Issuu on Google+


ğèĕãĐèĊĔüüĘĨ üėûė üėûėĊĘĆâěĈ ISBN 978-616-7374-42-0 āėĄāŋåĆĔĨèúĘħ 1 ĄĘüĕåĄ 2555 ýĆĆöĕûėâĕĆ ğĊĘąè–ĊëėĆē ýĔĊčüûŋ ýĆĆöĕûėâĕĆýĆėĎĕĆ ĐûėåĄ åěöĕĊěõė ýĆĆöĕûėâĕĆċėĈþâĆĆĄ āėčėò ăĜċĆĘ ĐĐâĠýýþâ öãĊĔî ċĆĘĐĆěġöúĔą ĐĐâĠýýĆĜþğĈŇĄ ğ÷ĚĐü éèĄĔħüåè, ğĆĚĐèâėøøŋ ĆĔââĕîéüĔüúŋ, þĆėîî þĆĔèāĔüûŋ, ăėîġî čĊĔč÷ėīċĆĘ āėčĜéüŋĐĔâČĆ åĘĆĘýĜü ĊèČŋëĚħü, ĐĕüĔüøŋ ĐěþĆĘ, âüâ čèėĄúĐè, āėëîüĕù åĆĐèîĕøė, þľąĊĆĆö ĎŇĊèéĆėè âĐèýĆĆöĕûėâĕĆ Đýø.ĠĄŇúĕ é.ğëĘąèĢĎĄŇ ÿĜňéĔ÷âĕĆ ğüĕĊĆĔøüŋ ë쥹Ċè éĔ÷āėĄāŋĠĈēğÿąĠāĆŇ čĖüĔâèĕüâĐèúěüčüĔýčüěüâĕĆčĆňĕèğčĆėĄčěãăĕā (ččč.) (čĖüĔâčüĔýčüěüčěãăĕĊēëěĄëü -čü.3) 979/116-120 ëĔĨü 34 ĐĕåĕĆğĐč. ğĐĦĄ. úĕĊğĊĐĆŋ ùüüāĎĈġąûėü ĠãĊèčĕĄğčüĢü āîĕģú âĆěèğúāĒ 10400 ġúĆċĔāúŋ 0 2298 0500 øŇĐ 1707 ġúĆčĕĆ 0 2298 0230 www.thaihealth.or.th ÷ĖğüėüâĕĆÿĈėø ýĆėČĔú ğþüģú āĔýĈėëëėħè éĖâĔ÷ ġúĆċĔāúŋ 0-2736-9918 ġúĆčĕĆ 0-2736-8891 e-mail : waymagazine@yahoo.com

;"5 -ĉ:/

õĦėİďęĩĸĖč ĐɿĦčöġûĞĥûøĕĴċĖĉęġĈėĤĖĤİěęĦċĩĸ ĐɿĦčĕĦ õɿġijğʀİõĨĈöʀġěĨĒĦõĝʃěĨüĦėćʃĊĪûøěĦĕİĞīġĸ ĕċėĬĈöġû ġûøĦĒĖĒċĦûĞĥûøĕıċĎċĬõĞɿěč ğęĦĖĉɿġğęĦĖøėĥĹûİėĦ ęīĕĉĦĉīĸčöĪĹčĕĦĒėʀġĕõĥĎİĐþĨāğčʀĦöʀġİċķüüėĨûěɿĦ ġûøʃõė ğčɿěĖûĦč ğėīġõėĤċĥûĸ ĞĊĦĎĥčĞħøĥāĶ ęʀěčõħęĥûİĈĨčċĦû ĕĦĊĪûüĬĈİĞīġĸ ĕ ıęĤĞɿûĞĥāāĦćijğʀİğķčěɿĦĒėʀġĕüĤęɿĕĞęĦĖ ĔĦĖijčėĤĖĤİěęĦġĥčijõęʀ ĴĕɿěɿĦčĥčĸ üĤİďʇčõĦėĕġûIJęõijčıûɿėʀĦĖİõĨčüėĨûğėīġ ĴĕɿõķĉĦĕ ıĉɿċɿĦĕõęĦûöʀġİċķüüėĨûĈĥûõęɿĦě İėĦõęĥĎĒĎěɿĦ ĔĦĖ ijĉʀ ĞĔĦěĤ İĞīĸġĕ ĊġĖ ĔĦĖ ijĉʀ õĦė ċħûĦč ċĩĸ ęʀĕ İğęě øėĥĹûıęʀěøėĥĹûİęɿĦöġûğčɿěĖûĦčċĩĸĊĭõġġõıĎĎijğʀİďʇčõęĴõ öĥĎİøęīĸġčĞĥûøĕ ğėīġĔĦĖijĉʀÿĦõďėĥõğĥõĒĥûöġûĞĨĸûċĩĸİøĖ


İďʇčİĞĦøĹħĖĥčĞĥûøĕĴċĖĉęġĈĕĦčĥčĹ ďėĦõăõĦėćʃİþĨûĎěõ ċĩĸ Ēġ üĤ İėĩĖõ ĴĈʀ ěɿĦ İďʇč ĒĥĆčĦõĦė ĈʀĦč ĉėû õĥč öʀĦĕ õĥĎ ĔĦĒijğāɿĈĥûõęɿĦěøīġ øěĦĕİøęīĸġčĴğěijčėĤĈĥĎþĬĕþč üėĨû ġĖĭɿ ěɿĦ õěɿĦ øɿġč Ĝĉěėėĝ ċĩĸ ďėĤİċĜĴċĖ Ċĭõ õħğčĈijğʀİĈĨčĉĦĕċĨĜċĦûõĦėĒĥĆčĦİĜėĝĄõĨüıęĤĞĥûøĕ õėĤıĞğęĥõčĥĹč ĕĥčĴĈʀĎɿĕİĒĦĤďʅāğĦ ĞĤĞĕøěĦĕöĥĈıĖʀû ĊɿĦû þɿġû ěɿĦû øĬćĔĦĒ þĩěĨĉ ėĤğěɿĦû Đĭʀøč õėĤċĥĸû ėěĕ ĊĪû ĎĥĸčċġčĜĥõĖĔĦĒċĩĸıċʀüėĨûöġûĕčĬĝĖʃ ċʀġûĊĨĸčþčĎċİġû õķğčĩĴĕɿĒʀčöʀġİċķüüėĨûĈĥûõęɿĦě öʀġĕĭęċĦûěĨþĦõĦėüħčěč ĕğĦĜĦęĎɿûþĩijğʀ Ĺ İğķčěɿĦþčĎċĴċĖĊĭõIJĎĖĉĩĈʀěĖċĨĜċĦûõĦė ĒĥĆčĦċĩĸĴĕɿİďʇčČėėĕ ċʀġûĊĨĸčĊĭõþɿěûþĨûċėĥĒĖĦõė Đĭʀøč ıĉõõėĤĞĦčÿɿĦčİÿķčõęĦĖĕĦİďʇčďėĤþĦõėıġĎıđûġĖĭɿ ĉĦĕİĕīġûğęěûıęĤğĥěİĕīġûijğāɿ øħĊĦĕĞħøĥāøīġ ĔĦĖğęĥûüĦõċĩĐĭĸ øʀ čċĬõõęĬĕɿ ĞĥûõĥĈ ĉėĤğčĥõıęĤĖġĕėĥĎĊĪûöʀġĐĨĈĒęĦĈčĩĹ øčõęĬĕɿ ijĈijčĞĥûøĕ ijþʀİěęĦďėĥĎĉĥěõĥĎöʀġİċķüüėĨûijğĕɿĴĈʀėěĈİėķěõěɿĦõĥč İėĦİþīĸġõĥčĕĦčĦčıęʀěěɿĦ ĜĨęďĤöġû ‘İėīĸġûİęɿĦ’ ijčėĭďıĎĎ ‘ěėėćõėėĕ’ čĥĹč ċħğčʀĦċĩĸĞħøĥāİĎīĹġûĉʀč øī ġ ĞĤċʀ ġ č öʀ ġ İċķ ü üėĨ û öġû Ğĥ û øĕ ijč ıĉɿ ę Ĥ þɿ ě û Ğĕĥ Ė ďėĤěĥĉĨĜĦĞĉėʃ ċĩĸ ĐɿĦč ĕĦ üĪû ĕĩ İėīĸġû İęɿĦ üħčěč ĕğĦĜĦę ċħ ğčʀĦċĩĸ Ďġõ õęɿĦě ĎĥčċĪõ ėěĕ ĊĪû ĞħıĈû ċĥĜčĤ öġû Đĭʀ İöĩĖč ĉɿġ İğĉĬõĦėćʃ ċĩĸ İõĨĈ öĪĹč ijč ıĉɿęĤ ĖĬø ıĉɿęĤ ĞĕĥĖ İėīġĸ ûėĦěöġûþčĎċĴċĖİøĖİďʇčċĥûĹ ‘ýĦõ’ ıęĤ ‘ĒęķġĉĔĦø

ĎĥûøĥĎ’ ċĩĸďėĦõăġĖĭɿijčěėėćõėėĕıċĎċĬõĞõĬęĴĕɿěɿĦüĤ ĊĭõüĥĈijčõęĬɿĕ ‘ĞėʀĦûĞėėøʃ’ ğėīġ ‘ďėĤIJęĕIJęõĖʃ’ õėĤċĥĸûěɿĦ ijčĖĬøğčĪĸûěėėćõėėĕċĩĸĊĭõİėĩĖõöĦčġĖĭɿ ijčĞõĬę ‘ĞėʀĦûĞėėøʃ’ ğėīġ ‘ėĥĎijþʀĞĥûøĕ’ õķĕĥõüĤijþʀĒęķġĉ ċɿĦ ĎĥûøĥĎ İõĩĸĖě õĥĎ øěĦĕ öĥĈ ıĖʀû ıęĤ øěĦĕ ġ ĖĬĉĨČėėĕ ijč þčĎċÿĹħıęʀěÿĹħİęɿĦ üčĊĭõĉĥûĹ øħĊĦĕĊĪûøħěɿĦ ‘ĞėʀĦûĞėėøʃ’ üėĨûğėīġĴĕɿ...ıęĤĕĩĜĥõĖĔĦĒijčõĦė ‘ėĥĎijþʀĞĥûøĕ’ üėĨûĈĥûċĩĸ ĐĭʀĞėʀĦûûĦčĞħøĥāĉčİĒĩĖûijĈ ġĖɿĦûĴėõķĈĩ ĉęġĈğęĦĖĞĨĎďɷċĩĐɿĸ ĦčĕĦ ĴĕɿěɿĦėĞčĨĖĕ ijčõĦėİĞĒıęĤĞėʀĦûěėėćõėėĕüĤİøęīġĸ čĴďijčċĨĜċĦûijĈ õķ ĉ Ħĕ Ĵĕɿ ěɿ Ħ čĥ õ İöĩ Ė č ėĬɿč ijğĕɿ Ķ üĤ Ėĥ û İöĩ Ė č İėīĸ ġ û ėĦě İõĩĸĖě õĥĎ ċʀġû ĊĨĸč ğėīġ Ĵĕɿ ıęĤ Ĵĕɿ ěɿĦ øč ġɿĦč üĤ ĉīĸč İĉʀč õĥĎ Ēęķġĉ İėīĸġû þčĎċ ğėīġ İďęɿĦ...ıĉɿ øěĦĕ İďęĩĸĖčıďęû ċĩĸİõĨĈöĪĹčijčėĤĈĥĎċʀġûĊĨĸčõķĖĥûĈħİčĨčĉɿġĴď İüĉčĦĞħøĥāijčõĦėĐęĨĉþĬĈčěčĨĖĦĖċĥĹû 9 İėīĸġûčĩĹ øīġ İėĦĉʀġûõĦė ‘İėīġĸ ûİęɿĦ’ İõĩĖĸ ěõĥĎċʀġûĊĨčĸ ijč Ē.Ĝ.ďʅüüĬĎčĥ ĎĥčċĪõijğʀĐĭʀøčėɿěĕĞĕĥĖİõķĎĴěʀİďʇčğęĥõĄĦč ıęĤİĐīĸġĴěʀĊĪû ęĭõğęĦčijčġčĦøĉ İėĦİþīĹġİþĨāčĥõİöĩĖč 9 øčęûĒīĹčċĩĸĉɿĦûĉħĎę İĒīĸġ ĒĭĈøĬĖøʀčğĦİėīĸġûėĦěüĦõĐĭʀøč İġīĹġĕĕīġĞĥĕĐĥĞĐīčĈĨč ĞĭĈ ĈĕĕěęġĦõĦĜİĈĩĖěõĥčõĥĎýĦõıęĤİėīĸġûėĦěċĩĸĒěõİöĦüĤ ęûĕīġİöĩĖč üĦõčĥĹčüĪûijþʀüĨčĉčĦõĦė ıęĤċĥõĝĤĞĦĖĉĦ öġûčĥõİęɿĦİėīĸġû ĊɿĦĖċġĈĞĨĸûċĩĸĒěõİöĦĴĈʀİğķčİøĦĤġġõ


ĕĦİďʇčĉĥěğčĥûĞīġ ġĖɿĦûċĩĸĎġõ...İüĉčĦİĎīĹġûĉʀčöġûİėĦøīġĉʀġûõĦė ĎġõİęɿĦİėīĸġûėĦěİõĩĸĖěõĥĎċʀġûĊĨĸčěɿĦ ĊĪûčĦċĩďʅüüĬĎĥčĕĥč ĴĈʀ İøęīĸġč Ĵď üĦõ Ēęķġĉ İėīĸġû İĈĨĕ İĕīĸġ õĪĸû Ĝĉěėėĝ õɿġč İĒĩĖûijĈ ıĉɿğĦõĐĭʀġɿĦčċɿĦčijĈ ĞĦĕĦėĊĞĥĕĐĥĞĴĈʀĊĪûøěĦĕ ğěĥû ıęĤĎĥûİõĨĈüĨčĉčĦõĦėċĩĸüĤęûĕīġċħġĤĴėĞĥõġĖɿĦû İĒīġĸ ijğʀ ‘ĎʀĦč’ ğėīġ ‘þĬĕþč’ ċĩĉčİġû ĸ ĞĥûõĥĈĕĩėĤĈĥĎøĬćĔĦĒ þĩěĨĉıęĤüĨĉijüċĩĸĞĭûöĪĹč...čĥĸčĖɿġĕĊīġİďʇčõĬĜęĞĭûĞĬĈijčõĦė ċħûĦčøėĥĹûčĩĹ

ĈʀěĖĕĨĉėĔĦĒ øćĤĎėėćĦČĨõĦė

คำนำผู้เขียน

โปสการ์ด​ใบ​นั้น ทุก​คน​คง​เคย​เห็น​ภาพ​ของ​ท้อง​ทุ่ง​เขียว​ขจี มี​ฉาก​ หลัง​เป็น​ขุนเขา​ใน​เงา​เมฆ​อัน​งดงาม​ตาม​โปสการ์ด เชื่อ​ว่า​ หลาย​คน​เคย​ไป​ยล​มา​กับ​ตา เคย​สัมผัส​สูด​กลิ่น​ไอ​ท้อง​ทุ่ง​ หลัง​ข้าว​แตก​รวง บาง​คน​ถึง​ขนาด​เคย​ลงแขก​เกี่ยว​ข้าว น้ำ​จิต​น้ำใจ​ของ​คน​ต่าง​จังหวัด หรือ​บ้าน​นอก​ตาม​ นิยาม​ของ​คน​เมือง​ฟ้า อย่าง​กรุงเทพมหานคร เป็น​สิ่ง​ที่​ เปรียบ​เสมือน​ภาพ​วาด​ที่​ถูก​หยุด​เวลา​ไว้ ความ​งดงาม​ที่​ เรา​ไม่​อยาก​ให้​เปลี่ยน ถึง​ขั้น​อยาก​อนุรักษ์ จน​ไม่​เผื่อ​ เหลือ​พื้นที่​ให้​กับ​ความ​เจ​ริญ​ใดๆ ที่​อาจ​ช่วย​ให้​ชีวิต​ของ​ พวก​เขา​ดี​ขึ้น กระนั้น คำถาม​ก็​ยัง​มี​ตาม​มา ดี​แบบ​ไหน​ล่ะ?


สมัย​เป็น​นักศึกษา​ค่าย ผม​เคย​ลงแขก​เกี่ยว​ข้าว เคย​มอง​ท้อง​ทุ่ง​เขียว​ขจี​บน​ไหล่​เขา​ใน​จังหวัด​ทาง​ภาค​ อีสาน ไล่​มา​ถึง​ภาค​เหนือ​ใน​ช่วง​ชีวิต​วัย​ทำงาน แล้ว​ นึก​อยาก​ให้​ความ​งาม​งด​ดุจ​ภาพ​ใน​โปสการ์ด​แช่​แข็ง​ไว้​ใน​​ กาล​เวลา​ที่​มี​แต่​เรา​คน​เดียว​ชื่นชม​เหมือน​กัน จน​เมื่อ​ผ่าน​ ช่วง​ชวี ติ ห​ นึง่ จน​กระทัง่ เ​มือ่ เ​ร็วๆ นีผ​้ ม​ได้ม​ โ​ี อกาส​รว่ ม​เป็น​ หนึ่ง​ใน​นัก​เขียน​โครงการ​ผลิต​วรรณกรรม​โดย​สำนักงาน​ กองทุน​สนับสนุน​การ​สร้าง​เสริมสุข​ภาพ (สสส.) เพื่อ​ผลิต​ งาน​วรรณกรรม​ใน​รปู แ​ บบ​ใด​กไ็ ด้อ​ อก​มา​หนึง่ เ​ล่ม ไม่จ​ ำกัด​ รูปแ​ บบ​นำ​เสนอ โดย​มโ​ี จทย์เ​พียง​ขอ้ เ​ดียว​คอื ต​ อ้ ง​ลงพืน้ ท​ ​ี่ ไป​ยัง​ชุมชน​ต้นแบบ​เพื่อ​นำ​เรื่อง​ราว​เหล่า​นั้น​มา​ถ่ายทอด​ ใน​รูป​แบบ​วรรณกรรม​ตาม​แต่​ถนัด และ​ต้องการ ไม่ข​ ัด​ ศรัทธา และ​พื้นที่​ที่​ผม​ได้​รับ​ใน​การ​ลง​ไป​เก็บ​ข้อมูล​เพื่อ​ นำ​กลับ​มา​เขียน​ก็​คือ​ชุมชน​แม่ทา จังหวัด​เชียงใหม่ ภาพ​ของ​ชุมชน​ใต้​เงื้อม​เงา​ของ​ขุนเขา และ​หมู่​เมฆ​ เมื่อ​แรก​ที่​ผม​เห็น​หลัง​จาก​ลง​รถไฟ​ที่​ดอย​ขุน​ตาน​ก็​ไม่​ต่าง​ อะไร​จาก​ภาพ​โปสการ์ด​ตาม​ที่​บรรยาย​ข้าง​ต้น กระทั่ง​ ไ​ด้พ​ ดู ค​ ยุ ก​ บั พ​ อ่ พ​ ฒ ั น์ หนึง่ ใ​น​แกน​นำ​ชาว​บา้ น​ตอ่ ต​ า้ น​การ​ ทำ​สัมปทาน​ป่า​ไม้​เพื่อ​ให้​ชุมชน​มี​สิทธิ์​ใน​การ​จัดการ​ป่า​ ของ​พวก​เขา​เอง ภาพ​โปสการ์ด​ที่​ผม​แช่​แข็ง​ไว้​ก็​ค่อยๆ ​ ละลาย​ลง​ด้วย​เรื่อง​ราว​อัน​ร้อน​เร่า​ของ​ยุค​สมัย และ​ผู้คน​ ทีก​่ ระตือรือร้นใ​น​การ​ปก​บา้ น​ปอ้ ง​ปา่ ข​ อง​พวก​เขา ป่าท​ ใ​ี่ ห้​

ชีวติ และ​สายน้ำจ​ าก​ยอด​ดอย​ทใ​ี่ ห้จ​ ติ ว​ ญ ิ ญาณ แม้จ​ ะ​ตา่ ง​ เผ่า​พันธุ์ แม้​จะ​ต่าง​ที่มา อดีต​ที่​ถูก​เล่า​ผ่าน​ปาก​พ่อ​พัฒน์​ทำให้​ผม​มอง​เห็น​ ภาพ​ซ้อน​ทับ​ของ​โปสการ์ด​ใบ​นั้น​อีก​ที​หนึ่ง ภาพ​ที่​ไม่​ได้​ สวย​งดงาม แต่​เป็น​ภาพ​ของ​การ​ต่อสู้​กับ​ชีวิต เพื่อ​ให้​ได้​ มา​ซึ่ง​สิ่ง​ที่​เรียบ​ง่าย​อย่าง​ที่​บาง​ครั้ง​คน​เมือง​อย่าง​ผม​ก็​ ไม่​เข้าใจ นั่น​คือ การ​มี​ข้าว​ครบ​สาม​มื้อ​ให้​กิน และ​แล้ว ระหว่าง​ที่​ผม​นั่ง​ฟัง​พ่อ​พัฒน์​ย้อน​อดีต​ ด้วย​สายตา​ที่​ทอด​ยาว​ไป​ไกล ใบหน้า​พ่อ​พัฒน์​ก็​กลาย​ เป็น​ใบหน้า​ของ​ชาว​ชุมชน​แม่ทา​แทบ​ทุก​คน​ที่​เข้า​ร่วม​ใน​ การ​เดิน​ขบวน​ครั้ง​นั้น ผม​มอง​เห็น​ความ​เจ็บ​ปวด ความ​ เจ็บ​แค้น​ใน​ชีวิต​ที่​ลำเค็ญ​จาก​การ​ทำ​ไร่​ข้าวโพด ไร่​ยาสูบ​ ​ที่​ไม่​เพียง​ไม่​ประสบ​ความ​สำเร็จ แต่​ยัง​นำ​โรค​ร้ายมา​สู่ บาง​คน​ถงึ ข​ นาด​ลม้ ป​ ว่ ย​เพราะ​พษิ ส​ าร​เคมีจ​ ากยา​ฆา่ แ​ มลง​ ที่​จำ​ต้อง​ฉีด​เพื่อ​ให้​ข้าวโพด​และ​ต้น​ยาสูบ​ไม่​ถูก​ทำลาย​ ​ด้วย​ศัตรู​พืช แล้ว​ใบหน้า​ของ​ชุมชน​แม่ทา​���็​กลาย​เป็น​ใบหน้า​ ของ​เกษตร​แทบ​ทุก​คนใน​ประเทศ​ที่​จำ​ต้อง​ใช้​ชีวิต​อย่า​ง​ อดๆ อยากๆ ไป​ตาม​สภาพ​ลม​ฟ้า และ​นโยบาย​จาก​ผู้​ที่​ พวก​เขา​เลือก​เข้าไป​เป็นผ​ แ​ู้ ทน หลาย​คน​จม​ลง​ใน​บอ่ โ​คลน​ ของ​การ​เป็น​หนี้ และ​ไม่รู้​เมื่อ​ไหร่​จะ​ปีน​กลับ​ขึ้น​มา​ได้ หลาย​คน​ไม่​แม้แต่​รู้​ว่า​ตนเอง​จม​ลง​ไป​แล้ว​ลึก​แค่​ไหน “ชีวิต​ที่​พอ​เพียง​คือ​ชีวิต​ที่​มี​เกียรติ เพราะ​อะไร?


เพราะ​เรา​ไม่​ต้อง​เป็น​หนี้​ใคร ข้าว​เรา​ไม่​ต้อง​ซื้อ ผัก​เรา​​ ก็​เด็ด​กิน​จาก​หลัง​บ้าน ชีวิต​ที่​พอ​เพียง​ไม่ใช่​ความ​ยากจน แต่​เป็น​ชีวิต​ที่​ร่ำรวย​จาก​การ​ไม่​เป็น​หนี้​ต่าง​หาก” คำ​พดู อ​ าจ​ตา่ ง​ไป​จาก​นี้ แต่ใ​จความ​ทพ​ี่ อ่ พ​ ฒ ั น์บ​ อก​ ผม​หลัง​จาก​ผม​ถาม​ว่า​เพราะ​อะไร? พ่อ​พัฒน์​ถึง​ละทิ้ง​ เส้น​ทาง​ที่​เกษตรกร​คน​อื่นๆ ส่วน​ใหญ่​ทำ​กัน เช่น​การ​​ ใช้​ปุ๋ย​เพื่อ​เร่ง​ผลิต เร่ง​เก็บ​เกี่ยว และ​เร่ง​ขาย เหตุผล​ที่​ พ่อ​พัฒน์​ตอบ​ก็​คือ เพราะ​เมื่อ​ไหร่​ที่​ทำ​เช่น​นั้น เกษตรกร​ ก็​ไม่ใช่​เจ้า​นาย​ตัว​เอง แต่​เป็น​ขี้ข้า​นายทุน ขี้ข้า​บริษัท​ขาย​ ยา​ฆ่า​แมลง ขาย​ปุ๋ย ดัง​นั้น พ่อ​พัฒน์​จึง​หัน​ไป​หา​เกษตร​ ทฤษฎี​ใหม่​ตาม​รอย​พระ​ราชดำริ ซึ่ง​ที่​จริง​แล้ว​ไม่​ต่าง​ จาก​สิ่ง​ที่​คน​รุ่น​เก่า​รุ่น​ก่อน​เคย​ทำ​มา คน​เมื่อ​รุ่น​ที่​ถนน​ยัง​ ไม่​ถูก​ตัด​ผ่าน ไฟฟ้า​ยัง​ไม่​ข้าม​เขต​ภูเขา และ​ความ​เจริญ​ เป็น​อะไร​ที่​อยู่​ไกล​ออก​ไป

จริงๆ แล้ว​มอง​ย้อน​ดู​ตัว ครู่​เวลา​ที่​เสียง​ปั้นจั่น​จาก​การ​ ก่อสร้าง​รถไฟฟ้า​สี​ม่วง​ลอย​ผ่าน​เข้า​มา ตาม​ด้วย​เสียง​ ยาง​รถ​บรรทุก​ระเบิด​ตูม​ใหญ่ ผม​ยิ้ม​ให้​กับ​ตัว​เอง ก่อน​ จะ​หัน​กลับ​ไป​ยัง​หน้า​จอ​คอมพิวเตอร์​โน้ตบุ๊ก แล้ว​คลิก save เรื่อง​ราว​ที่​บอก​เล่า​ถึง​การ​ต่อสู้​ครั้ง​หนึ่ง​ของ​ชาว​ แม่ทา ถึง​ครั้ง​หนึ่ง​ที่​พวก​เขา​ได้​มี​โอกาส​กำหนด​ชีวิต​ของ​ พวก​เขา​เอง แช่แ​ ข็งค​ วาม​ทรง​จำ​จาก​อดีต ปัจจุบนั และ​อนาคต​ ที่​ต่อ​จาก​นี้ แม้แต่​โปสการ์ด​หนึ่ง​ใบ​ก็​อาจ​เปลี่ยน​ความ​ หมาย​ที่​มี​ต่อ​เรื่อง​ราว​ภายใน​นั้น ความ​ทรง​จำ​อัน​ร้อน​เร่า​จาก​คืน​วัน​ของ​การ​ต่อสู้​ที่​ จะ​ไม่มี​วัน​มลาย​หาย​ไป ผม​หวัง​ให้​เป็น​เช่น​นั้น...จริงๆ นิธิ นิธิ​วีร​กุล

บน​โปรแกรม​เวิร์ด​โปร​เฟส​เซอร์ ผม​จ้อง​มอง​ตัว​เคอร์เซอร์​กะพริบ หลัง​ถ้อยคำ​ สุดท้าย​ใน​นยิ าย​จบ​ลง โปสการ์ดใ​บ​นนั้ ห​ าย​ไป​แล้ว บางทีผ​ ม​ อาจ​ทำ​หล่นร​ ะหว่าง​เส้นท​ าง​กลับจ​ าก​แม่ทา​สห​ู่ อ้ ง​สเ​ี่ ห​ลย​ี่ ม​​ เล็กๆ ขนาด 45 ตาราง​เมตร​ที่​ผม​เรียก​มัน​ว่า “บ้าน”​ ผม​ไม่รู้ และ​ไม่​ได้​สนใจ ผม​มอง​ไป​รอบ​ตัว นึกถึง​คำ​ตอบ​พ่อ​พัฒน์​ใน​วัน​ ที่​ชีวิต​ของ​แก​เป็น​ทั้ง ‘เจ้า’ และ ‘นาย’ ให้​กับ​ตัว​เอง​

30 มกราคม 2555


เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล


บทนำ

เปลว​ไฟ​จาก​กอง​ฟอน​ลาม​เลียโ​ลง​ไม้ท​ ต​ี่ อ่ ข​ นึ้ อ​ ย่าง​ เรียบ​งา่ ย​ไร้ก​ าร​สลักเ​ส​ลา​ใดๆ ปล่อย​ให้ล​ ายไม้ส​ กั ท​ อง​เผย​ ตัว​ตน​ของ​มัน​ที่​ผ่าน​คืน​วัน​มา​เนิ่น​นาน อาจ​นาน​กว่า​อายุ​ ฉัน ควัน​สี​เทา​เบาบาง​ลอย​ขึ้น​สู่​ดวงดาว​กลาด​เกลื่อน​ใน​ ความ​มืด​กลาง​อ้อม​กอด​ของ​ขุนเขา ฉัน​มอง​ม่าน​สี​เทา​ ใน​หมู่​ดาว​ท่ามกลาง​เสียง​กระ​ซิบ​เบาๆ ของ​ผู้​มา​ร่วม​ส่ง​ วิญญาณ​พ่อ​เป็น​ครั้ง​สุดท้าย กลิน่ ห​ ญ้าไ​หม้โ​ชย​มา​แตะ​จมูก เสียง​ปะทุข​ อง​เนือ้ ไ​ม้​ แทรก​เป็น​ระยะ ไม่​ต้อง​ได้ยิน​เสียง​กระซิบ​นั้น ฉัน​ก็​รู้​ว่า​ พวก​เขา​กำลัง​พูด​ถึง​ใคร ไม่ใช่​ร่าง​ไร้​ลม​หายใจ​บน​กอง​ ฟอน​โน่น​หรอก แต่​เป็น​ฉัน ​ผู้​กลับ​เวียง​ใน​วัน​ที่​สาย​เกิน​ มากกว่า

นิธิ นิธิวีรกุล

15


“เสียใจ​ด้วย​นะ​ขับ​แก้ว” ฉัน​หัน​ไป​ด้าน​หลัง​เงย​ขึ้น​มอง ทา​พรม​มอง​มา​ด้วย​ แวว​ตา​เห็นใจ​ตอ่ ก​ าร​สญ ู เ​สียท​ ฉ​ี่ นั ต​ อ้ ง​เผชิญ ฉันพ​ ยักห​ น้า​ รับคำ​กล่าว​นั้น ก่อน​ทา​พรม​จะ​นั่ง​ลง​บน​ขอน​ไม้​ข้าง​กาย บรรยากาศ​งาน​ศพ​จัด​ขึ้น​อย่าง​เรียบ​ง่าย​ไม่​ต่าง​จาก​โลง​ บรรจุ​ศพ​พ่อ​ตาม​ความ​ประสงค์​ครั้ง​สุดท้าย “ไม่ก​ ว​ี่ นั ก​ อ่ น​เสีย พ่อเ​กรียง​พดู ถ​ งึ ต​ วั ด​ ว้ ย​นะ เหมือน​ ​พ่อ​แก​จะ​รู้​ว่า​คง​ไม่มี​วัน​ได้​เจอ​ตัว​ก่อน​ตาย” ทา​พรม​​ เอ่ย​ขึ้น​เบาๆ ฉัน​กับ​เขา เรา​รู้จัก​กัน​มา​แต่​เล็ก เคย​ขึ้นเ​ขา​ ไป​ดต​ู าน้ำท​ ย​ี่ อด​เขา​บอน​ดว้ ย​กนั ชือ่ ข​ อง​ยอด​เขา​เป็นท​ มี่ า​ ของ​ชื่อ​เวียง “แล้ว​ไง” “พ่อ​เกรียง​อยาก​ให้​ตัว​กลับ​บ้าน กลับ​มา​เป็น​ชาว​ เวียง​บอน” “เรา​ก็​เป็น​ชาว​เวียง​บอน​มา​ตลอด” “ตัว​ก็​รู้​ว่า​เรา​ไม่​ได้​หมายความ​ว่า​ยัง​งั้น” ฉัน​รู้ รู้​มา​ตลอด​ว่า​พ่อ​อยาก​ให้​ฉัน​มา​เป็น​ชาวไร่​ ชาวสวน​อย่าง​ทพ​ี่ อ่ เ​ป็นม​ า​ทงั้ ช​ วี ติ แต่ฉ​ นั ไ​ม่ค​ ดิ ว​ า่ ช​ วี ติ ง​ า่ ย​ ปาน​นั้น และ​กำแพง​เวียง​บอน​ก็​ปิด​กั้น​ฉัน​มา​นาน​พอแล้ว อย่าง​น้อย​นั่น​ก็​เป็น​สิ่ง​ที่​ฉัน​รู้สึก​ตั้งแต่​อายุ​สิบ​สอง​ปี “ตัว​มี​อะไร​หรือ” ฉัน​ถาม​เพื่อน​เก่า​ที่​เติบโต​มา​​ ด้วย​กนั ทา​พรม​ใน​วยั ส​ ามสิบป​ ี เขา​คอื น​ ายก​องค์กร​บริหาร​ ส่วน​ตำบล​เวียง​บอน​ที่​หนุ่ม​ที่สุด

“เรา​อยาก​เตือน​ตวั เ​รือ่ ง​ทดี่ นิ ข​ อง​พอ่ ต​ วั ต​ นี เ​ขา​บอน​ โน่น พ่อ​โพน​เขา​อยาก​ได้” “แล้ว​พ่อ​โพน​จะ​จ่าย​เท่า​ไหร่” “เรา​ไม่​อยาก​ให้​ตัว​ขาย นั่น​แหละ​คือ​เหตุผล​ที่​เรา​ มา​พูด​กับ​ตัว​ใน​คืน​นี้ เรา​ไม่​ได้​พูด​ใน​นาม​เพื่อน​หรอก​นะ แต่​พูด​ใน​นาม​คน​เวียง​บอน” “พ่อ​โพน​ก็​คน​เวียง” “ไม่ใช่ เมื่อ​พ่อ​แก​ขาย​ที่ดิน​มรดก​ให้​คนนอก​เวียง” ฉัน​หัน​มา​มอง​หน้า​เพื่อน​เก่า นึก​สงสัย​ว่า​เส้น​ทาง​ ชีวิต​ของ​เรา​แตก​ต่าง​ขนาด​นี้​ได้​ยัง​ไง​นะ “ที่ดิน​ของ​เรา สิทธิ์​ของ​เรา จะ​ขาย​ผู้​ใด​ก็ได้ ไม่ใช่​ เรื่อง​ของ​ตัว ไม่ใช่​เรื่อง​ของ​คน​เวียง​บอน” “ผิด​แล้ว​ละ​ขับ​แก้ว” น้ำ​เสียง​ของ​เพื่อน​เก่า​ฉัน​ เคร่งเครียด​ทนั ที แต่ใ​น​แวว​ตา ฉันเ​ห็นอ​ ารมณ์น​ อ้ ยใจ “ตัว​ ลืมเ​รือ่ ง​การ​ตอ่ สูข​้ อง​พอ่ แ​ ม่ท​ กุ ค​ นใน​เวียง​บอน​เมือ่ ส​ บิ เ​จ็ด​ ปีก​ อ่ น​แล้วห​ รือ ลืมแ​ ล้วว​ า่ ค​ น​เวียง​ตอ้ ง​ตอ่ สูป​้ าน​ใด​เพือ่ ใ​ห้​ ได้​สิทธิ์​ใน​ที่ดิน ไม่​นับ​พี่​น้อง​เกษตรกร​จาก​ภาค​อื่น” “เรือ่ ง​มนั ผ​ า่ น​ไป​นาน​แล้ว ตัวจ​ ะ​พดู ท​ ำไม ตอน​นนั้ ​ เรา​ยัง​ละ​อ่อน​อยู่​เลย​ด้วย​ซ้ำ” “ปู่​ตัว​ตาย​ก็​เพราะ​เรื่อง​นี้ พ่อ​ตัว​เช่น​กัน” “จะ​อู้​หยัง​ก็​อู้​มา​เต๊อะ” ภาษา​คำ​เมือง​ที่​ฉัน​มัก​จะ​ หลุด​ออก​มา​ใน​ทุก​ครั้ง​ที่​โมโห ทำให้​ทา​พรม​ชะงัก​ไป เขา​ หันก​ ลับไ​ป​มอง​โลง​ศพ​พอ่ ฉ​ นั ควันเ​บาบาง​นนั้ ด​ เ​ู หมือน​ถกู ​

16

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

17


กลบ​ดว้ ย​แสง​ดาว แสง​ดาว​ทท​ี่ ำให้น​ กึ ถึงแ​ สง​ไฟ​ทก​ี่ รุงเทพฯ นึกถึง​ชีวิต​ใน​ฐานะ​ผู้​จัดการ​ฝ่าย​การ​ตลาด​เงิน​เดือน​กว่า​ ครึ่ง​แสน ไม่​นับ​คอมมิชชั่น และ​นกึ ถึงเ​หตุผล​อกี ส​ ว่ น​เสีย้ ว​ใน​การ​คนื ก​ ลับบ​ า้ น​ เกิด​ของ​ตัว​เอง “เรา​ไม่อ​ ยาก​ให้ต​ วั ข​ าย​ทดี่ นิ ผ​ นื น​ นั้ ขับแ​ ก้ว” ทา​พรม​​ พูด​ด้วย​น้ำ​เสียง​แทบ​จะ​เป็นการ​อ้อนวอน “หาก​ตัว​ขาย​ ไม่น​ าน​คน​อนื่ ก​ จ​็ ะ​ขาย​เหมือน​กนั พ่ออ​ ยุ้ แ​ ม่อ​ ยุ้ ใ​น​เวียง​บอน คน​รนุ่ เ​ดียว​กบั พ​ อ่ ต​ วั ท​ ต​ี่ อ่ สูร​้ ว่ ม​กนั ม​ า​เหลือไ​ม่ม​ าก​แล้ว แค่​ ต้อง​สก​ู้ บั ช​ วี ติ แ​ ต่ละ​วนั ทุกค​ น​กเ​็ หนือ่ ย​เกินส​ ร​ู้ บ​กบั พ​ วก​ทนุ ​ ใน​เมือง​แล้ว เหลือ​แต่​พวก​เรา​คน​รุ่น​หลัง​เท่านั้น” “มันไ​ม่ใช่เ​รือ่ ง​ของ​เรา​เลย​นะ​ทา​พรม” ฉันพ​ ยายาม​ ข่ม​ใจ เห็น​แก่​ความ​เป็น​เพื่อน​เก่า “ทำไม​ตัว​จะ​ต้อง​มา​ ก​ ะ​เกณฑ์ใ​ห้เ​รา​ทำ​สงิ่ ท​ เ​ี่ รา​ไม่อ​ ยาก​ทำ​ดว้ ย เรา​ไม่ไ​ด้อ​ ยาก​ เป็น​ชาวไร่​ชาวสวน​มัน​ผิด​มาก​หรือ แค่​เพราะ​เรา​อยาก​มี​ ชีวิต​ที่​สบาย​เหมือน​คน​อื่นๆ มัน​ผิด​หรือ​ไร” “ไม่​ผิด เรา​ก็​ต้องการ​ความ​สุข​ใน​ชีวิต​เช่น​กัน แต่​ หาก​ต้อง​แลก​มา​ด้วย​การ​ขาย​มรดก เรา​ไม่​ทำ” “พอ​เถอะ เรา​ไม่​อยาก​ฟัง​เรื่อง​นี้​อีก​แล้ว พอ​เถอะ​ นะ” ทา​พรม​เงียบ​ไป ฉัน​ไม่​ได้​มอง​หน้า​เขา ฉัน​ไม่​ อยาก “ถ้า​ตัว​เห็น​แก่​ความ​เป็น​เพื่อน​จริง บอก​เรา​เมื่อ​ตัว​

ตัดสิน​ใจ​แน่นอน​ได้​ไหม” “เรา​จะ​บอก ไม่​ต้อง​ห่วง เมื่อไร​ที่​ตัดสิน​ใจ​ได้ ตัว​ จะ​เป็น​คน​แรก​ใน​เวียง​บอน​ที่​รู้” “ขอบคุณ...” แล้ว​ทา​พรม​ก็​ลุก​จาก​ไป ฉัน​ไม่​มอง​ตาม ไม่ใช่​ เพราะ​รู้สึก​ผิด​ที่​พูดจา​ตัด​เยื่อ​ใย แต่​เพราะ​ฉัน​ไม่​อยาก​ เผชิญ​สายตา​ที่​มอง​มา​อย่าง​สอดรู้ ใช่ ทำไม​ฉัน​จะ​ไม่รู้​ว่าที่​ดิน​ติด​ตีน​เขา​บอน​ของ​พ่อ​ ผืน​นั้น​มี​ค่า​มาก​เพียง​ใด ทา​พรม​คง​คิด​ว่า​ฉัน​ไป​เป็น​สาว​ เมือง​หลวง​แล้ว​จะ​ไม่รู้​อะไร​เลย ทำไม​ฉัน​จะ​ไม่รู้​ถึง​โครงการ​กว้าน​ซื้อ​ที่ดิน​เพื่อ​ทำ​ รีสอร์ท​รองรับ​กระแส​การ​ท่อง​เที่ยว​ของ​เมือง​เล็กๆ เช่น​ เวียง​สา เวียง​ดอน ที่​อยู่​ใน​พื้นที่​เดียวกัน​กับ​เวียง​บอน บ้าน​ฉัน ทำไม​ฉัน​จะ​ไม่รู้​ว่าที่​ดิน​ของ​ชาว​บ้าน​เวียง​บอน​ ทัง้ หมด​มค​ี า่ ม​ หาศาล​เพียง​ใด ใน​ฐานะ​เวียง​ใจกลาง​ทม​ี่ ท​ี งั้ ​ ประวัตศิ าสตร์เ​มือง​เก่า และ​อากาศ​บริสทุ ธิ์ ใน​เมือ่ บ​ ริษทั ​ ของ​ฉัน​เอง​ที่​เป็น​ผู้​วางแผน​ทางการ​ตลาด​ให้​กับ​นายทุน​ที่​ ต้องการ​จะ​กว้าน​ซื้อ​ที่ดิน​ใน​เวียง​บอน ทำไม​ฉนั จ​ ะ​ไม่รว​ู้ า่ ท​ งั้ ท​ ดี่ นิ และ​ตวั ฉ​ นั ม​ ค​ี า่ เ​พียง​ใด ต่อ​กระแส​เงิน​ที่​กำลัง​ไหล​มา​สู่​เวียง​แห่ง​นี้ หาก​เพียง​แต่​ทั้งหมด​ไม่​มา​เกิด​ใน​วัน​ที่​พ่อ​ตาย​จาก​ ไป​แล้ว หาก​เพียง​แต่​พ่อ–ไม่ใช่​ฉัน–ที่​เป็น​คน​ขาย​ที่ดิน

18

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

19


ฉัน​อาจ​ไม่รู้​สึก​อย่าง​ที่​เป็น ความ​รู้สึก​ผิดก​ระ​ดาก​ต่อ​คน​ที่​ ครั้ง​หนึ่ง​ฉัน​เคย​รัก​มาก​ที่สุด ร่าง​ที่​กำลัง​ไหม้​เหลือ​เพียง​เถ้า​บน​กอง​ฟอน​ตรง​ หน้า​ฉัน สิ่ ง ​เ ดี ย ว​ที่ ​ท า​พ รม​ไ ม่ รู้ ​เ ลย และ​ค น​อื่ น ๆ ใน​ เวียง​บอน​กค​็ ง​คดิ เ​ช่นก​ นั ว่าค​ วาม​เป็นค​ น​เวียง​บอน​อกี ค​ น​​ ที่​ละทิ้ง​บ้าน​เกิด​สู่​เมือง​หลวง​เพื่อ​ชีวิต​ที่​ดี​กว่า ไม่​ได้​ หมายความ​ว่า​ฉัน​จะ​รัก​ใคร​ไม่​เป็น โดย​เฉพาะ​คน​คน​นั้น​ คือ​ไม้​ใหญ่​ที่​เคย​ให้​ร่ม​เงา​แก่​ฉัน​ตลอด​สิบ​สอง​ปี​ก่อน​ที่​ ทุก​อย่าง​จะ​เปลี่ยน​ไป ทุก​อย่าง จาก​วัน​ที่​การ​ต่อสู้​เริ่ม​ต้น ทุก​อย่าง จาก​วัน​พลัน​สิ้น​เสียง​ปืน​หลัง​พิธี​ตาน​ ​ข้าว​ใหม่​ผ่าน​พ้น...

20

เงาของวันนี้

ภาค​ต้น


บท​ที่ 1

“มัน​ไม่ใช่​เรื่อง​ของ​ใคร​คน​หนึ่ง” เกรียง​กล่าว​กลาง​ ลาน​หน้า​ศาล​ผี​ขุนน้ำ​หลัง​เสร็จ​สิ้น​พิธี​ตาน​ข้าว​ใหม่ พิธี​ ซึ่ง​เหล่า​ชาว​บ้าน​ใน​เวียง​บอน​จะ​นำ​ข้าว​จาก​การ​เก็บ​เกี่ยว​ ถวาย​บาตร​หน้าพ​ ระ​ประธาน​ใน​วดั กลาง​เวียง​อทุ ศิ ส​ ว่ น​บญ ุ ​ ​ให้​แด่​ผี​ขุนน้ำ ผี​ซึ่ง​ชาว​เวียง​บอน​ให้​ความ​นับถือ​มิ​ต่าง​จาก​ ผีฟ้า ผี​แถน ใน​ฐานะ​ผู้​ปก​ปัก​รักษา​ป่า​ต้นน้ำ บันดาล​เสก​​ ให้​น้ำ​ยัง​คง​ผุด​ออก​จาก​ตา​บน​ยอด​เขา​ผ่าน​วัน​ปี​ไม่​อาจ​นับ​ มา​เนิ่น​นาน “ใน​ฐานะ​ลูก​หลาน​เวียง​บอน​คน​หนึ่ง ฉัน​ อยาก​ให้​ทุก​คน​ร่วม​แรง​ร่วมใจ​ต่อ​ต้าน​พวก​ยาสูบ​ใน​ครั้ง​นี้ เพื่อ​เห็น​แก่​ลูก​หลาน​เรา​ใน​วัน​ข้าง​หน้า” “ถ้า​เห็น​แก่​ลูก​หลาน​จริง เอ็ง​จะ​คัดค้าน​ทำไม​ฮึ เกรียง” โพน ผู้ใหญ่​บ้าน​หมู่ 3 ขัด​ขึ้น “การ​คัดค้าน​ไม่​

นิธิ นิธิวีรกุล

23


กัน​กับ​ชน​เผ่า​ลัวะ​ที่​อพยพ​มา​จาก​เวียง​เชียงใหม่ ปีแ​ ล้ว ปีเ​ล่า ทีท​่ งั้ ส​ อง​ชน​เผ่าเ​กือ้ กูลซ​ งึ่ ก​ นั ไม่น​ าน​ นัน้ ชน​เผ่าเ​ข​ลาง​คน​์ คร​กเ​็ ริม่ อ​ พยพ​ตาม​เข้าม​ า​จาก​หละ​ปนู รวม​ถึง​พวก​กรอม​ที่​เชื่อ​คำ​ร่ำลือ​ว่า​บ้าน​ห้วย​บอน​นั้น​เงิน​ดี​ ว่า​จ้าง​ไกว​เปล​ได้​ราคา​ถึง​คราว​ละ​หนึ่ง​บาท เมื่อ​มา​ถึง​ได้​ รู้​ว่าที่​แท้​แล้ว​หา​ได้​เป็น​เช่น​นั้น ชน​ชาว​กรอม​ก็​หา​ได้​คิด​ กลับ​เวียง กลับ​ตั้ง​รกราก​แต่งงาน​กับ​สาว​เข​ลาง​ค์​นคร​บ้าง ชาว​ยอง​จาก​โยนก​เชียงแสน​บ้าง จน​มี​ลูก​สืบ​หลาน​เป็น​ ชาว​บ้าน​เวียง​บอน​หมู่ 4 และ​หมู่ 5 เรื่อยมา​ถึง​ปัจจุบัน ส่วน​ชาว​ยอง​เชียงแสน* ซึ่ง​ส่วน​มาก​ตั้ง​รกราก​อยู​่ ใกล้​ริม​ห้วย​มา​ตั้งแต่​รุ่น​แรก​ก็ได้​ตั้ง​หมู่บ้าน​ของ​ตน​ต่อ​จา​ก​ ชาวลัวะ​หมู่ 1 เป็น​บ้าน​แห่ง​ชน​ชาว​ยอง​หมู่ 2 ตาม​ลำดับ และ​ก็​อยู่​กัน​อย่าง​ปกติ​สุข​เรื่อย​มา กระทั่ง​เมื่อ​ราว​ร้อย​ปี​ ก่อน ใน​ชว่ ง​ทร​ี่ ฐั บาล​จาก​กรุงเทพฯยังค​ ง​แล​มอง​แต่ภ​ ายใน​ คุ้ม​เวียง​ตัว​เอง​บน​เกาะ​รัตนโกสินทร์ พวก​กุลา​ขาว​ชาว​ อังกฤษ​ที่​เริ่ม​เข้า​มา​ทำ​สัมปทาน​ป่า​ไม้​กับ​พ่อ​เมือง ซึ่ง​ตั้ง​

ทำให้​พวก​เรา​อด​ตาย​ดอก​หรือ หาก​พวก​ยาสูบ​ไม่มี​ไม้​ ไว้​เผา​เพื่อ​บ่ม​ใบ​ยา​เพราะ​พวก​เรา​ไม่​ยอม​ปลูก เกิด​พวก​ บริษัท​ยาสูบ​ไป​ว่า​จ้าง​เกษตรกร​พื้นที่​อื่น​ล่ะ พวก​เรา​จะ​ อยู่​ยัง​ไง” “อยู่​อย่าง​ที่​พ่อ​อุ้ย​แม่​อุ้ย​เรา​อยู่​กัน​มา​เป็น​ร้อย​ปี​ แล้ว​สิ​โพน” อิน​ปาน​ว่า เขา​ลุก​ขึ้น​ยืน​ข้าง​ลูกชาย​วัย 36 ปี​ ใน​ฐานะ​ผู้ใหญ่​บ้าน​หมู่ 2 ซึ่ง​เป็น​หมู่บ้าน​ที่​อยู่​ใกล้​ ลำห้วย​เขา​บอน​มาก​ทสี่ ดุ เ​ทียบ​กบั ห​ มูบ​่ า้ น​ อืน่ ๆ ทีเ​่ หลืออ​ กี ​ สี่​หมู่ เมื่อ​อิน​ปาน​พูด ทุก​คน​จึง​ฟัง และ​ไม่ใช่​เพราะ​เป็น​ ผู้ใหญ่​บ้านเช่น​โพน แต่​เพราะ​อิน​ปานนี้​แหละ​คือ​ผู้​ติดต่อ​ กับ​ผี​ขุนน้ำ คือ​ผู้​ที่​กล่าว​นำ​การ​เซ่น​ไหว้​ประจำ​ปี​ของ​ชาว​ เวียง สืบทอด​ต่อ​สาย​มา​จาก​บรรพบุรุษ​ที่​อพยพ​มา​จาก​ เวียง​เชียงแสน​โน่น เรือ่ ง​ราว​ของ​เวียง​บอน​กไ​็ ม่ต​ า่ ง​จาก​เรือ่ ง​ราว​ของ​ชน​ เผ่า​อพยพ​ลี้​ภัย​อื่นๆ บน​หน้า​ประวัติศาสตร์ ทั้ง​จาก​ภัย​ สงคราม และ​ภัย​แล้ง รวม​ถึง​การ​แย่ง​ที่ดิน​ทำ​กิน​เมื่อช​ น​ เผ่า​อื่นซึ่ง​เข้ม​แข็ง​กว่า​โยก​ย้าย​เข้า​มา บรรพบุรุษ​ของ​อิน​ ปาน​เป็น​ชน​เผ่า​ยอ���​เชียงแสน​ที่​เล่า​สืบ​ต่อ​กัน​มา​หลัง​กอง​ ฟอน​และ​เปลว​ไฟ​วา่ ส​ บื เ​ชือ้ ส​ าย​มา​จาก​ขนุ ท​ หาร​สมัยพ​ ญา​​ แสน​ภู​สร้าง​บ้าน​แปง​เมือง​เวียง​โยนก​เชียงแสน​ขึ้น​อีก​ครั้ง​ ก่อน​ลม่ ส​ ลาย​เมือ่ เ​ผชิญศ​ กึ ส​ งคราม​กบั พ​ วก​มา่ น จึงล​ อ่ ง​ลง​ มา​ถงึ ห​ นอง​หว้ ย​กลาง​หบุ เขา​ทเ​ี่ ต็มไ​ป​ดว้ ย​บอน​ตลอด​ทงั้ ล​ ำ ค่อย​เริ่ม​ตั้ง​บ้าน​อย่าง​พึ่งพา​อาศัย​ใน​ฐานะ​ผู้​หลบ​ภัย​ด้วย​

* ชาว​ยอง ใน​ประเทศไทย ส่วน​ใหญ่​อพยพ​มา​จาก​เมือง​เชียง​รุ่ง และ​เมือ​ง​ อื่นๆ ใน​สิบ​สอง​ปัน​นา ส่วน​มาก​แล้ว​เป็น​ชาว​ไท​ลื้อ แต่​เดิม​ชน​ชาว​ยอง​ ​ตั้ง​บ้าน​เมือง​ตัว​เอง​อยู่​ทาง​ทิศ​ตะวัน​ออก​ของ​เมือง​เชียง​ตุง ห่าง​จาก​อำเภอ​ แม่สาย จ.เชียงราย ราว 157 กิโลเมตร ทว่า​ชาว​ไทย​อง​ที่​อาศัย​อยู่​ใน​หลาย​ ส่วน​ของ​จังหวัด​ทาง​ภาค​เหนือ อาทิ ลำพูน เชียงใหม่ น่าน ฯลฯ หา​ใช่​ ชน​เผ่า​ยอง​ดั้งเดิม แต่​เป็น​ชาว​ไท​ลื้อ ที่​อาศัย​อยู่​ใน​เมือง​ยอง พูด​ภาษา​ยอง​ ขณะทีบ​่ รรพบุรษุ ข​ อง​เกรียง​นนั้ ผูเ​้ ขียน​จงใจ​ให้เ​ป็นช​ น​เผ่าย​ อง​ดงั้ เดิมท​ อ​ี่ พยพ​ ​ไป​เชียงแสน

24

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

25


ขึ้น​ด้วย​ความ​สมัคร​ใจ​ของ​ชน​ชาว​บอน​ด้วย​กันเอง ตอน​นี้​ แล​ที่​เวียง​บอน​เริ่ม​ปัก​หมุด​หลัก​ฐาน​บ้าน​เมือง​ของ​ตน​ ใน​ฐานะ ‘เวียง’ เป็น​ครั้ง​แรก โดย​ร่วม​กับ​เวียง​สา และ​ ​เวียง​ดอน ขีด​เส้น​แบ่ง​ผืน​ป่า​ให้​พวก​กุลา​ขาว​รู้​ว่า​ต้น​สัก​ใด​ ตัด​ได้ ต้น​ใด​ตัด​ไม่​ได้ โดย​เฉพาะ​ป่า​ริม​ห้วย​บอน​ที่​ตั้ง​ของ​ หมู่ 1 และ​หมู่ 2 ซึ่ง​ได้​รับ​การ​ปกป้อง​ใน​ฐานะ​ป่า​ต้นน้ำ และ​พื้นที่​ศักดิ์สิทธิ์​สอง​ชน​เผ่า ทว่า​เมื่อ​การ​ค้า​ไม้​เจริญ​รุ่งเรือง รู้​ถึง​เหล่า​ขุนนาง​​ ที่​กรุงเทพฯ รัฐบาล​กลาง​จึง​ขยับ​ขยาย​ขึ้น​มา​จัดการ​ด้วย​ ตัว​เอง ตัด​สิทธิ์​ชาว​เวียง​ทั้ง​สาม​ออก​จาก​พื้นที่​ป่า​ของ​ตน มีส​ ว่ น​บา้ ง​กเ​็ พียง​ใน​ฐานะ​แรงงาน​ขน​ไม้ ทำ​เครือ่ ง​เรือน​ให้​ แก่​เหล่า​ขุนนาง​และ​พวก​พ่อค้า​กุลา​ขาว กระทั่ง​ป่า​สัก​เริ่ม​ หมด กระแส​โลก​นอก​เวียง​วุ่นวาย​ด้วย​การ​ปฏิวัติ​ล้ม​ล้าง​ ​ราช​บัลลังก์ มหา​สงคราม​ที่​ชน​ชาว​เวียง​เพียง​ได้ยิน​ก็​ ครั่น​คร้าม​ด้วย​ประมาณ​การ​ไม่​ถึงว่า​จำนวน​ชีวิต​กว่า​ล้าน​ คน​ที่​สิ้น​ใน​การ​ศึก​นั้น​มหาศาล​ปาน​ใด เวียง​บอน​เกิด​ สัมปทาน​ขึ้น​ใหม่​เพื่อ​ชดเชย​พื้นที่​ป่า​ที่​สูญ​ไป​ด้วย​การ​​ ส่ง​เสริม​เช่น​เดิม​จาก​รัฐบาล​กลาง​ให้​ทำการ​ปลูก​ต้น​ยาสูบ สารพัด​คำ​อ้าง​ที่​จะ​มา​ล่อ​หลอก​ชาว​เวียง​ทั้ง​สาม​ให้​หลง​ เชื่อ อินต​ ุ๊ พ่อข​ อง​อนิ ป​ าน​เป็นห​ นึง่ ใ​น​นนั้ โดย​หา​รไ​ู้ ม่ว​ า่ ​ ภัยจ​ าก​ยาสูบน​ นั้ ร​ นุ แรง​และ​โหม​ไหม้ย​ งิ่ ก​ ว่าภ​ ยั ใ​ดๆ ทีเ​่ คย​ เข้า​มา​กลืน​กิน​ป่า​บอน

เมื่อ​อิน​ปาน​ถือ​กำเนิด เขา​จำ​ได้​แต่​เพียง​น้ำตา​พ่อ​ ที่​ไหล​อาบ​หน้า​ตลอด​เวลา​เนื่องจาก​ละออง​จาก​สาร​เคมี​ จำกัดศ​ ตั รูพ​ ชื พ่อเ​ขา​ตาย​ดว้ ย​นำ้ ตา แม้เ​มือ่ ป​ ดิ ฝ​ า​โลง​แล้ว อิน​ปาน​ก็​ยัง​เห็น​น้ำตา​พ่อ​ไหล​ไม่​หยุด ห้วง​ยาม​นั้น​เอง​ที่​ อิน​ปาน​เริ่ม​สำรวจ​เวียง จด​ด้วย​ความ​ทรง​จำ กระทั่ง​รู้​ว่า​ ป่า​สัก​ส่วน​ใหญ่​แทบ​สิ้น เว้น​เพียง​ป่า​ต้นน้ำ​แล้ว ป่า​สัก​ โดย​รอบ​ล้วน​ถูก​ตัด​เตียน​ไป​จน​หมด​ใน​การ​สัมปทาน​สอง​ ครัง้ จ​ าก​พวก​กลุ า​ขาว​ทผ​ี่ า่ น​มา ถูกท​ ำลาย​อกี ค​ รัง้ ด​ ว้ ย​การ​ ทดแทน​ปลูก​ต้น​ยาสูบ​ใน​การ​สัมปทาน​ครั้ง​ที่​สาม​โดย​ทุน​ สนับสนุน​จาก​ภาค​รัฐ และ​การ​สัมปทาน​ป่า​ไม้​ครั้ง​ที่​สาม​ นี้​เอง​คร่า​ชีวิต​พ่อ​อิน​ตุ๊​ไป มา​ตอน​นี้ เมื่อ​กระแส​ใบ​ยาสูบ​ เริ่ม​ซบ ขณะ​ที่​อิน​ปาน​มอง​เห็น​แล้ว​ว่า​หาก​รัง​แต่​จะ​ปลูก​ ใบ​ยาสูบต​ อ่ ไ​ป​โดย​ไม่ห​ า​พชื อ​ นื่ ม​ า​ทดแทน​ใน​ยาม​ไร้ผ​ ลผลิต โดย​เฉพาะ​ไม้ส​ กั ซึง่ เ​ป็นไ​ม้ม​ ค​ี า่ มีร​ าคา​ขนึ้ ท​ กุ ว​ นั เนือ่ งจาก​ หา​ได้​ยาก โดย​เฉพาะ​สัก​ทอง​ที่​มีอายุ​ยืนยาว​ได้​เป็น​ร้อย​ปี อินป​ าน​จงึ ร​ ว​ู้ า่ อ​ นาคต​ครอบครัวต​ น และ​เวียง​คมุ้ ห​ วั หา​ใช่​ ต้น​ยาสูบ​อีก​ต่อ​ไป แต่​เป็นการ​กลับ​ไป​หา​ราก​เหง้า​คน​รุ่น​ ​พ่อ​อุ้ย​แม่​อุ้ย แม้น​ว่าการ​หัก​ราก​ถาง​พง​ต้น​ยาสูบ จะ​ น​ ำ​มา​ซงึ่ ค​ ำ​ครหา​จาก​เพือ่ น​บา้ น​วา่ เ​ขา​กำลังฆ​ า่ ต​ วั เ​อง​และ​ ครอบครัว​ก็ตาม เพียง​เศษ​ปี หลังส​ นิ้ พ​ อ่ อ​ นิ ต​ ไ​ุ๊ ป บริษทั จ​ าก​เชียงใหม่​ ก็​เข้า​มา​ซื้อ​กิจการ​จาก​บริษัท​เดิม ชักจูง​ชาว​บ้าน​ทั้ง​ห้า​หมู่​ ให้​เริ่ม​ทำการ​ปลูก​ต้น​ยาสูบ​อีก​ครั้ง​ด้วย​แรง​จูงใจ​เป็น​

26

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

27


จำนวน​เงินแ​ ลก​กบั ก​ าร​ลงทุนเ​รือ่ ง​ปยุ๋ แ​ ละ​ยา​ปราบ​ศตั รูพ​ ชื เวลา​นั้น เกรียง​ถือ​กำเนิด​ขึ้น​แล้ว และ​มอง​พ่อ​ด้วย​ความ​ รู้สึก​ไม่​ต่าง​จาก​ชาว​บ้าน​คน​อื่นๆ กระนั้น แม้​จะ​เต็ม​ไป​ ด้วย​ความ​เคลือบ​แคลง แต่​เกรียง​ก็​ลงมือ​ช่วย​พ่อ​ทุก​อย่าง ตั้งแต่​หยิบ​จับ​เสียม จอม มา​ขุด มา​ลง​ต้น​สัก กล้า​แล้ว​ ก​ลา้ เ​ล่า กระทัง่ เ​มือ่ เ​ขา​กา้ ว​เข้าว​ ยั ห​ นุม่ สักร​ นุ่ แ​ รก​กโ​็ ต​พอ​ ทีจ​่ ะ​โค่นข​ าย พ่อไ​ด้เ​งินม​ า​ปลด​หนีค​้ า่ ป​ ยุ๋ ค่าย​ า​ทเ​ี่ ป็นม​ รดก​ ตกทอด​มา​ตั้งแต่​ปู่​อิน​ตุ๊ เมื่อ​เกรียง​อายุ​พ้น​วัย​บวช พ่อ​ อิน​ปาน​ของ​เขา​ก็ได้​รับ​การ​ยอมรับ​จาก​ชาว​บ้าน​โดย​รอบ และ​ถกู ย​ กย่อง​ให้เ​ป็นผ​ ต​ู้ ดิ ต่อก​ บั ผ​ ข​ี นุ น้ำเ​พือ่ น​ ำ​ความ​อดุ ม​ คืน​กลับ​สู่​เวียง​บอน​อีก​ครั้ง ห้วง​ปี​นั้น​เอง กระแส​ลม​ที่​ชื่อ​ว่า ‘การ​พัฒนา’ ก็​ พัด​โหม​เข้า​สู่​เวียง​บอน เกิด​การ​สัมปทาน​ครั้ง​ที่​สี่​โดย​ ​กรม​การ​รถไฟ​ที่​ต้องการ​ไม้​ไป​ทำ​หมอน​รอง​ราง และ​บาง​ สิ่ง​ที่​ทำลาย​ป่า​ได้​รวดเร็ว​กว่า​การ​เผา​เพื่อ​ปลูก​ต้น​ยาสูบ การ​กู้​เงิน​จาก​ธนาคาร เงิน​กู้​ดอกเบี้ย​ต่ำ อาศัย​โฉนด​ค้ำ​ประกัน ไม่​นาน​ บ้านนา​ไร่​ที่​เคย​ทอด​กว้าง​กลาง​หุบเขา​ก็​เปลี่ยน​ต้น​ยาสูบ​ สุด​ลูก​หู​ลูก​ตา บาง​บ้าน​ที่ดิน​ตกทอด​มาก​หน่อย​ก็​นำ​เงิน​ กูเ​้ หลือจ​ าก​การ​ลงทุนต​ น้ ก​ ล้าใ​บ​ยา​มา​เปลีย่ น​เป็นร​ ถ​ไถ รถ​ หว่าน มุง่ ส​ ป​ู่ ลาย​ทางการ​ผลิตเ​พือ่ ข​ าย​มาก​ขนึ้ สิง่ ท​ อ​ี่ นิ ป​ าน​ ​ทำ​เพื่อ​หวัง​กอบ​กู้​จิต​วิญญาณ​ชาว​เวียง​ให้​กลับ​ฟื้น​เริ่ม​ อ่อน​แรง​ เมื่อ​ทุก​คนใน​เวียง​บอน​ไม่​ฟัง​เสียง​จาก​อดีต​อีก​

แล้ว

28

เงาของวันนี้

เงินท​ อง​กลาย​เป็นภ​ าพจริงเ​สียย​ งิ่ ก​ ว่าไ​ม้ส​ กั ท​ ร​ี่ อ​วนั ​ เติบ​ใหญ่ จริง​เสีย​ยิ่ง​กว่า​นา​ข้าว และ​พืช​ผัก เงิน​ทอง​ดล​บันดาล​ให้​ทุก​อย่าง ตั้งแต่​เครื่อง​ใช้​ ไฟฟ้า ทีวี ตู้​เย็น ไป​จนถึง​รถ​เครื่อง​ไว้​ย่น​ระยะ​ทาง​จาก​ เดิม​เป็น​วัน​เพื่อ​เข้า​สู่​เมือง​หละ​ปูน เพียง​บิด​คัน​เร่ง​ชั่วโมง​ เศษ ชาว​เวียง​บอน​ก็​มา​สัก​กา​ระ​พระ​ธาตุ​หริ​ภุญชั​ย​ได้​แล้ว ไม่​เพียง​แต่​เท่านั้น เงิน​ยัง​เปลี่ยน​ลาน​กลาง​เวียง​จาก​เดิม​ ที่​เคย​นำ​ปลา​มา​แลก​ข้าว​ได้​ก็​กลาย​เป็น​ตลาด เป็น​สินค้า​ ติด​ป้าย มี​ราคา​ไป​ใน​ที่สุด จาก​นั้น ใช้​เวลา​ไม่​นาน​เลย ตัน​สัก​ที่​เติบ​ใหญ่​พอ​ โค่น​ได้​ก็​ถูก​โค่น​ลง ที่ดิน​ถูก​ปรับ ถาง และ​พรวน​เพื่อ​ลง​ ข้าวโพด​ฝัก​อ่อน อัน​เป็น​พืช​เศรษฐกิจ​ตัว​ใหม่ ตาม​ด้วย​​ ถั่ว​ดิน และ​ใบ​ยาสูบ ซึ่ง​แทบ​เป็น​ตัวนำ​ราย​ได้​หลัก​มา​สู่​ พี่​น้อง​เวียง​บอน​ไป​เสีย​แล้ว ทว่า​ภาพจริง​ของ​เงิน(ทอง)ก็​เริ่ม​ล่อน​ออก​ให้​เห็น​ เนื้อ​แท้​ของ​ความ​ลวง เมื่อ​กระแส​ลม​เปลี่ยน​เป็น​ลม​พายุ​ พัด​โหม​ทลาย​บ้าน​และ​นา​ที่​สู้​อุตส่าห์​ลงแรง หนี้​ที่​กู้​มา​ ก​ลาย​เป็น​ดอก​ที่​ไม่มี​วัน​ไถ่ถอน เดือน​ปี​ผัน ​ผ่าน ชาว​​ เวียง​บอน​เต็มไ​ป​ดว้ ย​ลกู ห​ นีข​้ อง​ธนาคาร และ​บริษทั ย​ าสูบ​ แทบ​ทงั้ หมด เหลือเ​พียง​ไม่ก​ บ​ี่ า้ น​เท่านัน้ ท​ ย​ี่ นื ห​ ยัดไ​ด้อ​ ย่าง​ เต็ม​ความ​ภาค​ภูมิ​ว่า​ตน​หา​ได้​เป็น​หนี้​ผู้​ใด อิน​ปาน​และ​โพน​เป็น​หนึ่ง​ใน​นั้น นิธิ นิธิวีรกุล

29


ด้วย​เหตุ​นี้ การ​จัด​ประชุม​ประจำ​ปี​ของ​ชาว​เวียง​​ จึง​เริ่ม​ต้น ข้อ​เสนอ​ต่างๆ ถูก​ร่าง​ตั้งแต่​การ​จัดสรร​ที่ดิน การ​ส่ ง​เสริ ม ​ใ ห้​ชาว​เวี ยง​หั น​ม า​ทำ​เกษตร​หลาก​ห ลาย​ มากกว่าเ​กษตร​เชิงเดีย่ ว​อย่าง​ทเ​ี่ ป็นม​ า ความ​เห็นแ​ ตกแยก​ เป็น​สอง ข้าง​หนึ่ง​นั้น​นำ​โดย​อิน​ปาน​และ​เกรียง​ที่​ต้องการ​ เห็น​เวียง​บอน​กลับ​คืน​สู่​ป่า​ที่​อุดม​สมบูรณ์​เช่น​คำ​บอก​เล่า​ ของ​พ่อ​อุ้ย​แม่​อุ้ย อีก​ข้าง​นั้น​นำ​โดย​โพน หนึ่ง​ใน​ฝ่าย​ที่​ สนับสนุนใ​ห้ช​ าว​เวียง​ปลูกต​ น้ ย​ าสูบม​ า​ตอ่ เ​นือ่ ง ทัง้ ย​ งั เ​ป็น​ ลูก​หนี้​ชั้น​ดี​ไม่​กี่​ราย​ของ​ธนาคาร​ที่​มี​เงิน​ทุนหมุนเวียน ปี​นี้ การ​ประชุม​มี​หัวข้อ​อยู่​ที่​การ​ตัดสิน​ใจ​เพื่อ​ กำหนด​เวียง​บอน​ร่วม​กัน​ให้​เป็น​ดัง​เดิม หรือ​เปลี่ยนแปลง​ ไป​ตลอด​กาล “อยูอ​่ ย่าง​ยากจน​อย่าง​นนั้ ห​ รือ อินป​ าน” โพน​ยอ้ น​ ถาม​เมือ่ อ​ นิ ป​ าน​ลกุ ข​ นึ้ พ​ ดู ถ​ งึ ช​ วี ติ แ​ ต่เ​ก่าก​ อ่ น​การ​สมั ปทาน ชีวิต​ที่​พึ่ง​พิง​อาศัย​ป่า​และ​น้ำ ไม่​เจือปน​ด้วย​สาร​เคมี “หาก​เอ็ง​คิด​เช่น​นั้น​ก็​หา​ได้​ร่ำรวย​เมื่อ​เทียบ​กับ​คน​ เมือง​เทพ ยิ่ง​ยาก​แค้น​หาก​เมื่อ​เทียบ​กับ​เจ้า​เวียง​เชียงใหม่​ ที่​บรรพบุรุษ​เอ็ง​จาก​มานะ​โพน” “ไม่จ​ ำเป็นต​ อ้ ง​เอา​ราก​เหง้าข​ า้ ม​ า​เกีย่ ว​ดอก​อนิ ป​ าน แค่​เวียง​บอน เอ็ง​พูด​ได้​เต็ม​ปา​กรึ​เปล่า​ว่า​ร่ำรวย” อิน​ปาน​มอง​ไป​รอบๆ ทุก​ใบหน้า​ของ​ชาว​เวียง ก่อน​ผู้​ติดต่อ​กับ​ผี​ขุนน้ำ​จะ​หัน​กลับ​มา​มอง​ดู​ใบหน้า​ของ​ เลือด​เนื้อ​เชื้อ​ไข​ตน

“ข้าไ​ม่ไ​ด้ร​ ำ่ รวย” เขา​วา่ “หาก​พวก​เอ็งเ​ชือ่ ว​ า่ ค​ วาม​ ร่ำรวย​นั้น​อยู่​ที่​การ​มี​รถยนต์​หลาย​คัน มี​บ้าน​หลัง​โต ข้า​ ไม่​ได้​ร่ำรวย​เลย แต่ข้า​ไม่มี​หนี้ ไม่​ได้​เป็น​ทาส​ยาสูบ​ใคร ที่​นา​ข้า​อาจ​ไม่​มาก กระทั่ง​น้อย​กว่า​ผู้ใหญ่​โพน...แต่​ข้า​ ​ไม่​ต้อง​กู้​หนี้​ยืม​สิน​ใคร อีก​ทั้ง​ยัง​มี​ไม้​สัก สิบ​ไร่​ที่​ข้า​มี แบ่ง​ ปลูก​ไว้​เสีย​ห้า​ไร่ ตอน​นี้​ข้า​มี​สักท​ ี่​ปลูก​มา​แต่​เจ้า​เกรียง​ยัง​ ละ​อ่อน​อยู่​กว่า​ซาว​ต้น พวก​เอ็ง​ลอง​นึกดู​สิ​ว่า​สัก​เดี๋ยว​นี้​ ขาย​ต้น​ละ​สอง​พัน​บาท ยี่สิบ​ต้น​ที่​ข้า​มี​ขาย​แล้ว​ได้​สี่​หมื่น​ บาท ไม่​นับ​อีก​ร้อย​ต้น​ที่​ปลูก​ไว้​เกือบ​สิบ​ปี ซึ่ง​ใกล้​จะ​โค่น​ ขาย​ได้​แล้ว พวก​เอ็ง​ลอง​นึกดู​ว่าส​ อง​พัน​บาท​ต่อ​หนึ่ง​ร้อย​ ต้น​เป็น​เงิน​เท่า​ไหร่” เสียง​พึมพำ​ประสาน​กัน ทุก​ใบหน้า​ต่าง​หัน​เข้า​ กระซิบก​ ระซาบ​คำนวณ​ตวั เลข​ใน​ใจ​จาก​การ​ปลูกต​ น้ ส​ กั ก​ บั ​ ที่ดิน​ที่​ตน​ถือ​ครอง โพน​เห็น​จังหวะ​นั้น​ก็​รู้​ว่า​ตน​เสีย​หลัก​ แล้ว จึง​เริ่ม​ตั้ง​หลัก​ใหม่​ด้วย​เหตุผล​ที่​ว่า “ถูก​อยู่ ที่​อิน​ปาน​ว่า​มา​นั้น​ก็​ถูก​อยู่ แต่​ซาว​ปี​นั้น​ นาน​นัก​กว่า​ที่​พวก​เรา​จะ​ได้​เงิน​ไม่​กี่​หมื่น ลอง​นึกดู​บ้าง​ว่า​ นาน​ขนาด​นั้น หาก​พวก​เอ็ง​ยัง​ปลูก​ต้น​ยาสูบ​ต่อ​ไป พวก​ เอ็ง​จะ​ได้​เงิน​เท่า​ไหร่ ไม่​ต้อง​รอ​ถึง​ยี่สิบ​ปี​ดอก” หลาย​ใบหน้า​ของ​ลูก​บ้าน​จาก​หมู่​สาม​พยัก​คล้อย​ ตาม “อิน​ปาน เอ็ง​อย่า​เพิ่ง​หา​ว่า​ข้า​ว่า​นั้น​ไม่​เห็น​ด้วย​ ที่​เวียง​บอน​ควร​ปลูก​ต้น​สัก เพราะ​ไร่​ข้า​ก็​ปลูก​ไว้​ไม่​น้อย​​

30

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

31


เช่น​กัน แต่​ไม่ใช่​ทุก​คนใน​เวียง​บอน​จะ​มี​ที่ดิน​เพียง​พอ​ให้​ ปลูก​ต้น​สัก​นับ​ร้อย​ต้น ยัง​เวลา​ที่​ต้อง​รอ​นับ​สิบ​ปี​อีก บาง​ บ้าน​จำ​ตอ้ ง​กนิ จำ​ตอ้ ง​ใช้ห​ นา​อนิ ป​ าน เวลา​นาน​ขนาด​นนั้ ฆ่า​ให้​ตาย​เสีย​มิ​ดี​กว่า​หรือ” “แต่​วิถี​ที่​เอ็ง​ใช้​ก็​คือ​การ​ฆ่า​ตัว​อย่าง​ช้าๆ นั่น​แหละ​ โพน ไม่​นับ​หาก​ดิน​เสื่อม​จน​ปลูก​ต้น​ยาสูบ​อีก​ไม่​ได้​แล้ว เอ็ง​จะ​ใช้​ที่ดิน​จาก​ไหน ข้า​อยาก​ให้​เอ็ง​ตรอง​ดู อยาก​ให้​ พวก​เอ็ง​ตรอง​ดู​ว่า​หาก​สิ้น​ป่า​ทั้งหมด​แล้ว จะ​เอา​น้ำ​จาก​ ที่​ใด​มา​ปลูก​แม้แต่​ต้น​ยา​สัก​ต้น” ไม่มี​คำ​ตอบ แม้แต่​โพน​เอง​ก็​จน​ถ้อยคำ​ที่​จะ​โต้​ กลับ​อิน​ปาน เนื่องจาก​ทุก​คน​รู้​ว่า​ตาน้ำ​นั้น​สำคัญ​เพียง​ ไร​ต่อ​ป่า​บอน ทุก​วัน​นี้​ที่​ชาว​เวียง​ทั้ง​ห้า​หมู่​ยัง​มี​น้ำ​มา​หล่อ​เลี้ยง​ ผืน​นา​ผืน​ไร่​ได้​ก็​ด้วย​ความ​พยายาม​รักษา​ป่า​ต้นน้ำ​ของ​​ ทุก​คน​ที่​ตระหนัก​ถึง​ผล​ของ​ความ​แห้ง​แล้ง​เมื่อ​น้ำ​ร้าง​จาก​ ผืนป​ า่ เพราะ​ใช่ว​ า่ ต​ ลอด​หลาย​รอ้ ย​ปน​ี บั แ​ ต่ค​ รัง้ บ​ รรพบุรษุ ​ ชน​เผ่า​ทั้ง​ห้า​หมู่บ้าน​อพยพ​เข้า​มา​ตั้ง​รกราก​ใน​เวียง​บอน​ แห่งน​ จ​ี้ ะ​ไม่เ​คย​เผชิญส​ ภาพ​นำ้ แ​ ล้งจ​ น​ไม่อ​ าจ​ปลูกพ​ ชื พ​ นั ธุ​์ ใดๆ ได้ ธรรมชาติ​นั้น​ไม่​อาจ​คาด​เดา การ​รักษา​ไว้​ซึ่ง​ ​ต้น​ธาร​สายน้ำ​จึง​สำคัญ สำคัญ​แม้น​ว่า​ความ​เชื่อ​ของ​ทั้ง​ชาว​เวียง​ใน​ยาม​นี้​ จะ​เห็น​ต่าง​ก็ตาม​ที “แต่​อย่างไร พวก​เรา​ก็​ต้อง​ประคอง​ชีวิต​กัน​ต่อ​ไป”

โพน​พูด​ขึ้น​อีก​ครั้ง “ถึง​อย่างไร​ข้า​เชื่อ​ว่าการ​ลงทุน​ปลูก​ ต้น​ยาสูบ​ครั้ง​นี้​จะ​ไม่​ล้ม​เหลว และ​ไม่​ทำลาย​ป่า​บ้าน​เรา​ เหมือน​ครั้ง​ที่​ผ่านๆ มา นั่น​เพราะ​พวก​เรา​เอง​ที่​จะ​เป็น​ ผู้​กำหนด​ผืน​ดิน​ใน​การ​ปลูก​ต้น​ยาสูบ” “มัน​ก็​ดี หาก​พ่อ​โพน​คิด​ให้​พวก​เรา​ร่วม​แรง​ร่วมใจ​ กำหนดการ​ปลูก​ต้น​ยาสูบ​กันเอง” เกรียง​พูด “แต่​อย่าง​ ที่​พ่อ​ฉัน​ว่า พวก​เรา​จะ​แน่ใจ​ได้​จะ​ใด​ว่า​ดิน​จะ​ไม่​เสื่อม ผืน​ป่า​ต้นน้ำ​จะ​ไม่​ถูก​รุกราน หาก​การ​สัมปทาน​ขยาย​ไป​ มากกว่า​เดิม” “ถ้า​ยัง​คิด​กัน​อยู่​อย่าง​นี้ คง​ไม่มี​วัน​ที่​พวก​เอ็ง​ สอง​พ่อ​ลูก​จะ​รู้​ดอก” “ข้าว​ า่ ย​ กมือเ​ลือก​กนั เ​ลย​ดก​ี ว่าเ​นา​ะ” สา​อนิ พ่อเ​ฒ่า​ ​วัย​เจ็ด​สิบ​แห่ง​บ้าน​หมู่ 1 เอ่ย​ขึ้น ใน​บรรดา​ผู้ใหญ่​บ้าน​​ ทัง้ ห​ า้ ห​ มู่ สา​อนิ ช​ รา​ทสี่ ดุ และ​มกั จ​ ะ​ได้ร​ บั ต​ ำแหน่งใ​ห้เ​ป็น​ ผู้​ชี้ขาด​ผล​���าร​ประชุม​ใน​ทุก​ครั้ง “หาก​ผลอ​อก​เสียง​ของ​ชาว​เวียง​ส่วน​ใหญ่​ออก​มา​​ ว่า​ให้​สัมปทาน​ผืน​ป่า​ต้นน้ำ​ได้ พวก​เอ็ง​จะ​ว่า​ยัง​ไง” โพน​ เอ่ย​ต่อ​เกรียง​และ​อิน​ปาน​โดย​เฉพาะ ชาว​เวียง​บอน​หัน​มอง​สอง​พ่อ​ลูก​ผู้​เป็น​ตัว​ตั้ง​ตัว​ตี​ ใน​การ​ต่อ​ต้าน​บริษัท​ยาสูบ รวม​ไป​ถึง​การ​สนับสนุน​ด้าน​ การ​เงินจ​ าก​ธนาคาร​ใน​การ​ซอื้ ป​ ยุ๋ ซ​ อื้ ย​ า​เพือ่ ป​ ลูกต​ น้ ย​ าสูบ​ เป็น​พืช​หลัก ซึ่ง​บริษัท​ที่​นำ​ปุ๋ย​นำ​ยา​มา​ขาย​ก็​หา​ใช่​ใคร​อื่น บริษัท​รับ​ซื้อ​ใบ​ยาสูบ​นั่นเอง

32

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

33


“หาก​เป็น​ประสงค์​ของ​ชาว​เวียง​ทั้ง​ผอง” อิน​ปาน​ พูด​ขึ้น “ข้า​จะ​ยอมรับ แต่​หาก​วัน​ใด​ที่​น้ำ​แล้ง วัน​นั้น​พวก​ เอ็ง​ต้อง​ยอมรับ​ว่า​นี้​แหละ​การ​ลงโทษ​จาก​ผี​ขุนน้ำ” การ​ลง​คะแนน​เสียง​ด้วย​การ​ยกมือ​เริ่ม​ต้น​จาก​​ ชาว​บ้าน​หมู่ 5 ขึ้น​มา​ก่อน ไล่​เรียง​มา​จน​ครบ​ทุก​หมู่บ้าน ผล​ของ​การ​นับ​คะแนน​ได้​ว่า สนับสนุน 73 เสียง ไม่​ สนับสนุน 77 เสียง พลัน​ที่​สา​อิน​ประกาศ​ผล​นับ​คะแนน​ต่อ​ลาน​กลาง​ ป่า ต่อ​หน้า​ศาล​ผี​ขุนน้ำ สีหน้า​ทั้ง​ผิด​หวัง​และ​สมหวัง​ ก็​ผสม​ผสาน​ใน​อารมณ์​ความ​เป็น​คน ใบหน้า​ของ​อิน​ปาน​ และ​เกรียง​นั้น​แน่ชัด​ว่า​แช่ม​ชื่น​กว่า​ก่อน​นับ​คะแนน​เสียง​ มาก​นัก ส่วน​โพน​นั้น​ตรง​กัน​ข้าม รู้สึก​คับ​แค้น​ใจ​ยิ่ง​นัก​ที่​ผล​ไม่​เป็น​ดั่ง​ใจ แพ้​เพียง​ ​สี่​คะแนน​เสียง ผู้ใหญ่​บ้าน​หมู่ 3 นึก​ใคร่​รู้​ว่า​เป็น​เสียง​ จาก​บ้าน​ใด​ใน​ปกครอง​หรือ​ไม่​ที่​แปร​พักตร์​ไป​ลง​คะแนน​ เสียง​ให้​พวก​หมู่ 1 และ​หมู่ 2 ทันใด​นั้น เสียง​ปืน​นัด​หนึ่ง​ ​ก็​ดัง​ขึ้น ชาว​เวียง​ทกุ ผ​ น​ู้ าม​ตา่ ง​หนั ม​ อง​ทมี่ า​ของ​เสียง เสียง​ ปืน​กึกก้อง​สะท้อน​สะเทือน​ทั้ง​ผืน​ป่า หนึ่ง​ใน​ชาว​เวียง​​ เอ่ย​ขึ้น​ลอยๆ “พวก​ขโมย​ไม้​อีก​แล้ว​หรือ​นี่” นาน​มา​แล้ว นับ​แต่​ครั้ง​สัมปทาน​ครั้ง​ที่ 1 และ 2​ ที่​ป่า​สัก​ของ​เวียง​บอน​ถูก​ลักลอบ​ตัด​โดย​คน​จาก​เวียง​อื่น​

ไม่​เว้น​แม้แต่​จาก​เวียง​สา และ​เวียง​ดอน แต่​ทุก​ครั้ง​เมื่อ​ จับ​ได้ โทษ​อย่าง​มาก​ก็​แค่​ปรับ ไม่​เคย​มี​การ​ลงโทษ ไม่มี​ การ​ส่งตัว​ให้​เจ้า​หน้าที่​บ้าน​เมือง​เนื่องจาก​เห็น​ว่า​เป็น​ชาว ‘เวียง’ ด้วย​กัน มาตรการ​นี้​ได้​ผล​บ้าง แต่​จำ​ต้อง​อาศัย​ การ​ลาด​ตระเวน​ของ​ชาว​เวียง​บอน​ที่​นำ​ไป​สู่​การ​ยิง​ปืน​ ขึน้ ฟ​ า้ เ​พือ่ ข​ อ​ู่ ยูเ​่ นืองๆ ดังน​ นั้ เ​มือ่ เ​สียง​ปนื ด​ งั ข​ นึ้ ก​ ลาง​ลาน​ ที่​ประชุม​ป่า​บอน​อีก​ครั้ง ทุก​คน​จึง​คิด​ว่า​เป็น​พวก​ขโมย​ไม้ ทว่า​พวก​เขา​คิด​ผิด “เกรียง...” อิน​ปาน​ส่ง​เสียง​ร้อง​ขึ้น​อย่าง​แผ่ว​เบา ด้วย​นำ้ เ​สียง​แทบ​ขาดใจ​ของ​ผท​ู้ ำ​พธิ ต​ี อ่ ผ​ ข​ี นุ น้ำ เกรียง​และ​ ชาว​เวียง​แห่งห​ มู่ 1 และ 2 ต่าง​หนั ไ​ป​มอง แล้วด​ วงตา​ของ​ พวก​เขา​กเ​็ บิกโ​พลง​เมือ่ แ​ ล​เห็นว​ ง​เลือด​ขนาด​ใหญ่แ​ ผ่ก​ ว้าง​ ที่​กลาง​อก​อิน​ปาน “ป้อ” เกรียง​หนั ม​ า​ประคอง​รา่ ง​พอ่ ข​ อง​ตน ซึง่ ท​ รุด​ ฮวบ​ลง​ไป​ทันที​ที่​เอ่ย​เรียก​ชื่อ​บุตร ใบหน้า​ของ​อิน​ปาน​ซีด​เผือด​อย่าง​รวดเร็ว เป็น​ ใบหน้า​ที่​ทุก​คน​ต่าง​รู้จัก​ดี ใบหน้า​ของ​ความ​ตาย “พ่อ​อิน​ปาน​ถูก​ยิง” ใคร​คน​หนึ่ง​โพล่ง จาก​นั้น​ กระแส​คลืน่ ต​ นื่ ต​ ระหนก​พลันโ​หม​เข้าใ​ส่ก​ ลาง​ลาน​ปา่ ห​ น้า​ ศาล​ผี​ขุนน้ำ สรรพ​เสียง​ฟัง​ไม่​ได้ศ​ ัพท์ แต่​ทุก​คำ​พูด​หา​ได้​ เข้าหู​เกรียง​ที่​ใน​ตอน​นี้​โอบ​กอด​พ่อ​ตน​ไว้ อิน​ปาน​มอง​ใบหน้า​ลูกชาย มือ​ของ​เขา​ค่อยๆ ยก​ ขึน้ เกรียง​จบั ม​ อื น​ นั้ รอย​ยมิ้ ผ​ ดุ ท​ ร​ี่ มิ ฝ​ ปี าก​ของ​ผส​ู้ บื เ​ชือ้ ส​ าย​​

34

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

35


ชน​เวียง​เชียงแสน ก่อน​ถอ้ ยคำ​สดุ ท้าย​จะ​หลุดอ​ อก​จาก​ปา่ ​ เช่น​ใบไม้​ที่​หลุด​ร่วง​จาก​กิ่ง​ต้น​เคาะ​เยีย​โอ*​ที่​อยู่​สูง​ขึ้น​ไป “เกียรติ...” เพียง​พยางค์​เดียว แล้ว​วิญญาณ​ของ​อิน​ปาน​กค็​ ืน​ สู่​ป่า ทวน​ลำห้วย​บอน​สู่​ต้น​ธาร สถิต​ร่วม​กับ​วิญญาณ​ ผี​บรรพบุรุษ​คอย​เฝ้า​มอง​ลูก​หลาน​แห่ง​เวียง​บอน ทิ้ง​ไว้​ เพียง​ร่าง​รอ​วัน​ไหม้​บน​กอง​ฟอน และ​เสียง​กรีด​ร้อง​ที่​แผด​ ขึน้ ท​ นั ทีเ​มือ่ ใ​บ​เคาะ​เยียโ​อ​ตก​สผ​ู่ นื ป​ า่ ร​ วม​กบั ใ​บ​อกี น​ บั ร​ อ้ ย​ นับ​พัน​ที่​ร่วง​หล่น​กลาดเกลื่อน​ผ่าน​ห้วง​เวลา​มา​ตั้งแต่​ท​ี่ ป่า​บอน​ยัง​ไร้​นาม​จดจำ

บท​ที่ 2

* เคาะ​เยีย​โอ เป็น​คำ​เรียก​ต้น​สัก​ใน​ภาษา​เผ่า​ลัวะ เชียงใหม่

ฤดูกาล​หมุน​เปลี่ยน ป่า​ผลัด​ใบ​จาก​เขียว​ชอุ่ม​เป็น​ น้ำตาล​ส้ม​เมื่อ​ลม​ร้อน​แห่ง​คิมหันต์​หวน​กลับ​มา​อีก​ครา​ ชน​ชาว​เวียง​บอน​ยัง​คง​ใช้​ชีวิต​เฉก​เช่น​ที่​เป็น ทว่า​ใน​ความ​ เรียบ​นิ่ง​ของ​วิถี​ชีวิต​ที่​อยู่​กิน​กับ​นา อยู่​กิน​กับ​ป่า ราวกับ​ มี​บาง​สิ่ง​ที่​คุก​รุ่น​อยู่​ภายใน​นั้น บาง​สิ่ง​ที่​ไม่​อาจ​พินิจ​ได้​ ด้วย​ตา เช่น​ลำห้วย​บอน​ที่​ยัง​ไหล​หลาก ซึ่ง​ผู้​เฒ่า​ท่าน​ว่า​ น้ำ​น้อย​กว่า​ปี​เก่า​นัก ชาว​เวียง​บาง​ผู้​ฟัง​แล้ว​ให้​สงสัย น้ำ​ ใน​ห้วย​ไหล​แรง​ท่าน​ยัง​ว่า​แล้ง​เสีย “ปี​นี้​น้ำ​มา​น้อย​กว่า​ปี​ก่อน​เนอ​ะ” บัวผ​ ดั ก​ ำลังเ​ปิดก​ อ๊ ก​ให้น​ ำ้ ไ​หล​เพือ่ ท​ ำการ​ลา้ ง​จาน​ หลังอ​ าหาร​มอื้ เ​ย็นข​ อง​ครอบครัวผ​ า่ น​ไป น้ำจ​ าก​กอ๊ ก​ไหล​ ช้า และ​น้อย​ตาม​คำ​บัว​ผัด​ว่า

36

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

37


“เอ็ง​พูด​อะไร​นะ บัว​ผัด” เกรียง​หัน​มา​ถาม เมื่อ​ได้ยิน​เสียง​แว่ว​ของ​เมีย​ที่​ อยู่​กิน​กัน​มา​นับ​สิบ​ปี​แล้ว “ฉันว​ า่ น​ ำ้ น​ อ้ ย” บัวผ​ ดั พ​ ดู ซ​ ำ้ ก่อน​จะ​หมุนห​ วั ก​ อ๊ ก​ ให้​น้ำ​หยุด​ไหล แล้ว​เริ่ม​ลงมือ​ล้าง​จาน เกรียง​ไม่​เอ่ย​ตอบ มอง​ดู​แผ่น​หลัง​เมีย​ใน​เงา​สลัว​ ของ​หลอด​ไฟ​ดวง​กลม​สส​ี ม้ หันก​ ลับไ​ป​ดล​ู กู สาว​วยั ส​ บิ ส​ อง​ ​ที่​กำลัง​นอน​หลับ​ข้าง​ตัว บน​แคร่​ที่​มีอายุ​มากกว่า​ตัว​เขา​ และ​ลูกสาว พ่อ​คง​เคย​มอง​ดู​เขา​ด้วย​ความ​รู้สึก​เช่น​นี้ เกรียง​นึก​กับ​ตัว​เอง เขา​รู้​เพราะ​ทุก​ครั้ง​ที่​ลืมตา​ตื่น​จะ​เห็น​ หน้า​พ่อ​ทุก​ครั้ง และ​ใน​ทุก​ครั้ง​นั้น​หาก​พ่อ​ไม่​ขับ​ลำ​คลอ​ เสียง​สะล้อ ก็​จะ​อ่าน​หนังสือ​ที่​สะสม​มา​ตลอด​ช่วง​ชีวิต​ บน​แคร่​ไม้​มอง​ครอบครัว​ที่​เหลือ​อยู่​แทน​สายตา​ของ​แม่​ที่​ คง​จ้อง​ลง​มา​จาก​ยอด​ภูเวียง​บอน หาก​เพียง​แต่​ทั้ง​พ่อ​และ​แม่​ยัง​มี​ชีวิต ผ่าน​มา​สาม​เดือน​แล้ว ตำรวจ​ยงั ห​ า​ตวั ค​ นร้าย​ทย​ี่ งิ ​ อิน​ปาน​ถึงแก่​ชีวิต​ไม่​ได้ สารวัตร​ที่​รับ​ผิด​ชอบ​คดี​มา​ดู​ศพ​ แล้ว​ก็​ว่า​อาจ​เป็น​ลูกหลง​ของ​พวก​พราน​ล่า​สัตว์ จาก​นั้น บอก​เกรียง​กับ​บัว​ผัด​ให้​เบาใจ​ว่า​ไม่​นาน​ต้อง​จับ​ตัว​คน​ยิง​ ได้​แน่ แต่​วัน​แล้ว​วัน​เล่า ข่าว​คราว​การ​จับกุม​ยิ่ง​เงียบ​หาย เมียบ​ อก​เขา​ให้ใ​จเย็น ท่าน​สารวัตร​คง​รวบรวม​หลักฐ​ าน​อยู่ การ​ตดิ ตาม​หา​ตวั พ​ ราน​ใช่ว​ า่ ง​ า่ ย​เสียเ​มือ่ ไ​หร่ ยาม​ทม​ี่ นั เ​ข้า​ มา​ลกั ไ​ม้ หาก​ไม่จ​ บั ไ​ด้ค​ า​หนังค​ า​เขา มีห​ รือจ​ ะ​เอาผิดพ​ วก​

มัน​ได้ เกรียง​ฟัง​ก็ได้​แต่​ทอด​ถอน​หายใจ ไม่​อยาก​โทษ​ทั้ง​ เมีย​และ​ตำรวจ “พี่​แน่ใจ​ได้​ยัง​ไง” “ฉัน​แน่ใจ​ก็​แล้ว​กัน” เกรียง​ยืนยัน แต่​ไม่​ยอม​ อธิบาย​เพิ่ม​เติม​ให้​บัว​ผัด​เข้าใจ​ตาม อัน​ที่​จริง ใช่​ว่า​เกรียง​จะ​แน่ใจ​เสียที​เดียว​ว่า​เป็น​ ฝีมอื ส​ มคบ​กนั โ​ดย​กลุม่ ค​ น​ลกึ ลับท​ ไ​ี่ ด้ป​ ระโยชน์จ​ าก​การ​ทำ​ สัมปทาน​ป่า​เพื่อ​ปลูก​ต้น​ยาสูบ เขา​ไม่มี​หลัก​ฐาน ไม่มี​ทั้ง​ พยาน​ที่​จะ​บอก​ได้​ว่า​พ่อ​ตาย​เพราะ​สาเหตุ​นั้น นึกถึง​ผู้ใหญ่​บ้าน​หมู่ 3 เขา​ยัง​จำ​สีหน้า​หลัง​สิ้น​ เสียง​ปนื ข​ อง​พอ่ โ​พน​ยาม​นนั้ ไ​ด้เ​ป็นอ​ ย่าง​ดี ใบหน้าพ​ อ่ โ​พน​ ตก​ตะลึง​ต่อ​สิ่ง​ที่​เกิด​ขึ้น​ไม่​แพ้​คน​อื่นๆ หาก​พ่อ​โพน​รู้​อยู่​ แล้ว​ว่า​จะ​มี​การ​ลอบ​ยิง สีหน้า​คง​ไม่​เป็น​เช่น​นั้น เป็น​ไป​ ได้​ไหม​ที่​ผู้ใหญ่​บ้าน​หมู่ 3 ไม่​เกี่ยว แค่​คิด​ว่า​หาก​กระสุน​ พลาด​ไป​โดน​ตัว​เอง​จะ​เป็น​เช่น​ไร เกรียง​ได้แ​ ต่ค​ ดิ ไ​ป​ตาม​ประสา​คน​ไม่มค​ี ำ​ตอบ​ให้แ​ ก่​ ปริศนา​ที่​ไม่มี​วัน​เข้าใจ ลึกๆ เกรียง​อด​สงสัย​ใน​ฐานะ​คน​เวียง​บอน​ด้วย​ กัน​ไม่​ได้​ว่า​พ่อ​โพน​จะ​กล้า​ถึง​เพียง​นั้น​เทียว​หรือ บริษัท​ ยาสูบ​นั้น​เขา​ไม่​นับ เพราะ​มา​จาก​นอก​เวียง แต่​พ่อ​โพน​ นั้น​เกิด​และ​โต​ใน​เวียง​บอน​เช่น​เดียว​กับ​พ่อ​อิน​ปาน​ของ​ เขา ทั้ง​สมัย​เด็ก​ยัง​เคย​เป็น​เพื่อน​เล่น​หัว​มา​ด้วย​กัน ตาม​ ที่​พ่อ​เล่า ก่อน​จะ​มา​แยก​เดิน​เมื่อ​พ่อ​เขา​หวน​กลับ​ไป​ทำ​ไร่​

38

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

39


ทำนา​แบบ​ดั้งเดิม​แต่​ครั้ง​สมัย​ปู่​อิน​ตุ๊ นับ​จาก​นั้น พ่อ​โพน​ กับ​พ่อ​อิน​ปาน​ยิ่ง​แตก​ต่าง​ใน​แนวคิด ต่าง​เห็น​ว่า​ความ​คิด​ ของ​ตัว​นั้น​ดี​กว่า​อีก​ฝ่าย ใน​ฐานะ​เกษตรกร​ดว้ ย​กนั เกรียง​อด​นบั ถือพ​ อ่ โ​พน​ ​ไม่​ได้ที่​สู้​อุตส่าห์​อดทน​ทำ​ไร่​ยาสูบ​ใน​ระยะ​แรก แม้​จะ​ ขาดทุน​เพียง​ไร หลาย​ครา​ที่​เขา​ได้ยิน​พ่อ​อิน​ปาน​ด่า​ว่า​ เพื่อน​เก่า “มัน​ง่า​วจ๊าด​นัก” กระนั้น​ใน​บาง​ครา เขา​ก็​เห็น​ พ่อ​ลอบ​ถอน​หายใจ​เมื่อ​ฝน​มา​น้ำ​หลาก พืช​ผล​เสีย​หาย และ​เงิน​ใน​บัญชี​ไม่​พอ​จ่าย​ค่าน้ำ ค่า​ไฟ ค่า​กิน ค่า​อยู่​ ใน​เดือน​นั้นๆ กว่า​ที่​พ่อ​จะ​ปลด​หนี้​ต่างๆ ที่​ปู่​อิน​ตุ๊​สร้าง​ จาก​การ​ทำ​ไร่ข​ า้ วโพด ไร่ย​ าสูบไ​ด้ก​ เ​็ กือบ​หา้ ป​ ี ก่อน​บวั ผ​ ดั ​ ​จะ​คลอด​ขับ​แก้ว​ออก​มา​ได้​สอง​ปี ซึ่ง​นับ​ว่า​ยัง​ดี​ที่​ลูก​เขา​ ​ไม่​ผจญ​ความ​ลำบาก​มาก​นัก เกรียง​มอง​ลูกสาว​อีก​ครั้ง ตลอด​สาม​เดือน​ที่​ผ่าน​ มา ขับ​แก้ว​เอาแต่​ถาม​ว่า​ใคร​ยิง​ปู่ เด็ก​หญิง​ใน​วัย​สิบ​สอง​ โต​พอที่​จะ​เข้าใจ​ว่า​ครอบครัว​กำลัง​ปกป้อง​สิ่ง​ใด และ​นั่น​ ทำให้เ​กรียง​หว่ ง​นกั หาก​วนั ใ​ด​ทห​ี่ ว้ ย​บอน​ไร้น​ ำ้ แ​ ล้ว ลูกก​ บั ​ เมียจ​ ะ​อยูอ​่ ย่างไร ขับแ​ ก้วจ​ ะ​เข้าใจ​ไหม​วา่ โ​ลก​นอก​บา้ น​นนั้ ​ โหด​ร้าย​เพียง​ไร กระทั่ง​คนใน​หมู่บ้าน​เดียวกัน ตลอด​สาม​เดือน​ที่​ผ่าน​มา เขา​มัก​จะ​พา​ขับ​แก้ว​ขึ้น​ เขา ลัด​เลาะ​ผ่าน​ป่า​และ​ลำห้วย​เพื่อ​ไป​ไหว้​ศาล​ผี​ขุนน้ำ ศาล​ผี​ที่​สร้าง​ขึ้น​อย่าง​เรียบ​ง่าย​ใต้​ต้น​มะ​โจ้ก ไม่​ไกล​นัก​ จาก​ตน้ ส​ กั ส​ งู ใ​หญ่ท​ เ​ี่ ขา​นำ​ผา้ แ​ พร​ไป​ผกู ไ​ว้ร​ ำลึกถ​ งึ พ​ อ่ ท​ ถ​ี่ กู ​

ยิง​ตาย​ใต้​สัก​ต้น​นี้ จาก​นั้น​เขา​จะ​เล่า​เรื่อง​ราว​ใน​อดีต​สมัย​ พ่อ​ยัง​รุ่น และ​เขา​ยัง​เล็ก ไต่​ข้าม​เขา ข้าม​หนอง​ห้วย​บึง​ ไป​จนถึงเ​วียง​เชียงแสน ยังแ​ ผ่นด​ นิ ท​ บ​ี่ รรพบุรษุ เ​ขา​จาก​มา ณ ที่​นั่น เกรียง​ได้​พบ​ร่อง​รอย​โบราณ​ของ​เมือง​ที่​สิ้น​สลาย ใน​ยาม​ที่​แสงแดด​ยาม​บ่าย​ส่อง​ลอด​ผ่าน​กิ่ง​ก้าน​ลง​มา​ที่​ แผ่นอ​ ฐิ เขา​นกึ ย​ อ้ น​ถงึ อ​ ดีตกาล​ใน​วนั ท​ อ​ี่ าณาจักร​เชียงแสน​ ยัง​เต็ม​ไป​ด้วย​เจ้า​ฟ้า ข้า​ทาส โดย​ไม่​ต้อง​ร่ำเรียน​ให้​สูงส่ง​ มี​ปริญญา​ประดับ​อะไร พ่อ​อิน​ปาน​ก็​สอน​ให้​รู้จัก​คุณค่า​ที่​ ถูก​ลืม​เลือน​บน​แผ่น​อิฐ​แต่ละ​ก้อน​มากกว่า​หนังสือ​หลาย​ เล่ม​ที่​เคย​เรียน การ​เล่า​และ​เรียน​นั้น ค่อย​มา​หยุด​เมื่อ​สิ้น​ แม่​ภาย​หลัง​เรียน​จบ ป.7 ไม่​นาน เมื่อ​เขา​เล่า​จบ เขา​จะ​บอก​ขับ​แก้ว​ให้​ตระหนัก​ ถึง​ความ​สำคัญ​ของ​ผืน​ป่า และ​ห้วย​บอน ตระหนัก​ว่า​ เพราะ​อะไร ชาว​เวียง​ทั้ง​สาม​ถึงต้อง​บูชา​ผี​ขุนน้ำ ถึง​ต้อง​ นับถือไม้​ใหญ่ ไม่​ว่า​สัก และ​มะ​โจ้ก เป็น​ดั่ง​บรรพบุรุษ​ ของ​ตระกูล เพราะ​หาก​ขาด​ไร้​ไม้​ป่า​เหล่า​นี้ พวก​เขา​ ​ก็​คง​ล้ม​หาย​ตาย​จาก​ไป​ตั้งแต่​เมื่อ​แรก​ข้าม​แผ่น​ดิน​มายัง​ ห้วย​บอน​แล้ว รถ​เครื่อง​เก่า​คร่ำคัน​หนึ่ง​แล่น​แท่​ดๆ มา​จอด​หน้า​ บ้าน ชาย​หนุ่ม​วัย​สามสิบ​เศษ​โบกมือ​ให้ ก่อน​ลง​จาก​อาน​ รถ​เครื่อง​เดิน​เข้า​มา​ใน​บ้าน นับ​จาก​สิ้น​อิน​ปาน​ใน​ฐานะ​ผู้​ติดต่อ​ผี​ขุนน้ำ​ไป ความ​นับถือ​ที่​เคย​มี​ก็​ดู​เหมือน​สิ้น​สลาย กระทั่ง​ชาว​บ้าน​

40

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

41


ใน​หมู่ 2 ด้วย​กัน เดี๋ยว​นี้​เห็น​เขา​ก็​แค่​ยิ้ม​ให้ คำ​ทักทาย​ กลืน​หาย ไม่​เหมือน​สมัย​ก่อน เหลือ​เพียง​ไม่​กี่​คน​ที่​เขา​ นับ​ได้​ว่า​เป็น​เพื่อน น้อย​ยิ่ง​กว่า​ที่​เกรียง​นับ​เป็น​เพื่อน​ตาย อ๋อง​คือ​ใคร​คน​นั้น “มา​เสีย​เย็น​เชียว​เอ็ง” เกรียง​ทัก​เพื่อน ทั้ง​เขา​และ​ อ๋อง​ต่าง​เสีย​แม่​ไป​กับ​สาร​เคมี​ไร่​ยาสูบ​ด้วย​กัน จึง​ทำให้​ พวก​เขา​เข้าใจ​กัน​และ​กัน​มากกว่า​คน​อื่นๆ พ่อ​ของ​อ๋อง​ก็​ คือ​สา​อิน ผิด​กับ​เขา​ที่​เป็น​ลูก​โทน​ของ​อิน​ปาน อ๋อง​เป็น​ ลูกหลง​ของ​พ่อ​สา​อิน ก่อน​เมีย​แก​ตาย​ไม่​กี่​ปี “พ่อ​ให้​มา​ตาม​เอ็ง​ไป​คุย​ที่​บ้าน​น่ะ​เกรียง” อ๋อง​ว่า แล้ว​เอ่ย​ทัก​บัว​ผัด​ที่​ตัก​น้ำ​จาก​โอ่ง​มา​ให้ “ขอบใจ​บัว​ผัด” “พ่อ​สา​อิน​มี​เรื่อง​อะไร​หรือ​อ๋อง” บัว​ผัด​ถาม แล้ว​ นั่ง​ลง​ข้าง​ผัว ทั้ง​สอง​ไม่​เคย​มี​สิ่ง​ใด​ปิดบัง​ระหว่าง​กัน “ก็​เรื่อง​ทำ​ไร่​ยาสูบ​นี่​แหละ” สีหน้า​เกรียง​ตึง​ทันที “เอ็ง​ก็​รู้​ว่า​ข้า​ไม่​เอา” “ไม่ใช่​อย่าง​นั้น” อ๋อง​รีบ​ปฏิเสธ “พ่อ​ข้า​ได้​รับ​การ​ ติดต่อจ​ าก​เจ้าห​ น้าทีก​่ รม​ปา่ ไ​ม้ว​ า่ พวก​นนั้ ค​ ดิ จ​ ะ​ยา้ ย​พวก​ เรา​ออก​จาก​ป่า​บอน เพราะ​ต้องการ​ทำ​สัมปทาน​ป่า​ไป​​ ทำ​ไม้ห​ มอน​รถไฟ​อกี ค​ รัง้ พ่อเ​รา​วา่ เ​รือ่ ง​นพ​ี้ วก​บริษทั ย​ าสูบ​ ต้อง​มี​เอี่ยว​ด้วย​แน่ เพราะ​เห็น​รถ​พวก​นั้น​พา​พวก​จาก​​ กรม​ป่า​ไม้​ขึ้น​เขา​บอน​ไป” เกรียง​ได้​ฟัง ก็​ส่าย​หน้า​ทันที

“จะ​เป็น​ได้​ยัง​ไง ป่า​ต้นน้ำ​สำคัญ​เพียง​ไร แม้แต่​ พ่อ​โพน​ก็​รู้” “เรื่อง​นี้ พ่อ​ข้า​ว่า​ลางที​พ่อ​โพน​อาจ​ไม่รู้​ก็​เป็น​ได้” “ข้า​ไม่​เชื่อ” “จะ​เชือ่ ไ​ม่เ​ชือ่ ข้าว​ า่ เ​อ็งไ​ป​คยุ ก​ นั ท​ บ​ี่ า้ น​ขา้ ด​ ก​ี ว่าน​ ะ​ เกรียง จะ​ได้​ฟัง​ความ​จาก​พ่อ​อุ้ย​แม่​อุ้ย​บ้าน​หมู่​อื่น​ด้วย​ว่า​ เรื่อง​เป็���​ยัง​ไง​แน่” “ไป​เถอะ” บัว​ผัด​เร่งเร้า “ฉัน​ก็​อยาก​รู้​ว่า​มัน​เรื่อง​ อะไร​กัน​แน่” เกรียง​จึง​ลุก​ขึ้น​เดิน​เพื่อน​ไป​ที่​รถ​เครื่อง แล้ว​อ๋อง​ จึง​ขับ​ออก​ไป

42

เงาของวันนี้

การ​ประชุม​ที่​บ้าน​พ่อ​สา​อิน​เนือง​ไป​ด้วย​ผู้​เฒ่า​ ​ผู้​แก่ ล้วน​มา​กัน​จาก​ทุก​หมู่ บาง​ใบหน้า​ก็​มา​จาก​เวียง​สา และ​เวียง​ดอน​ที่​อยู่​ลัด​สันเขา​บอน​ไป​อีก​ฟาก ซึ่ง​ต่าง​ใช้​ ประโยชน์​จาก​ป่า​บอน​ด้วย​กัน​ทุก​เวียง แต่​มี​หนึ่ง​ใบหน้า​ ที่​เกรียง​ไม่​อยาก​แล อย่า​ว่า​แต่​ยกมือ​ไหว้​ทักทาย “อ้าวๆ มา​แล้ว​รึ” สา​อิน​ร้อง​ทัก​เมื่อ​เห็น​เกรียง​ลง​ จาก​อาน​รถ​เครื่อง​ลูกชาย​คน​เล็กข​ อง​ตน เกรียง​ยกมือไ​หว้ส​ า​อนิ ใ​น​ฐานะ​ผอ​ู้ าวุโส และ​ผใู้ หญ่​ บ้าน​หมู่ 1 จาก​นั้น​ไหว้​พ่อ​อุ้ย​แม่​อุ้ย​จาก​บ้าน​หมู่​อื่น​ที่มา​ ประชุม​กัน​ใน​ค่ำคืน​เดือน​ร้อน ลม​อบอ้าว ก่อน​มา​หยุด​ที่​ ผู้ใหญ่​บ้าน​หมู่ 3 แล้ว​ไหว้​อย่าง​เสีย​ไม่​ได้ นิธิ นิธิวีรกุล

43


“ฉัน​ก็​ไหว้​พ่อ​แล้ว​นี่” “แต่​ท่าทาง​มึง​ไม่​เต็มใจ” “ฉัน​มี​เรื่อง​ต้อง​คิด ป่าน​นี้​แล้ว ใคร​ฆ่า​พ่อ​ยัง​ไม่รู้​ เลย แล้ว​พ่อ​โพน​จะ​ให้​ยิ้ม​ได้​ยัง​ไง” โพน​จ้อง​ถลึงตา​ใส่​เกรียง แต่​เกรียง​ก็​หา​สนใจ อ๋อง​แตะ​ต้น​แขน​เพื่อน​ให้​เดิน​ตาม​ไป​นั่ง​ลง​ข้าง​พ่อ​สา​อิน เคียง​พ่อ​อุ้ย​จาก​บ้าน​หมู่ 2 คน​อื่นๆ สา​อิน​กวาดตา​มอง​ ทุกๆ คน “ที่​ข้า​เรียก​พวก​เอ็ง​มา​ใน​คืน​นี้​ก็​เพราะ​มี​เรื่อง​ใหญ่​ ที่​อยาก​จะ​หารือ​กัน พวก​เอ็ง​คง​รู้​กัน​มา​บ้าง​แล้ว​ว่า​เมื่อ​ วัน​ก่อน​พวก​จาก​บริษัท​ยาสูบ​กับ​เจ้า​หน้าที่​กรม​ป่า​ขึ้น​ไป​ สำรวจ​ไม้​สัก​บน​ดอย​บอน พวก​นั้น​ลง​มา​คุย​กับ​ข้า​ที่​นี่​ว่า​ ต้องการ​ให้​พวก​เรา บ้าน​หมู่​หนึ่ง​และ​สอง​ออก​ไป เพราะ​ มี​คำ​สั่ง​ให้​ทำ​สัมปทาน​ป่า​อีก​ครั้ง” เสียง​พึมพำ​ดัง​ขึ้น​จาก​เหล่า​พ่อ​อุ้ย​แม่​อุ้ย​ที่​ยัง​ไม่รู้​ เรื่อง “ทำ​อย่าง​นั้น​ได้​ยัง​ไง​เล่า​พ่อ​สา​อิน ขืน​ทำ​ดั่ง​ว่า​ ห้วย​บอน​บ่​มี​น้ำ​พอดี” พ่อ​อุ้ย​จาก​หมู่ 4 ว่า หลาย​ใบหน้า​ พยัก​เห็น​ด้วย “นัน่ แ​ หละ​คอื ส​ าเหตุท​ ข​ี่ า้ เ​รียก​พอ่ ๆ แม่ๆ มา เผือ่ ​ จะ​ชว่ ย​กนั ค​ ดิ อ​ า่ น​วา่ จ​ ะ​ทำ​ยงั ไ​ง​ดี แม้วา่ ท​ จ​ี่ ริงบ​ า้ น​หมูส​่ าม​

ถึงห​ มูห​่ า้ อ​ าจ​ไม่ไ​ด้เ​ดือด​รอ้ น​กบั ก​ าร​ถกู ไ​ล่ท​ ี่ แต่อ​ ย่าง​ทพ​ี่ อ่ ​ ว่า” สา​อิน​หมาย​ถึง​พ่อ​อุ้ย​จาก​หมู่ 4 เมื่อ​ครู่ “ถ้า​ลำห้วย​ บอน​น้ำ​หมด ทุก​คนใน​เวียง​บอน​ก็​เดือด​ร้อน​กัน​ถ้วน​ทั่ว” “เรื่อง​นี้ พ่อ​รู้​เห็น​เป็น​ใจ​ด้วย​รึ​เปล่า” พ่อ​อุ้ย​หมู่ 4 คน​เดิม​หัน​ไป​ถาม​ผู้ใหญ่​บ้าน​หมู่ 3 โพน​สะดุง้ เ​ล็กน​ อ้ ย​ทถ​ี่ กู ล​ าก​เข้าไป​เกีย่ ว ทัง้ ท​ ต​ี่ วั เ​ขา​ เอง​หา​ได้ล​ ว่ ง​รแ​ู้ ต่ป​ ระการ​ใด อันท​ จ​ี่ ริง เขา​ไม่ไ​ด้เ​ดือด​รอ้ น​ กับ​การ​ที่​ชาว​บ้าน​หมู่ 1 และ​หมู่ 2 จะ​ถูก​ขับ​ไล่​จาก​ที่ดิน​ ทำ​กิน​ตัว​เอง​เท่า​ไหร่​นัก ที่​เขา​มา​ร่วม​ประชุม​ที่​บ้าน​พ่อ​ ส​ า​อนิ ก​ เ​็ พราะ​ตอ้ งการ​แสดง​ให้เ​ห็นว่าไม่ได้เป็นใจด้วยกับ​ บริษทั ยาสูบเลย แต่เพราะไม่พอใจทีบ่ ริษทั ยาสูบไม่ปรึกษา​ เขาต่างหาก เพราะนั่น​หมายความ​ว่า​บริษัท​อิน​ทร​เขต​ต์​ ไม่​คิด​แบ่ง​สรร​กำไร​ที่​ได้​จาก​การ​สัมปทาน​ป่า​ครั้ง​นี้​กับ​เขา​ แต่​อย่าง​ใด “ฉัน​ไม่รู้​ด้วย​เลย” โพน​ส่าย​หน้า มอง​ทุก​ใบหน้า​ ด้วย​สหี น้าส​ ำนึกผ​ ดิ และ​เห็นใจ​เนือ่ งจาก​ตน​เป็นผ​ ช​ู้ กั ชวน​ ให้​ทุก​คน​ร่วม​ทำ​ไร่​ยาสูบ ซึ่ง​จะ​ว่า​ไป​ก็​ไม่​ต่าง​จาก​ลูกจ้าง​ ของ​บริษัท​อิน​ทร​เขต​ต์​เท่า​ไหร่​นัก “จะ​เป็น​ไป​ได้​ยัง​ไง ก็​ไหน​พ่อ​ว่า​สนิท​นัก​กับ​พวก​​ อิน​ทร​เขต​ต์​ไง” แม่​อุ้ย​ผู้​หนึ่ง​จาก​หมู่ 2 พูด​ขึ้น หลาย​ ใบหน้า​ก็​พยัก​คล้อย​ตาม “ฉัน​สนิท” โพน​ยืนยัน​คำ​ที่​ตน​เคย​พูด “แต่​เรื่อง​นี้​ ฉัน​ไม่รู้​ด้วย​จริงๆ”

44

“ข้า​มัน​หัว​หลัก​รึ​เกรียง” โพน​ว่า เกรียง​หัน​กลับ​ มา

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

45


“ฉัน​ไม่​เชื่อ” เกรียง​ลุก​ขึ้น​โพล่ง​ลั่น​ออก​มาก​ลาง​ ​ลาน​กว้าง​ใต้ถุน​บ้าน​สา​อิน เหล่าพ่อ​อุ้ย​แม่​อุ้ย​หัน​มอง​​ น้ำ​เสียง​และ​ท่าที​นั้น เหมือน​สำนึก​รู้ตัว เก​รี​ยง​ค่อยๆ นั่ง​ลง​ตาม​เดิม เขา​เอง​นั้น​เตือน​ตัว​เอง​ตั้งแต่​แวบ​แรก​ที่​เห็น​พ่อ​โพน​แล้ว​ ว่า จะ​พยายาม​ข่ม​ใจ เอา​ธุระ​เรื่อง​ใหญ่​กว่า​ของ​ชาว​เวียง​ เป็น​สำคัญ แต่​พอ​เห็น​ผู้ใหญ่​หมู่ 3 ปฏิเสธ​เสียง​แข็ง​อย่าง​ ลอย​หน้า​ลอย​ตา​ก็​อด​นึกถึง​หน้า​พ่อ​ที่​ตาย​คา​อ้อม​แขน​​ ใต้​ต้น​สัก​ไม่​ได้ คำ​ปฏิเสธ​ของ​พ่อ​โพน​ใน​เรื่อง​นี้ จึง​ไม่​ต่าง​จาก​ คม​มีด​กรีด​ใจ​ใน​เรื่อง​การ​ตาย​พ่อ​เขา​ที่​บัดนี้​ยัง​จับ​ตัว​คน​ กระทำ​ไม่​ได้ “เอ็ง​ไม่รู้​ก็​ไม่รู้” พ่อ​สา​อิน​พูด หลัง​จาก​ทุก​คน​สงบ​ ลง​ชั่ว​ครู่ โพน​นั้น​จ้อง​เขม็ง​ไป​ที่​เกรียง นึก​ใน​ใจ มัน​ไม่​ให้​ เกียรติ​กู แต่​ก็​พยายาม​งำ​ไว้​ภาย​ใต้​ใบหน้า “แล้ว​จะ​ทำ​ยัง​ไง” แม่​อุ้ย​คน​เดิม​ถาม​นำ “พ่อ​สา​ ​จะ​ยอม​ย้าย​ออก​จาก​บ้าน​ที่​สร้าง​มา​หรือ” พ่อ​สา​อิน​ส่าย​หน้า “ไม่ย​ า้ ย” น้ำเ​สียง​ผใู้ หญ่บ​ า้ น​หมู่ 1 เฉียบ​ขาด “ข้า​ เกิดแ​ ละ​โต​ทน​ี่ ี่ พ่อข​ า้ แ​ ม่ข​ า้ ส​ ร้าง​บา้ นสร้าง​เรือน​ทเ​ี่ วียง​บอน​ ก่อน​ใคร ข้า​ไม่​ย้าย​แน่” “แต่​ที่​ป่า​บอน​มัน​ที่​ของ​พวก​กรม​ป่า พวก​เรา​จะ​สู้​

ได้​ยัง​ไง” “สู้​ไม่​ได้​ก็​ต้อง​สู้” อีก​ครา​ที่​เกรียง​แทรก​ขึ้น แต่​ ครา​นี้ ไม่มี​สายตา​ตำหนิ​จาก​พ่อ​อุ้ย​แม่​อุ้ย ซ้ำ​ยัง​พยัก​หน้า​ เห็น​ด้วย แม้แต่​พ่อ​สา​อิน “ข้า​เห็น​ด้วย​กับ​เกรียง​มัน” ผู้ใหญ่​บ้าน​หมู่ 1 ว่า “ฮึ” โพน​แค่น​เสียง “อย่า​หา​ว่า​ข้า​คัดค้าน​เลย แต่​พวก​เรา​จะ​เอา​อะไร​ไป​สู้​กับ​มัน อีก​ฝ่าย​มี​ทั้ง​เงิน ทั้ง​ กฎหมาย” “พวก​เรา​ก็​จะ​ร่วม​แรง​ร่วมใจ​ชาว​เวียง​ทุก​คน รวม​ ถึง​เวียง​สา เวียง​ดอน​ด้วย แสดง​ให้​พวก​มัน​หัน​ว่า​พวก​เรา​ อยู่​กัน​นับ​ร้อยๆ ปี เรา​รักษา​ป่าเ​รา เพราะ​ป่า​ก็​เหมือน​ บ้าน ไร้​ป่า​ก็​ไร้​บ้าน หาก​พวก​มัน​ตัด​ไม้​สัก​ไป​หมด​ป่า กว่า​สกั ​จะ​ขนึ้ ล​ ำ​ใหญ่ พวก​เรา​ก​อ็ ดอยาก​เพราะ​น้ำ​แล้ง​กนั ​ พอดี ฉัน​ไม่​ยอม” “เอ็ง​จะ​พูด​ยัง​ไง​ก็ได้ แต่​ลงมือ​ทำ​นี่​สิ​เกรียง” โพน​ กล่าว​ย้ำ พ่อ​อุ้ย​แม่​อุ้ย​จาก​เวียง​สา เวียง​ดอน​ที่​นั่ง​ถัด​ไป​ก็​ มอง​เกรียง​เช่น​กัน รวม​ถึง​ทุก​คนใน​เวียง​บอน ชาย​หนุ่ม​ เพิ่ง​ตระหนัก​ถึง​บาง​อย่าง​ที่​ตน​ยังไ​ม่​เข้าใจ แต่​เขา​รู้​แน่ชัด​ อย่าง​หนึ่ง​ใน​สิ่ง​ที่​เพิ่ง​พูด​ไป ขาด​ป่า​ก็​ไร้​บ้าน เขา​ขาด​พ่อ​แล้ว เขา​จะ​ไม่​ยอม​เสีย​บ้าน และ​สิ่ง​ที่​ เหลือ​อยู่​ใต้​ต้น​สัก​ไป​อีก

46

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

47


ครอบครัว​ของ​เขา “ฉัน​จะ​เดิน​ขบวน​ไป พวก​เรา​จะ​เดิน​ขบวน​ไป​ กรุงเทพฯ ไป​เรียก​ร้อง​ต่อ​นายก​รัฐมนตรี”

บท​ที่ 3

“ยะ​หยัง​เฮา​ต้อง​ไป​ช่วย​คน​อื่น​ต๊ว​ยล่ะ​ป้อ” ���สียง​​ไก่​ขันจากบ้าน​ใกล้​เรือน​เคียง​ปลุก​เกรียง​ให้​ ลืมตา​ตื่น​ก่อน​รุ่งอรุณ​มา​เยือน​เวียง​บอน ก่อน​ฝัน​วัย​เยาว์​ เมื่อ​ครั้ง​พ่อ​ยัง​มี​ชีวิต ชาย​หนุ่ม​ลุก​จาก​ที่นอน ขยับ​ตัว​ให้​ เบา​ที่สุด​เพื่อ​มิ​ให้​เมีย​กับ​ลูก​ตื่น แต่​ปรากฏ​ว่า​ข้าง​กาย​เขา​ มี​เพียง​ขับ​แก้ว ไร้​เงา​บัว​ผัด เกรียง​เดิน​ลง​จาก​เรือน​ก็​พบ​เมีย​รัก​กำลัง​พัด​ไฟ​​ ให้​โหม​ไหม้​ฟืน​เพื่อ​หุง​ข้าว “ทำไม​ลุก​มา​หุง​ข้าว​แต่​เช้า​มืด​ล่ะ​บัว​ผัด” เมียร​ กั ล​ กุ ข​ นึ้ สีหน้าห​ มอง​อย่าง​เห็นไ​ด้ช​ ดั ใ​ต้แ​ สง​ไฟ​​ ดวง​กลม​สี​ส้ม 48

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

49


“เป็น​อะไร​รึ​เปล่า หน้าตา​เครียด​เชียว” เขา​ลูบ​ ใบหน้า​เมีย บัว​ผัด​เคย​งาม​เมื่อ​ครั้ง​ยัง​เป็น​สาว​รุ่น​ยัง​ไง ถึง​ มี​ลูก​แล้ว​ก็​ยัง​ไม่​สร่าง มี​เพียง​แต่​แวว​ตา​ที่​บ่ง​บอก​วัน​วาน​ ที่​ผ่าน​มา “ฉัน​ห่วง​พี่” บัว​ผัด​ตอบ “เรื่อง​เดิน​ขบ​วนน่ะ​หรือ” “ฉัน​ไม่​เข้าใจ ทำไม​พี่​ถึง​ต้อง​ไป​เดิน​ขบวน​เรียก​ ร้อง​ด้วย” “ไม่ใช่​พี่​คน​เดียว​นะ​บัว​ผัด ยัง​มี​พ่อ​สา​อิน มี​อ๋อง ไหน​จะ​พ่อ​อุ้ย​แม่​อุ้ย​จาก​บ้าน​หมู่​อื่น​อีก ไม่​นับ​ชาว​บ้าน​ ​เวียง​สา เวียง​ดอน​อีก​ด้วย” “ฉัน​กลัว” บัว​ผัด​เดิน​ไป​นั่ง​ลง​บน​แคร่​ไผ่ “ยัง​จำ​​ เมื่อ​สาม​ปี​ก่อน​ได้​ไหม ที่​ทหาร​ยิง​คน​ที่​กรุงเทพฯน่ะ ตอน​ นัน้ ฉ​ นั ท​ ำงาน​เป็นแ​ ม่บ​ า้ น​อยูโ​่ รงแรม​ไม่ไ​กล​จาก​ราชดำเนิน เห็นค​ น​เข้าม​ า​หลบ​โดน​ทหาร​เอา​ปนื ฟ​ าด บาง​คน​ถกู ย​ งิ ฉัน​ เห็น​คน​ตาย​ไป​โดย​ไม่​ได้​อะไร​เพราะ​เดิน​ขบวน​นี่​แหละ” เกรียง​ถอน​หายใจ ภาพ​จำ​เมื่อ​สาม​ปี​ก่อน เมื่อ​ ครั้ง​ไร่​นา​ล่ม​บีบ​คั้น​ให้​บัว​ผัด​ต้อง​เสีย​สละ​เข้า​กรุงเทพฯ​ ไป​ทำงาน​เป็น​แม่​บ้าน​ใน​โรงแรม​รัตนโกสินทร์ แต่​กลับ​ พบ​เจอ​เหตุการณ์​ที่​ทำให้​เมีย​เขา​เข็ด​ขยาด​เมือง​ฟ้า​จน​มา​ ถึง​บัดนี้ ทั้ง​ที่​ไป​เริ่ม​งาน​ได้​เพียง​เดือน​เศษ​ก็​คือ​ภาพ​การ​ เรียก​รอ้ ง​ให้น​ ายก​รฐั มนตรีท​ มี่ า​จาก​ทหาร​ผน​ู้ นั้ ล​ า​ออก​จาก​ กลุ่ม​ชุมนุม​ประท้วง​นับ​หมื่น​แสน ที่​ใน​ท้าย​สุด​นำ​ไป​สู่​การ​

ปราบ​ปราม​อย่าง​รนุ แรง มีท​ งั้ ผ​ เ​ู้ สียช​ วี ติ และ​สญ ู หาย​ไม่น​ บั ภาพ​นั้น​ยัง​ติดตา และ​ยัง​หลอก​หลอน​บัว​ผัด​เรื่อย​มา ตอน​ที่​นาง​รู้​ว่า​พ่อ​เขา​ถูก​ยิง​เสีย​ชีวิต นาง​อ้อนวอน​ ขอ​ให้เ​ขา​อย่าไ​ด้ต​ ดิ ตาม​หา​ตวั ค​ น​ทำ นาน​วนั ก​ ป​็ ลอบ​ใจ​ให้​ เขา​นึกถึง​ว่า​คง​เป็น​เวร​แต่​ชาติ​ปาง​ก่อน เขา​รู้​ไม่ใช่​ไม่รู้​ว่า​ นับ​แต่​พ่อ​อิน​ปาน​สิ้น​ไป บัว​ผัด​มัก​คอย​จับตา​ดู​เขา​แทบ​​ ไม่​ห่าง​สายตา เว้น​ใน​ยาม​ที่​มี​ขับแ​ ก้ว​ข้าง​กาย เมีย​เขา​ถึง​ จะ​วางใจ เพราะ​รู้​ว่า​เขา​นั้น​รัก​ลูก​หนัก​หนา และ​ไม่มี​วัน​ ทำ​บาป​ใดๆ ต่อ​หน้า​ลูก​แน่นอน สาม​เ ดื อ น​ที่ ​ผ่ า น​ม า บั ว ​ผั ด ​อ ยู่ ​ด้ ว ย​ค วาม​ หวาดระแวง​ก้ำกึ่ง​ความ​ไว้​วางใจ มา​ตอน​นี้ นาง​คง​ไม่​คิด​ ว่า​แรง​ยุ​ให้​เขา​ตาม​อ๋อง​ไป​ประชุม​เมื่อ​คืน​จะ​กลับ​กลาย​มา​ เป็น​หอก​ทิ่ม​แทง​นาง​เอง เกรียง​นั่ง​ลง​ข้าง​เมีย​รัก ตบ​หลัง​มือ​บัว​ผัด​เบาๆ  “เอ็ง​ไม่​ต้อง​กลัว​หรอก​นะ​บัว​ผัด พี่​ไม่​เป็น​อะไร​ หรอก แค่​เดิน​ขบวน​เรียก​ร้อง​ให้​รัฐบาล​รับ​ฟัง​พวก​เรา​ เท่านัน้ พวก​เรา​ชาว​เวียง​บอน​อยาก​จดั การ​ทดี่ นิ ก​ นั เอง มัน​ ไม่ใช่​เรื่อง​รุนแรง​เหมือน​อย่าง​ที่​เอ็ง​เคย​เห็น​มา​หรอก​นะ” “พี่​รู้​ได้​ยัง​ไง” บัว​ผัด​ค้อน “ลืม​ที่​พ่อ​อิน​ปาน​ถูก​ยิง​ ไป​แล้ว​อย่าง​นั้น​หรือ” “พีไ​่ ม่ล​ มื ” เกรียง​กำ​หมัด โทสะ​เขา​ยงั ก​ รุน่ เ​มือ่ น​ กึ ถึง​ การ​ตาย​ของ​พอ่ ข​ นึ้ ม​ า​ทกุ ค​ รา “แต่ก​ บั เ​รือ่ ง​นม​ี้ นั ไ​ม่เ​หมือน​ กัน เรื่อง​นี้​พี่​กับ​คน​อื่นๆ ทำ​เพื่อ​บ้าน​เวียง​บอน หาก​พวก​

50

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

51


เรา​ไม่​ทำ พวก​บริษัท​ยาสูบ​ก็​จะ​ยึด​ที่​นา​ที่​ไร่​เรา​ไป​หมด​ เอ็ง​ยอม​ได้​หรือ” บัว​ผัด​ไม่​ตอบ ซ่อน​ใบหน้า​ใน​เงา​สลัว “ตอน​ที่​พี่​ยัง​เล็กๆ พี่​จำ​ได้​ว่า​พ่อ​เคย​เล่า​ว่า​ปู่​พี่​ ต้อง​เรียก​ร้อง ต้อง​ต่อสู้​เพียง​ไร​เพื่อ​ให้​ทุก​คนใน​เวียง​บอน​ เห็น​ว่าการ​สัมปทาน​ป่า​ไม้ ไม่​ว่า​ครั้ง​ไหน​ล้วน​แต่​ทำให้​ ห้วย​บอน​น้ำ​แล้ง​ลง แต่​ก็​ไม่​เคย​มี​ใคร​ฟัง พ่อ​พี่​เคย​ถาม​ปู่​ นะ​ว่า ยะ​หยัง​เฮา​ต้อง​ไป​ช่วย​คน​อื่น​ต๊ว​ยล่ะ​ป้อ แต่​ปู่​ของ​ พี่​ก็​ตอบ​ง่ายๆ แค่​ว่า เพราะ​พวก​เรา​เป็น​คน​บ้าน​เดียวกัน แม้วา่ ป​ ข​ู่ อง​พจ​ี่ ะ​ลม้ เ​หลว​กอ่ น​เห็นค​ วาม​สำเร็จท​ พ​ี่ อ่ พ​ ส​ี่ าน​ ต่อ” เกรียง​จับ​มือ​เมีย​ขึ้น​มา​กุม “บัว​ผัด พี่​รู้​ว่า​เอ็ง​ห่วง แต่​เชื่อ​เถอะ​ที่​พี่​ต้อง​ทำ​​ แบบ​นี้​ก็​เพื่อ​ครอบครัว เพื่อ​ขับ​แก้ว” นาง​หัน​มา น้ำตา​ไหล​อาบ แต่​นาง​ไม่​สะอื้น “ฉัน​เสีย​พ่อ​แม่​ไป​ตั้งแต่​เด็ก ฉัน​ไม่​อยาก​เสีย​พี่​ไป​ อีก​คน” “เอ็ง​ไม่​เสีย​พี่​ไป​หรอก​บัว​ผัด ไม่​เสีย​แน่ๆ” เกรียง​โอบ​กอด​เมีย​รัก โยก​ร่าง​ของ​หญิง​สาว​เบาๆ ​ ไก่​ขัน​จาก​เล้า​ใน​ไร่ เสียง​ร้อง​หา​เขา​และ​บัว​ผัด​ของ​ขับ​แก้ว​ ดัง​ตาม บัว​ผัด​ผละ​จาก​อ้อม​กอด​เกรียง ปาด​น้ำตา “ลูก​เรียก​แล้ว ไป​ดูเถอะ” เกรียง​ลุก​ขึ้น เช็ด​น้ำตา​จาก​แก้ม​เมีย ไม่​พูด​อะไร

แล้วเ​ดินก​ ลับข​ นึ้ ไ​ป บัวผ​ ดั ล​ กุ ต​ าม​เดินไ​ป​ทเ​ี่ ตา​หงุ ข​ า้ ว เริม่ ​ ทำ​อาหาร​เช้า​ให้​ผัว​และ​ลูก​รัก​เช่น​ที่​เคย​เป็น​มา

52

เงาของวันนี้

ตะวัน​โผล่​พ้น​ยอด​ต้น​สัก​ใน​ไร่​ที่​ปลูก​มา​แต่​รุ่น​พ่อ​ ได้​ไม่​เท่า​ไหร่ เมื่อ​เสียง​เครื่องยนต์​ดัง​กระหึ่ม​เคลื่อน​เข้า​ มา​สู่​ภายใน​อาณา​บริเวณ​รั้ว​บ้าน​เกรียง ชาย​หนุ่ม​กำลัง​ เด็ด​ยอด​ผัก​หม​เพื่อ​ให้​บัว​ผัด​เตรียม​ไว้​แกง​กิน​ยาม​เที่ยง​อยู่​ พอดีเ​มือ่ เ​สียง​รอ้ ง​ทกั ค​ นุ้ ห​ จ​ู าก​อกี ห​ นึง่ ผ​ ใ​ู้ น​เวียง​บอน​ทเ​ี่ ขา​ ไม่​อยาก​พบปะ​ดัง​ขึ้น “เกรียง อยู่​ไหม” เกรียง​ลกุ ข​ นึ้ มอง​เห็นพ​ นั ต​ ำรวจ​โทจ​เด็จ หรือท​ า่ น​ ​สารวัตร​ของ​ชน​ชาว​เวียง​ทั้ง​สาม​เดิน​ดุ่มๆ เหยียบ​ต้น​กล้า​ ​ผัก​กาด​เข้า​มา เขา​รีบ​ร้อง​ออก​ไป​ก่อน​ที่​ท่าน​สารวัตร​ จะ​เหยียบ​ผัก​ที่​เขา​อุตส่าห์​ปลูก​ไว้​เก็บ​กิน​และ​ขาย​จน​ แหลกลาญ​ไม่​เหลือ “อยู่​นี่​ครับ” เกรียง​ร้อง​ออก​ไป ฉวย​ตะกร้า​ใส่​ยอด​ ผัก​หม​เดิน​ข้าม​กล้า​ผัก​กาด​ไป​ยัง​ท่าน​สารวัตร​ที่​หยุด​ก้าว​​ ไม่​รุก​ล้ำ​พื้นที่​สวน​ขนาด​ย่อม​ของ​เขา​ไป​มากกว่า​นี้ “สวัสดี​ครับ​สารวัตร” เกรียง​ยกมือ​ไหว้ ท่าน​ สารวัตร​ยกมือ​ไหว้​ตอบ เขา​สังเกต​มา​นาน​แล้ว​ว่า​สาร​วัตร​ จ​เด็จม​ กั ย​ กมือไ​หว้ต​ อบแทน​ทจ​ี่ ะ​ทำ​วนั ทยหัตถ์เ​ช่นต​ ำรวจ​ คน​อื่นๆ ทั้ง​ที่​เขา​กับ​นาย​ตำรวจ​อายุ​ไม่​หนี​ห่าง​กัน เกรียง​นึก​ใน​ใจ​ว่า​ท่าน​สารวัตร​คง​อยาก​เป็น​ท่าน นิธิ นิธิวีรกุล

53


สส. กระมัง “ทำ​สวน​อยู่​หรือ” พัน​ตำรวจ​โทจ​เด็จ​เอ่ย​ถาม เกรียง​เ���ินน​ ำ​ทา่ น​สารวัตร​เข้าม​ ายังใ​ต้ถนุ เ​รือน วาง​ตะกร้า​ ยอด​ผัก​หม​บน​ตู้​กับข้าว หยิบ​กระบวย​ตัก​น้ำ​มา​ดื่ม ก่อน​ จะ​เอ่ย “สารวัตร​มี​อะไร​กับ​ผม​หรือ​ครับ ถึง​มา​หา​แต่​เช้า” สีหน้า​ของ​ท่าน​สารวัตร​ยัง​คง​ไม่​เปลี่ยนแปลง แม้​ เมื่อ​เกรียง​ไม่​ตอบ​ที่​เขา​ถาม “ฉันม​ ธ​ี รุ ะ​มา​คยุ ก​ บั เ​ก​รย​ี งน่ะส​ ”ิ สาร​วตั ร​จเ​ด็จต​ อบ “พอ​มี​เวลา​ไหม” “ผม​มเ​ี วลา​ทงั้ ว​ นั แ​ หละ​ครับ” เกรียง​วา่ และ​ผาย​มอื ​ ให้​ท่าน​สารวัตร​นั่ง​ลง​ที่​แคร่​ไม้ไผ่ “นั่ง​ก่อน​สิ​ครับ” “ขอบใจ” ท่าน​สารวัตร​นั่ง​ลง แล้ว​หัน​ไป​ยัง​บันได​ เมื่อ​เห็น​บัว​ผัด​จูงมือ​ขับ​แก้ว​ลง​บันได​มา “สวัสดี​จ้ะ​สารวัตร” บัว​ผัด​ยกมือ​ไหว้​เช่น​ผัว ก่อน​ บอก​ลูกสาว​ให้​ไหว้​ตาม “ไหว้​พระ​เถอะ ปี​นี้​เก้า​ขวบ​แล้ว​สินะ​บัว​ผัด” “สิบ​สอง​แล้ว​เจ้า” “อ้าว หันย​ งั ล​ ะ​ออ่ น โต​ไว​เนอ​ะ ตอน​ฉนั ม​ า​ประจำ​ ที่​นี่ บัว​ผัด​ยัง​ตัว​เล็กๆ อยู่​เลย” สารวัตร​พูด​ยิ้มๆ “คุย​กัน​ตาม​สะดวก​นะ​เจ้า ฉัน​ขอ​ไป​คุย​กับ​ปอฝ้าย​​ ที่​บ้าน​พ่อ​สา​อิน​ก่อน” “ตาม​สบาย​เถอะ​บัว​ผัด” ท่าน​สารวัตร​ยิ้ม​ให้​อย่าง​

ผู้ใหญ่​ผู้​เมตตา​ต่อ​ผู้​เยาว์ เมื่อ​บัว​ผัด​กับ​ขับ​แก้ว​พ้น​ระยะ​ ได้ยนิ ไ​ป​แล้ว พันต​ ำรวจ​โทจ​เด็จก​ เ​็ ปลีย่ น​สหี น้า “เอ็งต​ งั้ ใจ​ จะ​ทำ​อะไร หือ เกรียง” เกรียง​รู้ทัน​ที​ว่าการ​ประชุม​เมื่อ​คืน​นี้​ที่​บ้าน​พ่อ​ ​สา​อิน​รู้​ถึง​พวก​บริษัท​ยาสูบ​แล้ว ไม่​เช่น​นั้น คน​อย่าง​ท่าน​ สารวัตร​คง​ไม่​ย่าง​กราย​มา​เหยียบ​บ้าน​เขา ขนาด​ตอน​ที่​ พ่อ​อิน​ปาน​ตาย ท่าน​สารวัตร​ยัง​โผล่​มา​ให้​เห็น​แค่​เฉพาะ​ ใน​งาน​เผา​ศพ​ที่​ลาน​กลาง​เวียง​เท่านั้น “สารวัตร​หมาย​ถึง​เรื่อง​อะไร​หรือ​ครับ” เกรียง​ถาม​ น้ำ​เสียง​ใส​ซื่อ “ก็​เรื่อง​ที่​เอ็ง​กับ​พวก​ผู้ใหญ่​บ้าน​หมู่​หนึ่ง​คิด​จะ​​ เดิน​ขบวน​ไป​เรียก​ร้อง​กับ​นายก​รัฐมนตรี​อะไร​นั่น​ไง ไม่รู้​ หรือไ​ง​วา่ ท​ า่ น​นา​ยกฯงาน​เยอะ​แค่ไ​หน ประเทศ​เพิง่ จ​ ะ​ผา่ น​ การ​ชุมนุม การ​เดิน​ขบวน​ที่​ทำให้​คน​ตาย​ไป​ไม่รู้​เท่า​ไหร่​ มา​แค่​สาม​ปี พวก​เอ็ง​ยัง​จะ​ก่อ​เรื่อง​อีก​เรอ​ะ” เกรียง​รู้สึก​ชัง​น้ำ​หน้า​ชาย​ผู้​ได้​ชื่อ​ว่า​เป็น ​ผู้​พิทักษ์​ สันติราษฎร์​ตรง​หน้า​ยิ่ง​นัก “พวก​ผม​แค่​ไป​พูด​คุย​ใน​ฐานะ​ลูก​บ้าน​ชาว​เวียง​ ด้วย​กัน​เท่านั้น สารวัตร​ไป​ได้ยิน​มา​จาก​ไหน​ว่า​จะ​มี​การ​ เดิน​ขบวน” “จาก​ไหน​ก็​ไม่​สำคัญ สำคัญ​แค่​ว่าการ​เดิน​ขบวน​​ ที่​ว่า​นั้น​จะ​ต้อง​ไม่​เกิด​ขึ้น ใน​ฐานะ​ผู้​ดูแล​กฎหมาย ฉัน​ ยอม​ให้​มัน​เกิด​ขึ้น​ไม่​ได้​เด็ด​ขาด ไม่​เช่น​นั้น​สถานี​ตำรวจ​​

54

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

55


ทีอ​่ นื่ จ​ ะ​มอง​คน​เวียง​บอน​วา่ ย​ งั ไ​ง เป็นพ​ วก​ทอ​ี่ ยาก​ได้อ​ ะไร​ ก็​ยก​พวก​ไป​เอา​ให้​ได้​น่ะ​เห​รอ” เกรียง​เดือด​ปดุ เขา​อยาก​สวน​กลับไ​ป​วา่ แ​ ล้วต​ ำรวจ​ อื่น​จะ​มอง​เรื่อง​ที่​สาร​วัตร​จ​เด็จ​ไม่​อาจ​คลี่คลาย​คดี​พ่อ​เขา​ ยัง​ไง ทว่าก็ได้แต่​งำ​ไว้ เขา​จำเป็น​ต้อง​ซ่อน​ความ​รู้สึก “ผม​คิด​ว่า​สารวัตร​ได้ยิน​มา​ผิดๆ แน่นอน ไม่​เชื่อ​ ไป​ถาม​พ่อ​สา​อิน​ดู​ได้​เลย ใน​ฐานะ​ผู้ใหญ่​บ้าน ซึ่ง​ก็​เท่ากับ​ เป็น​ผู้​ปกครอง​เหมือน​สารวัตร​เช่น​กัน พ่อ​สา​อิน​ไม่​โกหก​ แน่นอน” “ฉั น ​ก็ ไ ด้ ​ยิ น ​ม า​จ าก​พ วก​ผู้ ​ป กครอง​ด้ ว ย​กั น ​นี่ ​ แหละ” เกรียง​มอง​ด้วย​สายตา​เรียบ​นิ่ง นึก​ขัน​ที่​คน​อย่าง​ ท่าน​สารวัตร​ก็​เขลา​ได้​เมื่อ​หลง​ใน​อำนาจ เพราะ​ท่าน​ สารวัตร​เพิ่ง​ยอมรับ​ออก​มา​เอง​ว่า​ใคร​ที่​เป็น​กา​คาบ​ข่าว “ถ้า​เช่น​นั้น​สารวัตร​คง​ได้ยิน​มา​ผิดๆ แล้ว​ละ​ครับ” “เอ็ง​จะ​ยืนยันว​ ่าไ​ม่ม​กี าร​พูด​ถงึ ​เรื่อง​การ​เดิน​ขบวน​ อะไร​ที่​ว่า?” “ครับ” เกรียง​สบตา​สาร​วตั ร​จเ​ด็จ จน​ทา่ น​สารวัตร​ หลบ​สายตา​ไป​เอง จาก​นั้น​ถอน​หายใจ​ออก​มา​เบาๆ “ถ้า​เกรียง​ยืนยัน​เช่น​นั้น​ฉัน​ก็​เบาใจ” สาร​วตั ร​จเ​ด็จล​ กุ จ​ าก​แคร่ไ​ม้ไผ่เ​ป็นส​ ญ ั ญาณ​สนิ้ ส​ ดุ ​ ​การ​สนทนา เกรียง​ลุก​ตาม เดิน​ไป​ส่ง​ท่าน​สารวัตร​ที่​ รถ​กระบะ​สี​ดำ​คัน​ใหญ่​ราคา​เหยียบ​ล้าน ก่อน​เปิด​ประตู​

เข้าไป​ใน​รถ สาร​วัตร​จ​เด็จ​หัน​มา​พูด “หวัง​ว่า​คง​ไม่​ต้อง​เตือน​หรอก​นะ​ว่า​ถ้า​เกิด​ฉัน​จับ​ ได้​ขึ้น​มา​ว่าที่​เกรียง​สัญญา​กับ​ฉัน​เป็น​เรื่อง​โกหก​จะ​เกิด​ อะไร​ขึ้น” “สารวัตร​วางใจ​เถอะ​ครับ” เกรียง​กล่าว​ราบ​เรียบ สำหรับ​อาการ​ไม่รู้​ร้อน​รู้​หนาว​ต่อ​การ​ตาย​ของ​พ่อ​ เขา การ​เอา​หู​ไป​นา​เอา​ตา​ไป​ไร่​เพียง​พอแล้ว​ที่​เกรียง​จะ​ บอก​ตัว​เอง​ให้​กล้า​ที่​จะ​โกหก​ซึ่ง​หน้า เพราะ​หาก​เวลา​นั้น​ มา​ถึง เขา​เอง​ก็​อยาก​รู้​เหมือน​กัน​ว่าการ​เดิน​ขบวน​นี่​จะ​​ ติด​คุก​สัก​กี่​วัน ดี​เสีย​อีก เขา​จะ​ได้​บอก​ให้​คน​ภายนอก​ได้​รู้​ ว่า​เวียง​บอน​นั้น​แท้​แล้ว​เป็น​อย่างไร ขอ​เพียง​ให้​ได้​บอก​เถอะ จะ​เป็น​เขา​หรือ​คน​อื่น ได้​ ทั้ง​นั้น เกรียง​มอง​ดู​รถ​กระบะ​ของ​ท่าน​สารวัตร​แล่น​จาก​ ไป​ทิ้ง​ฝุ่น​ควัน​กระจาย​ขึ้น​ตาม​ล้อ​หลัง เสียง​สวบ​สาบ​ดัง​ ขึน้ เขา​หนั ไ​ป​มอง อ๋อง​โผล่พ​ น้ อ​ อก​มา​จาก​แนว​ตน้ ไม้เ​ลือ้ ย​ จำพวก​มะเขือพ​ วง มะเขือย​ าว และ​ตำลึงท​ า้ ย​สวน​เขา ซึง่ ​ ถัดไ​ป​ระหว่าง​แนว​เขา​ทท​ี่ อด​ขนาน คือท​ ต​ี่ งั้ ข​ อง​บา้ น​หมู่ 2 รวม​ถึง​บ้าน​ของ​พ่อ​สา​อิน​ที่​อ๋อง​อาศัย​ด้วย “ไม่​ขี่​รถ​เครื่อง​มา​หรือ​วัน​นี้” อ๋อง​ส่าย​หน้าที่​เคร่งขรึม​ไม่​ต่าง​กับ​สาร​วัตร​จ​เด็จ ก่อน​เอ่ย​ตอบ “ขี่ แต่เ​ห็นร​ ถ​กระบะ​มนั ก​ อ่ น เลย​จอด​แล้วเ​ลาะ​มา​

56

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

57


ด้าน​หลัง” อ๋อง​เงียบ แล้ว​ถาม “มัน​มา​ทำไม” “เรื่อง​ที่​พวก​เรา​ประชุม​กัน​เมื่อ​คืน” “ฮึ หูไว​จริง” “แล้ว​เอ็ง​มี​เรื่อง​อะไร​กับ​ข้า​หรือ​อ๋อง” “ว่า​จะ​มา​คุย​กับ​เอ็ง​เรื่อง​กำหนดการ​ต่างๆ แหละ พ่อข​ า้ บ​ อก​จาก​นใ​ี้ ห้ร​ ะวังก​ าร​ไป​หาสูร​่ ะหว่าง​กนั ว่าแ​ ต่เ​อ็ง​ คิด​ว่า​ใคร​คาบ​ข่าว​ไป​บอก​สารวัตร​มัน” “จะ​มี​ไผ” น้ำ​เสียง​ดู​หมิ่น​ไม่​ปิดบัง​เมื่อ​เกรียง​นึกถึง​ ใบหน้า​ของ​ผู้ใหญ่​บ้าน​หมู่ 3 “พ่อ​โพน​ล่ะ​สิ” เกรียง​คร้าน​จะ​เอ่ย​ให้​เสีย​ปาก “เลว​ขนาด​เนอ​ะ ฟาก​โน้น​ก็​จะ​เอาใจ ฟาก​นี้​ก็​จะ​ ยึด​ไว้” “พ่อ​แก​ก็​อย่าง​นี้​แหละ เปลี่ยน​สี​ไม่​ต่าง​กิ้งก่า ใคร​ ทำ​ประโยชน์​ได้​ก็​พร้อม​จะ​เลีย​เขา​ไป​ทั่ว” อ๋อง​ถอน​หายใจ เดิน​ไป​ตัก​น้ำ​จาก​โอ่ง​ดิน​ใบ​เล็ก​ ขึ้น​ดื่ม แล้ว​เดิน​มา​นั่ง​บน​แคร่​ไผ่ “เอ็ง​ว่า​เรา​ควร​กัน​พ่อ​โพน​ออก​ไป​ไหม” “ไม่​ควร” เกรียง​ส่าย​หน้า ยืน​พิง​เสา​ไม้​สัก​ค้ำ​เรือน มอง​ออก​ไป​ยัง​สวน​ตน “ทำไม เอ็ง​ไม่​แน่ใจ​เห​รอ” “ไม่ใช่” เกรียง​หัน​มา “พ่อ​ข้า​เคย​สอน​ว่า​ศัตรู​ ควร​เก็บ​ไว้​ใกล้​ตัว เพราะ​อย่าง​นั้น พ่อ​ข้า​ถึง​ไม่​เคย​ระวัง​

พ่อ​โพน​เลย” “แต่​จะ​ให้​แก​อยู่​ร่วม​ใน​การ​ประชุ���​ทุก​ครั้ง​ก็​ไม่​ควร​ หรอก​นะ​เกรียง เรา​ไม่รู้​ว่า​เมื่อ​ใด​ที่​พ่อ​แก​จะ​คาบ​ไป​บอก​ อีก ดี​ไม่​ดี งาน​ของ​พวก​เรา​จะ​ล่ม​ก่อน” “เพราะ​อย่าง​นั้น​สิ​ยิ่ง​ควร​ไว้​ใกล้​ตา หาก​สารวัตร​​ มัน​รู้​ตลอด​ว่า​พวก​เรา​คุย​เรื่อง​อะไร​ก็​เป็น​อัน​แน่ใจ​ว่า​ใคร​ มัน​ไป​ฟ้อง ถึง​ตอน​นั้น จะ​ขับ​ไล่​พ่อ​โพน​ไป​ก็​ไม่มี​ใคร​ว่า แต่​ตอน​นี้ เรา​ยัง​ไม่มี​หลัก​ฐาน​ใดๆ ขืน​กันท่า​ก็​เท่ากับ​ ​หยาม​หมิ่น​กัน คน​อย่าง​พ่อ​โพน​คง​ไม่​ยอม​แน่” น้ำ​เสียง​ เกรียง​คุก​รุ่น​ด้วย​โทสะ “แล้ว​เรื่อง​กำหนดการ​ว่า​ยัง​ไง” “เอ็ง​ว่า​เรา​ควร​เริ่ม​เมื่อ​ใด” “ปรึกษา​พ่อ​สา​อิน​แล้ว​หรือ” “พ่อข​ า้ ใ​ห้ม​ า​ถาม​เอ็งน​ แ​ี่ หละ พ่อว​ า่ เ​อ็งย​ งั ห​ นุม่ แ​ น่น อีก​ทั้ง​ยัง​เสีย​พ่อ​ไป​ใน​การ​ต่อ​ต้าน​พวก​บริษัท​ยาสูบ​ด้วย​ จึง​เหมาะ​ที่​จะ​นำ​พวก​เรา​ชาว​เวียง​บอน​ทั้งหมด” “นั่น​ไม่​เกี่ยว​ด้วย​เลย​นะ​อ๋อง” “ไม่รู้​ละ พ่อ​ข้า​ว่า​อย่าง​นั้น ข้า​ก็​ว่า​ตาม” เกรียง​เงียบ​ไป เงียบ​นาน​จน​เพื่อน​ห่วง “เอ็ง​โกรธ​หรือ” “เปล่า แต่​ข้า​ไม่​อยาก​เป็น​ผู้นำ​ใคร บัว​ผัด​มัน​ไม่​ อยาก​ให้​ข้า​เข้า​ร่วม​ด้วย​ซ้ำ” “ข้า​รู้ เอ็ง​ไม่​อยาก​ให้​ใคร​เอา​พ่อ​อิน​ปาน​มา​อ้าง​ สินะ”

58

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

59


เกรียง​พยัก​หน้า “ข้าพ​ ร้อม​จะ​เข้าร​ ว่ ม​เดินข​ บวน​นะ​ออ๋ ง แต่ไ​ม่อ​ ยาก​ เป็น​ผู้​นำ​จริงๆ” “เอา​อย่าง​นี้​ได้​ไหม พ่อ​ให้​ข้า​ไป​ส่ง​ข่าว​บอก​ผู้นำ​ บ้า​นอื่นๆ ว่า​จะ​มี​ประชุม​อีก​มะรืน​นี้ ถึง​ตอน​นั้น​ให้​ทุกค​ น​ ยกมือ​ว่า​มี​กี่​คน​เห็น​ด้วย​ให้​เอ็ง​เป็น​ผู้นำ หาก​คะแนน​เสียง​ ให้​เอ็ง​เป็น​ผู้นำ​เยอะ​กว่า เอ็ง​ก็​ต้อง​ยอมรับ​มติ​นะ​เกรียง” เกรียง​ไม่​ตอบ แต่​มี​สีหน้า​อึดอัด​ใจ “ตาม​นี้​นะ​เกรียง” อ๋อง​ลุก​ขึ้น ตบ​ไหล่​เพื่อน​เบาๆ แล้ว​เดิน​กลับ​ตาม​ ทาง​เก่า​ที่​จาก​มา พอ​อ๋อง​ลับ​หลัง​แนว​ไม้​เลื้อย​ไป เกรียง​ ก็​หัน​มา​สบ​สายตา​ขุ่น​หมอง​ของ​บัว​ผัด​ที่​มอง​มา กระนั้น​ สายตา​ที่​สะทก​สะท้อน​ใจมา​กก​ว่า กลับ​เป็น​ดวงตา​ใส​ซื่อ​ ของ​ขับ​แก้ว​ที่​ร้อง​เรียก​พร้อม​กับ​อ้า​แขน “ป้อ”

60

เงาของวันนี้

บท​ที่ 4

หยาด​ฝน​หยด​ลง​บน​ใบ​บอน เกลือก​กลิ้ง​ไป​มา​ เมื่อ​ฝน​อีก​หยาด​กระทบ ก่อน​ที่​บอน​ใบ​นั้น​จะ​เปลี่ยน​เป็น​ ​เต้น​ระบำ​เมื่อ​ฝน​เท​ไม่​ลืม​หู​ลืมตา เกรียง​กำลัง​นอน​อยู่​บน​ แคร่​ไผ่ บัว​ผัด​นั่ง​ถัก​ไหม​พรม​ที่​นาง​ฝึกหัด​มา​แต่​ครั้ง​เข้า​ กรุงเทพฯไป​เป็น​แม่​บ้าน​ที่​โรงแรม​แห่ง​นั้น ส่วน​ขับ​แก้ว​ นอน​หลับ และ​กรน​เบาๆ แข่ง​กับ​เสียง​ฝน “คิด​ว่า​พวก​เรา​จะ​มา​กัน​ไหม” เมีย​ถาม​ขึ้น​เบาๆ ​ เกรียง ซึ่ง​นอน​ก่าย​หน้าผา​กอ​ยู่ จ้อง​มอง​ใต้ถุน​เรือน​ตน​ อยู่​ครู่​ก่อน​จะ​ตอบ “มา​ก็​เห็น ไม่​มา​ก็​ไม่​เห็น” “พี่​แน่ใจ​นะ​ว่า​สาร​วัตร​จ​เด็จ​ไม่รู้​เรื่อง” “ไม่​แน่ใจ​เลย”

นิธิ นิธิวีรกุล

61


“ไม่​แน่ใจ แล้ว​พี่​ไม่​กลัว​หรือ พี่​ไป​สัญญา​กับ​ สารวัตร​เขา​ไม่ใช่​เห​รอ” เกรียง​เงียบ ไม่​ตอบ​คำ​บัว​ผัด เมีย​เห็น​ท่าทาง​ ผัว​ก็​รู้​ว่า​เขา​กำลัง​ระอุ​อยู่​ภายใน แม้​ภายนอก​จะ​เต็ม​ไป​ ด้วย​ท่าทาง​สงบ​นิ่ง แม้​ภายนอก​ฟ้า​ฝน​จะ​พรำ​ตก​ให้​เวียง​ บอน​ชุ่ม​ฉ่ำ แต่​เวียง​ยาม​นี้​ก็​ไม่​ต่าง​จาก​อารมณ์​ผัว​นาง​ที่​ รอ​เวลา​ปะทุ หาก​เป็น​ยาม​อื่น เวลา​อื่น บัว​ผัด​คง​ไม่​รบเร้า แต่​ ไม่ใช่​วัน​นี้ “แล้ว​พี่​แน่ใจ​ได้​ยัง​ไง​ว่า​พวก​เรา​จะ​มา​กัน” บัว​ผัด​ ถาม​ซ้ำ​อีก​ครั้ง เกรียง​เงียบ​ไป และ​บัว​ผัด​ก็​รอ​คอย​คำ​ตอบ จน​ นาง​เร่ง​เสีย​เอง “พี่​เกรียง” “ฉัน​ไม่รู้” บั ว ​ผั ด ​รู้ สึ ก​ว่ า ​กั ง วาน​เสี ย ง​ผั ว ​ไ ม่ ​ค ล้ า ย​ว่ า ​ก ำลั ง​ หงุดหงิดแ​ ม้แต่น​ อ้ ย แต่เ​ป็นก​ งั วาน​ทฟ​ี่ งั แ​ ล้วส​ ะทก​สะท้อน​ ใจ​ยงิ่ เพราะ​มนั ช​ า่ ง​เบา​โหย ขาด​ไร้ซ​ งึ่ น​ ำ้ ห​ นักใ​น​ความ​เชือ่ ​ ที่​เกรียง​ยึด​มั่น สอง​ผัว​เมีย​ไม่​เอ่ย​คำ​ใดๆ ต่อ​กัน​อีก ต่าง​จม​อยู่​ใน​ ห้วง​คำนึง​ของ​ตน ขณะ​ที่​เสียง​ฝน​สาด​ใส่​หลังคา​กระเบื้อง สาด​ใส่​สังกะสี​ที่​กั้น​เป็น​ฝา​ห้องน้ำ​ภายใน​สวน อึ่ง​อ่าง​ร้อง​ ระงม โลก​พลัน​เงียบ​งัน​ใน​ห้วง​คำนึง​ของ​เกรียง เขา​หัน​

เล็ก​น้อย​ไป​ยัง​บอน​ที่​ลง​ประดับ​ไว้​ใน​กระถาง​บัว​ใต้​โคน​ ​ต้น​จ้อ​ล่อ นึก​ย้อน​กลับ​ไป​ถึง​คืน​ประชุม​ครั้ง​สุดท้าย​ที่​ม​ี ผู้​มา​เข้า​ร่วม​น้อย​กว่า​ทุก​ครั้ง แทบ​เหลือ​ไม่​ถึง​สิบ​คน จาก​ จำนวน​กว่า​สามสิบ​ใน​ตอน​แรก และ​เพิ่ม​ขึ้น เพิ่ม​ขึ้น​ใน​ แต่ละ​ครัง้ ท​ ม​ี่ ก​ี าร​เรียก​ประชุมจ​ าก​พอ่ ส​ า​อนิ กระทัง่ ข​ า่ ว​ลอื ​ เรื่อง​เงิน และ​การ​เดิน​ทาง​ไป​พูด​คุย​กับ​พ่อ​อุ้ย​แม่​อุ้ย​หมู่​ ต่างๆ ของ​สาร​วัตร​จ​เด็จ ทำให้​จำนวน​คน​ประชุม​เริ่ม​ น้อย​ลง จน​กลาย​เป็น​ร่อย​หรอ​ใน​ครั้ง​ท้าย​สุด ค่ำคืน​นั้น เขา​กับ​อ๋อง​ยังอ​ ้อยอิ่ง ขณะ​ที่​คน​อื่นๆ ​ กลับไ​ป​จน​หมด​แล้ว เหล้าข​ าว​ถกู น​ ำ​มา​วาง​ให้โ​ดย​ทา​พรม​ ลูกชาย​ของ​อ๋อง​ที่​อายุ​เกือบ 14 ปี​แล้ว ทั้ง​สอง​เคย​พูด​ คุย​กัน​เล่นๆ ถึง​การ​วางแผน​ให้​ลูก​ทั้ง​สอง​ของ​พวก​เขา​ แต่งงาน​กัน​เมื่อ​เติบโต แต่​ถึง​ตอน​นี้ พวก​เขา​ไม่​มั่นใจ​ อนาคต​นัก ฟ้าป​ ลาย​รอ้ น​ตน้ ฝ​ น​พร่าง​พราว​ดว้ ย​ดาว​ชดั เจน​กว่า​ ฟ้าห​ น้าห​ นาว​ทม​ี่ า่ น​หมอก​คลุมห​ นา​จน​แทบ​แล​ไม่เ​ห็นด​ าว กระนั้น​ใช่​ว่า​อากาศ​ใน​หน้า​ร้อน​ยาม​ค่ำ ดึก​สงัด​จะ​ไม่​เย็น​ เยือก อ๋อง​ริน​เหล้า​ให้​เพื่อน​สนิท ขณะ​ที่​เกรียง​จุด​ยาเส้น​ ที่​เขา​เคย​สาบาน​เมื่อ​หลัง​พ่อ​ตาย​ว่า​จะ​เลิก​สูบ​เด็ด​ขาด “ของ​เอ็ง” อ๋อง​ส่ง​แก้ว​เหล้า​ให้​เพื่อน เป็น​แก้ว​ติด​ตรา​บริษัท​ ยาสูบ​บริษัท​แรก​ที่​แถม​มา​ให้​กับ​ปุ๋ย​เคมี แทบ​ทุก​หลัง​ใน​ เวียง​บอน​มแ​ี ก้วเ​ช่นน​ เ​ี้ หมือน​กนั บาง​หลังก​ ไ็ ด้ล​ าย​ใหม่เ​มือ่ ​

62

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

63


บริษัท​อิน​ทร​เขต​ต์​เข้า​มา​รับ​ช่วง​ต่อ​สาน​งาน​ปลูก​ใบ​ยาสูบ บาง​หลังก​ เ​็ ก็บไ​ว้เ​สียเ​ฉยๆ ครัน้ จ​ ะ​ทงิ้ ก​ เ​็ สียดาย ถึงอ​ ย่างไร​ แก้ว​ก็​มี​ประโยชน์​ใช้​ดื่ม​กิน “คืน​นี้​อากาศ​เย็น​นิ” อ๋อง​ชวน​คุย “ฮื่อ” เกรียง​ตอบ แล้ว​ดื่ม​เหล้า​ตาม​กลั้ว​คอ อ๋อง​เห็น​เพื่อน​ดื่ม​เหล้า​หมด​แก้ว​ใน​พริบ​ตา​ก็​ริน​ให้​ อีก​ครั้ง เกรียง​ก็​ดื่ม​จน​หมด​แก้ว​อย่าง​รวดเร็ว​เช่น​แก้ว​แรก อ๋อง​มอง​เพือ่ น​อย่าง​เห็นใจ เขา​อยาก​พดู บ​ าง​อย่าง​ให้เ​พือ่ น​ คลาย​วิตก แต่​เขา​เอง​ก็​มี​บาง​อย่าง​ให้​ต้อง​ปิด​ไว้​เช่น​กัน “เอ็งว​ า่ เ​รา​จะ​ลม้ เ​หลว​ไหม?” แล้วเ​กรียง​กเ​็ อ่ยถ​ าม​ เสียง​สั่น อ๋อง​ถอน​หายใจ​เล็ก​น้อย เขา​ดื่ม​เหล้า​ใน​แก้ว​ตน​ ตาม “ทำไม​ถึง​คิด​ว่า​จะ​ล้ม​เหลว​ล่ะ” “เอ็งก​ เ​็ ห็นอ​ ยู.่ ..นับว​ นั พ​ วก​เรา​ยงิ่ ล​ ด​นอ้ ย​ลง​ไป​ทกุ ที” เกรียง​ระบาย​ลม​หายใจ “ข้า​ท้อ​ว่ะ​อ๋อง” อ๋อง​เงียบ​ไป​อีก เรื่อง​ปลอบ​คน เขา​ไม่​ถนัด แต่​ เรื���อง​สรวลเส​เฮฮา อ๋อง​พอ​ไป​ได้ อย่าง​น้อย​ปอ​ฝ้าย เมีย​ เขา​ก็ได้​มา​เพราะ​ความ​ช่าง​เจรจา “ข้า​ถาม​เอ็ง​เรื่อง​หนึ่ง​ได้​ไหม​เกรียง” “เอ็ง​ก็​รู้​ว่า​ได้” “หาก​ถึง​วัน​นั้น ไม่มี​สัก​คน​มา​ร่วม​เดิน​ขบวน เอ็ง​ จะ​ยัง​เดิน​ต่อ​ไหม”

เกรียง​มอง​หน้า​เพื่อน​ใน​แสง​สลัว “เดิน” อ๋อง​ยิ้ม ริน​เหล้า​ให้​เพื่อน​อีก​แก้ว “ก็​เท่า​นี้​แหละ” คืน​นั้น​เพิ่ง​ผ่าน​มา​ได้​สี่​วัน จาก​วัน​นั้น​ไม่มี​ข่าว​ใด​ จาก​อ๋อง​หรือ​พ่อ​สา​อิน​อีก สี่​วัน​ที่​จม​อยู่​ใน​ความ​กังวล​ว่า​ ต่อ​ให้​พยายาม​เพียง​ไร​ก็​อาจ​มี​เพียง​เขา​ผู้​เดียว​ที่​ต่อสู้​พวก​ บริษทั ย​ าสูบก​ บั อ​ ำนาจ​รฐั ทำให้อ​ อ๋ ง​ไม่มแ​ี ก่ใ​จ​ทำ​ไร่เ​ท่าไ​หร่​ นัก หน้าทีน​่ นั้ ต​ ก​เป็นข​ อง​บวั ผ​ ดั อ​ ย่าง​ไม่เ​ต็มใจ กระนัน้ น​ าง​ ก็​เข้าใจ​อารมณ์​ผัว นาง​ปล่อย​ให้​เกรียง​หายตัว​ไป​คราว​ละ​ หลาย​ชั่วโมง ตราบ​เท่า​ที่​เย็น​ย่ำ​เขา​ยัง​กลับ​มา​กิน​ข้าว​แลง บาง​ครา​ใน​บาง​มอื้ กระทัง่ ใ​น​บาง​คนื ก​ อ่ น​หลับตา​นอน นาง​ จะ​ถาม​ว่า​เขา​หาย​ไป​ไหน​มา บาง​ครา​ใน​บาง​ครั้ง เขา​จะ​ ตอบ แต่บ​ าง​ครัง้ เ​ขา​กเ​็ งียบ ส่วน​มาก​แล้ว เกรียง​จะ​หาย​ไป​ บน​ยอด​เขา​บอน ไป​มอง​ดเ​ู วียง​จาก​ยอด​สงู สุดท​ บ​ี่ รรพบุรษุ ​ ชาว​ยอง​ของ​พ่อ​อิน​ปาน​อพยพ​ข้าม​เขา​มา ขณะ​ที่​ชน​ชาว​ กรอม ญาติ​ข้าง​แม่​ตาม​มา​ใน​ภาย​หลัง นั่น​จึง​เป็น​ที่มา​ ของ​ชื่อ​ที่​ออก​สำเนียง​ข้าง​ฟาก​โน้น​ให้​รู้​ว่า​เกรียง​นั้น​มี​สอง​​ สาย​เลือด สอง​เชื้อ​สาย​ใน​ตัว​ตน มากกว่า​นั้น​คือ​การ​อยู่​ ร่วม​กัน​ของ​ชน​เผ่า​ทั้ง​หลาย​ภายใน​เวียง​บอน เพราะ​ตัว​ บัวผ​ ดั เ​อง​กม​็ เ​ี ชือ้ ส​ าย​เผ่าล​ วั ะ​กบั เ​ข​ลาง​คน​์ คร​เมือง​พระนาง​ จาม​เทวี ฝน​จาง​ไป​โดยทีเ​่ กรียง​ไม่ทนั ส​ งั เกต กลิน่ ก​ าสะ​ลอง​

64

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

65


ที่​บัว​ผัด​ปลูก​ไว้​แทน​แนว​รั้ว​โชย​ตาม​ละออง​ฝน เมีย​และ​ ลูก​เขา​ไม่​ได้​อยู่​ข้าง​กาย​อีก​แล้ว เกรียง​นึก​แปลก​ใจ ฟ้า​ฝน​ เ​มือ่ บ​ า่ ย​ยำ่ เ​ย็นเ​ปลีย่ น​เป็นแ​ ดง​ฉาน สลัวๆ วังเวง ใน​เสียง​ หยด​น้ำ​ติ๋ง ติ๋ง เกรียง​ลุก​ขึ้น​จาก​แคร่ ร้อง​เรียก​หา​เมียร​ ัก แต่​ไร้​เสียง​ตอบ จึง​เดิน​ขึ้น​เรือน แต่​ไร้​เงา​เมีย​และ​ลูกสาว​ เช่น​กัน ทั้ง​ใน​ส่วน​รับแขก และ​ห้อง​นอน เกรียง​กลับ​ลง​มา​ที่​ใต้ถุน​เรือน นึก​ใน​ใจ​เพียง​ว่า​ เมีย​คง​ไป​คุย​กับ​เพื่อน​ร่วม​รุ่น ดี​ไม่​ดี​อาจ​ไป​คุย​กับ​ปอ​ฝ้าย​ ที่​บ้าน​พ่อ​สา​อิน เขา​นึก​อยาก​ตาม​ไป แต่​อีก​ใจ​ก็​กลัว​ว่า​ ถ้า​ไป​แล้ว​ไร้​เงา​อ๋อง​จะ​ยิ่ง​เหงา​ใจ เหมือน​ใน​ยาม​นี้​ที่​รู้สึก​ ช่าง​โดด​เดี่ยว​นัก ถ้อยคำ​เพื่อน​หวน​กลับ​เข้า​มา​อีก ‘หาก​ถึง​วัน​นั้น ไม่มี​สัก​คน​มา​ร่วม​เดิน​ขบวน เอ็ง​ จะ​ยัง​เดิน​ต่อ​ไหม’ คำ​ตอบ​เขา​ใน​วัน​นั้น​กลับ​มา​กด​ทับ​บน​สอง​บ่า​ใน​​ วัน​นี้ เกรียง​นึกถึง​พ่อ​คืน​ก่อน​วัน​ถูก​ยิง​ตาย​ใต้​ต้น​สัก เขา​ ถาม​พ่อ​ถึง​เหตุผล​ใน​การ​ต่อ​ต้าน​การ​เข้า​มา​ของ​บริษัท​ ยาสูบ ถาม​เพื่อ​ยัน​ความ​มั่นใจ​ให้​แก่​เขา​เอง คำถาม​เดียว​กับ​ที่​พ่อ​เขา​เคย​ถาม​ปู่ “ทำไม​เรา​ต้อง​ไป​ช่วย​คน​อื่น​ด้วย​ล่ะ​พ่อ” “เพราะ​เรา​คือ​คน​เวียง​บอน​ด้วย​กัน” เป็น​คำ​ตอบ​สั้นๆ ที่​ใน​ตอน​นั้น ก่อ​เกิด​ความ​ ฮึกเหิม​ใน​ใจ​เกรียง เขา​เชื่อ​มั่น​ว่า​พ่อ​ทำ​ใน​สิ่ง​ที่​ถูก​ต้อง​

​ไม่​เฉพาะ​แต่​ครอบครัว​เท่านั้น แต่​ยัง​หมายความ​รวม​ ถึง​สังคม​โดย​รอบ เวียง​บอน​ที่​พ่อ​และ​เขา​เติบโต​มา​ด้วย​ กัน ผู้คน​เป็น​เช่น​ไร สังคม​เป็น​เช่น​นั้น พ่อ​เคย​บอก​เขา​ไว้​ ครั้ง​หนึ่ง หาก​เรา​เห็น​ความ​ไม่​ถูก​ต้อง อย่าง​น้อย​ถ้า​เรา​ ได้ป​ ระกาศ​เจตนารมณ์ นัน่ ย​ อ่ ม​ดก​ี ว่าบ​ น่ บ​ า้ อ​ ยูใ​่ น​บา้ น​ให้​ ลูก​เมีย​ฟัง แล้ว​เหิม​เก​ริม​ว่า​กู​นี่​หนา​ดี​ขนาด แม้​การ​ ประกาศ​เจตนา​ที่​ว่า​จะ​ไร้​เพียง​สัก​ผู้​เดียว​สนใจ​รับ​ฟัง​ก็​ ตาม​ที เกรียง​หนั ไ​ป​มอง​นาฬิกา​ตดิ ผ​ นังท​ รง​กลม ของ​แถม​ จาก​ธนาคาร​เมือ่ ค​ รัง้ พ​ อ่ อ​ นิ ป​ าน​ยงั ท​ ำ​เกษตร​ดว้ ย​การ​กเ​ู้ งิน​ ซือ้ ป​ ยุ๋ ไม่ต​ า่ ง​จาก​พน​ี่ อ้ ง​รว่ ม​เวียง​คน​อนื่ ๆ ซึง่ ก​ ท​ู้ กุ อ​ ย่าง​ท​ี่ ไม่ต​ อ้ ง​ทำให้ต​ วั เ​อง​เหนือ่ ย​ยาก ตัง้ แต่ก​ าร​จา้ ง​หว่าน จ้าง​ไถ จ้าง​เก็บ​เกี่ยว นาฬิกา​บอก​เวลา​ผ่าน​เลย​เวลา​นัด​หมาย​มา​ เนิ่น​นาน​แล้ว เกรียง​บอก​ตัว​เอง​ว่า​พอที เขา​จะ​ไม่​รอ​แล้ว เกรียง​หัน​ไป​ยัง​ย่าม​ใส่​เสื้อผ้า​ที่​บัว ​ผัด​เตรียม​ให้​ พร้อม​อาหาร​แห้ง​สำหรับ​การ​เดิน​ทาง ป้าย​ผ้า​ขนาด​ยาว​ สอง​เมตร จารึก​ข้อความ​ด้วย​สี​แดง​แทน​สี​เลือด​ของ​ชาว​ เวียง​ใน​อนาคต​เมื่อ​สิ้น​ป่า​ว่า “เรา​ขอ​ต่อ​ต้าน​การ​รุก​ล้ำ​ป่า​ ต้นน้ำ​ห้วย​บอน” ม้วน​เป็น​ทบ​ไว้ ความ​ตั้งใจ​แต่​แรก​คือ​ เขา​กับ​อ๋อง​จะ​เป็น ​ผู้​กาง​ขึง​ผ้า​ผืน​นี้​เดิน​นำ​ขบวน​ชาว​บ้าน ตอน​นี้​ความ​ตั้งใจ​นั้น​ไม่มี​เหลือ “คิด​จะ​ไป​คน​เดียว​รึ​ไง” เกรียง​หัน​ไป อ๋อง​ยืน​อยู่ และ​ที่​กำลัง​เดิน​ตาม​มา​

66

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

67


ข้าง”

ด้าน​หลัง​คือ​บัว​ผัด และ​ขับ​แก้ว “นึก​ว่า​เอ็ง​ไม่​มา​แล้ว” “ต้อง​รอ​ให้​ฝน​ซา​ก่อน​ซี” เพื่อน​ยิ้ม “...และ​ข้า​ไม่​ได้​ มา​คน​เดียว​ด้วย” ด้าน​หลัง​เมีย​และ​ลูกสาว พ่อ​สา​อิน และ​ชาว​บ้าน​ จาก​หมู่ 1 และ​หมู่ 2 เรียง​หน้า​กัน​เข้า​มา ล้วน​เป็นค​ น​ หนุ่ม​สาว​ใน​รุ่น​ราว​คราว​เดียว​กับ​เกรียง​และ​อ๋อง มี​พ่อ​อุ้ย​ แม่​อุ้ย​บ้าง แต่​ก็​ส่วน​น้อย “สู​มา​เต๊อะ​เกรียง” อ๋อง​ก้ม​หน้า​สำนึก​ผิด​ใน​เรื่อง​ ที่​ตน​ปกปิด​ไว้ “ขอโทษ​ที่​ข้า​ไม่​ได้​บอก​เอ็ง​ใน​เรื่อง​ที่​ข้า​กับ​ พ่อ​หารือ​กัน​ว่า​จะ​ทำ​ยัง​ไง​ไม่​ให้​สารวัตร​รู้​เรื่อง​ที่​พวก​เรา​ กำลังค​ ดิ ค​ บ เพราะ​อยาก​ให้ส​ ารวัตร​มนั ค​ ดิ ว​ า่ ไ​ม่เ​หลือใ​คร​​ เข้า​ร่วม​แล้ว ขอโทษ​นะ​เพื่อน” เกรียง​สั่น​หน้า ตอบ​ด้วย​ภาษา​คำ​เมือง “เฮา​เข้า​ใจ๋” “ฉัน​ก็​ขอโทษ​พี่​เช่น​กัน​นะ” เกรียง​หัน​ไป​มอง​เมีย “เอ็ง​ไป​ที่​บ้าน​เจ้า​อ๋อง​มา​สินะ” บัว​ผัด​พยัก​หน้า “ข้า​ห่วง​พี่ กลัว​จะ​เครียด​ตาย” เกรียง​ยิ้ม น้ำตา​คลอ ดึง​ร่าง​เมีย​รัก​มาก​อด​พร้อม​ ลูกสาว “พี่​มัน​โง่​นัก คิด​แต่​เพียง​ตัว​เอง ไม่​คิดถึง​คน​รอบ​

“ไม่ใช่​ความ​ผิด​เอ็ง​หรอก​นะ​เกรียง” พ่อ​สา​อิน​พูด ขยับ​ขึ้น​มา​ด้าน​หน้า เคียง​ข้าง​อ๋อง “เป็น​ความ​คิด​ของ​​ ข้า​เอง​ที่​อยาก​ให้​สาร​วัตร​จ​เด็จ​มัน​ชะล่า​ใจ แล้ว​ก็​เป็น​ ความ​คิด​ของ​ข้า​อีก​เช่น​กัน​ที่​อยาก​ให้​พ่อ​อุ้ย​แม่​อุ้ย​บ้าน​อื่น​ ไม่​มา​ประชุม หลัง​รู้​จาก​เอ็ง​ว่า​สารวัตร​มา​พูด​อะไร​บ้าง และ​ต่อ​ให้​ตอน​นี้ สารวัตร​มัน​รู้​เรื่อง​ก็​คง​ทำ​อะไร​ไม่ทัน​ แล้ว เพราะ​ไม่เ​พียง​แต่พ​ วก​เรา​หมูห​่ นึง่ แ​ ละ​หมูส​่ อง​เท่านัน้ แต่​หมู่​อื่นๆ รวม​ถึง​เวียง​สา และ​เวียง​บอน​ก็​มา​ร่วม​ด้วย ทุก​คน​รวม​ตัว​���ัน​อยู่​ที่​ลาน​กลาง​เวียง รอ​เอ็ง​กับ​ผืน​ผ้า​นั้น​ แหละ​เกรียง” เกรียง​ยกมือ​ไหว้​พ่อ​สา​อิน “ฉั น ​ข อโทษ​น ะ​ที่ ​คิ ด ​ไ ม่ ​ดี ​กั บ ​พ่ อ ​ส า ฉั น ​มั น ​โ ง่ ​ จริงๆ” พ่อ​สา​อิน​ลูบ​หัว​เกรียง “ข้า​เอง​ก็​ผิด ช่าง​มัน​เถอะ จาก​นี้​ยัง​อีก​หลาย​มื้อ​ กว่า​พวก​เรา​จะ​เดิน​ทาง​ถึง​กรุงเทพ ไหว้​ข้า​ไป​ก็​ไม่​ช่วย​ อะไร​ดอก” เกรียง​ยก​ท่อน​แขน​ปาด​น้ำตา ขณะ​ที่​อ๋อง​เดิน​ไป​ หยิบ​ม้วน​ผ้าใบ​เขียน​ข้อความ​แทน​ใจ​ชาว​เวียง​บอน เขา​​ ก็​หัน​กลับ​มา​หา​เมีย​รัก​และ​ลูกสาว​วัย​สิบ​สอง​ปี “ดูแล​บ้าน​ดีๆ นะ​บัว​ผัด ภายใน​เจ็ด​วัน​พี่​จะ​กลับ​ บ้าน”

68

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

69


“ฉัน​จะ​รอ” เกรียง​หัน​ไป​หา​ลูกสาว​ที่​มอง​เขา​ด้วย​แวว​ตา​ใส​ซื่อ เด็ก​หญิง​ยัง​ไม่​เข้าใจ​ว่า​ทำไม​พ่อ​ถึง​ต้อง​เดิน​ทาง​จาก​บ้าน​ ไป แม้​ก่อน​หน้า​นี้ บัว​ผัด​จะ​เคย​บอก​แล้ว​ว่า​พ่อ​ไป​ไม่​นาน​ ​ก็​กลับ​บ้าน แต่​ขับ​แก้ว​ก็​ยัง​ถาม​ประสา​เด็ก​ว่า ยะ​หยังป​ ้อ​ เถิงต​ อ้ ง​ไป บัวผ​ ดั ก​ ไ็ ด้แ​ ต่ต​ อบ​คำ​เดิม เด็กห​ ญิงไ​ม่เ​คย​แสดง​ ให้​เห็น​ว่า​ติด​หรือ​รัก​พ่อ​เท่า​แม่ แต่​เมื่อ​ต้อง​จาก แม้​เพียง​ ระยะ​เวลา​สั้น ขับ​แก้ว​ก็​แสดง​ให้​เห็น​ว่าที่​แท้​แล้ว​แก​ก็​รัก​ พ่อ​ไม่​ต่าง​จาก​แม่​แม้แต่​น้อย​เลย “ป้อ​จ๋า” คำ​สั้นๆ ที่​อาจ​มี​พลัง​มากกว่า​หมื่น​ล้าน​คำ​ฉุด​รั้ง​ เกรียง​ไม่​ให้​จาก​บ้าน​ไป​ไหน​เพื่อ​ลูกสาว​แม้​เพียง​สัก​วัน ทำเอา​เขา​ได้​แต่​กลั้น​ใจ เกรียง​อุ้ม​ขับ​แก้ว​มาก​อด แม้​โต​แล้ว ขับ​แก้ว​ก็​ยัง​ ชอบ​ให้​เขา​อุ้ม ให้​เขา​ลูบ​ผม หอม​แก้ม​นุ่ม พูด​กับ​แก​ เบาๆ “พ่อ​ไป​ไม่​นาน​ก็​จะ​กลับ​บ้าน​มา​อยู่​กับ​ขับ​แก้ว​นะ สัญญา​กับ​พ่อ​ได้​ไหม​ว่า​อยู่​กับ​แม่ ขับ​แก้ว​จะ​ไม่​ดื้อ” เด็ก​หญิง​น้ำตา​ไหล พยัก​หน้า​หงึก “พ่อ​รัก​ขับ​แก้ว​นะ​ลูก” เกรียง​หอม​หน้า​ผาก​ลูกสาว วาง​แกลง แต่​ขับ​แก้ว​ กลับ​รั้ง​ตัว​ไว้ ยึด​จับ​เสื้อ​เขา​ไว้​แน่น “ปล่อย​พ่อ​เถอะ​ขับ​แก้ว ปล่อย​พ่อ​นะ​ลูก” บัวผ​ ัด​

แกะ​นวิ้ เ​ด็กห​ ญิงอ​ อก​ทล​ี ะ​นวิ้ แก​เอาแต่ก​ ม้ ห​ น้าง​ ดุ เมือ่ ด​ งึ ​ มือ​ออก​จาก​เสื้อ​เกรียง​ได้​แล้ว ขับ​แก้ว​ก็​กอด​แม่​แน่น ซุก​ หน้า​กับ​บ่า ร้องไห้​สะอึก​สะอื้น เกรียง​ยืน​นิ่ง​อยู่​ครู่​เดียว ก่อน​จะ​ตัด​อาลัย​เดิน​ไป​ สมทบ​กับ​พ่อ​อุ้ย​แม่​อุ้ย รวม​ถึง​พี่​น้อง​เวียง​บอน เวียง​สา เวียง​ดอน แม้จ​ ะ​หนั ก​ ลับม​ า​มอง​รา่ ง​เมียแ​ ละ​ลกู ใ​น​เงา​สลัว​ ใต้ถุน​เรือน แต่​เกรียง​ก็​ไม่​หยุด​เดิน เขา​ยัง​คง​ก้าว​ต่อ และ​ ก้าว​ต่อ เพราะ​นับ​จาก​นี้​ไป ย่าง​ก้าว​ของ​เขา จะ​ร่วม​เดิน​ กับ​พี่​น้อง​ชาว​เวียง​กำหนด​ชะตา​ของ​พวก​เขา​เอง

70

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

71


บท​ที่ 5

อาจ​กล่าว​ได้ว​ า่ การ​เดินข​ บวน​ทจ​ี่ ะ​เปลีย่ น​โฉมหน้า​ ประวัติศาสตร์​เวียง​บอน​ใน​ครั้ง​นั้น​เริ่ม​ต้น​จาก​กระสุน 1 นัด​ก็​ไม่​ผิดนัก กระสุน​ที่​ปลิด​ชีวิต​พ่อ​อิน​ปาน​ผู้​ทำ​ หน้าที่​ติดต่อ​กับ​ผี​ขุนน้ำ สิ่ง​ศักดิ์สิทธิ์​ใน​ความ​เชื่อ​ของ​ชาว​ เวียง​บอน​ต่อ​ป่า​ต้นน้ำ สิ่ง​ศักดิ์สิทธิ์​ที่​อาจ​กล่าว​ได้​ว่า​ถูก​ อุปโลกน์​ขึ้น​มา​หลัง​ป่า​กว่า​ร้อย​ละ 60 ของ​ผืน​ป่า​ทั้งหมด​ เหี้ยน​เตียน​ด้วย​การ​ตัด​ไม้​ผ่าน​การ​สัมปทาน​ทั้ง​สี่​จาก​​ ภาค​รัฐ กระทั่ง​ป่า​ต้นน้ำ ซึ่ง​ผล​จาก​การ​นี้ ชน​ชาว​เวียง​จึง​ แล​เห็นว​ า่ เ​มือ่ ป​ า่ ห​ มด​นนั้ แ​ ล้งเ​พียง​ใด เมือ่ ไ​ม่ร​ กั ป​ า่ ผีแ​ ถน​ นั้น​ดุ​ปาน​กัน ใน​การ​ตอบแทน​น้ำใจ​ไร้​รัก​ต่อ​ผืน​ป่า ผ่าน​ 72

เงาของวันนี้

เวลา​และ​ความ​ร่วม​มือ​ร่วม​แรง ร่วมใจ​ใน​การ​รักษา​ป่า​ ต้นน้ำ​ที่​เหลือ​อยู่​ให้​กลาย​เป็น​ป่า​ที่​บันดาล​ชีวิต​ให้​แก่​ชาว​ เวียง​เหมือน​ที่​เคย​เป็น ผ่าน​กาล​และ​ความ​พยายาม​ที่​จะ​ ยึด​มั่น​ต่อ​คำ​สัญญา​ที่​ให้​ไว้​ต่อ​หน้า​ศาล​ผี​ขุนน้ำ​ว่า​พวก​เขา​ จะ​รักษา​ป่า​บอน​เยี่ยง​ชีวิต เรา​อ าจ​พู ด ​ไ ด้ ​ว่ า ​ช าว​เ วี ย ง​บ อน และ​เ วี ย ง​ส า​ เวียง​ดอน รักษา​คำมัน่ เ​พราะ​มนั เ​อือ้ ป​ ระโยชน์ต​ อ่ พ​ วก​เขา เรา​อาจ​กล่าว​ได้​ว่า หาก​ไม่ใช่​เพราะ​ที่สุด​แล้ว​การ​ตัด​ไม้​ ได้​ส่ง​ผลก​ระ​ทบ​ต่อ​พวก​เขา​เอง พวก​เขา​ก็​คง​ไม่​ขยับ พวก​ เขา​คง​ไม่รู้​สึก​ว่าการ​ล้ม​ของ​ไม้​หนึ่ง​ต้น​ใน​ป่า​ทาง​เหนือ​ส่ง​ ผลก​ระ​ทบ​ต่อ​คน​ทาง​ใต้​อย่างไร เช่น​กัน​พวก​เขา​คง​ไม่รู้​ ว่าการ​ขยับ​ของ​ปีก​ผีเสื้อ​อาจ​ส่ง​ผล​ให้​เกิด​พายุ​ฟ้า​ถล่ม​ ที่ไหน​สัก​แห่ง​ที่​พวก​เขา​ไม่รู้​จัก และ​แน่นอน​เรา​อาจ​กล่าว​ ได้​ว่าการ​ที่​พวก​เขา​มา​รวม​ตัว​กัน ณ ลาน​กลาง​เวียง​บอน​ ​ใน​ค่ำคืน​นั้น คืน​แห่ง​การ​เริ่ม​ต้น​วสันต์​ฤดู เกิด​ขึ้น​จาก​ ความ​รัก​ใน​พวก​พ้อง ความ​รัก​ใน​ชน​ชาว​เวียง แม้​จะ​ ต่าง​เหล่า ต่าง​พันธุ์ ต่าง​แผ่น​ดิน​ต้น​กำเนิด​เมื่อ​ครั้ง​อดีต​ ​เนิ่น​นาน เกิด​ขึ้น​จาก​กระสุน​นัด​นั้น เกรียง​แทบ​ไม่​เชื่อ​สายตา​เมื่อ​เห็น​จำนวน​ผู้​มา​รวม​ ตัว​กัน​ที่​ลาน​กลาง​เวียง​ค่ำคืน​นั้น ลาน​กลาง​เวียง​ที่​เคย​ กว้าง​ใหญ่ จน​ทำให้​ร่าง​ของ​พ่อ​เขา​ที่​ถูก​วาง​ใน​โลง​บน​​

นิธิ นิธิวีรกุล

73


กอง​ฟอน​เล็กน​ ดิ เ​ดียว​เมือ่ เ​ทียบ​กบั ข​ นุ เขา​ทท​ี่ อด​ตระหง่าน​ ด้าน​หลัง กลับแ​ คบ​ไป​ถนัดใจ​เมือ่ ม​ ภ​ี าพ​ของ​ฝงู ช​ น​คลา​คล่ำ เสียง​สะล้อ ซอ ซึง ดัง​มา​จาก​พ่อ​อุ้ย​ผู้​เป็น​ครู​ด้าน​ดนตรี เสียง​สรวล​เฮฮา​จาก​บรรดา​คน​รุ่น​หนุ่ม​สาว​ที่​คึกคัก​ด้วย​ ไฟ​ฮึกเหิม​ก็​ให้​ชื่น​ใจ​ยิ่ง​นัก​ว่า​ไม่​ได้​มี​แต่​เขา​กับ​อ๋อง​เท่านั้น​ ที่​คิดถึง​ลำห้วย ภู​สูง และ​บ้าน​เรือน​ที่​จะ​ไม่​เหมือน​เดิม​ อีก​ต่อ​ไป เมื่อ​สิ้น​ป่า​ที่​เหลือ​เพียง​นิด ผืน​ป่า​ต้นน้ำ​ที่​ยัง​ คง​บันดาล​ให้​ตาน้ำ​ไหล​ริน ตา​น้ำ​เล็กๆ ที่​ชวน​ฉงน​สงสัย​ เสมอ​ตั้งแต่​เมื่อ​ครั้ง​ที่​พ่อ​อิน​ปาน​พา​เขา​ขึ้น​ไป​ดู​ว่า น้ำ​ จาก​ตา​นั้น​ก่อ​เกิด​เป็น​ลำห้วย จนถึง​แม่น้ำ​ได้​อย่างไร บทเพลง​ขับ​ขาน​บอก​เล่า​เรื่อง​ราว​ของ​ป่า​บอน​ที่​ เกรียง​ได้ยิน​มา​แต่​เด็ก ถึง​ตอน​นี้​เมื่อ​มา​ฟัง​ใน​หมู่​ชน​ชาว​ เวียง เขา​เข้าใจ​ลึก​ซึ้ง​ยิ่ง​ขึ้น​ใน​เรื่อง​ราว​ที่​ถูก​เล่า​ขาน​ผ่าน​ ท่วงทำนอง เรื่อง​ราว​แต่​เมื่อ​ครั้ง​ที่​บรรพบุรุษ​ของ​ทุก​คน​ ใน​เวียง​อพยพ​โยก​ยา้ ย​จาก​ฐาน​ถนิ่ ท​ อ​ี่ ยูต​่ น​ขา้ ม​เขา​ลกู แ​ ล้ว​ ลูก​เล่า โดย​ไม่รู้​ว่า​เบื้อง​หน้า​นั้น​มี​สิ่ง​ใด​รอ​อยู่ ต่อ​ให้พ​ บ​ พื้นที่​ลุ่ม และ​ราบ​เรียบ​เพียง​พอที่​จะ​ตั้ง​รกราก ต่อ​ให้​ ถาง​ป่า ถาง​พง​จน​สามารถ​ที่​จะ​ปลูก​บ้านสร้าง​เรือน​ขึ้น​ มา​ได้ ก็​ใช่​ว่าการ​เริ่ม​ต้น​จะ​ง่าย​ปาน​นั้น โดย​เฉพาะ​การ​ เริ่ม​ต้น​กับ​ชีวิต อ๋อง​พา​เกรียง​ไป​สวัสดี​พ่อ​อุ้ย​บ้าน​อื่น​จาก​เวียง​สา เวียง​บอน​ที่​ตน​รู้จัก​จาก​การ​แนะนำ​ของ​พ่อ​สา​อิน ขณะ​ที่​ ตัว​พ่อ​สา​อิน​เอง​เดิน​นำ​ไป​กลาง​หมู่​คน​เพื่อ​เริ่ม​ต้น

“เดี๋ยว​พอ​พ่อ​ข้า​พูด​จบ​ก็​ตา​เอ็ง​ละ​นะ​เกรียง” อ๋อง​ กระซิบ​บอก​เพื่อน “ข้า​ทำไม” “ก็​ตา​เอ็ง​ออก​ไป​พูด​ปลุกใจ​ไง” “เฮ้ย ข้า​ไม่​เคย​พูด​แบบ​นั้น” “พูด​เถอะ พูด​อะไร​ก็ได้” “แต่​ข้า​ไม่​เคย​พูด​ต่อ​หน้า​คน​เยอะๆ เลย​นะ” “ทุก​อย่าง​มี​ครั้ง​แรก​ทั้ง​นั้น​แหละ” อ๋อง​พูด แล้ว​หัน​กลับ​ไป​มอง​พ่อ​ของ​ตน​ที่​กำลัง​ กล่าว​ขอบคุณ​ชาว​บ้าน​ทั้ง 5 หมู่​ของ​เวียง​บอน รวม​ไป​ถึง​ ชาว​บ้าน​อีก 15 หมู่​รวม​กัน​ของ​ทั้ง​สอง​เวียง พ่อ​สา​อิน​พูด​จบ พยัก​หน้า​ให้​อ๋อง ซึ่ง​ก็​หัน​มา​พูด​ กับ​เกรียง “ตา​เอ็ง​ละ โชค​ดี” แม้​จะ​รู้​ว่า​ลำพัง​ตัว​เอง​คง​ไม่มี​ทาง​พูด​สิ่ง​ใด​ให้​คน​ เชื่อ หาก​ไม่มี​ความ​ตาย​ของ​พ่อ​เป็น​เหมือน​เงา​ทาบ​ทับ​ให้​ ชาว​เวียง​ทั้ง​สาม​ต่าง​เห็นใจ เพราะ​ตัว​เขา​นั้น​คือ​ผู้​สูญ​เสีย​ แรก​ของ​การ​ต่อ​ต้าน​บริษัท​ยาสูบ​ที่​ใน​ตอน​นี้​ได้​ขยาย​รวม​ ไป​ถึง​หน่วย​งาน​ของ​รัฐ​ด้วย​แล้ว ทว่า​เกรียง​ก็​บังเกิด​ความ​ รู้สึก​บาง​อย่าง ทั้ง​ที่​รู้​ทั้ง​รู้​ว่าการ​ออก​ไป​พูด​กลาง​ลาน​นั้น​ ทำให้​ตน​ไม่​อาจ​ย้อน​กลับ​เส้น​ทาง​เดิม​ได้​อีก​แล้ว ทั้ง​ที่​รู้​ว่า​ หาก​เลือก​ทาง​นี้ เป็น​ไป​ได้ที่​ขับ​แก้ว​อาจ​ไร้​พ่อ​ใน​อนาคต และ​ลูก​เขา​ยัง​ละ​อ่อน​เกิน​กว่า​จะ​เข้าใจ​แท้จริง​ว่า​ทำไม​

74

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

75


แต่อ​ ย่าง​นอ้ ย อย่าง​นอ้ ย​เกรียง​กห​็ วังว​ า่ เ​ส้นท​ าง​นจ​ี้ ะ​ทำให้​ คน​อื่นๆ ได้​รู้​บ้าง​ว่า​เกิด​อะไร​ขึ้น​ที่​นี่ ที่​เวียง​บอน​แห่ง​นี้ สำคัญ​กว่า​นั้น​เกิด​อะไร​ขึ้น​กับ​พ่อ​ของ​เขา “พ่อ​อุ้ย​แม่​อุ้ย” เขา​เริ่ม หลัง​จาก​ก้าว​ออก​ไป​หยุด​ ยืน​กลาง​วงล้อม​ของ​ชาว​เวียง​ทั้ง​สาม​ที่​มากมาย​เกิน​นับ​ ไหว “พ่อ​แม่​ทั้ง​หลาย​อาจ​รู้​แล้ว​ว่า​พ่อ​ฉัน​ถูก​ยิง​เสีย​ชีวิต​ที่​ ใต้ต​ น้ ส​ กั บ​ น​ยอด​ดอย​บอน​โน้น ตำรวจ​วา่ พ​ อ่ ฉ​ นั ถ​ กู ล​ กู หลง​ พวก​ลักลอบ​ตัด​ไม้ บ้าง​ว่า​โชค​ของ​พ่อ​ฉัน​ไม่​ดี ไม่​ว่า​โชค​ พ่อ​ฉัน ดี​หรือ​ไม่ หรือ​จะ​เป็น​ลูกหลง​จาก​พวก​ค้า​ไม้​ก็ตาม ใน​ฐานะ​ลูก​พ่อ ฉัน​อด​คิด​ไม่​ได้​ว่า​พ่อ​ถูก​ยิง​เพราะ​ต่อ​ต้าน​ พวก​บริษัท​ยาสูบ พ่อ​อุ้ย​แม่​อุ้ย​ทุก​คน​รู้​กัน​อยู่​แล้ว ที่​ฉัน​ มา​ใน​วัน​นี้​ก็​เพราะ​อยาก​ให้​พ่อ​แม่​ทั้ง​หลาย​รู้​ว่า วัน​นี้​ฉัน​ เสีย​พ่อ​ไป แต่​วัน​ข้าง​หน้า​หาก​ฉัน​ไม่​ทำ​อะไร​เพื่อ​ปกป้อง​ ป่า​บอน ทั้ง​ฉัน​และ​พ่อ​แม่​ทั้ง​หลาย​อาจ​สูญ​เสีย​ยิ่ง​กว่า​ ชีวิต แต่​อาจ​เสีย​บ้าน เสีย​อนาคต​ของ​ลูก​หลาน​ที่​ไม่รู้​ว่า​ จะ​ระเห็จ​ไป​อยู่​ที่​ใด เมื่อ​พวก​เรา​ถูก​ขับ​ไล่​ออก​ไป​จาก​ บ้าน​ที่​อยู่​กัน​มา​นาน​หลาย​ร้อย​ปี ฉัน​ไม่​อยาก​ให้​เป็น​ แบบ​นั้น และ​ฉัน​ก็​เชื่อ​เช่น​กัน​ว่า​พ่อ​แม่​ทุก​คน​ก็​คิด​เช่นฉ​ ัน​ ไม่เ​ช่นน​ นั้ ค​ ง​ไม่ม​ า​กนั ม​ ากมาย​ขนาด...” เกรียง​หยุดค​ รูห​่ นึง่ กวาดตา​มอง แล้วเ​อ่ยต​ อ่ “ฉันไ​ม่รว​ู้ า่ จ​ ะ​ทำ​สำเร็จไ​หม ไม่ร​ู้ ว่า​หลัง​จาก​นี้​แล้ว ชีวิต​พ่อ​แม่​ทุก​คน​และ​ตัว​ฉัน​เอง​จะ​เป็น​ ยัง​ไง แต่​ที่​ฉัน​รู้ คือ​วัน​นี้ หาก​พวก​เรา​ไม่​ทำ​อะไร เรา​ก็​จะ​ ไร้​บ้าน ไร้​ป่า ไร้​น้ำ และ​ไร้​ชีวิต ที่​นี่​คือ​บ้าน​เรา บ้าน​ของ​

พวก​เรา​ทุกๆ คน” เกิด​ความ​เงียบ​ชั่ว​อึดใจ ก่อน​ที่​เสียง​ปรบ​มือ​จะ​ดัง​ ขึ้น​อย่าง​เปาะ​แปะ จึง​ค่อย​ตาม​ด้วย​เสียง​ปรบ​มือ​กึกก้อง​ ทัว่ ล​ าน​กลาง​เวียง​แห่งน​ นั้ เกรียง​ยมิ้ อ​ ย่าง​ภาค​ภมู ใ​ิ น​ตวั เ​อง​ และ​ยิ้ม​ที่​ทุก​อย่าง​ผ่าน​ไป​ด้วย​ดี เขา​หัน​ไป​มอง​เพื่อน อ๋อง​ ยกนิ้ว​โป้ง แล้ว​ยิ้ม​ตอบ​กลับ​มา พ่อ​สา​อิน​ตะโกน​ร้อง​บอก​ ทุกๆ คน “ไป​ป้อง​เฮือน​ของ​หมู่​เฮา​กั๋น”

76

เงาของวันนี้

ไม่​ไกล​จาก​ลาน​กลาง​เวียง​นัก บน​เรือน​น้ำ​บ้าน​ ผู้ใหญ่​หมู่ 3 โพน​กับ​สาร​วัตร​จ​เด็จ​จับตา​มอง​กลุ่ม​แสง​ไฟ​ จาก​คบ​นับ​จำนวน​ไม่​ถ้วน​กลาง​ความ​มืด​นั้น แล้ว​เอ่ย “สารวัตร​แน่ใจ​นะ​ครับ​ว่าจ​ ะ​ไม่​จับ​เกรียง​มัน” “แน่ใจ” นาย​ตำรวจ​หนุ่ม​ส่าย​หน้า “อย่าง​น้อย​ก็​ ไม่ใช่​ตอน​นี้ ขณะ​ที่​ผม​ยัง​ไม่มี​ข้อหา​อะไร​ไป​ยัด​มัน” นึกถึง​บท​สนทนา​ที่​เกรียง​กล้า​โกหก​เขา​ต่อ​หน้า สาร​วัตร​จ​เด็จ​ยัง​เจ็บ​แค้น​ไม่​คลาย “ว่าแ​ ต่ผ​ ใู้ หญ่เ​ถอะ แน่ใจ​นะ​วา่ พ​ วก​นนั้ ย​ งั ไ​ม่รเ​ู้ รือ่ ง​ ที่​ผู้ใหญ่​เข้าไป​ร่วม​ด้วย​เพราะ​อะไร” “ผม​แน่ใจ” “เกรียง​มัน​เจ้า​เล่ห์ อย่า​ประมาท​ไว้​ดี​กว่า​นะ” โพน​ยิ้ม “มัน​ก็​แค่​เด็ก​เมื่อ​วานซืน​แหละ​ครับ​สารวัตร มัน​ นิธิ นิธิวีรกุล

77


กับ​เจ้า​อ๋อง​เพื่อน​มัน​อาจ​พอ​รู้​บ้าง​ว่า​ผม​ไม่​จริงจัง​ต่อ​การ​ เดิน​ขบวน​เรียก​ร้อง​ที่ดิน​ทำ​กิน​ที่​พวก​มัน​ว่า แต่​ใน​ฐานะ​ คน​บ้าน​เดียวกัน มัน​สอง​ตัว​ไม่​กล้า​หัก​หน้า​ผม​หรอก ถึง​ อย่างไร​เรา​ก็​ยัง​ถือ​ประเพณี พ่อ​อุ้ย​แม่​อุ้ย​คน​อื่น​จะ​มอง​ หน้า​พวก​มัน​ยัง​ไง หาก​มัน​ก้าวร้าว​ต่อ​ผม” “ผม​กแ​็ ค่เ​ตือน​ผใู้ หญ่ด​ ว้ ย​หวังด​ ี ดูอ​ ย่าง​เหตุการณ์ท​ ​ี่ กรุงเทพฯ เมื่อ​เดือน​พฤษภาฯ สาม​ปี​ก่อน​โน้น​สิ ทั้งหมด​ ก็​เกิด​ขึ้น​จาก​คน​ไม่​กี่​คน​นี่​แหละ” โพน​รู้ สึ ก ​ไ ม่ ​พ อใจ​ที่ ​ถู ก ​ค น​ห นุ่ ม ​อ ายุ ​น้ อ ย​ก ว่ า​ สิบ​แปด​ปี​มา​สอน​สั่ง แม้​โดย​ฐานะ​แล้ว สาร​วัตร​จ​เด็จ​จะ​มี​ อำนาจ​เหนือ​กว่า ใน​ฐานะ​สารวัตร​ที่​ดูแล​ราษฎร​ทั้ง​ตำบล แต่​ตำรวจ​หนุ่ม​ก็​แค่​ตำรวจ​ที่​ถูก​โอน​ย้าย​มา​จาก​เมือง​น่าน หา​ใช่​เชื้อ​สาย​เวียง​เชียงใหม่​เช่น​เขา รู้​นอก​รู้​ใน​กับ​คนใน​ พื้นที่​แค่​ไหน​เชียว เขา​นึก​อยาก​รู้​นัก “เช่น​นั้น ผม​ขอตัว​ก่อน​ละ​ครับ สารวัตร​จะ​ทำ​ สิ่ง​ใด จะ​ยัด​ข้อหา​อะไร​ให้​พวก​มัน​ก็​ควร​ทำ​ก่อน​มัน​พ้น​ ลำปาง​ก็​จะ​ดี” “เรื่ อ ง​นั้ น ผู้ ใ หญ่ ​ไ ม่ ​ต้ อ ง​ห่ ว ง ผม​รู้ จั ก ​ร อง–​ ​ผู้​บังคับการ​ตำรวจ​ภาค​ห้า เขา​เป็น​พี่​ชาย​ผม​เอง อย่างไร​ เสีย ก่อน​มัน​ถึง​กรุงเทพฯ ผม​ต้อง​หยุด​ยั้ง​พวก​มัน​ได้​แน่” สาร​วัตร​จ​เด็จ​ตอบ​ด้วย​ดวงตา​ลุก​โชน​จาก​คบ​เพลิง​กลาง​ ความ​มืด​นั้น

ขบวน​ของ​ชาว​เวียง​ทั้ง​สาม​เรียง​เป็น​แถว​ยาว​ออก​ จาก​เวียง​บอน​สู่​ถนน​ที่​เพิ่ง​ตัด​ผ่าน​เข้า​สู่​เวียง​ทั้ง​สาม ถนน​ ที่​นำ​เอา​เสา​ไฟ และ​โลก​จาก​ข้าง​นอก​มา​สู่​ชน​ชาว​เวียง​ที่​ อยู่​กัน​มา​โดย​ปราศจาก​แสง​ไฟ​มา​นับ​ร้อยๆ ปี ผ่าน​ป้าย​ บอก​ชอื่ ห​ มูบ่ า้ น​ทงั้ ห​ า้ ห​ มูบ่ า้ น ผ่าน​ปา้ ย​บอก​ทาง​จาก​ถนน​ สาย​หลัก ลำพูน–เชียงใหม่ แถว​ขบวน​ของ​ชน​ชาว​เวียง​ได้​ ปลุกใ​ห้ค​ น​เมือง​หละ​ปนู ล​ กุ ต​ นื่ ด​ ว้ ย​ความ​ประหลาด​ใจ​จาก​ เสียง​เพลง​ที่​ดัง​แว่ว ภาพ​ยาว​เหยียด​ของ​คบ​เพลิง​ที่​เรียง​ ราย​นับ​จำนวน​ไม่​ถ้วน ราวกับ​แทน​ดวง​จิต​ของ​ผี​ปู่​ผี​ย่า​ที่​ ร่วม​ขบวน​กับ​ลูก​หลาน​ลง​ใต้​ไป​สกู่​ าร​สำแดง​ให้​เห็น​ว่า ณ สถาน​ทท​ี่ ไ​ี่ ม่มใ​ี คร​รจู้ กั หรือม​ ก​ี น​็ อ้ ย​นกั จำกัดแ��� ต่เ​พียง​ผคู้ น​ ใน​ละแวก​บ้าน​ใกล้​เรือน​เคียง​อย่าง​เชียงใหม่​และ​ลำพูน​ มากกว่า ยัง​มี​สถาน​ที่​หนึ่ง​ที่​ผู้คน​เหล่า​นั้น​เดิน​ทาง​ข้าม​ หนอง​นำ้ ห​ ว้ ย​บงึ ข้าม​ลำธาร ภูเขา ยอด​ดอย​มา​สท​ู่ รี่ าบ​ลมุ่ ​ อัน​กว้าง​ใหญ่​เพื่อ​ปัก​หลัก​สร้าง​ฐาน​ถิ่น​ที่​อยู่​ให้​แก่​พวก​ตน และ​ลูก​หลาน​สืบ​ต่อ​มา​นับ​ได้​สาม​ร้อย​ปี ฐาน​ถิ่น​ที่​อยู่​ที่​พวก​เขา​สมัคร​ใจ​เรียก​มัน​ว่า​บ้าน และ​สมัคร​ใจ​ไม่โ​ยก​ยา้ ย​ไป​ไหน แม้จ​ ะ​ผา่ น​การ​ทำลาย​ลา้ ง​ ป่า แม้จ​ ะ​ผา่ น​กาล​เวลา​ทค​ี่ วาม​ละโมบ​เข้าม​ า​บงั ใ​จ จน​ลมื ​ ไป​วา่ พ​ วก​เขา​กำลังฉ​ กฉวย​จาก​บา้ น​ของ​พวก​เขา​เอง บ้าน​ท​ี่ พวก​เขา​ยนิ ยอม​พร้อมใจ​ให้ค​ น​อนื่ เ​ข้าม​ า​ขอ​อาศัย และ​จาก​ ไป​โดย​ทิ้ง​ไว้​แต่​สภาพ​อัน​รกร้าง​ของ​บ้าน​ที่​ถูก​ทำลาย มี​ให้​ เพียง​คำ​ปลอบโยน และ​กระดาษ​ที่​ตี​ค่า​เป็น​ราคา​เงิน

78

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

79


“ถึง​ตอน​นี้​ข้า​นับ​ได้​เกือบ​ห้า​ร้อย​คน​เข้าไป​แล้ว” อ๋อง​บอก​เกรียง ขณะ​ที่​พวก​เขา​เดิน​เข้า​สู่​เขต​จังหวัด​ ลำปาง “เอ็ง​นับ​ได้​ยัง​ไง?” เกรียง​ถาม​ด้วย​ความ​สงสัย “ก็​นับ​ไป​เรื่อยๆ” อ๋อง​ว่า​ง่าย​พลาง​ยิ้ม “ก็​เดิน​นับ​ เรือ่ ย​มา​ตงั้ แต่อ​ อก​จาก​เวียง​แหละ ทีส​่ ำคัญก​ าร​นบั น​ ท​ี่ ำให้​ ข้า​ได้​รู้​ด้วย​นะ​ว่า​มี​พี่​น้อง​ร่วม​เวียง​กี่​คน​มา​เพิ่ม​เติม” “ดีแล้ว” “แต่​ก็​มี​บาง​คน​ที่​ไม่​น่า​มา” “ใคร” “พ่อ​โพน” ถูก​ดัง​อ๋อง​ว่า สีหน้า​เกรียง​พลัน​เปลี่ยน​ทันที​เมื่อ​ ได้ยิน​ชื่อ​นั้น “ข้า​คิด​ว่า​แก​ไม่​มา​ซะ​อีก” “ข้า​ก็​คิด​เช่น​นั้น เพราะ​ไม่​เห็น​พ่อ​แก​มา​หลาย​วัน​ แล้ว แล้ว​เอ็ง​จะ​ว่า​ไง ยัง​คิด​ว่า​ศัตรู​ควร​เก็บ​ไว้​ใกล้​ตัวอ​ ยู่​ รึ​เปล่า” “คง​พูด​กัน​มา​แล้ว​กับ​พวก​ยาสูบ” “เอ็ง​คิด​อย่าง​นั้น” “ไม่​คิด​ไม่​ได้” เกรียง​ตอบ​แล้ว​เงียบ​ไป คล้าย​ต่อสู้​ กันเอง​ใน​ความ​คิด ครั้น​แล้ว​ก็​ส่าย​หน้า “ช่าง​มัน​เถอะ” เขา​ว่า อ๋อง​ขมวด​คิ้ว​งุนงง “อะไร​นะ”

“หมาย​ถึง​เรื่อง​ที่​พ่อ​โพน​ตาม​มา​ด้วย​น่ะ ช่าง​มัน​ เถอะ ข้า​ไม่​อยาก​คิด​เยอะ​แล้ว คิด​ไป​ก็​ห้าม​พ่อ​แก​ไม่​ได้ คิดถึง​อนาคต​ดี​กว่า” คำ​ว่า​อนาคต​ดู​เหมือน​ท้อง​ถนน​มืด​มิด​ที่​ทอด​นำ​​ พวก​เขา​ไป​เบื้อง​หน้า​ยิ่ง​นัก ทั้ง​เกรียง​และ​อ๋อง​ต่าง​ก็​ ไม่อ​ ยาก​คดิ ว​ า่ เ​มือ่ ไ​ป​ถงึ ก​ รุงเทพฯแล้ว พวก​เขา​จะ​ทำ​อะไร​ ต่อ ใช่​ว่า​พวก​เขา​ถูก​ปิดตาย​อยู่​ใน​เวียง ใน​บ้าน​เกิด​เมือง​ นอน​ที่​ไร้​การ​ติดต่อ​เสียที​เดียว ข่าวสาร​จาก​นอก​เวียง​ยัง​ พอ​มา​ให้ไ​ด้ร​ บั ไ​ด้ร​ อ​ู้ ยูบ​่ า้ ง อาจ​ไม่ทนั ท​ ว่ งที อาจ​ชา้ ไ​ป​บา้ ง แต่​ชาว​เวียง​ทั้ง​สาม​ก็​รู้​ดี​ว่า​รัฐบาล​กี่​ยุค​กี่​สมัย​ที่​เมือง​เทพ​​ นัน้ ไ​ม่เ​คย​สนใจ รับฟ​ งั ป​ ญ ั หา​ของ​ชาว​เมือง​นอก​กรุงเ​ท่าใด จำ​ต้อง​ปิด​ถนน จำ​ต้อง​เรียก​ร้อง​ด้วย​เสียง​ที่​ดัง​กว่า​เสียง​ รถ​รา เสียง​ทีวี​ที่​ดัง​กลบ​ทุก​สรรพ​เสียง​ใน​เมือง​เทพ​เสมอ รัฐบาล​คน​เมือง​เทพ​จึง​จะ​ได้ยิน พ่อ​อิน​ปาน​เคย​พูด​กลั้ว​หัวเราะ​กับ​เกรียง​ว่า ‘คน​กรุงเทพฯมัน​ไม่ใช่​คน​ธรรมดา​เหมือน​พวก​เรา ต้อง​กราบ​ไหว้​บูชา​พวก​มัน​ถึง​จะ​ได้ยิน’ ตอน​นั้น​เขา​ก็ได้​แต่​หัวเราะ​ไป​กับ​พ่อ ไม่​เคย​คิด​ ทบทวน​ใน​ความ​หมาย​อย่าง​แท้จริง และ​แม้​ใน​ตอน​นี้ เขา​ ก็​ยัง​ไม่​กล้า​ยืนยัน​กับ​ตัว​เอง​ว่า​เข้าใจ แสง​จาก​คบ​เมื่อ​แรก​ออก​จาก​เวียง​บอน​เริ่ม​มอด​ ดับ​ไป​ที​ละ​ดวง สอง​ดวง แต่​บน​ถนน​ใหญ่​ยัง​พอ​อิง​แสง​ จาก​เสา​ไฟ​สูง​ได้​บ้าง ตะเกียง​และ​เชื้อ​เพลิง​ที่​เตรียม​ไว้​

80

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

81


ส่อง​ทาง​จึง​ถูก​เก็บ​ไม่​นำ​ออก​มา​ใช้ จน​เมื่อ​แสง​จาก​เสา​ไฟ​ หมด​ไป​เพราะ​บาง​ช่วง​ถนน​ไม่​จำเป็น และ​เมื่อ​แสง​จาก​​ คบ​เพลิง​หมด​ตาม​เหลือ​เพียง​ความ​มืด​มิด​ที่​นานๆ ครั้ง​ จะ​มี​แสง​จาก​ไฟ​หน้า​รถ​สาด​มา​สัก​ครา ตะเกียง​เจ้า​พายุ​ ดวง​แล้ว ดวง​เล่าจ​ งึ ค​ อ่ ย​ถกู จ​ ดุ และ​เสียง​เพลง​ทเ​ี่ งียบ​หาย​ ไป​พร้อม​กับ​แสง​ไฟ​ก็​เริ่ม​ดัง​ขึ้น ต่อ​เมื่อ​พ่อ​สา​อิน​ประกาศ​ ขึ้น​ว่า​จะ​หยุด​พัก​ที่​วัด​แรก​เบื้อง​หน้า เสียง​และ​แสง​จึง​ถูก​ ออม​ไว้​เพื่อ​ขับ​กล่อม​พี่​น้อง​ร่วม​ทาง​ให้​หลับ​เอา​แรง ตื่น​ เมื่อ​แสง​อรุโณทัย​ต้อง​ฟ้า ย่าม​และ​เสื่อ​กก​ถูก​วาง​บน​ลาน​กว้าง​ภายใน​วัด​ป่า​ ที่​อยู่​ลึก​จาก​ริม​ถนน​สาย​หลัก​เข้าไป​ไม่​มาก​นัก​ด้วย​แสง​ ตะเกียง สา​อิน​แยก​ไป​คุย​กับ​เจ้า​อาวาส ซึ่ง​ถามไถ่​ตาม​ สมควร เมือ่ ท​ ราบ​จดุ ป​ ระสงค์ก​ ป​็ ล่อย​ให้ท​ กุ ค​ น​ได้พ​ กั ผ​ อ่ น​ ตาม​อัธยาศัย เกรียง​ขอ​แยก​ตัว​ไป​เข้า​ห้องน้ำ ขณะ​ที่​อ๋อง​เอง​ไป​ คุย​เรื่อง​แผนการ​เดิน​ทางใน​วัน​พรุ่ง​นี้​เพื่อ​หา​เส้น​ทาง​ลัด​ที่​ จะ​เข้าส​ ก​ู่ รุงเ​ทพฯโดย​เร็วท​ สี่ ดุ ระหว่าง​ทเ​ี่ กรียง​เข้าห​ อ้ งน้ำ เขา​ก็ได้​ยิน​เสียง​คน​จาก​ด้าน​นอก​คุย​กัน ฟัง​จาก​เสียง​แล้ว​ น่า​จะ​เป็น​เด็ก​รุ่น​หนุ่ม​กว่า​เขา “เอ็ง​ว่า​เรื่อง​ที่​พ่อ​อ้าย​เกรียง​ถูก​ยิง​ตาย​เป็น​ฝีมือ​ พวก​ยาสูบ​จริง​เปล่า​วะ” “ไม่​รู้​ว่ะ แต่​ที่​พ่อ​แก​ถูก​ยิง​ตาย​น่ะ​เรื่อง​จริง พ่อ​ข้า​ อยู่​ใน​เหตุการณ์​วัน​นั้น​ด้วย แต่​ไม่มี​ใคร​รู้​ว่า​กระสุน​ยิงม​ า​

จาก​ไหน” “แล้ว​พ่อ​เอ็ง​คิด​ว่า​ไง” “พ่อ​ข้า​ไม่​ค่อย​เชื่อ บอก​ว่า​พี่​เกรียง​มัน​แค้น​พวก​ บริษัท​ยาสูบ เพราะ​พ่อ​ตัว​เอง​ลงทุน​ไป​เยอะ แต่​ก็​ขาดทุน​ หมด” “ถ้า​งั้น​พ่อ​เอ็ง​มา​ร่วม​เดิน​ขบวน​นี่​ด้วย​ทำไม” “พ่อ​ข้า​ก็​อยาก​ได้​กับ​เขา​มั่ง​สิ​วะ” เกรียง​ถอด​กลอน​ประตู เสียง​พูด​คุย​พลัน​เงียบ​ โดย​ฉับ​พลัน เขา​เปิด​ประตู​ออก​ไป เด็ก​หนุ่ม​สอง​คน อายุ​ ไม่เ​กินย​ สี่ บิ ห​ า้ ป​ ห​ี นั ม​ า​มอง​เขา ไฟ​จาก​ปลาย​บหุ รีส​่ ว่าง​วาบ ก่อน​ทั้ง​สอง​จะ​ยิ้ม​เก้อ​เขิน รีบ​โยน​ก้น​บุหรี่​ทิ้ง แล้ว​ขยี้​ดับ​ ด้วย​เท้า ผงก​หัว​ให้​เขา​แล้ว​เดิน​จาก​ไป เกรียง​กลับ​ออก​มา​ที่​ลาน​วัด เสื่อ​กก​และ​ย่าม​ของ​ เขา​ทป​ี่ ไ​ู ว้ใ​ต้ต​ น้ มะขาม​ยงั เ​รียบร้อย​ดอ​ี ยู่ เขา​พยายาม​ไม่เ​ก็บ​ ​เอา​คำ​พูด​ที่​ได้ยิน​มา​ครุ่นคิด แม้​รู้​ไม่​อาจ​เลี่ยง​ความ​จริง​ ที่​เขา​เอง​ก็​ไม่​เคย​ตั้ง​คำถาม​กับ​ตัว​เอง​อย่าง​แท้จริง​ว่า​พ่อ​ ตาย​เพราะ​ลูกหลง​ของ​พวก​ค้า​ไม้​ที่​อาจ​ไม่​ได้​ตั้งใจ​ยิง​พ่อ​ ก็​เป็น​ได้ เอน​หลัง​พิง​ต้นมะขาม มอง​ผ่าน​กิ่ง​ใบ​ขึ้น​ไป​ยัง​ หมู่​ดาว นานๆ ครั้ง ก็​จะ​ปัด​ไล่แ​ มลง​ด้วย​ผ้า​ขาวม้า​สัก​ที คิดถึง​เมีย​และ​ลูก​ที่​ป่าน​นี้​ยัง​ร้องไห้​ถึง​เขา​อยู่​หรือ​เปล่า “เกรียง​เอ๊ย” แม่​อุ้ย​วัย​ราว​เจ็ด​สิบ​คน​หนึ่ง​เอ่ย​เรียก​เขา รอย​ยิ้ม​

82

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

83


ประดับ​บน​ใบหน้า แต่​นั่น​ไม่​สะกิด​ใจ​เกรียง​เท่า​ดวงตา​ที่​ ฝ้า​ฟาง​สะท้อน​แสง​ตะเกียง​ของ​แก “แม่​มี​ไร่​อยู่​ห���า​ไร่ ติด​ตีน​เขา​ลำห้วย​บอน​ฝั่ง​โน้น​ แม่​อยู่​เวียง​ดอน” “ครับ” เขา​ไม่แ​ น่ใจ​นกั ว​ า่ แ​ ม่อ​ ยุ้ ผ​ ม​ู้ ดี ว​ ง​ตา​ตอ้ กระจก​ นี้​ต้องการ​บอก​อะไร “เอ็ง​บอก​แม่​ได้​ไหม​ว่า​แม่​จะ​ไม่​เสีย​บ้าน” เกรียง​จับ​มือ​ที่​หยาบ​กร้าน​ของ​หญิง​ชรา​ขึ้น​มา บีบ​ มือ​แก​ให้​กระชับ​แน่น​คล้าย​ให้​ความ​มั่นใจ​ที่​เขา​เอง​ก็​ไม่​ แน่ใจ​แล้ว​พูด “แม่จ​ ะ​ไม่เ​สียบ​ า้ น​ครับ จะ​ไม่มใ​ี คร​ใน​เวียง​ทจ​ี่ ะ​ตอ้ ง​ อพยพ​อีก​แล้ว” “ย่า” เด็กห​ นุม่ ห​ นึง่ ใ​น​สอง​ทเ​ี่ กรียง​จำ​ได้จ​ าก​หน้าห​ อ้ งน้ำ​ เข้า​มา​แตะ​แขน​หญิง​ชรา พูด​กับ​เกรียง “ย่า​ผม​มาร​บก​วน​พี่​รึ​เปล่า​ครับ” “ข้า​ไม่​ได้​กวน​อะไร​เลย” “ย่า​น้อง​ไม่​ได้​กวน​หรอก” “เห​รอ​ครับ” สีหน้าข​ อง​เด็กห​ นุม่ เ​หมือน​ไม่ค​ อ่ ย​เชือ่ ​ นัก แต่​ไม่ใช่​เรื่อง​ที่​เกรียง​ต้อง​ใส่ใจ “ขอ​ให้​ผี​บรรพบุรุษ​อวยพร​เอ็ง​ให้​ทำ​สำเร็จ​นะ” หญิง​ชรา​พูด​กับ​เขา แล้ว​ลุก​ขึ้น​เดิน​ตาม​หลาน​ชาย​กลับ​ไป​ ยัง​ที่นอน​ของ​นาง เด็ก​หนุ่ม​หัน​กลับ​มา​มอง​เขา พยัก​หน้า​

เล็ก​น้อย​ด้วย​สีหน้า​ขอบคุณ เกรียง​กม้ ล​ ง​มอง​มอื ข​ อง​ตน กลาง​ฝา่ มือค​ อื ร​ ปู ถ​ า่ ย​ เล็กๆ ใน​กรอบ​พลาสติก​เป็น​รูป​ของ​ชาย​หนุ่ม​คน​หนึ่ง มี​ ถ้อยคำ​จารึก​ถึง​หญิง​อัน​เป็น​ที่รัก และ​แม้​ไม่​ต้อง​ถาม​เพื่อ​ แน่ใจ แต่​เกรียง​ก็​รู้​ได้​ทันที​ว่า​ชาย​หนุ่ม​ใน​รูปภาพ​คือ​ผัว​ ของ​ยาย​ผู้​ดวงตา​ฝ้า​ฟาง เป็น​ไป​ได้ที่​ตา​คน​นั้น​อาจ​เสีย​ ชีวิต​ไป​แล้ว เป็น​ไป​ได้ เพราะ​ไม่​เช่น​นั้น แก​คง​ไม่​มอบ​ความ​​ ทรง​จำ​สว่ น​นใ​ี้ ห้ก​ บั เ​ขา​แทน​ความ​หมาย​วา่ ทีด​่ นิ ข​ อง​แก​นนั้ ​ เป็น​มากกว่า​แค่​ดิน​ให้​ไส้เดือน แมลง​อาศัย เป็น​มากกว่า​ ที่ดิน​ทำ​กิน มากกว่า​ที่​นา​ปลูก​ข้าว เกรียง​มอง​ไป​รอบๆ ลาน​วัด​ที่​ชาว​เวียง​ทั้ง​หลาย​ กำลัง​พัก​ผ่อน​คลาย​กล้าม​เนื้อ บาง​คน​นอน​หลับ ส่วน​ มาก​เป็น​คน​หนุ่ม​สาว​มากกว่า​พ่อ​อุ้ย​แม่​อุ้ย​ที่​ดู​สนุก​คึกคัก​ ต่อ​คืน​วัน​ที่​กำลัง​จะ​กลาย​เป็น​ประวัติศาสตร์​ที่​สำคัญ​ที่สุด​ ใน​ชีวิต เขา​มอง​ดู​ภาพ​นั้น แล้ว​นึกถึง​แม่​อุ้ย​ที่​เพิ่ง​พูด​คุย คำถาม​ที่​แม่​พูด ตอบ​คำถาม​ใน​ใจ​ที่​เขา​ครุ่นคิด​อยู่​เมื่อ​ครู่ เกรียง​คิด​ว่า​เขา​มั่นใจ​ใน​เส้น​ทาง​ที่​ทอด​ยาว​เบื้อง​หน้า อย่าง​น้อย​เขา​ก็​คิด​เช่น​นั้น​ก่อน​ที่​แสง​จาก​ไฟ​หน้า​ รถ​คัน​หนึ่ง​จะ​สาด​เข้า​มาก​ลาง​ลาน​วัด และ​ก่อน​ที่​คน​ กลุ่ม​หนึ่ง​จะ​ก้าว​ลง​มา​จาก​รถ​ใน​ชุด​เครื่อง​แบบ​ของ​ตำรวจ พร้อม​โทร​โข่งท​ ป​ี่ ระกาศ​ลนั่ ก​ ลาง​ความ​สงัดว​ า่ ช​ าว​เวียง​ทงั้ ​

84

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

85


ห้า​ร้อย​คน​กำลัง​ผิด​กฎหมาย​ด้วย​ข้อหา​ก่อ​ความ​ไม่​สงบ​ แก่​ศาสน​สถาน!

บท​ที่ 6

คำ​ประกาศ​ดจุ ฟ​ า้ ผ่าก​ ลาง​ฟา้ ม​ ดื ม​ ดิ ท​ ำเอา​ชาว​บา้ น​​ เกือบ​ทงั้ หมด​ลกุ ข​ นึ้ อ​ ย่าง​งนุ งง บ้าง​ทอ​ี่ ยูไ​่ กล​ออก​มา​ได้ยนิ ​ ไม่​ถนัด​ก็​เพียง​ชะเง้อ​มอง​เหตุการณ์​ที่​กำลัง​เกิด​ขึ้น พ่อ​ สา​อิน อ๋อง เดิน​แหวก​กลุ่ม​ชาว​บ้าน​ออก​มา​เผชิญ​หน้า​ ตำรวจ​ที่​ถือ​โทร​โข่ง บั้ง​ยศ​บน​บ่า​บ่ง​บอก​ว่า​ลำดับ​ชั้น​เขา​ อยู่​ใน​ระดับ ‘นาย​พล​ตรี’ “เรื่อง​อะไร​กัน​ครับ” พ่อ​สา​อิน​ถาม​ออก​ไป ตำรวจ​ ยัง​ไม่ทัน​ตอบ​อะไร เกรียง​ก็​เดิน​ตาม​มา​สมทบ พลัน​ที่​ นาย​ตำรวจ​เห็นเ​กรียง วิทยุส​ อื่ สาร​ทเ​ี่ ขา​เหน็บไ​ว้ท​ เ​ี่ อว​กด​็ งั ​ ครืดค​ ราด​ขนึ้ เขา​หยิบร​ บั กรอก​เสียง​พดู จาก​นนั้ ห​ นั ก​ ลับ​ ไป​ยัง​รถ​เก๋ง​ที่​ตำรวจ​ทั้ง​สาม​นาย​โดยสาร “ตกลง​จะ​มี​ใคร​ตอบ​ผม​ไหม​ว่า​มัน​เกิด​เรื่อง​อะไร​ ขึน้ ” อ๋อง​ขนึ้ เ​สียง​อย่าง​ไม่จ​ งใจ นาย​ตำรวจ​ชนั้ ‘นาย​พล​ตรี’ 86

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

87


หัน​มา ชี้​ปลาย​เสา​อากาศ​วิทยุ​สื่อสาร​ใส่​หน้า​อ๋อง “พูดจา​ระวัง​ปาก​หน่อย เดี๋ยว​ก็ได้​ไป​นอน​ใน​มุ้ง​ สายบัว​หรอก” “พวก​เรา​ไม่ไ​ด้ท​ ำ​อะไร​เสียห​ าย​เลย​นะ​ครับ” เกรียง​ แทรก​เข้า​มา “แต่​พวก​มึง​รุก​ล้ำ​ธรณี​สงฆ์!” สาร​วตั ร​จเ​ด็จก​ า้ ว​ลง​มา​จาก​ประตูข​ า้ ง​คน​ขบั เกรียง​ และ​อ๋อง​ต่าง​มอง​ด้วย​ความ​ประหลาด​ใจ ตก​ตะลึง “พวก​มึ ง ​ทุ ก ​ค น​ก ำลั ง ​ท ำ​ผิ ด ​ก ฎหมาย​อ าญา​ต่ อ​ แผ่นดิน รู้​กัน​รึ​เปล่า” นาย​ตำรวจ​หนุ่ม​ตะโกน​เสียง​ดัง “และ​จะ​ต้อง​ถูก​จับ​ทุก​คน หาก​ไม่. .” “อะไร​กัน อะไร​กัน” เสียง​ร้อง​ดัง​แหวก​มา​จาก​ กลุม่ ช​ าว​บา้ น ทุกค​ น​หนั ไ​ป​แล้วเ​ห็นโ​พน​เดินน​ ำ​เจ้าอ​ าวาส​ ออก​มา กลุ่ม​ตำรวจ​ยกมือ​ไหว้​พระ ผู้ใหญ่​บ้าน​หมู่ 3 เอ่ย​ ถาม​ไม่​เจาะจง​ใคร “คุณ​ตำรวจ​เข้าใจ​อะไร​ผิ​ดรึ​เปล่า​ครับ พวก​เรา​ใน​ ที่​นี้​ไม่​ได้​รุก​ล้ำ​ธรณี​สงฆ์​นะ​ครับ พวก​เรา​ขอ​อนุญาต​ต่อ​ หลวง​พ่อ​ท่าน​แล้ว” “เรื่อง​นี้​ไม่​เกี่ยว​กับ​ขอ​หรือ​ไม่​ขอ​หรอก​นะ ผู้ใหญ่​ โพน” ท่าน​สารวัตร​จ้อง​ตา​ผู้ใหญ่​บ้าน​หมู่ 3 นึก​แปลก​ใจ​ ที่​โพน​กล้า​แสดง​ตัว​ค้าน​เขา​ต่อ​หน้า​คน​อื่นๆ  “แล้ว​มัน​เกี่ยว​กับ​อะไร​ล่ะ​โยม” เจ้า​อาวาส​เอ่ย​

* ที่​กัลปนา หมาย​ถึงที่​ดิน​ถวาย​แก่​วัด แต่ก​ รรมสิทธิ์​ยัง​คง​เป็น​ของ​เจ้าของ​ ที่ดิน​ที่แท้​จริง​อยู่

88

เงาของวันนี้

ปากน้ำ​เสียง​เย็น “พวก​กระผม​คิด​ว่า​จะ​มา​ตัก​เตือน​ชาว​บ้าน​ให้​ออก​ ไป​จาก​พื้น​ที่​วัด​น่ะ​ครับ​หลวง​พ่อ เพราะ​มัน​เข้า​ข่าย​ผิด​ กฎหมาย” “มาตรา​แปด​สิบ​สี่ ตาม​ประมวล​กฎหมาย​ที่​ดิน​น่ะ​ หรือ​โยม” สีหน้าข​ อง​สาร​วตั ร​จเ​ด็จแ​ ปลก​ใจ​ยงิ่ ก​ ว่าพ​ วก​เกรียง​ และ​ชาว​บ้าน​ที่​ไม่​คิด​ว่า​พระ​ป่า​เช่น​นี้​จะ​รู้จัก​กฎหมาย​ ที่ไหน “หลวง​พ่อ​รู้​เช่น​นั้น​ก็​ยัง​ให้​พวก​ชาว​บ้าน​เข้า​มา​ ​รุก​ล้ำ​พื้นที่​ธรณี​สงฆ์​อีก​หรือ​ครับ” เจ้าอ​ าวาส​ยมิ้ ล​ ะไม หันไ​ป​มอง​หน้าพ​ อ่ ส​ า​อนิ อ๋อง เกรียง และ​บรรดา​ชาว​บ้าน​ที่​ตอน​นี้​ต่าง​ทยอย​กัน​เข้า​มา​ เกาะ​กลุ่ม​รอบ​กัน​เพื่อ​ฟัง​ให้​ถนัดถ​ ี่ “โยม​กล่าว​ผิด​แล้ว​ละ​โยม​สารวัตร” “หลวง​พ่อ​หมายความ​ว่า​ยัง​ไง​ครับ” ตำรวจ​ชั้น​ยศ ‘นาย​พล​ตรี’ ถาม​ด้วย​กังวาน​เสียง​ไม่​เข้าใจ “เพราะ​พื้ น ที่ ​ทั้ ง หมด​ที่ ​โ ยม​จ าก​บ้ า น​เ วี ย ง​บ อน​ เวียง​สา และ​เวียง​ดอน​อาศัย​หลับ​นอน​ใน​ค่ำคืน​นี้​นั้น​เป็น​ ทีด่ นิ ใ​น​สว่ น​ทเ​ี่ รียก​วา่ ‘ทีก​่ ลั ปนา’* อันเ​ป็นท​ ซ​ี่ งึ่ โ​ยม​ผม​ู้ จ​ี ติ ​ ศรัทธา​ถวาย​ให้​แก่​วัด​ของ​อาตมา​ไว้​ใช้สอย​เป็น​ประโยชน์

นิธิ นิธิวีรกุล

89


แต่​ทว่า​ด้วย​ความ​ที่​พื้นที่​นี้​มี​มากมาย​ขนาด​กว่า​ร้อย​ไร่ ลำพังอาตมา และ​พระ​ลูกวัด​ไม่​ถึง​สิบ​รูป ไม่​อาจ​ดูแล​​ ทั่ว​ถึง อาตมา​จึง​ปล่อย​ให้​เป็น​ประโยชน์​แก่​ส่ำ​สัตว์​ทั้ง​ หลาย ไม่​ว่า​สัตว์​นั้น​จะ​เป็น​เหล่า​มด แมลง หรือ​กระทั่ง​ คน​ทุกข์​ร้อน​ต้องการ​เข้า​มา​ขอ​พึ่ง​ใบบุญ​ก็ตาม” “เช่น​นั้น​ก็​ถือ​เป็นการ​รุก​ล้ำ​ที่ดิน​ส่วน​บุคคล​ได้​สิ​ ครับ​หลวง​พ่อ เพราะ​ที่​กัลปนายัง​คง​เป็น​กรรมสิทธิ���​ของ​ เจ้าของ​ที่ดิน​อยู่” สีหน้าเจ้าอาวาสเรียบนิ่งไม่เปลี่ยนแปลง “เอา​กระนั้น​เลย​หรือ​โยม” “เอา​แบบ​นี้​แหละ​ครับ​หลวง​พ่อ กฎหมาย​ต้อง​ ​เป็น​กฎหมาย ไม่​เช่น​นั้น ใคร​อยาก​ทำ​อะไร​กท็​ ำได้​สิ​ครับ” สาร​วัตร​จ​เด็จ​ตอบแทน “หาก​เป็น​ดั่ง​โยม​สารวัตร​ว่า แล้ว​ถ้า​เกิด​เจ้าของ​ ที่ดิน​ไม่​คิด​เอาผิด​โยม​ทั้งหมด​นี้ โยม​สารวัตร​จะ​ตีความ​ ว่า​ยัง​ไง” “หาก​เ ป็ น ​อ ย่ า ง​นั้ น ผม​ห มาย​ถึ ง ​ถ้ า ​เ จ้ า ของ​ กรรมสิทธิ์​ที่ดิน​ไม่​เอา​เรื่อง​จริงๆ พวก​ผม​ก็​ยินดี​ที่​จะ​ให้​ ชาว​บ้าน​ทุก​คน​นอน​พัก​อาศัย​อยู่​ที่​นี่​ได้​ครับ” เจ้า​อาวาส​หัน​ไป​ตะโกน​เรียก​ชื่อ​ใคร​คน​หนึ่ง ใคร​ คน​นั้น​ก็​เดิน​ลาก​ขา​ออก​มา​จาก​กลุ่ม​ชาว​บ้าน ปรากฏ​คือ​ ชาย​ชรา​หลัง​ค่อม​คน​หนึ่ง “ตา​จอม​เป็นส​ ปั เหร่อป​ ระจำ​วดั และ​ยงั เ​ป็นเ​จ้าของ​

ที่ดิน​ทั้งหมด​ที่​เรา​กำลัง​ยืน​อยู่​ด้วย” เจ้า​อาวาส​วัด​บอก สาร​วัตร​จ​เด็จ​มอง​อย่าง​ไม่​อยาก​เชื่อ​ว่า​ชาย​ชรา​​ ใน​เสื้อผ้า​ซอมซ่อ​ตรง​หน้า​นี้​คือ​เจ้าของ​ที่ดิน​กว่า​ร้อย​ไร่ “ลุง​น่ะ​หรือ​คือ​เจ้าของ​ที่ดิน​กัลปนา​นี้” ชาย​ชรา​หลัง​ค่อม​มอง​สาร​วัตร​จ​เด็จ​แวบ​หนึ่ง “ใช่” “มี​หลัก​ฐาน​ไหม” “อะไร หมาย​ถึง​โฉนด​หรือ​ไง” “ใช่” “มี รอ​อยู่​นี่​แหละ” ตา​จอม​ลาก​ขา​จาก​ไป ทิ้ง​เหล่า​นาย​ตำรวจ​ทั้ง​สี่​ ให้​ยืน​อย่าง​เก้อ​เกร็ง​กลาง​วงล้อม​ชาว​บ้าน​กว่า​ห้า​ร้อย​คน​​ ที่​ตอน​นี้​ไม่รู้​สึก​อีก​ต่อ​ไป​แล้ว​ว่า​พวก​ตน​รุก​ล้ำ​พื้นที่​วัด​ กลับเ​ป็นฝ​ า่ ย​ตำรวจ​แทนทีร​่ สู้ กึ ว​ า่ พ​ วก​ตน​ตา่ ง​หาก​ทร​ี่ กุ ล​ ำ้ ​ ช่วง​เวลา​พัก​ผ่อน​ของ​ชาว​บ้าน นาที​นั้น นาย​พล​ตำรวจ​ตรี​สะกิด​น้อง​ชาย​ตนเอง บอก​ว่า​ให้​พอ​เถอะ เจ้าของ​ที่ดิน​เป็น​สัปเหร่อ​วัด มี​หรือ​ จะ​กล้า​ค้าน​เจ้า​อาวาส​ตนเอง แต่​แทนที่​สาร​วัตร​จ​เด็จ​จะ​ ทำ​ตาม เขา​กลับ​ยืน​กราน​ที่​จะ​ขอ​ดู​โฉนด​ให้​แน่ใจ​ว่า​เป็น​ ทีก​่ ลั ปนา​จริง จาก​นนั้ เขา​จะ​ตดั สินอ​ กี ค​ รัง้ ว​ า่ จ​ ะ​เอาผิดก​ บั ​ ชาว​บ้าน​ทั้งหมด โดย​เฉพาะ​กับ​สาม​แกน​นำ​ดี​หรือ​ไม่ ตา​จ อม​ล าก​ข า​กั บ ​ม า​อี ก ​ค รั้ ง ​พ ร้ อ ม​ด้ ว ย​ซ อง​ พลาสติก​ใน​มือ แก​ยื่น​มัน​ให้​สาร​วัตร​จ​เด็จ​ดู นาย​ตำรวจ​

90

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

91


หนุ่ม​รับ​ไป กราด​ตา​ดู​ชื่อ​เจ้าของ​ที่ดิน จาก​นั้น เอ่ย​ขอ​ หลัก​ฐาน​ที่​ระบุ​ตัว​ตน​สัปเหร่อ​ว่า​ตรง​กับ​ชื่อ​ใน​โฉนด​หรือ​ ไม่ สัปเหร่อ​วัย​ชรา​ไม่​วาย​บ่น “เรื่อง​มาก​จริง” กระนั้น แก​ก็​ล้วง​หยิบ​กระเป๋า​เงิน​จาก​กางเกง​ยื่น​ ส่ง​ให้ สาร​วัตร​จ​เด็จ​รับ​มา ตี​สีหน้า​เคร่งขรึม​อยู่​ครู่​หนึ่ง​ ก็​ยื่น​ทั้ง​สอง​สิ่ง​กลับ​คืน “ทีนส​ี้ ารวัตร​จะ​ยนื ก​ ราน​เอาผิดต​ อ่ โ​ยม​ทงั้ หมด​ตาม​ กฎหมาย​อยู่​หรือ​ไม่” เจ้า​อาวาส​เอ่ย​ถาม สารวัตร​หนุ่ม​มอง​สัปเหร่อ​วัย​ชรา เขา​รู้​ไม่​อาจ​ เอาผิด​ชาว​บ้าน​ทั้งหมด​ได้​แล้ว หาก​ยืน​ตาม​ข้อ​กล่าว​หา​ ว่า​ทั้งหมด​รุก​ล้ำ​พื้นที่​ส่วน​บุคคล แต่​ทั้ง​ที่​รู้ เขา​ก็​ยัง​ถาม​ สัปเหร่อ “ลุง​จะ​เอาผิด​กลุ่ม​คน​เหล่า​นี้​ที่มา​ชุมนุม​ใน​ที่ดิน​ ​ของ​ลุง​ที่​มอบ​ให้​แก่​วัด​เพื่อ​ทำ​ประโยชน์​หรือ​ไม่” ตา​จอม​มอง​นาย​ตำรวจ​หนุ่ม​ตรง​หน้า เกา​หัว​ ​แก​รกๆ  “ข้า​เอาผิด แล้ว​จะ​ได้​อะไร” “ลุง​สามารถ​เรียก​ร้อง​ค่า​เสีย​หาย​ทาง​คดี​แพ่ง​ได้ และ​สามารถ​เอาผิด​ทาง​อาญา​ใน​ฐาน​บุกรุก​ที่ดิน​ของ​ลุง” “เออ ฟัง​ดู​แล้ว​ก็​ดี​นะ แต่​ถ้า​ข้า​ฟ้อง​แล้ว กี่​วัน​กว่า​ ข้า​จะ​ได้​เงิน” สาร​วัตร​จ​เด็จ​นิ่ง​ไป ขั้น​ตอน​การ​ฟ้อง​ร้อง​นั้นกิน​

เวลา​ยาวนาน​เป็น​เดือน บาง​ครั้งเ​ป็น​ปี “ก็​ไม่​กี่​วัน” “แล้ว​มัน​กี่​วัน​ล่ะ” “ก็​แล้ว​แต่​ว่า​ศาล​จะ​ประทับ​ตรา​รับ​ฟ้อง​เมื่อ​ไหร่ จาก​นั้น​ก็​จะ​นัด​สืบ​พยาน ค่อย​พิจารณา​คดี​ตัดสิน” “เอ้อ...หลวง​พอ่ ค​ รับ ตอน​ทก​ี่ ระผม​ถกู อ​ น​ี ยุ้ ม​ นั ฟ​ อ้ ง​ หา​ว่า​กระผม​ฮุบ​ที่ดิน​ที่​แม่​กระผม​มอบ​ให้​เรา​สองพี่น้อง ตอน​นั้น หลวง​พ่อ​บอก​ว่า​มัน​ต้อง​ใช้​เวลา​เท่า​ไหร่​นะครับ” “ยาวนาน​เป็น​เดือน อาจ​ถึง​ขั้น​ปี ถ้า​เจรจา​กัน​ ​ไม่​ได้” สัปเหร่อ​หัน​มา​มอง​สาร​วัตร​จ​เด็จ​อีก​ครั้ง สีหน้า​ เรียบ​เฉย​ไม่​แสดง​อารมณ์ “สารวัตร​รู้​เปล่า เพื่อ​ตัด​ปัญหา ที่ดิน​อีก​ฟาก​ถนน​ ที่​เคย​เป็น​ของ​ข้า ข้า​ยก​ให้​น้อง​สาว​มัน​ไป เพราะ​ไม่​อยาก​ วุ่นวาย​เรื่อง​ขึ้น​โรง​ขึ้น​ศาล​อีก​แล้ว พอ” “หมายความ​ว่า​ลุง​จะ​ไม่​เอาผิด” “ใช่” “แต่​พวก​เขา​รุก​ล้ำ​ที่ดิน​ส่วน​บุคคล​ของ​ลุง​นะ” “ข้า​อนุญาต​แล้ว หรือ​สารวัตร​จะ​ฟ้อง​ข้า​ด้วย” สาร​วัตร​จ​เด็จ​เม้ม​ปาก พล​ตำรวจ​ตรี​ผู้​เป็น​พี่​ชาย​ ของ​เขา​สะกิด​ให้​เขา​กลับ​ขึ้น​รถ​เสียที จ​เด็จ​จำ​ใจ​ทำ​ตาม หัน​กลับ​มา​จ้อง​อย่าง​แข็งกร้าว​ใส่​เกรียง และ​ชาว​บ้าน​ที่​ จดจ้อง​มอง​เขา โดย​เฉพาะ​ที่​ใบหน้า​หนึ่ง และ​ใบหน้า​นั้น​

92

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

93


ไม่ใช่​เกรียง ผูใ้ หญ่บ​ า้ น​หมู ่ 3 มอง​ตอบ​เขา​ดว้ ย​แวว​ตา​เย้ยห​ ยัน​ จ​เด็จร​ สู้ กึ ว​ า่ ต​ วั เ​อง​เป็นไ​อ้ห​ น้าโ​ง่ จาก​นจ​ี้ ะ​ไม่มใ​ี คร​ ใน​พื้นที่​สาม​เวียง​ให้​ความ​ยำเกรง​เขา​อีก​ต่อ​ไป และ​แม้​จะ​ เข้าใจ​การ​ทโ​ี่ พน​ไม่ส​ นับสนุนเ​ขา เพราะ​ผใู้ หญ่บ​ า้ น​หมู่ 3 ได้​ เตือน​เขา​ไว้แ​ ล้วว​ า่ ใ​ห้ค​ ดิ ร​ อบคอบ เพียง​แต่แ​ วว​ตา​เย้ยห​ ยัน​ ​คู่​นั้น​ก็​ทำเอา​เขา​อยาก​จะ​ป่าว​ประกาศ​ต่อ​ทุก​คน​ว่า​โพน​ เป็น​คน​เช่น​ไร เมื่อ​สารวัตร​หนุ่ม​ก้าว​ขึ้น​รถ แล้ว​ปิด​ประตู​ด้าน​​ คน​นงั่ ด​ งั ป​ งึ ด​ ว้ ย​ความ​รสู้ กึ ค​ บั แ​ ค้นใ​จ​ทไ​ี่ ม่อ​ าจ​เอาผิดเ​กรียง​ และ​ชาว​บ้าน​ใน​ฐาน​ที่​ขัด​คำ​สั่ง​เขา และ​ทำ​เขา​เหมือน​กับ​ เป็น​ตัว​ตลก​มา​ตลอด​เดือน​กว่า​นับ​แต่​วัน​ที่​เขา​ไป​เตือน​ เกรียง ใน​บรรดา​คำ​เตือน​ที่​โพน​บอก​กับ​เขา​บน​เรือน​ ชาน​เมื่อ​หลาย​ชั่วโมง​ก่อน ไม่​รวม​ถึง​คำ​เตือน​ที่​ว่า​เขา​จะ​ ถูก​ถอด​ออก​จาก​วงจร​การ​ห้ำ​หั่น​นี้ การ​ห้ำ​หั่น​ที่​ไม่​ว่า​ใน​ ท้าย​สุด ฝ่าย​ใด​ที่​กำ​ชัย เขา​ก็​เป็น​ได้​เพียง​ผู้​เฝ้า​ดู ไม่ใช่​ ส่วน​หนึ่ง​ของ​มัน​อีก​ต่อ​ไป เสียง​ปรบ​มือ​จาก​กลุ่ม​ชาว​บ้าน​ดัง​ขึ้น​เมื่อ​ไฟ​ท้าย​ รถ​กลุ่ม​ตำรวจ​กลืน​หาย​ไป​ใน​ความ​มืด เกรียง​และ​อ๋อง และ​พ่อ​สา​อิน​ยิ้ม​ให้​กัน สำหรับ​พวก​เขา นับ​เป็น​ชัย​ชนะ​ เล็กๆ ยก​แรก​ต่อ​อำนาจ​รัฐ จาก​นั้น​เกรียง​หัน​ไป​สบตา​ กับ​พ่อ​โพน รอย​ยิ้ม​ประดับ​อยู่​บน​ใบหน้า และ​ฉีก​กว้าง​ยิ่ง​ขึ้น​

​เมื่อ​ชาว​บ้าน​จาก​หลาย​หมู่​มา​พูด​คุย​อย่าง​ชื่นชม และ​ ขอบคุณ​เขา​ที่​ไป​พาห​ลวง​พ่อ​มา ไม่​เช่น​นั้น พวก​เขา​คง​ได้​ ไป​นอน​ริม​ถนน​กัน​ละ​คืน​นี้ “ฉัน​ก็​ชาว​เวียง​เหมือน​กัน พอ​ช่วย​ได้​ก็​ช่วย​กัน​ไป” โพน​ก ล่ า ว​เ สี ย ง​ดั ง ​อ ย่ า ง​จ งใจ​ใ ห้ ​ทุ ก ​ค น​ไ ด้ ยิ น​ ชัดเจน

94

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

95


อรุโณทัย​สาด​แสง​ต้อง​ลาน​วัด​ปลุก​หนุ่ม​สาว​ที่​ยัง​ นอนก้นโ​ด่งใ​ห้ล​ กุ ข​ นึ้ ควันจ​ าก​การ​ตม้ ก​ าน้ำร​ อ้ น​บน​กอง​ฟนื ​ ​เล็กๆ ลอย​กรุ่น​ต้อง​แสง​ตะวัน​ยาม​เช้า พ่อ​อุ้ย​แม่​อุ้ย​นั่ง​ สน​ทนา​เบาๆ ราวกับ​ไม่​ต้องการ​รบกวน​บรรยากาศ​ยาม​ เช้า​ที่​เคลื่อน​คล้อย​ไป​อย่าง​อ้อยอิ่ง เกรียง​ลุก​ขึ้น​ตื่น​นาน​ แล้ว แต่​ตื่น​ไม่ทัน​เจ้า​อาวาส และ​พระ​วัด​รู​ปอื่นๆ ที่​ไป​ บิณฑบาต​แต่​เช้า​มืด เขา​ยัง​คง​นั่ง​อยู่​บน​เสื่อ​กก​ของ​ตน​ ตาม​เดิม มอง​ชาว​บ้าน​ทั้งหมด​ที่มา​รวม​ตัว​เพื่อ​ต่อ​ต้าน​ การ​สัมปทาน​ครั้ง​ที่​จะ​นำ​ไป​สู่​การ​ขับ​ไล่​ชาว​บ้าน​ออก​จาก​ ป่า​รอบ​เขา​บอน ห้า​ร้อย​คน หาก​จำนวน​ที่​อ๋อง​บอก​เขา​เมื่อ​ค่ำคืน​ ไม่​เปลี่ยนแปลง ตัวเลข​นี้​ก็​จะ​เป็น​จำนวน​คน​ที่​ร่วม​ต่อสู้​

เพื่อ ‘บ้าน’ ของ​ตัว​เอง บ้าน​ที่​บรรพบุรุษ​ของ​พวก​เขา​เอง​ ช่วย​กัน​ถาง​ป่า​รก​เรื้อ​ให้​กลาย​เป็น​ไร่​นา​ป่า​สวน เป็น​ไร่​ ยาสูบ เป็น​ไร่​ข้าวโพด เป็น​หนึ่ง​ใน​ฟัน​เฟือง​เศรษฐกิจ​ของ​ จังหวัด มากกว่า​นั้น ระดับ​ประเทศ เมื่อ​ภาค​รัฐ​ส่ง​เสริม​ ให้​เกษตรกร​ทั่ว​ประเทศ​ปฏิวัติ​เขียว การ​ปฏิวัติ​การ​ทำ​เกษตร​ที่​นำ​พ่อ​เขา ตัว​เขา และ​ คน​อื่นๆ ใน​ฐานะ​คน​เวียง​ร่วม​กัน​เข้า​สู่​สายพาน​การ​ผลิต​ ที่​มุ่ง​ไป​สู่​ปลาย​ทาง​มี​เพียง​คำ​ว่า ‘กำไร’ “เอ็ง​นี่​ชอบ​แยก​ตัว​มา​คน​เดียว​เสมอ​เลย​นะ​เกรียง” ชาย​หนุ่ม​หัน​มายัง​ต้น​เสียง โพน​ยืน​พิง​ต้น​ขะ​ยอม​ จิบ​ชา​ร้อน​ใน​ถ้วย​พลาสติก​ที่​หาก​ไม่​นำ​ติดตัว​มา​เอง​ก็​คง​ หยิบ​ยืม​วัด มอง​ไป​ยัง​กลุ่ม​ชาว​บ้าน​เช่น​เกรียง “ฉัน​ชอบ​ที่​จะ​มอง​ดู​คน​อื่น​มากกว่า” โพน​ยิ้ม จิบ​ชา​ใน​ถ้วย​อีก​ครั้ง “คน​วัย​ข้า​ลาง​คน​เขา​มอง​ว่า​เอ็ง​นั้น​จองหอง ถือ​ ตน​เป็น​ลูก​พ่อ​อิน​ปาน​ผู้​ติดต่อ​ผี​ขุนน้ำ ยิ่ง​เอ็ง​ทำตัว​แปลก​ แยก​จาก​คน​อื่น​เช่น​นี้ จะ​ให้​คน​อื่น​สมัคร​ใจ​ตาม​เอ็ง​ไป​ถึง​ กรุงเทพฯ ก็​น่า​เข้าไป​สมาคม​กับ​เขา​หน่อย​นา” “ฉัน​ไม่​คิด​ว่า​พ่อ​อุ้ย​แม่​อุ้ย กระทั่ง​คน​วัย​เดียว​กับ​ ฉัน​จะ​เข้า​ร่วม​เรียก​ร้อง​ครั้ง​นี้​เพียง​เพราะ​ฉัน​เป็น​ลูก​ป้อ​ หรอก” “ใคร​บอก​เอ็ง พวก​เอ็ง​เข้า​ร่วม​เพราะ​เชื่อ​มั่น​ใน​ตัว​ เอ็ง​ต่าง​หาก”

96

บท​ที่ 7

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

97


เกรียง​ไม่​หลง​คำ หัน​กลับ​ไป​มอง​ชาว​บ้าน บาง​คน​ เขา​ก็​เพียง​แต่​คุ้น​หน้า เอา​แค่​เฉพาะ​ใน​เวียง​บอน​เอง ใช่​ ว่า​เขา​รู้จัก​ครบ ช่อง​ว่าง​ระหว่าง​วัย​นั้น​แยก​แล้ว​ยาก​ทจี่​ ะ​ ประสาน ไม่​ต้อง​กล่าว​ถึง​เวียง​อีก​สอง​ด้วย​ซ้ำ บาง​ใบหน้า​ แทบ​เป็น​คน​แปลก​ถิ่น​ไป​โดย​สิ้น​เชิง “ขอบคุณ​พ่อ​โพน​ที่​คิด​เช่น​นั้น” เขา​พูด “แต่​ฉัน​ ไม่​คิด​ว่า​พลัง​ใน​การ​เรียก​ร้อง​ของ​คน​กลุ่ม​หนึ่ง​คน​ใด​จะ​ ​ขึ้น​อยู่​กับ​ผู้นำ​เสมอ​ไป ยิ่ง​เฉพาะ​เรื่อง​นี้​ด้วย​แล้ว ทุกค​ น​ ต่าง​มา​ด้วย​หัว​จิต​หัวใจ​ที่​เหมือน​กัน นั่น​คือ​การ​ป้อง​บ้าน​ ปก​ป่า ตรง​กัน​ข้าม​เสีย​ด้วย​ซ้ำ ฉัน​อยาก​ถาม​พ่อ​โพน​กลับ​ มากกว่า​ว่า​เหตุ​ใด​ถึง​เปลี่ยน​ข้าง​มา​เข้า​ร่วม ทั้ง​ที่​แต่​ไหน​​ แต่​ไร​มา พ่อ​ก็​อยู่​ตรง​ข้าม​กับ​การ​ปกป้อง​ป่า​บอน​มา​ ตลอด” แวบ​เดียว​ที่​เกรียง​คิด​ว่า​เขา​เห็น​แวว​โกรธ​ขึ้ง​ที่​ลุก​ โชน แต่​อาจ​ด้วย​ประสบการณ์​ของ​ชาย​สูง​วัย​ตรง​หน้า พ่อ​โพน​ดับ​มัน​อย่าง​รวดเร็ว แล้ว​เปลี่ยน​เป็น​รอย​ยิ้ม​ของ​ ผู้ใหญ่ ทั้ง​ใน​ฐานะ ‘ผู้ใหญ่’ ที่​สูง​วัย​กว่า และ ‘ผู้ใหญ่’ ของ​บ้าน​หมู่ 3 “ใคร​มัน​พูด​เช่น​นั้น​กับ​เอ็ง” โพน​ว่า “คน​อย่าง​ข้า​ก็​ รัก​บ้าน​รัก​ป่า​ไม่​ต่าง​จาก​เอ็ง​และ​พ่อ หรือ​พี่​น้อง​ร่วม​เวียง​ คน​อื่นๆ หรอก เหตุผล​ที่​ข้า​ร่วม​กับ​บริษัท​ยาสูบ​แต่​แรก​ก็​ ด้วย​หวัง​ให้​ลูก​บ้าน​ข้า​ทุก​คน​มี​มี​กิน​มี​ใช้ และ​ส่วน​ใหญ่​ใน​ หมู่​สาม​ก็​เป็น​เช่น​นั้น​ด้วย เอ็ง​คง​เห็น​ด้วย​ตา​แล้ว เพียง​

แต่ท​ ข​ี่ า้ จ​ ำ​ตอ้ ง​ขดั แ​ ย้งก​ บั พ​ อ่ เ​อง​กด​็ ว้ ย​หวังใ​ห้ห​ มูอ​่ นื่ จ​ ำเริญ​ รอย​ตาม ทว่าพ​ อ่ เ​อ็งน​ นั้ ก​ ลัวว​ า่ ห​ มูส​่ อง​จะ​ทำ​ผดิ พ​ ลาด​เช่น​ ปู่​เอ็ง​ต่าง​หาก​เล่า​เกรียง หา​ใช่​เป็น​เพราะ​ตัว​ข้า​เลย” เกรียง​กำ​หมัด​แน่น ชาย​ผู้​เรียก​ตัว​เอง​ว่า ‘ผู้ใหญ่’ ไม่​เพียง​แต่​กำลัง​สบ​ประมาท​เขา​และ​พ่อ แต่​ยัง​ลาม​ไป​ถึง​ ปู่​ของ​เขา ผู้​ซึ่ง​จาก​ไป​อยู่​กับ​ผี​แถน​ด้วย​น้ำตา​แห่ง​ความ​ เจ็บ​แค้น ใบหน้า​ของ​ปู่​ที่​เหี่ยว​ย่น เต็ม​ไป​ด้วย​จุด​กระ ดวงตา​ที่​ฝ้า​ฟาง​มืดมัว​ด้วย​ต้อกระจก​ไม่​ต่าง​จาก​แม่​อุ้ย​ ผูม​้ อบ​รปู ค​ น​รกั ข​ อง​แก​ใน​วยั ท​ ล​ี่ ว่ ง​เลย อาจ​ยงิ่ ก​ ว่า ทัง้ หมด​ นั่น​เป็น​เพราะ​ละออง​จาก​สาร​เคมี​การ​ทำ​ไร่​ยาสูบ​ทั้ง​สิ้น ผู้ใหญ่​บ้าน​หมู่ 3 เอง​ก็​รู้​ดี กระนั้น​ยัง​กล้า​พูด​ว่า​ปู่​เขา​ทำ​ ผิด​พลาด เกรียง​สบ​รอย​ยิ้ม​เย้ย​หยัน​ใน​ดวงตา​คู่​นั้น เขา​ไม่​ ลังเล​เลย​ที่​จะ​ซัด​ใบหน้า​พ่อ​โพน​ให้​ล้ม​คว่ำ และ​ไม่​กลัว​ ว่า​จะ​เป็นการ​ผิด​ประเพณี​ที่​ผู้​น้อย​ก้าวร้าว​ต่อ​ผู้ใหญ่​ด้วย แต่​เขา​ก็​รู้​เช่น​กัน​ว่า ‘เพราะ​อะไร’ พ่อ​โพน​ถึง​มา​พูดจา​​ ยั่ว​ยุ​เขา​ใน​เช้า​วัน​นี้ แถว​ขบวน​พระ​เดินก​ ลับเ​ข้าม​ า เกรียง​ละ​ความ​รสู้ กึ ​ ต่อ​พ่อโพน​ไป​ยัง​เหล่า​ศิษย์​ตถาคต เขา​กำลัง​คิด​จะ​ลุก​ขึ้น​ เพื่อ​เข้าไป​ช่วย​พระ​ท่าน​ถือ​กับข้าว​ที่​ชาว​บ้าน​นำ​มา​ถวาย เมื่อ​เห็น​อ๋อง​และ​พ่อ​สา​อิน​เดิน​ตาม​เณร​รูป​สุดท้าย เขา​ก็​ หยุด​ด้วย​ความ​ประหลาด​ใจ แต่​ไม่ใช่​ประหลาด​ใจ​ต่อ​การ​ ที่​เห็น​เพื่อน​และ​พ่อ​เพื่อน แต่​เป็น​ชาว​บ้าน​กลุ่ม​ใหญ่​ที่​

98

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

99


นี้​ก็​ทำให้​หัวใจ​เกรียง​อุ่น​ขึ้น​อีก​พะ​เรอ​เกวียน “ข้า​ดีใจ​นัก ดีใจ​ขนาด​เลย​ละ​อ๋อง​เอ๋ย” เพื่อน​ยิ้ม สำหรับ​มิตรภาพ​แล้ว เท่า​นี้​ก็​เพียง​พอ แค่​คำ​พูด​ไม่​กี่​คำ​ที่​แสดง​น้ำ​จิต​แท้จริง เกรียง​ไม่​วาย​หัน​ไป​มอง​ผู้ใหญ่​บ้าน​หมู่ 3 ซึ่ง​ก็​รอ​ จ้อง​ตอบ​เขา​ด้วย​แวว​ตา​ท้าทาย​ใน​ทำนอง​ว่า ‘แค่​ไม่​กี่​สิบ’

ทยอย​ตาม​เข้า​มา และ​ไม่ใช่​แค่​หลัก​สิบ แต่​ไหล​หลาก​มา​ เรื่อยๆ ดุจ​สาย​นที​จาก​ห้วย​บอน​ยาม​น้ำ​หลาก ชาว​บ้าน​กลาง​ลาน​วัด​ต่าง​ลุก​ขึ้น​เมื่อ​เห็น​ภาพ​เช่น​ เกรียง ทุกค​ น​ประหลาด​ใจ แต่ม​ บ​ี าง​คน​ทเ​ี่ ห็นไ​ด้ช​ ดั ว​ า่ ร​ จู้ กั ​ กับ​กลุ่ม​คน​ที่มา​ใหม่ มี​เสียง​ทักทาย มี​รอย​ยิ้ม และ​การ​​ ตบ​บ่า​ตบ​ไหล่​ใน​การ​ยินดี​ร่วม​กัน อ๋อง​หัน​มอง​หา​เขา เมื่อ​เห็น เพื่อน​ก็​ปรี่​เข้า​มา “นี่​มัน​อะไร​กัน” เกรียง​ถาม “ข้ า ​กั บ ​พ่ อ ​อ าสา​ช่ ว ย​เ จ้ า ​อ าวาส​ท่ า น​ถื อ ​ข อง​ บิณฑบาต พอ​ไป​เจอ​ชาว​บ้าน​ใน​ละแวก​นี้​ก็​ชักชวน​กันม​ า จาก​ปาก​ต่อ​ปาก ทุก​คน​ก็​มา​เข้า​ร่วม​อย่าง​เต็มใจ” เกรียง​แทบ​ไม่​อยาก​เชื่อ “เป็น​ไป​ได้​ยัง​ไง แค่​เพียง​ไม่​กี่​ชั่วโมง​ที่​เอ็ง​กับ​พ่อ​ ออก​ไป​กับ​หลวง​พ่อ​ท่าน​จะ​ได้​คน​มา​ขนาด​นี้” “ส่วน​ใหญ่​รู้​แล้ว​ตั้งแต่​เมื่อ​วาน​นั่น​แหละ พอ​ข้า​ กับ​พ่อ​เอ่ย​ปาก​ชวน ทั้ง​ยัง​ได้​ท่าน​เจ้า​อาวาส​ช่วย​รับรอง ชาว​บ้าน​ละแวก​นี้​ส่วน​ใหญ่​จึง​ไม่​ลังเล​ที่​จะ​เข้า​ร่วม​กับ​ พวก​เรา” เกรียง​มอง​ไป​ยัง​กลุ่ม​ชาว​บ้าน​ที่มา​ใหม่ กะ​คะเน​ สายตา​คร่าวๆ น่า​จะ​ราว​ร้อย​คน​เศษ เป็น​จำนวน​ที่​ไม่​ มากมาย​กระไร​นัก หาก​คิด​ว่าการ​รวม​ตัว​เพื่อ​แสดง​พลัง​ ให้ผ​ ก​ู้ มุ อ​ ำนาจ​รฐั เ​ห็นว​ า่ ไ​ม้ซ​ กี เ​มือ่ ม​ ดั ร​ วม​กนั แ​ ล้วเ​ป็นไ​ม้ซ​ งุ ​ ได้​นั้น​เข้ม​แข็ง​ปาน​ใด แต่​จำนวน​ร้อย​คน​เศษ​ที่​เพิ่ม​มา​ใหม่​

หลัง​ฉัน​อาหาร​เสร็จ เจ้า​อาวาส​วัด​ป่า​ก็​นำ​พระ​ ลูกวัด​ที่​มี 6 รูป รวม​เณร​องค์​เล็ก​อีก​หนึ่ง​เป็น 7 ออก​มา​ ให้​โอวาท และ​อวยพร​ให้การ​พยายาม​รักษา​ป่า​และ​บ้าน​ ของ​ชาว​เวียง​ทุก​คน​ประสบ​ผล​สำเร็จ “อาตมา​เคย​เชือ่ ม​ นั่ ใ​น​ระบบ​รฐั เชือ่ ม​ นั่ ใ​น​กฎหมาย แต่ช​ วี ติ ท​ าง​โลก​สอน​สจั ธรรม​อย่าง​หนึง่ แ​ ก่อ​ าตมา​วา่ ต​ อ่ ใ​ห้​ เรา​พยายาม​ทจ​ี่ ะ​ทำ​ดแ​ี ค่ไ​หน ก็ย​ งั ม​ บ​ี าง​สงิ่ ท​ อ​ี่ ยูน​่ อก​เหนือ​ อำนาจ​ความ​ดี​ทั้ง​หลาย อาตมา​ไม่​จำเป็น​ต้อง​ย้ำ เพราะ​ โยม​ทุก​คน​คง​รู้จัก​กิเลส​ดี​อยู่​แล้ว อาตมา​แค่​หวัง​ว่า​ใน​ท้าย​ ที่สุด​เมื่อ​โยม​ทุก​คน​ทำ​สำเร็จ​สม​ดั่ง​ใจ​จะ​ไม่​ลืม​วัน​นี้ วัน​ ที่​นำ​พวก​โยม​ทุก​คน​มา​รวม​ตัว​กัน ทั้ง​ที่​ต่าง​บ้าน ต่าง​หมู่​ ทัง้ ท​ ไ​ี่ ม่รจ​ู้ กั ก​ นั แต่ม​ า​อยูร​่ ว่ ม​กนั ด​ ว้ ย​เหตุผล​เดียว ปกป้อง​ สิ่ง​ที่​บรรพบุรุษ​ของ​โยม​ทั้ง​หลาย​ส่ง​ต่อ​มา มรดก​ที่​อาตมา​ หวัง​ให้​โยม​ทั้ง​หลาย​รักษา ไม่ใช่​แค่​เพราะ​มัน​คือ​บ้าน​ แต่​คือ​ชีวิต​ของ​พวก​โยม อาตมา​อวยพร​ให้​โยม​ทั้ง​หลาย​ โชค​ดี”

100

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

101


ชาว​บ้าน​ทั้งหมด​ก้ม​กราบ​พร้อม​เปล่ง​เสียง “สาธุ” จำนวน​ชาว​บ้าน​กว่า​หก​ร้อย​คน​เคลื่อน​ขบวน​ออก​ จาก​วัด​สู่​ถนน​สาย​หลัก แถว​เรียง​หน้า​กระดาน กิน​พื้นที่​ หนึ่ง​ใน​สาม​ของ​ความ​กว้าง​ถนน​สี่​เลน จน​การ​จราจร​ ติดขัด แถว​ขบวน​ยาว​เหยียด​ที่​ไม่​เพียง​นำ​ความ​คิด​เป็น​ น้ำ​หนึ่ง​ใจ​เดียว​มา​ด้วย​เท่านั้น แต่​ยัง​นำ​เอา​จุด​มุ่ง​หมาย​ที่​ อาจ​เคย​มี​อยู่​ใน​ใจ​ของ​ผู้คน​ตัว​เล็กๆ ทว่า​มลาย​หาย​ไป​ให้​ หวน​กลับ​มา จาก​สาย​เข้า​สู่​บ่าย จาก​บ่าย​เข้า​สู่​ย่ำ​เย็น เมื่อ​แถว​ ขบวน​ล่วง​เข้า​สู่​อาณาเขต​เมือง​ตาก จำนวน​ผู้​เข้า​ร่วม​ก็​ เข้า​ใกล้​หลัก​หนึ่ง​พัน​คน​เข้าไป​แล้ว และ ณ รอย​ต่อ​นเี้​อง​ เมื่อ​รถ​ของ​ผู้​สื่อ​ข่าว เมื่อ​เฮลิคอปเตอร์​ของ​สำนัก​ข่าว​จาก​ ส่วน​กลาง​บิน​วน เมื่อ​การ​รายงาน​ข่าว​การ​เรียก​ร้อง​สิทธิ​ ใน​การ​รกั ษา​ทดี่ นิ ท​ ำ​กนิ ข​ อง​ชาว​บา้ น​ใน​ลำพูน ลำปาง แพร่ และ​ตาก ถูก​แพร่​ออก​ไป จำนวน​ผู้​เข้า​ร่วม​ก็​เพิ่ม​ขึ้น​ใน​ทุก​ ขณะ​ที่​ย่าง​ก้าว​ของ​ผู้คน​ตัว​เล็กๆ สืบ​เท้า​ผ่าน​ไป เมื่อ​นั้น เกรียง​เข้าใจ​แล้ว​ว่า ‘เกียรติ’ ที่​พ่อ​พูด​กับ​ เขา​ใน​วินาที​ก่อน​ดวง​วิญญาณ​หลุด​ลอย คือ​ความ​หมาย​ ใด

102

เงาของวันนี้

บท​ที่ 8

ลุ​ถึง​วัน​ที่​เจ็ด จำนวน​ผู้​เข้า​ร่วม​เดิน​ขบวน​เรียก​ร้อง​ สิทธิ์​ใน​ที่ดิน​ทำ​กิน​ก็​เพิ่ม​จำนวน​มาก​ขึ้น​เป็น​ลำดับ​จน​อ๋อง​ ตาม​นับ​ไม่​หวาดไหว แต่​คะเน​ด้วย​สายตา และ​การ​นับ​ ครั้ง​สุดท้าย จำนวน​ผู้​เข้า​ร่วม​เดิน​ชุมนุม​เพิ่ม​จำนวน​จาก​ หก​ร้อย​ถึง​กว่า​ห้า​พัน​เศษ ต่าง​มา​จาก​ทั่ว​ทุก​สารทิศ ทั้ง​ เชียงราย เชียงใหม่ และ​แม่ฮ่องสอน ทั้ง​ที่มา​จาก​ฟาก​ฝั่ง​ ทะเล​ตะวัน​ออก และ​ฟาก​ฝั่ง​แม่น้ำ​โขง​ตะวัน​ตก ทั้ง​ที่มา​ จาก​ภาค​กลาง และ​ภาค​ใต้ บ้าง​เหมา​รถ​บัส​กัน​มา​เพื่อ​ ให้​ทัน​ขบวน​โดย​ติดตาม​การ​เคลื่อนไหว​จาก​รายงาน​ข่าว บ้าง​โบก​รถ​มา​เพียง​ลำพัง มี​ตั้งแต่​ชาว​บ้าน​ที่​ไม่​เคย​รู้​ว่า​ ตั ว ​เ อง​มี ​สิ ท ธิ์ ​บ น​แ ผ่ น ​ดิ น ​ถิ่ น ​เ กิ ด ​ข อง​ตั ว ​เ อง มี ​ตั้ ง แต่ ​

นิธิ นิธิวีรกุล

103


นักศึกษา เหล่า​อาสา​สมัคร มี​กระทั่ง​เหล่า​นัก​วิชาการ​ ที่​ให้​สัมภาษณ์​ว่า​นี่​จะ​เป็นการ​เดิน​ขบวน​เรียก​ร้อง​ที่ดิน​ ทำ​กนิ ข​ อง​ชาว​บา้ น​ทย​ี่ งิ่ ใ​หญ่ท​ สี่ ดุ ค​ รัง้ ห​ นึง่ แม้ไ​ม่อ​ าจ​เทียบ​ เคียง​การ​เดิน​ขบวน​ชุมนุม​ทางการ​เมือง​ใน​อดีต กระทั่ง​ สาม​ปี​ก่อน​กับ​เหตุการณ์​เมื่อ​เดือน​พฤษภาคม แต่​ทว่า​ ด้วย​ข้อ​เรียก​ร้อง​ที่​อาจ​เกิด​ขึ้น​กับ​ใคร​ก็ได้ พื้นที่​ไหน​ก็ได้ เพราะ ‘บ้าน’ ที่แท้​จริง​เป็น​มากกว่า​ที่​ซุก​หัว และ​เพราะ​ จำนวน​ความ​มุ่ง​มั่น​ที่​จะ​เดิน​เท้า​เข้า​สู่​ใจกลาง​ประเทศ​ เพื่อ​เรียก​ร้อง​ต่อ​ผู้นำ​สูงสุด​ไม่​อาจม​อง​ข้าม​ว่า​เป็น​เพียง​ เสียง​เล็กๆ ของ​ผู้คน​ใน​เมือง​อัน​ห่าง​ไกล​นั่นเอง​ที่​ก่อ​ให้​ เกิดก​ าร​ตนื่ ต​ ระหนก ก่อใ​ห้เ​กิดก​ าร​บบี ค​ นั้ ท​ ท​ี่ ำให้ร​ ฐั มนตรี​ กระทรวง​เกษตร​ต้อง​ขึ้น​เฮลิคอปเตอร์​มา​รอ​พบ​ชาว​บ้าน​ ทั้ง​ห้า​พัน ณ รอย​ต่อ​ระหว่าง​จังหวัด​กำแพงเพชร​และ​ นครสวรรค์​ใน​ที่สุด แล้ว​บท​สนทนา​ระหว่าง​กัน​ก็​เริ่ม​ต้น โดย​ตัวแทน​ ของ​ฝ่าย​ชาว​บ้าน คือ​ผู้นำ​เกษตรกร​จาก​พื้นที่​ต่างๆ รวม​ ถึง​นัก​วิชาการ​ที่​ขอ​เข้า​มา​ร่วม​สังเกตการณ์ กับ​รัฐมนตรี​ กระทรวง​การเกษตร “ก่อน​ทเ​ี่ รา​จะ​ตกลง​กนั ใ​น​ราย​ละเอียด​ขอ้ เ​รียก​รอ้ ง ผม​อยาก​ให้​เข้าใจ​ตรง​กัน​ว่า​เมื่อ​เรา​ตกลง​กัน​เรียบร้อย​ แล้ว พวก​คุณ​ต้อง​สลาย​การ​ชุมนุม” รัฐมนตรี​กระทรวง​ การเกษตร​กล่าว​กับ​ตัวแทน​กลุ่ม​ชาว​บ้าน หนึ่ง​ใน​นั้น​คือ​ พ่อ​สา​อิน ขณะ​ที่​ด้าน​หลัง​คือ​อ๋อง เกรียง และ​พ่อ​โพน

“ข้อ​นั้น​ไม่​ต้อง​ห่วง เรา​ไม่​ได้​มา​เรียก​ร้อง​ทาง​ การ​เมือง แต่​เรา​มา​เพราะ​บ้าน​ของ​พวก​เรา​กำลัง​จะ​โดน​ ยึดโ​ดย​ตวั แทน​อำนาจ​รฐั ซึง่ อ​ าศัยก​ ฎหมาย​มา​บบี พ​ วก​เรา​ ​ให้​ออก​จาก​พื้นที่​อย่าง​ไม่​เป็น​ธรรม” “คุณ​ลุง​มา​จาก​จังหวัด​อะไร​ครับ” “ผม​เป็น​ตัวแทน​จาก​ภาค​เหนือ ส่วน​ตัว​ผม​เอง​มา​ จาก​ตำบล​เวียง​บอน พื้นที่​ของ​ผม​กำลัง​ถูก​ขับ​ไล่​โดย​คน​ จาก​กรม​ป่า​ไม้ ผม​ได้​รับ. .” “เอา​ละๆ” รัฐมนตรี​โบกมือ “ผม​พอ​จะ​เข้าใจ ผม​ มี​อธิบดี​กรม​ป่า​ไม้​มา​ด้วย ผม​จะ​ให้​ท่าน​อธิบดี​อธิบาย​ เรื่อง​นั้น” ชาย​ทน​ี่ งั่ ด​ า้ น​ขา้ ง​รฐั มนตรีก​ ระทรวง​การเกษตร​ขยับ​ ตัว​เล็ก​น้อย​ให้​รู้​ว่า​ตน​นั่นเอง​คือ​ผู้​ที่​ถูก​กล่าว​ถึง พ่อ​สา​อิน​ และ​ตัวแทน​ชาว​บ้าน​หัน​ไป​มอง​เขา “พ่อ​ครับ ขอ​อนุญาต​เรียก​พ่อ​นะ​ครับ ผม​อยาก​ อธิบาย​ให้​เข้าใจ​ก่อน​ว่า กรม​ป่า​ไม้​ไม่มี​นโยบาย​ขับ​ไล่​ ชาว​บ้าน​ออก​จาก​พื้นที.่ .” “แต่​พวก​เรา​ที่มา​ส่วน​ใหญ่​ก็​ล้วน​ถูก​ขับ​ไล่​ออก​ จาก​ที่ดิน​ของ​เรา​เอง​ด้วย​กฎหมาย​รุก​ล้ำ​ป่า​จาก​กรม​ป่า​ไม้​ ด้วย​กัน​ทั้ง​นั้น” ตัวแทน​จาก​ภาค​ตะวัน​ออก​เฉียง​เหนือ​ พูด​แทร��� “ผม​เข้าใจ​ครับ” “ไม่​หรอก ท่าน​ไม่​เข้าใจ” อีก​เสียง​จาก​ตัวแทน​​

104

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

105


ภาค​ใต้​พูด​บ้าง “พวก​เรา​ไม่​ได้​รวม​ตัว​กัน​มา​เพื่อ​มา​ฟัง​ ว่า​กรม​ป่า​ไม้​มี​หรือ​ไม่มี​นโยบาย​อะไร เรา​มา​เพราะ​เรา​ ต้องการ​คำ​ยนื ยันท​ จ​ี่ ะ​ยกเลิกค​ ำ​สงั่ ข​ บั ไ​ล่พ​ วก​เรา​ออก​จาก​ บ้าน​ของ​เรา​เอง” “นั่น​เป็น​กฎหมาย คุณ​ลุง​ต้อง​เข้าใจ​ก่อน​สิ​ว่า เรา​ จำเป็น​ต้อง​มี​กฎหมาย​ใน​การ​ควบคุม​พื้นที่​ป่า​ต่างๆ ทั่ว​ ประเทศ ไม่​อย่าง​นั้น​ปัญหา​การ​ตัด​ไม้​ทำลาย​ป่า​ก็​จะ​ไม่​ หมด​สนิ้ ไ​ป พวก​คณ ุ ล​ งุ บ​ อก​ได้ไ​หม​วา่ ทีด​่ นิ ข​ อง​พวก​คณ ุ ล​ งุ ​ เป็น​ที่​ดิน​ ส​ปก. หรือ​ที่ดิน​ที่​มี​เพียง​เอกสาร​สิทธิ์ ภบท.5” “ส่วน​ใหญ่ท​ มี่ า​นก​ี่ เ​็ พราะ​มเ​ี พียง ภบท.5 นัน่ แ​ หละ” พ่อส​ า​อนิ ว​ า่ หลาย​ใบหน้าจ​ าก​ฟาก​ฝงั่ ช​ าว​บา้ น​พยักพเยิด จาก​นั้น​ตัวแทน​ภาค​ใต้​พูด​ต่อ​น้ำ​เสียง​ขึงขัง “สปก. หรือ​ ภ​บท.5 แล้ว​มัน​จะ​แตก​ต่าง​ตรง​ไหน หาก​ท่าน​คิด​ว่า​ป่า​ควร​อยู่​ใน​การ​ควบคุม​ของ​กรม​ป่า​ไม้​ มากกว่าน​ ำ้ มือช​ าว​บา้ น หาก​ภาค​รฐั เ​ชือ่ ว​ า่ ป​ ญ ั หา​การ​ตดั ไ​ม้​ ทำลาย​ป่า​จะ​ลด​น้อย​ลง​ไป​มากกว่า​นี้ หาก​ชาว​บ้าน​เป็น​ เพียง​แต่​เกษตร​กร​โง่ๆ จนๆ ต่อ​ไป” “กรม​ป่า​ไม้​ไม่​เคย​คิด​เช่น​นั้น ถ้า​เอกสาร​สิทธิ์​ ถูก​ต้อง ผม​เชื่อ​ว่า​ภาค​รัฐ​ไม่​เข้าไป​ยุ่มย่าม​แน่ๆ” “แล้ว​ท่าน​รู้​หรือ​เปล่า​ใน​พื้นที่​ของ​ผม เจ้า​หน้าที่​ ป่า​ไม้​ระดับ​หัวหน้า​อุทยาน​มี​รถยนต์​ส่วน​ตัว​ที่​ได้​จาก​เงิน​ พวก​บริษัท​ยาสูบ ผม​สงสัย​ว่า​เจ้า​หน้าที่​กรม​ป่า​ไม้​นี่​เงิน​ เดือน​เท่า​ไหร่​หรือ​ครับ” พ่อ​สา​อิน​ถาม

สีหน้า​ของ​อธิบดี​ออก​อาการ​อึกอัก “ผม​ไม่​ทราบ แต่ละ​พื้นทีอ่​ ัตรา​เงิน​เดือน​ไม่​เท่า​กัน ขึ้น​อยู่​กับ​สภาพ​ความ​ยาก​ลำบาก” “ท่าน​ไม่​ทราบ​มากกว่า” อธิบดีช​ ะงักไ​ป สีหน​ า้ ค​ อ่ ยๆ แดง​เข้มข​ นึ้ ด​ ว้ ย​โทสะ รัฐมนตรี​เห็น​ท่า​เช่น​นั้น​ก็​เอ่ย​แทรก​เข้า​มา “ผม​เข้าใจ​หลัก​การ​เรียก​ร้อง​ของ​ทุก​คน​แล้ว แต่​ที่​ ผม​อยาก​ทราบ​ตอ่ ไ​ป​กค​็ อื หาก​ภาค​รฐั ผ​ อ่ น​ปรน​ให้ช​ าว​บา้ น​​ จัดการ​พื้นที่​ป่า​กันเอง ผม​ก็​จำ​ต้อง​เรียน​ถาม​อย่าง​จริงจัง​ เช่น​กัน​ว่า​แล้ว​ภาค​รัฐ​จะ​มั่นใจ​ได้​ยัง​ไง​ว่า​จะ​ไม่​เกิด​ปัญหา​ ตัด​ไม้​ทำลาย​ป่า หรือ​การ​ทำ​ไร่​เลื่อนลอย​ที่​ส่ง​ผล​ให้​ป่า​ เสื่อมโทรม” “ผม​ไม่รู้​หรอก” พ่อ​สา​อิน​ว่า “แต่​ไหน​แต่​ไร​มา​รุ่น​ ปู่​รุ่น​พ่อ​ผม​ไม่​เคย​มี​การ​ทำ​ไร่​เลื่อนลอย เรา​ไม่​เรียก​มัน​ เ​ช่นน​ นั้ แต่เ​รียก​มนั ว​ า่ ท​ ำ​ไร่ต​ าม​ฤดู เรา​อยูก​่ บั ป​ า่ เรา​เรียน​ รู้​จาก​ป่า​ว่า​พืชพันธุ์​ใด​ปลูก​งาม​ใน​ฤดู​ไหน สำหรับ​ข้อ​นั้น ผม​ยืนยัน​ต่อ​ท่าน​รัฐมนตรี​ได้​เลย ส่วน​ปัญหา​การ​ตัด​ไม้​ ทำลาย​ป่า เรา​มี​การ​ตรวจ​ตรา​กันเอง​ภายใน​หมู่บ้าน​อยู่​ แล้ว แต่​ตลอด​เวลา​ที่​ผ่าน​มา ตอน​ที่​พวก​เรา​ชาว​บ้าน​จับ​ พวก​ลัก​ไม้​ได้​แล้ว​ส่ง​ตำรวจ ไฉน​สาม​วัน​ต่อ​มา​พวก​มัน​ก็​ กลับ​มา​อีก​ล่ะ” หลาย​ใบหน้า​จาก​ตัวแทน​ชาว​บ้าน​พยัก​หน้า​เห็น​ ด้วย

106

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

107


“ปัญหา​นั้น​จำ​ต้องหา​รือ​กับ​กรม​ตำรวจ​ก่อน” “ไม่​จำเป็น” ตัวแทน​ภาค​ใต้​พูด “ถ้า​เพียง​แต่​ท่าน​ ออก​พระ​ราช​บญ ั ญัตใ​ิ ห้ช​ าว​บา้ น​มส​ี ทิ ธิใ​์ น​ทดี่ นิ ต​ วั เ​อง พวก​ ตำรวจ​ก็​ไม่​เกี่ยว เพราะ​พวก​เรา​จะ​มี​การ​ปรับ​กันเอง​เมื่อ​ จับ​พวก​ลักลอบ​ตัด​ไม้​ได้” “นั่น​เท่ากับ​การ​ตั้ง​ตน​เป็น​ศาล​เตี้ย” “ไม่ใช่​ศาล​เตี้ย ท่าน​เข้าใจ​ผิด​แล้ว” ตัวแทน​ภาค​ ตะวัน​ออก​เฉียง​เหนือ​พูด “แต่​คือ​วัฒนธรรม​ประเพณี​ ของ​แต่ละ​ท้อง​ถิ่น​ที่​ต่าง​ก็​มี​วิธี​จัดการ​กันเอง​ภายใน​มา​นับ​ ร้อยๆ ปี​แล้ว และ​เพราะ​ว่า​เป็น​ประเพณี​ท้อง​ถิ่น​นี่​แหละ มี​อำนาจ​ยิ่ง​กว่า​กฎหมาย​ที่​สามารถ​ยัด​เงิน​เข้าไป​อุด​ช่อง​ โหว่​หลาย​เท่า​นัก” รัฐมนตรี​เกษตร​ส่าย​หน้า​ไม่​เห็น​ด้วย เขา​มา​จาก​ พรรคการเมือง​ที่​ขึ้น​ชื่อ​ใน​เรื่อง​อนุรักษ์​นิยม ยัง​หนุ่ม​แน่น​ เมือ่ เ​ทียบ​กบั ต​ ำแหน่งข​ อง​เขา มันส​ มอง​ระดับป​ ริญญา​เอก​ ​จาก​เมือง​นอก​เมือง​นา​อาจ​เป็น​ช่อง​ว่าง​เดียว​ที่​แยก​เขา​ จาก​ความ​เข้าใจ​ใน​ประเพณี​ท้อง​ถิ่น​ที่​มี​อำนาจ​แข็ง​กว่า​ กฎหมาย​บ้าน​เมือง ซึ่ง​หาก​ให้​อธิบาย​ทั้ง​วัน เขา​ก็​ยัง​ ไม่​เข้าใจ เขา​ยึด​มั่น​ใน​กฎหมาย ยึด​มั่น​ใน​อำนาจ​รัฐ รัฐ​ซึ่ง​ ไม่​เคย​ยึด​มั่น​ใน​ประชาชน “ผม​ยอมรับ​ใน​เรื่อง​การ​ออก​พระ​ราช​บัญญัติ​ที่ดิน​ ป่า​สำหรับ​การ​อยู่​อาศัย​ได้ แต่​นั่น​ไม่​ครอบคลุม​ไป​ถึง​การ​

ใช้สอย​ประโยชน์​จาก​ป่า” “ผิด​ครับ” พ่อ​สา​อิน​ว่า “เรา​กำหนด​พื้นที่​ป่า​ของ​ เรา​กนั ม​ า​เอง​แล้ว แผน​นี้ พวก​เรา​ชาว​บา้ น​จาก​ทกุ ภ​ มู ภิ าค​​ เห็น​พ้อง​ต้อง​กัน​ว่า​ป่า​ต้อง​ถูก​กำหนด​แบ่ง​เป็น​สาม​ส่วน หนึ่ง​คือ​พื้นที่​ป่า​ลึก หรือ​ป่า​ต้นน้ำ​ที่​เปรียบ​เสมือน​พ่อ​แม่​ ของ​พวก​เรา ป่า​ที่​ให้​สายน้ำ ป่า​ส่วน​นี้​จะ​ไม่มี​การ​เข้าไป​​ ตัด​ไม้​เพื่อ​การ​ใดๆ ทั้ง​สิ้น สอง​พื้นที่​ป่า​ใช้สอย เป็น​พื้นที่​ ป่าล​ ำดับช​ นั้ ร​ อง​ลง​มา ชาว​บา้ น​สามารถ​เข้าไป​ทำ​กนิ ไ​ด้โ​ดย​ อาศัยม​ ติร​ ว่ ม​กนั ข​ อง​คณะ​กรรมการ​หมูบ่ า้ น สุดท้าย...พืน้ ที​่ อยู่​อาศัย เป็น​พื้นที่​อยู่​ใกล้​ป่า​มาก​ที่สุด ชาว​บ้าน​เข้าไป​ ปลูก​บ้าน​เรือน​อยู่​อาศัย​ได้​เพื่อ​ความ​สะดวก​ใน​การ​เข้าไป​ ทำ​กิน​ใน​ป่า​ข้อ​สอง แต่​ข้อ​สาม​นี้​จะ​ไม่มี​เอกสาร​สิทธิ์ นั่น​ เพราะ​เรา​เข้าใจ​ดว​ี า่ พ​ วก​เรา​ตา่ ง​อาศัยป​ า่ ท​ เ​ี่ ป็นส​ มบัตข​ิ อง​ ชาติ​ร่วม​กัน ไม่ใช่​ที่ดิน​ของ​พวก​เรา​คน​ใด​คน​หนึ่ง” ความ​ทา้ ย​ประโยค เกรียง​ไม่แ​ น่ใจ​วา่ พ​ อ่ ส​ า​อนิ จ​ งใจ​ พูด​กระทบ​กระเทียบ​พ่อ​โพน​หรือ​ไม่ แต่​เขา​ลอบ​สังเกต​ ก็​เห็น​สัน​กราม​ที่​ขบ​จน​นูน​ขึ้น​ด้วย​อารมณ์​พลุ่ง​พล่าน​ของ​ พ่อ​โพน​เอง “เรื่อง​นี้​เป็น​เรื่อง​ใหญ่ ทุก​คน​เข้าใจ​ใช่​ไหม​ว่า​มัน​ ต้อง​ใช้เ​วลา​ใน​การนำ​เรือ่ ง​เข้าส​ ค​ู่ ณะ​รฐั มนตรี กว่าจ​ ะ​ออก​ เป็น​พระ​ราช​บัญญัติ​ออก​มา​ได้ ไม่​นับ​ว่า​เมื่อ​ออก​มา​แล้ว จะ​สง่ ผ​ ล​ยงั ไ​ง​ตอ่ ป​ า่ ส​ ว่ น​อนื่ ๆ ของ​ประเทศ​อกี เพราะ​หาก​ ชาว​บ้าน​ที่​เข้าไป​รุก​ล้ำ ผม​ต้อง​กล่าว​ตาม​ตรง​ก่อน​ว่า​มัน​

108

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

109


มี​กรณี​เช่น​นี้​จริง และ​หาก​เป็น​เช่น​นั้น ภาย​ใต้​พระ​ราช–​​ บัญญัตน​ิ ี้ คน​ผดิ ก​ จ​็ ะ​กลาย​เป็นผ​ อ​ู้ าศัยท​ ดี่ นิ ท​ ำ​กนิ ข​ อง​เขา​ ไป​อย่าง​นั้น​หรือ​เปล่า เพราะ​หาก​เป็น...” “ผม​ไม่​คิด​ว่า​นั่น​เป็น​เรื่อง​ที่​พวก​เรา​ต้อง​รับ​ผิด​ชอบ​ ด้วย​นะ​ครับ” พ่อ​สา​อิน​ตัดบท “จะ​ไม่ใช่​ได้​ยัง​ไง​ละ​ครับ ​ใน​เมื่อ​เป็น​ข้อ​เสนอ​จาก​ ทาง​ฝ่าย​พ่อ​เอง” อธิบดี​ยัง​คง​พยายาม​กู้​หน้า “ผม​เป็น​ผู้ใหญ่​บ้าน แค่​รับ​ผิด​ชอบ​เฉพาะ​หมู่บ้าน​ ผม​ก็​มาก​เกิน​พอแล้ว ถ้า​ท่าน​อธิบดี​อยาก​ให้​ผม​ดูแล​ป่า​ ส่วน​อื่นๆ ท่าน​ก็​ให้​ผม​นั่ง​ตำแหน่ง​แทน​ท่าน​สิ​ครับ” “อะไร​นะ” “เอา​ละๆ” รัฐมนตรี​เกษตร​แทรก​ด้วย​น้ำ​เสียง​ เบื่อ​หน่าย “ท่าน​นา​ยกฯมอบ​อำนาจ​เต็ม​ให้​ผม​มา​เจรจา​ กับ​พวก​คุณ และ​ยอมรับ​เงื่อนไข​ตาม​ที่​คุณ​ว่า เป็น​อันว่า​ รัฐบาล​รับปาก​ว่า​จะ​นำ​ข้อ​เสนอ​พระ​ราช​บัญญัติ​คุ้มครอง​ พื้นที่​เกษตรกรรม​เข้า​สู่​การ​พิจารณา​จาก​คณะ​รัฐมนตรี​ แล้ว​กัน” เกรียง​เอี ยง​ตัว ​ก ระซิบ ​กั บ​อ๋ อง​ให้ ​บอก​ต่อ​ไป​ยัง​ พ่อ​สา​อิน “เดีย๋ ว​ครับ ทาง​เรา​ตอ้ งการ​เอกสาร​ยนื ยันข​ อ้ ต​ กลง​ ใน​วัน​นี้” แวว​ตา​คล้าย​ถกู ข​ ดั ใจ​ฉาย​แวบ​ใน​ดวงตา​คน​ู่ นั้ ก่อน​ ยิ้ม​คลี่​นั้น​จะ​กลบ​เกลื่อน

“ได้​สิ” แล้ว​ท่าน​รัฐมนตรี​ก็​หัน​ไป​เรียก​เลขานุการ​ หนุ่ม​ใน​ชุด​สูท จาก​นั้น​เลขาฯ​หนุ่ม​ก็​หัน​ไป​สั่ง​อีก​ทอด และ​อีก​ทอด ระหว่าง​นั้น​นัก​ข่าว​ก็​ยื่น​ไมโครโฟน​เข้า​มา​ ถาม​ท่าน​รัฐมนตรี มี​บาง​คน​ที่​หัน​ไป​ถาม​พ่อ​สา​อิน และ​ ผูน้ ำ​ชาว​บา้ น​คน​อนื่ ๆ ถึงข​ อ้ ต​ กลง​เรียก​รอ้ ง​การ​เดินข​ บวน​ ​ครั้ง​นี้​ว่า​ตกลง​เป็น​เช่น​ไร มี​บ้าง​เช่น​กัน​ถาม​ว่า​จะ​ส่ง​ผล​ อะไร​ไหม​กับ​การ​ที่​นายก​รัฐมนตรี​ไม่​ได้​เป็น​คน​มา​ด้วย​​ ตัว​เอง คำ​ตอบ​สั้น​ได้ใจ​ความ​มา​จาก​พ่อ​สา​อิน “ถ้า​ไม่​เป็น​ตาม​นี้ เรา​จะ​กลับ​มา” ถือ​เป็น​คำ​ยืนยัน​ที่​แม้​ไม่​คลาย​ความ​หวั่น​วิตก​เสีย​ ที​เดียว​ว่าการ​ชุมนุม​เดิน​ขบวน​ของ​เกษตรกร​ที่​รวม​ตัว​กัน​ มา​จาก​ทุก​ภูมิภาค​ของ​การ​เสีย​ดิน​แดน​ตัว​เอง​จะ​ไม่​กลาย​ เป็นเ​พียง​คำ​สญ ั ญา​ใน​สายลม ทว่าว​ างใจ​ได้เ​ปลาะ​หนึง่ ว​ า่ ​ จาก​นค​ี้ อื ส​ ถานการณ์ท​ ต​ี่ า่ ง​ฝา่ ย​ตา่ ง​ถอย และ​รอ​คอย​เวลา​ ที่​การ​เจรจา​จะ​สำเร็จ​ผลิ​ผล​ได้​แค่​ไหน เอกสาร​สัญญา​ข้อ​ตกลง​ที่​ร่าง​ด้วย​ความ​สามารถ​ ของ​พนักงาน​พิมพ์​ดีด​สัก​คน​ถูก​ส่ง​มา​ให้​โดย​เลขานุการ​ หนุ่ม ท่าน​รัฐมนตรี​รับ​มา​โดย​ไม่อ​ ่าน​สัก​แวบ จรด​ปากกา​ ด้าม​งาม​เซ็น​บน​กระดาษ​แผ่น​นั้น แล้ว​ยื่น​ให้​พ่อ​สา​อิน ซึ่ง​ รับ​มา แล้ว​ส่ง​ต่อ​ให้​ผู้นำ​ตัวแทน​จาก​ภาค​อื่น​ร่วม​เซ็น​กัน​ ทุก​คน เสียง​ปรบ​มือ​แสดง​ความ​ยินดี​ดัง​ขึ้น​จาก​ทั้ง​สอง​ ฟาก ทั้ง​จาก​ฝ่าย​ชาว​บ้าน​กว่า​ห้าพ​ ัน​คน​ที่​นั่ง​ลง​บน​พื้น​ผิว​

110

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

111


ถนน​คอนกรีต ทั้ง​จาก​ฝ่าย​ตำรวจ เจ้า​พนักงาน​ปกครอง​ ที่มา​ดูแล​รักษา​ความ​ปลอดภัย​ให้​กับ ‘นาย’ ของ​ตน กระทั่ง​บรรดา​นัก​ข่าว​ที่​ราย​ล้อม​ทำ​ข่าว​การ​เดิน​ขบวน​ เรียก​ร้อง​ทวง​คืน​สิทธิ์​ใน​การ​ดูแล​รักษา​ป่า​จาก​อำนาจ​รัฐ​ โดย​ประชาชน เสียง​ปรบ​มือ​แห่ง​ความ​ยินดี​ที่​แม้​ใน​กาล​​ ต่อม​ า​จะ​กลาย​เป็นค​ วาม​ผดิ ห​ วังช​ ำ้ ร​ ะกำ​อกี ค​ รัง้ ข​ อง​บรรดา​​ ชาว​บ้าน​ทุก​คนใน​สาย​วัน​นั้น เพราะ​ยัง​ไม่ทัน​ที่​คณะ​ รัฐมนตรี​จะ​อนุมัติ​พระ​ราช​บัญญัติ​ออก​มา รัฐบาล​ก็​เป็น​ อัน​ยุบ​สภา​เพื่อ​เลือก​ตั้ง​ใหม่ ทว่า​นั่น​เป็น​อนาคตกาล​ที่​ยัง​ มา​ไม่​ถึง และ​ยัง​ไม่มี​ผู้​ใด​ใน​วัน​แห่ง​ความ​ยินดี​นั้น​จะ​ล่วง​รู้ เฉก​เช่นท​ ไ​ี่ ม่มใ​ี คร​ลว่ ง​รว​ู้ า่ ช​ าย​หนุม่ ค​ น​หนึง่ กับก​ ระสุนน​ ดั ​ นั้น เกือบ​คร่า​ชีวิต​พ่อ​สา​อิน​ลง​แล้ว หาก​ไม่ใช่​เพราะ​การ​ เข้า​ขวาง​ของ​ใคร​คน​หนึ่ง ระหว่าง​ที่​ท่าน​รัฐมนตรี​และ​พ่อ​สา​อิน​ร่วม​กัน​จับ​ เอกสาร​สัญญา​ที่​ลง​นาม​โดย​สอง​ฝ่าย​เพื่อ​ยืนยัน​การ​ทำ​ ข้อ​ตกลง และ​ระหว่าง​ที่​ช่าง​ถ่าย​ภาพ​กด​ชัตเตอร์​เพื่อ​ บันทึก​ภาพ​ที่​จะ​กลาย​เป็น​ข่าว​ใน​หนังสือพิมพ์​กรอบ​บ่าย​ วัน​นี้ ก่อน​เป็น​ข่าว​อย่าง​ละเอียด​ต่อ​ไป​ใน​วัน​พรุ่ง เกรียง ซึ่ง​ยืน​อยู่​กับ​อ๋อง ค่อน​ไป​ด้าน​หลัง​ของ​พ่อ​สา​อิน​เล็ก​น้อย​ กวาดตา​มอง​ไป​รอบๆ อย่าง​คน​ที่​ไม่มี​อะไร​ทำ​ประการ​ หนึ่ง อีก​ประการ​คือ​มอง​หา​พ่อ​โพน​ที่​ลับ​หาย​ไป​ใน​กลุ่ม​ คน​หลัง​การ​เจรจา​เสร็จ​สิ้น​โดยที่​ตน​ไม่มี​โอกาส​พูด​สัก​คำ ทำให้​เกรียง​อด​วิ​ตก​ลึกๆ จาก​ภายใน​ไม่​ได้​ว่า​พ่อ​โพน​คิด​

จะ​ทำ​สิ่ง​ใด​ต่อ​ไป แต่​เขา​ก็​คิด​ได้​ไม่​นาน เมื่อ​สายตา​กราด​ ไป​เห็น​ชาย​คน​หนึ่ง ซ่อน​ใบหน้า​หลัง​แว่น​ดำ​ที่​สะดุด​ตา เพราะ​ใน​กลุ่ม​ผู้​สื่อ​ข่าว​ไม่มี​สัก​คน​ที่​สวม​ใส่ ชาย​สวม​แว่น​ดำ​คน​นั้น​แทรก​ตัว​ผ่าน​กลุ่ม​ผู้​สื่อ​ข่าว​​ ออก​มา​อย่าง​เร่ง​ร้อน ยาก​ที่​จะ​บอก​ได้​ว่า​สายตา​เขา​​ มุ่ง​หมาย​ไป​ที่​ผู้​ใด แต่​คำ​ตอบ​นั้น เกรียง​ไม่มี​เวลา​คิด​ พลัน​ที่​กระบอก​ปืน​สี​ดำ​โผล่​พ้น​จาก​ปลาย​มือ​ของ​ชาย​​ สวม​แว่น​ดำ และ​เล็ง​ตรง​มา​ข้าง​หน้า เขา​ก็​พุ่ง​ออก​ไป แล้ว​เสียง​ปืน​แผด​ลั่น

112

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

113


ภาค​หลัง


บท​ที่ 9

สาม​วัน​ก่อน​วัน​เผา​ศพ​เกรียง “ไง​ต่อ” ฉันห​ นั จ​ าก​ทวิ ทัศน์บ​ น​ความ​สงู 11 ชัน้ ข​ อง​คอน​โด​ ใจกลาง​มหานคร​กลับ​มายัง​คน​รัก​ของ​ฉัน “พ่อ​ถูก​ยิง​ไป​สอง​นัด​เข้า​ที่​ไหล่​กับ​ท้อง ฉัน​กับ​แม่​ ไป​เยี่ยม​พ่อ​ที่​โรง​พยาบาล​เมือง​นครสวรรค์ ภาพ​ของ​พ่อ​ ที่นอน​บน​เตียง​ตอน​นั้น ฉัน​คิด​ว่า​พ่อ​ตาย​ไป​แล้ว​ซะ​อีก” “แต่​พ่อ​เธอ​ก็​ยัง​อยู่​นี่” ฉันพ​ ยักห​ น้า ใช่ พ่อฉ​ นั ย​ งั อ​ ยู่ หนึง่ อ​ าทิตย์ท​ แ​ี่ ม่ท​ งิ้ ​ ฉัน​และ​บ้าน​ของ​เรา​ให้​อยู่​ใน​ความ​ดูแล​ของ​อา​อ๋อง ส่วน​ ตัว​แม่​ไป​นอน​เฝ้า​พ่อ​ที่​โรง​พยาบาล จน​กระทั่ง​คุณ​หมอ​ อนุญาต​ให้​กลับ​บ้าน​ได้

นิธิ นิธิวีรกุล

117


ภาพ​พ่อ​ที่​เขยก​ขึ้น​บันได​บ้าน​มา​ด้วย​สภาพ​ที่​มี​ผ้า​ พัน​ไป​ทั้ง​ตัว​เป็น​อีก​ภาพ​ที่​ฉัน​จดจำ​ไม่รู้​ลืม และ​ก็​แปลก​ ที่​ฉัน​ไม่รู้​สึก​เสียใจ​อะไร​เท่า​ไหร่ ตรง​กัน​ข้าม ฉัน​ค่อน​ข้าง​ ตาย​ด้าน​ด้วย​ซ้ำ​ใน​เวลา​นั้น ตัว​ฉัน​ใน​วัย​สิบ​สอง​ปีกลาย​ เป็น​เด็ก​ที่​เย็น​ชา​ไป​ทันที​ตลอด​เจ็ด​วัน​ที่​พ่อ​จาก​บ้าน​เพื่อ​ ไป​ถูก​คน​ยิง พ่อ​กวัก​มือ​เรียก​ฉัน​ให้​เข้าไป​หา ฉัน​ก็​ว่า​ง่าย​เดิน​ เข้าไป​หา​พอ่ พ่อถ​ าม​โน่นน​ ท​ี่ ฉ​ี่ นั ไ​ด้แ​ ต่ต​ อบ​ไป​ตาม​ประสา โดยที่​ใน​ใจ​รู้สึก​ห่าง​เหิน​เหลือ​เกิน ภาพ​ด้าน​หลัง​ของ​พ่อ​ ที่​กลืน​หาย​ไป​ใน​ความ​มืด ฉัน​ไม่​อยาก​นึก​ภาพ​นั้น จึง​ สลัด​ภาพ​นั้น​ออก​จาก​หัว กลาย​เป็น​ฉัน​สลัด​หลุด​จาก​ อ้อม​กอด​พ่อ ทั้ง​พ่อ​และ​แม่​ตกใจ เพราะ​ฉัน​ไม่​เคย​แสดง​ ความ​ก้าวร้าว แม้​ไม่ใช่​เด็ก​ร่าเริง​จน​ถูก​ทา​พรม​หยอก​ล้อ​ เอา​บ่อยๆ แต่​ฉัน​ก็​ไม่​ซุกซน​เช่น​เด็ก​ใน​วัย​เดียวกัน​ที่​มัก​ จะ​ออก​ไป​วิ่ง​ไล่​จับ​ใน​ทุ่ง​นา หรือ​ปีน​ป่าย​ไต่​เขา​ขึ้น​ไป​ถึง​ ยอด​ดอย​บอน ฉัน​กับ​ทา​พรม​เอง​ก็​เคย​แอบ​แม่​กับ​น้า​ ปอ​ฝ้าย​ขึ้น​ไป​เหมือน​กัน ณ ที่​นั้น ฉัน​จะ​พา​ทา​พรม​ไป​ชี้​ จุดท​ พ​ี่ อ่ เ​คย​อมุ้ ฉ​ นั ข​ นึ้ ม​ าบ​อก​วา่ น​ เ​ี่ ป็นจ​ ดุ ท​ ป​ี่ ถ���ู่ กู ย​ งิ แต่เ​มือ่ ​ ฉันก​ บั ท​ า​พรม​กลับม​ า​ถงึ บ​ า้ น คน​ทถ​ี่ กู ต​ ท​ี กุ ค​ รัง้ ก​ ลาย​เป็น​ ทา​พรม​เสมอ​ใน​ฐานะ​ที่​เขา​อายุ​มากกว่า จึง​ธรรมดา​อยู่​ที่​ ต้อง​รู้​ว่า​เด็กๆ ไม่​ควร​ขึ้น​ดอย​บอน​ไป​ลำพัง​เพียง​สอง​คน แต่​แม่​ไม่​ว่า​ฉัน​สัก​คำ แม่​ตามใจ​ฉัน ฉัน​รู้ ด้วย​ ความ​เงียบ​ของ​แม่ เพียง​พอแล้วท​ ฉ​ี่ นั จ​ ะ​รว​ู้ า่ แ​ ม่โ​กรธ และ​

คง​เพราะ​ด้วย​เหตุ​นี้ แม่​จึง​ประหลาด​ใจ​ที่​เห็น​ฉัน​แสดง​ ท่าทาง​เช่น​นั้น​กับ​พ่อ บ่าย​วัน​นั้น สิบ​เจ็ด​ปี​ก่อน คน​รัก​ของ​ฉัน​ลุก​จาก​เตียง​ของ​เขา​หรือ​หล่อน บาง​ ครัง้ ฉ​ นั ก​ ไ​็ ม่เ​คย​ตงั้ ค​ ำถาม​จริงจังว​ า่ ร​ กั ข​ อง​เรา​อยูใ​่ น​สถานะ​ ใด​แน่ จริง​อยู่​ที่​มัน​ไม่​ได้​ผิด​แปลก​อะไร​ใน พ.ศ. นี้ แต่​ฉัน​ มา​จาก​โลก​ที่​แตก​ต่าง แตก​ต่าง​จาก​โลก​ที่​ฉัน​หายใจ​เอา​ อากาศ​เจือ​ไอ​ควัน​เข้าไป​ขณะ​นี้ ฉัน​จึง​ไม่​เคย​พา​เขา​หรือ​ หล่อน​ไป​หา​แม่​ทุก​สาม​หรือ​ไม่​ก็​หก​เดือน แล้ว​แต่​ว่า​ฉัน​ สะดวก​ตอน​ไหน คน​รั ก ​ข อง​ฉั น ​ลู บ ไล้ ​เส้ น ผม​ฉัน​อย่าง​ที่​เขา​หรือ​ หล่อน​มัก​ทำ เขา​หรือ​หล่อน​ว่า​เส้นผม​ฉัน​นุ่ม​ดุจ​แพร​ไหม ฉัน​ได้ยิน​คำ​เปรียบ​เปรย​เช่น​นั้น​จน​เกร่อ นึก​อยาก​รู้​ขึ้น​มา​ เช่น​กัน​ว่า​หาก​มี​กวี​เปรียบ​เปรย​เส้น ผม​หญิง​สาว​ที่​ไป​ไกล​ กว่า​แพร​ไหม หรือ​อะไร​อื่น​ที่​ให้​ความ​รู้สึก​เช่น​นั้น โดย​ ​ไม่​ต้อง​มี​คำ​ว่า​แพร​ไหม คงจะ​ดี ฉัน​ยิ้ม​ให้​คน​รัก​ฉัน เขา​หรือ​หล่อน​ยิ้ม​ตอบ กล่าว​ อย่าง​สัตย์​ซื่อ​เลย​ว่า​ใน​ฐานะ​ผู้​หญิง​ด้วย​กัน (แม้​เพียง​ ภายนอก) หล่อน​สวย​กว่า​ฉัน​มาก​นัก ทั้ง​ผิว​พรรณ​ก็​ ละเอียด​กว่า เครื่อง​หน้า​ของ​เขา​หรือ​หล่อน​สมบูรณ์ ผิด​ กับ​ฉัน​ที่​ดวงตา​ทั้ง​สอง​ค่อน​ข้าง​ห่าง แต่​เขา​หรือ​หล่อน​ ว่า​ใบหน้า​ฉัน​สวย​และ​น่า​รัก​อยู่​แล้ว แม้​ใน​บาง​ครั้ง​เขา​ หรือ​หล่อน​จะ​สวย​กว่า​ก็ตาม เมื่อ​พูด เขา​หรือ​หล่อน​จะ​ หัวเราะ ฉันร​ ว​ู้ า่ เ​ขา​หรือห​ ล่อน​แค่ต​ อ้ งการ​ให้ฉ​ นั ผ​ อ่ น​คลาย

118

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

119


และ​อย่า​เก็บ​เอา​มา​ใส่ใจ แต่​มัน​ก็​แปลกๆ รู้​ไหม การ​ จ​ ำ​ตอ้ ง​มอง​หน้าค​ น​ทเ​ี่ รา​เรียก​วา่ ค​ น​รกั แล้วต​ อ้ ง​รสู้ กึ ท​ กุ เ​มือ่ ​ เชื่อ​วัน​ว่า​เขา​ช่าง​สวย​เหลือ​เกิน เขา​หรือ​หล่อน ดึง​ร่าง​ฉัน​มา​โอบ​กอด ฉัน​ขยับ​ หัว​เล็ก​น้อย​เพื่อ​จะ​มอง​ดู​ทิวทัศน์​ยาม​ค่ำ​ตอน​ตี​สอง ภาพ​ ของ​กรุงเทพฯจาก​มุม​สูง​เช่น​นี้ บาง​ครา​ฉัน​หวน​กลับ​ไป​ นึกถึง​ช่วง​สมัย​ป่าย​ปีน​เขา​กับ​ทา​พรม นึกถึง​ความ​รู้สึก​ ยาม​เมือ่ ข​ นึ้ ไ​ป​ถงึ ย​ อด แล้วม​ อง​ลง​มายังเ​วียง​บอน เวียง​สา​ และ​เวียง​ดอน ภาพ​ของ​กรุงเทพฯยาม​ค่ำ​สวย​จน​แทบ​ ลืม​หายใจ​ใน​ตอน​แรก​ที่​ฉัน​กับ​คน​รัก​ย้าย​เข้า​มา​ใน​ห้อง​นี้ ฉลอง​วัน​คืน​แห่ง​ความ​สำเร็จ​ต่อ​ตำแหน่ง​หน้าที่​ของ​ฉัน ต่อ​บริษัท​ด้าน​ลงทุน​อสังหาริมทรัพย์​ที่​เขา​เป็น​กรรมการ​ ผู้​จัดการ​ใน​นาม​ของ​ลูกสาว​คน​เดียว​ของ​ผู้​ก่อ​ตั้ง​ที่​ประสบ​ ความ​สำเร็จ​ใน​การ​ขาย​ทอดที่​ดิน​บน​อุทยาน​แห่ง​ชาติ​ ทับ​ลาน อาศัย​ช่อง​โหว่​ทาง​กฎหมาย​ใน​เรื่อง สปก. ทว่าใ​น​เวลา​นี้ หลังจ​ าก​ฉนั ต​ นื่ จ​ าก​ฝนั ร​ า้ ย​ดว้ ย​ภาพ​ พ่อ​เต็ม​ไป​ด้วย​เลือด กรุงเทพฯยาม​ค่ำ​ไม่​สวยงาม​เช่นว​ ัน​ เก่าๆ อีก​แล้ว อาจ​เพราะ​ฉัน​เห็น​มัน​จน​ชา​ชิน หรือ​ไม่​ก็​ เพราะ​ฉัน​ยัง​ไม่​อาจ​สลัด​ภาพ​พ่อ​ใน​ความ​ฝัน​ที่​ปลุก​ฉัน​ ​ให้​สะดุ้ง​เฮือก​ขึ้น​มา​จาก​เตียง​ได้ จน​คน​รัก​ของ​ฉัน​ต้อง​​ ซัก​ถาม​ด้วย​ความ​เป็น​ห่วง​ที่​นำ​ไป​สู่​การ​เปิด​ปาก​เล่า​เรื่อง​ ราว​ใน​วัย​เด็ก​ให้​ฟัง ไม่รู้​ว่า​เพราะ​ความ​ชา​ชิน หรือ​เพราะ​สังหรณ์​จาก​

สายใย​ที่​มอง​ไม่​เห็น​กัน​แน่ ฉัน​จึง​รู้สึก​คิดถึง​พ่อ​แม่ และ​ บ้าน​ของ​เรา​ที่​เวียง​บอน​เหลือ​เกิน นาทีน​ นั้ หรือก​ อ่ น​หน้าก​ ส​็ ดุ ร​ ไ​ู้ ด้ทส​ี่ ญ ั ญาณ​โทรศัพท์​ มือ​ถือ​ดัง​ขึ้น ฉัน​ผละ​จาก​อ้อม​กอด​ของ​คน​รัก ลุก​ขึ้น​ไป​ที่​ หัว​เตียง​อัน​เป็น​ที่​ที่​ฉัน​วาง​โทรศัพท์​มือ​ถือ​ไว้ เบอร์​โทร​ ที่​ปรากฏ​บน​หน้า​จอ​คือ​เบอร์​ของ​ทา​พรม ฉัน​นึกถึง​แม่​ ทันที หา​ใช่น​ กึ ถึงพ​ อ่ เพราะ​ตอน​ทฉ​ี่ นั ก​ ลับไ​ป​เยีย่ ม​แม่เ​มือ่ ​ หก​เดือน​ก่อน แล้ว​ให้​เบอร์​ไว้​กับ​เพื่อน​เก่า​ที่​ตอน​นี้​กลาย​ เป็น​นายก​องค์กร​บริหาร​ส่วน​ตำบล​ไป​แล้ว ฉัน​กำชับ​ให้​ เขา​โทร​มา​เมื่อ​มี​อะไร​เกิด​ขึ้น​กับ​แม่​เท่านั้น “เรา​อยาก​ให้​ตัว​เข้าใจ​ว่า​งาน​เรา​ยุ่ง ฉะนั้น​โทร​มา​ เฉพาะ​เรื่อง​ที่​เกี่ยว​กับ​แม่​เท่านั้น อย่า​โทร​เรื่อง​พ่อ และ​ อย่า​ให้​เบอร์​พ่อ ไม่​งั้น​เรา​ขาดกัน” ฉัน​บอก​ทา​พรม​เช่น​ นั้น และ​ตลอด​หก​เดือน​ที่​ผ่าน​มา เขา​ทำ​ตาม แต่​ไย​เป็น​ คืน​นี้​ด้วย​นะ คืน​ที่​ฉัน​ตื่น​จาก​ฝัน​ร้าย​ด้วย​เลือด​และ​ความ​ ตาย​ของ​พ่อ “มีอ​ ะไร​หรือท​ า​พรม” ฉันเ​ลือ่ น​หน้าจ​ อ​เพือ่ ร​ บั ส​ าย เสียง​ดงั อ​ นั ส​ บั สน​แทรก​เข้าม​ า​ใน​หโ​ู ทรศัพท์จ​ น​ฉนั ต​ อ้ ง​ถอย​ ห่าง​ครูห​่ นึง่ จึงถ​ าม​อกี ค​ รัง้ “ว่าย​ งั ไ​ง​ทา​พรม ตัวอ​ ยูร​่ เ​ึ ปล่า มี​อะไร​เกิด​ขึ้น​กับ​แม่​หรือ​ไง” “ไม่ใช่​แม่​ของ​ตัว ขับ​แก้ว” จาก​นั้น ราวกับ​ถ้อยคำ​ของ​ทา​พรม​เป็น​ดั่ง​ม่าน​ หมอก​ที่​พัด​ผ่าน​ร่าง สิ่ง​สุดท้าย​ที่​ฉัน​จดจำ​ได้​ก่อน​จะ​เป็น​

120

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

121


รุ่ง​เช้า ฉัน​ไม่​ได้​เก็บ​กระเป๋า​ออก​เดิน​ทาง​เพื่อ​ไป​ ร่วม​งาน​ศพ​พ่อ​ทันที​ที่​รู้​ข่าว​จาก​ทา​พรม ฉัน​มี​งาน​ต้อง​ สะสาง และ​มเ​ี รือ่ ง​ตอ้ ง​ตดั สินใ​จ​กบั ต​ วั เ​อง หลังจ​ าก​ฉนั ข​ อ​ คน​รกั ห​ ยุดง​ าน​เพือ่ ท​ ำใจ​กบั เ​หตุการณ์ ทัง้ ใ​น​ฐานะ​นายจ้าง​ และ​คน​รัก เขา​ไม่​อิดออด​แต่​อย่าง​ใด ทั้ง​ยัง​บอก​ว่า​ฉันจ​ ะ​ หยุดเ​ท่าไ​หร่ก​ ไ็ ด้ ฉันไ​ด้แ​ ต่ข​ อบคุณ บอก​เขา​หรือห​ ล่อน​วา่ ​ แค่ว​ นั เ​ดียว​เท่านัน้ แ​ หละ ฉันข​ อ​เวลา​สะสาง​และ​จดั การ​กบั ​ ตัว​เอง​เพื่อ​เตรียม​ตัว​กลับ​บ้าน​อีก​หลัง​ที่​ฉัน​จาก​มา เมือ่ ค​ น​รกั ฉ​ นั อ​ อก​ไป​จาก​หอ้ ง​แล้ว ฉันก​ โ​็ ทร​กลับไ​ป​ หา​ทา​พรม เขา​แทบ​จะ​รับ​สาย​ใน​ทันที ฉัน​ขอ​สาย​แม่ พอ​ แม่​มา​พูด​สาย และ​เพียง​ฉัน​ได้ยิน​เสียง​แม่​เท่านั้น น้ำตา​ ที่​ฉัน​เคย​คิด​ว่า​เหือดแห้ง​ไป​นาน​มาก​แล้ว​ก็​พาน​ไหล​ออก​ มา แม่​บอก​กับ​ฉัน​ว่า​มัน​เป็น​เรื่อง​ที่​ไม่​น่า​เกิด สวน​ของ​ พ่อ กีว​่ นั เ​ดือน​ปไ​ี ม่เ​คย​สกั ค​ รา​ทจ​ี่ ะ​ถกู ง​ ก​ู ดั ไม่ต​ อ้ ง​ถงึ ง​ เู ห่า​ ที่​ทำเอา​พ่อ​ถึง​ตาย​หรอก แค่​งู​เขียว​แส้ม้า​ก็​ยัง​ไม่​เคย​เฉียด​ กราย แต่แ​ ล้วจ​ ๆ ู่  เช้าม​ ดื ว​ าน​นเ​ี้ อง เห่าต​ วั ห​ นึง่ ก​ ลับฉ​ ก​กดั ​ เท้า​พ่อ​จาก​ใน​รองเท้า​บูท​ที่​พ่อ​ใส่​เป็น​ประจำ เป็น​คราว​เคราะห์ แม่​อ้าง​คำ​พูด​ของ​พ่อ​อุ้ย​แม่อ​ ุ้ย​ ใน​อดีตเ​มือ่ ค​ รัง้ ท​ ป​ี่ อ​ู่ นิ ป​ าน​ถกู ย​ งิ ต​ าย ชาว​บา้ น​ใน​เว���ยง​บอน​ ก็​ว่า​เช่น​นี้ เมื่อ​มา​ถึง​พ่อ ทุก​คน​ก็​ว่า​ตาม​เดิม กลับ​ไม่มี​

สัก​คน​ที่​คิด​ตั้ง​คำถาม​ว่า​งู​มัน​ไป​อยู่​ใน​รองเท้า​ได้​อย่างไร แม้จ​ ะ​มบ​ี า้ ง​ทค​ี่ ดิ ว​ า่ ง​ ม​ู นั ค​ ง​หนาว แต่แ​ ม่ก​ ลับค​ ดิ ไ​ป​อกี อ​ ย่าง​ ว่าใ​ต้ถนุ ร​ ก​เรือ้ เ​ช่นน​ นั้ ม​ ม​ี มุ อ​ บั และ​อนุ่ ม​ ากกว่าใ​น​รองเท้า​ บูท​พ่อ มิ​หนำซ้ำ แม่​ยัง​ว่า​จริงๆ แล้ว​รองเท้า​บูท​แม่​อยู่​ ใกล้​แนว​สวน​มากกว่า​ด้วย​ซ้ำ ถ้าง​ ู​มัน​จะ​หาส​ถาน​ท​อี่ บอุ่น ทำไม​ไม่​เลื้อย​เข้าไป​ใน​รองเท้า​บูท​แม่​ที่​อยู่​ใกล้​กว่า คำ​รำพัน​ของ​แม่​ไม่มี​ใคร​ใส่ใจ แต่​ฉัน​เข้าใจ แม่​ เชื่อ​ว่า​มี​คน​ต้องการ​ฆ่า​พ่อ เหมือน​ที่​เคย​ทำ​มา​แล้ว​กับ​ปู่​ อิน​ปาน เหมือน​ที่​เคย​เกิด​ขึ้น​เมื่อ​สิบ​เจ็ด​ปี​ก่อน ตอน​ฉัน​ อายุ​สิบ​สอง​ปี ฉันฟ​ งั แ​ ล้วก​ ไ็ ด้แ​ ต่บ​ อก​แม่ใ​ห้ท​ ำใจ พ่อไ​ป​สบาย​แล้ว ฉันพ​ ดู เ​หมือน​กบั ท​ เ​ี่ คย​พดู ก​ บั เ​พือ่ น​รว่ ม​มหาวิทยาลัย พูด​ เหมือน​กับ​ที่​เคย​พูด​กับ​เพื่อน​ที่​ทำงาน ซึ่ง​ต่าง​สูญ​เสียคน​ รู้จัก ญาติมิตร​สหาย กระทั่ง​คน​รัก ทำใจ​เถอะ​นะ ไป​สบาย​แล้ว ทั้ง​ที่​เรา​ต่าง​ก็​รู้​กัน​ใช่​ไหม​ว่า​สถาน​ที่​ที่​ผู้​ลา​ลับ​เรา​​ ไป​นั้น อาจ​ไม่ใช่​ทั้ง​สวรรค์​หรือ​นรก “ลูกก​ ลับม​ า​วนั น​ ไ​ี้ ด้ไ​หม” ฉันเ​พิง่ น​ กึ ไ​ด้ว​ า่ ย​ งั ถ​ อื สา​ย​ อ​ยู่​กับ​แม่ แต่​ก็​นึก​ได้​เช่น​กัน​ว่า​ฉัน​ยัง​รู้สึก​เช่น​ไร​กับ​พ่อ “วัน​นี้​ไม่​ได้​ค่ะ แก้ว​มี​งาน​ต้อง​เคลียร์​ให้​เสร็จ​ก่อน แต่​สัญญา​ว่า​จะ​รีบ​จับ​รถไฟ​ก่อน​เที่ยว​สาม​ทุ่ม​ไป​ให้​เร็ว​ ที่สุด” “มะรืน​นี้​ก็​วัน​เผา​พ่อ​แล้ว​นะ”

122

ลม คือ​พ่อ​ตาย​แล้ว พ่อ​ของ​ฉัน

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

123


“ทำไม​เร็ว​จัง​คะ” “พ่อเ​ขียน​ไว้ใ​น​พนิ ยั กรรม ยังร​ ะบุใ​ห้พ​ วก​เรา​เผา​ศพ​ พ่อ​ใน​โลง​ไม้​สัก​จาก​สวน​พ่อ​ที่​ลาน​กลาง​เวียง” “พ่อ​ทำ​พินัยกรรม​ไว้​ด้วย​หรือ​คะ” ฉัน​รู้สึก​แปลก​ ใจ “พ่อ​เค้า​ทำ​ไว้​ตั้งแต่​ตอน​ที่​ถูก​ยิง​เมื่อ​สิบ​เจ็ด​ปี​ก่อน​ แล้ว แต่​ไม่​ได้​บอก​แก้ว เพราะ​เรา​เห็น​ว่า​มัน​ยัง​ไม่​ถึง​เวลา ตกลง​ลูก​จะ​มา​ได้​เร็ว​สุด​วัน​ไหน” “ยัง​ตอบ​ไม่​ได้​ค่ะ แต่​แก้ว​จะ​รีบ​เคลียร์​งาน​ให้​เสร็จ​ ทัน​ก่อน​วัน​เผา​แน่นอน แม่​ไม่​ต้อง​ห่วง” “แล้ว​ลูก​จะ​กลับ​มา​อยู่​ตลอด​ไหม” “แม่​คะ ไม่ใช่​เวลา​นี้​นะ​คะ” “แม่​รู้ แต่...” “ไว้​แก้ว​ไป​ถึง​บ้าน เรา​ค่อย​คุย​เรื่อง​นี้​กัน​อีก​ที แค่​นี้​ ก่อน​นะ​คะ แก้ว​ต้อง​ไป​ทำงาน​แล้ว” ฉัน​กด​จบ​การ​สนทนา ความ​รู้สึก​ห่วง​แม่​ไม่​ได้​จาง​ หาย​ไป แต่​ลึกๆ แล้ว ฉัน​คิด​ว่า​แม่​คง​ทำใจ​บ้าง​แล้ว​เรื่อง​ การ​ตาย​ของ​พ่อ ที่​ฉัน​ไม่​เข้าใจ คือ​แม่​กับ​พ่อ​จะ​ปกปิด​ ฉัน​เรื่อง​พินัยกรรม​ไป​เพื่อ​อะไร พ่อ​โกรธ​ที่​ฉัน​ทิ้ง​แก​มา เลย​แก้ไข​พินัยกรรม​หรือ ไม่​น่า​ใช่ เพราะ​แม่​บอก​พ่อท​ ำ​ พินัยกรรม​หลัง​จาก​ถูก​ยิง​เมื่อ​สิบ​เจ็ด​ปี​ก่อน ตอน​นั้น​ฉัน​ ยัง​อยู่​เวียง​บอน​อยู่​เลย เช่น​นั้น เหลือ​เพียง​ความ​คิด​เดียว พวก​ท่าน​คิด​ว่า​ฉัน​ยัง​เด็ก​เกิน​กว่า​จะ​เข้าใจ นาที​นั้น ฉัน​

รูส้ กึ เ​หมือน​ตวั เ​อง​เป็นต​ วั ต​ ลก พ่อก​ บั แ​ ม่ท​ ำ​กบั ฉ​ นั ร​ าวกับ​ เป็นเ​ด็กป​ ญ ั ญาอ่อน กลัวฉ​ นั เ​สียใจ​ละ่ ห​ รือ พวก​ทา่ น​คดิ ไ​ด้​ อย่างไร​ว่า​มี​สิทธิ์​คิด​แทน เพราะ​ปู่​เป็น​เช่น​นี้ พ่อ​จึง​เป็น​ตาม​ใช่​ไหม และ​ เพราะ​แม่​รัก​พ่อ ถึง​ขั้น​เทิดทูน​บูชา​ด้วย​ซ้ำ แม่​จึง​ไม่​ต่าง​ จาก​พ่อ...ใช่​ไหม ทุ ก ​ค น​ต่ า ง​คิ ด ​ว่ า ​ค น​อื่ น ​จ ำเป็ น ​ต้ อ ง​ไ ด้ ​รั บ ​ก าร​ ปกป้อง คน​อื่น​เดือด​ร้อน และ​ตัว​เอง​จำเป็น​ต้อง​ลุก​ขึ้น​ ทำ​อะไร​บาง​อย่าง​เพื่อ​ช่วย​เหลือ​คน​เหล่า​นั้น​ไม่​ให้​เดือด​ ร้อน​ไป​มากกว่า​ที่​เป็น ไม่มี​ใคร​คิด​สัก​นิด​ว่า​บางที​หาก​ปล่อย​ให้​คน​เหล่า​ นั้น​เผชิญ​ความ​เลว​ร้าย​บาง​อย่าง​ด้วย​ตัว​เอง อย่างไร​เขา​ ก็​จะ​ผ่าน​ไป​ได้ ใคร​บาง​คน หรือ​บทความ​บาง​บท​ที่​ฉัน​เคย​ผ่าน บอก​ไว้​ว่า​มนุษย์​นั้น​เป็น​สัตว์​ที่​ปรับ​ตัว​เก่ง เรา​มี​เครื่อง​มือ​ ทรง​พ ลั ง ​กว่ า ​สั ต ว์ ​เ ดรั จ ฉาน​ใ น​ก าร​ก้ า ว​ผ่ า น​เ รื่ อ ง​ร้ า ย​ เครื่อง​มือ​ที่​สัตว์​อาจ​เรียก​มัน​ว่า วิวัฒนาการ แต่​เรา​เรียก​ ว่า กาล​เวลา ฉัน​เช็ด​น้ำตา​ที่​เอ่อ​ล้น เงา​สะท้อน​บน​กระจก​ หน้าต่าง​จาก​ความ​สูง 11 ชั้น​สะท้อน​ภาพ​หญิง​สาว​ใน​วัย 29 ปี​ที่​มีด​วง​ตา​บวม​ช้ำ​จาก​การ​ร่ำไห้ ฉัน​นึกถึง​เมื่อ​คืน​ที่​ แอบ​คน​รัก​ออก​ไป​สะอื้น​ที่​ระเบียง เพราะ​ไม่​อยาก​ให้​เขา​ หรือห​ ล่อน​ตนื่ ม​ า​เห็นส​ ภาพ​ทเุ รศ​ของ​ตวั ฉ​ นั พอ​สา​ใจ​แล้ว

124

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

125


ฉัน​ตัดสิน​ใจ​ออก​จาก​คอน​โด​มี​เนียม ขึ้น​รถไฟฟ้า​ มอง​ใบหน้า​ที่​ไม่รู้​จัก​ของ​ผู้​โดยสาร​ร่วม​ทาง ลง​จาก​รถ​ ไฟฟ้า​ที่​สถานี​หมอชิต สถาน​ที่​นี้​เมื่อ​สิบ​เอ็ด​ปี​ก่อน​คือจ​ ุด​ เริ่ม​ต้น​ของ​ชีวิต​ฉัน​ใน​เมือง​หลวง​ที่​พ่อ​ชอบ​เรียก​มัน​ตาม​ปู่​ ว่า ‘เมือง​เทพ’ เมือง​อยู่​อาศัย​ของ​เหล่า​เท​วา นาน​จาก​วนั ท​ ฉ​ี่ นั ไ​ด้ยนิ จ​ าก​ปาก​พอ่ ฉันถ​ งึ เ​ข้าใจ​นยั ​ แห่ง​การ​เสียดสี​ที่​พ่อ​ต้องการ​เสียด​เย้ย​คน​กรุงเทพฯ ฉัน​ก็​ เคย​คิด​เช่น​นั้น​นะ แต่​วัน​เวลา​ใน​เมือง​กรุง​ที่​ผ่าน​เลย​จาก​ นิสติ ม​ หาวิทยาลัยส​ ช​ู่ วี ติ ก​ าร​ทำงาน​ใน​ฐานะ​พนักงาน​ดา้ น​ การ​ตลาด จน​มา​สู่​ตำแหน่ง ‘ผู้​จัดการ​ฝ่าย​การ​ตลาด’ ฉัน​ ไม่​คิด​เช่น​พ่อ​อีก​แล้ว ตรง​กัน​ข้าม​ฉัน​คิด​ว่า​พ่อ​ขลาด​ทจี่​ ะ​ ใช้​ชีวิต​ตาม​ที่​ควร​เป็น​ใน​ฐานะ​คน​ธรรมดา​คน​หนึ่ง​ที่​อยาก​ ได้​ใคร่​มี​ไม่​ต่าง​จาก​ปุถุชน​ทั่วไป​ด้วย​ซ้ำ ใคร​บ้าง​เล่า​ที่​จะ​ไม่​อยาก​นั่ง​รถยนต์ ใน​เมื่อ​หาก​ เลือก​ได้ ใคร​บ้าง​เล่า​ที่​ไม่​อยาก​มี​โทรศัพท์​ที่​สามารถ​ใช้​ งาน​ได้​มากกว่า​แค่​รับ​และ​โทร​ออก หรือ​กระทั่ง​เสื้อผ้า​ที่​ สวม​ใส่ ฉัน​อาจ​ต่าง​กับ​เพื่อน​นักศึกษา​ใน​วัย​เดียวกัน​ที่​ไม่​ สนใจ​เรื่อง​การ​ปรุง​แต่ง​ใน​ขณะ​ที่​เงิน​ใน​กระเป๋า​มี​แค่​พอ​

ประทัง​ชีวิต​ให้​รอด​ถึง​สิ้น​เดือน​เมื่อ​แม่​ส่ง​เงิน​มา​ให้​อีก​ครั้ง สี่​ปี​ใน​รั้ว​มหาวิทยาลัย​สอน​ฉัน​หลาย​อย่าง บาง​คน​ที่​ว่า การ​เรียนนอก​รั้ว หรือ​นอก​ตำรา​นั้น​จะ​ทำให้​คุณ​เห็น​โลก​ ได้​มากกว่า ฉัน​ว่า​ไม่​จริง​เสมอ​ไป อย่าง​น้อย​ชีวิต​ใน​รั้ว​ มหาวิทยาลัย​ก็​สอน​ฉัน​ให้​รู้จัก​อดทน และ​รอ​คอย​ที่​จะ​ไม่​ ทำตัว​ให้​สิ้น​ศักดิ์ศรี นั่น​อาจ​เป็น​มรดก​เดียว​จาก​พ่อ​ที่​ฉัน​ ภูมิใจ​มาก​ที่สุด ศักดิ์ศรี อาจ​เพราะ​แบบ​นั้น ทันที​ที่​ฉัน​ได้​เงิน​เดือน​แรก หลัง​หัก​จาก​ที่​ส่ง​ให้​พ่อ​แม่​แล้ว ฉัน​ก็​นำ​เงิน​เดือน​นั้น​ไป​ซื้อ​ เสื้อ​ผ้า​สวยๆ ที่​เคย​อยาก​สวม​มา​ตลอด​สี่​ปี รองเท้า​ดีๆ​  ราคา​เกือบ​สาม​พนั ท​ ห​ี่ าก​เป็นบ​ า้ น​เกิดฉ​ นั ท​ เ​ี่ วียง​บอน เงิน​ สาม​พัน​นั้น​���าก​พอที่​จะ​อยู่​กิน​ได้​เป็น​เดือนๆ จาก​เสื้อผ้า รองเท้า และ​เครื่อง​สำอาง ใช้​เวลา​เพียง​หก​เดือน ฉัน​ก็​ สลัด​คราบ​ไคล​สาว​บ้านนา​ที่​ติดตัว​ฉัน​มา​ยี่สิบ​สอง​ปี​ออก​ จน​หมด ฉัน​กลาย​เป็น​เทพธิดา​เช่น​เทพธิดา​องค์​อื่นๆ ที่​ เดิน​เฉิด​ฉาย​บน​ถนน​ใจกลาง​เมือง​ย่าน​ธุรกิจ​สำคัญ​ของ​ ประเทศ ฉัน​ก้าว​ลง​บันได​สถานี​รถไฟฟ้า มอง​หญิง​ชรา​ หน้าตา​หมอง​เศร้า สวม​เสื้อผ้า​สกปรก​กระเตง​ทารก​ไว้​ ใน​มือ​ข้าง​หนึ่ง ส่วน​อีก​มือ​ถือ​แก้ว​น้ำ​พลาสติก​สีชมพู​ที่​มี​ เหรียญ​ไม่​กี่​อัน​เข​ย่า​เบาๆ พลาง​ร้อง​พร่ำ​ถ้อยคำ​ที่​ได้ยิน​ ไม่รู้​กี่​ครั้ง​ใน​เมือง​เทพ​นี้ พ้น​จาก​แก​เป็น​ลุง​วัย​กลาง​คน​

126

ฉัน​ก็​กลับ​เข้า​มา​นอน​ตาม​เดิม และ​ประโยค​เดียว​ที่​คน​รัก​ พูด​กับ​ฉัน​คือ​ประโยค​เดียว​กับ​ที่​ฉัน​พูด​กับ​แม่ “แล้ว​มัน​ก็​จะ​ผ่าน​ไป”

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

127


กำลัง​เป่า​แคน ขัน​เหล็ก​ที่​มี​เหรียญ​อยู่​ภายใน​นั้น​เกือบ​ เต็ม​วาง​บน​ผ้า​ขาวม้า ขับ​สำเนียง​เสียง​แคน​ที่​ได้ยิน​มา​​ ไม่​น้อย​เช่น​กัน สอง​ภาพ​ที่​แตก​ต่าง และ​สอง​ภาชนะ​ใส่​เงิน​ที่​ไม่​ เท่า​กัน ทั้ ง ​ห ญิ ง ​ช รา​แ ละ​ลุ ง ​วั ย ​ก ลาง​ค น​อ าจ​เ คย​เ ป็ น​ เกษตรกร​มา​ก่อน อาจ​เคย​เป็น​เหมือน​พ่อ​และ​แม่​ฉัน เคย​ ภาค​ภูมิ และ​หยิ่ง​ใน​ศักดิ์ศรี กระทั่ง​ฝน​มา นา​ล่ม กระทั่ง​ ฝน​แล้ง ข้าว​ยืนต้น​ตาย ทั้ง​หญิง​ชรา​และ​ลุง​วัย​กลาง​คน​ จึง​บาก​หน้า​เข้า​สู่​เมือง​เทพ เมือง​ที่​เขา​ว่า​กัน​ว่า​มี​ทุก​อย่าง​ ที่​ต้องการ หาก​พยายาม​มาก​พอ ใช่​ไหม ฉัน​ไม่​กล้า​ฟัน​ธง​นัก ฉัน​ไม่ใช่​หมอดู​นัก​แสดง​​ ชือ่ ด​ งั แต่ฉ​ นั ก​ ไ​็ ม่อ​ ยาก​โกหก​วา่ เ​คย​คดิ เ​หมือน​กนั ว่าถ​ า้ พ​ อ่ ​ ไม่​ประสบ​ความ​สำเร็จ​ใน​การ​สาน​ต่อ​สิ่ง​ที่​ปู่​ทิ้ง​ไว้ นา​และ​ ไร่​ที่​พ่อ​มัก​เล่า​อย่าง​ภาค​ภูมิ กระทั่ง​ดู​เหมือน​หยิ่ง​ผยอง​ เสมอ​ว่า พ่อ​ได้​มัน​มา​จาก​การ​เสีย​สละ​ของ​ปู่ เป็น​ไป​ได้​ ไหม​ที่​พ่อ​และ​แม่​อาจ​มา​ยืน​ถือ​ภาชนะ​ที่​ไม่​เท่า​กัน​เพื่อ​ขอ​ เศษ​เงิน​จาก​เหล่า​เท​วา ฉัน​ยอมรับ​นะ​ว่า​แค่​เมื่อ​ครู่ ฉัน​ยัง​นึกถึง​หน้า​แม่​ และ​พ่อ​แทน​หญิง​ชรา​และ​ลุง​วัย​กลาง​คน​เลย เดิ น ​ผ่ า น​ส วน​ส าธารณะ​จ ตุ จั ก ร​ไ ป​ยั ง ​ส วน​ สาธารณะ​อีก​แห่ง​ที่​เงียบ​และ​สงบ​มากกว่า และ​เมื่อ​ย่าง​

เข้า​สู่​อาณา​บริเวณ​ที่​ร่ม​ครึ้ม​ของ​สวน​รถไฟ ควัน​ระอุ​จาก​ ท่อ​ไอ​เสีย และ​ไอ​ร้อน​ที่​สะท้อน​จาก​ผิว​ถนน​ก็​จาง​หาย​ไป บอก​ไม่​ถูก​เหมือน​กัน​ว่า​ทำไม​ฉัน​ถึง​ชอบ​มา​ที่​นี่​ ใน​ยาม​ทม​ี่ บ​ี าง​สงิ่ ร​ บกวน​จติ ใจ ฉันบ​ อก​ตวั เ​อง​วา่ ส​ ว่ น​หนึง่ ​ คง​เพราะ​ฉัน​โต​มา​ใน​ภูเขา อยู่​กับ​ท้อง​นา​ท้อง​ไร่​มา​ตั้งแต่​ เด็ก ฉัน​ยัง​จำ​ภาพ​ที่​พ่อ​พา​ฉัน​ขึ้น​ไป​ยัง​ศาล​ผี​ขุนน้ำ และ​ ภาพ​ตัว​ฉัน​กับ​ทา​พรม​ใน​ห้วง​เวลา​เจ็ด​วัน​ที่​พ่อ​ไป​ร่วม​เดิน​ ขบวน​นั้น​ได้ คง​เพราะ​สวน​สาธารณะ​เป็น​สถาน​ที่​แห่ง​เดียว​ใน​ เมือง​เทพ​ที่​ยัง​พอ​มี​สี​เขียว​ให้​มอง​เห็น และ​ถ้า​พูด​ถึง​ความ​ สงบ​ก็​มี​ไม่​กี่​แห่ง กระทั่ง​สวน​สาธารณะ​ที่​อยู่​ใกล้​คอน​โด​​ ที่​ฉัน​อาศัย​เพียง​นั่ง​รถไฟฟ้า​สอง​สถานี​ก็​ยัง​ไม่​สงบ​เท่า อย่าง​น้อย​ก็​ไม่​ใน​ความ​รู้สึก​ฉัน ด้วย​คน​ที่มา​กก​ว่า ด้วย​ สรรพ​เสียง​ทล​ี่ อ้ ม​รอบ เพราะ​ตงั้ อ​ ยูใ​่ จกลาง​เมือง ฉันช​ อบ​ สวน​สาธารณะ​ทส​ี่ ร้าง​ขนึ้ จ​ าก​อาณาเขต​ของ​กรม​รถไฟ​ไทย​ แห่ง​นี้​มากกว่า เลือก​ที่​นั่ง​ตัว​เดิม​ใน​ทุก​ครั้ง​ที่มา ฉัน​ข่ม​ตัว​เอง​ให้​ ปล่อย​ใจ ไม่​อยาก​คิดถึง​เรื่อง​การ​ตาย​ของ​พ่อ ไม่​อยาก​ คิดถึง​ความ​รู้สึก​โดด​เดี่ยว​ของ​แม่ ฉัน​บอก​ตัว​เอง​ว่า​ถ้า​ อยาก​ร้อง​ก็​จง​ร้อง​ออก​มา เพราะ​แค่​วัน​นี้​เท่านั้น วัน​ พรุ่ง​นี้ และ​วัน​ต่อๆ ไป แก​จะ​ต้อง​ไม่​ร้องไห้​แล้ว เพราะ​ เขา​ไป​สบาย​แล้ว เขา​พ้น​ไป​จาก​ความ​ทุกข์​ทั้ง​หลาย​นี้​แล้ว เหลือ​แต่​แก​นั่น​แหละ

128

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

129


เช้า​วัน​ต่อ​มา การ​ประชุม​ผู้​บริหาร​ระดับ​สูง​เริ่มข​ ึ้น​ ตรง​เวลา แต่ป​ ระธาน​คณะ​กรรมการ​บริหาร ซึง่ ค​ อื พ​ อ่ ข​ อง​ คน​รกั ฉ​ นั ม​ กั ม​ า​ชา้ ก​ ว่าเ​วลา​เสมอ ฉันเ​ห็นเ​ป็นเ​รือ่ ง​นา่ ข​ นั ท​ ​ี่ คน​ใหญ่​คน​โต​ใน​ทุก​ระดับ​องค์กร​มัก​มา​ล่า​เพราะ​ต้องการ​ ให้​แน่ใจ​ว่า​ทุก​คน​กำลัง​รอ​ตน​อยู่​จริงๆ แต่​ฉัน​ก็​ปรับ​ตัว​ให้​ ทำใจ​ชา​ชนิ ก​ บั ก​ าร​นงั่ ร​ อ​ดว้ ย​การ​จอ้ ง​มอง​เล็บต​ วั เ​อง ขณะ​ ที่​คน​รัก​ฉัน​เลื่อน​เพจ​บน​หน้า​จอ iPad ของ​เล่น​ชิ้น​ใหม่​ที่​ เพิ่ง​ซื้อ​มา​เมื่อ​คืน คืน​วาน ฉัน​นั่ง​ฆ่า​เวลา​ที่​สวน​รถไฟ เดิน​เล่น เปลีย่ น​มมุ ใ​น​สวน​สาธารณะ​ไป​เรือ่ ยๆ จน​ตะวันต​ กดิน จน​ ความ​รสู้ กึ ฉ​ นั ไ​ม่เ​หลือใ​ย​ของ​ความ​เศร้าแ​ ล้ว ฉันจ​ งึ ก​ ลับม​ า​ ทีค​่ อน​โด คน​รกั ฉ​ นั ร​ อ​อยูแ​่ ล้วพ​ ร้อม​กบั ข​ อง​เล่นใ​หม่ช​ นิ้ น​ นั้ เขา​หรือ​หล่อน​คง​มัว​แต่​ใส่ใจ​กับ​มัน จึง​ลืม​ถาม​ฉัน​เหมือน​ ทุก​วัน​ว่า เป็น​ยัง​ไง​บ้าง​วัน​นี้ ฉัน​ไม่​สนใจ เดิน​ผ่าน​ไป เขา​ หรือ​หล่อน​จึง​นึก​ขึ้น​ได้​ว่า​มี​อีก​คนใน​ห้อง​ด้วย เงย​หน้าข​ ึ้น​ มา​ทัก​ฉัน​แค่​ว่า กลับ​มา​แล้ว​เห​รอ พอ​ฉัน​พยัก​หน้า​รับ เขา​หรือ​หล่อน​ก็​ก้ม​ลง​สนใจ​กับ​ข้อมูล​ที่​โหลด​ผ่าน​เพจ​บน​ เครื่อง iPad ต่อ​เหมือน​เดิม ถึง​ค่ำคืน​บน​เตียง​นอน ฉัน​จึง​อด​รน​ทน​ไม่​ไหว​ถาม​ เขา​หรือ​หล่อน​ไป​ว่า​จะ​เล่น​อีก​นาน​ไหม มัน​แสบ​ตา เขา​

หรือห​ ล่อน​กบ​็ อก​วา่ ข​ อ​อกี แ​ ป๊บเ​ดียว กำ​ลงั อ​ พั ส​เตตัส ฉัน​ นึก​ถึง​โซ​เชี่​ยล​ออนไลน์​ที่​กำลัง​กระฉ่อน ใคร​ต่อ​ใคร​ต่าง​ก็​ อยาก​เสนอ​หน้า​ให้​คน​อื่น​ได้​รู้จัก ฉัน​ไม่​เห็น​ว่า​ดี​ตรง​ไหน แต่​ก็​นั่น​แหละ ฉัน​ไม่​ได้​อยู่​ใน​ฐานะ​ไป​ตัดสิน ใน​เมื่อ​ฉัน​ ไม่มี ‘หน้า’ เหมือน​อย่าง​ใคร​เขา เกือบ​ตี​หนึ่ง เขา​หรือ​หล่อน​จึง​ล้ม​ตัว​ลง​นอน และ​ กระซิบ​ใน​วง​แขน​ที่​โอบ​รัด​ฉัน​ว่า คิดถึง ฉัน​กลับ​คิดถึง​เสียง​หัวเราะ​ของ​ตัว​เอง​ใน​ตอน​สิบ​ ขวบ นึกถึง​ใบหน้า​ทา​พรม​ใน​วัน​จาก​ลา​เวียง “ขอโทษ​ที่​ให้​รอ​กัน​นาน​นะ” เสียง​ของ​ประธาน​ คณะ​กรรมการ​บริหาร​ปลุกฉ​ นั จ​ าก​ฝนั น​ นั้ ภาพ​หอ้ ง​ประชุม​ คืน​กลับ​มา​แทน​ภาพ​บน​ยอด​เขา​บอน การ​ป ระชุ ม ​เ ช้ า ​นี้ ​เ ป็ น การ​ป ระชุ ม ​ที่ ​จั ด ​ขึ้ น ​เ ป็ น​ ประจำ​ทุก​ต้น​เดือน​เพื่อ​ติดตาม​การ​ทำงาน​ของ​แผนก​ ต่างๆ ดัง​นั้น ผู้​บริหาร​ระดับ ‘ผู้​จัดการ’ ขึ้น​ไป​จึง​เข้า​ ประชุมร​ ว่ ม​ดว้ ย ฝ่าย​ขาย​และ​บญ ั ชีม​ กั จ​ ะ​เป็นฝ​ า่ ย​แรกๆ ที​่ ท่าน​ประธานฯอยาก​รผ​ู้ ล​การ​บริหาร​งาน​ใน​เดือน​ทผ​ี่ า่ น​มา​ มาก​สดุ ฉันเ​ข้าใจ​ดี กำไร​สทุ ธิก​ บั ข​ าดทุนส​ ทุ ธิ เป็นค​ ข​ู่ นาน​ ที่​ฝ่าย​แรก​ควร​นำ​ให้​ขาด​เสมอ ยิ่ง​เดือน​ไหน ไร้​ตัว​แดง​​ ใน​บัญชี​มาก​ที่สุด ท่าน​ประธานฯยิ่ง​ชอบใจ และ​ผู้​จัดการ​ ทั้ง���สอง​ฝ่าย​นั้น​ยิ่ง​หน้า​บาน​ปาน​กัน บาง​ครั้ง​ใน​บาง​วาระ​ที่​คน​รัก​ฉัน​จะ​แทรก​เรื่อง​การ​ บริหาร​งาน​ใน​ฝ่าย​การ​ตลาด​ของ​ฉัน​ให้​พ่อ​ของ​เขา​หรือ​

130

ทว่า​ฉัน​ก็​ไม่​ได้​ร้องไห้ น้ำตา​ฉัน​เหือดแห้ง​ไป​หมด​ แล้ว

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

131


หล่อน​รับ​รู้ ซึ่ง​เหมือน​กับ​ท่าน​ประธานฯแค่​ฟัง​แล้ว​ปล่อย​ ผ่าน​ไป ท่าน​เติบโต​มา​จาก​พนักงาน​ขาย​ข้าง​ถนน ท่าน​ คุ้น​เคย​กับ​การ​เคาะ​ประตู เสนอ​สินค้า​มากกว่า​การ​คิด​ หา​ลู่ทาง​ยัง​ไง​ให้​ตราสิน​ค้า​เป็น​ที่​จดจำ​ต่อ​ผู้​บริโภค คิด​ วิธี​ให้​การ​ขาย​สัมฤ​ทธิ​ผล​มากกว่า​แค่​การนำ​เสนอ​แสน​ทื่อ แต่​ท่าน​คง​ไม่​เข้าใจ ฉัน​ว่า​ท่าน​คง​ไม่​สนใจ และ​อาจ​คิด​ แค่ว​ า่ ฝ​ า่ ย​การ​ตลาด​มหี น้าท​ แ​ี่ ค่จ​ ดั แ​ สดง​ปาหี่ เชิญด​ ารา​มา​ โชว์ต​ วั เชิญล​ กู ท​ า่ น​ขนึ้ ไ​ป​พดู ถ​ งึ ท​ ศิ ทาง​บริษทั ต​ อ่ ก​ าร​ลงทุน​ ด้าน​อสังหาริมทรัพย์ และ​การ​เปิด​ตัว​โครงการ​บ้าน​ใน​ฝัน​ ข​ อง​ชนชัน้ ก​ ลาง​ผถ​ู้ บี ตัวเ​อง​ขนึ้ ม​ า​จาก​ชนชัน้ ล​ า่ ง​เพือ่ ม​ บ​ี า้ น​ ​ให้​สม​ฝัน ใน​ทุก​ครั้ง​การ​ประชุม ฉัน​จึง​เป็น​คน​สุดท้าย​ที่​ท่าน​ ประธานฯจะ​ถามไถ่ ทุก​ครั้ง​เป็น​เช่น​นั้น แต่​ไม่ใช่​เช้า​นี้ “คุณ​ขับ​แก้ว” น้ำ​เสียง​ท่าน​ประธานฯเรียก​ขาน​​ ด้วย​กังวาน​อบอุ่น​กว่า​เคย​จน​รู้สึก​แปลก “คะ” ฉัน​ขานรับ ทุก​ใบหน้า​ใน​ที่​ประชุม​หัน​มอง​ ฉัน ทุก​ใบหน้า​มี​แวว​ตา​สงสัย​ใคร่​รู้​เหมือน​ฉัน เพราะ​ท่าน​ ประธานฯไม่​เคย​เอ่ย​นาม​ใคร​ออก​มา​ตรงๆ ทุก​ครั้ง​เรียก​ ขาน​ด้วย​ตำแหน่ง “รอง​ประธานฯบอก​ผม​ว่า​คุณ​เป็น​คน​ลำพูน​ใช่​ ไหม” ฉัน​มอง​คน​รัก​ฉัน ซึ่ง​นั่ง​ใน​ตำแหน่ง​อัน​ศักดิ์สิทธิ์​

รอง​ลง​มา​จาก​พ่อ​เท่านั้น เขา​หรือ​หล่อน​ส่ง​ยิ้ม​มุม​ปาก​ให้​ ฉัน ฉัน​ถาม​ใน​ใจ​ว่า​มัน​เรื่อง​อะไร​กัน ฉัน​ไม่​ชอบ​เลย​กับ​ การ​ทถ​ี่ กู ค​ น​เมือง​เทพ​เอ่ยถ​ าม​ดว้ ย​ประโยค​ดงั ว​ า่ ‘เธอ​เป็น​ คน​จังหวัด​ลำพูน​ใช่​ไหม’ คล้าย​ว่า​ใน​น้ำ​เสียง​นั้น​มี​กังวาน​ ของ​การ​ดู​หมิ่น ไม่รู้​สินะ ฉัน​อาจ​คิดมาก​ไป แต่​ฉัน​รู้สึก​เช่น​นั้น “ค่ะ” ฉัน​ตอบ รู้สึก​แปลก​ที่​ต้อง​มา​ตอบ​คำถาม​ที่​ ทุกค​ นใน​ทน​ี่ ร​ี้ อ​ู้ ยูแ​่ ล้ว “ดิฉนั เ​กิดใ​น​ตำบล​เวียง​บอน อำเภอ​ แม่ทา จังหวัด​ลำพูน​ค่ะ” “ไม่ต​ อ้ ง​ตอบ​ขนาด​นนั้ ก​ ไ็ ด้” ท่าน​ประธานฯหัวเราะ และ​นั่น​ทำให้​คน​อื่น​หัวเราะ​ตาม ใช่ พวก​ตัว​ตลก ฉัน​เคย​ คิด​แบบ​นั้น​กับ​คณะ​กรรมการ​บริหาร และ​ผู้​จัดการ​ฝ่าย​ ต่างๆ “ดิฉัน​ตอบ​เพราะ​คิด​ว่า​ท่าน​ประธานฯอาจ​ใคร่​รู้​ น่ะ​ค่ะ” ฉัน​ตอบ​อย่าง​ถือดี และ​ทันที​ที่​ตอบ​เช่น​นั้น ปฏิกิริยา​ที่​ฉัน​คาด​ไว้​ก็​เกิด​ขึ้น รอย​ยิ้ม​ของ​ประธาน​บริหาร​หาย​วับ​ไป​ทันที คน​ อืน่ ๆ ทีก​่ ำลังเ​ห็นข​ นั ก​ ช​็ ะงักง​ นั ไม่อ​ าจ​แสดง​แสร้งอ​ ารมณ์​ ได้​ถูก เมื่อ​เจอ​กับ​การ​โต้​กลับ​ของ​ฉัน คน​ลำพูนแ​ ล้วไ​ง ต่าง​ตรง​ไหน​กบั ค​ น​เมือง​เทพ หรือ​ ต้อง​ตอบ​ว่า​มา​จาก​นิวยอร์ก ผู้ชาย​ทุก​คนใน​ห้อง​นี้​จึง​จะ​ แสดง​ความ​ชื่นชม ไม่​หัวเราะ​ขัน​ใน​ที่มา​ของ​คน​อื่น คง​เป็น​วินาที​นั้น หรือ​ไม่​ก็​เพราะ​การ​ที่​ฉัน​รู้สึก​

132

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

133


เป็นค​ น​แปลก​หน้าใ​น​เมือง​ทต​ี่ วั เ​อง​เลือก​จะ​มา​ปกั ห​ ลัก ซึง่ ​ เริ่ม​ต้น​ทันที​ที่​รู้​ว่า​พ่อ​ตาย​แล้ว​กระมัง ไม่​อาจ​รู้​ได้ ฉัน​ไม่รู้​ สึก​อับอาย หรือ​อ้อม​แอ้ม​เวลา​ตอบ​ถึง​บ้าน​เกิด​อีก​ต่อ​ไป “อย่า​เพิ่ง​เข้าใจ​นัย​ยะ​ของ​ท่าน​ประธานฯผิด​สิ คุณ​ ขับ​แก้ว” คน​รัก​ของ​ฉัน​แทรก​เข้า​มา เขา​หรือ​หล่อน​มอง​ ฉัน​ด้วย​สายตา​ตำหนิ​ที่​ไป​โต้​เถียง​พ่อ​ของ​เขา​หรือ​หล่อน บรรยากาศ​ตึงเครียด​คลี่​คลุม “การ​ที่​ท่าน​ประธานฯยก​ เรื่อง​คุณ​ขึ้น​มา​พูด​ใน​ที่​ประชุม​วัน​นี้ เพราะ​มี​เรื่อง​ที่​อยาก​ จะ​ชี้แจง และ​ทั้ง​สอบถาม​ต่อ​คุณ​ใน​ฐานะ​ที่​เป็น​คน​จาก​ จังหวัด​ลำพูน​ด้วย ไม่ใช่​สอบถาม​เพื่อ​ให้​เห็น​เป็น​เรื่อง​ขัน​ แต่​อย่าง​ใด” ฉันม​ อง​คน​รกั ข​ อง​ฉนั ท​ พ​ี่ ยายาม​ประดิษฐ์ค​ ำ​พดู ใ​ห้ ‘ฟัง’ ดู​เป็น​ชาย บาง​ครั้ง​คน​เรา​ก็​ตลก​ใช่​ไหม แค่​เพราะ​ อีก​ฝ่าย​หัน​ไป​สนใจ​กับ​เทคโนโลยี​ผ่าน​หน้า​จอ​สี่​เห​ลี่​ยม​ บางๆ ที่​ราคา​แพง​กว่า​ราย​ได้​ทั้ง​ปี​ของ​เกษตรกร​บาง​คน เรา​ก็​โกรธ​และ​เหม็น​หน้า​เขา​ได้​อย่าง​ไม่มี​เหตุผล “ผม​จะ​ไม่อ​ อ้ มค้อม​แล้วก​ นั น​ ะ” ท่าน​ประธานฯกลับ​ มา​พูด​อีก​ครั้ง “ที่​ผม​ถาม​คุณ​เรื่อง​บ้าน​เกิด​ของ​คุณ​นั้น เพราะ​เรา​ทราบ​ข่าว​มา​จาก​แหล่ง​ข่าว​ภายใน​กระทรวง​ การ​ท่อง​เที่ยว​และ​กีฬา​ว่า​จะ​มี​การ​ส่ง​เสริม​การ​ท่อง​เที่ยว​ แผน​ใหม่​ใน​ตำบล​ที่​คุณ​เกิด ใช่ ตำบล​เวียง​บอน​นั่น​แหละ และ​นั่น​คือ​เหตุผล​ที่​ผม​ถาม​ถึง​บ้าน​เกิด​ของ​คุณ​ขึ้น​มา​ ไม่ไ​ด้ม​ เ​ี จตนา​ดห​ู มิน่ ใ​ดๆ แต่เ​พราะ​ผม​รสู้ กึ เ​ป็นค​ รัง้ แ​ รก​วา่ ​

บริษัท​ของ​เรา​โชค​ดี​ที่​ได้​คุณ​มา​ร่วม​งาน” ฉัน​เม้ม​ริม​ฝีปาก ไม่​อยาก​สบตา​บน​บาง​หน้า​ของ​ ผู้​จัดการ​ฝ่า​ยอื่นๆ ที่​สะใจ​ต่อ​คำ​พูด​ท่อน​ท้าย​ของ​ท่าน​ ประธานฯ และ​แน่นอน กระทั่ง​แวว​ตาขอ​โทษ​จาก​คน​รัก​ ฉัน “ทุก​ท่าน​ใน​ที่​นี้​อาจ​ยัง​ไม่​ทราบ แต่​เผอิญ​คุณ​พ่อ​ ของ​คุณ​ขับ​แก้ว​เพิ่ง​เสีย เธอ​จึง...” เขา​หรือ​หล่อน​พยายาม​ ใน​สิ่ง​ที่​ไม่​จำเป็น​อีก​ครั้ง “ไม่​เป็นไร​ค่ะ” ฉัน​เชิด​หน้า “ท่าน​รอง​ประธานฯ​ ไม่​จำเป็น​ต้อง​แก้ตัว​แทน​ดิฉัน ใน​เมื่อ​ดิฉัน​รู้สึก​และ​เข้าใจ​ เช่น​นั้น​จริง อย่างไร​ก็ตาม ใน​เมื่อ​เป็น​ความ​เข้าใจ​ผิด​ของ​ ดิฉัน​เอง ดิฉัน​ก็​ขออภัย​ท่าน​ประธานฯด้วย​ค่ะ” ฉัน​ยกมือ​ ไหว้​พ่อ​คน​รัก​ฉัน แม้​รู้สึก​ขื่นขม แต่​ฉัน​รู้สึก​เป็น​ครั้ง​แรก​ เช่น​กัน ว่า​ควร​ยืน​ใน​บริษัท​นี้​บน​ฐานะ​ใด รอย​ยมิ้ ค​ นื ก​ ลับม​ า​พร้อม​บรรยากาศ​ของ​ผช​ู้ นะ​ของ​ เพศ​ชาย ท่าน​ประธานฯโบกมือ​เป็น​เชิง​ว่า​เรื่อง​ที่​เพิ่ง​ผ่าน​ ไป​นั้น​ไม่มี​ค่า​ควร​แก่​การ​เก็บ​มา​เป็น​อารมณ์ “ลืมๆ มัน​ไป​ซะ​เถอะ คุณ​ขับ​แก้ว เอา​เป็น​ว่า​เรา​ กลับ​มา​คุย​กัน​ถึง​ธุระ​แท้จริง​ของ​วัน​นี้​ดี​กว่า อย่าง​ที่​ผม​ เกริ่น​ไป​เมื่อ​ครู่​นี้​แหละ เมื่อ​ภาค​รัฐ​มีน​โน​บาย​ส่ง​เสริม​การ​ ท่อง​เที่ยว ซึ่ง​ให้​บังเอิญ​เหลือ​เกิน​ว่า​เป็น​ชุมชน​เกษตรกร​ ใน​บ้าน​เกิด​ของ​คุณ ผม​กับ​คณะ​กรรมการ​บริหาร จึง​ เห็น​ตรง​กัน​ว่า​บริษัท​ของ​เรา​จะ​ส่ง​คุณ​ไป​ติดต่อ​กับ​กลุ่ม​

134

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

135


​ชาว​บ้าน​เพื่อ​ขอ​ซื้อ​ที่ดิน​สำหรับ​การ​สร้าง​รีสอร์ท​รองรับ​ นัก​ท่อง​เที่ยว อย่า​ถือ​เป็น​คำ​สั่ง​เลย​นะ​คุณ​ขับ​แก้ว ให้​ถือ​ เป็น​คำขอ​ร้อง​แล้ว​กัน เพราะ​ผม​เชื่อ​เหลือ​เกิน​ว่า​หาก​เรา​ สามารถ​กว้าน​ซื้อ​ที่ดิน​ได้​ก่อน​บริษัท​คู่​แข่ง​แล้ว​ล่ะ​ก็ สิ้น​ปี​ นี้​บริษัท​ของ​เรา​จะ​มี​กำไร​อย่าง​งาม ซึ่ง​แน่นอน​ว่า​ผม​จะ​ ไม่​ลืม​ปัน​ส่วน​กำไร​นั้น​แก่​คุณ” ฉัน​มอง​ใบหน้า​ของ​ทุก​คนใน​ห้อง​ประชุม ฉัน​รู้​ว่า​ คำขอ​นั้น​ไม่​ต่าง​จาก​คำ​สั่ง และ​หาก​ทำ​ไม่​ได้ อาจ​เป็น​ครั้ง​ สุดท้าย​ที่​ฉัน​จะ​ได้​นั่ง​บน​เก้าอี้​ผู้​จัดการ​ฝ่าย​การ​ตลาด ฉัน​ นึกถึง​แม่ นึกถึง​ทา​พรม และ​นึกถึง​พ่อ แต่​ที่​นึกถึง​มากกว่า​สิ่ง​ใดๆ คือ​ม่าน​หมอก​บน​ยอด​ ดอย​บอน และ​สาย​นำ้ เ​ล็กๆ ทีห​่ ล่อเ​ลีย้ ง​ชวี ติ ผ​ คู้ น​เวียง​บอน​​ มา​เนิ่น​นาน​นับ​ร้อยๆ ปี

ฉัน​ไม่มี​คำ​ตอบ​ให้​เขา​หรือ​หล่อน​ใน​บท​สนทนา​ ระหว่าง​เรา​เมื่อ​ค่ำคืน แต่​ยาม​นี้ ฉัน​มี​คำ​ตอบ​ต่อ​เพื่อน​ เก่า ซึ่ง​เผอิญ​กลับ​มา​บ้าน​ของ​เขา และ​เรา​ได้​คุย​กัน และ​ ​ตอน​นี้ เพื่อน​เก่า​ของ​ฉัน​ต้องการ​รับ​รู้​เรื่อง​ราว​บาง​อย่าง​ จาก​ฉัน หลัง​เข้าใจ​ด้วย​ตัว​เอง​มา​เนิ่น​นาน​หลาย​ปี หลบ​สายตา​ทา​พรม​กลับ​ไป​ยัง​ฟ้า​ครึ้ม​ที่​ห่ม​คลุม​ ยอด​เขา​บ อน​ที่ ​เรา​เคย​วิ่ ง ​เล่ น เวลา​เคลื่ อ น​ค ล้ อ ย​ไ ป​ ประหนึ่ง​เวลา​ได้​หยุด​เดิน หลัง​จาก​เกือบ​สาม​ชั่วโมง​ที่​ฉัน​ และ​เขา​ได้​นั่ง​ลง และ​เป็น​ฉัน​มากกว่า​ที่​บอก​เล่า คำ​ตอบ​เพียง​หนึ่ง​คำ​จึง​เอ่ย “ใช่”

“ตัว​ก็​เลย​มา​ที่​นี่” เป็น​คำถาม​จาก​ทา​พรม​ที่​ฉัน​คิด​ไว้​แล้ว​ว่า​หลัง​จาก​ เล่า​เรื่อง​ราว​ทั้งหมด​ให้​ฟัง เขา​ต้อง​ถาม ฉันน​ งิ่ น​ กึ นาน​พอดูก​ ว่าจ​ ะ​ตอบ และ​การ​ทจ​ี่ ะ​ตอบ ฉัน​จำ​ต้อง​แน่ใจ​ใน​ตัว​เอง หัน​ไป​มอง​เพื่อน​เก่า​สมัย​วัย​วาน งาน​ศพ​พ่อ​จบ​ สิ้น​ไป​แล้ว​เมื่อ​คืน คน​รัก​ฉัน​โทรศัพท์​มา​เร่งรัด​ให้​ฉัน​เอา​ คำ​ตอบ​จาก​ชาว​บ้าน​หมู่ 1 และ 2 ที่​ตั้งใจ​ขาย​ที่ดิน​กลับ​ มา​ให้​ได้ 136

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

137


พิธี​เผา​ศพ​ผ่าน​พ้น​ไป​แล้ว กอง​ฟอน​สุม​ไฟ​เผา​ร่าง​ พ่อ​ใน​โลง​เหลือ​เพียง​เถ้า​ของ​ความ​ทรง​จำ ความ​ทรง​จำ​ที่​ ยังค​ กุ ร​ นุ่ อ​ ยูใ​่ น​หว้ ง​คำนึงข​ อง​ชาว​บา้ น​เวียง​บอน โดย​เฉพาะ​ ห้วง​คำนึง​ของ​ฉัน ใน​ฐานะ​ลูกสาว​คน​เดียว​ของ​พ่อ เถ้ า ​อั ฐิ ​ที่ ​เ หลื อ ​อ ยู่ ​บ น​กอง​ฟ อน พ่ อ ​ร ะบุ ​ไ ว้ ​ใ น​ พินัยกรรม​ให้​แบ่ง​เป็น​สาม​ส่วน หนึ่ง​ส่วน​แบ่ง​ไป​โปรย​บน​ ยอด​เขา​บอน ส่วน​ที่​สอง​ไป​โปรย​ที่​เมือง​โบราณ​เชียงแสน สถาน​ที่​บรรพบุรุษ​พ่อ​จาก​มา ส่วน​สุดท้าย พ่อ​ให้​เก็บ​ไว้​ ที่​บ้าน เคียง​อัฐิ​ปู่​และ​ย่า เป็น​ความ​รู้สึก​ที่​แปลก​พอดู การ​ที่​คน​คน​หนึ่ง​ซึ่ง​ เคย​มี​เลือด​เนื้อ มี​ลม​หายใจ มี​เสียง และ​การ​สัมผัส​ที่​

บอก​ให้​เรา​รู้​ว่า​เขา​คือ​ใคร มากกว่า​นั้น เขา​สำคัญ​เพียง​ไร​ ต่อ​ความ​ทรง​จำ​เรา กลับ​เมื่อ​ตาย​เหลือ​เพียง​เศษ​เถ้า ซึ่ง​ พร้อม​ปลิว​เมื่อ​ต้อง​ลม พร้อม​จม​หาย​เมื่อ​ต้อง​น้ำ และ​ พร้อม​กลืน​กลาย​เมื่อ​ลง​ดิน ฉัน​จ้อง​มอง​อัฐิ​พ่อ​หลัง​วัน​พิธี​เผา​ศพ​ใน​บ้าน​ที่​ไร้​ เงา แม่​คง​ไป​ตลาด​กลาง​เวียง​เช่น​เคย เป็น​มา​แต่​ฉัน​ยัง​ จำ​ความ​ได้ หาก​พ่อ​ยัง​อยู่ เวลา​นี้ ยาม​ตะวัน​ส่อง​จ้า พ่อ​ จะ​อยู่​ใน​สวน ดูแล​ผัก​พืช​ต่างๆ ที่​ส่วน​หนึ่ง​แบ่ง​ขาย ส่วน​ หนึ่ง​แบ่ง​กิน สวน​ของ​พ่อ​เคย​เป็น​สนาม​เด็ก​เล่น​สำหรับ​ ฉัน เป็น​แบบ​จำลอง​การเกษตร​ที่​ฉัน​ไม่​จำเป็น​ต้อง​เรียน​ ซ้ำ​ใน​ชั่วโมง​เกษตรกรรม เสียง​รถ​เครื่อง​ดัง​ขึ้น​จาก​ด้าน​ล่าง​ตัว​บ้าน ฉัน​ผละ​ จาก​อัฐิ ไม่​มอง​ใบหน้า​ใน​กรอบ​รูป​ของ​พ่อ มา​ยืน​อยู่​ที่​หัว​ บันได ขณะ​ที่​พ่อ​โพน ผู้ใหญ่​บ้าน​หมู่ 3 ซึ่ง​ชรา​ลง​มาก​ แล้ว​จาก​วัน​ที่​ฉัน​จด​และ​จำ​แก​ได้ จาก​วัน​ที่​ปู่​สา​อิน​ยัง​มี​ ชีวิต และ​มัก​ดึง​ฉัน​กับ​ทา​พรม​เข้าไป​หา บอก​เล่า​ให้​ระวัง​ ปาก​คน​ให้​จง​หนัก โดย​เฉพาะ​พวก​ที่​พูดจา​ดี โดย​เฉพาะ​ คน​ที่​ชื่อ โพน “สวัสดี๋​เจ้า​ป้อ​โพน” ฉัน​เอ่ย​ทัก​พลาง​ยกมือ​ไหว้​ ตาม​ประสา​ละ​อ่อน​ที่​ดี พ่อ​โพน​ยิ้ม​บน​ใบหน้าที่​เหี่ยว​ย่น​ ไป​ตาม​วัย “ไหว้​พระ​เถอะ​ขับ​แก้ว” “มา​หา​แม่​หรือ​คะ”

138

บท​ที่ 10

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

139


“มา​หา​เอ็ง​นั่น​แหละ” “หา​แก้ว” ฉัน​แสร้ง​ทำ​เป็น​เลิก​คิ้ว ทั้ง​ที่​รู้​ดี บ้าน​ ของ​พ่อ​โพน​อยู่​ใกล้​กับ​ลาน​กลาง​เวียง มี​หรือ​ที่​จะ​ไม่​เห็น​ แม่ก​ อ่ น​มา เพราะ​รว​ู้ า่ แ​ ม่ไ​ม่อ​ ยู่ พ่อโ​พน​ถงึ ม​ า “มา​หา​แก้ว​ ด้วย​เรื่อง​อะไร​คะ” พ่อโ​พน​ถอด​รองเท้า ก้าว​ขนึ้ บ​ นั ได​มาส​อง​ขนั้ ก่อน​ จะ​เงย​หน้า​ถาม “พ่อ​ขอ​ขึ้น​ไป​บน​เรือน​ได้​ไหม” ฉัน​ยิ้ม “คุย​ที่​แคร่​ใต้​เรือน​ดี​กว่า​ค่ะ” พ่อ​โพน​ไม่​ว่า​กระไร สอด​ฝ่าเท้า​เข้า​รองเท้า​ตาม​ เดิม ตาม​นำ​ฉัน​มา​นั่ง​รอ​ที่​แคร่​ไม้ ซึ่ง​เก่า​คร่ำ​มาก​แล้วจ​ น​ ฉัน​นึก​กลัว​ว่า​มัน​จะ​รับ​น้ำ​หนัก​พ่อ​โพน​กับ​ฉัน​ไม่​ไหว “เสียใจ​ด้วย​นะ​กับ​เรื่อง​พ่อ​เกรียง” ฉัน​พยัก​หน้า “พ่อ​เอ็ง​เป็น​คน​ดี เป็น​ผู้นำ​ชุมชน​ที่​ดี และ​ยัง​เป็น​ เกษตรกร​ตัวอย่าง เสียดาย​ขนาด​ที่มา​ด่วน​ตาย​จาก คน​ บาง​คน​นแ​ี่ ปลก​นะ​ขบั แ​ ก้ว บาง​คน​สมควร​ตาย แต่ก​ ลับอ​ ยู​่ มา​นาน​นัก บาง​คน​สมควร​อยู่ แต่​กลับ​ตาย​ไป” “ชีวิต​ก็​เป็น​แบบ​นี้” พ่อ​โพน​ยิ้ม​อย่าง​พ่อ​อุ้ย​ผู้​ใจดี “พ่อ​เป็น​คน​ตรงๆ นะ จะ​ไม่​พูด​อ้อมค้อม ทีพ่​ ่อ​ มา​วัน​นี้ เพราะ​พ่อ​ได้​รู้​มา​ว่า​อีก​หน่อย​บ้าน​เรา​จะ​เจริญ

เวียง​บอน​เรา​จะ​กลาย​เป็น​เมือง​ท่อง​เที่ยว เหมือน​เมือง​ ปาย เหมือน​เชียงคาน เอ็ง​รู้จัก​ไหม คง​รู้จัก​สินะ เอ็ง​ไป​ อยู่​เมือง​เทพ​มา​เสีย​หลาย​ปี” “รู้จัก​ค่ะ” ฉัน​ตอบ​สั้นๆ  “แล้วร​ เ​ู้ รือ่ ง​ทร​ี่ ฐั บาล​จะ​ทำให้เ​มือง​นก​ี้ ลาย​เป็นเ​มือง​ ท่อง​เทีย่ ว​หรือเ​ปล่า รูไ​้ หม​อกี ห​ น่อย​ทดี่ นิ ท​ อ​ี่ ยูเ​่ นินเ​ขา​อย่าง​ นา​พ่อ​เอ็ง​ที่​ตีน​เขา​บอน​โน่น​น่ะ​จะ​มี​ราคา​แพง​นัก” “รู้​ค่ะ” “มี​ใคร​มา​ติดต่อ​เอ็ง​บ้าง​ยัง​ขับ​แก้ว” “หมาย​ถึง​มา​ขอ​ซื้อ​ที่​ดิน​พ่อ​น่ะ​หรือ​คะ” “ใช่ มี​หรือ​ยัง” ฉัน​ส่าย​หน้า “ดีเลย ดีๆ พ่อ​ดีใจ​ขนาด​ที่​ยัง​ไม่มี​ใคร​มา​ติดต่อ​ ขอ​ซื้อ​กับ​เอ็ง รู้​ไหม​ขับ​แก้ว หลาย​ปี​ที่​เอ็ง​จาก​ไป​นี่​นะ คน​ เวียง​บอน​หลาย​คน​ก็​ย้าย​ออก คน​หนุ่ม​สาว​วัย​เดียว​กับ​ เอ็ง​นี่​แหละ เหลือ​ไม่​มาก​นัก ไอ้​ที่​เหลือ​ก็​ขาย​ที่​ให้​กับ​พวก​ นายทุนจ​ าก​เชียงใหม่บ​ า้ ง ลำพูน แพร่ น่าน บ้าง รูร​้ เ​ึ ปล่า​ ที่​เวียง​สา เวียง​ดอน​นี่​นะ นอกจาก​พ่อ​อุ้ย​แม่​อุ้ย​รุ่น​ราว​ คราว​เดียว​กับ​พ่อ​แล้ว​ก็​ขาย​ที่ดินก​ ัน​เกือบ​หมด บาง​คน​ที่​ พอ​รทู้ นั เ​ล่หเ์ หลีย่ ม​คนนอก​เวียง​บา้ ง​กต​็ อ่ ร​ อง​จน​ได้ร​ าคา​ดี บาง​คน​กน​็ า่ ส​ งสาร​นกั โดน​กด​ราคา​จน​แทบ​ยก​ให้เ​ปล่า ข้า​ ละ​สมเพช​พวก​นนั้ น​ กั แต่ก​ ไ​็ ม่รจ​ู้ ะ​ทำ​ยงั ไ​ง นึกห​ ว่ ง​กแ​็ ต่ค​ น​ เวียง​บอน​ทเ​ี่ หลืออ​ ยู่ ตอน​เอ็งน​ งั่ ร​ ถ​ไอ้พ​ รม​เข้าม​ า เห็นไ​หม​

140

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

141


ว่า​พวก​หมู่​สี่​หมู่​ห้า​ขาย​ที่ดิน​พ่อ​แม่​มัน​หมด​ให้​กับ​คนนอก เพราะ​ต้องการ​ไป​อยู่​ใน​เมือง​ลำพูน ข้า​ละ​เสียดาย​แทน​ พวก​มัน​ยิ่ง​นัก หาก​ไม่​คิด​เป็น​คน​เวียง​บอน ข้า​ไม่​ว่า​ดอก​ นะ แต่น​ า่ ข​ าย​ทใ​ี่ ห้ค​ นใน​ดว้ ย​กนั ม​ ากกว่า อย่างไร​กย​็ งั เ​ป็น​ ของ​พี่​น้อง​ร่วม​บ้าน​ด้วย​กัน​มา” “พ่อ​โพน​จะ​ซื้อ​เท่า​ไหร่” รอย​ยิ้ม​เจื่อน​ไป​เพียง​ครู่ พ่อ​โพน​ก็​ยิ้ม​อีก​ครั้ง “สม​เป็น​คน​เมือง​เทพ​เนา​ะ” ฉัน​ไม่​ยิ้ม​ด้วย “พ่อ​อยาก​ซื้อ​ไร่​ละ​ห้า​หมื่น” “ห้า​หมื่น​เอง​เห​รอ​คะ” สีหน้า​พ่อ​โพน​เหมือน​ถูก​ดู​หมิ่น “นี่ ​เ ป็ น ​ร าคา​สู ง สุ ด ​เ ท่ า ​ที่ ​มี ​ก าร​ซื้ อ ​ข าย​กั น ​ใ น​ เ​วียง​บอน​แล้วน​ ะ​ขบั แ​ ก้ว ถาม​แม่เ​อ็งด​ ก​ู ไ็ ด้ ราคา​นส​ี้ งู แ​ ล้ว พ่อ​เอ็ง​มี​ตั้ง​ร้อย​ไร่ คิด​ดู​สิ​ว่า​ร้อย​ไร่ ไร่​ละ​ห้า​หมื่น​เป็น​เงิน​ เท่า​ไหร่ ไม่​น้อย​เลย​นะ” “แก้ว​รู้​ค่ะ แต่​ใน​เมื่อ​พ่อ​โพน​ชอบ​พูด​ตรงๆ ไม่​ อ้อมค้อม แก้ว​ก็​จะ​พูด​ตรง​บ้าง​นะ​คะ จริง​อยู่​ค่ะ​ที่​ไร่​ของ​ พ่อ​ยัง​ไม่มี​คนนอก​มา​ติดต่อ​ซื้อ แต่​บริษัท​ที่​แก้ว​ทำงาน​ อยู่ เขา​ต้องการ​ซื้อ​ที่ดิน​ใน​เวียง​บอน​นี้​เช่น​กัน และ​ไม่​ จำกัด​ราคา​ด้วย” “เท่า​ไหร่” พ่อ​โพน​ขัด​ขึ้น​ทันที น้ำ​เสียง​แก​แสดง​ อารมณ์​นึกคิด​ไม่​ปิดบัง ใช่ แก​เป็น​คน​ตรง​จริงๆ 

“ไร่​ละ​แสน​ค่ะ” “มาก​ไป เอ็งอ​ ย่าถ​ อื ตัวว​ า่ ไ​ป​อยูเ​่ มือง​เทพ​แล้วจ​ ะ​มา​ หลอก​ข้า​ได้​นะ​ขับ​แก้ว ราคา​ขนาด​นั้น ไม่มี​ใคร​ยอม​จ่าย​ หรอก แม้​ที่ดิน​พ่อ​เอ็ง​จะ​สวย​ขนาด​ไหน​ก็ตาม” ฉัน​ส่าย​หน้า “ไม่ใช่​ค่ะ​พ่อ​โพน นี่​เป็นร​ าคา​ต่ำ​สุด ราคา​สูงสุด​ ที่​บริษัท​ของ​แก้ว​ตั้ง​ไว้ หาก​ชาว​บ้าน​คน​ไหน​ต้องการ​ขาย​ ที่ดิน​อยู่​ที่​ไร่​ละ​สอง​แสน​บาท​ค่ะ นี่​เจ้าของ​บริษัท​แก้ว​ยัง​ ไม่​มา​เห็น​ที่ดิน​ด้วย​ตัว​เอง​นะ​คะ ถ้า​เขา​มา​เห็น​ว่าที่​ดิน​พ่อ​ แก้ว​สวย​ขนาด​นั้น ราคา​อาจ​พุ่ง​ไป​ถึง​หนึ่ง​ล้าน​ก็ได้” สีหน้า​ของ​พ่อ​โพน​เครียด​ขึ้น​โดย​ฉับ​พลัน ฉัน​รู้​ว่า​ แก​มี​เงิน​เก็บ ที่ดิน​แก​ใช่​น้อย​เสียเ​มื่อ​ไหร่ ทั้ง​คืน ฉัน​กับ​ แม่​คุย​กัน​หลาย​เรื่อง หนึ่ง​ใน​เรื่อง​ที่​เรา​คุย​กัน​สอง​แม่​ลูก​ก็​ คือ​ที่ดิน​ที่​กำลัง​เปลี่ยน​มือ​อย่าง​มิ​อาจ​หยุด​ยั้ง​ของ​คน​เวียง​ ด้วย​กันเอง และ​จาก​คน​เวียง​สู่​คนนอก ‘ระวังพ​ อ่ โ​พน​ไว้ใ​ห้ด​ น​ี ะ​แก้ว เพราะ​พอ่ โ​พน​นแ​ี่ หละ​ ซื้อ​ที่ดิน​จาก​คน​บ้าน​เรา​ด้วย​กัน​ใน​ราคา​ถูก แล้วไป​หลอก​ ขาย​คนนอก​เวียง​ได้​กำไร​เท่า​ตัว แม่​ได้​ฟัง​มา​มาก​แล้ว’ คำ​พูด​แม่​ลอย​เข้า​มา​เตือน​สติ​ฉัน “แล้ว​ไง เอ็ง​คิด​จะ​ขาย​ให้​คนนอก​เวียง​บอน​น่ะ​ หรือ” “แก้ว​ยัง​ไม่​ได้​ตัดสิน​ใจ พ่อ​โพน​อย่า​ลืม​สิ​คะ​ว่า​เพิ่ง​ เมื่อ​คืน​นี้​เอง​นะ​ที่​แก้ว​กับ​แม่​เพิ่ง​เผา​ศพ​พ่อ” คำ​ตอบ​ของ​

142

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

143


ฉัน​ทำให้​สีหน้า​ต่อ​มา​ของ​พ่อ​โพน​คลาย​เครียด​ลง แก​ร่าเริง​ขึ้น​มา “จริง​สินะ ข้า​เอง​ก็​ลืม​เสีย​สนิท ข้า​มัน​นิสัย​เสีย​ เนอ​ะ” ฉัน​ยิ้ม​อย่าง​ซ่อน​นัย​ไม่​ถือสา “เช่น​นั้น​เอ็ง​ก็​ยัง​ไม่​คิด​ขาย​ตอน​นี้​ใช่​ไหม” “ค่ะ ตอน​นี้” เสียง​แท่​ดๆ ที่​คุ้น​หู​ของ​รถ​แม่​ฉัน​เลี้ยว​กลับ​เข้า​มา​ ใน​ซอย พ่อ​โพน​ได้ยิน​เช่น​กัน จึง​ลุก​ขึ้น “เอาละ ข้า​ไม่​กวน​เอ็ง​แล้ว ขอโทษ​ที่มา​กวน​นะ” “บ่​เป็น​หยัง​เจ้า” “แต่​อย่า​ลืม​นะ​ว่า​หาก​เอ็ง​คิด​จะ​ขาย​เมื่อ​ใด บอก​ พ่อ​ทันที” จาก​นั้น​ผู้ใหญ่​บ้าน​หมู่ 3 ลด​เสียง​พูด “ถึงพ​ ่อ​ จะ​ไม่มี​เงิน​เป็น​ล้าน​เหมือน​คนนอก แต่​ขาย​ให้​พ่อ ยัง​ไง​ เสีย พ่อก​ ไ​็ ม่ข​ าย​ให้ใ​คร เพราะ​ทดี่ นิ พ​ อ่ เ​อ็งน​ ะ​ขบั แ​ ก้ว งาม​ ทีส่ ดุ ใ​น​เวียง​บอน พอกันก​ บั ท​ ดี่ นิ ข​ อง​ไอ้อ​ อ๋ ง​นนั่ แ​ หละ อย่า​ ลืม​นะ และ​ถ้า​เอ็ง​ตกลง พ่อ​จะ​ยอม​กู้​ธนาคาร​มา​ซื้อ​ทเี่​อ็ง​ ไร่​ละ​หก​แสน” ฉัน​ยิ้ม​ให้​กำลัง​ใจ​ชาย​ชรา​วัย​หก​สิบ​ที่​ไม่​อาจ​ซ่อน​ กิเลส​ใน​ใจ แล้ว​จึง​ตอบ​เหมือน​ที่​ฉัน​ตอบ​ทา​พรม​ไป​เมื่อ​ คืน “ค่ะ ถ้า​แก้ว​ตัดสิน​ใจ​เมื่อ​ไหร่ พ่อ​โพน​จะ​รู้​เป็นค​ น​ แรก”

พ่อ​โพน​กลับ​ขึ้น​รถ​เครื่อง แม่​เลี้ยว​เข้า​มา​ใน​บ้าน​ พอดีก​ บั ท​ พ​ี่ อ่ โ​พน​ขก​ี่ ลับอ​ อก​ไป ฉันเ​ห็นแ​ ม่ถ​ ลึงตา​จอ้ ง​มอง​ ตาม​ผู้ใหญ่​บ้าน​หมู่ 3 แต่​แก​ทำ​เมิน​ไม่​มอง​ด้วย แม่​จึง​ขับ​ เข้า​มา​ไม่​ห่าง​ฉัน ดับ​เครื่อง​แล้ว​ถาม​ด้วย​น้ำ​เสียง​ไม่​พอใจ “พ่อ​โพน​มา​ทำไม” “มา​ขอ​ซื้อ​ที่ดิน​ค่ะ” “กล้า​จริง ผัว​กู​ตาย​ไม่ทัน​ไร ก็​คิด​แย่ง​สิทธิ์​ที่ดิน​กู​ กับ​ลูก​แล้ว” ฉัน​ไม่​ค่อย​เห็น​แม่​แสดง​อารมณ์​นัก เมื่อ​เห็น​ จึง​แน่ใจ​ว่า​ระหว่าง​สิบ​เจ็ด​ปี​ที่​ฉัน​จาก​ไป มี​หลาย​อย่าง​ ​เกิด​ขึ้น​ใน​เวียง​บอน มากกว่า​แค่​เรื่อง​ซื้อ​ขาย​ที่ดิน​แน่นอน “แม่​ไม่​ต้อง​ห่วง​หรอก​ค่ะ” ฉัน​พูด​ให้​แม่​เย็นใจ​ “แก้ว​ไม่​คิด​ขาย​ให้​พ่อ​โพน​หรอก” “ดีแล้ว” ฉันเ​ห็นแ​ ตงโม​ใน​ตะกร้าท​ แ​ี่ ม่น​ ำ​ผกั พ​ ชื จ​ าก​สวน​เรา​ ไป​ขาย​ที่​ตลาด แตงโม​นี้​แม่​คง​ได้​มา​จาก​การ​แลก​เปลี่ยน หรือ​ไม่​ก็​ซื้อ​มา ฉัน​ตัดสิน​ใจ​เปลี่ยน​เรื่อง​คุย ไม่​อยาก​เห็น​ แม่​เครียด “แตงโม​นี่​แม่​ซื้อ​มา​หรือ​คะ” แม่​ฉัน​ก้ม​มอง​แตงโม​ราวกับ​เพิ่ง​นึก​ขึ้น​ได้ “ไม่ใช่​หรอก แม่​แลก​กับ​แม่​ปอ​ฝ้าย​เอา​น่ะ อ๋อง​ ฝาก​มาบ​อก​ว่า​อยาก​คุย​ด้วย ถ้า​วัน​นี้​แก้ว​ว่าง​ก็​ไป​หา​อา​ แก​หน่อย​นะ” ฉัน​พยัก​หน้า ใจ​ไม่​ค่อย​อยาก​ไป​นัก เพราะ​รู้​อยู่​

144

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

145


แล้ว​ว่า​อา​อ๋อง​จะ​พูด​กับ​ฉัน​ด้วย​เรื่อง​อะไร หัวข้อ​เดียว​ที่​คน​เวียง​บอน​พูด​กัน​ยาม​นี้ มี​เพียง​แค่​ เรื่อง​ที่ดิน​เท่านั้น “ค่ะ แต่ห​ ลังจ​ าก​แก้วเ​คลียร์ง​ าน​ทค​ี่ า้ ง​อยูน​่ ดิ ห​ น่อย​ นะ​คะ” “ยังม​ ง​ี าน​คา้ ง​อยูเ​่ ห​รอ แม่น​ กึ ว​ า่ ทีแ​่ ก้วน​ งั่ ร​ ถไฟ​เมือ่ ​ มะรืน​นั่น แก้ว​จัดการ​งาน​หมด​แล้ว” ฉัน​ยิ้ม ส่าย​หน้า​ให้​แม่ “ยังค​ ะ่ ทีจ​่ ริงย​ งั ค​ า้ ง​อยูม​่ าก​ทเ​ี ดียว แต่เ​จ้าน​ าย​แก้ว​ บอก​ให้ม​ า แก​อนุญาต​ให้ล​ า​หยุดแ​ บบ​ไม่มก​ี ำหนด แก้วจ​ ะ​ กลับ​เมื่อ​ไหร่​ก็ได้” “แหม เจ้า​นาย​ดี​จริง​เชียว” ฉัน​ไม่​อยาก​บอก​ความ​จริง​เลย​ว่า​คน​รัก​ฉัน พูด​ ก่อน​ส่ง​ขึ้น​รถไฟ​สาย​กรุงเทพฯ–เชียงใหม่​หลัง​การ​ประชุม​ ที่​ทำให้​ฉัน​เปลี่ยน​สถานะ​จาก​ผู้​จัดการ​ฝ่าย​การ​ตลาด​ไป​ เป็น​นาย​หน้า​ซื้อ​ที่ดิน​ว่า “ให้​อยู่​จนกว่า​จะ​ซื้อ​ที่ดิน​จาก​​ ทีโ​่ น่นไ​ด้ส​ กั ร​ อ้ ย​ไร่น​ ะ​แก้ว เงินไ​ม่ต​ อ้ ง​หว่ ง เมือ่ ต​ ดิ ต่อต​ กลง​ ได้​แล้ว โทร​มา​เลย” คน​รัก​ฉัน​คง​ไม่รู้​เลย​ว่า​เอทีเอ็ม​ที่​อยู่​ใกล้​ที่สุด​อยู่​ ห่าง​ออก​ไป 30 กิโลเมตร ตัว​เมือง​ลำพูน​โน่น​แหละ “ไม่​หรอก​ค่ะ​แม่” ฉัน​บอก​แม่​เท่า​ที่​คิด และ​เท่า​ที่​ เป็น​ตาม​จริง “เจ้า​นาย​แก้ว เขา​ใจดี​ก็​ต่อ​เมื่อ​แก้ว​ยัง​มี​ ประโยชน์​กับ​เขา​เท่านั้น”

อีเมล์​จาก​คน​รัก​ฉัน​รอ​อยู่​แล้ว​ใน​กล่อง​จดหมาย​​ นับ​สิบ​ฉบับ หัวข้อ​ส่วน​ใหญ่​เป็น​เรื่อง​ขำ​ขัน เรื่อง​โจ๊ก​งี่​เง่า​ ของ​พวก​ฝรั่ง​ที่​ฉัน​ไม่​เคย​เห็น​ขำ​ด้วย มี​แค่​ที่​เกี่ยว​กับ​เรื่อง​ งาน​เพียง​สอง​ฉบับ​เท่านั้น ฉบับ​หนึ่ง แจ้ง​เรื่อง​โอน​เงิน​ มัดจำ​สำหรับ​การ​วาง​เงิน​ดาวน์​ใน​การ​ซื้อ​ขาย​ที่ดิน​จำนวน​ ห้าล​ า้ น​บาท คิดว​ า่ พ​ วก​เขา​ไว้ใจ​ฉนั ส​ นิ ะ แต่ท​ จ​ี่ ริงเ​ปล่าเ​ลย บริษทั ใ​ห้ฉ​ นั เ​ซ็นส​ ญ ั ญา​ลว่ ง​หน้าก​ อ่ น​แล้ว หาก​เงินจ​ ำนวน​ นีส​้ ญ ู ไ​ป ไม่ว​ า่ ส​ า​เห​ตใ​ุ ดๆ ทีด่ นิ ข​ อง​พอ่ ฉ​ นั ท​ เ​ี่ วียง​บอน ทัง้ ​ สังหาริมทรัพย์ และ​อสังหาริมทรัพย์​จะ​เป็น​ของ​บริษัท ฉัน​คิด​ว่า​ฉัน​เพิ่ง​เข้าใจ​พ่อ​ขึ้น​มา​ส่วน​เสี้ยว เมื่อ​ จรด​ปากกา​เซ็น​ชื่อ​ยอมรับ​เงื่อนไข​นั้น

146

เงาของวันนี้

บท​ที่ 11

นิธิ นิธิวีรกุล

147


อีเมล์ฉ​ บับท​ ส​ี่ อง​เป็นร​ าย​ละเอียด​การ​ตกลง​ซอื้ ข​ าย และ​ราย​ละเอียด​สัญญา​ที่​ระบุ​ว่า​ฉัน​เป็น​เพียง​ตัวแทน​ที่​ มี​อำนาจ​ใน​การ​ลง​นาม​ซื้อ​ขาย ส่วน​ชื่อ​ผู้​ซื้อ​ที่แท้​จริง​นั้น น่า​ขัน​ดี ไม่ใช่​ชื่อ​บริษัท​ด้วย​ซ้ำ แต่​เป็น​ชื่อ​พ่อ​ของ​คน​รัก​ ฉัน​เพียง​คน​เดียว นึกถึง​เขา​หรือ​หล่อน​ขึ้น​มา ใน​ขณะ​ที่​แม่​เตรียม​ กับข้าว​มอื้ เ​ทีย่ ง ฉันพ​ อ​เข้าใจ​จาก​เหตุการณ์ใ​น​หอ้ ง​ประชุม​ เมื่อ​สอง​วัน​ก่อน​ว่า​ทำไม​คน​รัก​ฉัน​ถึง​เลือก​ที่​จะ​เป็น​เพศ​ ที่​สาม​มากกว่า​ดำรง​ตน​ใน​สถานะ​ตาม​บัตร​ประจำ​ตัว​ ประชาชน เป็น​ไป​ได้​ไหม​นะ​ที่​เขา​หรือ​หล่อน​จะ​คิด​เรื่อง​ ข้าม​เพศ​มา​ตงั้ แต่จ​ ำ​ความ​ได้ว​ า่ เ​ขา​เกิดม​ า​ใน​ตระกูลร​ ำ่ รวย​ ที่​มี​พ่อ​ร้ายกาจ​เพียง​ไร ฉัน​อาจ​อคติ​ต่อ​พ่อ​คน​รัก​จน​เผลอ​คิด​ว่า​เธอ​เพียง​ แค่ ‘กบฏ’ เหมือน​ที่​ฉัน​เป็น​เมื่อ​โต​พอที่​จะ​สยาย​ปีก​ออก​ จาก​เวียง​บอน​สู่​กรุงเทพฯ แม่​เรียก​ฉัน​ให้​ลง​ไป​กิน​ข้าว มี​แกง​อ่อม ลาบ และ​ ผัด​ยอด​ผัก​หม ข้าว​สวย​ร้อนๆ ส่ง​ควัน​พวย​พุ่ง​เมื่อ​เปิดฝ​ า​ หม้อ กลิ่น​ข้าว​หอม​กว่า​ข้าว​ใน​ถุง​พลาสติก ซื้อ​จาก​ห้าง​ มากมาย หาก​จะ​มี​อะไร​ที่​ฉัน​ชอบ​ใน​บ้าน​เกิด​บ้าง ข้าว​​ เป็น​หนึ่ง​ใน​ไม่​กี่​อย่าง​นั้น อีก​อย่าง​ตอบ​ได้​เลย คือ​สภาพ​ ภูมิ​อากาศ​ที่​ยัง​บริสุทธิ์ ป่า​ที่​แม้​จะ​ผ่าน​การ​สัมปทาน​มา​ แล้ว​สี่​ครั้ง​ยัง​อุดม​สมบูรณ์ จาก​ความ​พยายาม​รักษา​ป่า​ ต้นน้ำ​ให้ยัง​คงอยู่ ไม่​ช้า​น้ำ​จาก​ยอด​บอน​ก็​จะ​หลั่ง​ริน​ให้​

ผืน​ป่า​ชุ่ม​ชื่น​อีก​ครั้ง จำ​ได้​ว่า​พ่อเ​คย​บอก​ฉัน​เช่น​นี้ ไหน จะเมฆต่ำที่ลอยเรี่ยลงมาทักทายเพียงมองจากหน้าต่าง ห้องนอนนั่นอีก แม้​ฉัน​เพียง​มอง​จาก​หน้าต่าง​ห้อง​นอน​ ไป​ก็ตาม “กิน​ได้​ไหม” แม่​เอ่ย​ถาม​เมื่อ​เห็น​ฉัน​ตัก​ข้าว​คำ​ น้อยๆ ตาม​นสิ ยั เ​คยชินจ​ าก​เมือง​ใหญ่ ภาพ​สาว​รกั ส​ ขุ ภาพ กิน​ผัก​แต่​ไม่​กิน​แป้ง​หวน​กลับ​คืน ฉัน​ยิ้ม​ใน​ใจ​กับ​ภาพ​นั้น​ ก่อน​ตอบ​แม่ “กิน​ได้​จ้ะ​แม่” “ข้าว​บ้าน​เรา​น่ะ​อร่อย​ที่สุด​แล้ว แม่​พูด​นี่​ไม่​ได้​ หมายความ​ว่า​ข้าว​นา​อื่น​ไม่​ดี​หรอก​นะ” ฉัน​เข้าใจ​ความ​หมาย​ที่​แม่​ต้องการ​บอก​ดี จึง​ยิ้ม​ ​ให้​อีก​ครั้ง แล้ว​ถาม​ใน​สิ่ง​ที่​กวน​ใจ​ให้​ขุ่น​มา​ทั้ง​คืน “ถ้าเ​รา​ตอ้ ง​ขาย​ทจ​ี่ ริงๆ แม่จ​ ะ​วา่ ย​ งั ไ​ง” แม่เ​งย​หน้า​ จาก​จาน​ข้าว ดวงตา​ไม่​สบ​อารมณ์​นัก ฉัน​เข้าใจ “นึก​ว่า​แก้ว​เข้าใจ​แล้ว​ซะ​อีก” แม่​ว่า “เข้าใจ​คะ่ แต่พ​ อ​พอ่ โ​พน​มา​พดู เ​มือ่ เ​ช้าก​ ท​็ ำให้แ​ ก้ว​ นึกถึง​อนาคต​ของ​เรา​สอง​คน​อีก แม่​อย่า​ลืม​สิ​คะ​ว่า​ตอน​น​ี้ ครอบครัว​เรา​เหลือ​แค่​นี้​แล้ว​นะ แก้ว​ยัง​ไม่​แต่งงาน ยัง​ ​ไม่​คิด​มี​ลูก หรือ​ต่อ​ให้​มี แม่​คิด​ว่า​อีก​นาน​แค่​ไหน​กว่า​แก้ว​ จะ​ทำ​นา​ทำ​ไร่​เป็น” “แม่​ทำ​เอง​ได้” “ปีน​ แ​ี้ ม่อ​ ายุเ​ท่าไ​หร่แ​ ล้ว ห้าส​ บิ ไ​ด้ใ​ช่ไ​หม​คะ แม่ค​ ดิ ​

148

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

149


ว่า​จะ​ทำ​ไป​ได้​อีก​นาน​แค่​ไหน” แม่​ถอน​หายใจ วาง​ช้อน​เสียง​ดัง “ต่อ​ให้​แม่​เป็น​ง่อย ทำ​นา​ทำ​ไร่​ไม่​ได้ แม่​ก็​ไม่​ขาย แก้ว​เลิก​พูด​เรื่อง​นี้​เถอะ” ฉัน​เอง​ไม่​ได้​อยาก​พูด​นัก และ​เสียดาย​ข้าว​สวย​ ร้อนๆ หอม​กรุ่น เสียดาย​ป่า​เขา และ​อากาศ​ที่​ยัง​บริสุทธิ์ แต่​ฉัน​เสียดาย​มากกว่า หาก​ไม่​ได้​ใช้​ชีวิต​ตาม​ที่​ต้องการ​ ใช่​ว่า​ฉัน​อยาก​คิด​ไม่​ดี​กับ​ผู้​บังเกิด​เกล้า แต่​แม่​ไม่​ได้​อยู่​กับ​ ฉัน​ตลอด​ไป ฉัน​รัก​แม่ แต่​ฉัน​ก็​รัก​ตัว​เอง​ด้วย พ่อ​จาก​ไป​ แล้ว จึงไ​ม่เ​หลือผ​ ชู้ าย​ใน​ครอบครัวเ​รา​ให้ท​ ำงาน​หนัก งาน​ ลง​ไร่ ลงนา เกีย่ ว​ขา้ ว​นนั้ ฉันไ​ม่ถ​ นัด ไม่มว​ี นั ท​ จ​ี่ ะ​ทำ และ​ ไม่มี​วัน​ที่​จะ​เรียน​รู้​แน่นอน แม้​จะ​เสียดาย แต่​ฉัน​เชื่อ​ว่า​ ด้วย​เงิน​ที่​จะ​ได้​จาก​การ​ขาย​ที่ดิน​พ่อ ไม่​ต้อง​ทั้งหมด แค่​ แปด​สิบ​ไร่​เท่านั้น ฉัน​กับ​แม่​ก็​จะ​มี​เงิน​สบาย​ไป​ทั้ง​ชาติ ไม่​ ต้อง​ทำ​อะไร โดยที่​ยัง​อาศัย​อยู่​ใน​บ้าน​เก่า​หลัง​เดิม​นี้​ต่อ​ ไป​ได้ ฉัน​ฝัน​ถึง​บ้าน​ชายทะเล อยาก​ให้​แม่​ไป​เห็น​ด้วย​ตา​​ สัก​ครั้ง ฉัน​เชื่อ​ว่า​แม่​ต้อง​ชอบ และ​หลง​รัก แต่​ฉัน​ก็​เสียดาย​ข้าว​สวย​ร้อนๆ นี้ เหลือ​เกิน “แก้ว​ก็​ไม่​ได้​อยาก​พูด​หรอก​นะ​แม่ แต่​เรา​ต้อง​คุย​ กัน​อย่าง​เปิดอก คุย​กัน​บน​พื้น​ฐาน​ความ​เป็น​จริง ไม่ใช่​ อุดมการณ์​เลื่อนลอย​ที่​ไม่มี​วัน​ทำได้​นะ​คะ” “พ่อ​แก้ว​ทำ​มา​แล้ว” “และ​เกือบ​ตาย​เพราะ​มัน” ฉัน​ต่อ​คำ​ทันที ดวงตา​

แม่​ที่​มอง​ฉัน​ลุก​วาว​ด้วย​โทสะ ฉัน​สังเกต​เห็น​มือ​แม่​สั่น “แก้ว​ขอโทษ” เตือน​ตัว​เอง​ให้​เอา​น้ำ​เย็น​เข้า​ลูบ หาก​ไม่ใช่​ เพราะ​ถูก​เร่งรัด​มา ฉัน​คง​ไม่​รุก​เร้า​แม่ แต่​เพราะ​ฉัน​อยาก​ ให้​แม่​ได้​สิ่ง​ดีๆ เหมือน​ที่​ฉัน​ได้​หรอก ฉัน​บอก​ตัว​เอง “แม่​คะ แก้ว​อยาก​ให้​แม่​ลอง​คิด​แบบ​นี้​ดู อย่า​เพิ่ง​ ว่า​แก้ว​นะ​คะ ฟัง​เฉยๆ ได้​ไหม” แม่​เชิด​หน้า มอง​ฉัน​แล้ว​พูด​เสียง​เรียบ “ว่า​มา” “โอเค แม่บ​ อก​วา่ ต​ อ่ ใ​ห้เ​ป็นง​ อ่ ย แม่ก​ จ​็ ะ​ไม่ข​ าย แต่​ ถึง​ตอน​นั้น​แล้ว นา​เรา​ก็​จะ​ไม่มี​คน​ปลูก ไม่มี​คน​เกี่ยว​ข้าว แล้ว​แม่​จะ​ทำ​ยัง​ไง​คะ จ้าง​เขา​เอา​เห​รอ แก้ว​จำ​ได้​พ่อ​เคย​ บอก​ว่า​เรา​จะ​ไป​เสีย​เงิน​จ้าง​คน​อื่น​ให้​ทำ​ใน​สิ่ง​ที่​เรา​เอง​ก็​ ทำได้ท​ ำไม ถ้าเ​รา​จา้ ง​คน​อนื่ ใ​ห้ไ​ถ​หว่าน ไม่ช​ า้ นา​เรา​กจ​็ ะ​ กลาย​เป็นน​ า​เช่า แล้วข​ า้ ว​กจ​็ ะ​ไม่เ​หมือน​เดิม เรา​จะ​กนิ ข​ า้ ว​ ไม่​อร่อย​เหมือน​เก่า แก้ว​ไม่​อยาก​ให้​เป็น​แบบ​นั้น​ค่ะ” “เลย​อยาก​ให้​แม่​ขาย เพราะ​กลัว​ว่า​แม่​จะ​ไป​จ้าง​ คน​อื่น​ทำ​นาน่​ะ​หรือ” “ไม่ใช่​ค่ะ​แม่ ที่​นา​ร้อย​ไร่ ถ้า​ตอน​พ่อ​ยัง​อยู่ แล้ว​ ค่อยๆ ทำ ทำ​ที​ละ​วัน​อย่าง​พ่อ​มัน​ก็​ทำได้ แต่​นี่​เหลือ​แค่​ แม่​กับ​แก้ว​แล้ว...” “ทำไม​แก้ว​ไม่​คิด​หัด​ล่ะ” แม่​แทรก​ก่อน​ฉัน​พูด​จบ ฉันก​ ม้ ม​ อง​ดข​ู า้ ว ตอน​นจ​ี้ าก​ปญ ั หา​เรือ่ ง​จดุ ยืนเ​รือ่ ง​ ขาย​ทดี่ นิ ข��� อง​แม่ล​ าม​เข้าม​ า​เรือ่ ง​ทฉ​ี่ นั ไ​ม่ย​ อม​เป็นเ​กษตรกร​

150

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

151


บ้าง​แล้ว และ​ฉัน​รู้​ว่า​มัน​จะ​ไป​จบ​ที่​ตรง​ไหน ฉัน​รู้ และ​ ฉัน​ต้อง​เลือก​ตอบ​อย่าง​ระมัดระวัง หาก​อยาก​ให้​แม่​และ​ ตัว​ฉัน​มี​เงิน​มาก​พอที่​จะ​ไป​ใช้​ชีวิต​ที่​อื่น ซึ่ง​ไม่ใช่​ที่​นี่ แต่​ ยัง​เก็บ​เวียง​บอน​นี้​ไว้​เสมือน​บ้าน​พัก​ตาก​อากาศ​อย่าง​ที่​ คนรวย​ทำ​กัน “แก้ว​ไม่ใช่​เกษตรกร​ค่ะ” มันไ​ม่ใช่ค​ ำ​ตอบ​อย่าง​ทฉ​ี่ นั น​ กึ ห​ วัง และ​ฉนั ก​ ก​็ น่ ด​ า่ ​ ​ตัว​เอง เมื่อ​แม่​จ้อง​ฉัน​อย่าง​เย็น​ชา หยิบ​จาน​ข้าว​แล้วล​ ุก​ ไป​นั่ง​กิน​ใน​สวน​พ่อ บ้าน​ของ​อา​อ๋อง อยู่​ถัด​ไป​จาก​บ้าน​ของ​ฉัน​ห้า​หลัง​ ใน​พื้นที่​เขต​หมู่ 1 ของ​ชน​เผ่า​ลัวะ ฉัน​เกิด​ทัน​ปู่​สา​อิน ซึ่ง​ เป็นผ​ นู้ ำ​อกี ค​ นใน​การ​เดินข​ บวน​เรียก​รอ้ ง​สทิ ธิใ​์ น​ทดี่ นิ ข​ อง​ ชาว​บ้าน​เวียง​บอน​ร่วม​กับ​เกษตรกร​จาก​หมู่บ้าน​อื่น​รวม​ แล้วก​วา่ ห​ า้ พ​ นั ค​ น​เพือ่ ไ​ป​ยนื่ ข​ อ้ เ​สนอ​ให้แ​ ก่น​ ายก​รฐั มนตรี แต่​รัฐมนตรี​ว่าการ​กระทรวง​เกษตร​เป็น ​ผู้​มา​รับ​เรื่อง​นี้​ไป​ จาก​นั้น เท่า​ที่​ฉัน​มา​สืบค้น​ข้อมูล​ใน​ภาย​หลัง(อัน​ที่​จริง​ บน​ขบวน​ร ถไฟ​สู่​ดอย​ขุน​ตาน​นี่​แหละ)ข้อ​เรียก​ร้อง​ใน​ การ​เดิน​ขบวน​เมื่อ​ปี 2538 นั้น​ล้ม​พับ​ไป​ไม่มี​การ​สาน​ ต่อ เนื่องจาก​การ​เปลี่ยน​รัฐบาล จาก​นั้น ผล​ของ​การ​จัด​ คาราวาน​สญ ั จร​โดย​นายก​รฐั มนตรีค​ น​ตอ่ ไ​ป​ทน​ี่ ครราชสีมา​ นั่นเอง​ที่​ทำให้​เกิด​มติ ครม. ขึ้น​มา​ใหม่ เป็น​มติ​ที่​กำหนด​ ให้​กรม​ป่า​ไม้​จัด​ทำ​แนว​เขต​ป่า​ให้​ชัดเจน รวม​ถึง​พิสูจน์​ 152

เงาของวันนี้

การ​ถือ​ครอง​ที่ดิน​ของ​ชาว​บ้าน หาก​พิสูจน์​ว่า​ได้​อยู่​อาศัย​ ทำ​กิน​มา​ก่อน​มติ​นี้​ก็​ให้​ชาว​บ้าน​อยู่​ต่อ​ไป​ใน​ที่ดิน​ของ​ ​ตัว​เอง แต่​ไม่​อาจ​ขยับ​ขยาย​เพิ่ม​เติม​ไป​มากกว่า​แนว​เขต​​ ทีม่ า​กอ่ น​มติ ครม.ซึง่ เ​กิดข​ นึ้ ใ​น​วนั ท​ ี่ 30 มิถนุ ายน 2541 ได้ หมายความ​จำเพาะ​เพียง​พื้นที่​ใน​เขต​อุทยาน​แห่ง​ชาติ​ ทั บ ​ล าน ซึ่ ง ​ค รอบคลุ ม ​พื้ น ที่ ​ห ลาย​จั ง หวั ด รวม​ทั้ ง​ นครราชสีมา​ที่​ท่าน​นายก​รัฐมนตรี ซึ่ง​มา​จาก​ทหาร​ผู้​นั้น​ ได้​สัญจร​ผ่าน​ด้วย​ก็ตาม แต่​ผล​ขอ​งม​ติ ค​รม. นี้​เอง​ที่​ส่ง​ผล​​ ต่อ​เนื่อง​ไป​ยัง​ชาว​บ้าน​ที่​ถือ​ครอง​ที่ดิน​ไร้​กรรมสิทธิ์​เป็น​ จำนวน​มาก​ทั่ว​ประเทศ พ่อ​ของ​ฉัน​และ​อา​อ๋อง​เป็น​หนึ่ง​ ใน​นั้น บ้าน​เรือน​ไม้​สอง​ชั้น ปลูก​ค้ำ​ด้วย​ไม้​สัก​ขนาด​ใหญ่ อัน​เป็น​เอกลักษณ์​ของ​คน​เวียง​บ้าน​ฉัน กระทั่ง​ส่วน​ใหญ่​ ของ​ชาว​บา้ น​ใน​ภาค​เหนือ เงียบ​รา้ ง​ไร้ผ​ คู้ น เท่าท​ ฉ​ี่ นั ร​ ู้ และ​ จดจำ​ได้ บ้าน​ของ​อา​ออ๋ ง​นนั้ ค​ กึ คักด​ ว้ ย​ลกู ๆ หลานๆ ของ​ ปู่​สา​อิน​เสมอ ไม่​นับ​อา​อ๋อง​ที่​เป็น​ลูก​คน​เล็ก​ของ​ปู่​สา​อิน ซึ่ง​คลอด​ออก​มา​ใน​ตอน​ที่​ปู่​มีอายุ​ปา​เข้าไป​สามสิบ​ห้า​ปี​ แล้ว ซึง่ อ​ ายุข​ นาด​นนั้ เ​มือ่ ส​ มัยส​ ามสิบก​ ว่าป​ ก​ี อ่ น​ถอื ว่าเ​ข้า​ สูว​่ ยั ก​ ลาง​คน​แล้ว แตก​ตา่ ง​กบั ค​ า่ น​ ยิ ม​คน​รนุ่ ฉ​ นั ใ​น​ปจั จุบนั ​ ทีน​่ ยิ ม​มล​ี กู ใ​น​วนั ท​ พ​ี่ ร้อม​ทงั้ ท​ รัพย์แ​ ละ​วยั ซึง่ บ​ าง​คน​กก​็ ว่า​ จะ​ได้​มี​ก็​ล่วง​ผ่าน​เข้า​สู่​เลข​สาม​เสีย​หลาย​คน “มา​หา​พ่อ​ฉัน​หรือ”

นิธิ นิธิวีรกุล

153


“...แล้ว​นั่น​แหละ ตัว​ก็​โผล่​มา” ฉัน​หัน​กลับ​มา​มอง​ทา​พรม​อีก​ครั้ง ฟ้า​ครึ้ม​ฝน​ยัง​ คง​เปล่ง​เสียง​ครืน​คราง อา​อ๋อง​ยัง​ไม่​กลับ​จน​ฉัน​นึก​สงสัย​ ว่า​อา​ห่วง​ไร่ หรือ​ที่​จริง​ติด​ฝน​ที่​เห็น​อยู่​ไกลๆ ตีน​เขา​บอน​ กัน​แน่ ฉัน​มอง​ดู​เพื่อน​เก่า​อีก​ครั้ง นึก​สงสัย​ว่า​คง​มี​แต่​ ทา​พรม​กระมัง​ที่​แต่ง​กาย​ด้วย​ชุด​เสื้อ​เชิ้ต​ลายตา​หมาก​รุก กางเกง​พับ​ถึง​เข่า และ​สวม​รองเท้า​บูท ชุด​ประจำ​ใน​การ​ ทำงาน​ของ​เขา เว้น​วัน​ที่​มี​ข้าราชการ​ผู้ใหญ่​มา​ดู​งาน หรือ​ วันท​ เ​ี่ รียก​รอ้ ง​การ​แต่งก​ าย​สภุ าพ​มากกว่าช​ ดุ แ​ บบ​ชาว​บา้ น อัน​เป็น​ชุด​ที่​ทา​พรม​สวม​ใส่​เป็น​ประจำ​วัน​ทำงาน​แล้ว

ท้องฟ้า​ส่ง​เสียง​ครืนๆ อีก​ครั้ง หาก​นับ​ตั้งแต่​ที่​ ฉัน​หัน​ไป​เห็น​ทา​พรม​เลี้ยว​รถ​เครื่อง​เข้า​มา​จอด เวลา​ได้​ เคลือ่ น​คล้อย​ผา่ น​เรือ่ ง​เล่าข​ อง​ฉนั ไ​ป​แล้วเ​กือบ​สาม​ชวั่ โมง ทว่า​อา​อ๋อง​ก็​ยัง​ไม่มี​วี่แวว​จะ​กลับ​มา​ใน​นาที​หนึ่ง​นาที​ใด​ ข้าง​หน้า จน​ฉัน​นึก​ห่วง “ปกติ​อา​อ๋อง​จะ​หาย​ไป​นานๆ อย่าง​นี้​ประจำ​หรือ​ เปล่า” ทา​พรม​มอง​ฟ้า​อย่าง​กังวล ก่อน​ส่าย​หน้า “เปล่า ถ้า​ไป​นาน​พ่อ​จะ​บอก​ก่อน จะ​ได้​ไม่​ต้อง​รอ ทำไม อยาก​กลับ​แล้ว​หรือ” “ไม่​ได้​อยาก​กลับ​หรอก ตัว​จะ​ให้​เรา​กลับ​ไป​ไหน​ ล่ะ บ้าน​เรา​อยู่​ไม่​ไกล​กัน​สัก​หน่อย เรา​เป็น​ห่วง​พ่อ​ตัว​ ต่าง​หาก​ทา​พรม” สีหน้า​ของ​ทา​พรม​เคร่งขรึม และ​ก่อน​ที่​เขา​จะ​ทัน​ ได้ท​ ำ​อะไร​ตอ่ ไ​ป รถ​เครือ่ ง​อกี ค​ นั ซึง่ น​ ำ​สาย​ฝน​โปรยปราย​ ลง​มา​ด้วย​ก็​นำ​ข่าว​ร้าย​ครั้ง​ที่​สอง​มา​สู่​เวียง​บอน “อ้าย​ทา เกิด​เรื่อง​ใหญ่​แล้ว พ่อ​อ๋อง​ถูก​งู​กัด ตอน​ นี้​อยู่​อนามัย” คน​ที่มา​แจ้ง​ข่าว​คือ​เด็ก​หนุ่ม​ที่​ทำงาน​ใน​องค์การ​ บริหาร​ส่วน​ตำบล ฉัน​รู้​เพราะ​ว่า​เขา​คือ​คน​ที่​ขับ​รถ​ไป​รับ​ ฉันท​ ส​ี่ ถานีร​ ถไฟ​ขนุ ต​ าน ใบหน้าข​ อง​เพือ่ น​เก่าฉ​ นั ซ​ ดี เ​ผือด​ ทันที​ที่​ได้​รับ​แจ้ง ฉัน​อด​รู้สึก​เป็น​ห่วง และ​อด​นึกถึง​เรื่อง​ พ่อ​ขึ้น​มา​ไม่​ได้

154

บท​ที่ 12

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

155


“ไป​เลย​เบียร์” “เรา​ไป​ดว้ ย” ฉันบ​ อก​ทา​พรม ขณะ​ทเ​ี่ ขา​ขนึ้ ค​ วบ​รถ​ เครื่อง​คัน​เก่า​ที่​ตกทอด​มา​จาก​พ่อ​ของ​เขา ทา​พรม​มอง​ฉัน​ครู่​เดียว เขา​คง​อยาก​บอก​ให้​ฉัน​ รอ​อยู่​ที่​นี่ เพราะ​ฝน​กำลัง​พรำ แต่​แล้ว​เขา​พูด “ขึ้น​มา” ฉัน​เกาะ​ชาย​เสื้อ​เพื่อน​เก่า​ฉัน​อย่าง​คน​ที่​ห่าง​เหิน​ การ​ซ้อน​ท้าย​มอเตอร์ไซค์​ไป​นาน นั่น​คือ​แน่น และ​แทบ​ โผ​กอด เมื่อ​ล้อ​รถ​ไถล​ปัด​จาก​ถนน​ลื่น​ฝน​เป็น​บาง​ครั้ง ใช้​เวลา​ช้า​กว่า​ที่​ควร ทา​พรม​กับ​ฉัน​ก็​มา​ถึง​อนามัย ตาม​ หลัง​ด้วย​เบียร์ เด็ก​หนุ่ม​ที่​คอย​ช่วย​งาน​ทา​พรม​เป็น​ครา​ ครั้ง ฉัน​กับ​ทา​พรม​วิ่ง​ขึ้น​ไป​ใน​อนามัย ซึ่ง​มี​คน​มา​ออ​กัน​ อยู่​พอ​สมควร​แล้ว ทา​พรม​ตะโกน​ออก​ไป​อย่าง​คน​ที่​รู้​ว่า​ ไม่​ใคร​ก็​ใคร​สัก​คนใน​กลุ่ม​ชาว​บ้าน​ที่​ต่าง​เปียก​ปอน​ด้วย​ กัน​ทั้ง​นั้น​คง​ล่วง​รู้​ว่า​เกิด​อะไร​ขึ้น​กับ​พ่อ​ของ​เขา เกิด​อะไร​ ขึ้น​กับ​ผู้ใหญ่​บ้าน​หมู่ 1 “ข้า​ไป​เจอ​พ่อ​เอ็ง​นอน​อยู่​บน​โคก​ดิน​เอง​ไอ้​ทา”​ พ่อ​หนาน​ออก หนึ่ง​ใน​ผู้​เข้า​ร่วม​เดิน​ขบวน​เมื่อ​สิบ​เจ็ด​ปี​ ก่อน​เอ่ย​ตอบ ฉัน​จำ​ได้​ว่า​แก​อยู่​ไม่​ไกล​จาก​สวน​ของ​พ่อ​ และ​อา​อ๋อง แต่​แก​เป็น​คน​จาก​บ้าน​หมู่ 3 นั่น​อาจ​อธิบาย​ ความ​ภักดี​แก​เป็น​อีก​อย่าง แต่​ฉัน​ไม่​อยาก​ตัดสิน เวลา​ เปลี่ยน คน​อ���จ​เปลี่ยน​ก็ได้ “เบียร์​บอก​พ่อ​ฉัน​ถูก​งู​กัด เป็น​ไป​ได้​ยัง​ไง”

“ข้า​ไม่รู้ ตอน​ไป​เจอ​พ่อ​เอ็ง...เห็น​นอน​ซม​แล้ว พูด​ แทบ​ไม่เ​ป็นค​ ำ จับใจ​ความ​ได้แ​ ต่ว​ า่ งู...งูก​ ดั ข้าก​ เ​็ ลย​รบี พ​ า​ มา​อนามัย เสร็จ​แล้ว​ก็​ไป​บอก​เจ้า​เบียร์​มัน​นี่​แหละ” “งู​อะไร พ่อ​หนาน​ออก​รู้​ไหม” ทา​พรม​ถาม​ต่อ ผู้​อาวุโส​ส่าย​หน้า “ไม่รู้ แต่​ข้า​สังเกต​จาก​แผล​น่า​จะ​เป็น​งูเห่า” ฉันม​ อง​ใบหน้าข​ อง​ชาว​บา้ น ทุกค​ น​ตา่ ง​หนั ม​ า​มอง​ ฉัน อย่า​ว่า​แต่​พวก​เขา​คิดถึง​ความ​ประจวบ​เหมาะ​ที่​เกิน​ เชื่อ​นี้​เลย ฉัน​เอง​ก็​คิด​เช่น​นั้น เวลา​เคลื่อน​คล้อย​ผ่าน​ไป ฟ้า​มืด​ลง​แล้ว แต่​ฝน​ ไม่มี​วี่แวว​จะ​หยุด​ตก เพียง​ซา​ลง​เท่านั้น แสง​ไฟ​จาก​หน้า​ รถ​เครื่อง​คัน​หนึ่ง​สาด​ผ่าน​ฝน แล้ว​แม่​ฉัน​กับ​น้า​ปอ​ฝ้าย​ ก็​ถือ​ร่ม​วิ่ง​ตึงๆ ขึ้น​มา แม่​ของ​ทา​พรม​สีหน้า​ตื่น เมื่อ​ ทั้ง​สอง​ต่าง​เห็น​กัน ทา​พรม​ก็​เข้าไป​จับ​แขน​แม่ น้า​ปอ​ฝ้าย​​ ถาม​ทา​พรม​ว่า​มัน​เกิด​อะไร​ขึ้น​ด้วย​น้ำ​เสียง​ที่​สั่น​เครือ​ ทา​พรม​บอก​ตาม​ที่​พ่อ​หนาน​ออก​พูด​กับ​เขา สีหน้า​น้า​ ​ปอ​ฝ้าย​ที่​ซีด​อยู่​แล้ว​จาก​ลม​ฝน ยิ่ง​ซีด​ลง​ไป​อีก และ​หมอ​ ก็​ยัง​ไม่​ออก​มา​เสียที ฉัน​หัน​ไป​มอง​แม่ สีหน้า​แม่​ดู​เป็น​กังวล ฉัน​รู้​ว่า​แม่​ คง​คิด​ไม่​ต่าง​ฉัน​ใน​เรื่อง​พ่อ บรรยากาศ​หนัก​อึ้ง​กด​ทับ​บน​ บ่า​ของ​ทุก​คนใน​อนามัย​นั้น มี​เพียง​ความ​เงียบ​ระหว่าง​ เสียง​ฝน​เท่านัน้ กระทัง่ เ​ข็มน​ าฬิกา​ลาก​ผา่ น​สอง​ทมุ่ ไ​ป​เจ็ด​ นาที หมอ​จึง​เดิน​ออก​มา เขา​เป็น​หมอ​หนุ่ม​อายุ​ยัง​น้อย​

156

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

157


ที่​คง​มา​ทำงาน​ตาม​อนามัย​ท้อง​ถิ่น​เพื่อ​ชดใช้​หนี้​ทุน​การ​ ศึกษา ฉัน​นึก​กลัว​ยิ่ง​นัก เพราะ​สีหน้า​หมอ​ไม่​ดี​เท่า​ไหร่​ ฉัน​อด​คิด​ไม่​ได้​ว่า​พ่อ​ตาย​เพราะ​หมอ​คน​นี้​หรือ​เปล่า “ญาติ​คนไข้​อยู่​ไหน​ครับ” ทา​พรม​และ​น้า​ปอ​ฝ้าย​แสดง​ตัว บรรดา​ลุง​ป้าค​ น​ อื่นๆ ใน​สาย​ตระกูล​ปู่​สา​อิน​ต่าง​ย้าย​ออก​ไป​จาก​พื้นที่​ หมด​แล้ว เหลือ​แต่​อา​อ๋อง​กับ​ครอบครัว​เท่านั้น ภาพ​ ที่​เห็น​ทำเอา​หดหู่​ใจ​ไม่​น้อย จาก​นั้น ฉัน​หัน​มา​มอง​แม่​ ห้า​วัน​ก่อน แม่​คง​รู้สึก​แบบ​นี้ เดียว​ดาย​ยิ่ง​กว่า​ด้วย​ซ้ำ เพราะ​แม่​ต้อง​เผชิญ​มัน​เพียง​ลำพัง สี ห น้ า ​ข อง​ท า​พ รม​แ ละ​น้ า ​ป อ​ฝ้ า ย​ดุ จ ​ย ก​ภู เ ขา​​ ยะ​เยือก​ออก​จาก​อก ​เมื่อ​หมอบ​อก​ว่า​อา​อ๋อง​พ้น​ขีด​ อันตราย​แล้ว เนื่องจาก​พิษ​งู​ยัง​ไม่​เข้า​สู่​หัวใจ โชค​ของ​​ อา​อ๋อง​ยัง​ดี​ที่​พ่อ​หนาน​ออก​นำ​มา​ส่ง​อนามัย​ได้​ทัน ไม่​ อย่าง​นั้น...หมอ​เหลือบ​มา​ทาง​แม่​ฉัน​แวบ​หนึ่ง ชาว​บ้าน​ คน​อื่นๆ ก็​เช่น​กัน ใช่ พ่อ​ฉัน​มา​ไม่ทัน นั่น​หมายความ​ว่า​อย่างไร นาน​แค่​ไหน​ที่​พ่อ​นอน​สลบ​อยู่​ใต้ถุน​บ้าน ฉัน​อด​คิด​ไม่​ได้​ ว่า​ทำไม ทั้ง​ที่​ปกติ​แล้ว แม่​เป็น​คน​ตื่น​ก่อน​ฟ้า​แจ้ง​เสมอ เช่น​นั้น​ทำไม​ไม่รู้​ว่า​พ่อ​นอน​รอ​ความ​ช่วย​เหลือ​ต่ำ​ลง​ไป​ จาก​ที่นอน​นี้​เอง เทียบ​กับ​อา​อ๋อง​ที่​อยู่​ไกล​จาก​บ้าน​แล้ว พ่อ​ไม่​น่า​ตาย ฉัน​ได้​แต่​คาด​เดา​ไป​เรื่อย​เปื่อย ไม่มี​ใคร​อยาก​ให้​

เหตุการณ์​เช่น​นี้​เกิด​ขึ้น และ​ฉัน​เชื่อ​ว่า​แม่​คง​โทษ​ตัว​เอง​ พอแล้ว ยิ่ง​คิด​เช่น​นั้น ยิ่ง​อยาก​พา​แม่​ไป​จาก​เวียง​บอน ฉัน​ไม่​อยาก​ให้​แม่​อยู่​กับ​ภาพ​เดิมๆ ทุก​เมื่อ​เชื่อ​วัน ภาพ​ พ่อ​ที่นอน​ตาย​โดยที่​แม่​ไม่​อาจ​ช่วย​ได้​ทัน

158

เงาของวันนี้

ฉันซ​ อ้ น​ทา้ ย​รถ​เครือ่ ง​แม่ก​ ลับม​ า​ทบ​ี่ า้ น​เรา​ใน​สภาพ​ เปียก​ปอน แม่ใ​ห้ฉ​ นั ไ​ป​อาบ​นำ้ ก​ อ่ น​ทจ​ี่ ะ​เป็นห​ วัด ฉันม​ อง​ ภาพ​แม่​ที่​อายุ​ใกล้​แตะ​เลข​ห้า แม่​ดู​แก่​ลง​ไป​มากกว่า​ที่​ฉัน​ จดจำ​ได้​ครั้ง​สุดท้าย นั่น​ผ่าน​มา​เพียง​ครึ่ง​ปี แต่​แม่​กลับ​ดู​ เหมือน​แก่​ลง​ไป​นับ​สิบ​ปี​นับ​จาก​ครั้ง​สุดท้าย​ที่​เรา​พบ​กัน สายน้ำ​จาก​ฝักบัว​ให้​ความ​รู้สึก​ไม่​แตก​ต่าง​จาก​ ฝน​ที่​สาด​ปะทะ​หน้า​เมื่อ​ตอน​ซ้อน​ท้าย​แม่​กลับ​มา​จาก​ อนามัย เรา​สอง​แม่​ลูก​รั้ง​อยู่​เป็น​คู่​สุดท้าย​หลัง​ชาว​บ้าน​​ คน​อื่นๆ ทยอย​กัน​กลับ​เมื่อ​เห็น​ว่า​ฝน​ซา​ลง​มาก​แล้ว ทว่า​ ฝน​กลับต​ กลง​มา​อกี ค​ รัง้ ก​ อ่ น​ฉนั ก​ บั แ​ ม่จ​ ะ​ปล่อย​ให้ท​ า​พรม​ กับ​น้า​ปอ​ฝ้าย​เฝ้า​อาการ​อา​อ๋อง​อยู่​ที่​อนามัย ระหว่าง​ทเ​ี่ กาะ​หลังแ​ ม่ซ​ อ้ น​ทา้ ย​รถ​เครือ่ ง​ฝา่ ส​ าย​ฝน​ ที่​แม้​จะ​เย็น​เยือก​และ​เสียด​แทง​ผ่าน​เสื้อ​มา​ให้​เหน็บ​หนาว และ​เจ็บ​ร้าว กระนั้น ฉัน​ก็​ยัง​สัมผัส​ได้​ถึง​ไอ​อุ่น​จาก​ด้าน​ หลัง​แม่ ความ​อบอุ่น​ที่​ทำให้​ฉัน​นึก​หวน​ย้อน​คืน​สมัย​ยัง​ เด็ก เป็น​แม่​มากกว่า​พ่อ​ที่​คอย​อุ้ม​ฉัน​ไป​ไหนๆ  เป็น​แม่​มากกว่า​พ่อ​ที่​คอย​ปลอบโยน กล่อม​ฉัน​ให้​ นอน​หลับ และ​กอด​ฉนั ไ​ว้เ​มือ่ ร​ อ้ งไห้โ​ยเย เมือ่ ต​ นื่ ต​ ระหนก​ นิธิ นิธิวีรกุล

159


ตกใจ​จาก​ฟ้า​ฝน​เปรี้ยงๆ  ฉันอ​ อก​มา​จาก​หอ้ งน้ำ ชุดน​ อน​ของ​ฉนั ว​ าง​อยูแ​่ ล้ว​ บน​แคร่​ไม้​เก่า​ตัว​นั้น แต่​แม่​ไม่​อยู่ ฉัน​มอง​หา แล้ว​เห็น​ ห้องน้ำ​ที่​อยู่​ไกล​ออก​ไป​ใน​สวน ห้องน้ำ​ที่​พ่อ​สร้าง​ขึ้น​ด้วย​ เพิง​สังกะสี​อย่าง​ง่ายๆ ไว้​ถ่าย​ทุกข์​ยาม​อยู่​ใน​สวน จะ​ได้​ ไม่ ​ต้ อ ง​เ ดิ น ​ก ลั บ ​ม า​เ ข้ า ​ห้ อ งน้ ำ ​ใ ต้ ถุ น ​บ้ า น ยั ง ​ค ง​นุ่ ง​ กระโจมอก​เมือ่ ฉ​ นั ห​ ยิบร​ ม่ เคาะ​รองเท้าบ​ ทู ใ​ห้แ​ น่ใจ​วา่ ไ​ม่ม​ี สิ่ง​ใด​แปลก​ปลอม และ​ขณะ​ที่​ทำ​เช่น​นั้น​เอง ฉัน​ก็​นึกถึง​ ภาพ​พ่อ​คุ้น​ตา​ขึ้น​มา​ได้ พ่ อ ​มั ก ​จ ะ​เคาะ​ร องเท้ า ​บู ท ​ทุ ก ​ค รั้ ง ​ก่ อ น​จ ะ​ส วม​ เสมอ เสียง​เปิด​ประตู​ห้องน้ำ​ใน​สวน​ดัง​ขึ้น ฉัน​เงย​หน้า แม่​เดิน​ออก​มา​พร้อม​ด้วย​ร่ม เห็น​เช่น​นั้น ฉัน​จึง​ยืน​รอ​ แม่​คง​เห็น​สีหน้า​ฉัน จึง​หยุด​แล้ว​ถาม “มี​อะไร” “พ่อ​เคาะ​รองเท้า​บูท​ก่อน​จะ​ใส่​เสมอ แก้ว​จำ​ได้” “วันน​ นั้ ฝ​ น​ตก พ่อค​ ง​รบี ” แม่ต​ อบ​งา่ ยๆ ฉันไ​ม่เ​ห็น​ แม่​ดู​แปลก​ใจ ยิ่ง​ฉงน “แม่​ไม่​คิด​ว่า​อาจ​มี​คน​เอา​งู​เข้าไป​ใส่​ใน​รองเท้า​พ่อ​ บ้าง​หรือ​คะ” “คิดส​ แ​ิ ก้ว แม่ค​ ดิ อ​ ยูท​่ กุ ว​ นั แต่จ​ ะ​ให้แ​ ม่ท​ ำ​ยงั ไ​ง แม่​ เป็น​ผู้​หญิง​ตัว​คน​เดียว แค่​ห้า​วัน​ที่​ผ่าน​มา แม่​ก็ได้​แต่ด​ ่า​ ตัว​เอง​มา​ตลอด​ว่า​ทำไม​พ่อ​ล้ม แม่​ไม่​ได้ยิน แม่​ไม่​อยาก​

โทษ​ว่า​เป็น​เพราะ​ยา​แก้​ไข้​จึง​นอน​หลับ​ไม่รู้​เรื่อง แต่​แม่​ก็​ โทษ แล้ว​ก็​โทษ​เรื่อย​มา​จนถึง​ตอน​นี้ ถ้า​แก้ว​จะ​พูด​กับ​แม่​ แค่​นี้ แม่​ไม่​อยาก​ฟัง” “แก้ว​ไม่​ได้​อยาก​พูด​กับ​แม่​แค่​นี้​หรอก​ค่ะ” ฉัน​ขึ้น​ เสียง​เล็ก​น้อย พอ​ทำให้​แม่​หยุด​ก้าว​ขึ้น​บันได “แก้ว​จะ​พูด​ให้​แม่​ไป​จาก​บ้าน​เรา​อีก​ใช่​ไหม” “แล้ว​แม่​ทน​ได้​หรือ​คะ​ที่​ต้อง​ทน​อยู่​ใน​บ้าน​ที่​มี​แต่​ ความ​ทรง​จำ​เจ็บ​ปวด” แม่​มอง​ฉัน​ด้วย​ตา​เศร้า​โศก จาก​นั้น​ถอน​หาย​ใจ​ เบาๆ “ถ้า​แม่​ทิ้ง​ที่​นี่​ไป​ต่าง​หาก​ล่ะ​แก้ว​คือ​ความ​ทรง​จำ​ เจ็บ​ปวด​ที่​จะ​ติดตัว​แม่​ไป​จน​วัน​ตาย” แม่ก​ ลับข​ นึ้ ไ​ป​บน​บา้ น ทิง้ ฉ​ นั ใ​ห้ย​ นื น​ งิ่ อ​ ย่าง​คน​ไม่ร​ู้ หนทาง​ข้าง​หน้า สาย​ฝน​กระหน่ำ​ลง​มา​อีก​ครั้ง ยิ่ง​เน้น​คืน​ ค่ำ​นี้​ให้​เดียว​ดาย​กว่า​เดิม

160

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

161


รุง่ เ​ช้าวันต​ อ่ ม​ า ฉันเ​ก็บก​ ระเป๋าเ​พือ่ เ​ตรียม​ตวั ก​ ลับ​ คอน​โด​ที่​กรุงเทพฯ แต่​คิด​ว่า​จะ​ลง​มา​คุย​กับ​แม่​ก่อน ไม่ใช่​ คุยเ​ผือ่ ว​ า่ แ​ ม่จ​ ะ​เปลีย่ น​ใจ​หรอก แต่ค​ ยุ เ​พือ่ ใ​ห้เ​รา​เข้าใจ​กนั ​ และ​กัน​ว่า​ฉัน​จะ​ไม่​โน้ม​น้าว​ให้​แม่​ขาย​ที่​นา​อีก​แล้ว และ​​ ฉัน​ก็​เตรียม​ข้อ​แก้ตัว​สำหรับ​บริษัท​ไว้​เรียบร้อย​แล้ว​ด้วย นั่น​คือ เมื่อ​กลับ​ไป​ถึง ฉัน​จะ​ลา​ออก ทั้ง​จาก​บริษัท และ​ จาก​คอน​โด​ที่​ฉัน​ไม่​ได้​ซื้อ​หา​มา​ด้วย​เงิน​ตัว​เอง ส่วน​เงิน​ ห้า​ล้าน​บาท​ที่​คน​รัก​ฉัน​โอน​มา​ให้​เป็น​ค่า​ซื้อ​ที่ดิน ฉัน​โอน​ กลับ​คืน​ไป​แล้ว​ผ่าน​ระบบ​ออนไลน์​ของ​โทรศัพท์​มือ​ถือ​ จาก​นั้น​ปิด​เครื่อง​เพื่อ​เลี่ยง​คำถาม​ที่​ฉัน​รู้​ดี​ว่า​ไม่​อยาก​ ตอบ

แม่​ไม่​ได้​อยู่​ที่​ห้อง​ครัว​ชั้น​ล่าง แต่​แม่​เตรียม​กับข้าว​ ไว้​ให้​ฉัน วาง​อยู่​บน​แคร่ ปิด​ฝาชี​เพื่อ​กัน​แมลง​เรียบร้อย ฉัน​ไม่​ค่อย​หิว จึง​กิน​เพียง​เล็ก​น้อย ไม่​อยาก​ให้​เสีย​ น้ำใจ​แม่ พอ​กิน​เสร็จ ฉัน​ก็​นึก​ว่า​ระหว่าง​นี้ ฉัน​น่า​ไป​หา​​ ทา​พรม ฉัน​อยาก​ไป​บอก​ลา​เขา​อีก​คน และ​ถ้า​เป็น​ไป​ได้ ฉัน​อยาก​ให้​เขา​พา​ฉัน​ขึ้น​เขา​บอน​อีก​ครั้ง ฉัน​อยาก​ไหว้​ ศาล​ผี​ขุนน้ำ อยาก​ไป​รำลึก​จุด​ที่​ปู่​ถูก​ยิง และ​วัน​วาน​ที่​พ่อ​ เคย​อุ้ม​พา​ฉัน​ขึ้น​มา ฉัน​ออก​เดิน​มา​ตาม​ถนน​ลูกรัง​ที่​เงียบ​สงบ น้ำ​ยัง​ ขัง​อยู่​ใน​จุด​ที่​เป็น​แอ่ง​ตื้นๆ หยด​น้ำ​ยัง​ค้าง​อยู่​บน​ยอด​ใบ และ​ยอด​หญ้า นก​กระจิบ​ร้อง​ทัก​ทาย​เบาๆ อากาศ​เย็น​ ชื้น​อบอวล​อยู่​ใน​ทุก​อณู กระทั่ง​ออก​มา​สู่​ถนน​สอง​เลน​ ลาดยาง​คอนกรีต​ที่​พาด​ผ่าน​เวียง ฉัน​เงย​มอง​ดู​เสา​ไฟ แล้วไ​ล่ส​ ายตา​ไป​ตาม​สาย​ไฟ​สด​ี ำ​สดุ ล​ กู ห​ ล​ู กู ต​ า​ทน​ี่ ำ​หลาย​ อย่าง​มา​สู่​ชาว​เวียง ใน​ไม่​ช้า สาย​ไฟ​และ​ถนน​เส้น​นี้​จะ​นำ​ นักท​ อ่ ง​เทีย่ ว นำ​รสี อร์ท และ​สงิ่ อ​ นื่ ๆ อีกม​ ากมาย​ตาม​มา เปลี่ยน​เวียง​บอน​ให้​กลาย​เป็น​อย่าง​อื่น​ที่​ฉัน​ไม่รู้​จัก ฉั น ​สู ด ​อ ากาศ​บ ริ สุ ท ธิ์ ​ที่ ​หาไม่​ได้​จาก​กรุงเทพฯ​ ชาว​บ้าน​ที่​คุ้น​หน้า​ฉัน และ​ฉัน​ก็​คุ้น​เขา​จาก​ความ​ทรง​จำ​ ส่ง​ยิ้ม​ทักทาย ขณะ​ขี่​รถ​เครื่อง​จาก​ไป อีก​หนึ่ง​สิ่ง​ที่​ไม่มี​ ทาง​ได้​พบเห็น​ใน​เมือง​เทพ ฉัน​นึก แล้ว​นึก​เปรียบ​เทียบ​ หลาย​อย่าง​เพียง​ชั่ว​ขณะ​ห้า​ร้อย​เมตร​จาก​บ้าน​ฉัน​มายัง​ บ้าน​ทา​พรม บาง​คำถาม ฉัน​มี​คำ​ตอบ บาง​คำ​ตอบ ฉัน​

162

บท​ที่ 13

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

163


ไม่​แน่ใจ​ว่า​มัน​ใช่​อย่าง​ที่​เป็น ใน​รอบ​รั้ว​บ้าน​เพื่อน​เก่า ฉัน​ไม่​เห็น​รถ​ทา​พรม แวบ​แรก​ฉัน​คิด​ว่า​เขา​คง​เฝ้า​ไข้​อา​อ๋อง​อยู่​ที่​อนามัย แต่ฉ​ ัน​ เห็น​รถ​เครื่อง​ของ​แม่ บรรยากาศ​โดย​รอบ​บ้าน​เงียบ​สงบ กระนั้น รถ​เครื่อง และ​รองเท้า​แตะ​ของ​แม่​ก็​บอก​ให้​รู้​ว่า​ แม่​อยู่​ข้าง​ใน ฉัน​สงสัย​ว่า​แม่​มา​ทำ​อะไร​ที่​บ้าน​อา​อ๋อง​เช้า​ วัน​เสาร์​เช่น​นี้ คง​มา​คุย​กับ​น้า​ปอ​ฝ้าย​กระมัง ฉัน​เดิน​เข้าไป​ใน​บ้าน หลัง​ถอด​รองเท้า แว่ว​เสียง​ พูดค​ ยุ ม​ า​จาก​ดา้ น​ใน ฉันเ​ดินอ​ ย่าง​เงียบเชียบ ความ​สงสัย​ ใคร่​รู้​ประเด​ประดัง แม่​กับ​น้า​ปอ​ฝ้าย​คุย​กัน​อยู่​ใน​ครัว​ ครัว​ของ​บ้าน​ทา​พรม​แตก​ต่าง​จาก​บ้าน​ฉัน เพราะ​นำ​มา​ ไว้​ข้าง​บน อาจ​เพราะ​ความ​สะดวก​สบาย เนื่องจาก​บันได​ ทอด​นำ​ไป​สู่​สวน​หลัง​บ้าน​อยู่​ใกล้​ครัว “แล้ว​ฝ้าย​จะ​เอา​ยัง​ไง ผู้ใหญ่​โพน​เขา​ใส่​ความ​​ ทา​พรม​มา​แบบ​นี้” ฉัน​หยุด​กึก​สะดุด​คำ​พูด​แม่ ใส่​ความ​งั้น​หรือ “ฉัน​ก็​ไม่รู้​จะ​เอา​ไง​ดี บัว​ผัด พี่​อ๋อง​มา​เป็น​แบบ​ นี้​อีก ฉัน​ไม่รู้​เหมือน​กัน​ว่า​จะ​ทำ​ไง นี่​เจ้า​ทา​ก็​ไป​คุย​กับ​ ผู้ใหญ่​ถึง​บ้าน ไม่รู้​ทาง​โน้น​เขา​จะ​ข่ม​จะ​ขู่เข็ญ​ยัง​ไง​บ้าง บัว​ก็​รู้ ทา​พรม​อยาก​ขจัด​พ่อ​โพน​ไป​ให้​พ้น​จาก​เวียง​บอน​ มา​ตลอด แต่​ฟาก​โน้น​ก็​รู้จัก​เข้า​ทาง​ผู้ใหญ่​ที่​จังหวัด เรื่อง​ ให้​เวียง​บอน​เป็น​สถาน​ที่​ท่อง​เที่ยว​ก็​พ่อ​โพน​นั่น​แหละ​เป็น​

คน​เจ้า​กี้​เจ้า​การ” “ฉัน​รู้ แต่​เรา​ไม่มี​หลัก​ฐาน​อะไร​ไป​เอาผิด​เขา ฉัน​ กับ​พี่​เกรียง​ก็​คุย​เรื่อง​นี้​มา​ตั้งแต่​สมัย​ที่​พี่​เขา​ยัง​อยู่​แล้ว” “ทาง​โน้น​เขา​อยาก​ให้​ฉัน​ยอม​ขาย​ที่​ให้​เขา บัว​ก็​ เหมือน​กัน​ใช่​ไหม” แม่​เงียบ​ไป​ครู่ ก่อน​จะ​ตอบ “ใช่” คำ​ตอบ​แม่​ทำเอา​ฉัน​รู้สึก​เหมือน​มี​ก้อน​แข็งๆ ขึ้น​ มา​จกุ ท​ ค​ี่ อ หลาย​ปท​ี ฉ​ี่ นั จ​ าก​ไป ภาพ​ลกั ษณ์ช​ าวนา ชาวไร่ เกษตรกร​ที่​เป็น​สัน​หลัง​ของ​ชาติ และ​ประชากร​ส่วน​ใหญ่​ ของ​ประเทศ​นี้ ฉัน​เคย​คิด​มา​เสมอ​ว่า​ถึง​อย่างไร​ก็​เป็น​ เพียง​คน​ซื่อๆ ไร้​ซึ่ง​ความ​มุ่งมาด​ปรารถนา​ดี​ประสงค์​ร้าย​ เหมือน​คนใน​กรุงเทพฯถึงไ​ม่ต​ อ้ ง​รบั ร​ เ​ู้ รือ่ ง​ราว​ทงั้ หมด ฉัน​ ก็​พอ​เดา​ออก​ว่า​เกิด​อะไร​ขึ้น​กับ​ทา​พรม เรื่อง​แบบ​นี้ การ​ ​ใส่​ความ​กัน​แบบ​นี้​มัน​ควร​มี​แต่​ใน​เมือง​ใหญ่ มัน​ควร​มี​แต่​ ใน​จิตใจ​ของ​คน​ที่​แวดล้อม​ไป​ด้วย​วัตถุ​ไม่ใช่​หรือ หรือ​ที่​จริง ไม่ใช่​วัตถุ​หรอก​ที่​กำหนด​ให้​คน​มี​จิตใจ​ เช่น​ไร หยาบ​ช้า เห็น​แก่​ตัว หรือ​รัก​สะดวก​สบาย เอาแต่​ ตัว​เอง ตัว​ของ​คน​ผู้​นั้น​เอง​ต่าง​หาก “ขับ​แก้ว” ฉันส​ ะดุง้ และ​บท​สนทนา​จาก​ภายใน​กห​็ ยุดล​ ง​โดย​ ฉับ​พลัน​เช่น​กัน

164

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

165


ทา​พรม​ยืน​อยู่​ด้าน​หลัง​ฉัน แม่​และ​น้า​ปอ​ฝ้าย​เดิน​ ออก​มา​จาก​ห้อง​ครัว ทั้ง​สอง​มี​สีหน้า​ตกใจ​เล็ก​น้อย​ที่​พบ​ ว่า​ฉัน​ยืน​อยู่​ด้าน​นอก แต่​เมื่อ​ทั้ง​สอง​เห็น​ทา​พรม ก็​รู้​ว่า​ ​มี​เรื่อง​อื่น​ที่​สำคัญ​กว่า​การ​ที่​ฉัน​มา​แอบ​ฟัง “ตกลง​ว่า​ยัง​ไง​บ้าง​ลูก” น้า​ปอ​ฝ้าย​เอ่ย​ถาม​ทันที สีหน้า​ของ​ทา​พรม​เต็ม​ไป​ด้วย​ความ​หม่นหมอง​ อย่าง​ที่​ฉัน​ไม่​เคย​เห็น เพียง​ไม่​กี่​วัน​หลัง​ฉัน​กลับ​มา​งาน​ ศพ​พ่อ เพียง​ไม่​กี่​ชั่วโมง​ที่​เรา​คุย​กัน​ด้าน​ล่าง​ของ​บ้าน​​ หลัง​นี้ หรือ​ปัญหา​ที่​ทั้ง​เพื่อน​เก่า​และ​แม่​ของ​ฉัน​แบก​รับ​ ไม่​ได้​สุม​กัน​เข้า​มา​ภาย​หลัง​ที่​พ่อ​ตาย แต่​อาจ​กิน​เวลา​มา​ เนิ่น​นาน​กว่า​นั้น​มาก​แล้ว หลาย​ปี​ที่​ฉัน​จาก​ไป “พ่อโ​พน​เขา​อยาก​ให้ฉ​ นั ล​ า​ออก​จาก​ตำแหน่งน​ า​ยก​​ อบต. หรือ​ไม่​ออก​ไป​จาก​ที่​นี่ แลก​เอา​กับ​การ​ที่​ลูก​บ้าน​​ หมู่ ​ส าม​ถึ ง ​ห มู่ ​ห้ า ​ร่ ว ม​กั น ลง​ชื่ อ​ว่ า ​ฉั น ​กิ น ​เงิ น ​โ ครงการ​ หมู่บ้าน​หนึ่ง​ล้าน” “มัน​จะ​เกิน​ไป​หน่อ���​แล้ว” แม่​โพล่ง​อย่าง​เหลือ​อด ทา​พรม​มอง​แม่​ฉัน มอง​ปอ​ฝ้าย แล้ว​หัน​กลับม​ า​ มอง​ฉัน “ก่อน​กลับ​มา​นี่ ฉัน​แวะ​ไป​หา​พ่อ​มา” จู่ๆ เขา​ก็​เปลี่ยน​เรื่อง สีหน้า​ของ​น้า​ปอ​ฝ้าย​อ่อน​ ลง​เมื่อ​นึกถึง​อา​อ๋อง “พ่อ​เป็น​ไง​บ้าง” แก​เอ่ย​ถาม 166

เงาของวันนี้

“พ่อ​ดี​ขึ้น​มาก​แล้ว ยัง​ถาม​ฉัน​ถึง​เรื่อง​ที่​เกิด​ขึ้น​ ด้วย” “พ่อ​ของ​ลูก​รู้​ว่า​ยัง​ไง” “พ่อ​หนาน​เป็น​คน​พูด” ใบหน้าข​ อง​นา้ ป​ อ​ฝา้ ย​แดง​เข้มข​ นึ้ ท​ นั ที แก​หนั ก​ ลับ​ เข้าไป​ใน​ครัว ถือ​มีด​อีโต้​ออก​มา ตะโกน​ก้อง “กู​จะ​ไป​ฆ่า​มัน ที่​ผัว​กู​ถูก​งู​กัด​ก็​เพ​ราะ​มัน​น่ะ​ แหละ” “เรา​ทำ​อะไร​พวก​นนั้ ไ​ม่ไ​ด้ห​ รอก” ทา​พรม​รงั้ แ​ ม่เ​ขา​ ไว้​ด้วย​สอง​มือ ฉัน​กับ​แม่​ต่าง​มอง​หน้า​กัน​อย่าง​ตระหนก เรา​รู้​ว่า​ถ้า​น้า​ปอ​ฝ้าย​จะ​ไป​ให้​ได้ อย่างไร​ก็​ต้อง​ห้าม “เชื่อ​ฉัน​เถอะ​นะ​แม่ เวียง​บอน​บ้าน​เรา​ไม่​เหมือน​ เดิม​อีก​ต่อ​ไป​แล้ว มัน​ไม่ใช่​เพราะ​ผู้ใหญ่​โพน ไม่ใช่​เพราะ​ บริษัท​ยาสูบ หรือ​การ​สัมปทาน​ทั้ง​หลาย​แหล่​ที่​คน​รุ่น​แม่​ เคย​ต่อสู้​อีก​ต่อ​ไป​แล้ว แต่​มัน​เป็น​สิ่ง​ที่​อยู่​ใน​จิตใจ​ของ​เรา​ เอง เรา​ทุก​คน​ที่​ยอม​ให้​ความ​โลภ​เข้า​ครอบงำ” “มึง​พูด​อย่าง​นี้​ได้​ยัง​ไง หา ทา​พรม พ่อ​มึง ลุง​ เกรียง ปู่​มึง ปู่​ขับ​แก้ว ตาย​ก็​เพราะ​ต้องการ​ปกป้อง​ที่ดิน​ ไว้ ทุกค​ น​อยาก​รกั ษา​ให้เ​วียง​บอน​ยงั ค​ ง​เป็นเ​วียง​เหมือน​ท​ี่ เคย​เป็น แล้ว​มึง​ยัง​จะ​พูด​อย่าง​นี้” น้าป​ อ​ฝา้ ย​ตบ​หน้าท​ า​พรม​ดว้ ย​นำ้ ตา ฉันไ​ม่ค​ ดิ เ​ลย​ ว่า​จะ​ต้อง​มา​อยู่​ท่ามกลาง​การ​เผชิญ​หน้า​เช่น​นี้ สมรภูมิ​ ใน​บ้าน​ของ​คน​ที่​ฉัน​นับถือ​ประดุจ​ญาติ​พี่​น้อง

นิธิ นิธิวีรกุล

167


ทา​พรม​เอง​ก็​หลั่ง​น้ำตา “แม่​จ๋า อย่า​หา​ว่า​ฉัน​อกตัญญู หรือ​คิด​ยอม​แพ้​ เลย แต่​ตั้งแต่​ปู่​อิน​ปาน​ถูก​ยิง บ้าน​เวียง​บอน​ก็​ไม่​เหมือน​ เดิม สิบเ​จ็ดป​ ท​ี เ​ี่ รา​พยายาม​รกั ษา​ความ​เป็นไ​ท​เป็นเ​รา​เอง ไม่​เป็น​หนี้​สิน​ใคร ไม่​ว่า​ธนาคาร หรือ​บริษัท​ยาสูบ เรา​ ทำได้ ฉัน​ทำได้ แต่​แล้ว​เมื่อ​คน​รุ่น​พ่อ​ตาย​จาก แล้วค​ น​ รุ่น​ลูก​เห็น​ว่า​เงิน​ทำ​อะไร​ได้​บ้าง ตั้งแต่​ระดับ​ผู้นำ​ประเทศ​ จน​มา​ถึง​ผู้ใหญ่​บ้าน ฉัน​โทษ​พวก​เขา​ไม่​ได้ที่​ต่าง​อยาก​มี​ บ้าน​หลังใ​หญ่ มีเ​ฟอร์น​ เ​ิ จ​อร์ห​ รูๆ มีร​ ถยนต์แ​ ทน​รถ​เครือ่ ง​ เก่าๆ และ​มี​ชีวิต​ที่​สมบูรณ์​เช่น​ใน​โฆษณา ฉัน​เป็น​นายก​ องค์การ​บริหาร​ส่วน​ตำบล แต่​ฉัน​ไม่​อาจ​บริหาร​จิตใจ​ใคร​ ให้​คิด​ตาม​สิ่ง​ที่​คน​รุ่น​แม่​พยายาม​รักษา​ไว้​ได้ ฉัน​ไม่​อยาก​ เสีย​พ่อ เสีย​แม่​ไป​เพียง​เพื่อ​รักษา​ที่ดิน​ที่​เรา​เอา​ไป​ไม่​ได้​ นะ​แม่” มีดอ​ โี ต้ใ​น​มอื น​ า้ ป​ อ​ฝา้ ย​รว่ ง​ลงพืน้ น้าแ​ ก​กบั ท​ า​พรม​ ​สะอึก​สะอื้น​ร้องไห้​กอด​กัน​กลม ฉัน​กับ​แม่​เบือน​หน้า แต่​ เป็น​แม่​ที่​เดิน​ลง​ไป​จาก​บ้าน​ของ​ทา​พรม

แรก​ที​เดียว​ฉัน​อยาก​ตอบ​ว่า​ไม่ใช่ แต่​กลับ​พยัก​ หน้า “ค่ะ พอดี​แก้ว​ไม่​เห็น​แม่​ที่​บ้าน เลย​ลอง​มา​ดู​ที่​นี่” “มี​อะไร” “แก้ว​จะ​กลับ​กรุงเทพฯ​แล้ว​ค่ะ”

แม่ล​ ง​มา​ยนื เ​ช็ดน​ ำ้ ตา​ทข​ี่ า้ ง​รถ​เครือ่ ง ฉันต​ าม​ลง​มา แล้ว​หยุด​ยืน​รอ​แม่​ร้องไห้​จน​เสร็จ จึง​เอ่ย​ถาม “เป็น​อะไร​ไหม​คะ​แม่” แม่​หัน​มา​มอง​ฉัน ส่าย​หน้า “ไม่​เป็นไร แก้ว​มาตา​มหา​แม่​ใช่​ไหม” 168

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

169


ราวกับ​การก​ลับ​คืน​สู่​ความ​เป็น​จริง​ที่​หลงลืม​ไป​ แสน​นาน ทันทีท​ ฉ​ี่ นั ก​ า้ ว​ลง​จาก​รถ​ทวั ร์เ​ชียงใหม่–กรุงเทพฯ ที่​สถานี​ขนส่ง​หมอชิต 2 บรรดา​เสียง​และ​ผู้คน​อัน​อึกทึก​ ​ก็​ทักทาย​ฉัน​อย่าง​คุกคาม บรรยากาศ​รุก​เร้า​เช่น​นี้​เอง​ที่​ ย้ำเ​ตือน​ให้ต​ ระหนักว​ า่ ค​ รัง้ ห​ นึง่ ฉ​ นั เ​คย​ชนื่ ช​ อบ​และ​ตนื่ เ​ต้น​ ไป​กบั ม​ นั คน​รกั ฉ​ นั ไ​ม่ไ​ด้ม​ า​รบั อ​ ย่าง​ทบ​ี่ อก​วา่ จ​ ะ​ทำ​เมือ่ ฉ​ นั ​ โทร​บอก​เวลา​ถงึ ส​ ถานีข​ นส่ง ก่อน​รถ​ทวั ร์แ​ ล่นผ​ า่ น​อยุธยา ซึ่ง​ไม่​ได้​ทำให้​ฉัน​แปลก​ใจ​นัก ฉัน​เดิน​ไป​ขึ้น​รถ​แท็กซี่​ใน​จุด​ที่ทาง​สถานี​ขนส่ง​จัด​ เตรียม​ไว้​ให้ แถว​ขบวน​รถ​แท็กซี่​ไหล​หลาก​เข้า​สู่​สถานี​ ขนส่งห​ มอชิต ทัง้ ท​ ฟ​ี่ า้ เ​พิง่ ส​ าง​ไม่น​ าน ฉันแ​ ทบ​ไม่ไ​ด้เ​ลือก​

มาก​นัก​เมื่อ​คน​ขับ​ตะโกน​ผ่าน​หน้าต่าง​ผู้​โดยสาร​ว่า​จะ​ ไป​ไหน ฉัน​ก้าว​ขึ้น​นั่ง​เบาะ​หลัง​บอก​เป้า​หมาย​กับ​เขา​ไป มิเตอร์​ก็​เริ่ม​ต้น​ทำงาน บรรยากาศ​ยาม​เช้าข​ อง​กรุงเทพฯ ใน​ชว่ ง​ปริมณฑล​ ก่อน​เข้า​สู่​ตัว​เมือง​ชั้น​ใน​ค่อน​ข้าง​เงียบ​สงบ​ไม่​ต่าง​จาก​ตัว​ เมือง​เวียง​บอน​ทฉ​ี่ นั จ​ าก​มา รถ​รา​ยงั ไ​ม่ม​ ากมาย คน​กวาด​ ถนน​ยงั ท​ ำงาน​ของ​เขา​และ​เธอ​ได้อ​ ย่าง​สะดวก​ไม่ต​ อ้ ง​คอย​ เอ่ย​ปากขอ​โทษ​คน​เดิน​เท้า คน​ยืน​รอ​รถเมล์ กระทั่ง​คอย​ หลบ​รถยนต์ รถ​มอเตอร์ไซค์ “กลับ​บ้าน​มา​หรือ​ครับ” คน​ขับ​แท็กซี่​ชวน​คุย ฉันห​ นั ม​ า​มอง ใบหน้าส​ ะท้อน​กระจก​สอ่ ง​หลังม​ อง​ ตอบ​มา อายุ​เขา​ไม่​น่า​ห่าง​จาก​ฉัน​มาก​นัก คน​หนุ่ม​สาว​ จาก​บ้านนา​ผู้​ผิด​หวัง​จาก​ความ​ฝัน​ที่​กรุงเทพฯล่อ​หลอก​ อีก​คน “ค่ะ” “ที่ไหน​ครับ” “ลำพูน​ค่ะ” “ผม​ก็​คน​ลำพูน” ฉัน​มอง​เขา​อีก​ครั้ง​ราวกับ​คำ​พูด​นั้น​จะ​ทำให้​เรา​ รู้จัก​กัน “อำเภอ​อะไร​คะ” “เวียง​สา​ครับ” “ฉัน​คน​เวียง​บอน”

170

บท​ที่ 14

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

171


รอย​ยมิ้ ค​ ลีอ​่ อก ดูเ​หมือน​เขา​จะ​ดใ​ี จ​จริงๆ ทีเ​่ จอ​คน​ บ้าน​ใกล้​เรือน​เคียง แม้​บ้าน​เรา​จะ​ไม่​ได้​อยู่​ใกล้​กัน​เหมือน​ ฉัน​กับ​ทา​พรม​ก็ตาม แต่​เวียง​สา​กับ​เวียง​บอน​อยู่​ติด​กัน​ เพียง​เขา​บอน​ขวาง​กั้น พ่อ​แม่​เขา​อาจ​เคย​ร่วม​เดิน​ขบวน​ เมื่อ​สิบ​เจ็ด​ปี​ก่อน​เหมือน​พ่อ​ฉัน จาก​นั้ น ​เ รื่ อ ง​ร าว​ร ะหว่ า ง​เ รา​ก็ ​เ ริ่ ม ​ต้ น คน​ขั บ​ แท็กซี่​แนะนำ​ตัว​ว่า​เขา​ชื่อ​เพิก เข้า​กรุงเทพฯมา​สิบ​ปี​แล้ว ตอน​แรก​ก็​เหมือน​คน​อื่นๆ เข้า​มา​เป็น​แรงงาน​ใน​ระบบ​ อุตสาหกรรม เขา​กับ​แฟน​สาว​ทำงาน​ใน​โรงงาน​แห่ง​หนึ่ง​ ย่าน​สมุทรปราการ​ตาม​คำ​แนะนำ​ของ​รนุ่ พ​ ค​ี่ น​เวียง​สา​ทเ​ี่ ข้า​ มา​ก่อน แต่​เพียง​ปี​เดียว​ทั้ง​สอง​ได้​ผจญ​ชีวิต​ใหม่​แตก​ต่าง​ ไ​ป​จาก​เดิม ฝันท​ พ​ี่ วก​เขา​เคย​คยุ บ​ น​เถียง​นา​ระหว่าง​องิ แอบ​ ไอ​อุ่น​ระหว่าง​กัน​ว่า​จะ​เก็บ​เงิน​ไป​ปลูก​บ้าน​ที่​เวียง​สา​ บ้าน​หลัง​ใหญ่ๆ มี​ทีวี​จอ​ยักษ์ เฟอร์นิเจอร์​ชิ้น​งาม กลับ​ พังท​ ลาย แฟน​ของ​เขา​ไป​เป็นก​ กิ๊ ผ​ จ​ู้ ดั การ​โรงงาน พอ​เรือ่ ง​ รูถ​้ งึ ห​ ผ​ู ใู้ หญ่ กลับเ​ป็นแ​ ฟน​เขา​ทถ​ี่ กู ใ​ห้อ​ อก ทุกว​ นั น​ เ​ี้ ขา​ไม่ร​ู้ ว่าช​ ะตา​กรรม​เธอ​เป็นย​ งั ไ​ง เบอร์โ​ทรศัพท์ท​ เ​ี่ คย​ให้ก​ ย​็ กเลิก​ ไป​แล้ว เขา​หวัง​แต่​ว่า​เธอ​จะ​มี​ชีวิต​ที่​ดี พอ​ไม่มี​แฟน เขา​ก็​ ใช้​เป็น​ข้อ​อ้าง​ใน​การ​ประวิง​ความ​ฝัน​ไว้​ก่อน เขา​อยาก​ใช้​ ชีวิต​เช่น​หนุ่ม​โสด​ค���​เมือง ทุก​สิ้น​เดือน​เงิน​จึง​หมด​ไป​กับ​ การ​ตั้ง​วง​กิน​เหล้า​กับ​เพื่อน​ใน​โรงงาน​ทั่วไป ไม่​ถึง​วัน​ที่​ สิบ​ห้า เขา​ก็​ต้อง​ขอ​เบิก​เงิน​ล่วง​หน้า​จาก​โรงงาน นับว​ ัน​ หนี้​สิน​พอกพูน ที่สุด​เมื่อ​เห็น​ว่า​รั้น​ทำ​ต่อ​ไป เขา​จะ​เสีย​

มากกว่าไ​ด้ เขา​จงึ ห​ นีจ​ าก​โรงงาน​มา​ดอื้ ๆ ปิดเ​บอร์ม​ อื ถ​ อื ไม่​ติดต่อ​ใคร เท่า​ที่​เขา​พอ​รู้ โรงงาน​ประกาศ​ให้​เขา​เป็น​ บุคคล​หนี​หนี้ ทั้ง​ยัง​จะ​เอา​เรื่อง​เขา​ใน​คดี​อาญา​ด้วย เขา​ หนี​อยู่​ได้​สอง​ปี​ก็​ถูก​จับ “ตำรวจ​มา​เคาะ​ประตู​ห้อง​ผม” เขา​บอก​ฉัน​ด้วย​​ น้ำเ​สียง​ไม่อ​ นิ งั ข​ งั ข​ อบ แล้วบ​ อก​ตอ่ ว่าเ​ขา​เบือ่ ก​ บั ก​ าร​วงิ่ ห​ นี​ แล้ว ตำรวจ​จงึ น​ ำ​เขา​ขนึ้ ฟ​ อ้ ง​ศาล​ใน​คดีโ​กง​เงินบ​ ริษทั ต​ าม​ท​ี่ โรงงาน​สง่ ส​ ำนวน​ฟอ้ ง​มา ทัง้ ท​ จ​ี่ ริงเ​ป็นการ​กย​ู้ มื แต่เ​พราะ​ เขา​ไม่​ได้​อ่าน​ราย​ละเอียด​ให้​ดี เขา​ติด​คุก​อยู่​ได้​สาม​ปี​ก็​ พ้น​โทษ​ออก​มา แน่นอน​ว่า​คน​มี​ชนัก​ติด​หลัง​อย่าง​เขา​หา​ งาน​ไม่​ได้​ง่ายๆ ยิ่ง​เป็น​คดี​ฉ้อโกง​ด้วย​แล้ว แทบ​ทุก​บริษัท​ ทีเ​่ ขา​เดินเ​ข้าไป​สมัคร กระทัง่ ย​ าม ต่าง​ปดิ แ​ ฟ้มส​ ง่ เ​อกสาร​ คืน​เขา​โดย​ไม่​สัมภาษณ์​ใดๆ เพิ่ม​เติม “แล้ว​ผม​ก็​เลย​มา​เป็น​คน​ขับ​แท็กซี่​นี่​แหละ” เขา​จบ​ เรื่อง​ของ​เขา แล้ว​ถาม​กลับ​ว่า​ฉัน​เข้า​มา​กรุงเทพฯกี่​ปี​แล้ว ฉันเ​ล่าเ​รือ่ ง​ของ​ฉนั แต่ส​ งวน​เรือ่ ง​ตำแหน่งง​ าน ฉัน​ ไม่​อยาก​ให้​เขา​คิด​เปรียบ​เทียบ​กับ​ตัว​เอง ลึกๆ ลง​ไป​แล้ว ฉันก​ ลัวว​ า่ ถ​ า้ เ​ขา​รว​ู้ า่ ฉ​ นั ม​ ต​ี ำแหน่งง​ าน​ทส​ี่ งู มีเ​งินเ​ดือน​ใน​ ระดับ​พอ​สมควร ฉัน​อาจ​ไม่​ปลอดภัย ถึง​ยัง​ไง​กรุงเทพฯ​ ก็​ยัง​เป็น​เมือง​ที่​ฉัน​ไว้ใจ​ไม่​ได้​อยู่ดี แม้​คน​ที่​เรา​คุย​ด้วย​จะ​ ทำให้​เรา​วางใจ เป็น​คน​มา​จาก​จังหวัด​เดียวกัน เป็น​คน​ที่​ อาจ​เป็น​เพื่อน​ที่​ดี​ของ​เรา “ดู​แล้ว​คุณ​น่า​จะ​มี​ความ​สุข​ดี​นะ​ครับ”

172

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

173


ฉัน​มอง​แวว​ตา​เขา นึก​อยาก​บอก​ว่า​อย่า​ให้​เครื่อง​ แต่ง​กาย​ลวงตา​สิ คน​ที่​แต่ง​กาย​ดี​ใช้​ข้าว​ของ​แบ​รนด์เน​ม​ อาจ​ปกปิดบ​ าง​อย่าง​ทเ​ี่ ขา​ไม่ต​ อ้ งการ​ให้ค​ น​อนื่ ร​ ก​ู้ ไ็ ด้ แต่ฉ​ นั ​ ก็ได้​แต่​ตอบ​ว่า “ค่ะ มี​ความ​สุข​พอ​สมควร” เพิก​ขับ​เลี้ยว​รถ​เข้า​สู่​คอนโดมิเนียม​ที่​ฉัน​อาศัย​อยู่ เขา​อด​เอ่ยอ​ อก​มา​ไม่ไ​ด้ว​ า่ ฉ​ นั อ​ ยูค​่ อน​โดฯ​อย่าง​หรู ฉันก​ ไ็ ด้​ แต่​บอก​เขา​ไป​ตาม​ความ​จริง​ว่า​มัน​ไม่ใช่​ของ​ฉัน​หรอก แต่​ เป็น​ของ​คน​รัก เขา​ชะลอ​จอด​ที่​ด้าน​หน้า​ตึก​ที่​ฉัน​อยู่ ฉัน​ จ่าย​ค่า​โดยสาร​ให้ เขา​ขอบคุณ​ฉัน และ​อวยพร​ให้​โชค​ดี ฉัน​อวยพร​เขา​เช่น​กัน ลง​จาก​รถ​แท็กซี่ มอง​ไป​รอบๆ คอนโดมิเนียม​ทอ​ี่ ยู​่ มา​เกือบ​สาม​ปี​แล้ว นับ​ตั้งแต่​ที่​ฉัน​ยอมรับ​คำร้อง​ขอ​จาก​ คน​รัก​ให้​ย้าย​มา​อยู่​ด้วย​กัน ก่อน​หน้า​นี้​ฉัน​เกรง​คำ​ครหา แต่​แล้ว​เป็น​เขา​หรือ​หล่อน​ที่​บอก​ว่า​ชีวิต​ของ​เรา​อย่า​ไป​ สนใจ​ขี้ปาก​คน​อื่น​สิ ฉัน​หยิบ​บัตร​ผ่าน​ประตู​มาส​แกน​ผ่าน​เข้าไป รปภ. แต่ง​กาย​ใน​ชุด​สูท​สี​ขาว ยกมือ​ตะเบ๊ะ​ทักทาย​ฉัน ฉัน​ ได้​แต่​ผงก​หัว​ตอบ​รับ​อย่าง​เก้อ​เขิน​ใน​ทุก​ครั้ง ถึง​จะ​อยู่​ กรุงเทพฯมา​นาน แต่​ฉัน​ไม่​ชิน​กับ​ระบบ​บาง​อย่าง​ที่​ส่ง​ เสริม​ให้​คน​ผยอง​ตน​ว่า​เหนือ​กว่า​คน​อื่น​ด้วย​สถานะ ด้วย​ เงิน ที่​เคลือบ​ฉาบ​ด้วย​คำ​ว่า ‘บริการ’ แม้แต่​น้อย ฉัน​กด​ลิฟต์ รอ​คอย​ให้​มัน​เคลื่อน​จาก​เลข 11​ ชั้น​ที่​ฉัน​อาศัย​ลง​มา เสียง ‘ตึ๊ง’ ดัง​ขึ้น​เบาๆ ประตู​ลิฟต์​

เลื่อน​ออก แล้ว​คน​รัก​ฉัน​ก็​ก้าว​ออก​มา​พร้อม​ด้วย​ผู้​หญิง​ อีก​คน สีหน้า​คน​รัก​ฉัน​ดู​แปลก​ใจ​เล็ก​น้อย ฉัน​เอง​เสีย​ ด้วย​ซ้ำ​ที่​ตกใจ ตกใจ​ทั้ง​ที่​จู่ๆ คน​ที่​เรา​คิด​ว่า​เขา​จะ​มา​​ รอ​รับ กลับ​อยู่​กับ​คน​อื่น “แก้ว กลับ​มา​แล้ว​เห​รอ” ถึง​จุด​นี้ ฉัน​ไม่​คิด​อีก​แล้ว​ว่า​เขา​เป็น​ชาย​หรือ​หญิง สำหรับ​ฉัน จาก​นาที​นี้ มัน​ไม่​สำคัญ​อีก​ต่อ​ไป​แล้ว เพราะ​ เขา​หรือ​หล่อน​จะ​เป็น​เพียง​คน​แปลก​หน้า “แค่​กลับ​มา​เก็บ​ของ​ส่วน​ตัว​เท่านั้น เดี๋ยว​ก็​จะ​ไป​ แล้ว” “ไป​ไหน” เขา​ยัง​มี​แก่​ใจ​ถาม “กลับ​บ้าน” “แล้ว​ที่​นี่​ไม่ใช่​หรือ​ไง” ฉัน​ไม่​ตอบ​แต่​ก้าว​เข้า​ลิฟต์ กด​ปุ่ม​ปิด ประตู​เลื่อน​ ช้าๆ ฉัน​มอง​หน้า​อดีต​คน​รัก​ฉัน ความ​รู้สึก​เจ็บ​แป​ลบ​ เล็กๆ แล่น​ขึ้น​มา​พร้อม​กับ​ตัว​ฉัน​ที่​เลื่อน​ขึ้น​สู่​บรรยากาศ​ ชั้น 11 แต่​เมื่อ​ประตู​ลิฟต์​เปิด​ออก ความ​รู้สึก​นั้น​ก็​หาย​ ไป ฉันไ​ข​ลกู บิดป​ ระตู ความ​รสู้ กึ ท​ ค​ี่ วร​จะ​คนุ้ เ​คย เพียง​ หนึ่ง​สัปดาห์​ที่​จาก​ไป ความ​รู้สึก​เหล่า​นั้น​ไม่​หลง​เหลือ​ ข้าว​ของ​บาง​อย่าง เช่น​หนังสือ​ทซี่​ ื้อ เสื้อผ้า​ใน​ตู้​ยัง​คง​อยู่ รวม​ถึง​รองเท้า​ราคา​แพง​ยัง​ไม่​ถูก​แตะ​ต้อง แต่​ทั้งหมด​นี้​ ล้วน​เป็น​ของ​หญิง​สาว​อีก​คน​ที่​ฉัน​ไม่รู้​ว่า​ทำ​เธอ​หล่น​หาย​

174

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

175


ทีไ่ หน อาจ​เป็นร​ ะหว่าง​ทฉ​ี่ นั น​ งั่ อ​ ยูใ​่ น​สวน​รถไฟ​เมือ่ เ​จ็ดว​ นั ​ ก่อน อาจ​เป็น​ระหว่าง​ที่​ฉัน​นั่ง​รถไฟ​มา​ลง​ที่​สถานี​ขุน​ตาน อาจ​เป็น​ได้​ว่า​ตัว​ตน​ของ​หญิง​สาว​คน​นั้น​เลือน​หาย​ไป​เมื่อ​ ลอด​ผา่ น​อโุ มงค์ข​ นุ ต​ าน อุโมงค์ท​ ว​ี่ า่ ก​ นั ว​ า่ หาก​ใคร​ได้ล​ อด​ แล้ว​จะ​กลับ​มา​ดิน​แดน​ล้าน​นา​อีก​ครั้ง และ​อยู่​ตลอด​ไป ฉัน​เลือก​ข้าว​ของ​ที่​คิด​ว่า​จำเป็น เช่น​เครื่อง​สำอาง​ ทีช​่ อบ​ใช้ แปรงสีฟนั ฉ​ นั ท​ ผ​ี่ า่ น​รอ่ ง​รอย​การ​ใช้ง​ าน​จาก​หญิง​ อีกค​ น ฉันไ​ม่ป​ รารถนา​ใช้ซ​ ำ้ จึงป​ ล่อย​มนั ไ​ว้ใ​น​หอ้ งน้ำต​ าม​ เดิม หนังสือ​บาง​เล่ม​ที่​ฉัน​ชอบ​อ่าน ไม่​ลืม​ยัด​ใส่​กระเป๋า​ ใบ​เดียว​กับ​ที่​ฉัน​นำ​กลับ​ไป​ที่​บ้าน​เกิด กวาดตา​มอง​ดู​บ้าน​ แปลก​หน้าที่​ฉัน​อาศัย​มา​สาม​ปี เปิด​ประตู​ออก​ไป อดีต​ คน​รัก​รอ​ฉัน​อยู่​ที่​ด้าน​นอก “เธอ​จะ​ไป​จริงๆ เห​รอ” ฉันม​ อง​เขา กับพ​ ฤติกรรม​ทพ​ี่ ยายาม​เปลีย่ น​ตวั เ​อง​ เป็น​ผู้ชาย เขา​ประสบ​ความ​สำเร็จ​แล้ว​ที่​หน้า​ลิฟต์​นั่นเอง ฉัน​จะ​ไม่​เรียก​เขา​หรือ​หล่อน​อีก​ต่อ​ไป เพราะ​เขา​ไม่​หลง​ เหลือค​ วาม​เป็นผ​ ห​ู้ ญิงท​ ค​ี่ วร​มี ไม่ว​ า่ ค​ ณ ุ จ​ ะ​เป็นเ​พศ​ชาย​แท้ หรือเ​ป็นเ​พียง​ผท​ู้ ป​ี่ รารถนา​ขา้ ม​เพศ ความ​เป็นห​ ญิงส​ ำนึก​ สำเหนียก​ว่า​คน​เรา​ทุก​คน​ล้วน​เกิด​จาก​แม่ ควร​มี​อยู่​ใน​ใจ “ใช่” “ที่​เธอ​เห็น​เมื่อ​กี้ ผู้​หญิง​คน​นั้น​เป็น​แค่​พวก​สาว​หิ้ว​ จาก​ใน​ผับ​เท่านั้น​แหละ” “ไม่​สำคัญ​หรอก​ว่า​เธอ​จะ​เอา​ใคร​มา​นอน ผู้​หญิง​

ก็​คือ​ผู้​หญิง ยิ่ง​เธอ​พูด​แบบ​นั้น ยิ่ง​แสดง​ให้​เห็น​ว่า​เธอ​​ น่า​รังเกียจ​เพียง​ไร” ฉัน​ผละ​จาก​มา เขา​ตะโกน​ไล่​หลัง “แล้ว​เธอ​ล่ะ ทำ​อะไร​ได้​บ้าง ถ้า​ไม่​ได้​ฉัน เธอ​จะ​ ได้​เป็น​ผู้​จัดการ​เห​รอ กับ​อี​แค่​หลอก​ชาว​บ้าน​โง่ๆ ให้​ขาย​ ที่ดิน​ยัง​ทำ​ไม่​ได้” ฉัน​หยุด​ก้าว หัน​กลับ​มา​มอง “เพราะ​ฉนั ร​ แ​ู้ ล้วไ​ง​วา่ ต​ อ่ ใ​ห้พ​ ยายาม​ยงั ไ​ง ฉันก​ เ​็ ป็น​ เพียง​ชาว​บ้าน​โง่ๆ ใน​สายตา​เทวดา​อย่าง​คุณ” ฉัน​ทิ้ง​เขา​และ​ตัว​ฉัน​ที่​พยายาม​เป็น​ใน​สิ่ง​ที่​ไม่ใช่​ ไว้​ตรง​นั้น และ​ไม่​หวน​กลับ​ไป​มอง​อีก​เลย

176

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

177


ขบวน​รถไฟ​ที่​ออก​เดิน​ทาง​เร็ว​ที่สุด​เท่า​ที่​จะ​หา​ได้​ ไป​ยัง​สถานี​ขุน​ตาน ออก​จาก​สถานี​กรุงเทพฯเวลา​บ่าย​ สอง​โมง​สามสิบ​นาที ไป​ถึง​ปลาย​ทาง​ตี​สาม​สี่​สิบ​สี่​นาที นึกถึง​เบียร์​หรือ​ทา​พรม​ที่​จะ​เป็น​คน​มา​รับ​แล้ว​เกรงใจ ฉัน​จึง​ยอม​เลือก​ที่​จะ​ซื้อ​ตั๋ว​โดยสาร​รอบ​สิบ​แปด​นาฬิกา​ ขบวน​หมายเลข 1 เพื่อ​ไป​ถึง​ขุน​ตาน​ตอน​หก​โมง​เช้า​ของ​ วัน​จันทร์​ดี​กว่า อย่าง​น้อย​ดวงตะวัน​ก็​เช้า​แล้ว​เมื่อ​ฉัน​ ทะ​ลุ​อุโมงค์​ออก​มา ยัง​ไม่รู้​จะ​ทำ​เช่น​ไร​ระหว่าง​รอ​ให้​เวลา​เคลื่อน​ผ่าน​ ไป​อย่าง​เชื่อง​ช้า ฉัน​ลาก​กระเป๋า​ไป​ฝาก​ไว้​ที่​ห้อง​สัมภาระ รับ​บัตร​ระบุ​เลข​หมาย​เพื่อ​นำ​มา​แลก​ตอน​ขอก​ระ​เป๋า​กลับ​

คืน ฉัน​เดิน​ขึ้น​บันได​ข้าง​สถานี​ขึ้น​ไป​ยัง​ร้าน​กาแฟ​ที่​อยู่​ ชั้น​สอง จิบ​กาแฟ​ราคา​แพง มอง​ดู​นัก​เดิน​ทางใน​อาคาร​​ ผูโ​้ ดยสาร​ตำ่ ล​ ง​ไป​เบือ้ ง​ลา่ ง ส่วน​มาก​เป็นผ​ คู้ น​เช่นเ​ดียว​กบั ​ ฉัน จาก​บ้าน​เกิด​มา​สู่​เมือง​เทพ และ​รวม​ถึง​นัก​ท่อง​เที่ยว​ ชาว​ต่าง​ชาติ​ผู้​ปรารถนา​รส​ความ​ต่าง มอง​ใบหน้า​ของ​พวก​เขา ฉัน​เห็น​ใบหน้า​ที่​ยัง​ซื่อ​ใส​ ​ของ​ตัว​ฉัน​เอง​เมื่อ​แรก​มา​ถึง​กรุงเทพฯ แม้​สถาน​ที่​อาจ​​ แตก​ต่าง แต่​ปลาย​ทาง​ที่​หมาย​ไม่​เคย​เปลี่ยน บาง​ครั้ง​มัน​ เป็น​สถาน​ที่​ใน​ใจมา​กก​ว่า กาแฟ​ร้อน​หอม​กรุ่น​มา​เสิร์ฟ รสชาติ​ดี​สู้​กาแฟ​ ที่​เวียง​บอน ซึ่ง​พ่อ​ปลูก​ไว้​ชง​ดื่ม​เอง​ไม่​ได้ รส​จาก​เมล็ด​ กาแฟ​ที่​คั่ว บด และ​ชง​สดๆ นั้น ต่อ​ให้​กาแฟ​ที่​ยกย่อง​ ว่า​ดี​ที่สุด​ใน​โลก​ก็​เทียบ​ไม่​ติด ยิ่ง​กาแฟ​ถ้วย​นั้น​ชง​จาก​มือ​ ​คน​ที่รัก​ด้วย​แล้ว “แก้ว​รีบ​กลับ​ไหม” ขณะ​ละ​เลียด​ กาแฟลา​เต้ ฉันห​ วน​นกึ ถึงบ​ ท​สนทนา​ ก่อน​จาก​ระหว่าง​ฉัน​กับ​แม่​บน​เขา​บอน​สาย​วาน​นี้ ที่สุด​ แล้ว การ​ย้อน​กลับ​ไป​ร่วม​งาน​วัน​เผา​ศพ​พ่อ​ที่​บ้าน​เกิด​ ​ก็​ทำให้​ฉัน​ได้​หวน​สู่​อดีต​สมัย​เด็กอ​ ีก​ครั้ง เพียง​ทว่า​ครั้ง​นี้​ ไม่ใช่​พ่อ​หรือ​ทา​พรม​ที่​เป็น​คน​พา​ฉัน​ขึ้น​เขา แม่​หยิบ​ยืม​รองเท้า​บูท​จาก​บ้าน​ทา​พรม​ให้​ฉัน​สวม​ ใส่ แม่​ว่า​เพื่อ​กัน​ลื่น จาก​นั้น​ขรี่​ ถ​เครื่อง​มุ่ง​สู่​อ่าง​เก็บ​น้ำ​ ประจำ​เวียง แหล่งป​ ระปา​ทท​ี่ ำให้ช​ าว​เวียง​บอน​ไม่ต​ อ้ ง​เสีย​

178

บท​ที่ 15

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

179


ค่าน้ำใ​ห้ห​ ลวง​มา​เนิน่ น​ าน​หลาย​ปี ตะวันห​ ลบ​เข้าห​ ลังเ​มฆ​ ลอย​ต่ำ​ให้​บรรยากาศ​ครึ้ม​ฟ้า​ฝน​ที่​หอบ​ไอ​เย็น​มา​สัม ผัส ฉัน​กับ​แม่​ยัง​คง​ไม่​ได้​พูด​อะไร​สัก​คำ “ไว้ย​ นั พ​ นื้ ดินค​ อ่ น​ขา้ ง​ลนื่ เดินร​ ะวังห​ น่อย​แล้วก​ นั ​ นะ ​ไม่​อยาก​เห็น​แก้ว​ตก​เขา​ไป” “ค่ะ” ฉัน​รับ​กิ่ง​ไม้​เรียว​ยาว​ที่​ชาว​บ้าน​ใช้​ค้ำ​ต่าง​​ ไม้​เท้า ซึ่ง​โยน​ทิ้ง​ไว้​ใน​พง​หญ้า​ก่อน​เข้า​สู่​ป่า​เขา​บอน แล้ว​ เดิน​ตาม​แม่​ที่​นำ​ลิ่ว​ไป​อย่าง​รวดเร็ว​ประสา​คน​พื้น​ถิ่น​ที่​ คุ้น​ชิน ฉัน​สืบ​เท้า​ตาม​หลัง ดิน​ระยะ​แรก​ไม่​ลื่น​มาก​นัก เพราะ​ยัง​มี​หิน​และ​หญ้า​ช่วย​ชะลอ แต่​เมื่อ​ทาง​เริ่ม​ลาด​ชัน ฉัน​ก็​พบ​ความ​ยาก​ลำบาก​ใน​การ​ก้าว​เดิน แต่ละ​ก้าว​ทยี่​ ่ำ​ เหยียบ​ดจุ ม​ ม​ี อื ม​ อง​ไม่เ​ห็นค​ อย​ฉดุ ใ​ห้ล​ นื่ ไ​ถล​ลง​ไป​ตาม​ทาง​ ลาด​เสมอ แต่​ทุก​ครั้ง​ที่​ก้น​ฉัน​เกือบ​จ้ำเบ้า กิ่ง​ไม้​ค้ำ​และ​ มือ​แม่​ข้าง​นั้น​ก็​ช่วย​ไม่​ให้​กลิ้ง​ตกลง​สู่​อ่าง​เก็บ​น้ำ​ความ​ลึก​ สูง​เทียบ​หนึ่ง​ภูเขา ใช้เ​วลา​เดินร​ าว​ครึง่ ช​ วั่ โมง ล้มไ​ป​ครัง้ ห​ นึง่ แต่โ​ชค​ด​ี ที่​เสื้อผ้า​ไม่​เปรอะ​เปื้อน ฉัน​กับ​แม่​ก็​เดิน​มา​ถึง​ลำห้วย​​ สาย​เล็กๆ ลึก​เพียง​แข้ง มี​วัว​ของ​ชาว​บ้าน​ที่​พา​ขึ้น​มา​กิน​ ใบ​บอน​ริม​ห้วย​อยู่​ด้วย​ราว​เจ็ด​ถึง​แปด​ตัว ผีเสื้อ​สี​เหลือง​ บิน​ว่อน​เหนือ​โป่ง​ดิน​ใกล้​ธาร​น้ำ แม่​ให้​ฉัน​หยุด​พัก เพื่อ​ วัก​น้ำ​ขึ้น​ลูบ​หน้า นาน​เท่า​ไหร่​แล้ว​ที่​ฉัน​ไม่​ได้​ล้าง​หน้า​ แล้ว​รู้สึก​ถึง​ความ​ชุ่ม​ชื่น​เย็น​ฉ่ำ​อย่าง​แท้จริง นาที​นั้น ฉัน​

หวน​นึกถึง​นัก​เดิน​ทาง​กลาง​ทะเล​ทราย​ไป​พร้อมๆ กัน​ กับ​โฟม​ล้าง​หน้า​ราคา​แพง และ​เครื่อง​สำอาง​ประดา​มี​ที่​ หญิง​สาว​ใน​เมือง​เทพ​ใช้​ตกแต่ง​ทรง​เครื่อง​ให้​ตัว​เอง​เป็น​ เทพธิดา “ไป​ต่อ​เถอะ” แม่​พูด ฉัน​มอง​แม่​แล้ว​ถาม “แม่​จะ​พา​แก้ว​ไป​ศาล​ผี​ขุนน้ำ​หรือ​คะ” “ไกล​กว่า​นั้น ครั้ง​นี้ แม่​อยาก​พา​แก้ว​ขึ้น​ไป​ดู​ ตาน้ำ” ฉัน​ไม่​ออกปาก​สัก​คำ​เมื่อ​ต้อง​เดิน​ตาม​แม่​ต่อ ลัด​ เลาะ​ผ่าน​ดง​ไม้ กิ่ง​เกี่ยว​แสบ​ผิว​จน​ฉัน​นึก​เสียดาย​ครีม​ ประทินโ​ฉม​ทเ​ี่ คย​ทา ดวงตะวันย​ งั ค​ ง​ใจดีต​ อ่ เ​รา​สอง​แม่ล​ กู แสงแดด​ยัง​ไม่​ส่อง​ลอด​ลง​มา ป่า​ทั้ง​ผืน​เงียบ​สงบ​ยิ่ง​กว่า​ ที่​เคย อย่าง​น้อย​ใน​ความ​ทรง​จำ ระหว่าง​ที่​เดิน​ตาม​หลัง​แม่ ฉัน​มอง​เห็น​หลัง​พ่อ​ไป​ พร้อมๆ กัน แน่นอน​ว่าการ​ขึ้น​เขา​ล่าสุด​ของ​ฉัน​เมื่อ​วาน​ วัน​ไม่ใช่​ครั้ง​แรก​ที่​ฉัน​ปีน​ป่าย​สู่​จุด​สูงสุด​ของ​เขา​บอน กับ​ ทา​พรม หรือพ​ อ่ เ​อง ฉันก​ ​เ็ คย​ขนึ้ ไ​ป​แล้ว แต่ต​ อน​นนั้ อาจ​ เพราะ​ยัง​เล็ก ยัง​ตื่น​เต้น และ​นึก​สนุก ฉัน​ไม่รู้​สึก​เหนื่อย และ​ไม่รู้​สึก​ว่า​คน​รุ่น​พ่อ​รุ่น​แม่​ต้อง​ไต่​ขึ้น​สูง​ปาน​ใด​เพื่อ​ให้​ คน​รุ่น​ฉัน​ได้​มี​ชีวิต​ที่​ไม่​ต้อง​หวน​มา​ปีน​ป่าย​เขา​ซ้ำ​รอย อากาศ​ยงิ่ บ​ างเบา เมือ่ ฉ​ นั ข​ นึ้ ส​ งู เ​รือ่ ยๆ แต่ท​ าง​ขนึ้ ​ เขา​ไม่​ลำบาก​นัก อาจ​เพราะ​เส้น​ทาง​จาก​อ่าง​เก็บ​น้ำ​มา​สู่​

180

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

181


ศาล​ผี​ขุนน้ำ​ผ่าน​การ​ย่ำ​เหยียบ​ทุก​วัน​โดย​วัว​บ้าง ชาว​บ้าน​ ​ที่​ขึ้น​มา​เก็บ​ของ​ป่า​บ้าง ทาง​จึง​ลื่น​และ​เตียน ขณะ​ที่ทาง​ สู่​ยอด​นั้น​เต็ม​ไป​ด้วย​เถา​เครือ​ของ​ไม้​นานาพรรณ ไม่​นับ​ หญ้า​สูง และ​กิ่ง​ไม้​แหลม​ที่​คอย​เกี่ยว ฉุด​รั้ง​ให้​เดิน​ลำบาก​ ขึ้น กำลังเ​หนือ่ ย และ​รสู้ กึ เ​ย็นช​ นื้ จ​ าก​เหงือ่ ท​ ห​ี่ ลังพ​ อดี เมื่อ​ฉัน​และ​แม่​ขึ้น​มา​ถึง​จุด​สูงสุด​ของ​เขา​บอน ฉัน​มอง​ไป​ รอบๆ รู้สึก​เหมือน​ตัว​เอง​ได้​อยู่​บน​สรวง​สวรรค์​จริงๆ หา​ ใช่​คำ​เปรียบ​เปรย​จาก​นาม​เรียก​ขาน​ที่​เป็น​ทั้ง​ถ้อย​หรูหรา​ อลังการ และ​เป็น​ทั้ง​ถ้อย​เสียด​เย้ย​น่า​ชิงชัง เขา​หลาก​ชัน​ปกคลุม​ด้วย​เมฆ​สี​ขาว​สุด​ลูก​หู​ลูก​ตา อากาศ​เย็นย​ ะ​เยือก และ​เต็มไ​ป​ดว้ ย​ไอ​หมอก​จางๆ ทำให้​ ฉันร​ สู้ กึ ไ​ม่ต​ า่ ง​จาก​เทพธิดา​แท้จริง และ​บน​ยอด​เขา​บ���น​ท​ี่ บรรพบุรุษ​ฉัน​เคย​ย่ำ​ผ่าน​เพื่อ​มา​หา​บ้าน​แห่ง​ใหม่​จาก​ภัย​ สงคราม​นี้​เอง เปรียบ​ประดุจ​วิมาน​อากาศ “สวย​ไหม” ฉันห​ นั ก​ ลับม​ า​มอง​ผห​ู้ ญิงท​ ใ​ี่ ห้ก​ ำเนิดฉ​ นั ม​ า ใบหน้า​ ของ​แม่ง​ ดงาม ไม่ใช่ง​ าม​ดงั่ ท​ โ​ี่ ฆษณาชวนเชือ่ ใ​ห้ง​ ดงาม แม่​ ไม่​ได้​มี​ผิว​ที่​ขาว​เว่อ อีก​ทั้ง​เส้นผม​แม่​ก็​ไม่​ได้​ดำ​ขลับ ยาว​ สลวย ชนิด​ไม่​ต้อง​หวี​ก็​ตรง​ได้ เป็น​ความ​งาม​ที่ ณ เวลา​ นั้น ฉัน​รู้สึก​ได้​จาก​ข้าง​ใน​ว่า​แม่​งาม เพราะ​มือ​ทั้ง​สอง​ของ​ แม่​เคย​โอบ​อุ้ม​ฉัน​ไว้​ใน​ร่าง​แม่​เอง​ถึง​เก้า​เดือน งาม​เพราะ​ ตลอด​เจ็ด​วัน​ที่​พ่อ​จาก​ไป​ร่วม​เดิน​ขบวน​เรียก​ร้อง​สิทธิ์​ใน​

ท​ ดี่ นิ ข​ อง​เรา สิทธิใ​์ น​บา้ น​ทไ​ี่ ม่ว​ า่ ใ​คร​กไ​็ ม่มอ​ี ำนาจ​มา​พราก​ จาก แม่​จะ​คอย​โอบ​กอด ปลอบโยน​ให้​ฉัน​อบอุ่น บาง​คืน​ ​ที่​ฟ้าร้อง และ​ฝน​เท​กระหน่ำ​ไม่ข​ าด​สาย ก็​เป็น​แม่​อีก​ที่​ ชวน​ฉัน​วาด​ฝัน​ใน​จินตนาการ​จาก​เรื่อง​เล่า​ปรัมปรา​ที่​แม่​ ฟัง​มา​จาก​ยาย​ที่​เลี้ยง​ดู​แม่​มา​อีก​ที​หนึ่ง ยาย​ที่​ฉัน​ไม่มี​ โอกาส​ได้​เห็น “แม่​อยาก​ให้​แก้ว​มา​เห็น​ภาพ​นี้​ด้วย​ตัว​เอง รู้​ไหม​ ทำไม” ฉันส​ า่ ย​หน้า แม้พ​ อ​รเ​ู้ ลาๆ แต่ค​ ดิ ว​ า่ ไ​ด้ยนิ จ​ าก​ปาก​ แม่​น่า​จะ​ดี​กว่า “เพราะ​วา่ บ​ า้ น​ของ​เรา​ทน​ี่ ี่ คือก​ รุงเทพฯอยูแ​่ ล้ว คือ​ เมือง​ฟา้ เ​มือง​สวรรค์อ​ ย่าง​ใน​ความ​หมาย​ของ​ชอื่ เ​มือง​หลวง​ อยู่​แล้ว​โดยที่​แก้ว​ไม่​ต้อง​ไป​มอง​หา​จาก​ที่ไหน แม่​ไม่รู้​ว่า​ แก้วเ​คย​คดิ เ​หมือน​แม่บ​ า้ ง​หรือเ​ปล่า แต่แ​ ม่เ​คย​คดิ เ​บือ่ เ​วลา​ พ่อช​ อบ​พดู จา​ดถู กู ค​ น​กรุงเทพฯต่างๆ นานา โดยทีพ​่ อ่ เ​อง​ ไป​อยู่​แค่​ไม่​กี่​วัน​ก็​รีบ​เผ่น​กลับ ขณะ​ที่​แม่​เคย​ไป​ทำงาน​ที่​ กรุงเทพฯตั้งแต่​ยัง​เล็ก​ก่อน​รู้จัก​กับ​พ่อ และ​ได้​ไป​อีก​ครั้ง เมื่อ​บ้าน​เรา​ต้อง​ลำบาก และ​พ่อ​กับ​ปู่​สา​อิน​ต้อง​คอย​ดู​ไร่ ดู​นา​ให้​ออก​รวง​ออก​ผล ถึง​กระนั้น​ก็​เถอะ แม่​ไม่​เคย​คิด​ ว่า​กรุงเทพฯจะ​เป็น​เมือง​ที่​ควร​หลีก​หนี​เหมือน​อย่าง​ที่​พ่อ​ พูด ไม่ใช่​เพราะ​แม่​คิด​ว่า​กรุงเทพฯมี​ทุก​สิ่ง​เพียบ​พร้อม​ ทั้ง​ตึก​ราม​บ้าน​ช่อง​ที่​สวยงาม รถไฟ​ลอยฟ้า รถไฟ​ใต้ดิน​ ที่​ทัน​สมัย​หรอก​นะ แต่​เพราะ​แม่​คิด​ว่า​ใน​จิตใจ​ของ​คน​​

182

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

183


ต่าง​หาก​ที่​กำหนด​ว่า​เมือง​เทพ​อยู่​ที่ไหน แม่​อยาก​ให้​ลูก​ ได้​มา​เห็น อยาก​ให้​รู้​ว่า​บ้าน​เกิด​ของ​เรา​นี้​ก็​งดงาม​ไม่​แพ้​ เมือง​สวรรค์​ที่​ไหนๆ และ​เมื่อ​ลูก​ได้​เห็น​แล้ว จาก​นี้​ก็​จะ​ เป็น​สิทธิ์​ของ​ลูก​เอง​ที่​จะ​เลือก​ว่า​จะ​อยู่​ที่​กรุงเทพฯต่อ​ไป หรือ​จะ​กลับ​มา​กรุงเทพฯใน​ใจ​ที่​บ้าน​เรา​หลัง​นี้​แทน แม่​ อยาก​ให้​แก้ว​คิด และ​ไม่​ต้อง​ตอบ​แม่​หรอก​นะ ยัง​ไม่​ต้อง​ ตอบ​จนกว่า​แก้ว​จะ​แน่ใจ” “แล้ว​เรื่อง​พ่อ​โพน​กับ​ทา​พรม​ล่ะ​คะ” แม่​หัน​ไป​มอง​เมฆ​คลุม​เขา​ไกล​ออก​ไป “เป็น​เรื่อง​ที่​แม่​ได้​แต่​ภาวนา​ว่า​จะ​มี​ทางออก​ที่​ดี​ กว่า​การ​ขาย​ที่ดิน แม่​ไม่​นึก​โกรธ​ทา​ที่​เขา​คิด​อยาก​ปกป้อง​ ครอบครัว​ก่อน​ที่ดิน​หรอก​นะ เพราะ​อย่าง​ที่​เพื่อน​แก้ว​ พูด เรา​ไม่​อาจ​เอา​ที่ดิน​เผา​ไป​กับ​เรา​ได้ แต่​ที่​แม่​อยาก​ให้​ รักษา​ไม่ใช่​เพราะ​หวงแหน แต่​เพราะ​ว่าที่​ดิน​ทั้ง​หลาย​ที่​ บรรพบุรุษ​เรา​ร่วม​สร้าง​มา​คือ​บ้าน​ที่​จะ​ส่ง​ต่อ​จาก​รุ่น​สู่​รุ่น เป็น​บ้าน​แท้จริง อย่าง​น้อย​ก็​ใน​ความ​รู้สึก​แม่ ซึ่ง​เชื่อ​ว่า​ คน​เรา​ทุก​คน​ควร​หา​บ้าน​ที่แท้​จริง​ให้​ได้​สัก​หลัง บ้าน​ทเี่​รา​ หวน​กลับ​ไป​ได้​ใน​ทุก​ครั้ง​ที่​มี​เรื่อง​เจ็บ​ปวด และ​รู้​ว่าที่​บ้าน​ นั้น​มี​คน​รอ​อยู่ สำหรับ​แม่ บ้าน​ก็​คือ​ช่วง​เวลา​ที่​เรา​ได้​กิน​ ข้าว​ร่วม​กัน ช่วง​เวลา​ที่​แม่​ได้​เอ่ย​ถาม​ทั้ง​ปู่​สา​อิน ทั้ง​พ่อ และ​ตัว​แก้ว​ว่า​หิว​ไหม” ฉันไ​ม่รต​ู้ วั เ​ลย​วา่ น​ ำ้ ตา​ไหล​ออก​มา​เมือ่ ไ​หร่ รูแ​้ ต่ว​ า่ ​ ฉัน​สัมผัส​ถึง​หยาด​น้ำ​เล็กๆ อุ่น​สอง​สาย​อาบ​แก้ม​เมื่อ​แม่​

พูด​จบ และ​เมื่อ​แม่​เอื้อม​มือ​มา​แตะ “อย่า​ร้อง​เลย เดี๋ยว​แม่​จะ​พา​ไป​ดู​ตาน้ำ” เสียง​ประกาศ​เรียก​ผู้​โดยสาร​ดัง​ขึ้น ทำเอา​ฉัน​ตื่น​ จาก​ภวังค์ ฉัน​รีบ​ดู​เวลา​ที่​นาฬิกา​ข้อ​มือ เพิ่ง​เที่ยง​เศษๆ อีกน​ าน​กว่าจ​ ะ​ได้เ​วลา​ขนึ้ ร​ ถไฟ ฉันม​ อง​ดถ​ู ว้ ย​กาแฟ สัมผัส​ ​จาก​ถ้วย​เซรามิค​เย็น​ลง​มากกว่า​อุ่น​ร้อน แต่​ฉัน​ก็​ยก​ดื่ม​ จน​หมด ฉันล​ กุ ข​ นึ้ จ​ าก​โต๊ะ ใบหน้าข​ อง​นกั เ​ดินท​ าง​ตำ่ ล​ ง​ไป​ เบื้อง​ล่าง​ไม่ใช่​ใบหน้า​คุ้น​ตา​คล้าย​ตัว​ฉัน​ใน​กระจกเงา​อีก​ ต่อ​ไป​แล้ว แต่​เป็น​ใบหน้า​ของ​คน​อีก​มากมาย​ที่​กระเสือก​ กระส​นอ​อก​ตาม​หา​บ้าน​ที่แท้​จริง สัก​เพียง​หลัง​หนึ่ง บ้าน​ ทีฉ​่ นั ร​ แ​ู้ ล้วว​ า่ ใ​น​อกี ไ​ม่ก​ ช​ี่ วั่ โมง​จะ​ได้ก​ ลับไ​ป และ​ทน​ี่ นั่ ข้าว​ สวย​ร้อนๆ หอม​กรุ่น​ก็​จะ​รอ​อยู่​แล้ว​บน​แคร่​ไม้​ตัว​เดิม​นั้น

184

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

185


ขับ​แก้ว บัว​ผัด และ​ครอบครัว​ของ​ทา​พรม​ย้าย​ รวม​เข้า​มา​อยู่​ด้วย​กัน​บน​ผืน​แผ่น​ดิน​เดิม​ใน​ความ​รู้สึก​ใหม่​ ของ​พวก​เขา เมื่อ​ข้อ​ตกลง​ขาย​ที่ดิน​กับ​ผู้ใหญ่​แห่ง​บ้าน​ หมู่ 3 วาง​อยู่​บน​เงื่อนไข​ที่​จะ​ไม่​ปลูก​สร้าง​อาคาร​ที่​ส่งผ​ ล​​ ต่อ​สภาพ​แวดล้อม ไม่​ว่า​ใน​แง่​ภูมิ​ทัศน์ หรือ​ใน​แง่​ของ​​ ภูมิ​อากาศ ที่ดิน​ของ​ทั้ง​สอง​ครอบครัว​ที่​รวม​กัน​แล้วก​ว่า​ สาม​ร้อย​ไร่​ก็​ถูก​แบ่ง​เฉือน​โอน​ถ่าย​กรรมสิทธิ์​ไป​สู่​มือ​พ่อ​ โพน​เสีย​สอง​ร้อย​ไร่ เหลือ​อีก​ร้อย​ไร่ ซึ่ง​ทั้ง​สอง​ครอบครัว​ ได้​จัดสรร​แบ่ง​ครึ่ง​ระหว่าง​กัน ด้วย​ต่าง​ก็​เป็น​ที่ดิน​อยู่​ใกล้​ ห้วย​บอน​ด้วย​กัน​ทั้ง​คู่

วัน​เวลา​หมุน ​ผ่าน​ไป​อย่าง​ช้า​เชือน​ตาม​วิถี​ของ​คน​ เวียง โครงการ​ส่ง​เสริม​การ​ท่อง​เที่ยว​ที่​ว่า​กัน​ว่า​จะ​ทำให้​ เวียง​บอน​เป็น​ประดุจ​สวิตเซอร์แลนด์​แห่ง​ที่​สาม นับ​จาก​ ต้น​กำเนิด​เมือง​ฝรั่ง​มังค่า มา​ถึง​เขา​วัง​น้ำ​เขียว​โคราช กระทั่ง​เวียง​บอน ลำพูน​ใน​ที่สุด ยัง​คง​ไม่มี​วี่แวว​ว่า​จะ​เกิด​ ขึน้ จ​ ริง ป้าย​ประกาศ​โครงการ​กอ่ สร้าง​รสี อร์ทแ​ นวคิดใ​หม่​ บริเวณ​ทาง​เข้า​เวียง สี​ภาพ​สดใส​ของ​รีสอร์ท​ที่​เคย​สดใส​ กลับ​ซีด​จาง กระทั่ง​ตัว​ป้าย​เอง​ผุ​พัง​เอียง​กะ​เท่​เร่​เปลี่ยน​ จาก​ปา้ ย​กอ่ สร้าง​ไป​เป็นป​ า้ ย​ประกาศ​ขาย​ทดี่ นิ แ​ ทน เดือน​ แล้ว​เดือน​เล่า​ผ่าน​ผัน ป้าย​ประกาศ​ที่ดิน​ถูก​เปลี่ยน​กลาย​ เป็ น ​ป้ า ย​ก่ อ สร้ า ง​ศู น ย์ ​ก าร​เ รี ย น​รู้ ​เ กษตรกร​ชุ ม ชน​ที่ ​มี ​ องค์การ​บริหาร​ส่วน​ตำบล​ภาย​ใต้​บังเหียน​ของ​ทา​พรม​ก็​ ปรากฏ​ขนึ้ ม​ า​แทน ขณะ​ทก​ี่ ระแส​รสี อร์ท และ​แหล่งโ​อ​โซน​ ​จอม​ปลอม​ค่อยๆ ถูก​กลืน​หาย​ไป กระแส​ที่พัก​แบบ​​ โฮม​สเตย์​ใน​การ​พยายาม​รักษา​ความ​เป็น​เวียง​บอน​ให���​ยัง​ คง​อยู่​มาก​ที่สุด​ก็​กลับ​ค่อยๆ ผุดผาด​ขึ้น​มา​แทน บ้าน​หลังแ​ ล้วห​ ลังเ​ล่าข​ อง​พอ่ อ​ ยุ้ แ​ ม่อ​ ยุ้ เ​ปิดต​ อ้ นรับ​ นัก​ท่อง​เที่ยว​จาก​เมือง​เทพ​บ้าง จาก​เมือง​อื่น​ใน​แผ่น​ดิน​ ล้าน​นา​บ้าง ใบหน้า​ของ​คน​แปลก​ถิ่น​ที่​โฉบ​ผ่าน​จักรยาน​ ปรากฏ​ให้​เห็น​บ่อย​มาก​ขึ้น จาก​ไม่​กี่​คนใน​ระยะ​แรก​ก็​ เพิ่ม​จำนวน เมื่อ​ช่อง​ทางการ​สื่อสาร​บน​โลก​ไร้​พรมแดน​ ได้​นำพา​นัก​เดิน​ทาง​ที่​ปรารถนา​การ​ท่อง​เที่ยว​ที่​ไม่​เที่ยว เพียง​เปลีย่ น​ทนี่ อน และ​ครอบ​ครับท​ ก​ี่ นิ อ​ ยูอ​่ าศัย กิจวัตร​ท​ี่

186

บท​ส่ง...แต่​ไม่​ท้าย

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

187


เหลือน​ อก​เหนือจ​ าก​นนั้ แ​ ทบ​ไม่แ​ ตก​ตา่ ง​จาก​กจิ วัตร​ประจำ​ วัน พ่อ​อุ้ย​แม่​อุ้ย​เอง​ได้​เงิน และ​ได้​เพื่อน​แก้​เหงา​ใน​ยาม​ที่​ คน​หนุม่ ส​ าว​เลือด​เนือ้ เ​ชือ้ ไ​ข​ของ​พวก​เขา​เอง​ยงั ค​ ง​หลง​ทาง​ มิ​อาจ​หวน​คืน​สู่​เวียง ด้วย​ธนาคาร​ชุมชน และ​การ​ออก​เงิน​กู้​ของ​สอง​ ครอบครัว​เพื่อ​สนับสนุน​ให้​เกษตรกร​ที่​ขาย​ที่ดิน​ไป ซื้อ​ สิทธิ์​ใน​การ​ถือ​ครอง​กลับ​มา​จาก​พ่อ​โพน จาก​เพียง​คนละ​ สอง​ถึง​สาม​ไร่ เมื่อ​นา​ได้​ข้าว เมื่อ​ทุน​ออกดอก​ผล​เป็น​ กำไร ทีด่ นิ ท​ ไ​ี่ ม่อ​ าจ​ทำ​ประ​โย​ชน์ใ​ดๆ นอกจาก​ปล่อย​ขาย​ ใน​มอื พ​ อ่ โ​พน​ผนื แ​ ล้วผ​ นื เ​ล่าก​ ท​็ ยอย​คนื ส​ เ​ู่ จ้าของ​มอื แ​ รก​ท​ี่ ปรารถนา​กลับ​ไป​เป็น​เช่น​บรรพบุรุษ แม้​เทียบ​จำนวน​สัดส่วน​แล้ว พ่อ​โพน​ยัง​คง​เป็น​ ชาว​เวียง​เพียง​คน​เดียว​ที่​ถือ​ครอง​มาก​สิทธิ์​ใน​ที่ดิน​ที่สุด อาจ​มากกว่า​ครึ่ง​แผ่น​ดิน​ของ​เวียง​บอน​ด้วย​ซ้ำ แต่​ด้วย​ ความ​ที่​ไร้​ทายาท ขณะ​ที่​วัน​เวลา​ที่​ได้​ท่อง​มา​บน​โลก​ได้​ พิสูจน์​สัจธรรม​ข้อ​หนึ่ง​แก่​พ่อ​โพน​แล้ว​ว่า ทุก​สรรพ​สิ่ง​ ไม่​อาจ​ยึดถือ​ได้​เป็น​จริง มี​เพียง​นาม​เท่านั้น​ที่​จะ​คง​อยู่​ ตลอด​กาล ลม​ที่​พัด​ผ่าน​ทุ่ง​ร้าง​กลาง​เวียง พัด​อย่างไร​ก็​ยัง​คง​ พัด​อยู่​อย่าง​นั้น จน​เมื่อ​ลม​หอบ​เอา​เสียง​ปืน​ลั่น​มา​อีก​ครั้ง บาง​สิ่ง​บาง​อย่าง​ก็​เปลี่ยนแปลง​ไป

“ได้ยิน​ไหม” ทา​พรม​ลกุ จ​ าก​แคร่ไ​ม้ มรดก​จาก​พอ่ เ​กรียง​มา​สเ​ู่ ขา​ ใน​ฐานะ​เขย ขณะ​ที่​เมีย​รัก​กำลังเ​อนกาย​นอน​อ่าน​นิทาน​ ให้​ลูก​ใน​ท้อง​ฟัง “เสียง​ปนื ใ​ช่ไ​หม​ทา” ขับแ​ ก้วเ​อ่ยถ​ าม ริว้ ร​ อย​กงั วล​ ฉาบ​บน​ใบหน้า​ของ​ผัว​เธอ “ใช่” ทา​พรม​ตอบ เสียง​เท้า​ย่ำ​ลง​บันได​มา ตาม​ด้วย​ร่าง​ใน​วัย​กลาง​ ห้า​สิบ​ของ​แม่​บัว​ผัด “ไม่มี​เสียง​ปืน​ดัง​นาน​มาก​แล้ว​นะ” หญิง​ชรา​ว่า ทา​พรม​เดินไ​ป​ทร​ี่ ถ​เครือ่ ง​ของ​ตน สังหรณ์บ​ าง​อย่าง​ ถึง​เรื่อง​ร้าย เขา​นึก​ถึงพ่อ​และ​แม่ท​ ี่​อยู่​ลำพัง “นั่น​จะ​ไป​ไหน​น่ะ” ขับ​แก้ว​ร้อง​ถาม พยุง​ตัว​ขึ้น​ มา “ฉัน​จะ​ไป​ดู​พ่อ​กับ​แม่​หน่อย” ทา​พรม​ตอบ ขับ​แก้ว​มอง​ดู​รถ​เครื่อง​ของ​ผัว​เธอ​ขับ​จาก​ไป ฟ้า​ สว่าง​ใน​ฤดู​ร้อน​สดใส ไม่​อบอ้าว “หวัง​ว่า​คง​ไม่ใช่​เรื่อง​ร้าย​อีก​นะ” น้ำ​เสียง​แม่​เป็น​ กังวล​มา​จาก​ชาน​บันได​ขึ้น​สู่​เรือน​นอน​ด้าน​บน ขับ​แก้ว​ หัน​ไป​มอง​แม่​บัว​ผัด “กิน​ข้าว​ไหม​จ๊ะ​แม่” “แม่​ไม่​หิว แก้ว​จะ​กิน​อะไร​ไหม แม่​จะ​ทำให้ หรือ​ อยาก​ได้​แกง​ผัก​หม​แก้​แสลง​เหมือน​เดิม”

188

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

189


ขับ​แก้ว​ส่าย​หน้า “วัน​นี้​ไม่​อยาก​กิน​ค่ะ” สอง​แม่ล​ กู ย​ มิ้ บัวผ​ ดั ล​ ง​จาก​บนั ได​มา​วางมือส​ มั ผัส​ หลาน​นางใน​ครรภ์บ​ ตุ ร​สาว นาง​เอียง​หน้าฟ​ งั เ​สียง​ของ​ชวี ติ ​ ภายใน ก่อน​ยิ้ม “หลาน​แม่​กำลัง​ดิ้น​สนุก​เชียว” “แก​คง​มี​ความ​สุ​ขน่ะ​ค่ะ” บัว​ผัด​ยืด​ตัว​ยิ้ม​ให้​ลูกสาว “เกือบ​ห้า​ปี​ที่​แก้ว​กลับ​มา แม่​คิด​ว่า​จะ​ไม่มี​โอกาส​ อุ้ม​หลาน​ก่อน​ตาย​ซะ​แล้ว” ขับ​แก้ว​หัว​เราะ​เบาๆ “ต้อง​โทษ​ทา​พรม​ที่​ทำ​แต่​งาน​ราษฎร์ จน​ลืม​งาน​ หลวง​แหละ​ค่ะ” “ต้อง​พูด​ว่า​มัว​แต่​ทำงาน​หลวง​จน​ลืม​งาน​บ้าน​ มากกว่า​นะ” สอง​หญิง​ต่าง​วัย​หัวเราะ “แม่​คะ” ขับ​แก้ว​นั่ง​ลง​ตาม​เดิม ก่อน​แม่​เธอ​จะ​นั่ง​ ตาม “ว่า​ไง” “ยัง​จำ​ที่​แม่​บอก​ว่า​ถ้า​ลูก​แก้ว​เกิด​มา​เป็น​ชาย​จะ​ให้​ ชื่อ​อิน​ปาน​ได้​ไหม​คะ” “ได้​สิ” “แม่​ว่า​ปู่​กับ​พ่อ​จะ​มอง​เรา​จาก​บน​นั้น​รึ​เปล่า​คะ”​

ขับ​แก้ว​ชี้​ไป​ยัง​ยอด​เขา​บอน​ใน​แสง​ตะวัน​เจิด​จ้า “ไม่รู้​สิ คง​มอง​กระมัง” บัว​ผัด​ตอบ​ลูกสาว มอง​ ตาม​ไป​ยัง​ยอด​ดอย “เวลา​ผา่ น​ไป​เร็วน​ ะ​คะ” ขับแ​ ก้วพ​ ดู อ​ กี และ​แม่ข​ อง​ เธอ​ก็ได้​แต่​ยิ้ม​รับ หลาย​ปี​ผ่าน​มา หลัง​จาก​ขับ​แก้ว​ตัดสิน​ใจ​กลับ​มา​ อยู่​บ้าน​เกิด เริ่ม​หัด เริ่ม​ปลูก ปัก​กล้า​ใน​นาก​ว่า​ร้อย​ไร่​ มรดก​ตกทอด​จาก​ปู่​อิน​ปาน มา​สู่​พ่อ​เกรียง และ​ตัว​เธอ หญิง​สาว​สังเกต​ว่า​แม่​ไม่มี​ริ้ว​รอย​ของ​ความ​เศร้า​ที่​คอย​ ติดตาม​ไป​ทุก​แห่ง​หน​เหมือน​เมื่อ​ครั้ง​พ่อ​เกรียง​จาก​ไป​ ​อีก​แล้ว ยิ่ง​เมื่อ​แม่​รู้​ว่า​สัมพันธ์​ระหว่าง​ขับ​แก้ว​และ​ทา​พรม​ ดำเนิน​ไป​อย่าง​ที่​ควร​จะ​เป็น​ตาม​คำมั่น​ของ​พ่อ​เกรียง​และ​ อา​อ๋อง แม่​ก็​ยิ่ง​ฉาย​แวว​ของ​ความ​สุข​ใน​ดวงตา และ​บ่อย​ ครั้ง​ที่​มี​รอย​ยิ้ม พลอย​ทำให้​ขับ​แก้ว​รู้​ว่า​เธอ​ไม่​ได้​คิด​ผิด กับ​ตัว​ทา​พรม ความ​รู้สึก​ที่​มี​ต่อ​เพื่อน​เก่า ซึ่ง​เคย​ ทำให้​หัวใจ​เด็ก​หญิง​คน​หนึ่ง​ชุ่ม​ชื่น​ก็​หวน​คืน​เมื่อ​ทา​พรม​ เริ่ม​ไป​มา​หาสู่​มาก​ขึ้น บาง​วัน​มี​ของ​ฝาก บาง​วัน​ชวน​กัน​ ​ซ้อน​ท้าย​เข้า​ตัว​เมือง​ลำพูน​ไป​สัก​กา​ระ​พระ​ธาตุ​หริ​ภุญชั​ย​ ชาย​หนุ่ม​ไม่​เคย​ถาม​ถึง​ชีวิต​เมื่อ​ครั้ง​อยู่​กรุงเทพฯ และ​ ข​ บั แ​ ก้วก็ไ​ม่เ​คย​คดิ เ​ล่า กระทัง่ ไ​ม่เ​คย​นกึ อ​ ยาก​บอก​วา่ ค​ น​รกั ​ ​ล่าสุด​ของ​เธอ​นั้น​ไม่ใช่​ชาย​ด้วย​ซ้ำ​ไป

190

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

191


หาก​เขา​ถาม​เท่านั้น ขับ​แก้ว​ถึง​จะ​ตอบ ถึง​สาม​ปี​เศษ​แล้ว​นั่นเอง ทา​พรม​จึง​กล้า​ที่​จะ​ขอ​​ ขับ​แก้ว​แต่งงาน และ​เธอ​ต้อง​ใช้​เวลา​กว่า​สาม​วัน​ถึง​จะ​ ตอบ​ตัว​เอง​ได้​ว่า ทา​พรม​คือ​คน​ที่​เธอ​อยาก​ตื่น​ขึ้น​มา​เห็น​ ใบหน้า​ใน​ทุก​เช้า คน​รัก​ใน​ความ​หมาย​ของ​ทุก​อย่าง​ที่​เธอ​ จะ​ฝาก​ชีวิต​เอา​ไว้​ได้ ไม่​สำคัญ​ว่า​ต้อง​เป็น​ชาย​ใน​ร่าง​หญิง หรือ​ชาย​ใน​ร่าง​ชาย​หรอก พิธี​แต่งงาน​ของ​ทั้ง​สอง​จัด​ขึ้น​อย่าง​เรียบ​ง่าย แต่​ ก็​จำ​ต้อง​ล้ม​วัว​ถึง​สิบ​ตัว​เพื่อ​เลี้ยง​แขก​ที่​ทยอย​กัน​มา​จาก​ ทุก​บ้าน​ใน​เวียง​บอน ไม่​นับ​เพื่อน​พ้อง​อา​อ๋อง​จาก​เวียง​สา เวียง​ดอน ซึง่ ร​ จู้ กั ก​ นั แ​ ต่ค​ รัง้ ร​ ว่ ม​เดินข​ บวน​เมือ่ ย​ สี่ บิ ป​ ก​ี อ่ น ลำนำ​ถูก​ขับ​ใน​ค่ำคืน​ส่งตัว​เข้า​หอ เสียง​เพลง​บรรเลง​ลอย​ ผ่าน​ฟ้า​ขึ้น​ไป​สู่​ดวงดาว​ใน​เงื้อม​เงา​จันทร์ ขับ​แก้ว​ยัง​จำ​ ใบหน้า​ใน​แสง​สลัว​ของ​ทา​พรม​ได้​เป็น​อย่าง​ดี แม้​คืน​แรก​​ วัน​แต่ง​นั้น​จะ​ผ่าน​มา​สาม​ปี​แล้ว​ก็ตาม ใบหน้า​ที่​แดง​ซ่าน และ​ความ​ลับ​ที่​ผัว​เธอ​ได้​บอก​ ว่าเ​ขา​นนั้ ไ​ม่เ​คย​ผา่ น​หญิงใ​ด​เลย​นบั แ​ ต่แ​ ตก​หนุม่ ท​ ำเอา​ขบั ​ แก้ว​ยิ่ง​รัก ซึ่ง​ไม่ใช่​เพราะ​ทา​พรม​ครอง​ตัว​เป็น​โสด หรือ​ เพราะ​ไม่ย​ อม​ขนึ้ เ​ตียง​กบั ห​ ญิงใ​ด หาก​ไม่ใช่เ​ธอ​แม้แต่น​ อ้ ย แต่​เพราะ​อาการ​เก้อ​เขิน​นั่น​ต่าง​หาก ชีวติ ท​ เ​ี่ รียบ​งา่ ย ความ​ฝนั ท​ ถ​ี่ กู ซ​ กุ ใ​ต้ล​ นิ้ ช​ กั ผัวห​ นุม่ ​ ทีค​่ ร่ำเ​คร่งแ​ ต่ง​ าน เป็นค​ น​ดท​ี เ​ี่ ธอ​กล้าพ​ ดู ไ​ด้ว​ า่ น​ อ้ ย​นกั ท​ ย​ี่ งั ​ หลง​เหลือ ทำให้​บาง​คืน​ขับ​แก้ว​ถาม​ตัว​เอง​ใน​ความ​มืด​ว่า​

เธอ​พา​ตัว​เอง​มายัง​จุด​นี้​เพราะ​อะไร เพราะ​ภาพ​ของ​คน​รกั เ​ก่าท​ อ​ี่ อก​จาก​ลฟิ ต์ม​ า​พร้อม​ หญิง​คน​ใหม่​กระนั้น หรือ​เพราะ​ภาพ​แผ่น​หลัง​พ่อ​ที่​เดิน​จาก​ไป​เข้า​ร่วม​ เดิน​ขบวน​เมื่อ​ยี่สิบ​ปี​เศษ​ก่อน​นั้นก​ ัน​แน่ บาง​ครั้ง​ไร้​คำ​ตอบ บาง​ครั้ง​คำ​ตอบ​เป็น​สิ่ง​ที่​เธอ​เอง​หลงลืม ข้าว​หอ​มร้อนๆ หนึ่ง​จาน นั้น​ใช่​ไหม​คือ​ทุก​สิ่ง​ที่​นำ​เธอ​กลับ​มายัง​บ้าน​ที่​ทิ้ง​ ไป “คิด​อะไร​อยู่​หรือ​ขับ​แก้ว” แม่​แตะ​หลัง​มือ​เธอ​อย่าง​อ่อน​โยน ขับ​แก้ว​ตื่น​จาก​ ภวังค์ สัมผัส​ที่​ท้อง​โป่ง​นูน​หนึ่ง​ครั้ง จึง​ยิ้ม​ตอบ​แม่ “คิดถึง​ชีวิต​ตัว​เอง​หลาย​ปี​ที่​ผ่า​นมาน่ะ​ค่ะ ก่อน​นี้ หมาย​ถึง​ตอน​ที่​อยู่​กรุงเทพฯ แก้ว​ไม่​เคย​เข้าใจ​ว่า​ทำไม​พ่อ​ ต้อง​ไป​ชว่ ย​คน​อนื่ ทำไม​พอ่ ไ​ม่อ​ ยูบ​่ า้ น​ใน​วนั ท​ แ​ี่ ก้วอ​ ยาก​ให้​ อยู่ เจ็ดว​ นั น​ นั้ ท​ พ​ี่ อ่ ห​ าย​ไป แล้วแ​ ม่ม​ าบ​อก​แก้วว​ า่ พ​ อ่ ถ​ กู ย​ งิ แก้วค​ ดิ ว​ า่ พ​ อ่ จ​ าก​ไป​ตงั้ แต่น​ นั้ ไม่เ​คย​คดิ เ​ลย​วา่ จ​ ริงๆ แล้ว​ ไม่ว​ า่ ใ​น​ตอน​ทแ​ี่ ก้วอ​ ายุส​ บิ ส​ อง หรือต​ อน​นี้ พ่อไ​ม่เ​คย​จาก​ ไป​ไหน​เลย” “บาง​ครัง้ แ​ ม่ก​ ไ​็ ม่เ​ข้าใจ​พอ่ ห​ รอก​นะ” แม่ข​ อง​เธอ​พดู “แต่ส​ งิ่ ​ทแี่​ ม่ร​ ก​ู้ ค​็ อื พ่อค​ อื ​คน​ทแ​ี่ ม่ร​ ัก และ​แม่จ​ ำ​ตอ้ ง​เชือ่ ใ​จ​ พ่อ​ให้​มาก​ที่สุด ไม่​รวม​ถึงว่า​แม่​ต้อง​ให้​กำลัง​ใจ​ใน​ทุก​สิ่ง​ที่​

192

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

193


ไม่มใ​ี คร​รเ​ู้ หตุผล​ทแี่ ท้จ​ ริง ข่าว​ลอื ย​ งั ค​ ง​เป็นข​ า่ ว​ลอื ​ และ​แม้​เมื่อ​วัน​เผา​ศพ​พ่อ​โพน ณ ลาน​กลาง​เวียง​ไม่​ต่าง​

จาก​งาน​เผา​พอ่ เ​กรียง​จะ​ยงิ่ ก​ ระพือโ​หม​เสียง​รำ่ ล​ อื ส​ ารพัด​ ถึงเ​หตุผล​เบือ้ ง​หลังก​ าร​เหนีย่ ว​ไก แต่ก​ ไ​็ ม่มผ​ี ใ​ู้ ด​ลว่ ง​รอ​ู้ ย่าง​ แท้จริง​ว่า​ทำไม​ผู้ใหญ่​บ้าน​หมู่ 3 ผู้​ซึ่ง​มี​ที่ดิน​ใน​เวียง​บอน​ ไว้​ครอบ​ครอง​กว่า​ครึ่ง​แผ่น​ดิน​ถึงฆ​ ่า​ตัว​ตาย ละทิ้ง​ทุก​สิ่ง​ ​ไว้​ให้​อยู่​ภาย​ใต้​การ​ดูแล​ของ​องค์การ​บริหาร​ส่วน​ตำบล​ เวียง​บอน “มัน​คง​รู้สึก​ผิด​ที่​ทำ​กับ​คน​อื่น​ไว้” บาง​เสียง​จาก​ ​พ่อ​อุ้ย​แม่​อุ้ย​ดัง​ขึ้น​ภายใน​ลาน​กลาง​เวียง​คืน​นั้น และ​เรา​เอง​ก็​อาจ​เชื่อ​ได้​ไม่​ยาก ทว่า​เบื้อง​หลัง​การก​ระ​ทำ​ของ​ใคร​สัก​คน แม้แต่​คน​ ที่​รู้จัก​ที่สุด ใช่​หรือ​ไม่​ว่า​บาง​ครั้ง​เรา​ไม่​ได้​เข้าใจ​อะไร​เลย กับ​เรื่อง​ราว​การ​ฆ่า​ตัว​ตาย​ของ​พ่อ​โพน​ก็​เช่น​กัน​ ไม่​ว่า​เหตุผล​นั้น​คือ​อะไร ผู้ใหญ่​บ้าน​หมู่ 3 ​ก็​เผา​มัน​ไป​ พร้อม​กับ​ร่าง​ที่​แข็ง​ทื่อ ไม่​ถึง​สัปดาห์ เรื่อง​ราว​ต่างๆ ที่​ เข้า​มา​ใน​ชีวิต​ก็​ทำเอา​ทุก​คน​ลืม​เลือน​ความ​สนใจ​ที่​มี​ต่อ​ เหตุผล​หลัง​สิ้น​เสียง​ปืน​กลาง​แดด​เปรี้ยง​วัน​นั้น ครอบครัว​หลัง​หนึ่ง​ใต้​ต้น​จ้อ​ล่อ​เช่น​เดียวกัน เมือ่ ร​ วง​ขา้ ว​โน้มต​ ำ่ อีกฤ​ ดูกาล​เก็บเ​กีย่ ว​มา​ถงึ ครบ​ รอบ​วัน​กระสุน​นัด​นั้น​ดัง​ขึ้น​กลาง​ใจ​ป่า​หน้า​ศาล​ผี​ขุนน้ำ เสียง​อุแว้​แผด​จ้า​ของ​สมาชิก​ใหม่​บ้าน​ทา​พรม​และ​ขับ​แก้ว​ ก็​ดัง​ขึ้น ท่ามกลาง​ความ​ดีใจ ความ​ชื่นมื่น หนึ่ง​ชีวิต​ดับ​ไป หนึ่ง​ชีวิต​ถือ​กำเนิด

194

พ่อ​ทำ แม้ว่า​แม่​จะ​ไม่​เห็น​ด้วย​กับ​พ่อ​เลย​ก็ตาม” “แก้ว​โชค​ดี​ที่​ทา​ไม่​เป็น​อย่าง​นั้น​นะ​คะ” แม้​รู้​เป็น​คำ​พูด​เย้า​หยอก แต่​บัว​ผัด​ก็​รั้ง​ตัว​ลูกสาว​ มา​โอบ​กอด “พ่อน​ ะ่ ร​ กั ล​ กู ม​ าก​นะ​ขบั แ​ ก้ว ลูกอ​ าจ​สงสัยว​ า่ ท​ ำไม​ พ่อ​ถึง​ไป​ร่วม​เดิน​ขบวน ทำไม​ถึง​เอา​ชีวิต​ไป​เสี่ยง ทั้ง​ที่​ ก่อน​หน้า​นั้น​ปู่​อิน​ปาน​ก็​ถูก​ยิง​ตาย​ไป​แล้ว ทั้งหมด​ที่​พ่อ​ ทำ​ก็​เพราะ​ว่า​พ่อ​อยาก​ให้​บ้าน​นี้​ยัง​เป็น​ของ​เรา​เมื่อ​วัน​ที่​ ลูก​เติบโต เมื่อ​วัน​ที่​ลูก​มี​ลูก​ของ​ตัว​เอง” ขับ​แก้ว​รู้สึก​ถึง​น้ำตา​อุ่น​อีก​ครั้ง ต่อ​เมื่อ​เสียง​รถ​ เครื่อง​อัน​คุ้น​หู​ของ​ทา​พรม​ดัง​ขึ้น เธอ​จึง​ใช้หลัง​มือ​ปาด​ ภาพ​พร่า​เลือน​ให้​หาย​วับ​ไป​พร้อม​กับ​หยาด​น้ำตา แล้ว​ มอง​ให้​ชัดเจน เป็น​ทา​พรม​จริงๆ แต่​ผัว​เธอ​ไม่​ได้​มา​คน​เดียว มี​ ตำรวจ​มา​ด้วย ขับ​แก้ว​และ​แม่​เธอ​ผละ​จาก​อ้อม​กอด​กัน​และ​กัน ทา​พรม​เลี้ยว​เข้า​มา​จอด​ใน​ลาน​หน้า​บ้าน รถ​มอเตอร์ไซค์​ ตำรวจ​ก็​ด้วย แต่​เป็น​ทา​พรม​ที่​เอ่ย​ออก​มา “พ่อ​โพน​ตาย​แล้ว ยิง​ตัว​ตาย​ที่​บ้าน​เมื่อ​ครู่​นี้ เสียง​ ที่​เรา​ได้ยิน​นั่น​แหละ”

เงาของวันนี้

นิธิ นิธิวีรกุล

195


อีก​ไม่​ช้า​ทารก​นี้​จะ​เติบ​ใหญ่ พ่อ​แม่​เขา​จะ​เล่า​ขาน​ ถึง​เรื่อง​ราว​ดุจ​นิทาน​ก่อน​นอน​ของ​ผู้คน​ใน​รุ่น​เก่า​ก่อน​ที่​ ไม่​อาจ​หวน​คืน เรื่อง​ราว​ที่​ผสม​ปนเป​ระหว่าง​ความ​จริง​ และ​ความ​ลวง ระหว่าง​ความ​ดี​งาม​และ​ความ​เลว​ทราม ระหว่าง​ความ​งดงาม​และ​ความ​กักขฬะ​ของ​ยุค​สมัย​ที่​ ไม่​เพียง​แต่​ขับ​แก้ว​และ​ทา​พรม​เท่านั้น​วาด​หวัง​ถึง​วัน​สิ้น​ เสียง​ปืน​ที่​เงียบ​สนิท​ลง​ไป​จาก​จิตใจ​อย่าง​แท้จริง เพราะ​ เมื่อ​ทารก​แห่ง​เวียง​บอน​อีก​คน​หนึ่ง​ผละ​จาก​ครรภ์​มารดา นั่น​เท่ากับ​ว่า​เขา​หรือ​เธอ​คือ​ลูก​หลาน​ของ​แผ่นดิน เติบ​ ใหญ่​ใต้​ร่ม​เงา​ของ​ท้องฟ้า รอ​วัน​หวน​คืน​สู่​กอง​ฟอน ทิ้ง​ไว้​ เพียง​เรื่อง​ราว​ให้​เล่า​ขาน ...จดจำ​จาก​วัน​นั้น​ไป​สู่​อนันต​กาล 10 ตุลาคม 2554

196

เงาของวันนี้


นิธิ นิธวิ​ ีร​กุล 31 ปี​ก่อน เด็ก​ชาย​คน​หนึ่ง​ถือ​กำเนิด​ใน​ห้อง​คลอด​โรง​พยาบาล​ ศิรริ าช คล้อย​หลังเ​พลง​ชาติด​ งั ข​ นึ้ ไ​ม่น​ าน​นกั ทันทีท​ ล​ี่ มื ตา​รอ้ ง​อแุ ว้อ​ อก​ มา​ได้ แพทย์​ผู้​ทำคลอด​ได้​พบ​ว่า​ทารก​ผู้​เกิด​ก่อน​กำหนด​ถึง​สาม​เดือน​ มี​สภาพ​น่า​เป็น​ห่วง​ที่​สุ่ม​เสี่ยง​ต่อ​ลม​หายใจ​ทำให้​ต้อง​นำ​เด็ก​น้อย​เข้า​ ตูอ​้ บ​สำหรับพ​ ยาบาล​ทารก​ทส​ี่ ขุ ภาพ​ไม่แ​ ข็งแ​ รง​เป็นเ​วลา​กว่าห​ ก​เดือน จึงป​ ล่อย​ให้ท​ ารก​นอ้ ย​กลับบ​ า้ น​ทป​ี่ ระกอบ​ไป​ดว้ ย​ญาติพ​ น​ี่ อ้ ง​มากมาย​ ใน​ห้อง​แถว​เล็กๆ ย่าน​ตลาด​บางยี่เรือ​ที่​ไร้​ความ​ทรง​จำ เด็ก​น้อย​จดจำ​ช่วง​ชีวิต​ก่อน​ห้า​ขวบ​ของ​ตัว​เอง​ไม่​ได้​เลย สิ่ง​ที่​เด็ก​ น้อย​ได้ร​ บั ร​ ต​ู้ อ่ ม​ า​เป็นอ​ ะไร​ทท​ี่ งั้ แ​ ปลก​ประหลาด และ​นา่ ต​ ระหนก​ตกใจ จน​ไม่น​ า่ เ​ชือ่ เ​ด็กใ​น​วยั เ​ช่นน​ จ​ี้ ะ​ทำ​อะไร​แผ​ลงๆ แบบ​นนั้ ล​ ง​ไป​ได้ ท���ง้ ก​ าร​ แขวน​คอ​ตัว​เอง​กับ​ราว​บันได การ​ตกลง​ไป​ใน​กระทะ​ต้ม​เทียน​พรรษา และ​การ​ไม่​พูด​อะไร​สัก​คำ​ตลอด​ช่วง​ห้า​ปี​แรก​ของ​ชีวิต ความ​ทรง​จำ​ของ​เด็กน​ อ้ ย​เริม่ ป​ ระกอบ​ขนึ้ ม​ า​เป็นร​ ปู ร​ า่ ง​ให้น​ กึ ถึงไ​ด้​ เมื่อ​ย้าย​มา​อยู่​ซอย​เพชรเกษม 15 พร้อม​กับ​การ​รับ​รู้​ว่า​ใน​บ้าน​ใหญ่​ที่​ ตัวเ​อง​อาศัยเ​ติบโต​นนั้ มีเ​พียง​ตน​ทไ​ี่ ร้พ​ อ่ เด็กน​ อ้ ย​ไม่เ​คย​ได้ร​ บั ข​ อง​ขวัญ​ วัน​พ่อ วัน​แม่ ไม่​เคย​มี​พ่อ​แม่​ไป​ร่วม​งาน​ประจำ​โรงเรียน ไม่​เคย​ร้องไห้​ ตอน​เข้า​โรงเรียน​อนุบาล​ครั้ง​แรก​เมื่อ​อายุ​ได้ 6 ขวบ รวม​ไป​ถึง​การ​ ต้อง​เดิน​ไป​กลับ​โรงเรียน​คน​เดียว​ประจำ​ตั้งแต่​ประ​ถมฯ ต่อ​เนื่อง​มา​ ถึง​มัธยม กระทั่ง​ระดับ​อุดมศึกษา​ก็ตาม​ที

อาจ​กล่าว​ได้​ว่า​ชีวิต​ของ​เด็ก​น้อย​ไม่​เคย​มี​เพื่อน​กับ​เขา​เลย​สัก​คน ไม่​เคย​แม้แต่​คน​เดียว จน​กระทั่ง​เด็ก​น้อย​อายุ 12 ญาติ​ผู้ใหญ่​คน​หนึ่ง​ ได้พ​ า​เด็กน​ อ้ ย​ทเ​ี่ ติบโต​มา​เป็นเ​ด็กช​ าย​เข้าห​ อ้ ง​สมุดเ​ล็กๆ ของ​ธนาคาร​ แห่งห​ นึง่ ติดว​ ง​เวียน​ใหญ่ มอง​ออก​นอก​หน้าต่าง​ไป​เห็นพ​ ระบรม​ราชา–​ ​นุ​สาว​รีย์​สมเด็จ​พระเจ้าตากสิน​มหาราช ชีวิต​ของ​เด็ก​ชาย​ที่​ผูก​ติด​กับ​ ห​ นังสือก​ ลาย​เป็นเ​พือ่ น​ทค​ี่ อ่ ยๆ สนิทช​ ดิ เ​ชือ้ ก​ บั เ​ด็กช​ าย​มาก​ขนึ้ ท​ ล​ี ะ​เล็ก​ ท​ ล​ี ะ​นอ้ ย เขา​กระหาย​ใคร่อ​ า่ น​หนังสือต​ งั้ แต่ห​ นังสือเ​ล่มแ​ รก คือ นิยาย​ สืบสวน​ของ​เซอร์​อา​เธอ​ร์ โคแนน ดอย​ล์ ต่อ​เนื่อง​ไป​จนถึง​วรรณกรรม​ ระดับ​โลก​อย่าง ผล​พวง​แห่ง​ความ​คับ​แค้น และ​หนังสือ​ที่​ทำให้​ร้องไห้​ ใน​ชะตา​กรรม​อัน​น่า​เศร้า​ของ​ชาย​หนุ่ม ​ผู้​ลืมตา​ตื่น​ขึ้น​มา​แล้ว​พบ​ว่า​ ตัว​เอง​กลาย​เป็น​แมลง​ไป​อย่าง กลาย ของ​ฟ​รัน​ซ์ คาฟ​คา อาจ​เพราะ​เสียง​กระซิบ​จาก​เพื่อน​ของ​เขา หรือ​อาจ​เพราะ​ที่สุด​ ​เด็ก​ชาย​ค้น​พบ​ว่า​ตัว​เอง​ไม่​อาจ​ทำ​สิ่ง​ใด​มี​ความ​สุข​ได้​เท่ากับ​การ​นั่ง​ลง​ เหนือ​แป้น​พิมพ์​ดีด​อีก​แล้ว เด็ก​ชาย​ผู้​กลาย​เป็น​นาย​ใน​วัย 17 ปี จึง​ บอก​ตัว​เอง​ว่า​นับ​จาก​นี้ ฉัน​จะ​เป็น​นัก​เขียน หลังจ​ าก​อายุ 17 นิธพ​ิ ยายาม​เขียน​ทงั้ เ​รือ่ ง​สนั้ นิยาย​หลาก​หลาย​ สไตล์ไ​ป​พร้อมๆ กับค​ น้ หา​ความ​หมาย​ของ​ชวี ติ ใ​น​ชว่ ง​วยั ร​ นุ่ แต่ไ​ม่เ​คย​ ประสบ​ความ​สำเร็จ ไม่เ​คย​มน​ี ยิ าย​หรือเ​รือ่ ง​สนั้ ใ​ดๆ ได้ร​ บั ต​ พ​ี มิ พ์ต​ ลอด​ ช่วง​เริม่ ต​ น้ ข​ อง​ความ​ฝนั อ​ ยาก​เป็นน​ กั เ​ขียน จน​กระทัง่ เ​วลา​ผา่ น​ไป​กว่า​ สิบป​ ี ใน​วยั 28 สิบเ​อ็ดป​ ห​ี ลังจ​ าก​ทน​ี่ ธิ บ​ิ อก​ตวั เ​อง​วา่ อ​ ยาก​เป็นน​ กั เ​ขียน ผล​งาน​นิยาย​เล่ม​แรก​ก็ได้​รับ​การ​ตี​พิมพ์​ออก​มา แม้​ไม่ใช่​นิยาย​ที่​เขียน​ ดัง่ ใ​จ แต่ห​ นังสือส​ บื สวน​สำหรับเ​ยาวชน​เล่มน​ นั้ ก​ เ​็ ปิดโ​ลก​ทศั น์ห​ ลายๆ อย่าง​ใน​โลก​ของ​การ​เขียน​หนังสือ​ให้​เพิ่ม​มาก​ขึ้น และ​เมื่อ​มี​เล่ม​หนึ่ง​ ก็​ย่อม​มี​เล่ม​ที่​สอง ตลอด​สอง​ปี​นับ​จาก​นั้น นิธิ​มี​ผล​งาน​นิยาย​รวม​เล่ม​ ทั้ง​ใน​ชื่อ​จริง​และ​นามปากกา รวม​แล้ว​ทั้ง​สิ้น 9 เล่ม มี​ผล​งาน​เรื่อง​สั้น​ ตี​พิมพ์​รวม​เล่ม​กับ​นัก​เขียน​คน​อื่นๆ อีก 1 เล่ม ตี​พิมพ์​ลง​นิตยสาร 1 ครั้ง และ​เคย​มีชื่อ​ติด 1 ใน 3 เล่ม​สุดท้าย​จาก​งาน​ประกวด​รางวัล​ สุ​ภาว์ เทว​กุลฯ อีก 1 เล่ม ซึ่ง​ปัจจุบัน​นี้​ยัง​หา​ที่​ตี​พิมพ์​ไม่​ได้ ปัจจุบนั นิธย​ิ งั ค​ ง​เขียน​นยิ าย​ใน​นาม​ของ โกส​ต์ ไร​เตอร์ และ​ชอื่ จ​ ริง​ อยู่​อย่าง​ต่อ​เนื่อง แม้​งาน​อย่าง​แรก​จะ​ให้​ค่า​ตอบแทน และ​งาน​อย่าง​ หลัง​จะ​ให้​เพียง​ความ​สุข แต่​นัก​เขียน​คน​หนึ่ง​ที่​ฝัน​แค่​ได้​เขียน ถึง​วัน​นี้​ ก็​มา​ไกล​เกิน​ฝัน​แล้ว


เกิด 22 กันยายน 2523 อนุบาล–ประถม​ศึกษา มัธยมศึกษา​ตอน​ต้น มัธยมศึกษา​ตอน​ปลาย อุดมศึกษา

โรงเรียน​ประสาท​วิทยา​อนุชน 2529–2535 โรงเรียน​วัด​ประดู่​ใน​ทรงธรรม 2535–2538 การ​ศึกษา​นอก​โรงเรียน​บางใหญ่ 2540–2543 มหาวิทยาลัย​รามคำแหง 2543–2550

ผล​งาน​เขียน นิยาย​ใน​นาม ‘นิธิ นิธวิ​ ีร​กุล’ สืบ​ย้อน​อดีต 2551 ศึก​ชิง​เวท 2551 ครุฑ​นาค 2552 นิยาย​ใน​นาม ‘วสันต์ นิธิ​ว​รกุล’ พิชิต​แผน ล่า​ทรชน 2551 ปม​ปริศนา เกาะ​มรณะ 2551 ปม​ปริศนา ตุ๊กตา​หัว​มนุษย์ 2551 รัก​ที่​ผ่าน​พ้น​ไป 2551 นิยาย​ใน​นาม ‘นาฬิกา​น้ำ’ สาน​หัวใจ สายใย​รัก 2552 นิยาย​ใน​นาม ‘โคม รัตติกาล’ สืบ/ค้น/วิญญาณ 2553 เรื่อง​สั้น มืด​และ​เงียบ นิตยสาร ค.ฅน กันยายน 2552 เรื่อง​สั้น​ใน​นาม ‘อัณณ์ คณัส​นันท์’ ฆาต​มรณะ (1 ใน​รวม​เรื่อง​สั้น อพาร์ตเมนต์​ชั้น 9) 2553 ความ​เรียง ความ​สุข​ที่แท้​จริง นิตยสาร ค.ฅน ตุลาคม 2552 นิยาย​ขนาด​สั้น 1 ใน 3 เล่ม​สุดท้าย รางวัล สุ​ภาว์ เทว​กุล ปี 2552 เสียง​เพรียก



เงาของวันนี้