Page 1

PUM Netherlands senior experts

ZOMER 2017

CASE

INTERVIEW

BIJGEBLEVEN

Mode als motor van de economie

Hoog in de Himalaya IJs en bruidstaarten geven fruitbomen voor Gaza perspectief

PUMmagazine

SPECIAL

De kracht van samenwerking


INHOUD De coverfoto is gemaakt door Opmeer Reports

20

DAGBOEK

Boter bij de vis in Tanzania

DE ERVARING LEERT

‘Fascinerend hoeveel vooruitgang er wordt geboekt’

PUM Netherlands senior experts Bezuidenhoutseweg 12 2594 AV Den Haag T 070 349 05 55 F 070 349 05 90 info@pum.nl www.pum.nl

2 PUMmagazine  ZOMER 2017

24

INTERVIEW

Hoog in de Himalaya geven fruitbomen perspectief

PUMmagazine is een uitgave van PUM Netherlands senior experts. PUM is sinds zijn oprichting in 1978 uitgegroeid tot Europa’s grootste ‘uitzendbureau’ voor de inzet van professionele vrijwilligers, met het motto ‘ondernemers voor ondernemers’. PUMmagazine heeft een oplage van 4.000 exemplaren en wordt verspreid onder experts, stafvrijwilligers en relaties van PUM. Hieronder vallen donoren, Nederlandse ambassades, bedrijfsleven, media en andere geïnteresseerden.

Productie  PUM Communicatie * Redactieadres communications@pum.nl *  Hoofdredacteur  Gabriëlle ten Bokkel Huinink - Reichwein * Redactie en Bladmanagement  Lamar communicatie, Amsterdam * Ontwerp en illustratie  Ontwerpwerk, Den Haag * Fotografie  Tessa Veldhorst, privébezit experts, Opmeer reports, Getty Images * Druk  Edauw+Johannissen, Den Haag  *  PUMmagazine verschijnt vier keer per jaar. TIPS Heeft u ideeën of suggesties om PUMmagazine nog interessanter te maken? Laat het ons weten via communications@pum.nl Alles gelezen? Geef dit magazine dan door, of deel de online versie via www.pum.nl.

Volg ons

4


VOORWOORD

Keuzes maken

BIJGEBLEVEN

CASE

ONDERTUSSEN IN... RONDETAFELGESPREK TESTIMONIAL COLUMN PUM IN HET KORT UITGELICHT LANDENFOCUS PUM IN CIJFERS

11 14 19 22 26 27 28

7

8

10

Een goede coalitie vormen valt niet mee, zo lezen we elke dag in de krant. Terwijl de partijleiders over elkaar heen buitelen om eruit te komen op de belangrijke thema’s voor de toekomst, is de PUM-coalitie inmiddels compleet. Andy Wehkamp is aangetreden als Director Advisory Services. En zeven stafvrijwilligers hebben naast drie directieleden zitting genomen in een Executive Committee om sturing te geven aan de implementatie van de nieuwe strategie. Een team waar ik trots op ben, want juist die samenwerking hebben we nodig om onze nieuwe koers zijn beslag te laten krijgen in de praktijk. Dat gaat niet zonder slag of stoot. Sommige beslissingen doen pijn. Bijvoorbeeld het afscheid nemen van bepaalde landen en sectoren. Ik snap dat heel goed. Focus aanbrengen betekent keuzes maken en die zijn niet altijd makkelijk. Toch zit daar de kracht. Wij zijn als PUM het grootste pro bono organisatieadviesbureau van Europa. Als je kijkt hoe een professionele adviespraktijk in elkaar zit, dan zie je dat het aanbod herkenbaar is. Om te kunnen excelleren op bepaalde gebieden en te zorgen voor hoogwaardig advies moet je je deskundigheid bundelen. Dat is precies wat we met PUM voor ogen hebben. Zoals Goethe het verwoordde: ‘In der Beschränkung zeigt sich erst der Meister’. We zouden ons in een deelstaat van India bijvoorbeeld met een serie missies kunnen richten op de verduurzaming van de leer­ industrie. Door te focussen én samen te werken met NGO’s, overheidsinstellingen, onderwijsinstellingen en kennisinstituten maken we het verschil voor een hele branche in plaats van steeds speldenprikjes uit te delen. De winst zit in de verdieping en de verbreding. Het ondernemerschap van onze experts en de kracht van de één-op-één missies blijven daarbij de basis van ons werk. Alleen doen we dat strategischer door de keuzes die we maken. Ik zie ernaar uit om met alle coördinatoren tot mooie programma’s te komen die met een spannende doelstelling een hele regio vooruit helpen. Lees alles over onze nieuwe manier van werken op pag 11 en 15.

Johan van de Gronden CEO PUM

SPECIAL

15 PUMmagazine  ZOMER 2017  3


‘Je kunt zien dat de ziel uit dit gebied is’

4 PUMmagazine  ZOMER 2017


INTERVIEW

Hoog in de Himalaya geven fruitbomen perspectief Na een zware aardbeving in 2015 stond in het Nepalese district Gorkha bijna geen huis meer overeind. Fruitbomen geven de bewoners houvast, letterlijk en figuurlijk. Bosbouwexpert Jan Erftemeijer zoekt mee naar de beste boomsoort voor het moeilijk te bebouwen gebied.

‘Veel Nepalezen in deze regio zijn ontheemd. Ze wonen in tijdelijke huisjes die zijn gebouwd door hulpverleners. Je kunt zien dat de ziel uit dit gebied is, er staan geen bomen meer. Alles wat na de beving nog overeind stond, is gekapt voor brandhout’, aldus Jan Erftemeijer. Twee jaar na de allesverwoestende aard­ beving is de wederopbouw in het district Gorkha in volle gang. Daarbij krijgen ze onder meer hulp van het Shreejana Banking Program.

Fruitbomen als bron Deze Nepalese microkredietverstrekker helpt waar mogelijk de economie op te bouwen. Zo heeft het bedrijf in het district rond de stad Pokhara al aan zo’n 28.000 vrouwelijke ondernemers microkredieten verstrekt waarmee ze hun bedrijf op kunnen bouwen. Sinds een aantal jaren besteedt de kredietverstrekker 2 procent van zijn winst aan fruitbomen, die gratis worden gedoneerd aan klanten. ‘De directeur van de organisatie heeft een sterk maatschappelijk verantwoorde focus en wil de vrouwen iets bieden wat opbrengsten oplevert op de lange termijn’, legt Jan Erftemeijer uit. ‘De vrouwen zijn verantwoordelijk voor de verzorging van hun eigen boom. Een goede oogst biedt ze gezonde voeding voor hun kinderen én een extra bron van inkomsten.’

Trots op de oogst De fruitbomen zijn een groot succes. ‘Er zijn inmiddels al 24.000 lychee-, guave-, mango- en jackfruitbomen uitgedeeld rond de stad Pokhara. Ik heb een aantal dorpen

bezocht om te zien hoe het project werkt. Overal lieten de vrouwen me stralend binnen, zó trots zijn ze op de bomen en hun oogst. De ondernemingszin spat er vanaf.’ Om Gorkha te helpen met de weder­ opbouw besloot het Shreejana Banking Program het fruitbomenproject ook hier op te starten. Geen gemakkelijke opgave, want Gorkha ligt in hooggelegen gebied aan de voet van de Himalaya. De bomen moeten op steile hellingen worden geplant en het klimaat is moeilijk. Daarnaast is ook de logistiek een uitdaging. Hoe krijg je duizenden bomen op moeilijk bereikbare plekken?

Veredelde walnoten Het Shreejana Banking Program zoekt samen met Jan Erftemeijer naar oplossingen. Voor het logistieke probleem adviseerde hij een depot voor de kleinere bomen. ‘De mensen kunnen de bomen daar zelf komen ophalen.’ De keuze voor de boom­soort is een lastige opgave. Door de (vries)kou en harde wind zijn de boomsoorten die in andere gebieden PUMmagazine  ZOMER 2017  5


in Nepal zijn geplant geen optie in Gorkha. ‘De walnoot lijkt de beste keuze. Deze groeide van nature al in dit gebied, maar is helemaal weggekapt. Een regionaal agrarisch onderzoekscentrum waarmee we samenwerken, wil de walnotenboom ook graag terugbrengen omdat het een belangrijke bron is voor voedingsstoffen als proteïne.’

Sneller oogsten

‘De vrouwen zijn trots op de bomen en hun oogst’

6 PUMmagazine  ZOMER 2017

Om de kans op een goede oogst te vergroten, onderzoekt de expert welke soort walnoot het beste aansluit bij de omstandigheden in het gebied. ‘Ik kijk nu in Nederland of we voor een veredelde walnootsoort kunnen kiezen, die sneller groeit en beter is aangepast aan de omstandigheden in de bergen. Ik heb overlegd met een specialistische kweker en ga op zijn advies experimenteren met een soort waarbij ook noten uit de zijknoppen groeien, in plaats van alleen maar uit de hoofdscheut. Zo kun je meer en sneller oogsten.’

Jan Erftemeijer (66) studeerde bosbouw en boomkwekerij in Arnhem en Boskoop. Daarna werkte hij in het praktijkonderwijs voor de bosbouw en sinds 1986 is hij eigenaar van bosbouw­ bedrijf Forestry Expert. Jan is tien jaar actief bij PUM.

Jan Erftemeijer gaat waarschijnlijk over een jaar weer terug naar Gorkha. In de tussentijd houdt hij nauw contact met de mensen van het Shreejana Banking Program. Hij hoopt eind volgend jaar te kunnen starten met planten. ‘Dat geeft een goed gevoel. Door bomen te planten, geef je de mensen houvast.’


BIJGEBLEVEN

IJS EN BRUIDS­ TAARTEN VOOR GAZA De medewerkers van het Al Mathaf Hotel in Gaza hadden een ijsmachine maar ze wisten niet hoe ze er ijs mee moesten maken. PUM-expert Joep Biemans reisde twee keer naar Palestina om zijn kennis te delen. De meesterijsbereider zette een opleiding op en ontwikkelde speciale receptuur voor de hotelmedewerkers. Afgelopen december en maart reisde Joep Biemans naar het hotel dat in Gaza in bezet gebied staat. Een indrukwekkende ervaring vond Biemans. “Niets en niemand komt over die muur en de dreiging van bommen die vallen is continu aanwezig. Het is ontzettend moeilijk daar een bestaan op te bouwen.” Om ijs te kunnen maken ontbrak het de medewerkers van het hotel aan kennis en goede

spullen. “Ze wisten helemaal niks van ijs maken en de messen in de oude ijsmachine bleken niet meer in orde. Ik heb een lesprogramma voor ze opgezet en ben ze alles stapje voor stapje gaan leren”, vertelt Biemans.

Speciale recepten In Gaza is een groot gebrek aan ingrediënten. Om toch ijs te kunnen maken heeft Biemans ze alle mogelijkheden laten zien en speciale recepten ontwikkeld. “De belangrijkste ingrediënten die ze voorhanden hebben zijn olie en suiker. Natuurlijk zijn er ijssoorten die je maakt met melk, maar dat geldt maar voor een klein deel van het ijs. We hebben onder meer sorbetijs gemaakt en ik heb ze geleerd dat je bijvoorbeeld ook emulgatoren en bindmiddel nodig hebt om goed, smeuïg ijs te kunnen maken.”

Google translate Tijdens de theorielessen moest Biemans soms aardig improviseren. “Niemand spreekt daar Engels, dus ik had steeds een tolk nodig. Als die niet in de buurt was, gebruikte ik google translate op mijn telefoon.” Naast de theorie over bijvoor­beeld hygiëne en voedingsmiddelentechnologie, deed Biemans vooral veel voor. “Toen ze het ijs maken een beetje onder de knie hadden, konden we gaan verfijnen. Bruidsijstaarten maken en mooie toetjes.” Biemans hoopt dat zijn kennis de medewerkers de kans geeft hun business op te bouwen. “Ze hebben een prachtig hotel, maar tijdens mijn verblijf was ik de enige gast. Hopelijk wordt dat snel beter.”

PUMmagazine  ZOMER 2017  7


CASE

Mode als motor van de economie Buitenlandse bedrijven laten op grote schaal kleding maken in Vietnam. Nu de lonen stijgen, staat dit model van maken in opdracht onder druk. De textielindustrie zoekt naar nieuwe verdienmodellen. De trainingsmissie van Nicole Klaver en Tineke Boerma zorgde voor kruis­bestuiving tussen textiel­ bedrijven en univer­siteitsdocenten.

8 PUMmagazine  ZOMER 2017


Vietnam is één van ’s werelds grootste kledingproducenten. Omdat de lonen stijgen, laten steeds meer westerse bedrijven hun kleren in goedkopere lagelonenlanden maken. ‘In Vietnam werken de meeste bedrijven volgens het principe van cut and make en maken alle kleding in opdracht’, legt PUM-expert Nicole Klaver uit. ‘Om winst te blijven maken, moeten de kledingbedrijven meer processen zelf gaan doen. Zoals ook de stoffen inkopen of zelfs een eigen collectie ontwerpen.’

Twee experts, één missie Een hele industrie veranderen is geen sinecure. Zeker niet als lokale expertise ontbreekt. De Hanoi Industrial Textile Garment University riep daarom de assistentie in van PUM-experts Nicole Klaver en Tineke Boerma. De hulpvraag was tweeledig. De textielbedrijven vroegen zich af hoe zij hun bedrijfsmodellen kunnen transformeren. En de textiel­ universiteit wilde haar lesprogramma met deze nieuwe modellen in lijn brengen, bijvoorbeeld door studenten te leren hoe ze een collectie moeten opzetten. Bij deze dubbelvraag paste een missie met niet één, maar twee experts. Tineke heeft decennialange ervaring in het mode-­ onderwijs en weet alles van de designkant. Nicole heeft altijd binnen het fashion management gewerkt en is een expert op het gebied van strategie, processen, structuur en samenwerking. Het lesprogramma dat het duo van tevoren had opgesteld, duurde twee weken. Tijdens de eerste week gaven ze seminars aan textielonder­nemers en universiteits­ docenten. In de week erna werden de

leermethoden besproken met de docenten en ging de groep iedere dag bij een ander bedrijf op werkbezoek.

Onderlinge samenwerkingen Nicole: ‘’s Ochtends onderzochten we de bedrijfsvoering en ‘s middags discus­ sieerden we daarover. Waar willen jullie heen? Hoe ga je dat aanpakken? En wat heb je geleerd van de seminars? Het was heel mooi om te zien dat de bedrijven elkaar hielpen, er ontstonden echte samenwerkingen. Bedrijven die zelf al collecties ontwerpen gaven bijvoorbeeld tips over stoffen inkopen en vertelden uitgebreid over hun eigen fouten.’ Tineke, die voor PUM al talloze malen naar Vietnam is afgereisd: ‘Zoiets heb ik nog nooit in dit land gezien. Erg bijzonder.’ Om een industrie te veranderen, zo stellen de twee experts, moet je beginnen bij de basis: het onderwijs. Nicole: ‘Natuurlijk gaat zo’n verandering heel langzaam en kunnen wij maar een zeer beperkte bijdrage leveren. Ook al kun je maar een klein stapje zetten, je moet het toch doen.’ Volgens Tineke zijn de slechte beheersing van het Engels en de communistische, onzelfstandige mindset belemmeringen voor snelle vooruitgang in Vietnam. ‘Ik heb nog steeds contact met de textiel­ universiteit en een bedrijf om ze verder op weg te helpen. Ik merk dat ik goed moet opletten dat ik niet van adviseur naar leider gemanipuleerd word.’

‘Zoiets heb ik nog nooit gezien in Vietnam. Erg bijzonder.’

Nicole Klaver (65) is fashion management expert. Ze werkte jarenlang als operationeel directeur bij grote mode­bedrijven. Nu richt ze zich met haar consultancy­ bedrijf vooral op het coachen van jonge, creatieve ondernemers. De afgelopen vier jaar heeft Nicole vijf PUM-missies gedaan.

Vermenigvuldigbare missie PUM onderzoekt momenteel hoe kennis breder gedeeld kan worden. Deze missie is daarvan een goed voorbeeld: 40 ondernemers en 30 universiteitsdocenten hebben deelgenomen aan het lesprogramma. Nicole: ‘Niet alleen bereik je daardoor meer mensen. Er ontstond ook een kruisbestuiving: alle deelnemers deelden hun kennis.’ De mode-experts hopen dat ze met het ontwikkelde les­programma vaker aan de slag kunnen gaan voor PUM. Tineke: ‘Het programma kan eigenlijk overal worden toegepast. We zijn nu al in gesprek over eenzelfde missie in Ho Chi Minhstad.’

Tineke Boerma (71) werkte voor haar pensioen als designdocent op verschillende hogescholen in Nederland. Ze is nu twintig jaar actief voor PUM en ging 70 keer op missie. Rusland, Kirgizië, India en Vietnam heeft ze al vaak bezocht, daarbuiten is ze ook in Oeganda, Oezbekistan, Oekraïne, Bangladesh, Laos en Polen geweest.

PUMmagazine  ZOMER 2017  9


ONDERTUSSEN IN...

LIBANON Export naar EU stimuleren PUM is sinds 2016 actief in Libanon en nu al zeer succesvol. De grote vluchtelingenstroom uit Syrië zorgt weliswaar voor economische problemen in het land, maar er liggen ook kansen. Vertegenwoordiger Marwan Nasr wil met hulp van PUM-expertise vooral de export naar de EU stimuleren. De burgeroorlog in Syrië galmt door in buurland Libanon. Het kleine land huisvest zo’n 2 miljoen Syrische vluchtelingen, ongeveer één derde van de eigen bevolking. Voor PUM was de vluchtelingencrisis een belangrijke reden om Libanon vanaf zomer 2016 op de landenlijst te zetten. ‘Sindsdien loopt het storm’, vertelt Marwan.

Van zuivel tot hightech Aanvankelijk dacht PUM dat er vooral behoefte zou zijn aan expertise in de landbouw, zuivel en tuinbouw. Maar de hulpvragen blijken veel breder. ‘We hebben bijvoorbeeld ook missies gehad bij een aluminiumfabriek, kledingfabriek en een hightech machinebedrijf. Eén van onze grootste succesverhalen tot nu toe is de specialistische bakkerij van de 28-jarige Soumaya Merhi. Zij heeft dankzij de hulp van PUM haar afzetgebied flink uit kunnen breiden.’

EU in plaats van Golfstaten Marwan hoopt dat PUM-experts de export naar Europa kunnen bevorderen. ‘Door de lage olieprijs is de vraag vanuit de Golfstaten afgenomen. De EU is een interes­sante nieuwe markt, maar onze ondernemers hebben te weinig expertise op dat gebied. Zo helpt een PUM-expert op dit moment een druiventeler die wil weten wat de EU-eisen zijn voor verpakken en conserveren.’

Marwan Nasr (65) is vertegenwoordiger van PUM in Libanon. Daarnaast koppelt hij met zijn bedrijf ProConsult westerse bedrijven aan business partners in het Midden-Oosten. Hiervoor werkte hij 28 jaar voor Philips in deze regio.

10 PUMmagazine  ZOMER 2017

Tips van Marwan 1. Laat je verrassen, Libanon is een mix van Oost en West waar geen label op valt te plakken. 2. Libanezen zijn vrij informeel. Ga je bij klanten langs? Kleed jezelf casual en gebruik voornamen. 3. Politiek is een favoriet gespreks­ onderwerp. Bereid je voor op een uitgebreid gesprek over onbegrij­ pelijke lokale problemen én onze voorouders, de Feniciërs …


RONDETAFELGESPREK

‘Meer doen in minder landen creëert samenhang’ PUM vaart een nieuwe koers. Focus moet zorgen voor beter meetbare impact. Om tot meer focus te komen moesten keuzes worden gemaakt. Zoals de selectie van een dertigtal landen uit het totaal van 70. Deze keuzes roepen gemengde gevoelens op binnen PUM. PUMmagazine legt enkele kritische noten voor aan Henny van Engelen, Johan van de Gronden en Wil Nuijen. Een gesprek over Focus.

Focus moet zorgen voor meer impact, maar de angst van verschillende experts is dat de impact van één-op-één missies met de nieuwe koers van PUM juist minder wordt. Is het niet juist het ondernemerschap van de expert en de persoonlijke relatie met de klant waar de winst wordt gehaald?

Henny van Engelen senior expert, sectorcoördinator en lid van de Executive Committee

Johan van de Gronden CEO PUM

Wil Nuijen senior expert en sectorcoördinator

Stelling 1: Door Focus gaat de kracht van één-op-één missies verloren. Wil trapt af: ‘Ik wil daar graag een stelling naast zetten. Een andere reden waarom Focus is door­ gevoerd, is namelijk dat onze matrix – ongeveer 70 landen en 70 sectoren – wel erg groot en slecht beheersbaar was geworden.

› PUMmagazine  ZOMER 2017  11


Door het terugbrengen van het aantal landen en sectoren creëer je betere kansen om samenhang aan te brengen. Meer doen in minder landen biedt mogelijkheden om program­matisch te werken.’ Henny reageert: ‘Het is te kort door de bocht om te stellen dat de impact van één-op- één missies minder wordt. De missies blijven de basis, maar door meer samen te werken en netwerken te bouwen vergroot je de uiteindelijke impact. Ik zie daar in mijn eigen branche Tourism & Hotels ook de voorbeelden van. Ik was bijvoorbeeld zelf een keer op missie bij een hotel en kwam toevallig een expert tegen die op missie was bij een bakker die zijn afzetgebied wilde vergroten. Het hotel waar ik zat, had moeite om de broodvoor­ ziening te regelen. Samen zagen we mogelijkheden. We hebben ze aan elkaar geknoopt en zo de slagkracht van beiden vergroot.’ Dit soort samenwerkingen klinken Johan als muziek in de oren: ‘Met Focus proberen we deze manier van werken in de organisatie te verankeren, zodat het niet alleen afhankelijk is van de persoonlijke onder­ nemerszin van de expert. Het moet onze strategie zijn om succesvolle missies programmatisch uit te bouwen. Dat geeft ons ook de mogelijkheid om ons duidelijk te profileren op de kennis en kunde waar we goed in zijn. Met Focus bouwen we door op de kracht die we al hebben.’ Henny: ‘De missies worden wat meer gekaderd, maar niet beperkt. Het is zeker niet zo dat nu opeens alle missies een MoU -een vooropgezet project- worden. Maar het wordt wel meer de gewoonte bij een individuele missie om óver je missie heen te kijken en de samenwerking te zoeken op alle niveaus.’

Er is gekozen om van 70 naar een dertigtal landen te gaan. Door die scherpe keuze gooi je wellicht een goudmijn aan projecten weg. Projecten waar experts soms al jaren aan werken en na drie of vier missies in een land zien dat er écht stappen vooruit gezet worden. Deze experts wordt de kans ontnomen hun werk af te maken. Dat leidt tot onbegrip en boze geluiden. Ook klinkt de kritiek dat er te weinig ‘minst ontwikkelde landen’ overblijven terwijl PUM zich juist op die landen zou moeten richten. Stelling 2: Door de scherpe landenkeuze gooi je waarde­ volle projecten weg en krijgen de armste landen minder aandacht. Johan: ‘De keuze voor minder landen was geen doel op zich. We kiezen voor regiofocus en inhoudelijke thema’s. Om kennis te kunnen delen en echt iets op te bouwen moet je per sector streven naar een bepaald 12 PUMmagazine  ZOMER 2017

volume aan missies per land. Nu komt het voor dat we in een jaar vijf missies doen in een land binnen drie verschillende sectoren. Daar bouw je onvoldoende continuïteit mee op. Daarnaast is het pertinent niet zo dat we de armste landen niet meer in onze portefeuille hebben. De helft van de landen zijn juist die ‘least developed countries’, dat staat ook in onze opdracht. Met die voorwaarde dat er wel iets van een ontluikend midden- en kleinbedrijf moet zijn waar wij op in kunnen haken.’ Henny: ‘Ik snap de pijn van experts die hun missie in een land niet af kunnen maken heel goed. Zo’n keuze is moeilijk te accepteren. Het valt mij aan de andere kant op dat het besluit om meer focus aan te brengen tot weinig discussie leidt binnen de organisatie. Het is vooral de overgang van het idee naar de uitvoering die pijn doet. We moeten goed luisteren naar de angst en de onvrede en het verhaal goed blijven uitleggen. Tegelijk moeten we ook oppassen voor een te eenzijdig geluid. Ik spreek veel experts die wél blij zijn met de geschepte kaders.’


‘We moeten de tijd nemen met elkaar’

Wil vult aan: ‘Het veranderingsproces dat PUM doormaakt, leidt onvermijdelijk tot pijn. Binnen PUM hebben we te maken met senior experts met jarenlange ervaring en krachtig ondernemerschap. Alleen al het gevoel dat je je vertrouwde routine moet ombouwen schuurt, zeker als de veranderingen elkaar snel opvolgen. We moeten de tijd nemen met elkaar.’

Johan licht zorgvuldig de weg toe die PUM heeft bewandeld: ‘Het is absoluut geen topdown reorganisatie. Samen met consultants, een stuurgroep met zowel experts als staf, tal van werkgroepen, een intensieve dialoog met het bestuur en toetsing van het ministerie van Buitenlandse zaken zijn we tot onze strategie gekomen. En die is niet in beton gegoten. We moeten aan de start streng zijn, anders zet je niks neer. Maar ik zou op den duur liever praten over regio’s, dan zijn landsgrenzen niet meer zo heilig als zich een geweldige kans voordoet.’

Naast minder landen en minder sectoren wil PUM ook het aantal experts verminderen. Er is nu een bestand van zo’n 3.000 senior experts op zeer uiteenlopende gebieden. Stelling 3:

Met de keuze voor minder experts, gooi je een schat aan kennis weg. Wil vindt dat het erg meevalt: ‘We hebben een overvloed aan expertise en kennis. En in 2016 is bijvoorbeeld meer dan de helft van onze 3.000 experts níet op missie geweest. Kennis en ervaring die niet regelmatig wordt aangesproken, zakt weg en veroudert. Ook de betrokkenheid bij PUM neemt af. Met een kleinere poule gaan experts vaker op missie en blijven beter betrokken. Een mooi voorbeeld hiervan is de interesse­groep Solar Energy die regelmatig bijeenkomt om kennis en ervaringen uit te wisselen.’ Henny: ‘Beschikbaarheid is ook een belangrijk criterium. Sommige experts zijn jaarlijks langdurig op vakantie of hebben oppasverplichtingen. Dat is prima, maar dan wordt het frequent realiseren van missies lastig.’ Johan vult aan: ‘Met de nieuwe koers behouden we juist de meest waardevolle expertise en investeren we met training, kennisuitwisseling en meer budget in onze experts. Dus ja, we stellen meer eisen aan mensen, maar we zetten er ook iets tegenover.’ PUMmagazine  ZOMER 2017  13


TESTIMONIAL

‘Hij heeft zijn geloof in mensen nooit verloren’

Supermarktketen Zimbabwe zet grote stappen Hoe rol je een maatschappelijk verantwoorde supermarktketen uit in een economisch en politiek instabiel land als Zimbabwe? Met die vraag worstelde Peter Cunningham, oprichter van Sondelani Ranching. In retailexpert Simon van Bodegraven vond hij aflopen april zijn gedroomde steun en toeverlaat.

PUM-expert Simon van Bodegraven

Ondernemer Peter Cunningham

‘Als maatschappelijk betrokken ondernemer ondersteunt Peter Cunningham lokale boeren bij hun productie. Hij koopt de verse levensmiddelen vervolgens bij hen op en verkoopt ze door aan grotere supermarktketens. Wat de ketens niet afnemen, belandt in zijn eigen winkels. Dit leidt ertoe dat zijn winkels de ene dag vol verse producten liggen en de schappen de andere dag leeg blijven. De afhankelijkheid van de grote ketens is het grootste probleem. Samen zijn we tot een actieplan gekomen om het winkelaanbod stabieler te maken. We formuleerden ook een nieuwe visie voor Sondelani Ranching: ‘from our people, for our people’. Ik kreeg enorm veel energie van Peter. Zimbabwe gaat gebukt onder een zwakke economie en de harde hand van president Mugabe. Sondelani Ranching heeft de gevolgen aan den lijve ondervonden. Twee bedrijven gingen verloren vanwege het regime en de hyperinflatie. Maar hij heeft zijn geloof in mensen nooit verloren. Die veerkracht zag ik trouwens terug bij iedereen die ik sprak in Zimbabwe.’

‘Het werk van PUM-expert Simon van Bodegraven heeft al onze verwachtingen overtroffen. Razendsnel analyseerde hij de problematiek van Zimbabwe, de positie van Sondelani Ranching, onze doelen en onze visie. Hij maakte een actieplan waarmee we echt vooruit kunnen. Met zijn werk creëerde hij bovendien een enorm enthousiasme bij het team. Niet alleen zijn kennis van de retailsector was waardevol, maar ook de tijd die hij besteedde aan de individuele teamleden. We hadden nooit durven dromen dat het op deze manier zou uitpakken. Zijn begrip van dit land en ons bedrijf zijn indrukwekkend. Evenals zijn research voor én tijdens de missie. Door zijn aandachtige manier van luisteren, analyseerde hij feilloos wat ieders sterke en zwakke punten zijn. Maar bovenal zijn we verrast door zijn extreem positieve houding en zijn vaardigheid om steeds weer kansen te zien in moeilijke omstandigheden. We voelden ons iedere dag vereerd om hem bij ons te hebben.’

14 PUMmagazine  ZOMER 2017


SPECIAL

‘DE WINST LIGT BIJ HET ORGANISEREN VAN SYNERGIE’

PUMmagazine  ZOMER 2017  15


VIER THEMA’S UITGELICHT Sommigen vinden de nieuwe koers van PUM een afbraak van de organisatie. Anderen zien het als een kans om door te pakken. CEO Johan van de Gronden ziet het als een verrijking voor een organisatie die al enorm waardevol werk doet. In deze special zoomen we in op één onderdeel van de vernieuwende organisatie: de vier thema’s waar alle sectoren onder vallen.

De organisatie van PUM wordt flink opgeschud. Wat was er mis? Johan: ‘Binnen PUM is vooral heel veel goed. In het krachtenveld van ontwik­ kelings­samenwerking spelen we een unieke rol. We zetten de kracht van de Nederlandse economie in door seniore deskundigheid te matchen met de enorme vraag vanuit het midden- en kleinbedrijf in opkomende markten. Dat is een prachtige formule. In het ontwikkelingswerk is de afgelopen 50 jaar ook veel mis gegaan. Met ‘goede bedoelingen’ nam de hulpafhankelijkheid alleen maar toe. Dat gebeurt bij PUM niet. We kijken heel gericht waar we kunnen helpen en houden de klant bewust in de driving seat. Zo hebben we sinds 1978 al meer dan 40.000 bedrijven geholpen.’

Waarom dan toch een flinke verandering? ‘De formule van PUM is heel gefragmenteerd aan de man gebracht. De vraagsturing vanuit de ontwikkelingslanden heeft een hele brede portefeuille opgeleverd in heel veel landen. Alleen leveren de vele succesvolle één-op-één missies niet per se impact op een bredere schaal op. Hoe de verschillende missies in een bepaald land bij elkaar optellen is moeilijk scherp te krijgen. 16 PUMmagazine  ZOMER 2017

Ben Swart is themacoördinator Food Security. ‘Door alle sectoren als een keten te benaderen, kunnen we meer impact bereiken op het gebied van voedselveiligheid. Van land- en tuinbouw, tot zorg voor dieren en uiteindelijk het produceren van voedsel. Ik geloof vooral in kennis uitwisselen en samenwerking. De experts kunnen van elkaar leren door ervaringen uit te wisselen. Ook is het belangrijk dat de kennis van de experts up to date blijft met de laatste ontwikkelingen op ieders vakgebied. We kunnen met elkaar verder kijken dan één missie en het verschil gaan maken op sector- of brancheniveau door bijvoorbeeld meerdere ondernemers tegelijk te helpen.’


‘Krachten bundelen en kennis uitwisselen’ Wat heeft ons werk gedaan met de voedselzekerheid in een land of de verdien­ capaciteit in de toerisme-sector? Net als in een gewone profit praktijk is het de kunst om te kijken hoe je wel kunt zorgen dat één plus één drie wordt. De sleutel daarbij is: minder is meer. En de winst ligt bij het organiseren van synergie. Dat doen we met Focus.’

Hoe dragen de vier thema’s daar aan bij? ‘Het doel is om PUM effectiever te maken zodat we ons bestaansrecht niet verliezen in de wereld van het ontwikkelingswerk. De thema’s gaan zorgen voor samenhang binnen de sectoren. We doen bijvoorbeeld iets van 600 missies per jaar in de

agri­business. Een veld waar we als Nederland zeer veel verstand van hebben. Maar je moet oppassen voor versnippering. We doen aan akkerbouw, melkveehouderij, kastuinbouw en zelfs bijenhouderij. Het overkoepelende thema is nu voedselzekerheid -Food Security- geworden. Als je dat doel bij alle missies voor ogen houdt, dan werk je met elkaar aan iets groots, iets meetbaars, met meer impact. Dát is de kracht van de thema’s. Hoe dit gaat uitpakken bij Food Security, Services, Industry & Trade en Health ­ & Environment moet zich nog gaan vormen. Het is geen topdown reorganisatie waarbij je een blauwdruk neerlegt ‘zo moet het’. We stellen alleen de kaders en de uitdagingen.’

Titus Vissers is thema­coördinator Health & Environment. ‘Willen we een breder effect realiseren dan moeten we voorkomen dat we keer op keer het wiel opnieuw uitvinden. Daarom is kennisuitwisseling belangrijk. Tussen landen, experts én relevante kennisinstituten. Zo bouwen we een actuele kennisbank op voor onze experts en samenwerkingspartners. En door in een land of regio te ontdekken welke issues, prioriteiten en voorbeelden van succes er zijn binnen onze sectoren, weten we beter waar we op aan kunnen haken. Met onze goed gevulde kennisbank kunnen we onze experts voorzien van best practices die op een land of regio zijn toegesneden. Denk bijvoorbeeld aan sectorgebonden hygiëne­proto­ collen, een checklist voor waste management of regiogerichte mogelijkheden voor energie-­opwekking.’

Themacoördinatoren in de organisatie

‘Meer impact bereiken in de hele voedselketen’

In het organogram van PUM is het een en ander veranderd. Bij de landen­ coördinatoren zijn drie over­koepelende regiocoördinatoren gevoegd. Vier thema­coördinatoren clusteren de verschillende sectoren. De vier thema’s binnen PUM zijn: Food Security, Health & Environment, Industry & Trade en Services. Zowel de regiocoördinatoren als de themacoördinatoren maken deel uit van de Executive Committee en hebben daarmee rechtstreeks invloed op het beleid van PUM.

PUMmagazine  ZOMER 2017  17


‘Teams maken en de synergie zoeken’

Henny van Engelen is themacoördinator Services. ‘Als je meer weet van een land omdat je er vaker komt en er een netwerk opbouwt, dan heb je een beter overzicht van wat er speelt. Met die kennis en goede samen­werking kun je meerjarige programma’s opzetten om een hele branche een stap verder te helpen. Succesformules kun je vervolgens meenemen naar andere regio’s met soortgelijke vraagstukken. Hoe we die samenwerking precies in gaan vullen, zijn we aan het onderzoeken met alle betrokkenen. Binnen Services hebben we al ervaring met bredere programma’s in Tourism & Hospitality. Voor Business Consultancy en Vocational Education zie ik mooie kansen om die sectoren verder uit te bouwen.’

18 PUMmagazine  ZOMER 2017

Nicole Klaver is thema­ coördinator Industry & Trade. ‘Als we de kennis van de sector­ coördinatoren én die van de experts samenbrengen, gaat dat veel interessante inzichten opleveren. Vooral over stappen die verder reiken dan één missie. Het is natuurlijk goed om een bakkerij te helpen met een ondernemersvraagstuk, maar heb je daarmee ook de branche een stap verder geholpen? Die vraag gaan we onszelf stellen. Hoe kun je zorgen dat de gedeelde kennis vérder wordt verspreid? We gaan met alle clusters bekijken hoe we tot een meer strategische aanpak kunnen komen. Die inzichten koppelen aan de landenplannen gaat programma’s opleveren die echt meer impact zullen genereren. Teams maken en de synergie zoeken, daar ligt de uitdaging binnen het nieuwe PUM.’

‘Een complete branche een stap verder helpen’


COLUMN

VAN VOEDSELZEKERHEID NAAR VOEDSELSOEVEREINITEIT Het woord populisme wordt vaak misplaatst gebruikt. Onder het mom van ‘globalisering’ wordt door the powers that be maar al te vaak selectief gewinkeld in de mondiale snoepwinkel. De mensen die daarvoor opdraaien zijn slachtoffer, maar heten populist. Als motivatie voor selectief winkelen beroepen we ons op mondiale voedsel­zekerheid. Ondertussen neemt de wereld­bevolking toe en is klimaat­verandering een feit, waardoor de mogelijkheden voor voedsel­productie afnemen. Dit heeft geleid tot zogenoemde ‘landgrabs’ waarbij (financieel) ontwikkelde landen grond ‘kopen’ in ontwikkelingslanden. De opbrengsten van deze gronden komen niet ten goede aan de lokale bevolking, maar zijn bestemd voor de westerse markt. Andere ‘opbrengsten’ in de vorm van milieu­ schade en sociale problemen zijn wél voor het ontwikkelings­land in kwestie. Op de wereldranglijst van ‘landgrabs’ neemt Nederland een bedenkelijke tiende plaats in. Vroeger veroverden wij Afrika, nu kopen we het gewoon. Tegenover dat beroep op mondiale voedsel­zekerheid staat het beginsel van voedsel­ soevereiniteit. Daarbij wordt voedsel­productie en het bijbehorende landeigen­dom als wezenlijk gezien voor een soevereine gemeenschap. Het waarborgt de rechten van hen die voedsel produceren om bijvoorbeeld grond, water en biodiversiteit te gebruiken. Voedselsoevereiniteit betekent een omslag naar nieuwe sociale en inter­nationale relaties. Het recht van elk land om zélf te beslissen over landbouwen voedselbeleid. In de woorden van voormalig minister van Landbouw Veerman is ‘voedsel­voorziening uiteindelijk een regionale aangelegenheid’. Wat in ons geval neerkomt op de Noordwest-Europese regio. Globalisering blijkt achteraf een ander woord voor selectief winkelen in de wereld van ‘meervoudig overlappende normatieve gemeenschappen’. Afhankelijk van wat ons het beste uitkomt, beroepen we ons de ene keer op Nederland, dan weer op de hele wereld of de OECD. Deze globalisering eindigt hier. Wat we nu abusievelijk voor populisme aanzien, is de terechte eis van grote delen van de westerse bevolking om orde te scheppen in de chaos die voor weinigen lucratief is. Elders in de wereld zullen we moeten bijdragen aan oplossingen die leiden tot voedselsoevereiniteit. Dat betekent dus een einde aan de ‘landgrabs’. Als PUMmer behoor je je af te vragen welke zaak je eigenlijk dient: die van het oude verhaal van de voedselzekerheid of het nieuwe verhaal van de voedsel­ soevereiniteit? Ook in dat laatste, wat mij betreft beste geval, kun je goed werk doen over de hele wereld.

Klaas van Egmond

Faculteitshoogleraar Geowetenschappen aan de Universiteit van Utrecht

PUMmagazine  ZOMER 2017  19


DAGBOEK

Boter bij de vis in Tanzania De Tanzaniaanse ondernemersgroep Mwasapro in Mwanza wil sardientjes produceren voor grote supermarkten in Dar es Salaam en andere Afrikaanse steden. Daarvoor is een certificering nodig. PUM-expert Johan de Visser helpt hen daarbij. Hij hield een dagboek bij tijdens zijn missie.

Na een lange reis kom ik aan op het kleine vliegveld van Mwanza in Tanzania. april Buiten staan er vijf onder­ nemers klaar om mij enthousiast te begroeten. Ze willen meteen met mij op de groepsfoto en door alle vrolijkheid vergeet ik even mijn moeheid. Het is mijn tweede keer in Tanzania. Zeven jaar geleden gaf ik hier muziekworkshops aan artiesten. Nooit gedacht dat ik nog eens voor vis uit het Victoriameer terug zou komen. De komende weken ga ik me in de wereld van de sardientjes verdiepen.

23

De twee ondernemers die me vandaag begeleiden, Sylvia Dotto en Gratian april Magana, laten op zich wachten. Ze hebben geen auto en komen met de bus naar het centrum van de stad. Als ze gearriveerd zijn gaan we de supermarkten in, waar de producten van Mwasapro liggen. Sylvia is de oprichtster van de Mwanza Sardines Processors Group, die uit 20 ondernemers bestaat. Niemand is in loondienst. We bespreken

24

20 PUMmagazine  ZOMER 2017

‘De puzzel­ stukjes vallen steeds beter op hun plek’ de bedrijfsvoering. Sylvia legt uit: ‘Wat we verkopen en inkopen weten we en wat we overhouden, dat verdelen we’. Tja dat is ook een manier. De sardientjes worden ’s nachts gevangen. Vrouwen brengen ze verapril volgens in tot ver boven de rand gevulde tonnen op hun hoofd naar de ‘drying racks’. Na drie uur drogen worden ze gebakken in zonnebloemolie. Vandaag zijn we om vijf uur ’s morgens vertrokken om het resultaat te bekijken. De visaanvoer is matig en je moet tot aan je knieën het water in om direct te

25

onderhandelen met de vissers. Het is een drukte van jewelste. ’s Middags bezoeken we de toekomstige ‘processing unit’. De ondernemersgroep wil gaan produceren voor grote supermarkten in Dar es Salaam en andere Afrikaanse steden. Hiervoor is een TFDA-certificering (Tanzania Food & Drug Authority) nodig. Deze vereist meer gecontroleerde kwaliteitsprocedures en hygiëneregels bij de productie van sardientjes. Voor het verkrijgen van de certificering hebben ze mijn hulp ingeroepen.


Na enkele dagen veldwerk is het tijd voor een tussenevaluatie april met Sylvia en Gratian. Waar liggen de grootste behoeftes bij het productieproces, wat is de TFDA-­ standaard en hoe zit het precies met de financiën? In het ontwikkelplan gebruik ik veel toelichtende foto’s. Sylvia spreekt geen Engels en ik vind het belangrijk dat ze de strekking van het verhaal begrijpt naast de mondelinge vertaling in het Swahili. De puzzelstukjes vallen steeds beter op hun plek. We bezoeken daarna twee bevriende bedrijven die al langer met de

30

TFDA-standaard werken. Met de tuk-tuk rijden we door het indrukwekkende landschap en hebben we de grootste lol om de merkwaardige rotsblokken die hier overal liggen. Bij het TFDA-kantoor hebben we alle details gekregen zoals checklisten mei voor de visbranche. Voor ik vertrek krijgen we nog de kans de Nederlandse ambassade te bezoeken. We krijgen goede tips en worden gelinkt aan een visbranchespecialist in Nairobi. De twee ondernemers zijn heel blij dat ze bij het gesprek kunnen zijn. Op de terug­weg kopen we nog twee seal-apparaten voor het verpakken van de sardientjes. Dat ging tot nu toe heel amateuristisch met kaarsen, deze apparaten gaan enorm helpen bij de productie. De komende maanden zijn de financiën en implementatie van de TFDA-maatregelen de belangrijkste punten voor Mwasapro. Ik heb deze twee weken veel kunnen toevoegen en heb zelf ook veel geleerd en ontzettend genoten.

4

Johan de Visser (58) is Manager Quality Development Healthy Food bij Albert Heijn en woont in het Gelderse Elst. Hij is ruim 30 jaar werkzaam in verschillende management­functies bij Albert Heijn. Dit is zijn derde missie voor PUM, hiervoor bezocht hij Albanië en Ghana.

PUMmagazine  ZOMER 2017  21


IN HET KORT

Tips

COMMISSIE ETHIEK

Afrika in 100 stukjes Afrika in 100 stukjes in een boek met honderd korte verhalen, ervaringen en beschouwingen over diverse Afrikaanse landen. De beschouwingen gaan meestal over historische en maatschap­ pelijke achtergronden. De auteur werkte voor diverse nationale- en internationale ontwikkelings­ organisaties in 12 verschillende Afrikaanse landen. Auteur: Peter van Doren Uitgever: Brave New Books ISBN: 9789402160239 Maart 2017, € 21,50

Rectificatie

Ethisch handelen ligt aan de basis van PUM. Toch zijn er soms situaties waarin men de vraag stelt: is dit voor PUM moreel aanvaard­baar? Wat is de juiste keuze? Op verzoek van het bestuur is voor dergelijke situaties de Commissie Ethiek ingesteld. De commissie is er voor iedereen die betrokken is bij PUM; de vaste en vrij­willige staf en de experts. Onlangs kwam de commissie voor het eerst bijeen.

De Commissie Ethiek behandelt gevraagd en ongevraagd onderwerpen. Kwesties worden niet achter gesloten deuren behandeld, maar samen met ervaren mensen van PUM, eventueel met hulp van externe experts. Als vragen gevoelig liggen kunnen ze anoniem worden behandeld. De werkwijze van de Commissie Ethiek is vastgelegd in een protocol. Dit staat in de ‘community Ethiek’ op PUMnet en is voor iedereen van PUM toegankelijk. Adviezen van de commissie worden in deze community geplaatst. In de laatste PUMmagazines is aandacht besteed aan het gebruik van pesticiden. Michiel Korthals, lid van de commissie, gaat samen met vakgenoten binnen PUM verkennen of dit een onderwerp is waar PUM een algemeen standpunt over moet innemen.

In het Lentenummer van PUMmagazine 2017 is helaas een

Van PUM voor PUM

fout gemaakt bij het artikel Landen­

Bent u gedurende uw missie of tijdens andere werkzaamheden voor PUM geconfronteerd met een ethisch vraag waarbij u advies kunt gebruiken? Laat het weten via Ethics@pum.nl. Een anonieme vraag kan in het postvak van de Commissie Ethiek worden gelegd.

focus op bladzijde 25. Hier staat dat PUM afscheid neemt van Oeganda. Wij betreuren deze onjuiste vermelding en willen hierbij benadrukken dat PUM wel actief blijf in Oeganda.

22 PUMmagazine  ZOMER 2017

+ Leden van de Commissie Ethiek Johan van de Gronden - voorzitter Monica Schröder - coördinator PUM-vrijwillige staf Wilmy van Ulft - secretaris, PUM-vaste staf Ellen Sijm - landencoördinator Suriname Michiel Korthals - PUM-expert, voormalig-hoogleraar bio-ethiek Johan Wempe - extern adviseur en hoogleraar bedrijfsethiek Peter van den Broek - ethicus, PUM-vrijwilliger, waarnemer


YEP en PUM rond de tafel Samen meer impact te genereren

PUM’s Executive Committee Zeven stafvrijwilligers hebben naast drie directieleden zitting genomen in een Executive Committee om sturing te geven aan de implementatie van de nieuwe strategie. De Executive Committee adviseert de directie over de diverse onder­ werpen die spelen in de organisatie, zoals kwaliteit en impact, inhoud van de adviespraktijk en organisatorische issues. Ook langetermijnonderwerpen worden besproken. Meer weten over dit onderwerp? Kijk op PUMnet.

Director Advisory Services – Andy Wehkamp Op 22 juni 2017 is Andy Wehkamp aangetreden als Director Advisory Services bij PUM. Samen met Johan van de Gronden (CEO) en Hans Luursema (Director Finance, Operations & Support) vormt Andy de directie van PUM. Andy heeft ruime ervaring opgedaan in binnen- en buitenland in diverse functies. Ze begon haar carrière bij het ministerie van Buitenlandse Zaken, vervolgens was zij geruime tijd werkzaam in diverse functies bij Novib en vanaf 1996 bij SNV. Johan van de Gronden: “Met meer dan 30 jaar (internationale) ervaring met adviesdiensten en organisatievernieuwing in ontwikkelingssamenwerking zijn wij ervan overtuigd een geschikte kandidaat te hebben gevonden voor deze positie”. Het volledige bericht over de toetreding van Andy Wehkamp kunt u lezen op onze website.

PUM Netherlands senior experts en YEP (Young Expert Programmes) zetten zich beide in om hoogwaardige kennis van Nederlandse experts in te zetten bij bedrijven in het buitenland. Waar PUM dat doet met senior experts en korte missies, doet YEP dat met jonge professionals (tot maximaal vier jaar relevante werk­ ervaring) en uitzending voor één of twee jaar. Maar wat als we de ruime ervaring van PUM-­ experts en de actuele kennis van YEP-experts combineren? Aan de hand van die vraag overleggen YEP en PUM momenteel hoe zij met gebundelde krachten méér impact kunnen genereren. Van een bloeiend MKB in ontwikkelingslanden tot de verduurzaming van supply chains van Nederlandse multinationals waarbij wellicht juist de gecombineerde inzet van korte PUM-missies en langere YEP-ondersteuning kan bijdragen aan duurzame kennisoverdracht en meer werkgelegenheid. Meer weten of al concrete ideeën voor een gecombineerde inzet van PUM en YEP-experts? Stuur uw reactie naar Florian Andriessen, florian.andriessen@pum.nl.

Bezoek ook de website van YEP voor meer informatie: yepprogrammes.com

PUMmagazine  ZOMER 2017  23


DE ERVARING LEERT

Groot succes met ogenschijnlijk simpele oplossingen

24 PUMmagazine  ZOMER 2017


Gesprekken met samen­ werkings­­partners, vertegenwoordigers én klanten. Senior Project Officer Murielle Klier bracht begin dit jaar samen met de landen­coördinator een bezoek aan Nepal en Bangladesh in het kader van een Project Development Visit. ‘Een indruk­wek­kende en leerzame ervaring.’

‘Normaal regel ik alles van achter mijn bureau in Den Haag . Nu kon ik met eigen ogen zien waar we het als PUM allemaal voor doen. Zo heb ik in Dinajpur in het noorden van Bangladesh een viskwekerij bezocht. Een bedrijf dat het goed doet en de ambitie heeft om verder te groeien. Onze PUM-expert heeft de bedrijfs­processen kritisch onder de loep genomen. Door onder meer te kijken of en hoe het kweken van vis efficiënter kan. En welke vissoort financieel het meest oplevert. Ik vond het fascinerend om te zien hoe PUM-experts, soms met ogenschijnlijk simpele oplossingen, veel weten te bereiken.’

Van management tot marketing ‘We zijn ook gaan kijken bij een bedrijf dat textiel produceert in Dhaka en waar we in samenwerking met het Centrum tot Bevordering van de Import uit ontwik­ kelingslanden (CBI) projecten uitvoeren. Een mooi bedrijf dat maatschappelijk verantwoord ondernemen hoog in het

vaandel heeft. Zo werken ze met lokale producenten van jute en werken er veel vrouwen. Nu is het van belang dat het bedrijf zich focust op specifieke producten die aantrekkelijk zijn voor export. Als PUM zijn we aan het kijken wat we kunnen betekenen op het gebied van productdesign, doelgroep en marketing.’

‘Nu kon ik met eigen ogen zien waar we het allemaal voor doen’

Focus op Bangladesh ‘Bangladesh is een land waar PUM het aantal projecten de komende jaren fors wil uitbreiden. Daarbij ligt de focus met name op voedselzekerheid en gezondheid, maar we doen ook projecten op het gebied van landbouw, toerisme, textiel en visserij. Dat betekent dat we ons netwerk moeten uitbreiden en samenwerkingen aangaan met partijen zoals Solidaridad, UNDP en SNV. Ook met een bestaande partner als CBI hebben we de banden tijdens ons bezoek stevig aangehaald. Door samen te werken met deze organisaties kunnen we meer en grotere impact genereren. Onze gesprekken zijn effectief gebleken, want eenmaal terug in Nederland is via Solidaridad direct een samenwerking tot stand gekomen.’

Murielle Klier - Van der Pol (48) is sinds afgelopen april Senior Project Officer voor de regio Azië. In de afgelopen 15 jaar heeft ze verschillende functies gehad binnen PUM, waarbij haar interesse als afgestudeerd Sinoloog veelal bij Azië lag.

Van Dhaka tot Dinajpur ‘De afgelopen twee jaar is vol ingezet op het opbouwen en uitbreiden van onze lokale contacten. Er zijn twee nieuwe vertegenwoordigers aangesteld, om ervoor te zorgen dat onze kennis daar terecht komt waar we de grootste impact kunnen bereiken. Naast de hoofdstad Dhaka, willen we met PUM ook focussen op minder ontwikkelde regio’s, zoals Chittagong, Dinajpur, Jessore en Cox Bazaar. De reis naar Bangladesh was voor mij in alle opzichten een indrukwekkende en leerzame ervaring.’ PUMmagazine  ZOMER 2017  25


UITGELICHT

ONDER­­NEMERS­CHAP STIMULEREN IN AFRIKA Door het ondernemerschap in Afrika te stimuleren, worden banen gecreëerd. Dát is de manier waarop Making Africa Work Afrikaanse jongeren meer perspectief wil bieden. Making Africa Work is een éénjarig samenwerkingsverband tussen PUM en Africa in Motion, gericht op het creëren van ondernemerschap in Ghana, Kenia, Rwanda, Sierra Leone en Marokko. ‘Afrika is niet hulpeloos, maar een continent met een enorm potentieel’, zegt David Brandsma, namens PUM coördinator van Making Africa Work. ‘Nederlandse ondernemers die kansen zien om hun business in Afrika uit te rollen willen we koppelen aan coaches en potentiële businesspartners in Afrika. Het doel is nieuwe bedrijvigheid te starten. Zo wordt de jeugdwerkeloosheid tegengegaan en dat helpt weer bij het beperken van migratiestromen.’

Succesvol businessplan Het programma is officieel gelanceerd in februari. Met het goedbezochte Making Africa Work Inspiration Event op 28 maart is er een vliegende start gemaakt. ‘De inschrijvingen stroomden binnen’, vervolgt David. ‘Op 31 mei heeft een vakkundige jury uit meer dan honderd inschrijvingen een aantal van 40 ondernemers geselecteerd. Het is de bedoeling dat aan het eind van het jaar koppelingen gerealiseerd zijn tussen deze Nederlandse - en Afrikaanse ondernemers. Waarbij voor iedere succesvolle koppeling een business­plan klaarligt, onderbouwd met een markten haalbaarheidsonderzoek.’

Kijk voor meer informatie op makingafrikawork.org

26 PUMmagazine  ZOMER 2017


LANDENFOCUS

Regiocoördinator

Indonesië

117 159 150 George Coster

Aantal missies

2014

2015

2016

Indonesië is de grootste eilandstaat ter wereld en ook qua inwonertal behoort het tot de grootmachten. Het is een land met vele gezichten. ‘De tegenstellingen tussen stad en platteland zijn enorm’, aldus regiocoördinator George Coster.

De afgelopen jaren heeft PUM in Indonesië meer missies gedaan dan in welk land ook. Dat roept vragen op, want officieel staat Indonesië niet langer te boek als ontwikkelingsland. Toch is er een goede reden. ‘Nederland en Indonesië delen een roerige geschiedenis, zegt George. ‘De relatie is hecht, maar ligt in Indonesië nog altijd gevoelig. Zo wil Indonesië alleen met Nederland samenwerken op basis van gelijkwaardigheid. Logisch, het is een zelfstandige natie die het koloniale verleden van zich af wil schudden. En de stad Jakarta ontwikkelt zich in hoog tempo. Maar wie de stad achter zich laat, de eilanden aandoet en de binnenlanden intrekt, maakt kennis met een heel ander Indonesië. Het platteland voldoet aan vrijwel alle kenmerken van een ontwikkelingsland. En daarom is het werk van PUM hard nodig.’

Mentaliteit en tradities ‘Ik ben ervan overtuigd dat Indonesië de potentie heeft om uit te groeien tot een van de meest welvarende landen

HOOFDSTAD Jakarta

OPPERVLAKTE 1.910.931 km2

BEVOLKINGSDICHTHEID 135,2/km2

INWONERS 258.316.051

LEVENSVERWACHTING 68,89 (2014)

ter wereld. Ze hebben veel natuurlijke rijkdommen, zoals mineralen, aardolie en waterkracht. Als voedselproducent kunnen ze mondiaal écht een rol spelen. Maar dat is nog een lange weg. Voor een groot deel heeft dat te maken met mentaliteit, tradities en cultuur. Op het platteland wordt al generaties lang op dezelfde manier gewerkt. Er is geen hongersnood, omdat het land heel vruchtbaar is. Er is geen noodzaak om de schouders eronder te zetten. Die mentaliteit moeten ze van zich af zien te schudden.’

Overbodig maken De missies van PUM spitsen zich voor een groot deel toe op toerisme en voedsel­productie. Daarnaast worden er plannen gesmeed om een PUM-­achtige organisatie op te zetten in Indonesië zelf. ‘Op die manier kan de kennis die in Jakarta volop aanwezig is, zich sneller verspreiden in de rest van het land’, zegt George. ‘Het zou fantastisch zijn als dat lukt: het mooiste wat je als PUM kunt bereiken, is jezelf overbodig maken.’

PUMmagazine  ZOMER 2017  27


FACTS AND FIGURES 2016 LEVEL OF SATISFACTION WITH PUM’S SERVICES

92%

50

PEOPLE

Clients who indicated that the usefulness of PUM advice exceeded their expectations

Staff members paid 70%

139

Staff members volunteers

316

14%

86%

Representatives volunteers

2760

excellent/good

30%

37%

63%

Senior experts volunteers 11%

TYPE OF MISSIONS food security

36%

89%

CO2 COMPENSATION

Other

21%

26

LDC and/or fragile states

43%

In 2016, our CO2 equivalent emissions due to air travels amounted to 7,189.83 tons – which we compensated through the Climate Neutral Group.

TOTAL 1,868

ACTIVITIES PER COUNTRY

(re)new(ed) partnerships

21,277

PUM is always looking for synergies and is a strong proponent of partnerships. In 2016, we had 26 partnerships with other development organisations, NGOs and business associations.

Volunteer days / Market value At PUM, our 2,760 experts provide their time and energy free of charge: 21,277 advisory days spent on missions per year. At the same time, our costs of operations amounted to EUR 10.97 million, equalling a virtual value – or market value – of nearly EUR 31 million.

PROJECTS PER SECTOR

business links 74 seminars 19 remote coaching activities 21

Europe

326

Food & Beverages Production

Tourism & Hotels & Catering

Agriculture & Horticulture

Stockbreeding & Fisheries

Business Consultancy

312

218

197

166

154

Vocational education & Training

Chemical & Synthetic Materials

Trade

Textile & Leather

Building, Construction & Trade

103

87

Wood trade & Timber processing

Healthcare

Asia

472

Latin America

269

Africa & Middle East

801

TOP 5 COUNTRIES BY NUMBERS OF PROJECTS UGANDA

INDONESIA

82

150

UNITD REPUBLIC OF TANZANIA

78

VIETNAM

71

ALBANIA

60

55

57 Electro technical Industry & Engineering

29

83

79

Metal Industry

Energy, Water, Waste & Environment/CSR

25

Banking & Insurance

22

PUM Public

21

Art, Crafts, Product Design, Culture, Sport and Mass Media

52

54 Publishing, Cross media & Printing

72

49 Transport & Logistics

Paper & Packaging

19

11

Government services & Unions

3

Deze pagina laat een paar aspecten zien van ons jaarverslag 2016. Voor meer informatie over onze activiteiten in 2016, kijk op de Engelstalige website annualreportpum.nl.

PUMmagazine zomer 2017  

De kracht van samenwerking

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you