîã÷ ñàíàëàà ñàíàë áýëòãýõ á¿õýýãò íóóöààð òýìäýãëýíý. 52.5.Ñàíàë áýëòãýõ á¿õýýãò òóõàéí ñîíãîã÷îîñ ººð õ¿í áàéõûã õîðèãëîíî. 52.6.Ñîíãîã÷ ñàíàëàà òýìäýãëýñíèé äàðàà ñàíàëûí õóóäñûã ñàíàë òîîëîõ òºõººðºìæ /ñàíàëûí õàéðöàã/-ä õèéíý. 52.7.Ñîíãîã÷ ñàíàëàà òýìäýãëýñýí ñàíàëûí õóóäñàà ñàíàë òîîëîõ òºõººðºìæ /ñàíàëûí õàéðöàã/-ä õèéñíèé äàðàà ñàíàë àâàõ áàéðààñ ãàðíà. 52.8.Ñîíãîã÷ ñàíàë òýìäýãëýõäýý àëäàà ãàðãàæ áóðóó òýìäýãëýë õèéñýí áîë ñàíàëûí õóóäñàà ñàíàë òîîëîõ òºõººðºìæ /ñàíàëûí õàéðöàã/-ä õèéõýýñ ºìíº ýíý òóõàéãàà õýñãèéí õîðîîíä ìýäýãäýæ, àëäààòàé ñàíàëûí õóóäñûã õóðààëãàæ, äàõèí íýã óäàà ñàíàëûí õóóäàñ àâ÷ ñàíàëàà ºã÷ áîëíî. 52.9.Ñàíàë òîîëîõ òºõººðºìæ ñàíàëûí õóóäñûã òàíüæ óíøààã¿é áîë ñîíãîã÷ ýíý òóõàé õýñãèéí õîðîîíä ìýäýãäýæ, óã ñàíàëûí õóóäñûã õóðààëãàæ, äàõèí íýã óäàà ñàíàëûí õóóäàñ àâ÷ ñàíàëàà ºã÷ áîëíî. 52.10.Õýñãèéí õîðîî ýíý õóóëèéí 52.8, 52.9-ä çààñíû äàãóó õóðààëãàñàí ñàíàëûí õóóäàñíû áàðóóí äýýä ºíöãèéã õàé÷ëàí, òýìäýãëýë õºòëºí õàäãàëíà. 52.11.Ñàíàë àâàõ, òîîëîõ òºõººðºìæèéí õýâèéí ¿éë àæèëëàãàà, àþóëã¿é áàéäëûã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíû äýðãýäýõ Ìýäýýëëèéí òåõíîëîãèéí òºâèéí ñóðãàëòàä õàìðàãäàæ ãýð÷èëãýý àâñàí ìýäýýëëèéí òåõíîëîãèéí äààìàë /öààøèä “äààìàë” ãýõ/ õàðèóöàæ äàðààõ ¿¿ðãèéã ã¿éöýòãýíý: 52.11.1.ñàíàë àâàõ, òîîëîõ òºõººðºì溺ñ äºðâºí ìåòðýýñ áàãàã¿é çàéä áàéðëàæ, ñàíàë àâàõ, òîîëîõ òºõººðºìæèéí õýâèéí àæèëëàãààã õÿíàæ àæèëëàõ; 52.11.2.ñàíàë àâàõ, òîîëîõ òºõººðºìæèä ãýìòýë, ñààòàë ãàðñàí òîõèîëäîëä ìýäýýëýë òåõíîëîãèéí áàãò øóóðõàé õàíäàæ òóñëàìæ

80


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

àâàõ, ýñõ¿ë ñàíàë àâàõ, òîîëîõ õî¸ð äàõü áîëîí íººö òºõººðºìæèä ñàíàë àâàõ, òîîëîõ àæèëëàãààã øèëæ¿¿ëýõ àðãà õýìæýýã íýí äàðóé àâàõ; 52.11.3.ñàíàë àâàõ, òîîëîõ õî¸ð äàõü áîëîí íººö òºõººðºìæ áàéõã¿é òîõèîëäîëä ñàíàëûí õàéðöãèéí í¿¿ðýí òàëûí òóóçàí ëàöûã àâ÷ ñàíàëûí õóóäñûã òºõººðºìæèéí äîð áàéðëàõ ñàíàëûí õàéðöàãò õèéëãýæ ñàíàë õóðààëò äóóññàíû äàðàà ñàíàë àâàõ, òîîëîõ òºõººðºìæèä õèéæ òîîëóóëàõ. 52.12.Áèå ýðõòíèé ñîãîã, ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéäàë, áîëîâñðîëûí ò¿âøèíãýýñ øàëòãààëàí ñàíàëàà áèå÷ëýí ºãºõ ÷àäâàðã¿é ñîíãîã÷ ººðèéí èòãýìæèëñýí ñîíãóóëèéí ýðõ á¿õèé èðãýíèé òóñëàëöààòàéãààð ñàíàë ºã÷ áîëíî. 52.13.Íàìûí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí àæèëòàí, íýð äýâøèã÷èéí øàäàð òóñëàã÷, óõóóëàã÷, ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿í, àæèãëàã÷ ýíý õóóëèéí 52.12-ò çààñàí èòãýìæëýãäñýí õ¿í áàéæ áîëîõã¿é. 52.14.Õýñãèéí õîðîî íü ñîíãîã÷èéí ñàíàëàà íóóöààð ºãºõ ýðõýä õàëäàõã¿éãýýð ñàíàë àâàõ àæèëëàãàà õóóëüä çààñíû äàãóó ÿâàãäàæ áàéãàà ýñýõýä õÿíàëò òàâüæ, çºð÷èë ãàðâàë òàñëàí çîãñîîõ àðãà õýìæýý àâíà. 52.15.Ñàíàë àâàõ ºäºð àæèëëàæ áàéãàà ñîíãîã÷èä òóõàéí áàéãóóëëàãûí çàõèðãàà ÷ºëºº îëãîæ, ò¿¿íèéã ñàíàë ºãºõ áîëîìæîîð õàíãàõ ¿¿ðýãòýé. 52.16.Ýíý õóóëèéí 52.10, 52.13-ò çààñíûã çºð÷ñºí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ñîíãóóëèéí õîðîîíû ãèø¿¿íèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ýíý õóóëèéí 52.13-ò çààñíûã çºð÷ñºí íàìûí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí àæèëòàí, íýð äýâøèã÷èéí øàäàð òóñëàã÷èéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ýíý õóóëèéí 52.15-ä çààñíûã çºð÷ñºí àëáàí òóøààëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, õóóëèéí ýòãýýäèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã òàâààñ íàéì äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. 52.17.Ýíý õóóëèéí 52.2-ò çààñíûã çºð÷ñºí èðãýíä ýð¿¿ãèéí õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýõýýðã¿é áîë 14 õîíîãèéí õóãàöààãààð áàðèâ÷ëàõ çàõèðãààíû øèéòãýë íîãäóóëíà.

81


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

53 äóãààð ç¿éë.Ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýä ñàíàëàà ºãºõ 53.1.Ýíý õóóëüä ººðººð çààãààã¿é áîë ãàäààä óëñàä áàéãàà ñîíãîã÷ ñàíàëàà ºãºõòýé õîëáîãäñîí õàðèëöààíä ýíý õóóëèéí 52 äóãààð ç¿éëèéí õîëáîãäîõ çààëòûã áàðèìòàëíà. 53.2.Ñîíãîã÷ ñàíàëûí õóóäñûã äóãòóéí õàìò àâ÷, ñàíàë áýëòãýõ á¿õýýãò ñàíàëûí õóóäñàíä áè÷èãäñýí íýð äýâøèã÷äèéí äîòðîîñ ººðèéí ñîíãîõûã õ¿ññýí íýð äýâøèã÷èéí íýðèéí ºìíºõ äóãààðûã ñîíãîæ, ñàíàëûí õóóäàñíû çààâàðò çààñàí òýìäýãëýãýýã õèéíý. 53.3.Ñîíãîã÷ ñàíàëàà ñàíàëûí õóóäñàíä òýìäýãëýñíèé äàðàà ñàíàëûí õóóäñûã äóãòóéä õèéí áèò¿¿ìæëýí ñàíàëûí õàéðöàãò õèéíý. 53.4.Ñîíãîã÷ ñàíàëûí õóóäñàíä ñàíàëàà òýìäýãëýõäýý àëäàà ãàðãàæ, ñàíàëûí õóóäñàíä çààñíààñ ººð, áóðóó òýìäýãëýë õèéñýí áîë ñàíàëûí õóóäñàà ñàíàëûí õàéðöàãò õèéõýýñ ºìíº ýíý òóõàéãàà ñàëáàð êîìèññò ìýäýãäýæ, àëäààòàé ñàíàëûí õóóäñûã õóðààëãàæ, äàõèí íýã óäàà ñàíàëûí õóóäàñ àâ÷ ñàíàëàà ãàðãàæ áîëíî. 53.5.Ñàëáàð êîìèññ ýíý õóóëèéí 53.4-ò çààñíû äàãóó õóðààëãàñàí ñàíàëûí õóóäàñíû áàðóóí äýýä ºíöãèéã õàé÷ëàí, òýìäýãëýë õºòëºí õàäãàëíà. 54 ä¿ãýýð ç¿éë.Ñîíãîã÷ 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãààð ñàíàë ºãºõ 54.1.Äàðààõ ñîíãîã÷èéí ñàíàëûã ò¿¿íèé õ¿ñýëò, ýìíýëãèéí ìàãàäëàãàà, ýñõ¿ë õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãûí òîäîðõîéëîëòûã ¿íäýñëýí 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãààð ñàíàë àâàõ ºäðèéí ºìíºõ ºäºð 09.00-20.00 öàãèéí õîîðîíä àâíà: 54.1.1.áèåèéí ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéäëûí óëìààñ ñàíàë àâàõ áàéðàíä ººðèéí áèåýð õ¿ðýëöýí èðæ ÷àäàõã¿é; 54.1.2.Äàé÷èëãààíû òóõàé õóóëüä11 çààñíû äàãóó íèéòèéí äàé÷èëãààíä õàìðàãäàí àæèëëàæ áàéãàà; 54.1.3.çàõèðãààíû çºð÷ëèéí óëìààñ áàðèâ÷ëàãäñàí, àëáàäàí ñààòóóëàãäñàí, òàñëàí ñýðãèéëýõ àðãà õýìæýý àâàãäñàí; 54.1.4.áàéöààí øèéòãýõ àëáàäëàãûí àðãà õýìæýýíèé óëìààñ áàðèâ÷ëàãäñàí, öàãäàí õîðèãäñîí; Äàé÷èëãààíû òóõàé õóóëü -“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõýòãýëèéí 1998 îíû 6 äóãààðò íèéòëýãäñýí.

11

82


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

54.1.5.ýíý õóóëèéí 20.6.4, 20.6.5-ä çààñàí ñîíãîã÷. 54.2.Ñîíãîã÷, õîëáîãäîõ ýòãýýä ýíý õóóëèéí 54.1-ä çààñàí õ¿ñýëò, ìàãàäëàãàà, òîäîðõîéëîëòûã ñàíàë àâàõ ºäðººñ òàâààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº ãàðãàõ áºãººä õýñãèéí õîðîî 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãààð ñàíàëûã íü àâàõ ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòûã òóñàä íü ãàðãàæ, ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëò, ñàíàë àâàõ ÷èãëýë, õóâààðèéã õóðàëäààíààðàà õýëýëöýí áàòàëíà. 54.3.Ǻºâðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãààð ñàíàë ºãºõ ñîíãîã÷èéí ñàíàëûã òóõàéí õýñãèéí õîðîîíû õî¸ðîîñ äîîøã¿é ãèø¿¿í îðøèí áàéãàà ãàçàðò íü î÷èæ àâíà. 54.4.Ýíý õóóëèéí 54.2-ò çààñàí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä îðîîã¿é ñîíãîã÷èéí ñàíàëûã 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãààð àâàõûã õîðèãëîíî. 54.5.Ǻºâðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãààð ñàíàë ºãºõ ñîíãîã÷ íü ñàíàë áýëòãýõ 纺âðèéí á¿õýýãò ñàíàëàà íóóöààð òýìäýãëýíý. 54.6.Ǻºâðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãèéã ñàíàë àâàõ ºäºð õ¿ðòýë çàäëàõûã õîðèãëîõ áºãººä ñàíàë àâàõ ºäðèéí 07.00 öàãò íýýæ, ýíý õóóëèéí 48.1.5-ä çààñàí æóðìûí äàãóó ñàíàëûí õóóäñûã ñàíàë àâàõ òºõººðºìæ /ñàíàëûí õàéðöàã/-ä õèéíý. 54.7.Ǻºâðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãààð ñîíãîã÷ ñàíàëàà ºãºõºä ýíý õóóëüä ººðººð çààãààã¿é áîë ýíý õóóëèéí 52 äóãààð ç¿éëä çààñàí æóðìûã áàðèìòàëíà. 54.8.Ǻºâðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãààð ñàíàë àâàõ àæèëëàãààíä õî¸ðîîñ äîîøã¿é àæèãëàã÷èéã îðîëöóóëíà. 54.9.Ýíý õóóëèéí 54.2, 54.3, 54.5-ä çààñíûã çºð÷ñºí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ñîíãóóëèéí õîðîîíû ãèø¿¿íèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. 55 äóãààð ç¿éë.Ñàíàë òîîëîõ 55.1.Õýñýãò ñàíàë òîîëîõ àæèëëàãààã ñàíàë àâàõ ºäðèéí 22.00 öàãò ýõýëæ, àæèãëàã÷, õýâëýë ìýäýýëëèéí áàéãóóëëàãûí òºëººëºã÷èéã áàéëöóóëàí èë òîä, íýýëòòýé ÿâóóëíà.

83


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

55.2.Õýñãèéí õîðîî ñàíàë òîîëîõ àæèëëàãààã ã¿éöýòãýõýýñ ºìíº äàðààõ àæèëëàãààã õèéíý: 55.2.1.ñàíàë àâàõ áàéðàíä áîëîí 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãààð ñàíàëàà ãàðãàñàí ñîíãîã÷èéí òîî íü ñàíàë àâàõàä îëãîñîí ñàíàëûí õóóäàñíû òîîòîé òîõèð÷ áàéãàà ýñýõèéã òóëãàí øàëãàæ, ýöñèéí òîîöîî ãàðãàõ; 55.2.2.ñàíàë àâàõàä çàðöóóëààã¿é ¿ëäñýí áîëîí áóðóó òýìäýãëýë õèéñíýýñ õóðààãäñàí ñàíàëûí õóóäñûã òóñ òóñàä íü òîîëæ, áàðóóí äýýä ºíöãèéã íü õàé÷ëàí, ýíý òóõàé òýìäýãëýëä òóñãàí áîîæ áèò¿¿ìæëýõ. 55.3.Õýñãèéí õîðîî ýíý õóóëèéí 55.2-ò çààñàí àæèëëàãààã ã¿éöýòãýñíèé äàðàà ñàíàë òîîëíî. 55.4.Ñàíàëûã ñàíàë òîîëîõ òºõººðºì溺ð òîîëîõ áºãººä ñàíàë òîîëîõ òºõººðºì溺ñ ãàðñàí ä¿í ìýäýý íü òóõàéí õýñãèéí ñàíàë õóðààëòûí ä¿í áàéíà. 55.5.Ñàíàë àâàõ, òîîëîõ òºõººðºìæèä ãýìòýë, ñààòàë ãàðñàí òîõèîëäîëä òóõàéí òºõººðºìæèä áàéãàà ñàíàëûí õóóäñûã õî¸ð äàõü, ýñõ¿ë íººö òºõººðºìæèä óíøóóëæ òîîëíî. 55.6.Ýíý õóóëèéí 55.5-ä çààñàí ñàíàë àâàõ, òîîëîõ òºõººðºìæ áàéõã¿é òîõèîëäîëä çîõèõ æóðìûí äàãóó ãàð àðãààð òîîëíî. 55.7.Õýñãèéí õîðîî ñàíàë òîîëîõ òºõººðºì溺ñ ñàíàë õóðààëòûí ¿ð ä¿íã õýâëýæ àâñíû äàðàà Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíû äýðãýäýõ Ìýäýýëëèéí òåõíîëîãèéí òºâä ñàíàë õóðààëòûí ¿ð ä¿íãèéí ìýäýýëëèéã íýí äàðóé äàìæóóëíà. 55.8.Ýíý õóóëèéí 55.7-ä çààñàí ñàíàë õóðààëòûí ¿ð ä¿íã äàìæóóëàõ àæèëëàãààã ñààòóóëàõ, çîãñîîõûã õîðèãëîíî. 55.9.Õýñãèéí õîðîî ñàíàë õóðààëòûí ä¿íã äàðààõ ¿ç¿¿ëýëòýýð ãàðãàíà: 55.9.1.ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä á¿ðòãýãäñýí òóõàéí õýñãèéí íèéò ñîíãîã÷èéí òîî; 55.9.2.ñàíàë ºãñºí íèéò ñîíãîã÷èéí òîî, ¿¿íýýñ 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãààð ñàíàë ºãñºí ñîíãîã÷èéí òîî;

84


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

55.9.3.õ¿÷èíòýé áîëîí õ¿÷èíã¿é ñàíàëûí õóóäàñíû òîî; 55.9.4.íýð äýâøèã÷ á¿ðèéí àâñàí ñàíàëûí òîî; 55.9.5.ñàíàëûí õóóäàñ õýâëýãäñýíèé äàðàà ýíý õóóëüä çààñàí ¿íäýñëýëýýð íýð äýâøèã÷èéã íýðèéí æàãñààëòààñ õàññàí òîõèîëäîëä ñàíàëûí õóóäñàíä óã íýð äýâøèã÷èéã äýìæèæ òýìäýãëýñýí áîë çºâõºí òóõàéí íýð äýâøèã÷èä ºãñºí ñàíàëûí òîî. 55.10.Ñîíãîã÷ íýã ÷ íýð äýâøèã÷èéí òºëºº ñàíàë ºãººã¿é áîë õýíèéã ÷ äýìæýýã¿é ñàíàë ãýæ ¿çýí òóõàéí ñîíãîã÷èéã ñàíàë ºãñºí ñîíãîã÷äûí òîîíä îðóóëàí òîîëîõ áà ýíý òîõèîëäîëä óã ñàíàëûí õóóäñûã õ¿÷èíòýé ñàíàëûí õóóäàñò òîîöíî. 55.11.Ñàíàë àâàõàä çàðöóóëñàí áîëîí çàðöóóëààã¿é ¿ëäñýí ñàíàëûí õóóäàñíû íèéëáýð íü òóõàéí õýñãèéí õîðîî õ¿ëýýí àâñàí íèéò ñàíàëûí õóóäàñíû òîîíîîñ çºðâºë õýñãèéí õîðîî øàëòãààíûã øàëãàæ òîãòîîõ áºãººä øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çâýë ñàíàëûí õóóäñûã íýí äàðóé äàõèí òîîëíî. 55.12.Ñàíàëûí õóóäàñ òîîëîõ ¿åä ýíý õóóëèéí 55.11-ä çààñàí çºð¿¿ ãàðâàë ýíý òóõàé òýìäýãëýë ¿éëäýæ, ñàíàëûí õóóäàñ òîîëîõîä îðîëöñîí ñîíãóóëèéí õîðîîíû á¿ðýëäýõ¿¿í ãàðûí ¿ñýã çóðíà. 55.13.Ñàíàë õóðààëò äóóñìàãö ñóì, ä¿¿ðãèéí ñîíãóóëèéí õîðîî õàðüÿà á¿õ õýñãýýñ ñàíàìñàðã¿é ñîíãîëò /ñóãàëàõ/-ûí àðãààð ñóìàíä íýã, ä¿¿ðýãò õî¸ð õýñãèéã ñîíãîæ õÿíàëòûí òîîëëîãî õèéëã¿¿ëíý. 55.14.Ýíý õóóëèéí 55.13-ò çààñíû äàãóó õÿíàëòûí òîîëëîãî õèéõ õýñãèéí õîðîî òóõàéí õýñãèéí ñàíàë õóðààëòûí ä¿íã õýâëýí ãàðãàñíû äàðàà ñàíàë òîîëîõ òºõººðºì溺ñ ãàðñàí ñàíàëûí õóóäñûã ãàð àðãààð äàõèí òîîëæ õÿíàëòûí òîîëëîãî õèéíý. 55.15.Ýíý õóóëèéí 55.13-ò çààñàí õÿíàëòûí òîîëëîãî èë òîä áàéõ áºãººä óã õÿíàëòûí òîîëëîãûã àæèãëàã÷äûã áàéëöóóëàí õèéíý. 55.16.Ñàíàë àâàõàä çàðöóóëñàí ñàíàëûí õóóäàñíû òîîã ñàíàë òîîëîõ òºõººðºìæ /ñàíàëûí õàéðöàã/-ººñ ãàðñàí áîëîí ýíý õóóëèéí 52.8, 52.9-ä çààñàí ¿íäýñëýëýýð õóðààãäñàí ñàíàëûí õóóäàñíû íèéëáýðýýð òîîöîæ ãàðãàíà. 55.17.Ñàíàë òîîëîõ öàã áîëîîã¿é áàéõàä ñàíàë òîîëîõ òºõººðºì溺ð ñàíàëûã òîîëóóëàõ, ò¿¿í÷ëýí ñàíàë òîîëîõ àæèëëàãààã çàâñàðëàõûã õîðèãëîíî.

85


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

55.18.Õýñãèéí õîðîî ýíý õóóëèéí 55.4-ò çààñàí òóõàéí õýñãèéí ñàíàë õóðààëòûí ä¿íã óíøèæ ñîíñãîñíû äàðàà, ñàíàë òîîëîõ òºõººðºì溺ñ ãàðñàí ñàíàë õóðààëòûí ä¿íã íýãòãýñýí òýìäýãëýëä õýñãèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà ãàðûí ¿ñýã çóðæ, íýã õóâèéã ñóì, ä¿¿ðãèéí ñîíãóóëèéí õîðîîíä, ñóì, ä¿¿ðãèéí ñîíãóóëèéí õîðîî íü àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîîíä òóñ òóñ íýí äàðóé õ¿ðã¿¿ëíý. 55.19.Õýñãèéí õîðîî ñàíàë òîîëîõ òºõººðºìæ /ñàíàëûí õàéðöàã/ººñ ãàðñàí ñàíàëûí õóóäàñ áîëîí ýíý õóóëüä çààñíû äàãóó õóðààãäñàí ñàíàëûí õóóäñûã òóñ òóñàä íü áàãöëàí áîîæ áèò¿¿ìæëýí, ñîíãóóëèéí áóñàä áàðèìò áè÷ãèéí õàìò ñóì, ä¿¿ðãèéí ñîíãóóëèéí õîðîîíä, ñóì, ä¿¿ðãèéí ñîíãóóëèéí õîðîî íü àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîîíä íýí äàðóé õ¿ðã¿¿ëíý. 55.20.Ñàíàëûí õóóäàñíû ìýäýýëëèéí àþóëã¿é áàéäëûã õàíãàõ çîðèëãîîð ýíý õóóëèéí 55.19-ä çààñíû äàãóó áèò¿¿ìæëýãäñýí ñàíàëûí õóóäàñíû áèò¿¿ìæëýëèéã çàäëàõã¿éãýýð àéìàã, íèéñëýëèéí àðõèâò õàäãàëàõ áºãººä ñàíàëûí õóóäàñíû áèò¿¿ìæëýëèéã ãàãöõ¿¿ ø¿¿õèéí øèéäâýðèéí äàãóó Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíû òºëººëºë áîëîí õºíäëºíãèéí õî¸ðîîñ äîîøã¿é ãýð÷èéã áàéëöóóëàí íýýæ áîëíî. 55.21.Ýíý õóóëèéí 55.1-55.3, 55.5-55.9, 55.11-55.19-ä çààñàí ñàíàë òîîëîõ æóðàì çºð÷ñºí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ñîíãóóëèéí õîðîîíû ãèø¿¿íèéã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã õî¸ðîîñ ãóðàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð, ýíý õóóëèéí 55.20-ä çààñíûã çºð÷ñºí àðõèâûí àëáàí òóøààëòíûã íýã ñàðûí õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã ãóðâààñ òàâ äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºãðºãººð òóñ òóñ òîðãîíî. 55.22.Ýíý õóóëèéí 55.21-ä çààñíû äàãóó çàõèðãààíû õàðèóöëàãà õ¿ëýýñýí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿íèéã ñîíãóóëèéí õîðîîíû á¿ðýëäýõ¿¿íýýñ õàñàõ áºãººä õýðýâ çºð÷èë íü íîöòîé áîë çîõèõ ñîíãóóëèéí õîðîî íü õóóëèéí õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýõýýð ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãàä øèëæ¿¿ëíý. 55.23.Ýíý õóóëèéí 55.5-55.7-ä çààñíûã çºð÷ñºí íü ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿íèéã òºðèéí àëáàíä íýã æèëèéí õóãàöààíä ýðãýí îðîõ ýðõã¿éãýýð õàëàõ ¿íäýñëýë áîëíî.

86


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

56 äóãààð ç¿éë.Ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäèéí ñàíàë àâñàí ñàíàëûí õóóäàñ áîëîí ñîíãóóëèéí áàðèìò áè÷ãèéã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä õ¿ðã¿¿ëýõ 56.1.Ñàëáàð êîìèññ ñàíàë õóðààëò äóóññàíû äàðàà áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãèéã íýýæ, áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí äóãòóéã äàðààõ æóðìûí äàãóó áýëòãýí ñàíàë àâàõ àæèëëàãààíû òýìäýãëýë áîëîí ñîíãóóëèéí áóñàä áàðèìò áè÷ãèéí õàìò ñàíàë õóðààëò äóóññàíààñ õîéø Êîìèññîîð äàìæóóëàí Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä íýí äàðóé õ¿ðã¿¿ëíý: 56.1.1.ñàíàë ºãñºí íèéò ñîíãîã÷èéí òîî ñàíàë àâàõàä îëãîñîí ñàíàëûí õóóäàñ á¿õèé äóãòóéíû òîîòîé òîõèð÷ áàéãàà ýñýõèéã òóëãàí øàëãàæ, ýöñèéí òîîöîîã ãàðãàõ; 56.1.2.ñàíàë àâàõàä çàðöóóëààã¿é ¿ëäñýí áîëîí ººð, áóðóó òýìäýãëýë õèéñíýýñ õóðààãäñàí ñàíàëûí õóóäñûã òóñ òóñàä íü òîîëæ, áàðóóí äýýä ºíöãèéã íü õàé÷ëàí, ýíý òóõàé òýìäýãëýëä òóñãàí áèò¿¿ìæëýõ. 56.2.Ñàëáàð êîìèññ ñàíàë àâàõ àæèëëàãààíû òóõàé òýìäýãëýëèéã õºòëºõ áºãººä óã òýìäýãëýëä ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä á¿ðòãýãäñýí íèéò ñîíãîã÷èéí òîî, ñàíàë ºãñºí ñîíãîã÷èéí òîî, ñàíàëûí õóóäàñ äàõèí àâñàí ñîíãîã÷èéí òîî, àæèãëàã÷èéí íýð áîëîí ñàíàë àâàõ ºäðèéí á¿õ ¿éë àæèëëàãààã öàã õóãàöààòàé íü òóñãàí ñàëáàð êîìèññûí äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿ä ãàðûí ¿ñýã çóðæ, òýìäýã äàðæ áàòàëãààæóóëíà. 56.3.Ñàëáàð êîìèññ ýíý õóóëèéí 56.1-ä çààñàí áàðèìò áè÷èã áîëîí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëò, òóõàéí àæëûã çîõèîí áàéãóóëñàí òóõàé àæëûí áîëîí ñàíàëûí õóóäàñíû çàðöóóëàëòûí òàéëàíã Êîìèññûí èòãýìæëýãäñýí òºëººëºã÷ººð äàìæóóëàí Êîìèññò õ¿ðã¿¿ëíý. 57 äóãààð ç¿éë.Ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäèéí ñàíàë òîîëîõ 57.1.Ãàäààä óëñàä áàéãàà èðãýäèéí ñàíàë òîîëîõ àæèëëàãààã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ã¿éöýòãýíý. 57.2.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ñàíàë òîîëîõ àæèëëàãààã ººðèéí áàéðàíä ñàíàë àâàõ ºäðèéí 22.00 öàãò ýõýëæ, àæèãëàã÷, õýâëýë ìýäýýëëèéí áàéãóóëëàãûí òºëººëºã÷èéã áàéëöóóëàí èë òîä, íýýëòòýé ÿâóóëíà. 57.3.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ñàíàë òîîëîõîîñ ºìíº äàðààõ àæèëëàãààã ã¿éöýòãýíý:

87


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

57.3.1.ñàëáàð êîìèññîîñ èð¿¿ëñýí ñàíàëûí õóóäàñ á¿õèé áèò¿¿ìæèëñýí äóãòóéí íèéò òîî íü ñàíàë àâàõàä îëãîñîí ñàíàëûí õóóäàñíû òîîòîé òîõèð÷ áàéãàà ýñýõèéã òóëãàí øàëãàæ, ýöñèéí òîîöîî ãàðãàõ; 57.3.2.ñàíàë àâàõàä çàðöóóëààã¿é ¿ëäñýí áîëîí áóðóó òýìäýãëýë õèéñíýýñ õóðààãäñàí ñàíàëûí õóóäñûã òóñ òóñàä íü òîîëîõ. 57.4.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ýíý õóóëèéí 57.3-ò çààñàí àæèëëàãààã ã¿éöýòãýñíèé äàðàà ñàíàëûí õóóäàñ á¿õèé áèò¿¿ìæèëñýí äóãòóéíóóäûã íýýæ, ñàíàëûí õóóäñûã ñàíàë òîîëîõ òºõººðºìæèä õèéæ ñàíàëûã òîîëíî. 58 äóãààð ç¿éë.Ñàíàë áîëîí ñàíàëûí õóóäñûã õ¿÷èíã¿éä òîîöîõ 58.1.Äàðààõ òîõèîëäîëä ñàíàëûã õ¿÷èíã¿éä òîîöíî: 58.1.1ñàíàëûí õóóäàñ õýâëýãäñýíèé äàðàà õóóëüä çààñàí ¿íäýñëýëýýð íýð äýâøèã÷èéí á¿ðòãýëýýñ õàñàãäñàí íýð äýâøèã÷èéí òºëºº ºãñºí ñàíàë; 58.1.2.íýãýýñ èë¿¿ íýð äýâøèã÷èéí òºëºº ºãñºí ñàíàë. 58.2.Áàòàëñàí çàãâàð, øààðäëàãûã õàíãààã¿é ñàíàëûí õóóäñûã õ¿÷èíã¿éä òîîöíî. 59 ä¿ãýýð ç¿éë.Ñàíàë õóðààëòûí ä¿íã íýãòãýí õ¿ðã¿¿ëýõ 59.1.Àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîî ýíý õóóëèéí 55.18-ä çààñíû äàãóó ñóì, ä¿¿ðãèéí ñîíãóóëèéí õîðîî áîëîí õýñãèéí õîðîîäûí èð¿¿ëñýí ñàíàë õóðààëòûí ä¿íã ¿íäýñëýí òóõàéí íóòàã äýâñãýðèéí íèéò ñîíãîã÷èéí òîî, ñàíàëûí õóóäàñ àâñàí ñîíãîã÷èéí òîî, õ¿÷èíòýé áîëîí õ¿÷èíã¿é ñàíàëûí õóóäàñíû òîî, íýð äýâøèã÷ á¿ðèéí àâñàí ñàíàëûí òîîã ãóðàâ õîíîãèéí äîòîð íýãòãýí ãàðãàíà. 59.2.Àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîî íóòàã äýâñãýðèéíõýý õýìæýýíä ÿâóóëñàí ñàíàë õóðààëòûí ä¿íã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä õî¸ð õîíîãèéí äîòîð ìýäýýëíý. 60 äóãààð ç¿éë.Àíõàí øàòíû ñîíãóóëèéí ä¿í ãàðãàõ 60.1.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ýíý õóóëèéí 59.2-ò çààñíû äàãóó ãàðãàñàí àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîîäûí íýãòãýñýí ä¿íã ¿íäýñëýí

88


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

àíõàí øàòíû ñîíãóóëèéí íýãäñýí ä¿íã íýð äýâøèã÷ á¿ðýýð òîîöîæ ãàðãàíà. ÅÑįÃÝÝÐ ÁYËÝà ÑÀÍÀË ÕÓÐÀÀËÒÛà կ×ÈÍïÉÄ ÒÎÎÖÎÕ, ÄÀÕÈÍ ÁÎËÎÍ ÍÝÌÝËÒ ÑÀÍÀË ÕÓÐÀÀËÒ, ÄÀÕÈÍ ÑÎÍÃÓÓËÜ ßÂÓÓËÀÕ 61 ä¿ãýýð ç¿éë.Õýñýãò ÿâóóëñàí ñàíàë õóðààëòûã õ¿÷èíã¿éä òîîöîõ, äàõèí áîëîí íýìýëò ñàíàë õóðààõ 61.1.Äîð äóðäñàí çºð÷èë ñîíãóóëèéí ä¿íä íîöòîéãîîð íºëººëºõººð áîë Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî õýñýãò ÿâóóëñàí ñàíàë õóðààëòûã õ¿÷èíã¿éä òîîöíî: 61.1.1.áàéãàëèéí ãàìøèã, ãýíýòèéí áóñàä àþóë òîõèîëäñîí çýðýã õ¿íäýòãýí ¿çýõ øàëòãààíã¿é áàéõàä óðüä íü çàðëàñíààñ ººð áàéðàíä, ò¿¿í÷ëýí 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãààð àâñíààñ áóñàä òîõèîëäîëä ñàíàë àâàõààð çàðëàñíààñ ººð ºäºð ñàíàë àâñàí; 61.1.2.ñàíàë àâñàí 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãèéã àëäñàí, ¿ðýãä¿¿ëñýí, ýñõ¿ë ò¿¿íèéã õóóëüä çààñàí öàãààñ ºìíº íýýñýí; 61.1.3.ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿í áóþó ñîíãîã÷èä õ¿÷ õýðýãëýí äàðàìò ¿ç¿¿ëñýí àëèâàà ¿éëäýë íü ñîíãîã÷èéí ñàíàë, ñàíàë õóðààëòûí ä¿íã ãàæóóäóóëàõàä õ¿ðãýñýí; 61.1.4.ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿í, áóñàä áàéãóóëëàãûí àëáàí òóøààëòàí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëò ¿éëäýõ, òàíèëöóóëàõ, ñîíãîã÷ øèëæèõ, ñàíàë àâàõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëàõ, ñîíãîã÷ ñàíàë ºãºõ, ñàíàë òîîëîõ æóðìûã çºð÷ñºí. 61.2.“Ñîíãóóëèéí ä¿íä íîöòîéãîîð íºëººëºõ” ãýæ ñàíàë õóðààëòûí ÿâöàä ãàðñàí òóõàéí ñàíàë õóðààëòûí ä¿í íü ñîíãîãäñîíä òîîöîãäñîí íýð äýâøèã÷ áà ò¿¿íèé äàðààõ íýð äýâøèã÷èéí àâñàí ñàíàëûí çºð¿¿òýé òýíö¿¿, ýñõ¿ë èõ áàéõûã îéëãîíî. 61.3.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî õýñýãò ÿâóóëñàí ñàíàë õóðààëòûã õ¿÷èíã¿éä òîîöâîë ýíý òóõàé øèéäâýð ãàðñíààñ õîéø äîëîî õîíîãèéí äîòîð äàõèí ñàíàë õóðààëò ÿâóóëíà.

89


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

61.4.Äàõèí ñàíàë õóðààëò ÿâóóëàõ òóõàé Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíû øèéäâýðò ñàíàë àâàõ áàéð, ºäðèéã çààõ áà ò¿¿íèéã àæëûí ºäºð ÿâóóëæ áîëíî. 61.5.Ñàíàë õóðààëòûã õýñãèéí õýìæýýãýýð õ¿÷èíã¿éä òîîöñîí áîë òóõàéí õýñãèéí íèéò ñîíãîã÷èéã, 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí ñàíàëûí õàéðöãààð àâñàí ñàíàëûã õ¿÷èíã¿éä òîîöñîí áîë óã ñàíàëûí õàéðöàãò ñàíàëàà ºãñºí ñîíãîã÷äûã äàõèí ñàíàë õóðààëòàä îðîëöóóëíà. 61.6.Äàõèí ñàíàë õóðààëòûí èðöèéã äàõèí ñàíàë õóðààëòàä îðîëöñîí ñîíãîã÷äûí èðöèéí õóâèàð õ¿÷èíòýéä òîîöíî. 61.7.Ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä á¿ðòãýãäñýí íèéò ñîíãîã÷èéí 50 õóâü íü ñîíãóóëüä îðîëöîîã¿é áîë èðö õ¿ðýýã¿é òóõàéí õýñýãò íýìýëò ñàíàë õóðààëò ÿâóóëàõ òóõàé øèéäâýðèéã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ãàðãàíà. 61.8.Ýíý õóóëèéí 20.7-ä çààñíû äàãóó ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä “Ò¿ð õàñàâ” ãýñýí íýìýëò òýìäýãëýãýý õèéãäñýí ñîíãîã÷èéã ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä á¿ðòãýãäñýí ñîíãîã÷äûí òîîíä îðóóëàí òîîöîõã¿é. 61.9.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ýíý õóóëèéí 61.7-ä çààñíû äàãóó íýìýëò ñàíàë õóðààëò ÿâóóëàõ òóõàé øèéäâýð ãàðãàñàí áîë èéíõ¿¿ øèéäâýð ãàðñíààñ õîéø äîëîî õîíîãèéí äîòîð íýìýëò ñàíàë õóðààëò ÿâóóëíà. 61.10.Íýìýëò ñàíàë õóðààëò ÿâóóëàõ òóõàé Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíû øèéäâýðò ñàíàë àâàõ áàéð, ºäðèéã çààõ áà ò¿¿íèéã àæëûí ºäºð ÿâóóëæ áîëíî. 61.11.Ýíý õóóëèéí 61.9-ä çààñàí íýìýëò ñàíàë õóðààëòàä ýõíèé ñàíàë õóðààëòàä îðîëöîîã¿é, ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä á¿ðòãýãäñýí ñîíãîã÷ îðîëöîæ ñàíàëàà ºãíº. 61.12.Ýíý õóóëèéí 61.9-ä çààñàí íýìýëò ñàíàë õóðààëòàä îðîëöñîí ñîíãîã÷äûí èðö, ñàíàëûí òîîã ýõíèé ñàíàë õóðààëòàä îðîëöñîí ñîíãîã÷äûí èðö, ñàíàëûí òîîí äýýð íýìæ òîîöíî. 61.13.Ýíý õóóëèéí 61.9-ä çààñíû äàãóó õýñýãò íýìýëò ñàíàë õóðààëò ÿâóóëñàí òîõèîëäîëä òóõàéí õýñãèéí ñàíàë õóðààëòûí èðöèéã ýíý õóóëèéí 61.12-ò çààñíààð òîîöñîí íèéò ñîíãîã÷èéí èðöèéí õóâèàð õ¿÷èíòýéä òîîöíî.

90


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

62 äóãààð ç¿éë.Íýð äýâøèã÷èéí õýí íü ÷ îëîíõûí ñàíàë àâààã¿é òîõèîëäîëä õî¸ð äàõü ñàíàë õóðààëò ÿâóóëàõ 62.1.Íýð äýâøèã÷äèéí õýí íü ÷ ýíý õóóëèéí 60.1-ä çààñàí àíõàí øàòíû ñîíãóóëèéí íýãäñýí ä¿íãýýð îëîíõûí ñàíàë àâààã¿é áîë àíõíû ñàíàë õóðààëòàä îðîëöñîí íèéò ñîíãîã÷èéí õàìãèéí îëîí ñàíàë àâñàí õî¸ð õ¿íèéã õî¸ð äàõü ñàíàë õóðààëòàä îðóóëíà. 62.2.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ýíý õóóëèéí 62.1-ä çààñàí õî¸ð äàõü ñàíàë õóðààëòûã àíõíû ñàíàë õóðààëò ÿâàãäñàíààñ õîéø 14 õîíîãèéí äîòîð çàðëàí, çîõèîí áàéãóóëíà. 63 äóãààð ç¿éë.Àíõàí øàòíû ñîíãóóëèéí ñàíàë õóðààëòûã õ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöîõ, äàõèí ñîíãóóëü ÿâóóëàõ 63.1.Õî¸ð äàõü ñàíàë õóðààëòààð íýð äýâøèã÷äèéí õýí íü ÷ ýíý õóóëèéí 60.1-ä çààñàí àíõàí øàòíû ñîíãóóëèéí íýãäñýí ä¿íãýýð îëîíõûí ñàíàë àâààã¿é òîõèîëäîëä àíõàí øàòíû ñîíãóóëèéí ñàíàë õóðààëòûã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî õ¿÷èíã¿éä òîîöíî. 63.2.Ýíý õóóëèéí 63.1-ä çààñàí ¿íäýñëýëýýð àíõàí øàòíû ñîíãóóëèéí ñàíàë õóðààëòûã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî õ¿÷èíã¿éä òîîöñîí áîë èéíõ¿¿ øèéäâýð ãàðñíààñ õîéø äîëîî õîíîãèéí äîòîð Óëñûí Èõ Õóðàë äàõèí ñîíãóóëèéã òîâëîí çàðëàíà. 63.3.Ýíý õóóëèéí 63.2-ò çààñíû äàãóó äàõèí ñîíãóóëü ÿâóóëàõàä øààðäëàãàòàé áîë ñîíãóóëèéí õîðîîäûã øèíý÷ëýí áàéãóóëàõ áºãººä Åðºíõèéëºã÷èä íýð äýâø¿¿ëýõ, ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãàà ÿâóóëàõ çýðýã óã ñîíãóóëèéã çîõèîí áàéãóóëæ ÿâóóëàõàä ýíý õóóëèéí õîëáîãäîõ çààëòûã áàðèìòàëíà. ÀÐÀÂÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà ÅЪÍÕÈÉ˪Ã×ÈÉÍ Á¯ÐÝÍ ÝÐÕÈÉà ÍÜ Õ¯ËÝÝÍ ÇªÂتªÐÑªÍ ÕÓÓËÜ ÃÀÐÃÀÕ 64 ä¿ãýýð ç¿éë.Åðºíõèéëºã÷èéí á¿ðýí ýðõèéã íü õ¿ëýýí çºâøººðñºí õóóëü ãàðãàõ 64.1.Ýíý õóóëèéí 63.1-ä çààñíààñ áóñàä òîõèîëäîëä Ìîíãîë Óëñûí ¯íäñýí õóóëèéí Ãó÷èí íýãä¿ãýýð ç¿éëèéí 4, 5 äàõü õýñýãò çààñíààð àíõàí øàòíû ñîíãóóëüä îðîëöñîí íèéò ñîíãîã÷èéí îëîíõèéí ñàíàë àâñàí íýð äýâøèã÷èéã Åðºíõèéëºã÷ººð ñîíãîãäñîí ãýæ ¿çýæ á¿ðýí ýðõèéã íü

91


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

õ¿ëýýí çºâøººð¿¿ëýõ òóõàé øèéäâýðèéã ñàíàë õóðààëò äóóññàí ºäðººñ õîéø àðàâ õîíîãèéí äîòîð Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî Óëñûí Èõ Õóðàëä ºðãºí ìýä¿¿ëíý. 64.2.Óëñûí Èõ Õóðàë Ìîíãîë Óëñûí ¯íäñýí õóóëèéí Ãó÷èí íýãä¿ãýýð ç¿éëèéí 4 äýõ õýñýãò çààñíààð Åðºíõèéëºã÷èéí àíõàí øàòíû ñîíãóóëüä îðîëöñîí íèéò ñîíãîã÷èéí îëîíõûí ñàíàë àâñàí íýð äýâøèã÷èéã Åðºíõèéëºã÷ººð ñîíãîãäñîí ãýæ ¿çýæ á¿ðýí ýðõèéã íü õ¿ëýýí çºâøººðñºí õóóëü ãàðãàíà. ÀÐÂÀÍ ÍÝÃįÃÝÝÐ Á¯ËÝà ÅЪÍÕÈÉ˪Ã×ÈÉÍ Á¯ÐÝÍ ÝÐÕ ÕÓÃÀÖÀÀÍÀÀÑ ªÌͪ ÄÓÓÑÃÀÂÀÐ ÁÎËÎÕ 65 äóãààð ç¿éë.Åðºíõèéëºã÷èéí á¿ðýí ýðõ õóãàöààíààñ ºìíº äóóñãàâàð áîëîõ 65.1.Äàðààõ òîõèîëäîëä Åðºíõèéëºã÷èéí á¿ðýí ýðõ õóãàöààíààñ ºìíº äóóñãàâàð áîëíî: 65.1.1.îãöîðñîí; 65.1.2.íàñ íºã÷ñºí; 65.1.3.ººðèéí õ¿ñýëòýýð ÷ºëººëºãäñºí. 65.2.Ýíý õóóëèéí 65.1-ä çààñàí ¿íäýñëýëýýð Åðºíõèéëºã÷èéí á¿ðýí ýðõ õóãàöààíààñ ºìíº äóóñãàâàð áîëñîí áîë Óëñûí Èõ Õóðàë ýýëæèò áóñ ñîíãóóëèéã äºðâºí ñàðûí äîòîð çàðëàí ÿâóóëíà. 65.3.Ýýëæèò áóñ ñîíãóóëü çàðëàí ÿâóóëàõàä ýíý õóóëèéí õîëáîãäîõ çààëòûã áàðèìòàëíà. ÀÐÂÀÍ ÕΨÐÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÅЪÍÕÈÉ˪Ã×ÈÉÍ ÑÎÍÃÓÓËÈÉÍ ÒÓÕÀÉ ÕÓÓËÜ ÒÎÃÒÎÎÌÆ ÇªÐ×ÈÃ×ÈÄ Õ¯ËÝÝËÃÝÕ ÕÀÐÈÓÖËÀÃÀ, ÃÎÌÄÎË, ÌÀÐÃÀÀÍÛà ØÈÉÄÂÝÐËÝÕ ÕÀÐÜßÀËÀË, ÆÓÐÀÌ 66 äóãààð ç¿éë.Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ çºð÷èã÷èä õ¿ëýýëãýõ õàðèóöëàãà 66.1.Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ çºð÷ñºí ýòãýýäýä ýíý õóóëüä çààñàí çàõèðãààíû õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýíý.

92


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

66.2.Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ çºð÷ñºí ¿éëäýë, ýñ ¿éëäýõ¿é íü ãýìò õýðãèéí á¿ðýëäýõ¿¿íòýé áîë ãýì áóðóóòàé ýòãýýäýä Ýð¿¿ãèéí õóóëüä çààñàí ýð¿¿ãèéí õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýíý. 66.3.Ñîíãóóëèéí ¿éë àæèëëàãààíû ÿâöàä Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ çºð÷ñºíèé óëìààñ áóñäàä ýä õºðºíãèéí áîëîí áóñàä õîõèðîë ó÷èðñàí áîë ãýì áóðóóòàé ýòãýýäýä õîëáîãäîõ áóñàä õóóëüä çààñàí õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýíý. 66.4.Ýíý õóóëüä çààñíûã çºð÷ñºíèé óëìààñ ýð¿¿, èðãýí, çàõèðãààíû õàðèóöëàãà õ¿ëýýñýí ñîíãóóëèéí õîðîîäûí äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿íèéã òóõàéí ñîíãóóëèéí õîðîîíû á¿ðýëäýõ¿¿íýýñ õàñàõ òóõàé øèéäâýðèéã äýýä øàòíûõ íü ñîíãóóëèéí õîðîî ãàðãàõ áºãººä óã øèéäâýð íü Òºðèéí àëáàíû òóõàé õóóëüä çààñíû äàãóó ýðõ á¿õèé àëáàí òóøààëòàí òóõàéí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿íýýð àæèëëàñàí òºðèéí àëáàí õààã÷èéã òºðèéí àëáàíä íýã æèëèéí õóãàöààíä ýðãýæ îðîõ ýðõã¿éãýýð õàëàõ ¿íäýñëýë áîëíî. 67 äóãààð ç¿éë.Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëèéí õóóëü òîãòîîìæ çºð÷ñºí òóõàé ãîìäîë, ìàðãààíûã øèéäâýðëýõ 67.1.Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæèä ººðººð çààãààã¿é áîë ñîíãóóëèéí çîõèîí áàéãóóëàëòûí àñóóäëààð ãàðãàñàí ñóì, ä¿¿ðýã, õýñãèéí õîðîîíû øèéäâýð, ¿éë àæèëëàãààíû òàëààð àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîîíä, àéìàã, íèéñëýëèéí ñîíãóóëèéí õîðîîíû øèéäâýð, ¿éë àæèëëàãààíû òàëààð Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä òóñ òóñ ãîìäîë ãàðãàæ áîëîõ áºãººä ãîìäîë õ¿ëýýí àâñàí ñîíãóóëèéí õîðîî õ¿ëýýæ àâñíààñ õîéø àæëûí ãóðâàí ºäðèéí äîòîð õÿíàí øèéäâýðëýæ, ãîìäîë ãàðãàã÷èä áè÷ãýýð õàðèó ìýäýãäýõ ¿¿ðýãòýé. 67.2.Ýíý õóóëüä çààñàí çàõèðãààíû çºð÷ëèéã öàãäààãèéí áàéãóóëëàãà øàëãàõ áà ñóì, ñóì äóíäûí, ä¿¿ðãèéí ø¿¿õèéí ø¿¿ã÷ õÿíàí øèéäâýðëýíý. 67.3.Ñîíãóóëèéí ãîìäîë, ìàðãààíûã õÿíàí øèéäâýðëýæ áàéãàà ýðõ á¿õèé ýòãýýä òóõàéí ãîìäîë, ìàðãààíû îíöëîã áàéäëûã õàðãàëçàí ò¿ðãýí øóóðõàé øèéäâýðëýíý.

93


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

ÀÐÂÀÍ ÃÓÐÀÂÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà ÁÓÑÀÄ 68 äóãààð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí ¿éë àæèëëàãààã àâòîìàòæóóëàõ 68.1.Ñîíãóóëèéí ¿éë àæèëëàãààã àâòîìàòæóóëàõòàé õîëáîãäñîí õàðèëöààã Ñîíãóóëèéí àâòîìàòæóóëñàí ñèñòåìèéí òóõàé12 õóóëèàð çîõèöóóëíà. 69 ä¿ãýýð ç¿éë.Õóóëü õ¿÷èí òºãºëäºð áîëîõ 69.1.Ýíý õóóëèéã 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 21-íèé ºäðººñ ýõëýí äàãàæ ìºðäºíº. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ

Ç.ÝÍÕÁÎËÄ

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÕÓÓËÜ 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 21-íèé ºäºð

Óëààíáààòàð õîò

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÅЪÍÕÈÉ˪Ã×ÈÉÍ ÑÎÍÃÓÓËÈÉÍ ÕÓÓËÜ Õ¯×ÈÍÃ¯É ÁÎËÑÎÍÄ ÒÎÎÖÎÕ ÒÓÕÀÉ 1 ä¿ãýýð ç¿éë.1993 îíû 02 äóãààð ñàðûí 15-íû ºäºð áàòàëñàí Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëèéí õóóëèéã õ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöñóãàé. 2 äóãààð ç¿éë.Ýíý õóóëèéã 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 21-íèé ºäºð áàòàëñàí Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü /Øèíý÷èëñýí íàéðóóëãà/ õ¿÷èí òºãºëäºð áîëñîí ºäðººñ ýõëýí äàãàæ ìºðäºíº. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ

Ç.ÝÍÕÁÎËÄ

Ñîíãóóëèéí àâòîìàòæóóëñàí ñèñòåìèéí òóõàé õóóëü -“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõýòãýëèéí 2011 îíû 46 äóãààðò íèéòëýãäñýí.

12

94


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÕÓÓËÜ 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 21-íèé ºäºð

Óëààíáààòàð õîò

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ×ÓÓËÃÀÍÛ ÕÓÐÀËÄÀÀÍÛ ÄÝÃÈÉÍ ÒÓÕÀÉ ÕÓÓËÜÄ ªªÐ×˪ËÒ ÎÐÓÓËÀÕ ÒÓÕÀÉ 1 ä¿ãýýð ç¿éë.Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí ÷óóëãàíû õóðàëäààíû äýãèéí òóõàé õóóëèéí 33 äóãààð ç¿éëèéã äîð äóðäñàíàà𠺺ð÷ëºí íàéðóóëñóãàé: “33 äóãààð ç¿éë.Åðºíõèéëºã÷èéí á¿ðýí ýðõèéã õ¿ëýýí çºâøººðºõ òóõàé àñóóäëûã õýëýëöýõ æóðàì 33.1.Òºðèéí áàéãóóëàëòûí áàéíãûí õîðîî Åðºíõèéëºã÷èéí àíõàí øàòíû ñîíãóóëüä îðîëöñîí íèéò ñîíãîã÷èéí îëîíõûí ñàíàë àâñàí íýð äýâøèã÷èéã Åðºíõèéëºã÷ººð ñîíãîãäñîí ãýæ ¿çýæ á¿ðýí ýðõèéã íü õ¿ëýýí çºâøººð¿¿ëýõ òóõàé øèéäâýðèéã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî Óëñûí Èõ Õóðàëä ºðãºí ìýä¿¿ëñíýýñ õîéø àæëûí òàâàí ºäðèéí äîòîð óã àñóóäëààð ä¿ãíýëò ãàðãàíà. 33.2.Íýãäñýí õóðàëäààí Åðºíõèéëºã÷èéí á¿ðýí ýðõèéã õ¿ëýýí çºâøººðºõ òóõàé õóóëèéã Òºðèéí áàéãóóëàëòûí áàéíãûí õîðîîíû ä¿ãíýëò ãàðñíààñ õîéø àæëûí òàâàí ºäðèéí äîòîð äàðààõ æóðìààð áàòàëíà: 33.2.1.Åðºíõèéëºã÷èéí àíõàí øàòíû ñîíãóóëèéí ä¿íãèéí òóõàé Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíû äàðãûí èëòãýëèéã ñîíñîõ; 33.2.2.Òºðèéí áàéãóóëàëòûí áàéíãûí õîðîîíû ä¿ãíýëòèéã ñîíñîõ; 33.2.3.èë ñàíàë õóðààëò ÿâóóëàõ; 33.2.4.Åðºíõèéëºã÷èéí àíõàí øàòíû ñîíãóóëüä îðîëöñîí íèéò ñîíãîã÷èéí îëîíõûí ñàíàë àâñàí íýð äýâøèã÷èéã Åðºíõèéëºã÷ººð ñîíãîãäñîí ãýæ ¿çýæ á¿ðýí ýðõèéã íü õ¿ëýýí çºâøººðñºí òóõàé õóóëü áàòëàõ. 33.3.Òºðèéí áàéãóóëàëòûí áàéíãûí õîðîîíû áîëîí íýãäñýí õóðàëäààí äýýð ãèø¿¿ä Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíû äàðãûí èëòãýë, Òºðèéí áàéãóóëàëòûí áàéíãûí õîðîîíû ä¿ãíýëòòýé õîëáîãäóóëàí àñóóëò àñóóæ, ¿ã õýëæ áîëíî.”

95


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

2 äóãààð ç¿éë.Ýíý õóóëèéã 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 21-íèé ºäºð áàòàëñàí Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü /Øèíý÷èëñýí íàéðóóëãà/ õ¿÷èí òºãºëäºð áîëñîí ºäðººñ ýõëýí äàãàæ ìºðäºíº. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ

Ç.ÝÍÕÁÎËÄ

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÕÓÓËÜ 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 21-íèé ºäºð

Óëààíáààòàð õîò

ÒªÐÈÉÍ ÀÓÄÈÒÛÍ ÒÓÕÀÉ ÕÓÓËÜÄ ÍÝÌÝËÒ, ªªÐ×˪ËÒ ÎÐÓÓËÀÕ ÒÓÕÀÉ 1 ä¿ãýýð ç¿éë.Òºðèéí àóäèòûí òóõàé õóóëèéí 15 äóãààð ç¿éëä äîð äóðäñàí àãóóëãàòàé 15.1.18,15.1.19 äýõ çààëò íýìñ¿ãýé: “15.1.18.Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èä íýð äýâøèã÷èéí ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºðèéã õýðýãæ¿¿ëýõ ñàíõ¿¿ãèéí ýõ ¿¿ñâýðò ä¿ãíýëò ãàðãàõ; 15.1.19.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çñýí òîõèîëäîëä Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èä íýð äýâøèã÷èéí ñîíãóóëèéí çàðäëûí ñàíõ¿¿æèëò, ò¿¿íèé ã¿éöýòãýëä àóäèò õèéæ, ä¿ãíýëò ãàðãàõ; ” 2 äóãààð ç¿éë.Òºðèéí àóäèòûí òóõàé õóóëèéí 15 äóãààð ç¿éëèéí 15.5 äàõü õýñãèéã äîð äóðäñàíàà𠺺ð÷ëºí íàéðóóëñóãàé: “15.5.¯íäýñíèé àóäèòûí ãàçàð ýíý õóóëèéí 15.1.17, 15.1.18-ä çààñàí ä¿ãíýëòèéí íýã õóâèéã óã ä¿ãíýëòèéã ãàðãàñíààñ õîéø õî¸ð õîíîãèéí äîòîð Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä õ¿ðã¿¿ëýõ áºãººä óã ä¿ãíýëòýä óëñ òºðèéí íàì, íàìóóäûí ýâñýë, õàìòàðñàí íàìóóä íýð äýâøèã÷äýýñ ä¿ãíýëò ãàðãóóëàõààð èð¿¿ëñýí ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºðèéí õóóëáàðûã õàâñàðãàíà.” 3 äóãààð ç¿éë.Òºðèéí àóäèòûí òóõàé õóóëèéí 15 äóãààð ç¿éëèéí 15.1.18 äàõü çààëòûí äóãààðûã “15.1.20.” áîëãîí ººð÷èëñ¿ãýé. 4 ä¿ãýýð ç¿éë.Ýíý õóóëèéã 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 21-íèé ºäºð áàòàëñàí Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü /Øèíý÷èëñýí íàéðóóëãà/ õ¿÷èí òºãºëäºð áîëñîí ºäðººñ ýõëýí äàãàæ ìºðäºíº. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ

Ç.ÝÍÕÁÎËÄ

96


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÕÓÓËÜ 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 28-íèé ºäºð

Óëààíáààòàð õîò ÃÀÀËÈÉÍ ÒÓÕÀÉ ÕÓÓËÜÄ ªªÐ×˪ËÒ ÎÐÓÓËÀÕ ÒÓÕÀÉ

1 ä¿ãýýð ç¿éë.Ãààëèéí òóõàé õóóëèéí 60 äóãààð ç¿éëèéí 60.3 äàõü õýñãèéã äîð äóðäñàíàà𠺺ð÷ëºí íàéðóóëñóãàé: “60.3.Ìýä¿¿ëýã÷ ãààëèéí ìýä¿¿ëýãò ºãñºí ìýäýýëëèéíõýý ¿íýí çºâèéã íîòëîõ çîðèëãîîð äàðààõü áè÷èã áàðèìòûã ãààëèéí áàéãóóëëàãàä ºãíº: 60.3.1.ãàäààä õóäàëäààíû ãýðýý, ýñõ¿ë ¿íèéí íýõýìæëýõ; 60.3.2.òýýâðèéí áè÷èã áàðèìò; 60.3.3.òàðèôûí áóñ õÿçãààðëàëòàä õàìààðàõ áàðààíä øààðäàãäàõ çºâøººðºë, ëèöåíç; 60.3.4.õóóëü òîãòîîìæèä òóñãàéëàí çààñàí áàðààíä ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí áàéãóóëëàãààñ îëãîñîí ä¿ãíýëò.” 2 äóãààð ç¿éë.Ãààëèéí òóõàé õóóëèéí 284 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 284.1 äýõ õýñãèéí “á¿ðýí ýðõýý õýòð¿¿ëñýí” ãýñíèéã “ýíý õóóëèéí 60.3-ò çààñíààñ ººð áè÷èã áàðèìò ìýä¿¿ëýã÷ýýñ øààðäàõ áîëîí áóñàä õýëáýðýýð á¿ðýí ýðõýý õýòð¿¿ëñýí” ãýæ ººð÷èëñ¿ãýé. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ

Ç.ÝÍÕÁÎËÄ

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÕÓÓËÜ 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 28-íèé ºäºð

Óëààíáààòàð õîò

ÃÀÀËÈÉÍ ÒÀÐÈÔ, ÃÀÀËÈÉÍ ÒÀÒÂÀÐÛÍ ÒÓÕÀÉ ÕÓÓËÜÄ ªªÐ×˪ËÒ ÎÐÓÓËÀÕ ÒÓÕÀÉ 1 ä¿ãýýð ç¿éë.Ãààëèéí òàðèô, ãààëèéí òàòâàðûí òóõàé õóóëèéí 31 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 31.3 äàõü õýñãèéã äîð äóðäñàíàà𠺺ð÷ëºí íàéðóóëñóãàé: “31.3.Èìïîðòëîã÷ óëñàä òàòâàðûí õºíãºëºëò ýäëýõ çîðèëãîîð ìýä¿¿ëýã÷ íü áàðààíû ãàðàë ¿¿ñëèéí óëñûã íîòëîõ áàðèìòûã ãààëèéí áàéãóóëëàãàä ãàðãàæ ºã÷ áîëíî.”

97


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

2 äóãààð ç¿éë.Ãààëèéí òàðèô, ãààëèéí òàòâàðûí òóõàé õóóëèéí 31 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 31.1, 31.2, 31.6 äàõü õýñýã, 32, 33 äóãààð ç¿éëèéã òóñ òóñ õ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöñóãàé. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ

Ç.ÝÍÕÁÎËÄ

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÒÎÃÒÎÎË 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 20-íû ºäºð

Óëààíáààòàð õîò

Äóãààð 65

Òºðèéí àëáàíû çºâëºëèéí ãèø¿¿íèé ¿¿ðýãò àæëààñ ÷ºëººëºõ òóõàé Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí ÷óóëãàíû õóðàëäààíû äýãèéí òóõàé õóóëèéí 45 äóãààð ç¿éëèéí 45.2 äàõü õýñãèéã ¿íäýñëýí Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëààñ ÒÎÃÒÎÎÕ íü: 1.ªºðèéíõ íü õ¿ñýëòèéã ¿íäýñëýí Áàãààæàâûí ªíºáààòàðûã Òºðèéí àëáàíû çºâëºëèéí îðîí òîîíû ãèø¿¿íèé ¿¿ðýãò àæëààñ ÷ºëººëñ¿ãýé. 2.Ýíý òîãòîîëûã 2013 îíû 01 ä¿ãýýð ñàðûí 01-íèé ºäðººñ ýõëýí äàãàæ ìºðäñ¿ãýé. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ

Ç.ÝÍÕÁÎËÄ

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÒÎÃÒÎÎË 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 20-íû ºäºð

Äóãààð 66

Óëààíáààòàð õîò

Òºðèéí àëáàíû çºâëºëèéí îðîí òîîíû ãèø¿¿íèéã òîìèëîõ òóõàé Òºðèéí àëáàíû òóõàé õóóëèéí 34 ä¿ãýýð ç¿éëèéí 34.5 äàõü õýñýã, Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí ÷óóëãàíû õóðàëäààíû äýãèéí òóõàé õóóëèéí 45 äóãààð ç¿éëèéí 45.2 äàõü õýñãèéã ¿íäýñëýí Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëààñ ÒÎÃÒÎÎÕ íü:

98


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

1.Äàâààíÿìûí Äàâàà-Î÷èðûã Òºðèéí àëáàíû çºâëºëèéí îðîí òîîíû ãèø¿¿íýýð òîìèëñóãàé. 2.Ýíý òîãòîîëûã 2013 îíû 01 ä¿ãýýð ñàðûí 01-íèé ºäðººñ ýõëýí äàãàæ ìºðäñ¿ãýé. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ

Ç.ÝÍÕÁÎËÄ

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÒÎÃÒÎÎË 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 21-íèé ºäºð

Óëààíáààòàð õîò

Äóãààð 69

Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí 2013 îíû ýýëæèò ñîíãóóëüä òåõíèê õýðýãñýë õýðýãëýõ òóõàé Ñîíãóóëèéí àâòîìàòæóóëñàí ñèñòåìèéí òóõàé õóóëèéí 6 äóãààð ç¿éëèéí 6.1.1 äýõ çààëòûã ¿íäýñëýí Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëààñ ÒÎÃÒÎÎÕ íü: 1.Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí 2013 îíû ýýëæèò ñîíãóóëèéí ñîíãîã÷äûí á¿ðòãýëèéí ¿éë àæèëëàãààíä á¿ðòãýëèéí òåõíèê õýðýãñëèéã, ñàíàë àâàõ, òîîëîõ ¿éë àæèëëàãààíä “New Image Cast” àâòîìàòæóóëàõ òåõíèê õýðýãñëèéã õýðýãëýõèéã òóñ òóñ çºâøººðñ¿ãýé. 2.Ýíý òîãòîîëûã 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 21-íèé ºäðººñ ýõëýí äàãàæ ìºðäñ¿ãýé. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ

Ç.ÝÍÕÁÎËÄ

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÒÎÃÒÎÎË 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 21-íèé ºäºð

Äóãààð 70

Óëààíáààòàð õîò

Õóóëèéí òºñºë áóöààõ òóõàé Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí ÷óóëãàíû õóðàëäààíû äýãèéí òóõàé õóóëèéí 22 äóãààð ç¿éëèéí 22.5 äàõü õýñãèéã ¿íäýñëýí Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëààñ ÒÎÃÒÎÎÕ íü:

99


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

1.Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿í Ð.Áóðìàà, Ë.Öîã, Í.Áàòöýðýã, Ö.Äàâààñ¿ðýí íàðààñ 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 11-íèé ºäºð Óëñûí Èõ Õóðàëä Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëèéí øèíý÷èëñýí íàéðóóëãûí òºñºëòýé õàìò ºðãºí ìýä¿¿ëñýí Ñîíãóóëèéí àâòîìàòæóóëñàí ñèñòåìèéí òóõàé õóóëüä íýìýëò, ººð÷ëºëò îðóóëàõ òóõàé õóóëèéí òºñëèéã íýãäñýí õóðàëäààíä îðîëöñîí ãèø¿¿äèéí îëîíõ õýëýëöýõ øààðäëàãàã¿é ãýæ ¿çñýí òóë õóóëü ñàíàà÷ëàã÷èä íü áóöààñóãàé. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ

Ç.ÝÍÕÁÎËÄ

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÒÎÃÒÎÎË 2012 îíû 12 äóãààð ñàðûí 27-íû ºäºð

Óëààíáààòàð õîò

Äóãààð 71 Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí äýä äàðãûã ñîíãîõ òóõàé

Ìîíãîë Óëñûí ¯íäñýí õóóëèéí Õîðèí äºðºâä¿ãýýð ç¿éëèéí 1 äýõ õýñýã, Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí òóõàé õóóëèéí 12 äóãààð ç¿éëèéí 12.1, 12.2 äàõü õýñãèéã ¿íäýñëýí Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëààñ ÒÎÃÒÎÎÕ íü: 1.Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí äýä äàðãààð Ìîíãîë Àðäûí Íàìûí á¿ëãýýñ Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿í Ìèåýãîìáûí Ýíõáîëäûã ñîíãîñóãàé. 2.Ýíý òîãòîîëûã áàòëàãäñàí ºäðººñ íü ýõëýí äàãàæ ìºðäñ¿ãýé. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ

Ç.ÝÍÕÁÎËÄ

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÇÀÑÃÈÉÍ ÃÀÇÐÛÍ ÒÎÃÒÎÎË 2012 îíû 11 ä¿ãýýð ñàðûí 10-íû ºäºð

Äóãààð 126

Óëààíáààòàð õîò

Ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿íèé íººöèéí òàëààð àâàõ çàðèì àðãà õýìæýýíèé òóõàé Ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿íèé òóõàé õóóëèéí 5.1.3, 13.3-ò çààñíûã ¿íäýñëýí Ìîíãîë Óëñûí Çàñãèéí ãàçðààñ ÒÎÃÒÎÎÕ íü: 1. Ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿í èìïîðòîîð îðóóëæ Ẻíèé áîëîí æèæèãëýíãèéí õóäàëäàà ýðõýëæ áàéãàà êîìïàíèéí íººö á¿ðä¿¿ëýõ æóðìûã

100


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

1 ä¿ãýýð, 2013 îíä ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿íèé êîìïàíèéí íººö á¿ðä¿¿ëýõ àæ àõóéí íýãæèéí æàãñààëò, á¿òýýãäýõ¿¿íèé íýð òºðºë, õýìæýýã 2 äóãààð õàâñðàëò ¸ñîîð òóñ òóñ áàòàëñóãàé. 2. Äàðààõü àðãà äààëãàñóãàé:

õýìæýý àâàõûã Óóë óóðõàéí ñàéä Ä.Ãàíõóÿãò

2.1. Ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿íèé êîìïàíèéí íººöèéã 70200 òîíí áóþó 30 õîíîãèéí õýðýãëýýòýé òýíöýõ õýìæýýíä õ¿ðãýæ á¿ðä¿¿ëýõ àæëûã 2013 îíû 3 äóãààð ñàðûí 1-íèé äîòîð çîõèîí áàéãóóëàõ; 2.2. Êîìïàíèéí íººö á¿ðä¿¿ëæ áàéãàà àæ àõóéí íýãæèä ñàíõ¿¿ãèéí áîëîí õîëáîãäîõ áóñàä äýìæëýã ¿ç¿¿ëæ, ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿íèé àãóóëàõûí áàãòààìæèéã íººöòýé íü óÿëäóóëàí á¿ðä¿¿ëýõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëàõ; 2.3. Ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿íèé òóõàéí æèëä á¿ðä¿¿ëýõ êîìïàíèéí íººöèéí òàëààðõ ñàíàëàà áîëîâñðóóëæ ºìíºõ îíû 8 äóãààð ñàðä áàãòààí Çàñãèéí ãàçàðò îðóóëàí øèéäâýðë¿¿ëæ áàéõ. 3. Ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿íèé óëñûí íººöèéã 70200 òîíí áóþó 30 õîíîãèéí õýðýãëýýòýé òýíöýõ õýìæýýíä õ¿ðãýõ àðãà õýìæýý àâ÷, ò¿¿íä øààðäàãäàõ õºðºíãèéí ýõ ¿¿ñâýðèéã ñóäàëæ øèéäâýðëýõèéã Ìîíãîë Óëñûí Øàäàð ñàéä Ä.Òýðáèøäàãâà, Óóë óóðõàéí ñàéä Ä.Ãàíõóÿã, Ýäèéí çàñãèéí õºãæëèéí ñàéä Í.Áàòáàÿð, Ñàíãèéí ñàéä ×.Óëààí íàðò äààëãàñóãàé. 4. Ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿í èìïîðòîîð îðóóëæ Ẻíèé áîëîí æèæèãëýíãèéí õóäàëäàà ýðõýëæ áàéãàà êîìïàíèéí íººöèéí á¿ðä¿¿ëýëò, ÷àíàðò áàéíãûí õÿíàëò òàâüæ àæèëëàõûã Ãàçðûí òîñíû ãàçàðò äààëãàñóãàé. 5. Ýíý òîãòîîë ãàðñàíòàé õîëáîãäóóëàí “Ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿íèé òóõàé õóóëèéã õýðýãæ¿¿ëýõ çàðèì àðãà õýìæýýíèé òóõàé” Çàñãèéí ãàçðûí 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 16-íû ºäðèéí 12 äóãààð òîãòîîëûã õ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöñóãàé. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÅЪÍÕÈÉ ÑÀÉÄ

Í.ÀËÒÀÍÕÓßÃ

ÓÓË ÓÓÐÕÀÉÍ ÑÀÉÄ

Ä.ÃÀÍÕÓßÃ

101


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

Çàñãèéí ãàçðûí 2012 îíû 126 äóãààð òîãòîîëûí 1 ä¿ãýýð õàâñðàëò ÃÀÇÐÛÍ ÒÎÑÍÛ Á¯ÒÝÝÃÄÝÕ¯¯Í ÈÌÏÎÐÒÎÎÐ ÎÐÓÓËÆ ÁªªÍÈÉ ÁÎËÎÍ ÆÈÆÈÃËÝÍÃÈÉÍ ÕÓÄÀËÄÀÀ ÝÐÕÝËÆ ÁÀÉÃÀÀ ÊÎÌÏÀÍÈÉÍ ÍªªÖ Á¯Ðį¯ËÝÕ ÆÓÐÀÌ Íýã. Íèéòëýã ¿íäýñëýë 1. Ýíýõ¿¿ æóðìûí çîðèëãî íü Ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿íèé òóõàé õóóëèéí 13 äóãààð ç¿éëèéã õýðýãæ¿¿ëýõ, óëñûí õýìæýýíä ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿íèé õîìñäîë ¿¿ñ÷, ¿íèéí õººðºãäºë ãàðàõààñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ, óëñûí ýäèéí çàñãèéã òîãòâîðòîé õºãæ¿¿ëýõ íºõöºë á¿ðä¿¿ëýõ çîðèëãîîð ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿í èìïîðòîîð îðóóëæ Ẻíèé áîëîí æèæèãëýíãèéí õóäàëäàà ýðõýëæ áàéãàà êîìïàíèéí íººö (öààøèä “êîìïàíèéí íººö” ãýõ)-èéã á¿ðä¿¿ëýõ, ò¿¿íèéã õàäãàëàõòàé õîëáîãäñîí õàðèëöààã çîõèöóóëàõàä îðøèíî. 2. Ýíýõ¿¿ æóðìûã ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿í èìïîðòîîð îðóóëæ Ẻíèé áîëîí æèæèãëýíãèéí õóäàëäàà ýðõýëæ áàéãàà êîìïàíè äàãàæ ìºðäºíº. Õî¸ð. Êîìïàíèéí íººö á¿ðä¿¿ëýëò 3. Ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿í èìïîðòîîð îðóóëæ Ẻíèé áîëîí æèæèãëýíãèéí õóäàëäàà ýðõýëæ áàéãàà êîìïàíè íü (öààøèä “êîìïàíè” ãýõ) ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿íèé êîìïàíèéí íººöèéã çààâàë á¿ðä¿¿ëíý. 4. Ãàçðûí òîñíû àñóóäàë õàðèóöñàí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà íü êîìïàíèéí íººöèéí íýð òºðºë, òîî õýìæýý, áàéðøëûã òóñãàñàí ãýðýýã êîìïàíèòàé áàéãóóëíà. Ãýðýýíèé ¿ëãýð÷èëñýí çàãâàðûã ãàçðûí òîñíû àñóóäàë õàðèóöñàí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà áàòàëíà. 5. Êîìïàíè íü ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿íèé êîìïàíèéí íººöèéã òîãòîîñîí íýð òºðºë, õýìæýýãýý𠺺ðèéí ýçýìøëèéí àãóóëàõàä á¿ðä¿¿ëýí õàäãàëíà. 6. Êîìïàíèéí íººöºä äîð äóðäñàí áàéäëààð õàäãàëàãäàæ áàéãàà ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿í îðîõã¿é: 6.1. Ñàâíààñ ãàðàõã¿é ¿ëäýãäýë á¿òýýãäýõ¿¿í; 6.2. Äàìæóóëàõ õîîëîé äàõü á¿òýýãäýõ¿¿í; 6.3. Ãààëèéí áàòàëãààò àãóóëàõàä õàäãàëàãäàæ áàéãàà á¿òýýãäýõ¿¿í.

102


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

Ãóðàâ. Êîìïàíèéí íººöèéí õýìæýý 7. Êîìïàíèéí íººöèéí íýð òºðºë, õýìæýýã êîìïàíè òóñ á¿ðýýð ãàçðûí òîñíû àñóóäàë õàðèóöñàí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãûí ñàíàëûã ¿íäýñëýí Çàñãèéí ãàçàð æèë á¿ðèéí 8 äóãààð ñàðä òîãòîîíî. 8. Òóõàéí æèëèéí ÿâöàä ãàçðûí òîñíû Ẻíèé õóäàëäàà ýðõëýõ òóñãàé çºâøººðºë øèíýýð àâñàí õóóëèéí ýòãýýäèéí á¿ðä¿¿ëýõ êîìïàíèéí íººöèéí íýð òºðºë, áàéðøèë, õýìæýýã ãàçðûí òîñíû àñóóäàë õàðèóöñàí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà ò¿ð òîãòîîíî. 9. Êîìïàíèéí íººöèéã òîãòîîõäîî ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿íèé Ẻíèé õóäàëäàà ýðõëýõ òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ êîìïàíèéí ºìíºõ îíä èìïîðòîîð îðóóëñàí áóþó ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé íýð òºðºë, õýìæýýã ¿íäýñëýí ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿íèé òºðºë òóñ á¿ðýýð íü òîîöíî. ĺðºâ. Êîìïàíèéí ¿¿ðýã 10. Ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿í èìïîðòîîð îðóóëæ Ẻíèé áîëîí æèæèãëýíãèéí õóäàëäàà ýðõýëæ áàéãàà êîìïàíè íü ÷àíàð, ñòàíäàðòûí øààðäëàãà õàíãàñàí ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿íýýð êîìïàíèéí íººöèéã á¿ðä¿¿ëýõ, òåõíîëîãèéí äàãóó õàäãàëàõ ¿¿ðãèéã õ¿ëýýíý. 11. Êîìïàíè íü íººöèéã õàäãàëæ áàéãàà òóõàéí ñàâíû ¿ëäýãäëèéã êîìïàíèéí íººöèéí õýìæýýíýýñ áóóðóóëàõã¿é áàéõ ¿¿ðýãòýé áºãººä øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çâýë ãàçðûí òîñíû àñóóäàë õàðèóöñàí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãààñ çºâøººðºë àâñíû ¿íäñýí äýý𠺺ð ñàâàíä øèëæ¿¿ëæ áîëíî. 12. Êîìïàíèéí íººöºä áàéãàà ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàðò õèéñýí øàëãàëòûã ¿íäýñëýí ãàçðûí òîñíû àñóóäàë õàðèóöñàí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çâýë òóõàéí êîìïàíèä á¿òýýãäýõ¿¿íèéã á¿ðýí ñýëã¿¿ëýõ õóãàöààòàé ¿¿ðýã ºã÷ áîëíî. 13. Êîìïàíè íü êîìïàíèéí íººö á¿ðä¿¿ëýõ, õàäãàëàõ áîëîí êîìïàíèéí íººöºä õàäãàëàãäàæ áàéãàà ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿íèé õàäãàëàëòûí ¿åèéí õºäºëìºð õàìãààëàë, àþóëã¿é àæèëëàãàà, ýð¿¿ë àõóéí íºõöºëèéã ÷àíä ìºðäºí àæèëëàæ, ãàðàõ çàðäàë, ýðñäýëèéã á¿ðýí õàðèóöíà. 14. Òóõàéí ¿åèéí çàõ çýýëèéí íºõöºë áàéäëûã ¿íäýñëýí êîìïàíèéí íººöèéã çºâõºí Çàñãèéí ãàçðûí øèéäâýðèéí äàãóó áîðëóóëíà.

103


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

15. Êîìïàíè íººö á¿ðä¿¿ëýõ ¿¿ðãýý áóñäààð òºëººë¿¿ëýí ã¿éöýòã¿¿ëýõ, ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãûí øèéäâýð ãàðààã¿é áàéõàä êîìïàíèéí íººöèéí áàéðøëûã ººð÷ëºõ, íººöèéã ººð çîðèëãîîð àøèãëàõ, çàðöóóëàõûã õîðèãëîíî. Òàâ. Ìýäýý, òàéëàí 16. Êîìïàíèéí íººöèéí ìýäýý, òàéëàí ãàðãàõ ìàÿãòûã ãàçðûí òîñíû àñóóäàë õàðèóöñàí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà áàòàëíà. 17. Êîìïàíè íü íººöèéíõºº òàëààðõè ñàðûí ìýäýý, òàéëàíã äàðàà ñàðûí 5-íû äîòîð, æèëèéí òàéëàíã äàðàà îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû äîòîð ãàðãàí ãàçðûí òîñíû àñóóäàë õàðèóöñàí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà áîëîí óëñûí ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí áàéãóóëëàãàä õ¿ðã¿¿ëíý. 18. Ãàçðûí òîñíû àñóóäàë õàðèóöñàí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà êîìïàíèàñ èð¿¿ëñýí ñàðûí ìýäýý, òàéëàíã íýãòãýæ ñàð á¿ðèéí 15-íû äîòîð, æèëèéí òàéëàíã äàðàà îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 25-íû äîòîð ñàíõ¿¿ãèéí áîëîí ãàçðûí òîñíû àñóóäàë õàðèóöñàí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãàä òóñ òóñ õ¿ðã¿¿ëíý. 19. Èìïîðòîîð îðóóëæ áàéãàà ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿íèé ñàð, æèëèéí ìýäýý, òàéëàíã Ãààëèéí åðºíõèé ãàçàð êîìïàíè íýã á¿ðýýð ãàðãàæ ãàçðûí òîñíû àñóóäàë õàðèóöñàí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà áîëîí óëñûí ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí áàéãóóëëàãàä ñàð á¿ðèéí 15-íû äîòîð õ¿ðã¿¿ëæ áàéíà. 20. Êîìïàíè íü ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿íèé Ẻíèé áîëîí æèæèãëýíãèéí áîðëóóëàëòûí ìýäýý òàéëàíã óëèðëààð ãàðãàæ ãàçðûí òîñíû àñóóäàë õàðèóöñàí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä èð¿¿ëíý. Çóðãàà. Êîìïàíèéí íººöºä òàâèõ õÿíàëò 21. Ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿í èìïîðòîîð îðóóëæ Ẻíèé áîëîí æèæèãëýíãèéí õóäàëäàà ýðõýëæ áàéãàà êîìïàíèòàé íººö á¿ðä¿¿ëýõ òàëààð áàéãóóëñàí ãýðýýíèé áèåëýëòýä ãàçðûí òîñíû àñóóäàë õàðèóöñàí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà õÿíàëò òàâüæ, ñàíõ¿¿ãèéí áîëîí ãàçðûí òîñíû àñóóäàë õàðèóöñàí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãàä ìýäýýëæ áàéíà. 22. Êîìïàíè íü Ñòàíäàðò÷èëàë, õýìæèë ç¿éí òºâººñ áàòàëñàí “Ãàçðûí òîñíû á¿òýýãäýõ¿¿íèé õàíãàìæèéí òåõíîëîãè, ¿éë àæèëëàãààíû àðãà÷ëàë” ñòàíäàðòûí äàãóó êîìïàíèéí íººöèéí õýìæýý, ÷àíàðûí øèíæèëãýý õèéæ á¿ðòãýë õºòºëíº.

104


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

23. Êîìïàíèéí íººöèéí íýð òºðºë, òîî õýìæýý, á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàðò ãàçðûí òîñíû àñóóäàë õàðèóöñàí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà áîëîí ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí áàéãóóëëàãà õóóëü òîãòîîìæèéí äàãóó õÿíàëò òàâèíà.

Çàñãèéí ãàçðûí 2012 îíû 126 äóãààð òîãòîîëûí 2 äóãààð õàâñðàëò

2013 ÎÍÄ ÃÀÇÐÛÍ ÒÎÑÍÛ Á¯ÒÝÝÃÄÝÕ¯¯ÍÈÉ ÊÎÌÏÀÍÈÉÍ ÍªªÖ Á¯Ðį¯ËÝÕ ÀÆ ÀÕÓÉÍ ÍÝÃÆÈÉÍ ÆÀÃÑÀÀËÒ, Á¯ÒÝÝÃÄÝÕ¯¯ÍÈÉ ÍÝРҪЪË, ÕÝÌÆÝÝ ʋ

Ⱥɠ ɚɯɭɣɧ ɧɷɝɠɢɣɧ ɧɷɪ

“ɇɂɄ” ɏɄ, 1. “ɉɟɬɪɨɜɢɫ” ɏɏɄ “Ɇɚɝɧɚɣ 2. Ɍɪɟɣɞ” ɏɏɄ “ɒɭɧɯɥɚɣ” 3. ɝɪɭɩɩ ɏɏɄ “ɋɨɞ Ɇɨɧɝɨɥ” 4. ɏɏɄ “Ɇɨɧɩɟɬɟɤɫ” 5. ɏɏɄ “ɀɚɫɬ-Ɉɣɥ” 6. ɏɏɄ “Ɉɣɧ ɛɢɪɠ” 7. ɏɏɄ “ɉɟɬɪɨɠɚɦɩ” 8. ɏɏɄ “ɍɧɞɚɪɝɚ ɭɜɫ” 9. ɏɏɄ 10. “Ɋɵɫɠɚɧ” ɏɏɄ “ɏԧɪɫ 11. ɚɜɬɨɫɟɪɜɢɫ” ɏɏɄ “ɋɢɧɱɢ Ɉɣɥ” 12. ɏɏɄ ɇɢɣɬ ɞԛɧ

2011 ɨɧɵ ɧɢɣɬ ɢɦɩɨɪɬ (ɬɨɧɧ)

Ȼԛɪɞԛԛɥɷɯ 30 ɯɨɧɨɝɢɣɧ ɧԧԧɰɢɣɧ ɯɷɦɠɷɷ (ɧɷɪ ɬԧɪɥԧԧɪ, ɬɨɧɧ) ȾɌ

Ɍɋ-1

Ⱦԛɧ (ɬɨɧɧ)

Ⱥ-80

Ⱥɂ-92

319,587.0

4,000.0

5,600.0

16,500.0

200.0

26,300.0

149,829.0

1,700.0

3,800.0

6,800.0

20.0

12,320.0

115,622.0

1,200.0

1,800.0

6,500.0

0.0

9,500.0

106,442.0

800.0

2,600.0

3,500.0

1,900.0

8,800.0

80,240.0

900.0

800.0

4,500.0

0.0

6,600.0

31,922.0

500.0

900.0

1,300.0

0.0

2,700.0

21,538.0

200.0

600.0

1,000.0

0,0

1,800.0

15,462.0

0.0

20.0

1,300.0

0.0

1,320.0

4,397.0

200.0

10.0

200.0

0.0

410.0

2,398.0

60.0

10.0

100.0

0.0

170.0

2,876.0

70.0

0.0

200.0

0.0

270.0

174.0

0,0

0,0

10.0

0,0

10.0

850,486.0

9,630.0

16,140.0

42,310.0

2,120.0

70,200.0

105


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÇÀÑÃÈÉÍ ÃÀÇÐÛÍ ÒÎÃÒÎÎË 2012 îíû 11 ä¿ãýýð ñàðûí 17-íû ºäºð

Óëààíáààòàð õîò

Äóãààð 129

Äîòîîä àóäèòûí ä¿ðýì áàòëàõ òóõàé Òºñâèéí òóõàé õóóëèéí 69.5-ä çààñíûã ¿íäýñëýí Ìîíãîë Óëñûí Çàñãèéí ãàçðààñ ÒÎÃÒÎÎÕ íü: 1. “Äîòîîä àóäèòûí ä¿ðýì”-èéã õàâñðàëò ¸ñîîð áàòàëñóãàé. 2. Äîòîîä àóäèòûí ä¿ðìèéã ìºðäºæ àæèëëàõûã Òºñâèéí åðºíõèéëºí çàõèðàã÷ íàðò, ä¿ðìèéí õýðýãæèëòýä õÿíàëò òàâüæ àæèëëàõûã Ñàíãèéí ñàéä ×.Óëààíä òóñ òóñ ¿¿ðýã áîëãîñóãàé. 3. Ýíý òîãòîîëûã 2013 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 1-íèé ºäðººñ ýõëýí äàãàæ ìºðäñ¿ãýé. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÅЪÍÕÈÉ ÑÀÉÄ

Í.ÀËÒÀÍÕÓßÃ

ÑÀÍÃÈÉÍ ÑÀÉÄ

×.ÓËÀÀÍ Çàñãèéí ãàçðûí 2012 îíû 129 ä¿ãýýð òîãòîîëûí õàâñðàëò

ÄÎÒÎÎÄ ÀÓÄÈÒÛÍ Ä¯ÐÝÌ Íýã. Íèéòëýã ¿íäýñëýë 1.1. Ýíýõ¿¿ ä¿ðýì íü Òºñâèéí åðºíõèéëºí çàõèðàã÷ á¿ðèéí äîòîîä àóäèòûí ¿éë àæèëëàãààíû çîðèëãî, õàìðàõ õ¿ðýý, çàð÷èì, çîõèîí áàéãóóëàëò áîëîí äîòîîä àóäèòîðûí ýðõ, ¿¿ðãèéã òîäîðõîéëæ, äîòîîä àóäèòûí ¿éë àæèëëàãààã ÿâóóëàõ, õºíäëºíãèéí àóäèòûí áàéãóóëëàãàòàé õàìòàð÷ àæèëëàõ çýðýã õàðèëöààã çîõèöóóëíà. Õî¸ð. Äîòîîä àóäèòûí ¿éë àæèëëàãààíû çîðèëãî 2.1. Òºñâèéí åðºíõèéëºí çàõèðàã÷èéí äîòîîä àóäèòûí ¿éë àæèëëàãàà íü õóóëü òîãòîîìæèéí õýðýãæèëòýä õÿíàëò òàâèõ, òºñâèéí õºðºíãº, ºð òºëáºð, îðëîãî, çàðëàãà, õºòºëáºð, àðãà õýìæýý, õºðºí㺠îðóóëàëòàä ñàíõ¿¿ãèéí õÿíàëò, øàëãàëò õèéõ, ¿íýëýëò, ä¿ãíýëò, çºâëºìæ ãàðãàõ, ýðñäýëèéí óäèðäëàãààð õàíãàõ ÷èãëýëýýð òóõàéí áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãààã ñàéæðóóëàõàä äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõýä îðøèíî.

106


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

2.2. Äîòîîä àóäèòûí ¿éë àæèëëàãàà íü èë òîä, áèå äààñàí, õàðààò áóñ áàéæ, àóäèòûí ä¿íã áîäèòîé, ¿íýí çºâ, øóäàðãààð òàéëàãíàíà. Ãóðàâ. Äîòîîä àóäèòûí ¿éë àæèëëàãààíû õàìðàõ õ¿ðýý, ÷èãëýë 3.1. Òºñâèéí åðºíõèéëºí çàõèðàã÷èéí äîòîîä àóäèòûí ¿éë àæèëëàãàà íü äàðààõü ÷èãëýëòýé áàéíà: 3.1.1. òºñºâ, ñàíõ¿¿ãèéí õîëáîãäîëòîé õóóëü òîãòîîìæ, ä¿ðýì, æóðàì, ñòàíäàðò, ãýðýýã ìºðäºæ áàéãàà áàéäàë; 3.1.2. òºñâèéí õºðºíãèéí ç¿é çîõèñòîé, ¿ð àøèãòàé çàðöóóëàëò; 3.1.3. òºñâèéí õºðºí㺠çàðöóóëàëò, ò¿¿íèé ¿ð àøèãòàé áàéäàë;

îðóóëàëòûí

ñàíõ¿¿æèëò,

3.1.4. òºðèéí ñàíãèéí ¿éë àæèëëàãàà; 3.1.5. íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýëèéí ¿íýí çºâ, íàéäâàðòàé áàéäàë; 3.1.6. ñàíõ¿¿ãèéí ìýäýýëëèéí ¿íýí çºâ, íàéäâàðòàé áàéäàë; 3.1.7. õºðºíãèéí õàäãàëàëò, õàìãààëàëò, á¿ðòãýë, àøèãëàëò, çàðöóóëàëò, ºì÷ëºë; 3.1.8. ýðñäýëèéí óäèðäëàãûí òîãòîëöîîíû ¿ð àøèãòàé áàéäàë; 3.1.9. Òºñâèéí åðºíõèéëºí çàõèðàã÷ áîëîí òóõàéí áàéãóóëëàãûí äàðãûí øèéäâýðýýð òóñãàéëàí ÿâóóëàõ áóñàä àóäèò; 3.1.10. õîëáîãäîõ ñòàíäàðòûí õ¿ðýýíä òîäîðõîéëñîí áóñàä àóäèò. 3.2. Äîòîîä àóäèòûí ¿éë àæèëëàãàà íü õîëáîãäîõ õóóëü òîãòîîìæ áîëîí Äîòîîä àóäèòûí ìýðãýæëèéí ïðàêòèêèéí îëîí óëñûí ñòàíäàðòàä íèéöñýí, ñàíõ¿¿, òºñâèéí àñóóäàë õàðèóöñàí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãààñ áàòàëñàí àðãà ç¿éí õ¿ðýýíä ÿâàãäàíà. ĺðºâ. Äîòîîä àóäèòûí óäèðäëàãà, çîõèîí áàéãóóëàëò 4.1. Òºñâèéí åðºíõèéëºí çàõèðàã÷ íü ººðèéí ýðõëýõ àñóóäëûí õ¿ðýýíä õóóëüä çààñàí ÷èã ¿¿ðãèéã õýðýãæ¿¿ëýõ äîòîîä àóäèòûí íýãæòýé áàéíà.

107


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

4.2. Äîòîîä àóäèòûí íýãæ íü Òºñâèéí åðºíõèéëºí çàõèðàã÷èéí õàðúÿàíä àæèëëàíà. Äîòîîä àóäèòûí íýãæèéí äàðãà áîëîí àóäèòîð íü çºâõºí òºñâèéí åðºíõèéëºí çàõèðàã÷èä àæëàà òàéëàãíàíà. 4.3. Òºñâèéí åðºíõèéëºí çàõèðàã÷ íü äýðãýäýý Äîòîîä àóäèòûí õîðîîòîé áàéæ áîëíî. Õîðîîíû äàðãà íü òóõàéí òºñâèéí åðºíõèéëºí çàõèðàã÷ áàéíà. Õîðîîíä òóõàéí òºñâèéí øóóä çàõèðàã÷, õîëáîãäîõ ÿàì, áàéãóóëëàãûí àëáàí òóøààëòàí, òóõàéí ñàëáàðûí ýðäýìòýä, ìýðãýæëèéí õîëáîîä, èðãýäèéí òºëººëëèéã îðîëöóóëàõ áºãººä õîðîîíû á¿ðýëäýõ¿¿í íü ñîíäãîé òîîòîé áàéíà. 4.4. Äîòîîä àóäèòûí õîðîîíû á¿ðýëäýõ¿¿íèéã Òºñâèéí åðºíõèéëºí çàõèðàã÷, õîðîîíû ä¿ðìèéã ñàíõ¿¿, òºñâèéí àñóóäàë ýðõýëñýí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿í áàòàëíà. 4.5. Òºñâèéí òºâëºð¿¿ëýí áîëîí øóóä çàõèðàã÷ íü ººðèéí õàðèóöàõ àñóóäëûí õàìðàõ õ¿ðýýíýýñ øàëòãààëàí äîòîîä àóäèòûí ¿éë àæèëëàãààã õýðýãæ¿¿ëýõ äîòîîä àóäèòîð àæèëëóóëæ áîëíî. Õàðèí òàòâàðûí áîëîí ãààëèéí àñóóäàë õàðèóöñàí Çàñãèéí ãàçðûí àãåíòëàã íü äîòîîä àóäèòûí íýãæ, äîòîîä àóäèòîðòîé áàéæ áîëíî. 4.6. Äàðààõü øààðäëàãûã õàíãàñàí õ¿íèéã õîëáîãäîõ õóóëü òîãòîîìæèä íèéö¿¿ëýí äîòîîä àóäèòîðîîð òîìèëîí àæèëëóóëíà: 4.6.1. ñàíõ¿¿, íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýë, ýäèéí çàñàã, õóóëü, ýðõ ç¿éí ñàëáàðûí ìýðãýæëèéí ÷èãëýëýýð ìàãèñòð áîëîí ò¿¿íýýñ äýýø çýðýãòýé áàéõ; 4.6.2. òóõàéí ñàëáàðò 5-ààñ äîîøã¿é æèë àæèëëàñàí òóðøëàãàòàé áàéõ; 4.6.3. ñàíõ¿¿, òºñâèéí àñóóäàë õàðèóöñàí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà áîëîí èõ, äýýä ñóðãóóëü, ìýðãýæëèéí ñóðãàëòûí áàéãóóëëàãààñ çîõèîí áàéãóóëñàí óëñûí ñàëáàðûí äîòîîä àóäèòîðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäñàí áàéõ; 4.6.4. ¿íýí÷, øóäàðãà áàéõ; 4.6.5. òóõàéí àëáàí òóøààëä àæèëëàõàä õàðøëàõã¿é òàëààðõè Àâëèãàòàé òýìöýõ ãàçàð, öàãäààãèéí áàéãóóëëàãûí òîäîðõîéëîëò. Òàâ. Äîòîîä àóäèòîðûí ýðõ, ¿¿ðýã 5.1. Äîòîîä àóäèòîð íü äàðààõü ýðõòýé áàéíà:

108


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

5.1.1. áàéãóóëëàãûí àæèëëàãààòàé òàíèëöàõ;

äîòîîä

íýãæ,

õýñã¿¿äèéí

¿éë

5.1.2. õîëáîãäîõ àëáàí õààã÷òàé óóëçàëò, ÿðèëöëàãà õèéõ; 5.1.3. àóäèòàä õàìààðàõ áè÷ìýë áîëîí öàõèì áàðèìò, ìýäýýëýë, ìàòåðèàëûã ãàðãóóëàí àâàõ; 5.1.4. äîòîîä àóäèòûí ¿éë àæèëëàãààíû øààðäëàãààð àóäèò õèéëãýæ áàéãàà áàéãóóëëàãà, íýãæèéí àëáàí õààã÷ààñ òóñëàëöàà õ¿ñýõ; 5.1.5. àóäèòûí ¿éë àæèëëàãààíä øààðäëàãàòàé áàéð, òîíîã òºõººðºìæ, õýðýãñëèéã àøèãëàõ; 5.1.6. äîòîîä àóäèòààð ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàí, áàðèìòûã áàòàëãààæóóëàõòàé øóóä õîëáîîòîé áàðèìò áè÷èãòýé òàíèëöàõ õ¿ñýëòýý õîëáîãäîõ áàíê, ñàíõ¿¿ãèéí áàéãóóëëàãàä òàâèõ; 5.1.7. äîòîîä àóäèòààð ºãñºí çºâëºìæèéã õàíãàëòã¿é áèåë¿¿ëñýí àëáàí òóøààëòàíä õàðèóöëàãà òîîöîõ ñàíàë õ¿ðã¿¿ëýõ; 5.1.8. õóóëü òîãòîîìæîîð îëãîãäñîí áóñàä ýðõ. 5.2. Äîòîîä àóäèòîð íü äàðààõü ¿¿ðýãòýé áàéíà: 5.2.1. Ìîíãîë Óëñàä ìºðäºãäºæ áàéãàà õóóëü òîãòîîìæ, Îëîí óëñûí Äîòîîä àóäèòîðóóäûí èíñòèòóòýýñ ãàðãàñàí äîòîîä àóäèòîðûí ¸ñ ç¿éí ä¿ðìèéã áàðèìòëàí àæèëëàõ; 5.2.2. àóäèòûí ÿâöàä îëæ àâñàí ìýäýýëëèéí íóóöûã õàäãàëàõ; 5.2.3. àóäèòûí ÿâöàä òàíèëöñàí, îëæ àâñàí á¿õ áàðèìò áè÷èã, ìýäýýëëèéã çºâõºí äîòîîä àóäèòûí ¿éë àæèëëàãààíä àøèãëàõ; 5.2.4. äýýøë¿¿ëýí õºãæ¿¿ëýõ;

ìýðãýæëèéí

ìýäëýã,

÷àäâàðàà

òàñðàëòã¿é

5.2.5. äîòîîä àóäèòîð íü àëèâàà àñóóäàëä øóäàðãà, áîäèò áàéäàëä íèéö¿¿ëýí õàíäàõ áºãººä õóâèéí àøèã ñîíèðõëûí çºð÷뺺ñ àíãèä àæèëëàõ;

109


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

5.2.6. àóäèòûí ¿íýëýëò, ä¿ãíýëò, çºâëºìæèéã õóóëü òîãòîîìæ áîëîí áàðèìò íîòîëãîîíä ¿íäýñëýí ãàðãàõ. Çóðãàà. Äîòîîä àóäèòûã òºëºâëºõ, õýðýãæ¿¿ëýõ ¿å øàò 6.1. Äîòîîä àóäèòûí íýãæ íü 3 æèëèéí ¿éë àæèëëàãààíû òºëºâëºãºº áîëîâñðóóëàí, õýðýâ Äîòîîä àóäèòûí õîðîîòîé áîë, õîðîîãîîð õýëýëö¿¿ëæ, òºñâèéí åðºíõèéëºí çàõèðàã÷ààð áàòëóóëíà. 6.2. Äîòîîä àóäèòûí íýãæ íü òóõàéí æèëèéí òºëºâëºãººã áîëîâñðóóëàõäàà ýðñäýëä ¿íäýñëýí, õàìãèéí èõ ýðñäýëòýé ¿éë àæèëëàãààã õàìðóóëàí, õýðýâ Äîòîîä àóäèòûí õîðîîòîé áîë õîðîîãîîð õýëýëö¿¿ëæ, òºñâèéí åðºíõèéëºí çàõèðàã÷ààð áàòëóóëíà. 6.3. Äîòîîä àóäèòûí æèëèéí òºëºâëºãººíèé äàãóó òóõàéëñàí àóäèòûã ÿâóóëàõäàà òºëºâëºõ, ã¿éöýòãýõ, ¿ð ä¿íã òàéëàãíàõ, àóäèòûí çºâëºìæèéí ìºðººð àâàõ àðãà õýìæýý ãýñýí ¿å øàòûã áàðèìòëàí ã¿éöýòãýíý. 6.4. Äîòîîä àóäèòûí æèëèéí òºëºâëºãººíä òóñãàãäñàí òóõàéëñàí àóäèòûí óäèðäàìæèéã òóõàéí òºñâèéí åðºíõèéëºí çàõèðàã÷ áàòàëíà. 6.5. Äîòîîä àóäèòîð íü àóäèòûí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ, àóäèòûí òàéëàíã áýëòãýí Òºñâèéí åðºíõèéëºí çàõèðàã÷èä òàíèëöóóëæ, àóäèò õèéëãýñýí áàéãóóëëàãà, íýãæèä õ¿ðã¿¿ëíý. 6.6. Äîòîîä àóäèòîð íü çºâëºìæ, ò¿¿íèé ìºðººð àâàõ àðãà õýìæýýíèé õýðýãæèëòýä óëèðàë òóòàì õÿíàëò òàâüæ àæèëëàíà. 6.7. Äîòîîä àóäèòûí íýãæèéí äàðãà äàðààõü àñóóäëààð òºñâèéí åðºíõèéëºí çàõèðàã÷ (õýðýâ Äîòîîä àóäèòûí õîðîîòîé áîë òóñ õîðîîíä)-ä òàéëàãíàíà: 6.7.1. ã¿éöýòãýñýí àóäèò; 6.7.2. äîòîîä àóäèòûí æèëèéí òºëºâëºãººíèé õýðýãæèëòèéí ÿâö; 6.7.3. äîòîîä çºâëºìæèéí õýðýãæèëòèéí ÿâö;

àóäèò

áîëîí

õºíäëºíãèéí

àóäèòûí

6.7.4. äîòîîä àóäèò õèéõ ÿâöàä áàéãóóëëàãà, íýãæèéí ¿éë àæèëëàãààíä àíõààðâàë çîõèõ àñóóäàë, ñàíàë.

110


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

Äîëîî. Äîòîîä àóäèòûí àæëûí áàðèìò 7.1. Äîòîîä àóäèòûí òºëºâëºëò, ã¿éöýòãýë, òàéëàãíàë, àóäèòûí çºâëºìæèéí ìºðººð àâàõ àðãà õýìæýýíèé ¿å øàò á¿ðèéí ÿâöàä õèéñýí á¿õ ¿éë àæèëëàãààíä àæëûí áàðèìò áýëòãýí çîõèõ ñòàíäàðòûí äàãóó àðõèâûí íýãæ ¿¿ñãýí àðõèâò õ¿ëýýëãýí ºãíº. 7.2. Ýíýõ¿¿ ä¿ðìèéí 7.1-ä çààñàí àæëûí áàðèìòûã ìàðãààí ãàðñàí òîõèîëäîëä àóäèòûí ¿ð ä¿íã ìàãàäëàõ áîëîí àóäèòûí ÷àíàðûí õÿíàëòûí õàðààò áóñ ¿íýëãýý õèéõýä àøèãëàíà. Íàéì. Õàðààò áóñ áàéäàë 8.1. Äîòîîä àóäèòûí ¿éë àæèëëàãàà íü áèå äààñàí, õàðààò áóñ áàéäëààð ÿâàãäàíà. 8.2. Äîòîîä àóäèòîð íü äîòîîä àóäèòûí ¿éë àæèëëàãààã õýðýãæ¿¿ëýõýä íºëººëñºí àëèâàà äàðàìò, øàõàëò, çîõèìæã¿é íºëººëëèéí òàëààð òºñâèéí åðºíõèéëºí çàõèðàã÷èä ìýäýýëíý. 8.3. Òºñâèéí åðºíõèéëºí çàõèðàã÷ íü äîòîîä àóäèòîð àæèë ¿¿ðãýý õàðààò áóñààð, àëèâàà íºëººëºëä àâòàõã¿éãýýð ã¿éöýòãýõýä á¿õ òàëààð äýìæëýã ¿ç¿¿ëíý. Åñ. Õºíäëºíãèéí àóäèòòàé õàðèëöàõ 9.1. Äîòîîä àóäèòûí íýãæ íü Òºðèéí àóäèòûí áàéãóóëëàãàòàé äàðààõü õ¿ðýýíä õàìòðàí àæèëëàæ áîëíî: 9.1.1. æèëèéí áîëîí àóäèòûí òºëºâëºãºº, òàéëàíãàà õàðèëöàí ìýäýýëýõ; 9.1.2. õàìòàðñàí ñóðãàëò çîõèîí áàéãóóëàõ, àðãà ç¿é, òóðøëàãà ñóäëàõ, ñîëèëöîõ; 9.1.3. õàðèëöàí ìýäýýëýë ñîëèëöîõ. Àðàâ. Áàéãóóëëàãûí óäèðäëàãà, àëáàí õààã÷äûí ¿¿ðýã 10.1. Äîòîîä àóäèòûí ¿éë àæèëëàãààã ÿâóóëàõ ¿åä äîòîîä àóäèòîðûí øààðäñàí ìýäýý, ìàòåðèàë, ëàâëàãàà, òàéëáàðûã àóäèò õèéëãýæ áàéãàà áàéãóóëëàãà, õóóëèéí ýòãýýäèéí óäèðäëàãà, àëáàí õààã÷èä õóãàöààíä íü ãàðãàí ºãºõ áºãººä øààðäëàãàòàé òîõèîëäîëä ÿðèëöëàãà, ñàíàë àñóóëãà õèéõýä îðîëöîõ ¿¿ðýãòýé.

111


ÒªÐÈÉÍ ÌÝÄÝÝËÝË 2013 îí ¹01 /766/

10.2. Äîòîîä àóäèòîðûí ãàðãàñàí ¿íýëýëò, ä¿ãíýëò, çºâëºìæèéã áàéãóóëëàãûí óäèðäëàãà, àëáàí õààã÷èä õýðýãæ¿¿ëýõ ¿¿ðýãòýé. Àðâàí íýã. Áóñàä 11.1. Ñàíõ¿¿, òºñâèéí àñóóäàë õàðèóöñàí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà òºñâèéí åðºíõèéëºí çàõèðàã÷èéí äîòîîä àóäèòûí ¿éë àæèëëàãààíä Äîòîîä àóäèòûí ìýðãýæëèéí ïðàêòèêèéí îëîí óëñûí ñòàíäàðòûí äàãóó ÷àíàðûí õÿíàëòûí ¿íýëãýýã 2 æèëä íýã óäàà õèéíý.

Õàÿã: “Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõýòãýëèéí ðåäàêöè. Óëààíáààòàð-12, Òºðèéí îðäîí 124 òîîò È-ìýéë: turiin_medeelel@parliament.mn Óòàñ: 262420, 329612 Õýâëýëèéí õóóäàñ: 7 Èíäåêñ: 14003

112

2013 01