Page 1

Nie ma zbyt skomplikowanych tematów dla młodego czytelnika.

Prosty język, humor i wyjątkowe ilustracje sprawiają, że z pozoru trudne polityczne sprawy stają się zrozumiałe dla wszystkich (od 9 do 113 lat). Po co jest władza i jak ją zdobyć? Czy demokracja to najlepszy sposób na rządzenie? Do czego potrzebne jest państwo? Skąd państwo bierze pieniądze, czemu zawsze ode mnie i dlaczego aż tyle? Dlaczego politycy przepadają za kiełbasą wyborczą i czy można się nią przejeść? Przed czym chroni konstytucja i dlaczego jest taka ważna? Jak zorganizować demonstrację albo zrobić małą rewolucję?

Lektura obowiązkowa dla każdego młodego obywatela! „Książka, którą czytelnik ma w ręku, w prosty, zrozumiały sposób próbuje oddać mechanizmy rządzące współczesną polityką. Autorowi udało się, w dużej mierze dzięki licznym przykładom, porównaniom i metaforom, w sposób przystępny i interesujący opowiedzieć o sferze polityki. Książka nie zawiera suchych faktów, które każdy dziś znajdzie w Internecie, lecz wyjaśnia istotę polityki i umożliwia młodym ludziom zrozumienie jej zasad. Dlatego też polecam ją rodzicom, którzy chcą, a nie wiedzą jak, wprowadzić swoje pociechy w tajemniczy (nawet dla nich) świat współczesnej polityki”. Szymon Ossowski – doktor nauk humanistycznych w zakresie nauk o polityce, adiunkt w Zakładzie Komunikacji Społecznej na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM

W serii: www.publicat.pl ISBN 978-83-245-2214-9

Patronat medialny:

P.PU.MŁO002.1.01.01

cena 39,90 zł


Nasze ksià˝ki kupisz na:

Recenzent – dr Szymon Ossowski Redakcja – Monika Krzywoszyƒska Realizacja komputerowa projektu – Dorota Domagała, Hanna Polkowska, Marek Nitschke Korekta – Eleonora Mierzyƒska-Iwanowska, Justyna Sell Edycja materiału ilustracyjnego – Marek Nitschke Redakcja techniczna – Zbigniew Wera Text © Bogusław Janiszewski Ilustracje © Max Skorwider All other rights © Publicat S.A. MMXVII All rights reserved ISBN 978-83-245-2214-9

jest znakiem towarowym Publicat S.A. 61-003 Poznaƒ, ul. Chlebowa 24 tel. 61 652 92 52, fax 61 652 92 00 e-mail: publicat@publicat.pl www.publicat.pl


A CO MNIE MOŻE INTERESOWAĆ POLITYKA? Może, i to całkiem na serio. A to dlatego, że każdego dnia, już od śniadania, w Twoim życiu pojawia się władza.

Spójrz. Na kartonie mleka, które pijesz, napisano, ile jest mleka w mleku i co się na nie składa. Taka informacja musi być na każdym opakowaniu z jedzeniem. A to oznacza, że w Twoim mleku maczała palce jakaś władza.

Mama czeka na Ciebie na korytarzu. Masz się przed wyjściem porządnie uczesać. Jasne, możesz mieć w nosie to, czego chce mama. Ale jeśli nie spełnisz jej prośby, spadnie na Ciebie straszliwa kara. Mama odetnie Cię od netu. Czy tu też nie działa potężna władza? Jest za piętnaście ósma. Nawet to, że teraz jest ta godzina, która właśnie jest, też ustaliła jakaś władza (przeczytasz o tym za chwilę).


Krzesełko Zuzi było testowane na tysiąc sposobów. To rozkaz władzy, która dba o bezpieczeństwo małych dzieci. Żarówek, które opatentował Edison, nie wolno już sprzedawać. Dlaczego? Bo władza wprowadziła zakaz. W Twojej lampie świeci teraz oszczędna żarówka ledowa.

Przez sto lat używali moich żarówek, a teraz ich nagle oświeciło, że zużywają za dużo energii! Thomas Alva Edison, amerykański wynalazca


Kierowca nie poczekał i zatrzasnął drzwi autobusu tuż przed Twoim nosem. To jego prawo – czy Ci się to podoba, czy nie. On też ma swoją odrobinę władzy. W następnym autobusie pamiętaj o skasowaniu biletu. Jeśli tego nie zrobisz, może złapać Cię kanar, który też ma władzę. Dzięki niej wlepia kary tym, którzy nie płacą za przejazd. Popatrz, ilu różnych spraw dotyka władza.


Kolejne spóźnienie. Wychowawczyni na pewno skorzysta ze swojej władzy i wpisze Ci uwagę. Jeszcze dwie takie uwagi, a obniżą Ci ocenę z zachowania. Tak nakazuje regulamin stworzony przez kogoś, kto ma władzę. A tak w ogóle to dlaczego musisz chodzić do szkoły? I dlaczego pięć dni w tygodniu? Przecież w zupełności wystarczyłyby dwa! Czy jest jakaś władza, która mogłaby to zmienić?

Ta książka jest o władzy. O tym, skąd się bierze, do czego się przydaje i jak działa, dlaczego jej wszędzie tak dużo i jak się przed nią bronić, gdy za bardzo się rządzi. Wciąż nie interesuje Cię polityka?

Widzisz? Jeszcze na dobre nie zaczął się dzień, a już wszyscy mówią Ci, co masz robić. Władza działa na Ciebie wszędzie. Nieważne, co robisz i gdzie się ruszysz. Działa nawet wtedy, kiedy śpisz. A władzą zajmuje się właśnie polityka.

Polityka to sztuka zdobywania

i utrzymywania władzy w państwie. Dla państwa pracują politycy, których zadaniem jest dbać, aby władza jak najlepiej służyła swoim obywatelom. Czyli Tobie. I mnie. I wszystkim innym ludziom, którzy to państwo tworzą i dla których jest ono wspólnym domem.


NO, ALE Z TYM , ŻE WŁADZA USTALA , KTÓRA JEST GODZINA , TO JUŻ PRZESADA Przecież czas jest taki, jaki jest, a nie jakiś inny! Prawda?

Nie do końca. Słońce wyznacza prawdziwy czas, czyli czas słoneczny. Prawdziwa godzina dwunasta w południe jest wtedy, gdy znajduje się ono w najwyższym punkcie nad naszymi głowami. Kiedy w Warszawie jest godzina dwunasta, w Berlinie jest dopiero jedenasta trzydzieści, a w Madrycie nie ma jeszcze dziesiątej trzydzieści czasu słonecznego. A mimo to prawie we wszystkich krajach Europy obowiązuje ten sam czas – nieważne, która jest naprawdę godzina. Ustalono tak dla wygody. Czyli tutaj też zadziałała jakaś władza.

Kowalski, kolejne spóźnienie w tym tygodniu.

Przepraszam, pani profesor, ale zgodnie z czasem słonecznym mam jeszcze trzy minuty.


SPIS TREŚC I

Co to jest władza i skąd do nas przyszła? Do czego jest potrzebna i jak ją zdobyć? Po co nam tyle władzy i czy zawsze musimy jej słuchać? A gdyby tak bez władzy? Mądra władza i głupia władza. Narzędzia sprawowania władzy. Czy we władzy można się zakochać i czy jest to miłość ze wzajemnością?

Strona 13

Do czego jest państwo i czy fajnie je mieć? Czy mogę sobie założyć własne państwo? Ratunku, państwo mnie zmusza! Państwo minimalne i państwo maksymalne. Kto jest ważniejszy: państwo czy ja – i kto kogo ma słuchać? Skąd państwo bierze pieniądze, czemu zawsze ode mnie i dlaczego aż tyle?

Strona 43

Jak się gra w demokrację i czy istnieje komputerowa wersja tej gry? Kto tu tak naprawdę rządzi? Czy lepiej rządzić samemu, czy szukać kogoś do pomocy? Czy demokracja to najlepszy sposób na rządzenie? Dlaczego populizm jest niefajny? Ile jest tak naprawdę demokracji w demokracji?

Strona 65


Dlaczego jedni myślą tak, a drudzy inaczej – i kto ma rację? Mam prawo do swoich poglądów! A może lepiej, żeby wszyscy myśleli tak samo? Jaki jest najlepszy przepis na państwo? Jestem konserwatystą czy liberałem? Czym się różni cenzura od krawcowej? Czy sprawiedliwość jest tylko jedna?

Strona 85

Za co kochamy polityków? Która partia polityczna jest najlepsza? Po co nam tyle partii? Jak wygrać wybory? Gdzie się kupuje kiełbasę wyborczą i czy można się nią przejeść? Do czego politykom haki? Kogo leczą spin doktorzy? Najważniejsze jest dobre wrażenie. Lepiej być u władzy czy w opozycji?

Strona 105

Jak się rządzi państwem? Czy władzę da się podzielić na kawałki? Jeśli jest czwarta władza, to może jest i piąta? Ale manipulacja! Domowa propaganda sukcesu. Nie za dużo tego rządzenia? Co to jest konstytucja i do czego służy? Czy zawsze muszę słuchać państwa? Ja też mogę sobie porządzić. Protest obywatelski – moje nowe hobby. A może mała rewolucja? Demokracja w praktyce. Państwo to my!

Strona 125


SKĄD SIÊ WZIÊŁA WŁADZA? Czy Ci się to podoba, czy nie, żyjesz wśród ludzi. Wspólnie z nimi tworzysz gromadę, czyli społeczność. A to znaczy, że jesteś istotą społeczną. Zawsze ktoś jest koło Ciebie: Twoja rodzina, przyjaciele, koledzy i koleżanki ze szkoły, nauczyciele, nieznajomi, których mijasz na ulicy. Nawet jeśli nie wstaniesz dziś z łóżka, i tak jesteś częścią jakiejś społeczności. My, ludzie, mamy tak od zawsze. Żyjemy w społecznościach, bo takie bycie razem posiada mnóstwo zalet: w grupie można zrobić o wiele więcej niż samemu, podzielić się zadaniami i skupić na tym, co potrafimy najlepiej. W grupie jest bezpieczniej i weselej. Władza wzięła się właśnie z tego, że jesteśmy istotami społecznymi i tworzymy społeczeństwo. Ludziom ciężko żyje się bez grupy, a grupie ciężko żyje się bez władzy.

14

POLITYK A . TO , O C ZYM DOROŚLI C I NIE MÓWI Ą

Społeczność dawniej i dziś


PO CO NAM WŁADZA? Życie w każdej społeczności trzeba jakoś zorganizować. Musimy ustalić, co robimy, jak się zachowujemy, co nam wolno, a czego nie. Bez tego powstałby straszny bałagan. Ktoś musi wymyślić zasady, a potem pilnować, żeby były one przestrzegane. I właśnie do tego potrzebna jest władza.

Mieczysław wytłumaczył ludziom ze swojego plemienia, że bieganie za mamutem w tę i we w tę jest bez sensu. W ten sposób można jedynie złapać grypę, a nie coś porządnego na obiad. Łowcy posłuchali Mieczysława i przygotowali pułapkę według jego pomysłu. Plemię ma mamuta, a Mieczysław ma władzę. Za to mamut ma przechlapane. Jeszcze kilka podobnych numerów, a mamuty tak się wkurzą, że wyginą. 15


CZYLI CO TO JEST WŁADZA? Władzę masz wtedy, gdy możesz wpływać na innych, to znaczy decydować o tym, co oni będą robić. Ale samo podejmowanie decyzji nie wystarczy. Bo prawdziwa władza zaczyna się wtedy, gdy ludzie naprawdę robią to, co chcesz. Taki rodzaj władzy to władza nad kimś.

Kubeł, siad!

Marysia ma wpływ na Kubła. Zdecydowała, co Kubeł zrobi i Kubeł to zrobił. Marysia ma władzę. Kubeł słucha Marysi, bo chce zjeść parówkę. W takim razie kto ma władzę nad Kubłem: Marysia czy parówka?

Jest jeszcze inny rodzaj władzy – władza do czegoś. To taka władza, kiedy mamy prawo robić coś w imieniu innych, bo wyrazili na to zgodę. Robert jest generałem i ma władzę. Kiedy wybuchnie wojna, może nacisnąć guzik atomowy. Jeśli to zrobi, to wystrzeli sto rakiet, które zniszczą połowę świata. Robert dostał tę władzę od swojego prezydenta.

16

POLITYK A . TO , O C ZYM DOROŚLI C I NIE MÓWI Ą

Andrzeja strasznie korci, żeby choć raz w życiu nacisnąć taki guzik atomowy. Ale Andrzej nie ma, tak jak Robert, władzy, aby rozpocząć wojnę. Jedyny guzik, jaki może nacisnąć, to ten w windzie.


Mamo, mam władzę!

Parówka jest narzędziem do sprawowania władzy. Dopóki Marysia będzie przynosić Kubłowi parówki, będzie jej słuchał. Pytanie: co się wydarzy, gdy Marysi zabraknie parówek?

JAK ZDOBYĆ WŁADZÊ? Są na to dwa dobre sposoby. Oto one: – władzę można sobie wziąć, – władzę można od kogoś dostać.

To jest mój program wyborczy. A teraz kandydaci na szefa wioski przedstawią nam swoje programy wyborcze.

Od razu widać, że gość zna się na władzy.

Bert zastosował znaną od tysiącleci metodę zdobywania władzy, to znaczy przemoc. Został szefem wioski, ponieważ jest najsilniejszy i nikt mu nie podskoczy. Ludzie z plemienia może chcieliby innego władcy, ale boją się Berta. Oznacza to, że Bert nie ma legitymacji do sprawowania władzy. Metoda siłowa, choć skuteczna, posiada jedną poważną wadę. Pewnego dnia w plemieniu Berta może pojawić się ktoś silniejszy od niego. A wtedy Bert straci władzę.

Do dziś przemoc i użycie siły to skuteczne sposoby na zdobycie władzy. Całe szczęście ludzie wymyślili też inne metody.

17


Zagramy?

Kto wybiera?

Chłopcy wybrali kapitanów drużyn. Zostali nimi Wiktor i Olaf. Dlaczego oni? Ponieważ są uważani przez kolegów za najlepszych graczy – obaj trenują piłkę nożną w klubie sportowym. Wiktor i Olaf mają autorytet jako piłkarze i dlatego mogą zdecydować, kogo przyjąć do drużyny. 18

Wiktor i Olaf.

Źródłem władzy obydwu kapitanów są ich kompetencje, czyli umiejętności gry w piłkę. Dzięki tej władzy mogą szybciej zorganizować mecz. Inaczej byłyby trzy godziny dyskusji o tym, kto jest z kim i dlaczego. A tak będzie więcej czasu na samą grę. Żeby to wszystko dobrze zadziałało, koledzy

POLITYK A . TO , O C ZYM DOROŚLI C I NIE MÓWI Ą

muszą podporządkować się władzy Wiktora i Olafa, to znaczy zgodzić się na ich wybór. Wiktor i Olaf nie zdobyli władzy przemocą, lecz dzięki wyborowi. Oznacza to, że mają legitymację społeczną do sprawowania władzy.


15 minut później

Widziałem, była nakładka. Jaki karny, kretynie?!

Jaka nakładka?! Nie znasz się, głupku!

Karny!

Posędziujesz?

Nie gram z debilami! Idę do wychowawczyni. Faul!

Drużyny są w konflikcie. Piłkarze proponują Stasiowi, aby rozstrzygnął spór i został sędzią na resztę meczu. Chłopiec dostał władzę. Dlaczego wybrano właśnie jego? Bo koledzy ufają Stasiowi i wierzą w jego sprawiedliwość. A sprawiedliwość to jedna z najważniejszych rzeczy,

których ludzie potrzebują od władzy. Staś ma wśród chłopców autorytet, ponieważ świetnie zna się na przepisach piłkarskich. A to dlatego, że codziennie gra w FIFA 17 na komputerze. Źródłem władzy Stasia są jego kompetencje, czyli znajomość

przepisów piłkarskich oraz zaufanie kolegów. Mecz potrwa jeszcze 20 minut. Po tym czasie władza Stasia przestanie obowiązywać. Jego legitymacja do sprawowania władzy wygaśnie. Staś będzie znowu zwykłym kumplem, a nie kimś, kto może decydować o losach meczu. 19


O CO CHODZI Z TĄ LEGITYMACJĄ DO SPRAWOWANIA WŁADZY I GDZIE MOŻNA JĄ DOSTAĆ? Jeśli mówimy o kimś, że ma legitymację do sprawowania władzy, to nie znaczy, że ten ktoś dostał specjalny kartonik ze zdjęciem. Legitymacja do sprawowania władzy to inaczej zgoda, którą dajemy komuś, żeby nami rządził.

Dzieci, wyciągamy karteczki!

Przepraszam, ale nie wyciągniemy karteczek. Pani nie ma legitymacji do sprawowania nad nami władzy!

Niestety, Weronika jest w błędzie. Pani profesor ma prawo do sprawowania władzy nad swoimi uczniami. Weronika może buntować się przeciwko władzy nauczycielki, ale taki bunt źle się dla niej skończy. Pani profesor otrzymała legitymację do sprawowania władzy od dyrektora szkoły, dyrektor – od swego szefa, czyli kuratora oświaty, a kurator – od swojej szefowej, czyli pani minister. A pani minister i jej koledzy partyjni dostali legitymację od rodziców Weroniki, którzy głosowali w wyborach.

No, dawać! Mocniej naciągnij tę linę. Nie tak! Bez sensu!

Mirek postanowił pokierować pracą kolegów. Tylko że nikt go o to nie prosił. Mirek nie ma legitymacji do sprawowania władzy. Nie ma też autorytetu. Zamiast pomagać, potrafi się tylko wymądrzać. Okazało się, że Mirek nie ma władzy nad kolegami. Za to koledzy mają władzę nad Mirkiem. Co jest jej źródłem?

20

POLITYK A . TO , O C ZYM DOROŚLI C I NIE MÓWI Ą


Władza małżeńska

Misiu, wyrzuć śmieci!

W rodzinie też działa władza. Mama wyraźnie traci władzę nad swoimi dziećmi. Wydaje im polecenia, ale dzieci nie reagują. Na szczęście mama wciąż ma władzę nad swoim mężem.

Proszę wyjaśnić naszym czytelnikom, dlaczego zdecydował się pan wyrzucić śmieci.

Kuba, wyrzuć śmieci! Krysia, wyrzuć śmieci! Mamo, nie teraz!

Nie mogę. Mam lekcje do odrobienia.

Już pędzę, Kiciu.

Bardzo kocham moją Kicię i nie potrafię jej niczego odmówić. Źródłem władzy mamy nad tatą jest uczucie. To chyba najprzyjemniejsze źródło władzy.

21

Profile for Publicat S.A. Grupa Wydawnicza

Polityka. To, o czym dorośli Ci nie mówią  

Polityka. To, o czym dorośli Ci nie mówią  

Advertisement